Page 1

redaqtoris sveti

კი­ნო უყ­ვარს ყვე­ლას – დიდს თუ პა­ტა­რას, რი­გით მა­ყუ­რე­ბელს თუ ინ­ტე­ლექ­ტუ­ალს, წარ­ჩი­ნე­ ­ ი ბულს თუ მდა­ბი­ოს, ნე­ბის­მი­ერ გე­მოვ­ნე­ბის, სო­ცი­ა­ლუ­რი ფე­ნის, რწმე­ნის, მის­წ­რა­ფე­ბე­ბის, ვნე­ბის ადა­მი­ანს. თუმ­ცა, რო­გორც 2007 წლის კა­ნის კი­ნო­ფეს­ტი­ვალ­ზე ჟილ ჟა­კობ­მა ბრძა­ნა, – „ყველას თა­ვი­სი კი­ნო აქვს“. კი­ნომ მრა­ვა­ლი დღე­სას­წა­უ­ლი აჩუ­ქა ადა­მი­ა­ნებს. პირ­ველ რიგ­ში, ეს ის ფილ­მე­ბი­ა, რომ­ლე­ბიც წლე­ბის თვით­მყ ­ ო­ფა­დო­ბის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა მხო­ლოდ დიდ ხე­ ლოვ­ნე­ბა­შია შე­საძ­ლე­ბე­ლი, და ამა­ვე დროს რთუ­ლია – ხე­ლოვ­ნე­ბის იმ დარ­გშ ­ ი, რო­მე­ლიც თა­ვი­სი არ­სე­ბო­ბის

იმ დღე­სას­წა­უ­ლებს შო­რის, რო­მე­ლიც კი­ნოს­თან არის

­ ის ღი­ა, გახ­ს­ნი­ლი­ა. პირ­ვე­ლი­ვე დღი­დან ყვე­ლაფ­რის­თვ

და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი, კა­ნის კი­ნო­ფეს­ტი­ვალს გა­მორ­ჩე­უ­ლი ად­

კი­ნო ადა­მი­ა­ნის მა­რა­დი­უ­ლი სწრაფ­ვის გა­მო­ხა­ტუ­ლე­

გი­ლი უკა­ვი­ა. არ­სად ისე არ იგ­რ­ძ­ნო­ბა კი­ნოს ბრწყინ­ვა­ლე­ბა,

ბა­ა: ის მო­ი­ცავს ყვე­ლა­ფერს, რა­საც ვხე­დავთ, ვე­ხე­ბით,

რო­გორც კან­ში. აქ, კან­ში 12 დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში გრძელ­დე­

ვგრძნობთ, რა­ზეც ვსა­უბ­რობთ და ვფიქ­რობთ. წლე­

ბა „დღესასწაული, რო­მე­ლიც მუ­დამ შენ­თან რჩე­ბა“. ალ­ბათ,

ბის მან­ძილ­ზე შექ­მ­ნი­ლი სა­უ­კე­თე­სო ფილ­მე­ბი ხში­რად

სწო­რედ კა­ნის კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლის ის­ტო­რია გა­მოდ­გე­ბა

ცვლიდ­ნენ ადა­მი­ა­ნის ზო­გად წარ­მოდ­გე­ნას ფა­სე­ულ ­ ო­

ყვე­ლა­ზე მე­ტად კი­ნოს ის­ტო­რი­ის მე­მა­ტი­ა­ნედ. არ შე­იძ­ლე­ბა

ბა­თა შე­სა­ხებ, მის­სა­ვე არ­სშ ­ ი და­ფა­რულს ხსნიდ­ნენ,

აქ ერ­თხელ მოხ­ვ­დე და არ აღივ­სო რწმე­ნით – არა, კი­ნოს

დრო­დად­რო კი დი­დი საპ­რო­ტეს­ტო ტალ­ღის მი­ზე­ზიც ხდე­

და­სას­რუ­ლი არ უწე­რი­ა, რად­გან ადა­მი­ა­ნე­ბი არც ისე­თი

ბოდ­ნენ . ბუ­ნებ­რი­ობ ­ ა კი­ნოს თან­და­ყო­ლი­ლი ნი­შა­ნი, მი­სი

სუ­ლე­ლე­ბი არი­ან, რომ თავს უფ­ლე­ბა მის­ცენ, მო­იკ­ლონ ის

თვი­სე­ბა­ა; თვით ყვე­ლა­ზე პი­რო­ბით ნა­მუ­შე­ვარ­შიც კი ასე­ა.

სი­ხა­რუ­ლი და ბედ­ნი­ე­რე­ბა, რა­საც მათ კი­ნო ანი­ჭებთ.

ჟურ­ნა­ლი კი­ნოს შე­სა­ხებ, ჩე­მი აზ­რით, სწო­რედ ასე­თი უნ­და იყოს: ბუ­ნებ­რი­ვი, თა­ვი­სუ­ფა­ლი, გარ­კ­ვე­უ­ლი გან­

არ შე­იძ­ლე­ბა არ და­ე­თან­ხ­მო ალენ რე­ნეს, რომ „ცხოვრება – რო­მა­ნი­ა“. უფ­რო მე­ტიც, ცხოვ­რე­ბა – კი­ნო­ა.

წყო­ბის მა­ტა­რე­ბე­ლი, ისე­ვე რო­გორც ნე­ბის­მი­ე­რი ახა­ლი

და რო­გორც ყვე­ლა ადა­მი­ანს აქვს ცხოვ­რე­ბის სა­კუ­თა­

აზ­რი. გან­წყო­ბა ის მა­მოძ­რა­ვე­ბე­ლი ძა­ლა­ა, რო­მე­ლიც

რი გზა, ასე­ვე, „ყველას თა­ვი­სი კი­ნო აქვს“. მეც ჩე­მი კი­ნო

სრუ­ლი­ად სხვა­დას­ხვ ­ ა ადა­მი­ა­ნის ნა­აზ­რევ­საც კი ერთ

მაქვს, რო­მე­ლიც ჟან ვი­გო­თი, ფე­დე­რი­კო ფე­ლი­ნით,

ჭრილ­ში მო­აქ­ცევს ხოლ­მე.

ლუ­კი­ნო ვის­კონ­ტით, ალ­ფ­რედ ჰიჩ­კო­კით, რო­ბერ ბრე­სო­

ყვე­ლა­ზე დი­დი კი­ნო­მოვ­ლე­ნა სხვა­დას­ხვ ­ ა გან­წყო­ბის მა­ტა­რე­ბე­ლი იყო კი­ნოს ის­ტო­რი­ა­ში. ჩვე­ნი გან­წყო­ბაც

ნით, ლუ­ის ბუ­ნუ­ე­ლით, ინ­გ­მარ ბერ­გ­მა­ნით, ან­ჯეი ვა­ი­და­თი და სხვე­ბით იწყე­ბა და ტე­რენს მა­ლი­კით, ძმე­ბი დარ­

ხომ მუდ­მი­ვად ცვა­ლე­ბა­დია იმის მი­მართ, რაც იქ­მ­

დე­ნე­ბით, ჯიმ ჯარ­მუ­შით, მი­ხე­ილ ჰა­ნე­კე­თი და სხვე­ბით

­ ე­ბა, ან ნე­ბო­და და იმის მი­მარ­თაც, რაც ამ­ჟა­მად იქ­მნ

გრძელ­დე­ბა. ამ ჩა­მო­ნათ­ვალ­ში აუცი­ლებ­ლად და­ი­კა­ვებს

მხო­ლოდ ჩა­ნა­ფიქ­რის სა­ხით არ­სე­ბობს... კი­ნო ათა­ვი­

ღირ­სე­ულ ად­გილს ქარ­თუ­ლი კი­ნოს „სამოციანელთა“

სუფ­ლებს ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლი შტამ­პე­ბის­გან, დად­გე­ნი­ლი

თა­ო­ბის შე­სა­ნიშ­ნავ წარ­მო­მად­გე­ნელ­თა ფილ­მე­ბი.

ჩარ­ჩო­ე­ბის­გან, ში­შის­გან, უსუ­სუ­რო­ბის­გა­ნაც კი... ამი­ტომ, კი­ნოს შე­სა­ხებ ფიქ­რი და წე­რა სა­კუ­თა­რი გან­წყო­ბის სა­ჯა­როდ გა­მო­ტა­ნას, შეძ­ლე­ბი­სდ ­ აგ­ვა­რად გან­სხ ­ ­ვა­ვე­ბუ­ლი პო­ზი­ცი­ის გა­მო­ხატ­ვას ნიშ­ნავს... პირ­ველ რიგ­ში, ჩვენ გვა­ინ­ტე­რე­სებს ის, თუ რა პრო­ცე­

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

გან­მავ­ლო­ბა­ში სხვა­დას­ხ­ვა თა­ო­ბის მა­ყუ­რე­ბელ­თა საყ­ ვა­რელ ნა­წარ­მო­ე­ბე­ბად რჩე­ბა.

იმის­თ­ვის, რომ ქარ­თულ კი­ნოს და­უბ­რუნ­დეს სა­ყო­ველ­ თაო აღი­ა­რე­ბა, ური­გო არ იქ­ნე­ბო­და, პე­რი­ო­დუ­ლად შე­მოქ­ მე­დე­ბი­თი მუ­შა­ო­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბა იმ ავ­ტო­რებ­საც მის­ცე­მო­ დათ, რომ­ლებ­საც ლო­მის წი­ლი მი­უძღ­ვით ქარ­თუ­ლი კი­ნოს ფე­ნო­მე­ნის შექ­მ­ნა­ში. რაც შე­ე­ხე­ბა დღე­ვან­დელ ქარ­თულ

სი მიმ­დი­ნა­რე­ობს თა­ნა­მედ­რო­ვე ქარ­თულ კი­ნო­ხე­ლოვ­

კი­ნოს, აშ­კა­რად იგ­რ­ძ­ნო­ბა ოც­წ­ლი­ა­ნი კრი­ზი­სის დაძ­ლე­

ნე­ბა­ში; თუმც, ეს სრუ­ლი­ად ­ აც არ გა­მო­რიცხავს ეროვ­ნუ­

ვის ნიშ­ნე­ბი. მაგ­რამ მე, რო­გორც ჩვე­ნი კი­ნო­ხე­ლოვ­ნე­ბის

ლი კი­ნოს ის­ტო­რი­ის კი­დევ ერ­თხელ, გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი

გულ­შე­მატ­კი­ვა­რი, ვე­ლო­დე­ბი ისეთ ფილ­მებს, რომ­ლებ­საც

რა­კურ­სით გა­აზ­რე­ბას. რა თქმა უნ­და, ვერც მსოფ­ლიო

სა­ქარ­თ­ვე­ლო­შიც ექ­ნე­ბათ წარ­მა­ტე­ბა და ყვე­ლა­ზე პრეს­ტი­

კი­ნოს ავუვ­ლით გვერდს. აი, რა­ზეც გვსურ­და ამ ჟურ­ნა­

ჟულ ფეს­ტი­ვა­ლებ­ზეც ასა­ხე­ლე­ბენ ქარ­თულ კულ­ტუ­რას.

ლის მეშ­ვე­ო­ბით სა­უ­ბა­რი... არ­ჩილ შუ­ბაშ­ვი­ლი ქე­თე­ვან ტრა­პა­ი­ძე

1


[ 20 ] ყდაზე: კადრი ოთარ იოსელიანის ფილმიდან "შანტრაპა" გამომცემელი საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრი აღმასრულებელი მენეჯერი ნათია კანთელაძე მთავარი რედაქტორები არჩილ შუბაშვილი, ქეთევან ტრაპაიძე არტ დირექტორი მანანა არაბული ფოტოგრაფი ხათუნა ხუციშვილი ლიტ. რედაქტორი \ კორექტორი ნინო სვანიძე პრეპრესი ალექს კახნიაშვილი ნომერზე მუშაობდნენ: არჩილ შუბაშვილი, ქეთევან ტრაპაიძე, ნანა ჯანელიძე, ნუცა შუბაშვილი, მაგდა გოგოლაშვილი, ქეთევან ჯანელიძე, ქეთევან ბასილაშვილი, ირინე ჟორდანია, ირინა დემეტრაძე, მანანა ლეკბორაშვილი, დათო გუჯაბიძე რედაქცია ტელ.: +995 32 2 999200 / ელ. ფოსტა: info@gnfc.ge

ქართველები ვისბადენში

––4გვ

კანის კინოფესტივალის მიმოხილვა

––8გვ

სტუდენტური კინოფესტივალი ამირანი

––14გვ

დაიბეჭდა “24 საათის“ გამომცემლობაში; ტელ.: +995 32 2 409445 განსაკუთრებული მადლობა საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრის დირექტორს

საბავშვო კინოფესტივალი ოქროს პეპელა ––16გვ

თამარ ტატიშვილს. ჟურნალი გამოდის კულტურისა

წარმოება დღეს

––17გვ

და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს მხარდაჭერით.

ბოლო გასეირნება – ზაზა ურუშაძე

––18გვ

ინტერვიუ რეჟისორ ზაზა ურუშაძესთან

––20გვ

ღვინის აკვანი – მერაბ კოკოჩაშვილი

––26გვ

რამდენიმე სიტყვა ისტორიისა და “ცუდი“ ფილმების დასაცავად

––28გვ

გარიგება 2 – ზაზა კოლელიშვილი

––31გვ

ჩემი კინო

––33გვ

სპეცპროექტი 60-ანელები

––34გვ

ინტერვიუ კინორეჟისორ ელდარ შენგელაიასთან

––38გვ

ინტერვიუ კინორეჟისორ ლანა ღოღობერიძესთან

––44გვ

რეზო ესაძე: რეჟისორი, მხატვარი, პოეტი ––48გვ 2


sarCevi

[ 76 ] [ 72 ]

ინტერვიუ კინორეჟისორ ნანა ჯორჯაძესთან

––76გვ

სპეციალური რეპორტაჟი

––81გვ

“უპირველეს ყოვლისა ზღაპარს ვთხზავ“ ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი, იბერია ფილმი (ივანე მახარაძე, ლევან სიხარულიძე)

ინტერვიუ კინორეჟისორ ვიტაუტას ლანდსბერგისთან

[ 86 ]

ნარევ გრძნობათა ბუნება – ინტერვიუ

ოთარ იოსელიანი – გადარჩენილი კაცის ფილმები

––58გვ

მსახიობ მალკოლმ მაკდაუელთან

––86გვ

თავისუფალი თემა. რა შეუძლია კინოს

––89გვ

ინდუსტრია და თანამედროვე ტექნოლოგიები

ფედერიკო ფელინი “ქართული კინო განსაკუთრებული მოვლენაა“

––82გვ

––60გვ

კრიტიკოსთა აზრი XXI-ე საუკუნის საუკეთესო

––92გვ

“ჰუგო“– ძველი ტექნოლოგიების ახალი სიცოცხლე

––93გვ

ქართული ფილმები

––62გვ

ანიმაცია – ცვლილებების ხანა

––97გვ

ინტერვიუ მსახიობ ნატა მურვანიძესთან

––68გვ

კინოსთვის ერთად

––99გვ

ინტერვიუ მსახიობ ზურა ყიფშიძესთან

––72გვ

ახალი თაობა კინოში

––100გვ 3


ქარ­თვ ­ ე­ლე­ბი ვის­ბა­დენ­ში

>> ნანა ჯა­ნე­ლი­ძე

მუ­ზე­უმ­ში). რამ­დე­ნი­მე სიტყ­ვით მინ­და შე­ვე­ხო

მი­მართ ბავ­შვ ­ ე­ბის პრო­­ტეს­ტი­დან დაწყე­ბუ­ლი,

თით“ – ასე ჰქვია ფეს­ტი­ვალს, რო­მე­ლიც,

კი­ნო­თე­ატრ „კალიგარის“ და მის სა­გან­მა­

კო­ლაფ­სშ ­ ი ჩა­ვარ­დ­ნი­ლი აღ­მო­სავ­ლეთ ევ­რო­

უკ­ვე მე­თორ­მე­ტე წე­ლი­წა­დია, გერ­მა­ნი­აშ ­ ი,

ნათ­ლებ­ლო პროგ­რა­მას. ეს კი­ნო­თე­ატ­რი

პის ბლო­კი­სად­მი სტუ­დენ­ტუ­რი საპ­რო­ტეს­ტო

ვის­ბა­დენ­ში ტარ­დე­ბა და ძა­ლა­უ­ნე­ბუ­რად

მუ­ნი­ცი­პა­ლუ­რია და მი­სი პო­ლი­ტი­კა პროგ­რა­

მოძ­რა­ობ ­ ე­ბით დამ­თავ­რე­ბუ­ლი.

შეგ­ვახ­სე­ნებს და­სავ­ლეთ ევ­რო­პის მუდ­მივ

­რ ­ ი­რე­ბას ეფუძ­ნე­ბა. აქ მუ­ლი კი­ნოს დე­მონ­სტ

უნ­და ით­ქას, რომ go­East­-­ზე ქარ­თუ­

ინ­ტე­რეს­სა თუ ლტოლ­ვას აღ­მო­სავ­ლე­თის­

მა­ყუ­რე­ბელს უჩ­ვე­ნე­ბენ რო­გორც სა­არ­ქი­ვო

ლი კი­ნოს ახა­ლი ტალ­ღა უკ­ვე საკ­მა­ოდ

კენ, და საკ­რა­ლუ­რი ცოდ­ნის მო­პო­ვე­ბის

ფილ­მებს, ასე­ვე გა­მო­ჩე­ნი­ლი რე­ჟი­სო­რე­ბის

აღი­არ ­ ე­ბუ­ლი­ა. 2006 წელს ლე­ვან ზა­ქა­რე­

და­უ­ო­კე­ბელ წყურ­ვილს.

რეტ­როს­პექ­ტი­ვას, go­East­-ის სა­ფეს­ტი­ვა­ლო

იშ­ვი­ლის მხატ­ვ­რუ­ლი ფილ­მი „თბილისი-

ფილ­მებს. ეს არის სა­გან­მა­ნათ­ლებ­ლო ცენ­ტ­

თბილისი“გრან-პრის მფლო­ბე­ლი გახ­და, ­ უ­ლი 2010 წელს გი­ორ­გი ოვაშ­ვი­ლის მხატ­ვრ

go­East – „გოუიისთ“ – “იარე აღ­მო­სავ­ლე­

ვის­ბა­დე­ნი – ჰე­სე­ნის მხა­რის დე­და­ქა­ ლა­ქი უზარ­მა­ზა­რი პარ­კე­ბით, აყ­ვა­ვე­ბუ­ლი

რი, რო­მე­ლიც დამ­სწ ­ ­რეთ მა­ღალ­მხ ­ ატ­ვრ ­ ულ

სა­კუ­რას ხე­ე­ბით, მთებ­ზე შე­ფე­ნი­ლი დი­დი

ნა­წარ­მო­ე­ბებს სთა­ვა­ზობს და ჩვე­ნე­ბასთნ

ფილ­მი „გაღმა ნა­პი­რი“ და­ჯილ­დოვ­და

და ჩუ­მი ვი­ლე­ბით, ეკ­ლე­სი­ე­ბის გო­თუ­რი გუმ­

ერ­თად ინ­ფორ­მა­ცი­ას ­ აც აწ­ვდ ­ ის ამა­თუ­იმ

ფეს­ტი­ვა­ლის გრან­-­პ­რით, 2011 წელს

ბა­თე­ბით და გამ­ჭ­ვირ­ვა­ლე ჰა­ე­რით. go­East

ფილ­მს ­ ა და რე­ჟი­სორ­ზე.

ლე­ვან კო­ღუ­აშ­ვი­ლის „ქუჩის დღე­ებ­მა“ ისევ

სულ ფეს­ტი­ვალ­ზე წარ­მოდ­გე­ნი­ლი იყო

გრან­-­პ­რი მი­იღ ­ ო, ქარ­თულ­მა სტუ­დენ­ტურ­მა

გერ­მა­ნია აღ­მო­სავ­ლე­თი ევ­რო­პი­სა და პოს­

140-მდე კი­ნო­ნა­მუ­შე­ვა­რი. გარ­და მხატ­ვრ ­ უ­

ფილ­მებ­მა კი ამ სექ­ცი­ის 5 პრი­ზი და­იმ­სა­ხუ­

ტ­საბ­ჭო­თა ქვეყ­ნე­ბის ფილ­მე­ბით?

ლი და დო­კუ­მენ­ტუ­რი ფილ­მე­ბის კონ­

რეს. წელს დო­კუ­მენ­ტურ სექ­ცი­ა­ში ფილ­მი

კურ­სი­სა, სა­დაც სა­ქარ­თ­ვე­ლო­დან ნა­ნა

„ნეტავი იქ თე­ატ­რი არის?“ აღი­ნიშ­ნა ჟი­ურ ­ ის

ტო­რი­ულ­მა კა­ტაკ­ლიზ­მებ­მა სა­ძირ­კ­ვ­ლი­ა­ნად

ჯა­ნე­ლი­ძის დო­კუ­მენ­ტუ­რი ფილ­მი „ნეტავი

­ უ­რი ჯილ­დო­თი. სპე­ცი­ალ

შე­არ­ყია ევ­რო­პის პო­ლი­ტი­კუ­რი და სო­ცი­ა­

იქ თე­ატ­რი არის?!“ მო­ნა­წი­ლე­ობ­და, კი­დევ

ლუ­რი ცხოვ­რე­ბა. „მსოფლიო მო­იც­ვა ამ­ბო­

რამ­დე­ნი­მე სხვა­დას­ხ­ვა სექ­ცია მუ­შა­ობ­და.

რა ფეს­ტი­ვა­ლი­ა? რა­ტომ და­ინ­ტე­რეს­და

ბო­ლო ოც­წ­ლე­ულ­ში გან­ვი­თა­რე­ბულ­მა ის­

­ ებ­ წელს, 23 აპ­რილს go­East­-ის ფარ­გლ ში ჩა­ტარ­და ე.წ. „პანელი“, რო­მელ­ზე­დაც

ხე­ბებ­მა და გლო­ბა­ლი­ზა­ცი­ით გა­მოწ­ვე­ულ­მა

წელს სა­ქარ­თ­ვე­ლოს კი­ნო­ცენ­ტ­რი­სა და

წარ­დ­გა ქარ­თუ­ლი კი­ნოს ახა­ლი ტალ­ღა

არე­უ­ლო­ბებ­მა. ჩვენ ვალ­დე­ბულ­ნი ვართ,

ფეს­ტი­ვა­ლის დი­რექ­ცი­ის მო­ლა­პა­რა­კე­ბის

(გიორგი ოვაშ­ვი­ლი, ლე­ვან კო­ღუ­აშ­ვი­ლი,

უფ­რო ახ­ლოს გა­ვეც­ნოთ აღ­მო­სავ­ლეთ

შე­დე­გად გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ყუ­რადღე­ბა იყო

რუ­სუ­დან პირ­ვე­ლი, სა­ლო­მე ჯა­ში, ზა­ზა რუ­

ევ­რო­პას, რე­გი­ონს, რო­მე­ლიც და­უც­ვე­ლი

გა­მახ­ვი­ლე­ბუ­ლი სა­ქარ­თვ ­ ე­ლო­ზე. ქარ­თუ­ლი

სა­ძე) და კი­ნო­ცენ­ტ­რის დი­რექ­ტო­რი თა­მარ ტა­ტიშ­ვი­ლი; წამ­ყვ ­ ა­ნი იყო „სქრიინ ინ­თრ ­ ნ ­ ე­

აღ­მოჩ­ნ­და მსგავ­სი აფეთ­ქე­ბე­ბის­გან. ჩვე­ნი

ფილ­მე­ბი ფეს­ტი­ვალ­ზე წარ­მოდ­გე­ნი­ლი იყო

ფეს­ტი­ვა­ლი ფო­რუ­მია თე­მა­ტუ­რი და ეს­თე­ტი­

სექ­ცი­ა­ში: ფო­კუ­სი სა­ქარ­თვ ­ ე­ლო­ზე (Focus on

შე­ნე­ლის“ (Screen International) ჟურ­ნა­ლის­ტი

კუ­რი დის­კურ­სის­თ­ვის. მან უნ­და გა­აღ­რმ ­ ა­

Georgia), რო­მელ­შიც აჩ­ვე­ნეს: სა­ლო­მე ჯა­შის

მარ­ტინ ბლე­ნი. მი­უხ ­ ე­და­ვად იმი­სა, რომ

ვოს ჩვე­ნი ცოდ­ნა ეპო­ქა­ლუ­რი ცვლი­ლე­ბე­ბის

„ბახმარო“ (2011), ლე­ვან კო­ღუ­აშ­ვი­ლის

­რ ­ ე რე­ჟი­სო­რის თით­ქ­მის ყვე­ლა იქ დამ­სწ

შე­სა­ხებ, რო­მელ­თაც 1989 წლის ცნო­ბი­ლი

„ქალები სა­ქარ­თვ ­ ე­ლო­დან“ (2008), რუ­სუ­დან

ფილ­მი უკ­ვე პრე­მი­რე­ბუ­ლია სა­ერ­თა­შო­რი­ სო ფეს­ტი­ვა­ლებ­ზე, ფეს­ტი­ვა­ლის სტუმ­რებს

მოვ­ლე­ნე­ბი­დან დაწყე­ბუ­ლი მო­იც­ვეს აღ­მო­

პირ­ვე­ლის „სუსა“ (2010), და­თო ჯა­ნე­ლი­ძის

სავ­ლე­თი ევ­რო­პა“, – ეს სიტყ­ვე­ბი ფეს­ტი­ვა­

„დედუნა“ (1986); მოკ­ლე­მეტ­რა­ჟი­ან ­ ი ქარ­

მა­ინც აინ­ტე­რე­სებ­დათ ქარ­თუ­ლი კი­ნოს

ლის მფარ­ველს ჰილ­მარ ჰოფ­მანს ეკუთ­ვ­ნის.

თუ­ლი ფილ­მე­ბის პროგ­რა­მა­ში ნაჩ­ვე­ნე­ბი

ახა­ლი სა­ხე­ე­ბი – ვინ არი­ან ისი­ნი, სად მი­

იყო: სა­ლო­მე ჯა­შის „დადუმებულები“ (2009),

ი­ღეს გა­ნათ­ლე­ბა, მი­იჩ­ნე­ვენ თუ არა თავს

მე მგო­ნი, go­East ძა­ლი­ან თან­მიმ­დევ­რუ­ ლად იქ­მ­ნი­და გან­სა­კუთ­რე­ბულ სა­ხეს. მან

ზა­ზა რუ­სა­ძის „ბზარები და ნა­კე­ცე­ბი“(2009),

ქარ­თუ­ლი კი­ნოს წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბად და

ნამ­დ­ვი­ლად მო­ი­პო­ვა სა­ერ­თა­შო­რი­სო აღი­

პა­პუ­ნა მო­სი­ძის „ორი კვი­რით ად­რე“(2011),

აგ­რძ ­ ე­ლე­ბენ თუ არა მის ტრა­დი­ცი­ებს; რა

ა­რე­ბა რო­გორც კი­ნო­მოყ­ვა­რუ­ლებს შო­რის,

ნა­ნა ექ­ვ­თი­მიშ­ვი­ლის „დედის მო­ლო­დინ­

სირ­თუ­ლეა კი­ნო­წარ­მო­ებ ­ ას­თან და­კავ­

ასე­ვე პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლებ­ში, რო­მელ­თაც აინ­

ში“ (2011), მა­რი­ამ კან­დე­ლა­კის ანი­მა­ცი­უ­რი

ში­რე­ბით, რა კი­ნოს­ტ­რუქ­ტუ­რა მუ­შა­ობს

ტე­რე­სებთ რო­გორც აღ­მო­სავ­ლეთ ევ­რო­პა­ში

„ალექსანდრე დი­დის ცხე­ნი“ (2012).

მიმ­დი­ნა­რე კი­ნოპ­რო­ცე­სე­ბი, ასე­ვე ზო­გა­დად ის, თუ რა ხდე­ბა დღეს ამ რე­გი­ონ­ში.

­ ი­საც დღეს სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში და ა.შ. ჩემ­თვ

პა­ნო­რა­მა­ში წარ­მოდ­გე­ნი­ლი იყო კო­ტე

სა­ინ­ტე­რე­სო აღ­მო­ჩე­ნა იყო, რომ ქარ­თუ­ლი

მი­ქა­ბე­რი­ძის 1929 წელს გა­და­ღე­ბუ­ლი შე­

კი­ნოს ახა­ლი ტალ­ღის ხუ­თი რე­ჟი­სო­რი­დან,

დევ­რი „ჩემი ბე­ბი­ა“. სექ­ცი­ა­ში „კუთვნილების

­ ენ წარ­მოდ­გე­ნილ­ნი, რო­მე­ლე­ბიც აქ იყ­ვნ

ზღვარს მიღ­მა“ (Beyond Belonging) ქარ­თუ­ლი

სამს გა­ნათ­ლე­ბა ევ­რო­პის, შე­ერ­თე­ბუ­ლი

ვის­ბა­დე­ნის ცენ­ტ­რ­ში გან­ლა­გე­ბულ, 1910

ფილ­მე­ბი­დან ნაჩ­ვე­ნე­ბი იყო თორ­ნი­კე ბზი­ავ ­ ას

შტა­ტე­ბი­სა და რუ­სე­თის კი­ნოს­კო­ლა­ში ჰქონ­

წელს აშე­ნე­ბულ მუ­ნი­ცი­პა­ლურ კი­ნო­თე­ატრ

­ ო კა­კა­ „აპრილის სუს­ხი“ (2010), და სან­დრ

და მი­ღე­ბუ­ლი. პა­ნე­ლის სა­მუ­შაო ენა იყო

„კალიგარიში“ (ფესტივალს კი­დევ 4 კი­ნო­თე­

ბა­ძის „მთელი დღე ბირ­ჟა­ზე“ (2011). სექ­ცია

ინ­გ­ლი­სუ­რი (თარჯიმნის გა­რე­შე ), პა­ნელს

სა­კონ­კურ­სი ჩვე­ნე­ბე­ბი, ისე­ვე რო­გორც გახ­ს­ნი­სა და და­ხურ­ვის ცე­რე­მო­ნი­ე­ბი, შედ­გა

ატ­რი ემ­სა­ხუ­რე­ბო­და და წელს პირ­ვე­ლად

„კუთვნილების ზღვარს მიღ­მა“ მე­ორ ­ ედ ტარ­

ეს­წრ ­ ე­ბოდ­ნენ ტე­ლე­არხ „არტეს“, კოტ­ბუ­სის

სა­ფეს­ტი­ვა­ლო ჩვე­ნე­ბე­ბი ფრან­კ­ფურ­ტ­შიც

­ა დე­ბა ამ ფეს­ტი­ვალ­ზე. წელს იგი მი­ეძღ­ვნ

ფეს­ტი­ვა­ლის, გო­ეთ ­ ეს ინ­ს­ტი­ტუ­ტის სა­თა­ვო

ტარ­დე­ბო­და, ახ­ლად გა­რე­მონ­ტე­ბულ კი­ნო­

პრო­ტეს­ტის სხვად­ს­ხ­ვა ფორ­მას – მშობ­ლე­ბის

ოფი­სის, „სქრიინ ინ­თერ­ნე­შე­ნე­ლის“ წარ­მო­

4


festivali

5


festivali ფესტივალის გამარჯვებულები; მონაწილეები; სალომე ჯაში, ზაზა რუსაძე, რუსუდან პირველი, მარტინ ბლენი, თამარ ტატიშვილი, გიორგი ოვაშვილი და ლევან კოღუაშვილი

მად­გენ­ლე­ბი. კი­ნო­ცენ­ტ­რის დი­რექ­ტორ­მა პა­ნე­ლის სტუმ­რებს გა­აც­ნო ის ნა­ბი­ჯე­ბი, რაც

და ტა­ში გა­მო­იწ­ვია და თე­მაც ამო­ი­წუ­რა. უკ­ვე მეშ­ვი­დე წე­ლი­ა, go­East ახალ­გაზ­რ­და

რო­მე­ლიც ერ­თად გა­და­იღ ­ ებს ფილმს. რო­გორც ხე­დავთ, go­East­-ის კონ­ცეფ­ცია

კი­ნო­ცენ­ტ­რის მი­ერ ევ­რო­პულ კი­ნოს­ტ­რუქ­ტუ­

კი­ნოპ­რო­ფე­სი­ო­ნა­ლებს კი­ნო­წარ­მო­ე­ბის

თან­მიმ­დევ­რუ­ლად ხორ­ცი­ლე­დე­ბა ყვე­ლა იმ

რებ­ში ინ­ტეგ­რა­ცი­ის­თ­ვის გა­და­იდ­გა.

სხვა­დას­ხ­ვა სფე­რო­ში ტრე­ნინ­გის კურ­

ღო­ნის­ძიე­ბა­ში, რაც ტარ­დე­ბა ფეს­ტი­ვალ­ზე.

ცო­ტა პრო­ვო­კა­ცი­უ­ლი აზ­რი გა­მოთ­ქ­ვა

სებს სთა­ვა­ზობს. წელს სერ­გეი ლოზ­ნი­ცა

მინ­და, რამ­დე­ნი­მე სიტყ­ვით რო­ბერტ ბო­

ერ­თ­მა გერ­მა­ნელ­მა ჟურ­ნა­ლის­ტ­მა. მი­სი

(რომელსაც ფეს­ტი­ვალ­მა დი­დი რეტ­როს­

შიც მო­ვიხ­სე­ნი­ო. ყვე­ლას გვიდ­გას სახ­ლ­ში ამ ფირ­მის სა­რეცხი მან­ქა­ნა, მა­ცი­ვა­რი ან

თქმით, თუ ად­რე ქარ­თუ­ლი კი­ნო რუ­სე­თის

პექ­ტი­ვა მო­უწყო სექ­ცი­ით „პორტრეტი“) წარ­

წი­აღ­ში ვი­თარ­დე­ბო­და, ქარ­თ­ვე­ლი რე­ჟი­სო­

დ­გა ახალ­გაზ­რდ ­ ე­ბის წი­ნა­შე და სა­კუ­თა­რი

ჩა­ი­და­ნი და ეს გვა­რი ჩვენ­თ­ვის საკ­მა­ოდ

რე­ბი რუ­სეთ­ში იღებ­დ­ნენ გა­ნათ­ლე­ბას, სა­

ფილ­მე­ბის მა­გა­ლით­ზე რე­ჟი­სუ­რის სხვა­დას­ხ­

ნაც­ნო­ბი­ა. რო­ბერტ ბო­ში იყო ადა­მი­ა­ნი, რო­მე­ლიც გერ­მა­ნი­ა­ში მე­ო­რე მსოფ­ლიო

ერ­თა­შო­რი­სო შეხ­ვედ­რებ­ზე სა­სა­უბ­რო ენაც

ვა ას­პექ­ტებ­ზე ისა­უბ­რა. ლექ­ცი­ე­ბი ჰქონ­დათ

რუ­სუ­ლი ჰქონ­დათ, ახ­ლა რუ­სე­თი ვი­თომ

აგ­რეთ­ვე ტე­ლე­არ­ხე­ბის ZDF, ARTE, 3sat-ის

ომის დროს ფლობ­და მძი­მე მრეწ­ვე­ლო­ბის

­ ე­ლოს ის­ტო­რი­აშ ­ ი, არც ყო­ფი­ლა სა­ქარ­თვ

წარ­მო­მად­გენ­ლებს, სა­რა­ევ ­ ოს ფეს­ტი­ვა­ლის

ქარ­ხ­ნებს და, ამა­ვე დროს, ეხ­მა­რე­ბო­და

და ქარ­თ­ვე­ლებს ორი­ენ­ტა­ცია მთლი­ა­ნად

Ta­lent Cam­pus-ის ხელ­მ­ძღ­ვა­ნელს, სა­ქარ­თ­

­ ე­გო­ბის მოძ­რა­ო­ბას. მან და მის­მა წი­ნა­აღ­მდ

ევ­რო­პის­კენ აქვთ აღე­ბუ­ლი.

­ ის დი­რექ­ტორს. ვე­ლოს კი­ნო­ცენ­ტრ

გერ­მა­ნე­ლი ჟურ­ნა­ლის­ტი ქარ­თ­ვე­ლე­ბის

go­East­-­ზე წელს უკ­ვე მე­ხუ­თედ ეწყო­ბა

უახ­ლო­ეს­მა თა­ნამ­შ­რო­მელ­მა ნა­ციზ­მის უამ­ რა­ვი მსხვერ­პ­ლი იხ­ს­ნეს დე­პორ­ტა­ცი­ის­გან. ბოშ­მა ან­დერ­ძი ისე შე­ად­გი­ნა, რომ მი­სი

მხრი­დან ნა­ხე­ვარ­სა­ა­თი­ა­ნი „საარტილერიო

­ ა კი­ნო­რე­ჟი­სორ­თა პრო­ექ­ტე­ ახალ­გაზ­რდ

ცეცხ­ლის“ ქვეშ აღ­მოჩ­ნ­და, თუმ­ცა ისიც აღი­

ბის ბაზ­რო­ბა. ახალ­გაზ­რდ ­ ე­ბი პი­რის­პირ

წარ­მო­ებ ­ ის მო­გე­ბის წი­ლი ქველ­მოქ­მე­დე­ბას

ნიშ­ნა, რომ რუ­სუ­ლი კულ­ტუ­რუ­ლი სივ­რ­ცის

ხვდე­ბი­ან პო­ტენ­ცი­ურ პრო­დუ­სე­რებ­სა და

მოხ­მა­რე­ბო­და. სწო­რედ ამ ქველ­მოქ­მე­დე­

დე­ფი­ცი­ტი და მო­ნატ­რე­ბა დღე­საც აწუ­ხებთ

კოპ­რო­დუ­სე­რებს, წა­რად­გე­ნენ თა­ვი­ანთ

ბის ერ­თ­-ერ­თი ნა­წი­ლია რო­ბერტ ბო­შის

ქარ­თულ ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლურ წრე­ებ­ში, და ასე­

პრო­ექ­ტებს. თუ და­ინ­ტე­რე­სე­ბა გა­მო­იხ ­ ა­ტა და

ფონ­დის კო-­პ­რო­დუქ­ცი­ის პრი­ზი. ამ პრი­ზის

ვეა რუ­სეთ­შიც­. ­დის­კუ­სი­ის ამ ნა­წილს გვირ­გ­

სა­ერ­თა­შო­რი­სო გუნ­დი შე­იკ­რა (ეს აუცი­ლე­

პარ­ტ­ნი­ო­რე­ბი არი­ან კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლი go­

ვი­ნი და­ად­გა მსოფ­ლიო კი­ნოს და კერ­ძოდ

ბე­ლი მოთხოვ­ნა­ა), ამ გუნდს მო­მა­ვალ წელს

­ ოს East, ბერ­ლი­ნა­ლეს Ta­lent Cam­pus, სა­რა­ევ

­ ა­გემ, ქარ­თუ­ლი კი­ნოს დიდ­მა მცოდ­ნემ, მო­ამ

სა­შუ­ალ ­ ე­ბა ეძ­ლე­ვა, პრო­ექ­ტი რო­ბერტ ბო­შის

კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლის Ta­lent Cam­pus და სო­ფი­ის

და­სავ­ლეთ ბერ­ლინ­ში კი­ნო­თე­ატრ არ­სე­

ფონ­დის კოპ­რო­დუქ­ცი­ის პრიზ­ზე წა­რად­გი­

კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლი. რო­ბერტ ბო­შის ფონ­დი

ნალ­ში არ­ტ­ჰა­უ­ზის კი­ნოჩ­ვე­ნე­ბე­ბის და­მა­

ნოს. წელს ამ ბაზ­რო­ბა­ზე თა­ვი­სი პრო­ექ­ტით

­ ი­ორ ქვეყ­ნებ­ში ატა­რებს ჯერ თა­ვის პარ­ტნ

არ­სე­ბელ­მა ულ­რიჰ გრე­გორ­მა: „როდესაც

მო­ნა­წი­ლე­ობ­და თორ­ნი­კე ბზი­ა­ვა.

კონ­კურსს, შერ­ჩე­უ­ლი პრო­ექ­ტე­ბი მო­ნა­წი­

საბ­ჭო­თა კავ­ში­რის „გოსკინოდან“ რო­მე­ლი­

რამ­დე­ნი­მე სიტყ­ვა მინ­და ვთქვა რო­ბერტ

მე ქარ­თუ­ლი ფილ­მის გა­მო­ტა­ნა გვინ­დო­და,

ბო­შის ფონ­დის მი­ერ და­წე­სე­ბუ­ლი კოპ­

ლე­ო­ბენ ჩა­მოთ­ვ­ლი­ლი კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლე­ბის ფარ­გ­ლებ­ში მოწყო­ბილ ტრე­ნინ­გებ­ში. შარ­

რომ ბერ­ლინ­ში გვეჩ­ვე­ნე­ბი­ნა, ჩი­ნოვ­ნი­კე­ბი

რო­დუქ­ცი­ის პრიზ­ზე. ეს საქ­ველ­მოქ­მე­დო

შან სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ჩა­ტა­რე­ბულ კონ­კურ­ს­ზე

ყო­ველ­თ­ვის ბუზღუ­ნებ­დ­ნენ: „რად გინ­დათ ეს

ფონ­დი ახალ­გაზ­რ­და პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლებს

გა­ი­მარ­ჯვ ­ ეს ახალ­გაზ­რ­და ჟურ­ნა­ლის­ტებ­მა

ქარ­თუ­ლი კი­ნო, წა­ი­ღეთ რუ­სუ­ლი ფილ­მე­ბი“!

ეხ­მა­რე­ბა, რომ თა­ვი­ან­თი სათ­ქ­მე­ლი მო­ი­ტა­

– ნა­თია გუ­ლი­აშ­ვი­ლი­მა და ნი­ნო გო­გუ­ამ

ცდი­ლობ­დ­ნენ, რა­მე სხვა შე­მო­ე­თა­ვა­ზე­ბი­

ნონ კი­ნო­ში. ფონ­დის მთა­ვა­რი მოთხოვ­

პრო­ექ­ტით „მადონა“. ამ გუნ­დ­მა, რო­მელ­შიც

ნათ. ერ­თხე­ლაც ლე­ნინ­ზე გა­და­ღე­ბუ­ლი

­ ას სა­ერ­თა­შო­რი­სო კი­ნო­გუნ­დი, ნა­ა, შე­იქ­მნ

უკ­ვე გერ­მა­ნე­ლი პრო­დუ­სე­რიც ჩა­ერ­თო,

ფილ­მე­ბის რეტ­როს­პექ­ტი­ვის მოწყო­ბა მოგ­

ანუ გერ­მა­ნე­ლი პრო­დუ­სე­რე­ბი­სა და აღ­მო­

წვრთნე­ბი გა­ი­ა­რა სა­რა­ე­ვო­სა და ბერ­ლი­

ვიხ­და, რომ ერ­თი ქარ­თუ­ლი ფილ­მი გა­მოგ­

სავ­ლე­თი და სამ­ხ­რე­თი ევ­რო­პის ქვეყ­ნე­ბის

ნა­ლეს Ta­lent Cam­pus­-­ზე და go­East­-ის სა­ბო­

­ ა­ჟი ვე­პა­რე­ბი­ნა.“ ამ რეპ­ლი­კამ დი­დი აჟი­ოტ

წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბის­გან შემ­დ­გა­რი ჯგუ­ფი,

ლოო ტურ­ში პრო­ექ­ტი წა­რად­გი­ნა სხვა 14

6


მო­ნა­წი­ლეს­თან ერ­თად. მარ­თა­ლი­ა, პრი­ზი

ვაც­ლავ ჰა­ვე­ლის ფილ­მი იყო ალ­ბათ ერ­თა­

ერ­თ­-ერ­თი პერ­სო­ნა­ჟი, დე­და თა­ვის 10 წლის

მი­ი­ღო გერ­მა­ნულ­-­სომ­ხურ­მა გუნ­დ­მა პრო­

დერ­თი, რო­მელ­საც ჰქონ­და თხრო­ბის სტი­ლი,

ბი­ჭუ­ნას ყო­ველ ღა­მე ბა­ლი­შით ახ­რჩ ­ ობს, მე­ო­

ექ­ტით „რჩეულნი“ (The cho­sen ones), მაგ­რამ

პო­ე­ტი­კა, ირო­ნია და დი­დი სათ­ქ­მე­ლი.

რე დე­და ლო­თო­ბის გა­მო შვი­ლებს სიკ­ვ­დი­

ეს უდი­დე­სი გა­მოც­დი­ლე­ბა იყო ქარ­თუ­ლი

ლამ­დე აშიმ­ში­ლებს, ახალ­გაზ­რ­და ადა­მი­ანს

გუნ­დი­სათ­ვის. მათ ის­წავ­ლეს პრო­ექ­ტის

პრი­ზე­ბი

მეტ­რო­ში სას­ტი­კად კლა­ვენ. ამ სივ­რ­ცე­ში ან

შე­ფუთ­ვა, წარ­დ­გე­ნა, დაც­ვა, უცხო­ელ პრო­

კლა­ვენ, ან აუპა­ტი­უ­რე­ბენ, ან ამ­ცი­რე­ბენ...

ერ­თ­-ერთ სე­მი­ნარ­ზე ერ­თ­-ერ­თი გერ­მა­ნუ­

ძა­ლა­უ­ნე­ბუ­რად მიჩ­ნ­დე­ბა სურ­ვი­ლი, და­

და­მუ­შა­ვე­ბა, რომ იგი სა­ინ­ტე­რე­სო გახ­დეს

ლი ფონ­დის ხელ­მ­ძღ­ვა­ნელ­მა ქალ­ბა­ტონ­მა

ვიც­ვა რუ­სე­თი ამ „ჭეშმარიტების“ მა­უწყე­ბე­

ევ­რო­პე­ლი მა­ყუ­რებ­ლის­თ­ვის.

დუ­სერ­თან მუ­შა­ო­ბა, ქარ­თუ­ლი თე­მის ისე

წუ­ხი­ლით გა­მოთ­ქ­ვა ასე­თი აზ­რი: და­სავ­ლე­თი

ლი რე­ჟი­სო­რე­ბის­გან, რომ­ლე­ბიც სა­კუ­თა­რი

ფეს­ტი­ვალ­მა დი­დი ად­გი­ლი და­უთ­მო

აღ­მო­სავ­ლე­თი ევ­რო­პი­დან მხო­ლოდ 3D -ს

სუ­ლი­ე­რი ხე­იბ­რო­ბის პრო­ეც ­ ი­რე­ბას უფ­რო

სიმ­პო­ზი­უმს, რო­მე­ლიც მი­ეძღ­ვ­ნა კი­ნოს­ტუ­

ელო­დე­ბა: Drugs, Depression, Death - ნარ­კო­

ახერ­ხე­ბენ, ვიდ­რე ცხოვ­რე­ბის ღრმა ცოდ­ნის

დია „ლენფილმს“. მო­ეწყო აქ წარ­მო­ე­ბუ­ლი

­ ი­ლი. აღ­მო­სავ­ლე­თი ტი­კე­ბი, დეპ­რე­სი­ა, სიკ­ვდ

დე­მონ­ს­ტრ ­ ი­რე­ბას.

ფილ­მე­ბის დი­დი რეტ­როს­პექ­ტი­ვა და დის­

ევ­რო­პა კი სი­ა­მოვ­ნე­ბით აწ­ვ­დის მას ამ­გვ ­ არ

კუ­სია „ლენფილმის“ სა­ვა­ლა­ლო მდგო­მა­

კი­ნოს და იმარ­ჯ­ვებს ფეს­ტი­ვა­ლებ­ზე. თით­ქოს

ეპი­კუ­რი ტი­ლო იყო ნაჩ­ვე­ნე­ბი პო­ლო­ნე­ლი

­ ის გა­მო, რად­გან ეს ლე­გენ­და­რუ­ლი რე­ობ

ეს უკ­ვე ერ­თ­გვ ­ ა­რი სა­ფეს­ტი­ვა­ლო კო­ნი­უნ­ქ­ტუ­

რე­ჟი­სო­რის, ვო­იც ­ ეკ სმარ­ჟოვ­ს­კის ფილ­მ­ში

კი­ნოს­ტუ­დია და­ხურ­ვის პი­რას აღ­მოჩ­ნ­და.

რა­ა. მეჩ­ვე­ნე­ბა, რომ შუა თა­ობ ­ ის რე­ჟი­სო­რე­

„როზა“.ფილმში მოთხ­რო­ბი­ლი­ა, რო­გორ და­

სა­კონ­კურ­სო და არა­სა­კონ­კურ­სო ფილ­მე­ბი იმ 140-მდე ფილ­მი­დან, რაც go­East­-­ზე იყო წარ­მოდ­გე­ნი­ლი, სულ რამ­დე­ნი­მეს ნახ­ვა

მა­ზუ­რე­ბის ტრა­გი­კუ­ლი ბე­დის შე­სა­ხებ დი­დი

ბის ინ­ტე­ლექ­ტუ­ალ ­ ი წრეც შე­იკ­რა, გან­სა­კუთ­

იპყ­რეს პო­ლო­ნე­თის და გერ­მა­ნი­ის საზღ­ვარ­ზე

რე­ბით ამის თქმა შე­იძ­ლე­ბა რუ­სულ კი­ნო­ზე:

მცხოვ­რე­ბი მა­ზუ­რე­ბის მი­წე­ბი გერ­მა­ნე­ლებ­მა

უკი­დუ­რე­სად სას­ტი­კი, უიმე­დო, გა­უ­საძ­ლი­სი

და აიძუ­ლეს აქ მცხოვ­რე­ბი ხალ­ხი, და­ევ ­ იწყე­

გა­რე­მო, სა­დაც სახ­ლო­ბენ ორ­ფე­ხა არ­სე­ბე­

ბი­ნათ თა­ვი­ან­თი წარ­მო­მავ­ლო­ბა და გერ­მა­ნე­

ბი დინ­გე­ბით, სი­ფა­თე­ბით, ოჩო­კო­ჩე­ბით. ეს

ლე­ბად ქცე­ულ ­ იყ­ვ­ნენ; მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომის

­ ა­ნეთს ბუტ­ბუ­ტით, ღრუ­ტუ­ნით, ორ­ფე­ხე­ბი ერ­თმ

შემ­დეგ კი რუს­მა და პო­ლო­ნელ­მა კო­მუ­ნის­

მო­ვა­ხერ­ხე, სა­ფეს­ტი­ვა­ლო რე­ჟი­მის გა­მო. არ

ღმუ­ილ ­ ით ელა­პა­რე­კე­ბი­ან, ერ­თმ ­ ა­ნეთს აწა­მე­

ტებ­მა აყა­რეს და გა­და­ა­სახ­ლეს სა­კუ­თა­რი მი­

შე­მიძ­ლი­ა, არ აღ­ვ­ნიშ­ნო მსოფ­ლიო მო­ქა­ლა­

ბენ, კლა­ვენ, შე­უ­რაცხ­ყო­ფას აყე­ნე­ბენ. სრულ

წე­ბი­დან ეს მცი­რე ერი. თუმ­ცა, ეს ფილ­მიც ვერ

ქის, უდი­დე­სი ადა­მი­ა­ნუ­რი გამ­ბე­და­ო­ბი­თა და

მარ­ტო­ობ ­ ა­ში იხო­ცე­ბი­ან და მა­თი ყო­ფი­ე­რე­ბის

გა­ექ­ცა ტკბო­ბას ნა­ტუ­რა­ლის­ტუ­რად ნაჩ­ვე­ნე­ბი

თვი­თი­რო­ნი­ის სა­ო­ცა­რი ნი­ჭით და­ჯილ­დო­ე­

არ­სი არა­ვინ იცის. ყვე­ლა­ზე მძი­მე ბრალ­დე­ბა

დამ­ცი­რე­ბით, სხვა­დას­ხ­ვა სა­ხის გა­უპ ­ ა­ტი­უ­რე­

ბუ­ლი ვაც­ლავ ჰა­ვე­ლის ფილ­მი – „წასვლა“,

კი ის არის, რომ არც ერთ ამ კი­ნოგ­მირს არ,

ბით, და­სა­ხიჩ­რე­ბით, მკვლე­ლო­ბით.

რო­მე­ლიც მან თა­ვის თავს, ყვე­ლა ყო­ფილ,

და ვერ თა­ნა­უგ­რ­ძნ ­ ობ, არა­ვის ბე­დი არ შეგ­

თუ დღეს თა­ნამ­დე­ბო­ბა­ზე მყოფ პრე­ზი­დენტს

ძ­რავს, ღი­მილს ან ცრემლს არ გა­მო­იწ­ვევს;

­ ე, სა­დაც ფეს­ტი­ვა­ლის და­ხურ­ვის ცე­რე­მო­ნი­აზ გა­მარ­ჯ­ვე­ბუ­ლი ფილ­მე­ბის ფრაგ­მენ­ტე­ბი იყო

მი­უძღ­ვნ ­ ა. ეს არის სი­უ­რე­ალ ­ ის­ტუ­რი, გრო­ტეს­

ერ­თა­დერ­თი, რაც ასე­თი ფილ­მე­ბის ნახ­ვი­სას

ნაჩ­ვე­ნე­ბი, თვალ­ში გე­ცე­მო­დათ, რომ ყვე­ლა

კით გაჟ­ღენ­თი­ლი ფილ­მი­-ა­რა­კი იმა­ზე, თუ

გიპყ­რობს, არის სურ­ვი­ლი – მა­ლე დამ­თავ­

ფილმს ჰქონ­და ერ­თი და იგი­ვე გა­მო­სა­ხუ­

რო­გორ ვერ ელე­ვა თა­ნამ­დე­ბო­ბას ადა­მი­ან ­ი

რ­დეს ეს ცხოვ­რე­ბი­სე­ულ თუ შე­მოქ­მე­დე­ბით

ლე­ბა – უკი­დუ­რე­სად ყო­ფი­თი ფაქ­ტუ­რა, და

და რო­გორ ეპო­ტი­ნე­ბა ყვე­ლა­ფერს – ნივ­

ლო­გი­კას მოკ­ლე­ბუ­ლი აბ­სურ­დი.

უკი­დუ­რე­სად უინ­ტე­რე­სო გმი­რე­ბი. დამ­რ­ჩა

თებს, აგა­რა­კებს, სა­კუ­თარ „დიად“ აზ­რებს,

წლე­ვან­დე­ლი ფეს­ტი­ვა­ლის ფა­ვო­რი­ტი

შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა, რომ თა­ვი­სუფ­ლე­ბი­სა და და­

„დამსახურებულ“ პა­ტივს. რო­გორ ახ­ვე­ვენ

გახ­და რუ­სი რე­ჟი­სო­რის, ვა­სი­ლი სი­გა­რი­ოვ ­ ის

მო­უ­კი­დებ­ლო­ბის­კენ აღ­მო­სავ­ლე­თი ევ­რო­პის

თავ­ბ­რუს პრე­ზი­დენტს ოჯა­ხის წევ­რი-­ქა­ლე­ბი:

ფილ­მი „ცხოვრება“. მან და­იმ­სა­ხუ­რა ფეს­

ქვეყ­ნე­ბის ლტოლ­ვამ კი­ნო­ში მათ მხო­ლოდ

დე­და, დე­იდ ­ ა, საყ­ვა­რე­ლი, ქა­ლიშ­ვი­ლი. რო­

ტი­ვა­ლის მთა­ვა­რი პრი­ზი „ოქროს შრო­შა­

ბარ­ბა­რო­სუ­ლი სოც­რე­ალ ­ იზ­მი მო­უტ ­ ა­ნა.

გორ მო­ი­ცავს მათ ყო­ფი­ე­რე­ბას ტე­ლე­სივ­რ­ცე

ნი“, ფიპ­რე­სის ჯილ­დო და ჰე­სე­ნის მხა­რის

ფეს­ტი­ვა­ლის პრი­ზე­ბი ასე გა­ნა­წილ­და:

და რო­გორ ცხოვ­რო­ბენ, იღე­ბენ გა­დაწყ­ვე­ტი­

ტე­ლე­ვი­ზი­ით ჩვე­ნე­ბის უფ­ლე­ბა. ჟი­ურ ­ ის

გრან­-­პ­რი და ფიპ­რე­სის პრი­ზი – ვა­სი­ლი სი­გა­რი­ოვ ­ ის ფილმს „ცხოვრება“.

ლე­ბებს, გა­მოთ­ქ­ვა­მენ აზ­რებს და ერ­თ­მა­ნეთ­

თავ­მ­ჯ­დო­მა­რემ კრის­ტი პი­უ­ი­უმ ფეს­ტი­ვა­ლის

თან ურ­თი­ერ­თო­ბენ ტე­ლე­ვი­ზი­ის ­ ა და პრე­სის

და­ხურ­ვის ცე­რე­მო­ნი­აზ ­ ე სა­გან­გე­ბოდ აღ­ნიშ­

თან­დას­წრ ­ ე­ბით. ასე­თი ფილ­მის გა­და­ღე­ბა

ნა: ამ გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბას წინ დი­დი კა­მა­თი

“მეხსიერება და მო­მა­ვა­ლი“ პრი­ზი გერ­მა­ნე­ლი

მხო­ლოდ იმ ადა­მი­ანს შე­უძ­ლი­ა, ვინც ეს

უძღო­და. ჟი­უ­რის ხუ­თი წევ­რი­დან ორი არ

ფი­ლიპ შეფ­ნე­რის ფილმ „რევიზია“-ს ერ­გო;

თვი­სე­ბე­ბი თა­ვის თავ­ში და­ინ ­ ა­ხა და ეყო

და­ე­თან­ხ­მა მას და ოქ­მშ ­ ი ამის და­ფიქ­სი­რე­ბა

სა­უკ ­ ე­თე­სო რე­ჟი­სუ­რის­თვ ­ ის პრი­ზი კონ­ს­ტან­

გამ­ბე­და­ო­ბა, სა­კუ­თა­რი თა­ვის­თ­ვის და­ეც ­ ი­ნა.

სა­გან­გე­ბოდ მო­ითხო­ვა (ესენი იყ­ვნ ­ ენ გი­ორ­

­ ­ნოვს ფილ­მ­მა „ავე“-მ და­იმ­სა­ხუ­რა; ჟი­ ტინ ბა­ია

დო­კუ­მენ­ტუ­რი ფილ­მე­ბის სექ­ცი­ა­ში

ეს ფილ­მი თა­ვის დრო­ზე მე სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში,

გი ოვაშ­ვი­ლი და სლო­ვე­ნი იური მე­დე­ნი).

უ­რის სპე­ცი­ა­ლუ­რი პრი­ზი „ნეტავი იქ თე­ატ­რი

პო­ლი­ტი­კუ­რი სწავ­ლე­ბის სკო­ლა­ში ვნა­ხე და

­ ა ჩემ­ზე მძი­მე შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა და­ტო­ვა ფილ­მმ

არის?!“ – რე­ჟი­სორ ნა­ნა ჯა­ნე­ლი­ძეს.

მან გერ­მა­ნი­ა­შიც იგი­ვე შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა მო­ახ­

სი­უ­ჟე­ტით, სი­სას­ტი­კით, ნა­ტუ­რა­ლიზ­მით, ფაქ­

დი­ნა. ფილ­მის ფი­ნალ­ში დი­დი დრა­მა­ტურ­გი,

ტუ­რით და უპა­სუ­ხოდ და­ჩე­ნი­ლი კითხ­ვით

რუ­სი კი­ნო­რე­ჟი­სო­რის ან­დ­რეი ტარ­კოვ­სკ ­ ის სიტყ­ვე­ბით და­ვამ­თავ­რო:

ასე­თი საქ­მი­ა­ნი წე­რი­ლი კი მინ­და დი­დი

გა­ერ­თი­ა­ნე­ბუ­ლი ევ­რო­პის იდე­ის შთა­მა­გო­

– რას ემ­სა­ხუ­რე­ბო­და ყვე­ლა­ფე­რი ეს? თით­ქოს

ნე­ბე­ლი წყლი­დან ამოყ­ვინ­თავს კოს­ტუმ­სა და

რუ­სი რე­ჟი­სო­რე­ბის ახა­ლი თა­ო­ბა გან­სა­კუთ­

ყვე­ლა დი­დი კი­ნო­რე­ჟი­სო­რი პო­ე­ტი­ა;

ჰალ­ს­ტუხ­ში გა­მოწყო­ბი­ლი, რამ­დე­ნი­მე ფრა­ზას

რე­ბუ­ლი სი­სას­ტი­კით აჩ­ვე­ნებს ქვე­ყა­ნას, სა­დაც

თუნ­დაც რამ­დე­ნი­მე რომ ჩა­მოვ­თვ ­ ა­ლოთ:

წარ­მოთ­ქვ ­ ამს, არ­ტის­ტუ­ლი ჟეს­ტით გვემ­შ­ვი­დო­

ერ­თი ადა­მი­ა­ნიც კი აღარ არ­სე­ბობს (სერგეი

­ ი, ბერ­ დოვ­ჟენ­კო, ფე­ლი­ნი, ვი­გო, ან­ტო­ნი­ონ

ბე­ბა და კვლავ წყლის სიღ­რ­მე­ში უჩი­ნარ­დე­ბა.

ლოზ­ნი­ცას „ჩემო ბედ­ნი­ერ ­ ე­ბავ“, ალექ­სეი

გ­მა­ნი, ფა­რა­ჯა­ნო­ვი, ბუ­ნუ­ე­ლი, კუ­რო­სა­ვა...

ჩემს მი­ერ ვის­ბა­დენ­ში ნა­ნა­ხი ფილ­მე­ბი­დან

მიზ­გი­რი­ო­ვის „ბადრაგი“).სიგარიოვის ფილ­მის

­ ილ კი­ნოს პო­ე­ტე­ბი ქმნი­ან. ნამ­დვ

7


8


festivali

კანის 65-ე კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლი >> არ­ჩილ შუ­ბაშ­ვი­ლი

კა­ნის 65-ე კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლის ჭეშ­მა­რიტ

ლი, არა­ორ­დი­ნა­ლუ­რი თე­მი­სა და სტი­ლის

ემირ კუს­ტუ­რი­ცა, და­ნი­ე­ლი ბი­ლე აუგუს­ტი და

ვარ­ს­კ­ვ­ლა­ვად მე­რი­ლინ მონ­რო იქ­ცა. გა­სუ­

ფილ­მებს მო­უ­ყა­რონ თა­ვი.

ბელ­გი­ე­ლი ძმე­ბი ლუკ და ჟან­-­პი­ერ დარ­დე­

ლი სა­უ­კუ­ნის 50-იან წლებ­ში გა­და­ღე­ბუ­ლი

სა­იუ ­ ­ბი­ლეო ფეს­ტი­ვა­ლის გახ­სნ ­ ის სა­ზე­იმ ­ო

­ ის ლა­უ­რე­ატ­თა „კლუბში“ ნე­ბი. წელს ორ­გზ გა­წევ­რი­ან­და შე­სა­ნიშ­ნა­ვი ავ­სტ ­ რ ­ ი­ე­ლი

მი­სი შავ­-­თეთ­რი ფო­ტო, რო­მელ­ზეც იგი

ცე­რე­მო­ნი­ალს უძღ­ვე­ბო­და წლე­ვან­დე­

სა­ი­უ­ბი­ლეო ტორ­ტის სან­თ­ლის ჩაქ­რო­ბას

ლი „ოსკარების“ ტრი­უმ­ფა­ტო­რი ფილ­მის

რე­ჟი­სო­რი მი­ხა­ელ ჰა­ნე­კე, რო­მელ­მაც პირ­

ცდი­ლობს, ორ­გა­ნი­ზა­ტო­რებ­მა წლე­ვან­დე­

­ ­ვ­ლა­ვი ბე­რე­ნის ბე­ჟო, „არტისტის“ ვარ­სკ

ვე­ლად ეს დი­დი ჯილ­დო 2009 წელს მი­ი­ღო

ლი სა­ი­უ­ბი­ლეო ფეს­ტი­ვა­ლის ოფი­ცი­ა­ლურ

რო­მელ­მაც ლუ­მი­ე­რე­ბის დიდ დარ­ბაზ­ში

ფილ­მი­სათ­ვის „თეთრი ბაფ­თა“.

პოს­ტე­რად შე­არ­ჩი­ეს. კან­ში ყო­ველ­თ­ვის

შეკ­რე­ბილ მა­ყუ­რე­ბელს წა­რუდ­გი­ნა ჟი­უ­რის

იგ­რ­ძ­ნო­ბო­და გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი თაყ­ვა­

­ ო­მა­რე, იტა­ლი­ე­ლი კი­ნი­რე­ჟი­სო­რი თავ­მ­ჯდ

სამ­სჯ ­ ავ­რო­ზე გა­მო­იტ ­ ა­ნა კა­მე­რუ­ლი დრა­მა

ამ­ჯე­რად ჰა­ნე­კემ სა­ფეს­ტი­ვა­ლო პუბ­ლი­კის

ნის­ცე­მა მე­რი­ლი­ნის მი­მართ. რამ­დე­ნი­მე

ნა­ნი მო­რე­ტი და ჟი­უ­რის და­ნარ­ჩე­ნი წევ­რე­

„სიყვარული“, რო­მე­ლიც ხან­დაზ­მუ­ლი ცოლ­­

წე­ლი­ა, რაც ქა­ლა­ქის ცენტრს, რო­გორც

ბი: ცნო­ბი­ლი დი­ზა­ინ ­ ე­რი ჟან­-­პოლ გო­ტი­ე,

-­ქ­მრ ­ ის სიყ­ვა­რუ­ლი­სა და სიკ­ვ­დი­ლის შე­სა­ხებ

ღვთა­ე­ბა, დაჰ­ყუ­რებს მე­რი­ლი­ნის უზარ­

ბრი­ტა­ნე­ლი მსა­ხი­ო­ბი ევან მაკ­გ­რე­გო­რი,

მოგ­ვითხ­რობს. მარ­თა­ლი გითხ­რათ, დი­დი

მა­ზა­რი ბა­ნე­რი. ახ­ლა კი, არა მხო­ლოდ

გერ­მა­ნუ­ლი და ევ­რო­პუ­ლი კი­ნოს ვარ­სკ ­ვ ­­

თაყ­ვა­ნის­მ­ცე­მე­ლი არ ვარ ჟი­ურ ­ ის თავ­მჯ ­დ ­ ო­

სა­ფეს­ტი­ვა­ლო სა­სახ­ლეს, სა­დაც წი­თე­ლი

ლა­ვი და­ი­ან კრი­უგ ­ ე­რი, ამე­რი­კე­ლი რე­ჟი­

­ ი რე­ჟი­სო­რის ნა­ნი მო­რე­ მა­რის, იტა­ლი­ელ

ხა­ლი­ჩაა და­ფე­ნი­ლი, არა­მედ მთელ კანს

­ ი, ფრან­გი მსა­ხი­ობ ­ი სო­რი ალექ­სანდრ პე­ინ

ტის შე­მოქ­მე­დე­ბის, რო­მე­ლიც ზედ­მე­ტად

ამ­შ­ვე­ნებ­და კი­ნოს ის­ტო­რი­ა­ში ყვე­ლა­ზე კაშ­

ემა­ნუ­ელ დე­ვო და სხვე­ბი.

კა­შა სექ­ს­-­სიმ­ბო­ლოს სა­ო­ცა­რი სი­ლა­მა­ზის

კრი­ტი­კოს­თა შე­ფა­სე­ბით, ფეს­ტი­ვა­ლის

ამ­ბი­ცი­ურ ­ ად და პრე­ტენ­ზი­ულ ­ ად მი­მაჩ­ნი­ა. მო­ულ ­ ოდ­ნე­ლი ავად­მყ ­ ო­ფო­ბა, ტკი­ვი­ლით და

სუ­რა­თი. მარ­თ­ლაც, კან­მა სწო­რი არ­ჩე­ვა­ნი

გახ­ნის­თვ ­ ის ორ­გა­ნი­ზა­ტო­რებ­მა კარ­გი არ­ჩე­

ში­შით სავ­სე დღე­ებ ­ ი, კოშ­მა­რუ­ლი სიზ­მრ ­ ე­ბი,

გა­ა­კე­თა: მე­რი­ლი­ნი დღე­საც, გარ­დაც­ვა­ლე­

ვა­ნი გა­ა­კე­თეს. ამე­რი­კე­ლი რე­ჟი­სო­რის ვეს

თავ­გან­წირ­ვა, სრუ­ლი ფი­ზი­კუ­რი და სუ­ლი­ე­რი

ბი­დან თით­ქ­მის 50 წლის შემ­დეგ, კა­ნის ფეს­

ან­დერ­სო­ნის ფილ­მი „სავსე მთვა­რის სა­მე­ფო“

კრი­ზი­სის შეგ­რ­ძნ ­ ე­ბა და გარ­და­უ­ვა­ლი ფი­ნა­ლი

ტი­ვა­ლის მსგავ­სად, ყვე­ლა­ზე მიმ­ზიდ­ველ,

კე­თი­ლი ზღა­პა­რია ყვე­ლას­გან მი­ტო­ვე­ბუ­

– სიკ­ვ­დი­ლი. სიკ­ვდ ­ ი­ლი სიყ­ვა­რუ­ლის სა­ხე­

ყვე­ლა­ზე გლა­მუ­რულ, ყვე­ლა­ზე აქ­ტუ­ა­ლურ

ლი ბავ­შვ ­ ე­ბის – თორ­მე­ტი წლის გო­გო­ნა­სა

ლით. ჰა­ნე­კემ გა­და­იღ ­ ო ფილ­მი სიყ­ვა­რულ­ზე.

კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­ულ ფე­ნო­მე­ნად რჩე­ბა.

და ბი­ჭის პირ­ვე­ლი სიყ­ვა­რუ­ლის შე­სა­ხებ.

და ეს არ არის მე­ლოდ­რა­მა. ეს არის ფილ­მი

ალ­ბათ მსოფ­ლი­ო­ში არ არ­სე­ბობს კი­ნე­მა­

ფილ­მი და­დე­ბი­თად შე­ა­ფა­სეს რო­გორც

სიყ­ვა­რუ­ლი­სა და ცხოვ­რე­ბის ტრა­გი­კუ­ლი

„საავტორო კი­ნოს,“ ასე­ვე სა­მა­ყუ­რებ­ლო, ე.წ.

და­სას­რუ­ლის გარ­და­უ­ვა­ლო­ბის შე­სა­ხებ, რო­

ტოგ­რა­ფის­ტი, რო­მე­ლიც თა­ვი­სი ნა­მუ­შე­ვა­

„მეინსტრიმის“ თაყ­ვა­ნის­მ­ც­მლ ­ ებ­მა. ფეს­ტი­ვა­

დე­საც სიყ­ვა­რუ­ლი ქრე­ბა მხო­ლოდ იმის გა­მო,

რის კან­ში ჩვე­ნე­ბა­ზე არ ოც­ნე­ბობს, არ აქვს

­ ას ეს­წ­რე­ბოდ­ნენ ფილ­მშ ­ ი მო­ნა­წი­ ლის გახ­სნ

რომ ქრე­ბი­ან ამ გრძნო­ბის მა­ტა­რე­ბე­ლი ადა­

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა ძი­რი­თად კონ­კურ­ში, თუ რო­

ლე ვარ­ს­კ­ვ­ლა­ვე­ბი: ბრუს უილი­სი, ედ­ვარდ

მი­ა­ნე­ბი. ფილ­მ­ში მთა­ვარ რო­ლებს თა­ვი­ან­თი

მე­ლი­მე პა­რა­ლე­ლურ პროგ­რა­მა­ში. თუმ­ცა,

ნორ­ტო­ნი, ტილ­და სუ­ინ­ტო­ნი და ბილ მი­უ­რე­ი.

გმი­რე­ბი­ვით ხან­დაზ­მუ­ლი, ფრან­გუ­ლი კი­ნოს

აღ­სა­ნიშ­ნა­ვი­ა, რომ ბო­ლო წლებ­ში ოფი­ცი­

კა­ნის კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლის უმაღ­ლე­სი ჯილ­

აღი­არ ­ ე­ბუ­ლი ოს­ტა­ტე­ბი ჟან­-­ლუი ტრენ­ტი­ნი­ა­ნი

ა­ლურ სა­კონ­კურ­სო პროგ­რა­მას­თან ერ­თად

დო – „ოქროს პალ­მის რტო“ სულ რამ­დე­

და ემა­ნუ­ელ რი­ვა ას­რუ­ლე­ბენ. მა­თი ქა­ლიშ­ვი­

არა­ნაკ­ლებ სა­ინ­ტე­რე­სო და პრეს­ტი­ჟუ­ლი

ნი­მე რე­ჟი­სორს აქვს ორ­ჯერ მო­პო­ვე­ბუ­ლი.

ლის როლს ასა­ხი­ე­რებს ჰა­ნე­კეს საყ­ვა­რე­ლი

გახ­და „განსაკუთრებული ხედ­ვა,“ სა­დაც

ესე­ნი არი­ან: ამე­რი­კე­ლი ფრენ­სის ფორდ

მსა­ხი­ო­ბი იზა­ბელ იუპე­რი.

ორ­გა­ნი­ზა­ტო­რე­ბი ცდი­ლო­ბენ, გან­სხ ­ ­ვა­ვე­ბუ­

კო­პო­ლა, იაპო­ნე­ლი სო­ხეი იმა­მუ­რა, სერ­ბი

კან­ში თა­ვი­ან­თი ფა­ვო­რი­ტე­ბი ჰყავთ, რო­

9


ფესტივალის ჟიური; მიხაელ ჰანეკეს ფილმი „სიყვარული“; კენ ლოუჩის ფილმი „ანგელოზის წილი“; ტომას ვინტერბერგის ფილმი „ნადირობა“; მამაკაცის როლის საუკეთესო შემსრულებელი მედს მიქელსენი

მელ­თა ნა­მუ­შევ­რე­ბის პრე­მი­ე­რა, რო­გორც

დი­ნა რუ­მი­ნე­ლი რე­ჟი­სო­რის კრის­ტი­ან მუნ­ჯი­უს

ბუ­ლე­ბას ნე­ბის­მი­ე­რი ძა­ლა­დო­ბის მი­მართ,

წე­სი, სწო­რედ ლაჟ­ვარ­დო­ვან სა­ნა­პი­რო­ზე

ფილ­მ­მა „4 თვე, 3 კვი­რა და 2 დღე“ და სრუ­

თუნ­დაც ეს ღმერ­თის სა­ხე­ლით კეთ­დე­ბო­დეს.

­ ­ბი­ლეო ფეს­ იმარ­თე­ბა. მათ გა­რე­შე არც სა­იუ

ლი­ად სა­მარ­თ­ლი­ა­ნად და­იმ­სა­ხუ­რა „ოქროს

რო­გორც თა­ვად ამ­ბობს, „ეს არის ფილ­მი

ტი­ვალს ჩა­უვ­ლი­ა.

პალ­მის რტო“. საკ­მაო ხა­ნი­ა, რაც კი­ნო­სამ­

იმის შე­სა­ხებ, თუ რო­გორ უშ­ვე­ბენ ადა­მი­ა­ნე­ბი

ყა­რო რუ­მი­ნუ­ლი კი­ნოს ფე­ნო­მე­ნის შე­სა­ხებ

უდი­დეს შეც­დო­მებს რწმე­ნის სა­ხე­ლით“. ფეს­

რო­გორც სტა­ტის­ტი­კის მოყ­ვა­რუ­ლებ­მა გა­მოთ­ვა­ლეს, კა­ნის კი­ნო­ფეს­ტი­ვალ­ზე მო­ნა­

ალა­პა­რაკ­და, რომ­ლის დამ­კ­ვიდ­რე­ბა­შიც

ტი­ვა­ლის ყო­ველ­დღი­ურ ჟურ­ნა­ლებ­ში გა­მოქ­

წი­ლე­ო­ბით პირ­ველ ად­გილ­ზეა ინ­გ­ლი­სუ­რი

მუნ­ჯი­უს ფილ­მის წარ­მა­ტე­ბას დი­დი წვლი­ლი

ვეყ­ნე­ბუ­ლი რე­ი­ტინ­გე­ბის მი­ხედ­ვით, ფილ­მი

სო­ცი­ალ ­ უ­რი კი­ნოს ყვე­ლა­ზე გა­მო­ჩე­ნი­ლი

მი­უძღ­ვის. რე­ჟი­სო­რის წლე­ვან­დე­ლი ფილ­

მთე­ლი ფეს­ტი­ვა­ლის მან­ძილ­ზე ინარ­ჩუ­ნებ­და

წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი კენ ლო­უ­ჩი. წელს მან

მის „გორაკებს მიღ­მა“ სი­უ­ჟე­ტი რუ­მი­ნე­თის

ლი­დე­რის პო­ზი­ცი­ას. არც ჟი­უ­რის და­უ­ტო­ვე­ბია მუნ­ჯი­უს ნა­მუ­შე­ვა­რი ყუ­რადღე­ბის გა­რე­შე, რაც

კან­ში მე­თერ­თ­მე­ტედ წარ­მო­ად­გი­ნა თა­ვი­სი

ერ­თ­-ერ­თი პრო­ვინ­ცი­ის მარ­თ­მა­დი­დებ­ლურ

ფილ­მი. ამ ხნის გან­მავ­ლო­ბა­ში მას მრა­ვა­ლი

მო­ნას­ტერ­ში ვი­თარ­დე­ბა, სა­დაც ახალ­გაზ­რ­და

გა­მო­ი­ხა­ტა პრი­ზით სა­უ­კე­თე­სო სცე­ნა­რის­თ­

პრი­ზი აქვს მი­ღე­ბუ­ლი, ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­

გო­გო­ნა, ალი­ნა თა­ვი­სი სა­უ­კე­თე­სო მე­გობ­რის

ვის. ფილმს „გორაკებს მიღ­მა“ კი­დევ ერ­თი

ლო­ვან წარ­მა­ტე­ბას კი 2006 წელს მი­აღ­წია

მო­სა­ნა­ხუ­ლებ­ლად ჩა­დის, რო­მელ­თან ერ­თა­

წარ­მა­ტე­ბა ხვდა წი­ლად – ქა­ლის რო­ლის

„ოქროს პალ­მით“ აღ­ნიშ­ნუ­ლი ფილ­მით

დაც ბავ­შვ ­ ­თა სახ­ლ­ში იზ­რ­დე­ბო­და. მო­ნას­ტ­რის

სა­უ­კე­თე­სო შეს­რუ­ლე­ბის­თ­ვის პრი­ზი და­იმ­სა­

„ქარი, რო­მე­ლიც არ­ხევს თავ­თავს“. წლე­

წი­ნამ­ძღ­ვა­რი და იქ მცხოვ­რე­ბი მო­ნაზ­ვ­ნე­ბი

ხუ­რეს მსა­ხი­ო­ბებ­მა კრის­ტი­ნა ფლუ­ტერ­მა და

ვან­დე­ლი სა­კონ­კურ­სო ფილ­მი „ანგელოზის

ცდი­ლო­ბენ, გო­გო­ნა ჭეშ­მა­რი­ტე­ბის გზა­ზე და­

კოს­მი­ნა სტრა­ტან­მა.

წი­ლი“, რო­გორც ყო­ველ­თ­ვის კენ ლო­უჩ­თან,

ა­ყე­ნონ და რწმე­ნა ჩა­უ­ნერ­გონ, თუმ­ცა ალი­ნას

უბ­რა­ლო ადა­მი­ა­ნე­ბის ცხოვ­რე­ბას ეხე­ბა და

გან­სხ ­ ­ვა­ვე­ბუ­ლი მსოფ­ლ­მხ ­ ედ­ვე­ლო­ბა აქვს.

ირა­ნე­ლი რე­ჟი­სო­რის აბას ქი­ა­როს­თა­მის აღი­ა­რე­ბა ირა­ნუ­ლი კი­ნოს სა­ყო­ველ­თაო და­

მოგ­ვითხ­რობს ახალ­გაზ­რ­და გლაზ­გო­ელ ­ ი

სა­ეკ­ლე­სიო წე­სებ­თან შე­უ­გუ­ებ­ლო­ბი­სა და

ფა­სე­ბას­თან ერ­თად და­იწყო. მან 1997 წელს

კა­ცის შე­სა­ხებ, რო­მე­ლიც არ­ჩე­ვა­ნის წი­ნა­შე

გა­ნუწყ­ვე­ტე­ლი პრო­ტეს­ტის გა­მო, მო­ნას­ტრ ­ ის

მო­იპ ­ ო­ვა „ოქროს პალ­მა“ ფილ­მით „ალუბლის გე­მო“. მას შემ­დეგ დი­დი დრო გა­ვი­და, ქი­ა­

დგას – და­უბ­რუნ­დეს კრი­მი­ნა­ლურ წარ­სულს,

მსა­ხუ­რე­ბი გა­დაწყ­ვე­ტენ, რომ გო­გო­ნას ეშ­მა­კი

თუ და­ად­გეს სწორ გზას და გა­ნაგ­რ­ძოს

ჩა­უ­სახ­ლ­და და მი­სი გან­დევ­ნა ლოც­ვი­თაა შე­

როს­თა­მის ხე­ლოვ­ნე­ბა უფ­რო „ევროპული“

მშვი­დი ცხოვ­რე­ბა ცოლ­-­შ­ვილ­თან ერ­თად.

საძ­ლე­ბე­ლი. ეგ­ზორ­ციზ­მის რი­ტუ­ა­ლის მი­ხედ­

გახ­და, რა­მაც ბევ­რი ვე­რა­ფე­რი შეს­ძი­ნა მის შე­

სა­ბო­ლო­ოდ ყვე­ლა­ფე­რი სა­სი­კე­თოდ მთავ­

ვით, მო­ნას­ტ­რის მსა­ხუ­რებს ალი­ნა დაბ­მუ­ლი

მოქ­მე­დე­ბას. ნა­წი­ლობ­რივ ამას ადას­ტუ­რებ­და

რ­დე­ბა... კენ ლო­უ­ჩის ჯილ­დო­ებს კი კი­დევ

ჰყავთ და „ეშმაკი რომ არ გაძ­ლი­ერ­დეს“, არ

ორი წლის წი­ნათ კან­ში ნაჩ­ვე­ნე­ბი იტა­ლი­ა­ში

ერ­თი პრი­ზი და­ე­მა­ტა – „ანგელოზის წილ­მა“

აძ­ლე­ვენ საკ­ვებს, რის გა­მოც, გო­გო­ნა ფი­ზი­კუ­

გა­და­ღე­ბუ­ლი ფილ­მი „დამოწმებული ას­ლი.“

ჟი­უ­რის სპე­ცი­ა­ლუ­რი პრი­ზი და­იმ­სა­ხუ­რა.

რი გა­მო­ფიტ­ვით გარ­და­იც­ვ­ლე­ბა. რე­ჟი­სო­რი

ამ­ჟა­მად კი ეს მო­საზ­რე­ბა თით­ქ­მის მთლი­ან ­ ად

აშ­კა­რად გა­მო­ხა­ტავს უარ­ყო­ფით და­მო­კი­დე­

და­ა­დას­ტუ­რა კა­ნის კონ­კურ­ს­ში წელს წარ­დ­

2007 წელს კან­ში ნამ­დვ ­ ი­ლი ფუ­რო­რი მო­ახ­

10


festivali

გე­ნილ­მა ფილ­მმ ­ ა „თითქოს შეყ­ვა­რე­ბუ­ლი,"

გა­მო­ირ­ჩე­ვა და­ნი­ე­ლი რე­ჟი­სო­რის, ტო­მას

პალ­მის რტო“ მი­ა­ნი­ჭეს რე­ჟი­სორ ლო­რან

რო­მე­ლიც რე­ჟი­სორ­მა იაპო­ნი­ა­ში გა­და­ი­ღო,

ვინ­ტერ­ბერ­გის ფილ­მი „ნადირობა“. რო­გორც

კან­ტეს საკ­მა­ოდ უღიმ­ღა­მო ფილმს „კლასი“,

და მას­ში მო­ხუ­ცი მარ­ტო­ხე­ლა მა­მა­კა­ცი­სა და

რე­ჟი­სო­რი ამ­ბობს, „ეს არის ფილ­მი იმის

რო­მე­ლიც დღეს, ეჭ­ვი მე­პა­რე­ბა, ვინ­მეს ახ­სოვ­

ახალ­გაზ­რ­და მე­ძა­ვი ქა­ლის ურ­თი­ერ­თო­ბის

შე­სა­ხებ, თუ რო­გორ შე­იძ­ლე­ბა ტყუ­ი­ლი იქ­ცეს

დეს. წელს კი­დევ ერ­თხელ მო­სინ­ჯა ძა­ლე­ბი

სი­მარ­თლ ­ ედ, თუ მას ყვე­ლა და­ი­ჯე­რებს“.

ფრან­გუ­ლი კი­ნოს პატ­რი­არ­ქ­მა, 90 წელს

ფილ­მი აღ­წერს სა­ბავ­შ­ვო ბა­ღის ახალ­გაზ­

მიღ­წე­ულ­მა რე­ჟი­სორ­მა ალენ რე­ნემ პრე­ტენ­

წელს კან­ში ტრა­გი­კო­მი­კურ ჟან­რ­ში გა­და­

რ­და მას­წავ­ლე­ბე­ლი მა­მა­კა­ცის ცხოვ­რე­ბას,

­ ი სა­ხელ­წო­დე­ბის მქო­ნე ფილ­მით „თქვენ ზი­ულ

ღე­ბუ­ლი ფილ­მი „რეალითი შო­უ“ აჩ­ვე­ნა.

რო­მელ­საც მი­სი სა­უ­კე­თე­სო მე­გობ­რის პა­ტა­

ჯერ არა­ფე­რი გი­ნა­ხავთ“ და კი­დევ ერ­თხელ

ფილ­მის მთა­ვა­რი გმი­რი, ლუ­ჩი­ა­ნო პო­პუ­ლა­

რა გო­გო­ნა უსა­მარ­თლ ­ ოდ ადა­ნა­შა­უ­ლებს

და­ა­დას­ტუ­რა მა­ღა­ლი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­ულ ­ ი

შე­სა­ხებ მოგ­ვითხ­რობს. იტა­ლი­ელ­მა რე­ჟი­სორ­მა მა­ტეო გა­რო­ნემ

რო­ბა­ზე მე­ოც­ნე­ბე თევ­ზით მო­ვაჭ­რე უბ­რა­ლო

პე­დო­ფი­ლი­ა­ში, რის შემ­დე­გაც მთა­ვა­რი გმი­

კულ­ტუ­რა და ვო­დე­ვი­ლი­სა და ბულ­ვა­რუ­ლი

ნე­ა­პო­ლე­ლი­ა. იგი შეპყ­რო­ბი­ლია სა­ტე­ლე­

რის ცხოვ­რე­ბა სრუ­ლი­ად იც­ვ­ლე­ბა. გარ­და

თე­ატ­რი­სად­მი მიდ­რე­კი­ლე­ბა. მი­უხ ­ ე­და­ვად

ვი­ზიო შო­უ­ში მო­ნა­წი­ლე­ო­ბის სურ­ვი­ლით.

იმი­სა, რომ საქ­მე პო­ლი­ცი­ამ­დე მი­დის, მი­სი

იმი­სა, რომ ალენ რე­ნე ცოცხა­ლი კლა­სი­კო­

დრო­თა გან­მავ­ლო­ბი­ში ეს იდეა ის­ტე­რი­აშ ­ი

რე­პუ­ტა­ცია შე­ლა­ხუ­ლი­ა, არა­ვის სურს მას­თან

სი­ა, რო­მელ­მაც თა­ვის დრო­ზე თა­ვი­სი სა­კულ­

გა­და­ეზ­რ­დე­ბა და მე­ოჯ ­ ა­ხე მა­მა­კა­ცი­დან

ურ­თი­ერ­თო­ბა. იგი იძუ­ლე­ბუ­ლი­ა, გან­საც­

ტო ფილ­მე­ბით „ჰიროსიმა, ჩე­მი სიყ­ვა­რუ­ლი“

იქ­ცე­ვა შეშ­ლილ პა­რა­ნო­იდ ­ ად, რო­მელ­საც

დელს მარ­ტო გა­უმ­კლ ­ ავ­დეს. ერ­თა­დერთ

(1959 წ.) და „შარშან მა­რი­ენ­ბად­ში“ (1961 წ.)

ეჩ­ვე­ნე­ბა, რომ შო­უს ორ­გა­ნი­ზა­ტო­რე­ბი უთ­

გულ­შე­მატ­კი­ვა­რად მი­სი ვა­ჟი რჩე­ბა. თუმ­ცა,

ახა­ლი სუნ­თქ ­ ­ვა შეს­ძი­ნა კი­ნე­მა­ტოგ­რაფს, ზო­

ვალ­თ­ვა­ლე­ბენ, რა­თა კარ­გად გა­ეც­ნონ მის

სა­ბო­ლო­ოდ ადა­მი­ა­ნუ­რი ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბი

­ ა კრი­ტი­კოს­მა მა­ინც არ და­ინ­დო იგი გი­ერ­თმ

ცხოვ­რე­ბას და ამის შემ­დეგ მი­იღ ­ ონ შო­უ­ში.

იმარ­ჯ­ვებს და სი­მარ­თლ ­ ე ირ­კ­ვე­ვა. ფილ­მშ ­ი

და ირო­ნი­ით აღ­ნიშ­ნა, – ამ მო­საწყე­ნი ფილ­მის

სა­ბო­ლო­ოდ, ლუ­ჩი­ა­ნო იმედ­გაც­რუ­ე­ბუ­ლი

მთა­ვარ როლს და­ნი­ე­ლი მსა­ხი­ობ ­ ი მედს მი­

შემ­დეგ რე­ნეს თა­ვი­სუფ­ლად შე­უძ­ლია პენ­სი­ა­

რჩე­ბა, თუმ­ცა სურ­ვილს ნა­წი­ლობ­რივ მა­ინც

ქელ­სე­ნი ას­რუ­ლებს, რო­მე­ლიც და­ჯილ­დოვ­

­ ა­ზეც იფიქ­რო­სო. ზე გას­ვლ კრი­ტი­კოს­თა აზ­რი ორად გა­ი­ყო ფრან­გი

აის­რუ­ლებს. აღ­სა­ნიშ­ნა­ვი­ა, რომ მა­მა­კა­ცის

და პრი­ზით მა­მა­კა­ცის რო­ლის სა­უ­კე­თე­სო

მთა­ვარ როლს შე­სა­ნიშ­ნა­ვად გა­არ­თ­ვა თა­ვი

შეს­რუ­ლე­ბის­თვ ­ ის. “ნადირობა“ ასე­ვე და­ჯილ­

რე­ჟი­სო­რის ჟაკ ოდი­ა­რის ახალ ფილ­მთ ­ ან

მსა­ხი­ობ­მა ანი­ე­ლო არე­ნამ, რო­მელ­საც ამ­ჟა­

დოვ­და ეკუ­მე­ნი­კუ­რი ჟი­უ­რის პრი­ზით.

„ჟანგი და ძვა­ლი“ და­კავ­ში­რე­ბით. ზოგს

მად ოც­წ­ლი­ა­ნი პა­ტიმ­რო­ბა აქვს მის­ჯი­ლი და

ფრან­გე­ბი ყო­ველ წელს მო­უთ­მენ­ლად ელი­

ფილ­მი კა­ტე­გო­რი­ულ ­ ად არ მო­ე­წო­ნა, ზო­გი კი „პალმის რტოს“ უეჭ­ველ პრე­ტენ­დენ­ტად

­ ი მო­ნა­წი­ლე­ო­ბის მი­სა­ღე­ბად დრო­ ფილ­მშ

ან ფრან­გულ სა­კონ­კურ­სო პროგ­რა­მას. მათ

ე­ბით გა­მო­უშ­ვეს. ფილ­მ­მა მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბით

არ­ც­თუ ისე ხში­რად უწევთ კან­ში გა­მარ­ჯვ ­ ე­ბის

მი­იჩ­ნევ­და. მსა­ხი­ობ ­ ე­ბი მა­რი­ონ კო­ტი­ა­რი და

მე­ო­რე, ჟი­უ­რის დი­დი პრი­ზი და­იმ­სა­ხუ­რა.

ზე­ი­მი. ბო­ლოს ეს მოხ­და 2008 წელს, რო­დე­

მე­თიუ შო­ენ ­ ე­არ­ტ­სი საკ­მა­ოდ და­მა­ჯე­რებ­ლე­ბი

კონ­კურ­ს­ში ნაჩ­ვე­ნებ ფილ­მებს შო­რის

საც 22-წლიანი ინ­ტერ­ვა­ლის შემ­დეგ „ოქროს

არი­ან იმ მე­ლოდ­რა­მუ­ლი ამ­ბის გად­მო­ცე­მი­

11


სას, რო­მე­ლიც, ჟან­რუ­ლი თვალ­საზ­რი­სით,

პრი­ზის მი­ნი­ჭე­ბა, არა­მედ სა­ერ­თოდ მი­სი

შე­სა­ნიშ­ნა­ვად გან­სა­ხი­ე­რე­ბუ­ლი რო­ლი ლი

სრუ­ლი­ად მო­უ­ლოდ­ნე­ლია ფრან­გუ­ლი

ჩარ­თ­ვა სა­კონ­კურ­სო პროგ­რა­მა­ში, რად­გან

დე­ნი­ელ­სის ფილ­მ­ში „მეგაზეთე ბი­ჭი“, სა­დაც

“საავტორო კი­ნოს“ აღი­ა­რე­ბუ­ლი მეტ­რი­სა­გან.

ფილ­მის ვი­ზუ­ა­ლუ­რი მხა­რე – დე­ფორ­მი­რე­

მას­თან ერ­თად მო­ნა­წი­ლე­ო­ბენ მე­თიუ მაკ­

რაც შე­ე­ხე­ბა ლეო კა­რაქ­სის მის­ტე­რი­ა­ლურ

ბუ­ლი ეკ­რა­ნით, ფო­კუ­სის გა­რე­შე გა­და­ღე­ბუ­

კო­ნა­ხი, ჯონ კი­უ­სა­კი, ზაკ ეფ­რო­ნი და მე­ი­სი

სუ­რათს Holy Motors, რო­მე­ლიც მი­ახ­ლო­ე­ბით

ლი კად­რე­ბით, უთავ­ბო­ლო „ფლეშბექებით“

გრე­ი. ნი­კოლ კიდ­მანს მე­ო­რე­დაც მო­უ­წია წი­

ითარ­გ­მ­ნე­ბა, რო­გორც „ღვთაებრივი ძრა­

– კა­ნის კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლი­სათ­ვის ზედ­მე­ტად

თელ ხა­ლი­ჩა­ზე გავ­ლა, რო­დე­საც გა­იმ ­ არ­თა

ვა“, ეს არის, ერ­თ­დ­რო­უ­ლად, აბ­სურ­დუ­ლი

­ ე­რი­მენ­ტულ ხა­სი­ათს ატა­რებს. რე­ჟი­სო­ ექ­სპ

ფი­ლიპ კა­უფ­მა­ნის ბი­ოგ­რა­ფი­უ­ლი ფილ­მის “ჰემინგუეი და გელ­ჰო­რა­ნი“ ჩვე­ნე­ბა, სა­დაც

და, ამა­ვე დროს, ლო­გი­კუ­რად აწყო­ბი­ლი

რის ძა­ლიხ­მე­ვით, ფილ­მ­ში ყვე­ლა­ფე­რი იდუ­

„კინემატოგრაფიული ატ­რაქ­ცი­ო­ნი“, რო­მე­

მა­ლე­ბი­თაა მო­ცუ­ლი. სი­უ­ჟე­ტუ­რად გა­სა­გე­ბი

მან ჰე­მინ­გუ­ე­ის საყ­ვა­რე­ლი ქა­ლის რო­ლი

ლიც, შე­საძ­ლე­ბე­ლი­ა, ჟი­უ­რის სხვა შე­მად­

მხო­ლოდ ის არის, რომ მთა­ვა­რი გმი­რე­ბი

გა­ნა­სა­ხი­ერ ­ ა და კლა­ივ ოუენს გა­უწ ­ ია პარ­ტ­ ნი­ო­რო­ბა. რო­გორც აღ­ვ­ნიშ­ნე, ამე­რი­კუ­ლი

გენ­ლო­ბის შემ­თხ­ვე­ვა­ში, ნე­ბის­მი­ე­რი პრი­ზის

ცოლ­-­ქ­მა­რი არი­ან, რომ­ლე­ბიც ბავ­შ­ვებ­თან

მფლო­ბე­ლი გამ­ხ­და­რი­ყო. მე მხო­ლოდ იმას

ერ­თად ქა­ლა­ქი­დან სო­ფელ­ში გა­და­დი­ან

ფილ­მე­ბი ჟი­უ­რის ინ­ტე­რე­სე­ბის მიღ­მა დარ­ჩა,

და­ვა­მა­ტებ, რომ კა­რაქ­სის ფილ­მი ყვე­ლა სი­

საცხოვ­რებ­ლად და ახალ გა­რე­მოს­თან

რაც, გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად, შე­იძ­ლე­ბა აიხ­ს­ნას

ნე­ფილ­მა უნ­და ნა­ხოს, რა­თა კი­დევ ერ­თხელ

შე­გუ­ე­ბას ცდი­ლო­ბენ. რე­ი­გა­და­სის ხე­ლოვ­

ჟი­უ­რის თავ­მ­ჯ­დო­მა­რის, ნა­ნი მო­რე­ტის ზო­გა­

ირ­წ­მუ­ნოს, რომ კი­ნოს კვლა­ვაც შე­უძ­ლია

ნე­ბის დამ­ფა­სე­ბელ­თა მცი­რე­რიცხო­ვა­ნი

დად ამე­რი­კუ­ლი კი­ნო­სად­მი სა­ყო­ველ­თა­ოდ

სრუ­ლი­ად ახალ ეს­თე­ტი­კურ სივ­რ­ცე­ში, ახალ

ჯგუ­ფის მი­ერ მი­სი ოპუ­სი ექ­ს­პ­რე­სი­ონ ­ ის­ტულ

ცნო­ბი­ლი უარ­ყო­ფი­თი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბით. ცნო­ბილ­მა კა­ნა­დელ­მა რე­ჟი­სორ­მა, დე­ვიდ

ფი­ზი­კურ რე­ლო­ბა­ში მო­ახ­დი­ნოს გარ­ღ­ვე­ვა;

ნა­წარ­მო­ე­ბად მო­ინ ­ ათ­ლა, სა­დაც სიკ­ვდ ­ ი­

თა­ნაც, რე­ჟი­სორს შერ­ჩე­უ­ლი ჰყავს ძა­ლი­ან

­ ის მო­ლო­დი­ნით გაჟ­ღენ­თილ ლის, წარ­ღ­ვნ

კრო­ნენ­ბერ­გმ ­ ა კონ­კურ­ს­ში წარ­მო­ად­გი­ნა

სი­ან­ტე­რე­სო მსა­ხი­ობ­თა ან­სამ­ბ­ლი: დე­ნი

ატ­მოს­ფე­როს, კი­დევ უფ­რო ამ­ძაფ­რებს

ახა­ლი ნა­მუ­შე­ვა­რი „კოსმოპოლისი“. ფილ­

ლა­ვა­ნის, კა­ი­ლი მი­ნო­უ­გის, ევა მენ­დე­სის და

სი­ნათ­ლის არა­ბუ­ნებ­რი­ვი ნა­კა­დით სავ­სე

მის მთა­ვა­რი გმი­რი, ახალ­გაზ­რ­და მი­ლი­არ­

მი­შელ პი­კო­ლის შე­მად­გენ­ლო­ბით.

­ ირ­ვა­ლე, სოფ­ლის ცხოვ­რე­ბის ცი­ვი, გამ­ჭვ

­ ი დე­რი კა­პი­ტა­ლის­ტუ­რი სის­ტე­მის მსხვერ­პლ

და­ბინ­დუ­ლი ფრაგ­მენ­ტე­ბი. ალ­ბათ, ეს

ხდე­ბა – მი­სი ფსი­ქი­კა და­ზი­ა­ნე­ბუ­ლი­ა, არას­

ფილ­მად შე­იძ­ლე­ბა ავ­ს­ტ­რი­ელ ­ ი რე­ჟი­სო­

ყვე­ლა­ფე­რი იმ ეს­თე­ტი­კუ­რი კა­ტე­გო­რი­ის

წო­რი გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბის გა­მო, შე­იძ­ლე­ბა

რის ულ­რიხ სა­იდ­ლის ფილ­მი „სამოთხე:

არ­სე­ნა­ლი­და­ნა­ა, რო­მე­ლიც ლა­თი­ნურ ამე­

რამ­დე­ნი­მე სა­ათ­ში სრუ­ლი ფი­ნან­სუ­რი

სიყ­ვა­რუ­ლი“ ჩა­ით­ვა­ლოს. ფილ­მი სექ­ს­-­ტუ­

რი­კულ ხე­ლოვ­ნე­ბა­ში “მაგიური რე­ალ ­ იზ­მის“

კრა­ხი გა­ნი­ცა­დოს; თა­ნაც, პი­რა­დი მცვე­ლის

რიზ­მის წი­ნა­აღ­მ­დე­გაა მი­მარ­თუ­ლი. კა­ნის

სა­ხე­ლი­თაა ცნო­ბი­ლი. ჟი­უ­რიმ აშ­კა­რად

ინ­ფრ ­ ო­მა­ცი­ით, მის სი­ცოცხ­ლეს საფ­რ­თხე

აუდი­ტო­რი­ის აზ­რი ორად გა­ი­ყო: ზო­გი

ფილ­მის ფორ­მა­ლურ მხა­რე­ზე გა­ა­მახ­ვი­ლა

ემუქ­რე­ბა. ფილ­მის მოქ­მე­დე­ბა, ძი­რი­თა­დად,

თვლის, რომ ფილ­მშ ­ ი ჭარ­ბად გა­მო­ყე­ნე­ბუ­

ყუ­რადღე­ბა, რო­დე­საც ესო­დენ სა­კა­მა­თო

მიმ­დი­ნა­რე­ობს ლი­მუ­ზინ­ში, სა­დაც მთა­ვა­რი

ლი ნა­ტუ­რა­ლის­ტუ­რი სცე­ნე­ბი ამაზ­რ­ზე­ნი­ა,

გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბა მი­ი­ღო. თა­ვად რე­ი­გა­დას­

გმი­რი მო­რი­გე­ო­ბით ესა­უბ­რე­ბა თა­ვის ახ­ ლო­ბელ ადა­მი­ა­ნებს, რომ­ლე­ბიც ამ­ჩ­ნე­ვენ,

კონ­კურ­ს­ში ნაჩ­ვე­ნებ ყვე­ლა­ზე სკან­და­ლურ

სხვე­ბი კი მი­იჩ­ნე­ვენ, რომ სექ­სუ­ა­ლუ­რი

მა კი სა­მად­ლო­ბელ სიტყ­ვა­ში ასე მი­მარ­თა

სცე­ნე­ბი ფილმს მხატ­ვრ ­ ულ ღი­რე­ბუ­ლე­ბას

აუდირ­ტო­რი­ას: “მადლობა მინ­და გა­და­ვუ­

­ ო­ბას მოწყ­ვე­ტი­ რომ მი­ლი­არ­დე­რი რე­ალ

და და­მა­ჯე­რებ­ლო­ბას მა­ტებს. „სამოთხე:

ხა­დო ფეს­ტი­ვალს, რო­მე­ლიც გა­გე­ბით მო­

ლია და გა­რე სამ­ყა­როს მხო­ლოდ სა­კუ­თა­რი

სიყ­ვა­რუ­ლი“ არის ფილ­მი სა­შუ­ა­ლო ასა­კის

ე­კი­და ჩემს ფილმს. ასე­ვე, მად­ლო­ბა მინ­და

ლი­მუ­ზი­ნი­დან ადევ­ნებს თვალს. მთა­ვარ

მარ­ტო­ხე­ლა ავ­ს­ტ­რი­ე­ლი ქა­ლის შე­სა­ხებ,

ვუთხ­რა მა­ყუ­რე­ბელს, რო­მელ­მაც ბო­ლომ­დე

როლს ას­რუ­ლებს რო­ბერტ პა­ტინ­სო­ნი, რო­

რო­მე­ლიც და­ბა­დე­ბის დღის აღ­სა­ნიშ­ნა­ვად

უყუ­რა მას და ჟურ­ნა­ლის­ტებს, რომ­ლე­ბიც

მელ­მაც, დე­ვიდ კრო­ნენ­ბერ­გის დახ­მა­რე­

მი­ემ­გ­ზავ­რე­ბა კე­ნი­ის სა­ნა­პი­რო­ზე, სა­დაც

სა­მი დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში მა­წა­მებ­დ­ნენ“...

ბით, წარ­მა­ტე­ბით გა­ი­ა­რა ტრან­ს­ფორ­მა­ცია

ამე­რი­კე­ლე­ბის წარ­მო­მად­გენ­ლო­ბა საკ­

ვამ­პი­რის რო­ლი­დან “საავტორო კი­ნომ­დე“.

შე­საძ­ლე­ბე­ლია ად­გი­ლობ­რი­ვი შავ­კა­ნი­ა­ ნი მა­მა­კა­ცე­ბის სექ­სუ­ა­ლუ­რი მომ­სა­ხუ­რე­

მა­ოდ სო­ლი­დუ­რი იყო. მათ ყვე­ლა­ზე მე­ტი

მო­წო­ნე­ბა ხვდა წი­ლად სერ­გეი ლოზ­ნი­ცას

ბით სარ­გებ­ლო­ბა. ქალს იმე­დი აქვს, რომ

– 5 ფილ­მი აჩ­ვე­ნეს ძი­რი­თად კონ­კურ­ს­ში.

მი­ერ რუ­სეთ­ში გა­და­ღე­ბულ ფილმს „ნისლში“,

ეს მოგ­ზა­უ­რო­ბა შე­უვ­სებს მარ­ტო­ობ ­ ას და

მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ ყვე­ლა ნა­მუ­შე­ვა­რი

რო­მე­ლიც ვა­სილ ბი­კო­ვის მოთხ­რო­ბის ეკ­რა­

ემო­ცი­უ­რად დატ­ვირ­თავს, თუმ­ცა, რო­გორც

საკ­მა­ოდ მა­ღალ­პ­რო­ფე­სი­უ­ლი დო­ნი­სა­ა, არც

ნი­ზა­ცი­ას წარ­მო­ად­გენს. ავ­ტო­რი ბე­ლა­რუ­სი

მო­სა­ლოდ­ნე­ლი­ა, ფილ­მის მთა­ვა­რი გმი­რი

ერთ მათ­განს სე­რი­ო­ზულ პრე­ტენ­დენ­ტად

პარ­ტი­ზა­ნე­ბის მძი­მე ხვედ­რ­ზე და იმ ეკ­ზის­

იმედ­გაც­რუ­ე­ბუ­ლი რჩე­ბა, რად­გან აფ­რი­

რა­ი­მე ჯილ­დო­ზე არ გა­ნი­ხი­ლავ­დ­ნენ. თუმ­ცა,

ტენ­ცი­ურ სა­კითხ­ზე ამახ­ვი­ლებს ყუ­რადღე­ბას,

კე­ლი მა­მა­კა­ცე­ბი „შეძლებულ“ ევ­რო­პელ

მე მა­ინც გა­მოვ­ყოფ­დი მა­მა­კაც­თა შე­სა­ნიშ­

რო­მე­ლიც სი­ცოცხ­ლე­სა და სიკ­ვ­დილს შო­რის,

ქალ­ბა­ტო­ნებს მხო­ლოდ ფუ­ლის შოვ­ნის

ნავ სამ­სა­ხი­ო­ბო ან­სამბლს ავ­ს­ტრ ­ ა­ლი­ელ ­ ი

სამ­შობ­ლოს ღა­ლატ­სა და ამ გზით შე­ნარ­ჩუ­ნე­

სა­შუ­ა­ლე­ბად მი­იჩ­ნე­ვენ.

წარ­მო­შო­ბის რე­ჟი­სო­რის, ენ­დ­რიუ დო­მი­ნი­

ბულ სი­ცოცხ­ლეს შო­რის არ­ჩე­ვა­ნის ტრა­გიზ­მ­

­ ი “ნაზად და­ხო­ცე ისი­ნი“, სა­დაც კის ფილ­მშ

თა­ნაა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი. ფილმს პრეს­ტი­ჟუ­ლი

ყვე­ლა­სათ­ვის მო­უ­ლოდ­ნე­ლი არ­ჩე­ვა­ნი გა­ა­კე­თა ჟი­უ­რიმ, რო­დე­საც პრი­ზი სა­უკ ­ ე­

მთა­ვარ როლს ბრედ პი­ტი ას­რუ­ლებს; ასე­ვე

პრე­მი­ა, კი­ნოკ­რი­ტი­კოს­თა სა­ერ­თა­შო­რი­სო

თე­სო რე­ჟი­სუ­რი­სთვის მი­ა­ნი­ჭა მექ­სი­კე­ლი

ავ­ს­ტ­რა­ლი­ურ ­ ი წარ­მო­შო­ბი­საა რე­ჟი­სო­რი

ასო­ცი­ა­ცი­ის პრი­ზი – ფიპ­რე­სი ხვდა წი­ლად.

ავ­ტო­რის, კარ­ლოს რე­ი­გა­და­სის ფილმს

ჯონ ჰილ­კო­ტი, რომ­ლის რეტ­როს სტილ­ში

“წყვდიადის შემ­დეგ სი­ნათ­ლე“. სა­ერ­თა­შო­

გა­და­ღე­ბუ­ლი ფილ­მის „კანონგარეშე“ მოქ­მე­

­ ი რე­ჟი­სო­რის ვალ­ტერ სა­ლე­სის ახალ ლი­ელ

რი­სო პრე­სამ ერ­თ­სუ­ლოვ­ნად გა­აკ­რი­ტი­კა ეს

დე­ბა გა­სუ­ლი სა­უ­კუ­ნის 30-იან წლებ­ში ხდე­ბა

­ ის ნა­მუ­შე­ვარს „გზაში“, რო­მე­ლიც ჯეკ კე­რუ­აკ

­ ებ­რო­ბა“. უც­ნა­უ­რი, “არაორდინალური გა­უგ

„მშრალი კა­ნო­ნის“ პე­რი­ოდ­ში და გან­სა­კუთ­

სა­კულ­ტო რო­მა­ნის მი­ხედ­ვი­თაა გა­და­ღე­ბუ­

აუდი­ტო­რი­ის­თ­ვის მარ­თლ ­ აც გა­უგ ­ ე­ბა­რი

რე­ბუ­ლი სი­სას­ტი­კით გა­მო­ირ­ჩე­ვა.

ლი. მი­უ­ხე­და­ვად სა­ინ­ტე­რე­სო ფა­ბუ­ლი­სა,

აღ­მოჩ­ნ­და არა­მარ­ტო ამ ფილ­მი­სათ­ვის

12

აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია ასე­ვე ნი­კოლ კიდ­მა­ნის მი­ერ

ინ­ტე­რე­სით ელოდ­ნენ ცნო­ბი­ლი ბრა­ზი­

რო­მე­ლიც გა­სუ­ლი სა­უ­კუ­ნის 60-იან წლებ­ში


festivali ამე­რი­კი­სა და მექ­სი­კის ბო­ჰე­მურ წრე­ებ­ში

­ვ ­ ­ლა­ვე­ბის ლი სა­ნა­ხა­ო­ბა­ა, ვიდ­რე კი­ნო­ვარ­სკ

ვი­თარ­დე­ბა, ფილ­მი იმ­დე­ნად ტრა­დი­ცი­უ­ლი

დე­ფი­ლე. თუმ­ცა, რა გა­საკ­ვი­რი­ა, დღეს ხომ

ვე­­ლად, კა­­ნის ფეს­­­ტი­­ვალ­­­ზე პრო­­დუ­­სერ­­­თა

მა­ნე­რი­თაა გა­და­ღე­ბუ­ლი, რომ, მხატ­ვრ ­ უ­ლი

თა­ვად რე­ჟი­სო­რე­ბი არი­ან ვარ­სკ ­ ­ვლ ­ ა­ვე­ბი და

პროგ­­­რა­­მა­­ში PRODUCERS ON THE MOVE

ერ­­­თობ­­­ლი­­ვი მუ­­შა­­ო­­ბის შე­­დე­­გად, წელს პირ­­­

თვ­ალ­საზ­რი­სით, გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად, მე­ორ ­ ად

არ უნ­და დაგ­ვა­ვიწყ­დეს, რომ „ყველას თა­ვი­სი

ნო­­მი­­ნი­­რე­­ბუ­­ლი იყო ქარ­­­თ­­­ვე­­ლი პრო­­დუ­­სე­­რი

შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბას ტო­ვებს, თუმ­ცა, მსა­ხი­ო­ბე­

კი­ნო აქვს“ – ავ­ტორ­საც და მა­ყუ­რე­ბელ­საც.

– ვლა­­დი­­მერ კა­­ჭა­­რა­­ვა კი­­ნოპ­­­რო­­ექ­­­ტით: „ოცი

ბი: გა­რეტ ჰედ­ლან­დი, სემ რი­ლი (მთავარი

წლე­ვან­დე­ლი ფეს­ტი­ვა­ლის და­ხურ­ვის­თვ ­ ის

ნა­­ბი­­ჯი მი­­წის ქვეშ“.

რო­ლი აქვს შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი გე­ლა ბაბ­ლუ­ა­

ახ­ლა­ხან გარ­დაც­ვი­ლი ფრან­გი რე­ჟი­სო­რის,

ნის ფილ­მ­ში „13“), კრის­ტენ სტი­უ­არ­ტი, სემ

კლოდ მი­ლე­რის ფილ­მი „ტერეზა დეს­კე­ი­რუ“

ნი ქვეყ­­­ნის და ქარ­­­თუ­­ლი კი­­ნოს პო­­პუ­­ლა­­ რი­­ზა­­ცი­­ის მიზ­­­ნით, უცხო­­ე­­ლი სტუმ­­­რე­­ბის­­­თ­­­ვის

18 მა­­ისს სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­ლოს პა­­ვი­­ლი­­ონ­­­ში, ჩვე­­

რი­ლი, კირ­სტ ­ ენ დან­ს­ტი, ვი­გო მორ­ტენ­სე­ნი

შე­არ­ჩი­ეს. ფრან­სუა მო­რი­ა­კის რო­მა­ნის ეკ­

და ემი ადამ­სი ყო­ველ­მ­ხრ ­ ივ ცდი­ლო­ბენ,

რა­ნი­ზა­ცი­ა­ში ოდ­რი ტა­ტუ ას­რუ­ლებს ძლი­ე­რი

გა­­ი­­მარ­­­თა მი­­ღე­­ბა (Happy Hour). სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­

მაქ­სი­მა­ლუ­რად და­მა­ჯე­რებ­ლად გად­მოს­ცენ

და სას­ტი­კი ტე­რე­ზას როლს, რო­მე­ლიც ვერ

ლოს პა­­ვი­­ლი­­ონ­­­ში გა­­მარ­­­თულ წვე­­უ­­ლე­­ბას

რე­ალ ­ უ­რად არ­სე­ბუ­ლი გმი­რე­ბის ხა­სი­ათ ­ ე­ბი.

ეგუ­ე­ბა ოჯა­ხურ მშვიდ, რუ­ტი­ნულ ატ­მოს­ფე­

ეს­­­წ­­­რე­­ბოდ­­­ნენ – ეს­­­ტო­­ნე­­თის, ხორ­­­ვა­­ტი­­ის,

კონ­კურ­ს­გა­რე­შე აჩ­ვე­ნეს ბერ­ნარ­დო ბერ­

როს და მძაფ­რი გრძნო­ბე­ბი­სა და თა­ვი­სუფ­

ლიტ­­­ვის, სლო­­ვა­­კე­­თის კი­­ნო­­ცენ­­­ტ­­­რე­­ბის წარ­­­

ტო­ლუ­ჩის ფილ­მი „შენ და მე“. ევ­რო­პუ­ლი კი­ნოს კლა­სი­კო­სის ახა­ლი ნა­მუ­შე­ვა­რი გან­ს­

ლე­ბი­სა­კენ მი­ილ­ტ­ვის. ფეს­ტი­ვა­ლის და­ხურ­ვის სა­ზე­იმ ­ ო ცე­რე­მო­ნი­ას

მო­­მად­­­გენ­­­ლე­­ბი, ევ­­­რო­­პე­­ლი პრო­­დუ­­სე­­რე­­ბი, კი­­ნო­­ფეს­­­ტი­­ვა­­ლე­­ბი­­სა და კო-­­­პ­­­რო­­დუქ­­­ცი­­ის

ხ­ვავ­დე­ბა მი­სი ად­რინ­დე­ლი ფილ­მე­ბი­სა­გან,

უძღ­ვე­ბოდ­ნენ ოდ­რი ტა­ტუ, რო­მე­ლიც ძა­ლი­ან

აქ რე­ჟი­სორ­მა გად­მოს­ცა ის­ტო­რია და-­ძ­მის

უყ­ვართ ფრან­გებს, და ამე­რი­კე­ლი მსა­ხი­ო­ბი

კა­­ნის კი­­ნო­­ბაზ­­­რო­­ბის ფარ­­­გ­­­ლებ­­­ში ეროვ­­­

შე­სა­ხებ, რომ­ლებ­საც არ აქვთ ერ­თ­მა­ნეთ­

ედ­რი­ან ბრო­უ­დი. ფეს­ტი­ვა­ლის ბო­ლო დღე,

ნუ­­ლი კი­­ნო­­ცენ­­­ტ­­­რის მი­­ერ გან­­­ხორ­­­ცი­­ე­­ლე­­ბუ­­

ფო­­რუ­­მე­­ბის წარ­­­მო­­მად­­­გენ­­­ლე­­ბი.

თან ახ­ლო ურ­თი­ერ­თო­ბა, თუმ­ცა, უც­ნა­ურ ­ ი

ისე­ვე რო­გორც თით­ქ­მის მთე­ლი სა­ფეს­ტი­ვა­

ლი შეხ­­­ვედ­­­რე­­ბის შე­­დე­­გე­­გად კი­­დევ უფ­­­რო

შემ­თხ­ვე­ვის წყა­ლო­ბით, ბევრ სა­ერ­თოს აღ­

­ ა წვი­მა­ში მიმ­დი­ნა­რე­ ლო მა­რა­თო­ნი, თავ­ს­ხმ

გამ­­­ყარ­­­და კონ­­­ტაქ­­­ტე­­ბი ისეთ სა­­ერ­­­თა­­შო­­რი­­სო

მო­ა­ჩე­ნენ და ერ­თმ ­ ა­ნეთ­ზე ზრუნ­ვას იწყე­ბენ.

ობ­და. სტი­ქი­ამ თა­ვი­სი კვა­ლი და­ამ­ჩ­ნია რო­

ფეს­­­ტი­­ვა­­ლებ­­­თან, რო­­გო­­რიც არის – ბერ­­­ლი­­

ბერ­ტო­ლუ­ჩიმ ამ­ჯე­რად სუფ­თა, გამ­ჭ­ვირ­ვა­ლე

გორც კი­ნო­ვარ­ს­კვ ­ლ ­ ა­ვებს, რო­მელ­თათ­ვი­საც

ნის, ლო­­კარ­­­ნოს, მონ­­­რე­­ა­­ლის, სა­­რა­­ე­­ვოს

და ადა­მი­ა­ნუ­რი გრძნო­ბე­ბით სავ­სე ფილ­მი

კა­ნის ფეს­ტი­ვა­ლი წი­თელ ხა­ლი­ჩა­ზე გავ­ლი­სა

კი­­ნო­­ფეს­­­ტი­­ვა­­ლე­­ბი.­­­საფ­­­რან­­­გე­­თის კი­­ნო­­

შე­მოგ­ვ­თა­ვა­ზა, რო­მე­ლიც სა­ბედ­ნი­ე­როდ,

და რე­პორ­ტი­ორ ­ ე­ბის წი­ნა­შე თა­ვის მო­წო­ნე­ბის

ცენ­­­ტ­­­რის პრე­­ზი­­დენტს ერიკ გა­­რან­­­დო­­სა და

მი­სი სხვა ფილ­მე­ბი­სა­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით, სრუ­

ჩი­ნე­ბუ­ლი სა­შუ­ა­ლე­ბა­ა, ასე­ვე, იმ მრა­ვალ­მ­

ეროვ­­­ნუ­­ლი კი­­ნო­­ცენ­­­ტ­­­რის დი­­რექ­­­ტორს თა­­მარ

ლი­ად მოკ­ლე­ბუ­ლია მან­კი­ე­რე­ბას, კერ­ძოდ

რიცხო­ვან კი­ნოს­მოყ­ვა­რულ­თა გუ­ნე­ბა-­გან­წყო­

ტა­­ტიშ­­­ვილს შო­­რის შეხ­­­ვედ­­­რის შე­­დე­­გად მოხ­­­

– ინ­ცეს­ტ­ზე მი­ნიშ­ნე­ბას. რე­ჟი­სო­რი, რო­მე­ლიც

ბას, რომ­ლებ­საც სე­ან­სე­ბის დაწყე­ბამ­დე ერ­თი

და შე­­თან­­­ხ­­­მე­­ბა, გა­­ნახ­­­ლ­­­დეს სახე­­­ლმ­­­წი­­ფო­­

ინ­ვა­ლი­დის ეტ­ლით თა­ვად ეს­წ­რე­ბო­და ფილ­

სა­ა­თით ად­რე უწევ­დათ რიგ­ში დგო­მა, რა­თა

თა­­შო­­რი­­სი ხელ­­­შეკ­­­რუ­­ლე­­ბა საფ­­­რან­­­გეთ­­­სა და

მის პრე­მი­ერ ­ ას, აუდი­ტო­რი­ამ ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვი

სა­სურ­ვე­ლი ფილ­მი ენა­ხათ. მი­უხ ­ ე­და­ვად ამი­სა,

სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­ლოს შო­­რის კი­­ნე­­მა­­ტოგ­­­რა­­ფი­­ულ

აპ­ლო­დის­მენ­ტე­ბით და­ა­ჯილ­დო­ვა.

დარ­წმ ­ უ­ნე­ბუ­ლი ვარ, წვი­მა და სხვა უსი­ამ ­ ოვ­

კოპ­­­რო­­დუქ­­­ცი­­ა­­ზე. ხელ­­­შეკ­­­რუ­­ლე­­ბის დე­­ტა­­

­ იწყ­დე­ბათ კა­ნის 65-ე ნე­ბა­ნი სწრა­ფად და­ავ

ლებ­­­ზე მუ­­შა­­ო­­ბა დას­­­რულ­­­დე­­ბა მიმ­­­დი­­ნა­­რე

მოვ­ლე­ნა გახ­და მი­სი სა­პა­ტიო პრე­ზი­დენ­ტის,

სა­იუ ­ ­ბი­ლეო კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლის მო­ნა­წი­ლე­ებს,

წლის ბო­­ლომ­­­დე; ასე­­ვე, შედ­­­გა მო­­ლა­­პა­­რა­­

ჟილ ჟა­კო­ბის კი­ნოპ­რო­ექ­ტის „ყველას თა­ვი­სი

მაგ­რამ აუცი­ლებ­ლად და­ამ ­ ახ­სოვ­რ­დე­ბათ

კე­­ბე­­ბი ევ­­­რო­­პუ­­ლი კი­­ნო­­ა­­კა­­დე­­მი­­ის ხელ­­­მ­­­ძღ­­­

კი­ნო აქვს“ მე­ო­რე ნა­წი­ლის პრე­ზენ­ტა­ცი­ა,

ძლი­ე­რი სა­კონ­კურ­სო პროგ­რა­მა და მი­სი მშვე­

ვა­­ნე­­ლო­­ბას­­­თან იმის შე­­სა­­ხებ, რომ მო­­მა­­ვალ

რო­მე­ლიც დე­ბი­უ­სის დარ­ბაზ­ში გა­ი­მარ­თა.

ნე­ბა – მი­ხა­ელ ჰა­ნე­კეს „სიყვარული“.

ფეს­ტი­ვა­ლის ერ­თ­-ერ­თი ღირ­შე­სა­ნიშ­ნა­ვი

უცხო­­ელ პრო­­დუს­­­რებ­­­თან შეხ­­­ვედ­­­რის შე­­დე­­

წელს, კა­ნის კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლის მე-60 იუბი­ ლეს­თან და­კავ­ში­რე­ბით, ჟა­კობ­მა თა­ნა­მედ­ რო­ვე­ო­ბის 35 წამ­ყ­ვან რე­ჟი­სორს თხოვ­ნით მი­მარ­თა, თი­თო­ე­ულ მათ­განს გა­ე­კე­თე­ბი­ნა

წელს აკა­­დე­­მი­­ის მმარ­­­თ­­­ვე­­ლი საბ­­­ჭოს სხდო­­ მის მას­­­პინ­­­ძე­­ლი ქვე­­ყა­­ნა სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­ლო იყოს.

რო­გორც კი­ნო­მოყ­ვა­რუ­ლებს ახ­სოვთ, 2007

სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­ლო კი­­ნო­­ბაზ­­­რო­­ბა­­ზე (Marche du Film) კა­­ნის 65-ე კინოფესტივალის ფარ­­­გ­­­ლებ­­­ში

გად ისი­­ნი სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­ლო­­ში გა­­და­­ღე­­ბე­­ბის წარ­­­ მო­­ე­­ბით და­­ინ­­­ტე­­რეს­­­დ­­­ნენ. აღ­­სა­­ნიშ­­­ნა­­ვი­­ა, რომ წლი­­დან წლამ­­­დე სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­ლო­­ში კი­­ნო­­წარ­­­

თე­მა­ტუ­რად კი­ნოს­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი 3-4

მო­­ე­­ბით და­­ინ­­­ტე­­რე­­სე­­ბულ კი­­ნო­­საპ­­­რო­­დუ­­სე­­რო

წუ­თი­ა­ნი მოკ­ლე ფილ­მი, რო­მე­ლიც, გარ­კ­

კომ­­­პა­­ნი­­ა­­თა რიცხ­­­ვი იზ­­­რ­­­დე­­ბა. გა­­მო­­იკ­­­ვე­­თა რამ­­­დე­­ნი­­მე პრო­­ექ­­­ტი, რო­­მელ­­­თა გან­­­ხორ­­­ცი­­

­ ა იქ­ნე­ბო­და ვე­ულ­წი­ლად, სიყ­ვა­რუ­ლის ახ­სნ კი­ნო­ხე­ლოვ­ნე­ბის მი­მართ. მას შემ­დეგ 5 წე­ლი­წა­დი გა­ვი­და. ჟა­კობ­მა კვლავ მი­იწ­ვია

კა­­ნის კი­­ნო­­ფეს­­­ტი­­ვა­­ლის ფარ­­­გ­­­ლებ­­­ში

ე­­ლე­­ბა იგეგ­­­მე­­ბა სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­ლო­­ში 2013/2014

გა­­მარ­­­თულ კი­­ნო­­ბაზ­­­რო­­ბა­­ზე Marche du Film

წლებ­­­ში, მა­­გა­­ლი­­თად – Discovery Chan­­­nel­­­-ის დო­­კუ­­მენ­­­ტუ­­რი ფილ­­­მის გა­­და­­ღე­­ბე­­ბი.

თა­ვი­სი რჩე­უ­ლე­ბი და მა­ყუ­რე­ბელს წა­რუდ­

ეროვ­­­ნუ­­ლი კი­­ნო­­ცენ­­­ტ­­­რი წელს მე­­ხუ­­თედ

გი­ნა ფილ­მი-­რე­პორ­ტა­ჟი, რო­მე­ლიც ამ

წარ­­­დ­­­გა პა­­ვი­­ლი­­ო­­ნით. ქარ­­­თ­­­ვე­­ლი კი­­ნე­­მა­­

კა­­ნის ფეს­­­ტი­­ვა­­ლის კრი­­ტი­­კოს­­­თა კვი­­რე­­უ­­ლის

პრო­ექ­ტის რე­ა­ლი­ზა­ცი­ას ეხე­ბა. მარ­თა­ლი­ა,

ტოგ­­­რა­­ფის­­­ტე­­ბი კი ბაზ­­­რო­­ბის ფარ­­­გ­­­ლებ­­­ში

ხელ­­­მ­­­ძღ­­­ვა­­ნელ რე­­მი ბო­­ნომ­­­თან შეხ­­­ვედ­­­რის

ყვე­ლამ ვერ შეძ­ლო ჩა­მოს­ვ­ლა; თა­ნაც, შე­სა­

გა­­მარ­­­თულ სხვა­­დას­­­ხ­­­ვა ინ­­­დუს­­­ტ­­­რი­­ულ სექ­­­ცი­­

შე­­დე­­გად კი გა­­დაწყ­­­და თბი­­ლის­­­ში ამ პროგ­­­რა­­

ნიშ­ნა­ვი რე­ჟი­სო­რე­ბი თეო ან­გე­ლო­პუ­ლო­სი

ა­­ში მო­­ნა­­წი­­ლე­­ობ­­­დ­­­ნენ. ლე­­ვან კო­­ღუ­­აშ­­­ვი­­ლი,

მის (კრიტიკოსთა კვი­­რე­­უ­­ლის) ჩა­­ტა­­რე­­ბა და

და რა­ულ რუ­ი­სი, სამ­წუ­ხა­როდ, ცოცხ­ლე­ბი

ზუ­­რა მა­­ღა­­ლაშ­­­ვი­­ლი, რუ­­სუ­­დან გლურ­­­ჯი­­ძე

და­­ზუს­­­ტ­­­და დე­­ტა­­ლე­­ბი. კვი­­რე­­უ­­ლი, რო­­მე­­ლიც

აღარ არი­ან. მაგ­რამ სცე­ნა­ზე ერ­თად, დღე­

და თი­­ნა­­თინ ყაჯ­­­რიშ­­­ვი­­ლი მო­­ნა­­წი­­ლე­­ო­­ბას

ით­­­ვა­­ლის­­­წი­­ნებს ფილ­­­მე­­ბის ჩვე­­ნე­­ბებს და მას­­­

ვან­დე­ლი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის 18 სა­უ­კე­თე­სო

იღებ­­­დ­­­ნენ კი­­ნო­­ბაზ­­­რო­­ბის ფარ­­­გ­­­ლებ­­­ში.­­­

ტერ­­­კ­­­ლა­­სებს, თბი­­ლის­­­ში პირ­­­ვე­­ლად ამ წლის

წარ­მო­მად­გენ­ლის ხილ­ვა, და­მე­თან­ხმ ­ ე­ბით,

პ­­­როგ­­­რა­­მა Producers Network. European Film

სექ­­­ტემ­­­ბერ­­­ში გა­­ი­­მარ­­­თე­­ბა.

არა­ნაკ­ლებ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი და ამა­ღელ­ვე­ბე­

Promotion-ის და ეროვ­­­ნუ­­ლი კი­­ნო­­ცენ­­­ტ­­­რის

13


გა­ი­ზარ­და სა­ფეს­ტი­ვა­ლო პროგ­რა­მის ფარ­გ­

რი ჟი­უ­რის ერ­თ­-ერთ წევრს, კი­ნომ­ცოდ­ნე ნე­ნო

ლი­სის სა­ერ­თა­შო­რი­სო სტუ­დენ­ტუ­რი ფეს­ტი­ვა­

ლებ­ში ნაჩ­ვე­ნე­ბი ფილ­მე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბით,

ქავ­თა­რა­ძეს ვთხო­ვეთ პა­სუ­ხი კითხ­ვა­ზე, თუ

ლი „ამირანი“, უკ­ვე დი­დი ხა­ნი­ა, ავ­ტო­რი­ტე­ტით

მას­ტერ­კ­ლა­სე­ბით და ცნო­ბი­ლი პრო­ექ­ტით

რა­ტომ შე­აჩ ­ ე­რა სტუ­დენ­ტურ­მა ჟი­ურ ­ იმ არ­ჩე­ვა­ნი

სარ­გებ­ლობს – ყვე­ლა­ფე­რი სა­ინ­ტე­რე­სო­ა, რაც

One Shot Movie...

­ ებ­ზე“? „ჯოჯოხეთურ მო­ნაზ­ვნ

ფეს­ტი­ვა­ლე­ბის სიმ­რავ­ლის მი­უხ ­ ე­და­ვად, თბი­

დიდ­ხანს არ დგას ერთ ად­გი­ლას… წელს, 6-12 მა­ისს „ამირანმა“ მსოფ­ლი­ოს წამ­ყ­ვა­ნი კი­ნოს­კო­ლე­ბის წარ­მო­მად­გენ­ლებს

I დღე: ოფი­ცი­ა­ლურ პრე­ზენ­ტა­ცი­ამ­დე,

ნ.ქავთარაძე: რამ­დე­ნი­მე პრე­ტენ­დენტს

სტუ­დენ­ტე­ბი ნა­ნა ჯორ­ჯა­ძის მას­ტერ­კ­ლა­სებს

გან­ვი­ხი­ლავ­დით: „ჯოჯოხეთური მო­ნაზ­ვ­ნე­ბი“

უმას­პინ­ძ­ლა. რი­გით მე­ხუ­თე ფეს­ტი­ვალს

და­ეს­წ­რ­ნენ. უამ­რავ სხვა სა­ინ­ტე­რე­სო მო­საზ­

არ გა­ნე­კუთ­ვ­ნე­ბა კლა­სი­კურ მოკ­ლე­მეტ­რა­

სა­ქარ­თ­ვე­ლოს შო­თა რუს­თა­ვე­ლის სა­ხე­

რე­ბას­თან ერ­თად, რე­ჟი­სორ­მა აღ­ნიშ­ნა, რომ

ჟი­ან ფილ­მებს, რად­გან, ეს არის ტრი­ლე­რის ფორ­მას მორ­გე­ბუ­ლი კი­ნო. ქი­ლი­კი, რე­ლი­

ლო­ბის თე­ატ­რი­სა და კი­ნოს უნი­ვერ­სი­ტე­ტის

არა მხო­ლოდ ეროვ­ნუ­ლი კი­ნო­ცენ­ტ­რი, არა­

სტუ­დენ­ტებ­მა უხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლეს. წარ­მოდ­

მედ ბიზ­ნეს­-­წ­რე­ე­ბიც უნ­და უჭერ­დ­ნენ ფი­ნან­სუ­

გი­უ­რი კლი­შე­ე­ბის შარ­ჟი და რე­ჟი­სო­რის თა­

გე­ნი­ლი იყო სხვა­დას­ხ­ვა ქვეყ­ნის ორ­მოც­

რად მხარს ქარ­თუ­ლი კი­ნოს გან­ვი­თა­რე­ბას.

მა­მი პო­ზი­ცია აქ ერ­თი­ა­ნი ქსო­ვი­ლი­ა. არა­ვის

და­ა­თამ­დე სა­კონ­კურ­სო ფილ­მი. ჟი­უ­რის სხვა­დას­ხ­ვა ქვეყ­ნის წამ­ყ­ვა­ნი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­

სა­ღა­მოს კი­ნოჩ­ვე­ნე­ბა შედ­გა, სა­დაც წარ­

ეგო­ნა, ამ ფილმს თუ გა­მო­ვარ­ჩევ­დი...

მოდ­გე­ნი­ლი იყო ვახ­ტანგ კო­ტე­ტიშ­ვი­ლის

ფის­ტე­ბი წარ­მო­ად­გენ­დ­ნენ: ნა­ნა ჯორ­ჯა­ძე –

„გმირი“, სტუ­დენ­ტუ­რი ნა­მუ­შე­ვა­რი და ტა­ტო

პო­ლო­ნურ­მა ფილ­მ­მა და­მა­ვიწყა, რომ

­ ე­ლი კი­ნო­რე­ჟი­სო­რი. მის­მა ფილ­მებ­მა ქარ­თვ

კო­ტე­ტიშ­ვი­ლის „საზამთრო“, გა­და­ღე­ბუ­ლი

ფეს­ტი­ვალ­ზე ვარ, რომ კონ­კურ­სი­ა. რე­ჟი­სუ­

მსოფ­ლიო მას­შ­ტა­ბით მო­ი­პო­ვა აღი­ა­რე­ბა,

2012 წელს.

კი­ნო­ა­კა­დე­მი­ის წევ­რი. 1987 წელს კა­ნის კი­ნო­ფეს­ტი­ვალ­ზე და­ჯილ­დოვ­და „ოქროს

ორი თა­ო­ბის სტუ­დენ­ტუ­რი ნა­მუ­შევ­რით ­ ა, გა­სუ­ლი წლე­ბის კი­ნოჩ­ვე­ნე­ბის გახ­სნ

რამ, დრა­მა­ტურ­გი­ამ, ხმის რე­ჟი­სუ­რამ, მსა­ხი­ო­ ბებ­მა და კი­ნო­სათ­ვის აუცი­ლე­ბე­ლი კომ­პო­ ნენ­ტე­ბის სა­და, ბუ­ნებ­რივ­მა ერ­თობ­ლი­ო­ბამ,

სტუ­დენ­ტუ­რი ფეს­ტი­ვა­ლის დღი­უ­რი

>> მაგ­და გო­გო­ლაშ­ვი­ლი

კა­მე­რით“. ან­ჟეი ბედ­ნა­რე­კი – პო­ლო­ნე­თის

შავ­-­თეთ­რი, სტუ­დე­ნტუ­რი ნა­მუ­შევ­რი­დან

ყო­ველ­გ­ვა­რი ძალ­და­ტა­ნე­ბის გა­რე­შე შექ­მ­ნა

ეროვ­ნუ­ლი კი­ნოს, ტე­ლე­ვი­ზი­ის და თე­ატ­რის

2000-ანი წლე­ბის ფე­რად, ხა­ლას მოკ­ლე­მეტ­

მოთხ­რო­ბა - „გაყინული ამ­ბე­ბი“ პო­ლო­ნე­თი­

სკო­ლის რექ­ტო­რის მო­ად­გი­ლე; პრო­ფე­სი­

რა­ჟი­ან ფილ­მამ­დე, მემ­კ­ვიდ­რე­ო­ბის ახ­ლით

დან. გრე­გო­რი იაროს­ჟუ­კის ფილ­მი, რო­მე­ლიც

ით რე­ჟი­სო­რი, ჯიმ სტარ­კი – და­ბალ­ბი­უ­ჯე­

გაგ­რ­ძე­ლე­ბის მე­ტა­ფო­რა­დაც შე­იძ­ლე­ბა

„ამირანი 2012“-ის სა­უ­კე­თე­სო მხატ­ვ­რულ კი­

ტი­ა­ნი მხატ­ვ­რუ­ლი ფილ­მე­ბის ამე­რი­კე­ლი

ჩავ­თ­ვა­ლოთ...

ნოდ და­სა­ხელ­და. გრო­ტეს­კუ­ლი ყო­ველ­დღი­

პრო­დუ­სე­რი. ყვე­ლა­ზე ხან­გ­რძ ­ ­ლი­ვი (20 წე­ ლი) თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბა აკავ­ში­რებს რე­ჟი­სორ

უ­რო­ბა, სა­დაც ყვე­ლა­ფე­რი პი­რი­ქი­თა­ა, სა­დაც II დღე: დი­ლა ჯიმ სტარ­კის, არა­კო­მერ­

ადა­მი­ან ­ ე­ბი მი­ის­წ­რაფ­ვი­ან არა წარ­მა­ტე­ბის­

ჯიმ ჯარ­მუშ­თან, ფრანკ ალ­ბერ­სი – რო­ბერტ

ცი­ულ ­ ი კი­ნოს ერ­თ­-ერ­თი ყვე­ლა­ზე ცნო­ბი­

კენ, არა­მედ უიღ­ბ­ლო­ბის­კენ... მა­თი მი­ზა­ნია

ბო­შის ფონ­დის ხე­ლოვ­ნე­ბი­სა და კულ­ტუ­რის

ლი წარ­მო­მად­გენ­ლის მას­ტერ­კ­ლა­სით

სა­ტე­ლე­ვი­ზიო შო­უ­ში მოხ­ვ­დ­ნენ, სა­ხელ­წო­

­ ი კი­მი – ავ­ს­ პროგ­რა­მე­ბის ოფი­ცე­რი. იან­გლ

და­იწყო. მან კი­ნოს იდე­ის საწყის­ზე შე­ა­ჩე­რა

დე­ბით „ყველაზე უბე­დუ­რი ადა­მი­ა­ნი“, თუმ­ცა

ტ­რა­ლი­აშ ­ ი მოღ­ვა­წე პრო­დუ­სე­რი. ფეს­ტი­ვა­ლი „ამირანი“ 1978 წელს და­არ­ს­

ყუ­რადღე­ბა: „...სახლის ყიდ­ვი­სას ყვე­ლა­ზე

მი­ზან­თან ახ­ლოს მყო­ფი გმი­რე­ბი აღ­მო­ა­ჩე­ნენ,

­ ა, მთა­ვა­რია სა­მი რამ: ად­გილ­მ­დე­ბა­რე­ობ

რომ სუ­ლაც არ აქვთ სურ­ვი­ლი, იყ­ვ­ნენ ჩაგ­რუ­

და და­თო ჯა­ნე­ლი­ძის, გო­დერ­ძი ჩო­ხე­ლის,

ად­გილ­მ­დე­ბა­რე­ო­ბა, ად­გილ­მ­დე­ბა­რე­ო­ბა...

ლე­ბი, მარ­ტო­სუ­ლე­ბი და ხე­ლი­ხელ­ჩა­კი­დე­ბუ­

ტა­ტო კო­ტე­ტიშ­ვი­ლის, ნა­ნა ჯა­ნე­ლი­ძის,

კი­ნოს შემ­თხ­ვე­ვა­შიც ანა­ლო­გი­უ­რად სა­მი

­ ო­ბას... ლე­ბი ტო­ვე­ბენ გა­ყი­ნულ რე­ალ

ნა­ნა ჯორ­ჯა­ძის და ქარ­თუ­ლი კი­ნოს ცნო­

რამ არის უმ­თავ­რე­სი: ამ­ბა­ვი, ამ­ბა­ვი და კი­

ბი­ლი წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბის ხელ­შეწყო­ბით.

დევ ერ­თხელ, ამ­ბა­ვი…“

„ამირანი“ იმ­თა­ვით­ვე ყო­ფი­ლი საბ­ჭო­თა

პირ­ვე­ლი დღის სა­კონ­კურ­სო ჩვე­ნე­ბი­დან

კავ­ში­რის ერ­თ­-ერთ ყვე­ლა­ზე თა­ვი­სუ­ფალ,

სა­მი ფილ­მი გა­მო­იკ­ვე­თა: „გაყინული ამ­ბე­ბი“,

­ ე­ბო­და ნო­ვა­ცი­ურ ფეს­ტი­ვა­ლად ით­ვლ

EXMUN და „ჯოჯოხეთური მო­ნაზ­ვ­ნე­ბი“. EXMUN-

თა­ვი­სი არ­სე­ბო­ბის შეწყ­ვე­ტამ­დე... 2007

მა ჯილ­დო სა­უ­კე­თე­სო ხმის რე­ჟი­სუ­რის­თ­ვის

წლი­დან კი სა­ქარ­თვ ­ ე­ლოს შო­თა რუს­თა­ვე­

და­იმ­სა­ხუ­რა. „ჯოჯოხეთურმა მო­ნაზ­ვ­ნებ­მა“ სტუ­

­ ეა ვინ­კთ ­ ან და ფრანკ ალ­ სა­ღა­მო ან­დრ ბერ­ს­თან შეხ­ვედ­რამ და­ას­რუ­ლა, გო­ეთ ­ ეს ინ­ს­ტი­ტუტ­ში. დღე III: ან­დ­რეი ბედ­ნა­რეკ­მა „ამირანის“

მე­სა­მე დღე მას­ტერ­კ­ლა­სით გახ­ს­ნა. მან პო­

ლის, თე­ატ­რი­სა და კი­ნოს უნი­ვერ­სი­ტე­ტის

დენ­ტუ­რი ჟი­უ­რის პრი­ზი მი­ი­ღო. (რეჟისორები –

ლო­ნუ­რი დო­კუ­მენ­ტუ­რი კი­ნო­ალ­მა­ნა­ხი, From

ინი­ცი­ატ ­ ი­ვით, „მეორე სი­ცოცხ­ლე“ და­იწყო.

რო­ლან პეტ­რი­ცა და ალექს სლე­მი). სტუ­დენ­ტუ­

DawnT Dusk („გათენებიდან და­ღა­მე­ბამ­დე“) აჩ­

14


festivali ვე­ნა სტუ­დენ­ტებს, რო­მე­ლიც პო­ლო­ნე­ლი დო­

დელ ფეს­ტი­ვალ­ზე სწო­რად შერ­ჩე­უ­ლი და

უნ­და გა­ვუ­ტოლ­დეთ სწავ­ლე­ბის სა­ერ­თა­შო­რი­

კუ­მენ­ტა­ლის­ტე­ბი­სა და სხვა­დას­ხ­ვა ქვე­ყა­ნა­ში

ძლი­ე­რი ჟი­უ­რი­ა. სა­ერ­თო ჯამ­ში, ვფიქ­რობ,

სო სტან­დარ­ტებს. სწავ­ლა­ზე მე­ტად აუცი­ლე­

მცხოვ­რე­ბი სტუ­დენ­ტე­ბის თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბით

­ ა... ფეს­ტი­ვალ­მა წარ­მა­ტე­ბით ჩა­ი­არ

ბე­ლია ხან­და­ხან ინ­ფორ­მა­ცი­ა. ფეს­ტი­ვა­ლი, პირ­ველ რიგ­ში, ამას უწყობს ხელს. ძა­ლი­ან

შე­იქ­მ­ნა. ფილ­მე­ბის სე­რია სხვა­დას­ხვ ­ ა ქა­ლა­ ფეს­ტი­ვალს ფრან­გუ­ლი ინ­სტ ­ ი­ტუ­ტის წარ­

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია არ­სე­ბუ­ლი ვა­კუ­უ­მი­დან გა­

მო­მად­გენ­ლე­ბიც ეწ­ვივ­ნენ. მათ კი­ნოს­კო­ლა

მოს­ვ­ლა, „ამირანი“ კი სწო­რედ ამის შან­სი­ა.

კულ­ტუ­რი­თა და რე­ლი­გი­ით, ასე­ვე მუ­შა­ო­ბის

„ფემისის“ სა­მი სტუ­დენ­ტუ­რი ფილ­მი წა­რუდ­

სტუ­დენ­ტე­ბი მე­გობ­რე­ბის ფილ­მებს უყუ­რე­ბენ

და მთლი­ან ­ ი ცხოვ­რე­ბის წე­სით, ტემ­პო-­რიტ­

გი­ნეს მა­ყუ­რე­ბელს.

და ეს ნამ­დ­ვი­ლად სხვა გრძნო­ბა­ა...“

თი­თო დღე­ში მოქ­ცე­უ­ლია ყვე­ლა ქვეყ­ნის

IV დღე: ამ დღეს ჩა­ტარ­და იან­გილ კი­მის და

და­სას­რუ­ლი, დღე V: დი­ლა შვე­იც ­ ა­რი­

ტრა­დი­ცი­ა, ცხოვ­რე­ბის სტი­ლი. „ამირანიც“

ლე­ვან კო­ღუ­აშ­ვი­ლის მას­ტერ­კ­ლა­სე­ბი, სა­ლო­

ე­ლი სტუმ­რე­ბის – ან­დ­რე­ას ბირ­კ­ლეს და

თა­ვი­სი პრინ­ცი­პე­ბით, არ­ღვ ­ ევს ქვეყ­ნებს შო­

მე სე­ფი­აშ­ვი­ლის პრე­ზენ­ტა­ცია და კი­ნოჩ­ვე­

მა­ნუ­ელ ბერ­გე­ბე­რის ჩა­მო­ტა­ნი­ლი სტუ­დენ­

რის არ­სე­ბულ საზღ­ვ­რებს. ფეს­ტი­ვა­ლის მე­სა­მე

­ ე­ლი ნა­წი­ლი. იან­გილ კიმ­მა ნე­ბის უკა­ნას­კნ

ტუ­რი ნა­მუ­შევ­რე­ბით და­იწყო. მათ საკ­მა­

დღის კი­ნოჩ­ვე­ნე­ბა ორ ნა­წი­ლად და­იყ ­ო–

გან­მარ­ტა, თუ რა­ტომ არის ყვე­ლა ადა­მი­ა­ნი,

ოდ სა­ინ­ტე­რე­სო პროგ­რა­მა შეს­თა­ვა­ზეს

ექ­ს­პე­რი­მენ­ტულ, ანი­მა­ცი­ურ და დო­კუ­მენ­ტურ

„მემონტაჟე“: „როდესაც ვიხ­სე­ნებთ ნე­ბის­მი­ერ

მა­ყუ­რე­ბელს.

­ ე­რი­მენ­ტულ­-ა­ნი­მა­ცი­უ­რი ფილ­მე­ბად. ექ­სპ

მოვ­ლე­ნას ჩვე­ნი წარ­სუ­ლი­დან, გვახ­სოვს ყვე­

ფილ­მე­ბი­დან მო­წო­ნე­ბა „სტენლი პი­კუ­ლიმ“

ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი და სა­ინ­ტე­რე­სო კად­

ქის ცხოვ­რე­ბის ერთ დღეს ასა­ხავს, გა­თე­ ნე­ბი­დან და­ღა­მე­ბამ­დე. ქვეყ­ნე­ბი, რო­გორც

მით გან­ს­ხ­ვავ­დე­ბი­ან. ფილ­მებ­ში ნაჩ­ვე­ნებ

მთე­ლი კვი­რის გან­მავ­ლო­ბა­ში, სტუ­დენ­ ტებს სა­შუ­ა­ლე­ბა ჰქონ­დათ, ორი­გი­ნა­ლუ­რი

და ნი­კა მჭედ­ლი­ძის „კედლებმა“ და­იმ­სა­ხუ­რა.

რე­ბი. სწო­რედ ეს არის მონ­ტა­ჟი“... წარ­მოდ­გე­

იდეა რამ­დე­ნი­მე­წუ­თი­ან უწყ­ვეტ კად­რშ ­ი

ბრი­ტა­ნუ­ლი ფილ­მი ჟი­უ­რის რჩე­ულ ­ იც გახ­და

ნი­ლი იყო ორი კო­რე­უ­ლი ფილ­მი, რო­მე­ლიც

მო­ექ­ცი­ათ. ისი­ნი ჯგუ­ფე­ბად გა­და­ნა­წილ­დნ ­ ენ

ექ­ს­პე­რი­მენ­ტულ­/ა­ნი­მა­ცი­ურ ფილ­მებ­ში.

მონ­ტა­ჟის „ჯადოსნობას“ უს­ვამ­და ხაზს...

და ერ­თობ­ლი­ვად შექ­მნ ­ ეს მოკ­ლე­მეტ­რა­ჟი­

მე­სა­მე დღის კი­ნოჩ­ვე­ნე­ბის მე­ო­რე ნა­წი­ლი

შუ­ადღის სა­კონ­კურ­სო, უკა­ნას­კ­ნე­ლი

დო­კუ­მენ­ტუ­რი ფილ­მე­ბის ჩვე­ნე­ბით დას­

კი­ნოჩ­ვე­ნე­ბის ორი­ვე ნა­წი­ლი მხატ­ვ­რუ­ლი

რულ­და. ებ­რა­ე­ლი რე­ჟი­სო­რის, იაკი აიალო­

ფილ­მე­ბის­გან შედ­გე­ბო­და. ადია იმ­რი ორის

ნის ფილ­მი „სტუდია ვა­რუჟ­მა“ სა­უ­კე­თე­სო

„ნაწიბურები“, ავ­ს­ტ­რა­ლი­ე­ლი მეთ რი­ჩარ­დ­

ა­ნი ჩა­ნა­ხა­ტე­ბი, რომ­ლე­ბიც და­ჯილ­დო­ე­ბის ცე­რე­მო­ნი­ალ­ზე იხი­ლეს. One Shot Movie ფეს­ტი­ვა­ლის ერ­თ­-ერ­თი მთა­ ­ . ქარ­თ­ველ და უცხო­ელ, დამ­წყებ ვა­რი აქ­ცი­აა

­ არ­ დოკ­მენ­ტუ­რი ფილ­მის ნო­მი­ნა­ცი­ა­ში გა­იმ

სის „პირველი კონ­ტაქ­ტი“ და ბრი­ტა­ნე­ლი იან

კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტებს შე­უძ­ლი­ათ ერ­თობ­ლი­

ჯ­ვა, ხო­ლო ვა­ხო ჯა­ჯა­ნი­ძის „ორშაბათიდან-

პინ­დე­რის ფილ­მი „ედიტი“, ჟი­უ­რის რჩე­უ­ლი

ვად შექ­მნ ­ ან მოკ­ლე­მეტ­რა­ჟი­ან ­ ი ფილ­მი და

­ უ­რი პრი­ზით ორშაბათამდე“ ჟი­უ­რის სპე­ცი­ალ

ფილ­მე­ბი გახ­და.

და­ჯილ­დოვ­და.

სა­უ­კე­თე­სო რე­ჟი­სუ­რა­ში გა­მარ­ჯ­ვე­ბულ­მა ფილ­მ­მა „ნაწიბურები“ სა­ავ­ტო­რო კონ­ცეფ­

პე­და­გო­გე­ბის დახ­მა­რე­ბით, ად­გილ­ზე­ვე უპა­სუ­ ­ ა­სე­ბის­გან ხონ ნე­ბის­მი­ერ კითხ­ვას. მას­ტერ­კლ გან­სხ ­ვ ­ ა­ვე­ბით, One Shot Movie პირ­და­პი­რი,

ვ.ჯა­ჯა­ნი­ძე: დღეს სა­ქარ­თვ ­ ე­ლო­ში მიმ­დი­

ცი­ის ორი­გი­ნა­ლო­ბით მო­ი­პო­ვა ყუ­რადღე­ბა.

პრაქ­ტი­კუ­ლი გზაა ცოდ­ნი­სა და გა­მოც­დი­ლე­

ნა­რე პრო­ცე­სე­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, უამ­რა­ვი

„ამირანის“ ავ­ს­ტ­რა­ლი­ელ ­ ი სტუმ­რის ფილ­მ­მა

ბის გა­საღ­რმ ­ ა­ვებ­ლად, რო­მელ­შიც მო­ხა­ლი­

სა­ინ­ტე­რე­სო და აქ­ტუ­ა­ლუ­რი თე­მა­ა, რა­ზეც

„პირველი კონ­ტაქ­ტი“, ჯილ­დო სა­უ­კე­თე­სო

სე­ებ ­ ი და თით­ქმ ­ ის ყვე­ლა დამ­წყე­ბი რე­ჟი­სო­რი

შე­იძ­ლე­ბა გა­კეთ­დეს რო­გორც სტუ­დენ­ტუ­რი,

სა­ო­პე­რა­ტო­რო ნა­მუ­შევ­რის­თ­ვის და­იმ­სა­ხუ­

იღებ­და მო­ნა­წი­ლე­ობ ­ ას...

ასე­ვე სხვა ნა­მუ­შევ­რე­ბი. თუმ­ცა, ალ­ბათ ძი­რი­

რა. ბრი­ტა­ნულ­მა ფილ­მ­მა – „ედიტი“ – სა­უ­კე­

თა­დი პრობ­ლე­მა სა­ზო­გა­დო­ე­ბის აზ­როვ­

თე­სო მონ­ტა­ჟის ნო­მი­ნა­ცი­ა­ში გა­ი­მარ­ჯ­ვა.

ნე­ბის ფორ­მი­რე­ბა­ში­ა. მა­წუ­ხებს, მი­ხა­რი­ა,

ლე­ვან კო­ღუ­აშ­ვი­ლის მას­ტერ­კ­ლა­სებს,

და ბო­ლოს... „ამირანის“ ბო­ლო დღეს მივ­ ხ­ვდ ­ ი, თუ რამ­დე­ნად მწყდე­ბო­და გუ­ლი იმა­ზე, რომ ჩე­მი სა­ფეს­ტი­ვა­ლო ცხოვ­რე­ბა ერ­თი

გან­ვიც­დი, ვოც­ნე­ბობ... ეროვ­ნუ­ლი კი­ნო­ცენ­

წინ სა­ლო­მე სე­ფი­აშ­ვი­ლის (ეროვნული კი­

წლით დას­რულ­და. ყვე­ლა მოვ­ლე­ნის თა­ნა­მო­

ტ­რი ბევრ კარგ და მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან პრო­ექტს

ნო­ცენ­ტ­რის დი­რექ­ტო­რის მო­ად­გი­ლე) მი­ერ

­ ი, ფეს­ტი­ვალ­მა ისე­თი ფილ­მე­ბი ნა­წი­ლე გავ­ხდ

აფი­ნან­სებს. სტუ­დენ­ტე­ბი მე­ტად მო­ტი­ვი­რე­ბუ­

ჩა­ტა­რე­ბუ­ლი პრე­ზენ­ტა­ცია უძღო­და. ლე­ვან

აღ­მო­მა­ჩე­ნი­ნა, რო­მელ­თაც მხო­ლოდ სტუ­

ლე­ბი უნ­და იყ­ვ­ნენ, უნ­და ჰქონ­დეთ ჯან­სა­ღი

კო­ღუ­აშ­ვი­ლი ფეს­ტი­ვალს ასე აფა­სებს:

დენ­ტურ ნა­მუ­შევ­რად ვერ მო­ვი­აზ­რებთ; ეს კი

ინი­ცი­ა­ტი­ვა და თა­ნაც ძა­ლი­ან პრი­მი­ტი­უ­ლი სა­შუ­ა­ლე­ბე­ბით „კეთების სურ­ვი­ლი“. წლე­ვან­

„ხალხის სიმ­რავ­ლი­და­ნაც იგ­რ­ძ­ნო­ბო­და, რომ ფეს­ტი­ვა­ლის მი­მართ ინ­ტე­რე­სი დი­დი­ა.

არ­ცთ ­ უ ხში­რად ხდე­ბა... მად­ლო­ბას ვუხ­დი „ამირანს“.

15


festivali ფესტივალის გამარჯვებულები და ფესტივალის დირექტორი ირაკლი ჯაოშვილი, ჟიურის წევრები გიორგი ოვაშვილი, ზურა ცინცქილაძე და ირინა დემეტრაძე

ბავ­შ­ვე­ბი არ ტყუ­ი­ან >> ირინა დე­მეტ­რაძე

ევ­რო­პულ სკო­ლა­ში სა­ბავ­შ­ვო ფილ­მე­ბის

„ძუნწი და ოქ­რო“ ბავ­შ­ვუ­რი მი­ა­მი­ტუ­რო­ბი­თა

ახ­ს­ნის ორი­გი­ნა­ლუ­რი ფორ­მით მოგ­ვხ ­ იბ­ლა.

ფეს­ტი­ვა­ლი „ოქროს პე­პე­ლა“ ჩა­ტარ­და.

და ნა­ი­ვუ­რი სტი­ლით გა­მო­ირ­ჩე­ო­და.

და რაც მთა­ვა­რი­ა, მას­ში არ იყო სი­ყალ­ბე.

ჩემ­თვ ­ ის სა­სი­ა­მოვ­ნო აღ­მო­ჩე­ნა იყო, რომ

მხო­ლოდ ერ­თხელ, დო­კუ­მენ­ტუ­რი ფილ­მე­

ზუ­კა დე­დაბ­რიშ­ვი­ლი (­„­ზუ­კას ახა­ლი ამ­ბე­ბი“,

თბი­ლი­სის არა­ერთ სკო­ლას აქვს სას­წავ­ლო

ბის ნო­მი­ნა­ცი­ა­ში გა­ი­ყო ჩვე­ნი(­ჟი­უ­რის) აზ­რი.

პრი­ზი ეპი­ზო­დუ­რი რო­ლის­თ­ვის) ერ­თ­დ­რო­უ­ ლად სამ როლს ას­რუ­ლებ­და სა­კუ­თარ ფილ­მ­

სტუ­დი­ა. სტუ­დია „კინოგურმანი“ თე­ლა­ვი­დან

გი­ორ­გი ოვაშ­ვილს კავ­კა­სი­უ­რი სახ­ლის მი­ერ

ფეს­ტი­ვა­ლის ყვე­ლა­ზე ნა­თე­ლი წერ­ტი­ლი

წარ­მოდ­გე­ნი­ლი „განათების 33-ე ბოძ­თან“ მი­

ში. დე­დაც, მა­მაც და შვი­ლიც თა­ვად გა­ნა­სა­

გახ­და, ყო­ველ შემ­თხ­ვე­ვა­ში – ჩემ­თვ ­ ის.

აჩ­ნ­და ფა­ვო­რი­ტად. თუმ­ცა იქ აშ­კა­რად ჩან­და,

ხი­ერ ­ ა. დე­დის როლ­ში სა­მი­ვე ჟი­უ­რის წევრს

კონ­კურ­სშ ­ ი მო­ნა­წი­ლე­ობ­დ­ნენ ირა­ნე­ლი და

რომ უფ­რო­სის მი­ერ იყო გა­და­ღე­ბუ­ლი, და

გო­გო­ნა გვე­გო­ნა. ზუ­კას იუმო­რი და გარ­და­სახ­

აზერ­ბა­იჯ ­ ა­ნე­ლი ბავ­შვ ­ ე­ბი, ასე­ვე ქარ­თვ ­ ე­ლი

სწო­რედ ვი­ზუ­ა­ლუ­რი რი­გი გახ­ლ­დათ ფილ­მის

ვის უნა­რი მარ­თ­ლაც აღ­ნიშ­ვ­ნის ღირ­სი­ა...

ემიგ­რან­ტე­ბი უკ­რა­ინ ­ ი­დან, გერ­მა­ნი­იდ ­ ან.

მთა­ვა­რი ღირ­სე­ბა. ტექ­ს­ტი ყალ­ბი და პრი­ მი­ტი­უ­ლი იყო. ამი­ტომ ვარ­ჩი­ეთ ევ­რო­პუ­ლი

„კინოგურმანმა“ თე­ლა­ვი­დან ცნო­ბი­ლი ფრან­გუ­ლი ფილ­მის „არტისტის“ სტილ­ში

მე, გი­ორ­გი ოვაშ­ვი­ლი და ზუ­რა ცინ­ც­ქი­

სკო­ლის მი­ერ წარ­მოდ­გე­ნი­ლი „ძია ჩი­ტოს მე­

შექ­მ­ნი­ლი ნა­მუ­შევ­რე­ბი წარ­მო­ად­გი­ნა. ბავ­

ლა­ძე ვა­ფა­სებ­დით სა­კონ­კურ­სო ფილ­მებს.

გობ­რე­ბი“. ირაკ­ლი ჯა­ოშ­ვილ­მა (­ფეს­ტი­ვა­ლის

შ­ვე­ბი ნამ­დ­ვი­ლი კი­ნო­გურ­მა­ნე­ბი აღ­მოჩ­ნ­

­ ა­ვად ბავ­შ­ვე­ ჩვენ­თ­ვის ამო­სა­ვა­ლი იყო თ

დი­რექ­ტო­რი და ESTV სტუ­დი­ის ხელ­მ­ძღ­ვა­

დ­ნენ. მხატ­ვ­რუ­ლი თვალ­საზ­რი­სით, მა­თი

ბის შე­მოქ­მე­დე­ბა, მა­თი ნი­ჭი და უნა­რი, და

ნე­ლი) გვითხ­რა, რომ ბავ­შ­ვ­მა თა­ვად იპო­ვა

ნა­მუ­შევ­რე­ბი გა­მორ­ჩე­უ­ლი იყო. თე­ლა­ვე­

არა – პე­და­გო­გე­ბის მი­ერ გა­და­ღე­ბუ­ლი თუ

ფილ­მის გმი­რი და სა­კუ­თა­რი იდე­ით მი­ვი­და

ლებ­მა პრი­ზი რე­ჟი­სუ­რის­თვ ­ ის მი­ი­ღეს.

მო­ფიქ­რე­ბუ­ლი იდე­ე­ბი.

სტუ­დი­აშ ­ ი. ფეს­ტი­ვა­ლის შემ­დეგ გა­ვი­და სი­უ­ჟე­

პეტ­რე თო­მა­ძის ანი­მა­ცია „დისტოპია“

ტი, სა­დაც ბავ­შ­ვი ჰყვე­ბა, თუ რო­გორ გა­აც­ნო

მარ­თა­ლი­ა, ფეს­ტი­ვა­ლი სა­ბავ­შ­ვო, სა­ მოყ­ვა­რუ­ლო იყო, მაგ­რამ მა­რი­ამ სი­ჭი­ნა­ვამ

დას­რუ­ლე­ბუ­ლი, შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, პრო­ფე­

ირაკ­ლი ჯა­ოშ­ვილ­მა ძია ჩი­ტო და გა­და­ა­ღე­ბი­

ფილ­მი სა­კუ­თა­რი, ორი­გი­ნა­ლუ­რი მუ­სი­კით

სი­ულ ­ ი ნა­მუ­შე­ვა­რი­ა. მო­ზარ­დის კრი­ტი­კუ­ლი

ნა ეს ფილ­მი. ასე რომ, კო­მენ­ტა­რი ზედ­მე­ტი­ა.

გა­ა­ფორ­მა, რაც უდა­ვოდ მი­სა­სალ­მე­ბე­ლი­ა.

თვა­ლით და­ნა­ხუ­ლი გა­რე­მო ოდ­ნავ პო­ლი­

ბავ­შ­ვის „ავტორობა“ ნა­თე­ლი­ა...

ტი­ზი­რე­ბუ­ლი მეჩ­ვე­ნა; უფ­რო სწო­რად, მე­დი­

გრან პრი, პრი­ზი სა­უ­კე­თე­სო სცე­ნა­რის­თ­

ბო­დიშს ვიხ­დი იმ ბავ­შ­ვებ­თან, ვი­სი ფილ­ მე­ბიც არ გა­მოვ­ყა­ვი. უბ­რა­ლოდ, წე­რი­ლის

ის მი­ერ დამ­კვ ­ იდ­რე­ბუ­ლი კლი­შე­ე­ბი კარ­გად

ვის, მთა­ვა­რი რო­ლე­ბის შეს­რუ­ლე­ბის­თ­ვის,

ფორ­მა­ტი ამის სა­შუ­ა­ლე­ბას არ მაძ­ლევ­და.

ჩან­და. თუმ­ცა, თა­ვად ანი­მა­ცია ნა­ტი­ფი და

ასე­ვე ევ­რო­პუ­ლი სკო­ლის ფილ­მ­მა „უდრის

მთა­ვა­რი მა­თი კი­ნო­სად­მი სიყ­ვა­რუ­ლი­ა.

დახ­ვე­წი­ლი იყო. პეტ­რე თო­მა­ძის ფილ­მ­ში

გულს“ მი­ი­ღო (რეჟისორი და სცე­ნა­რის

ევ­რო­პულ­მა სკო­ლამ, თა­ვის მხრივ, ამ

­ ­ნო­ უკ­ვე და­ოს­ტა­ტე­ბუ­ლი ანი­მა­ტო­რი იგ­რძ

ავ­ტო­რი თეკ­ლა თევ­დო­რაშ­ვი­ლი). ფილ­მ­მა

ბავ­შ­ვებს სა­კუ­თა­რი ნა­მუ­შევ­რე­ბის სა­ჯა­როდ

ბო­და. მე­ექ­ვ­სე სა­ავ­ტო­რო სკო­ლის ფილ­მი

თა­ვი­სი უშუ­ალ ­ ო­ბით, იუმო­რით, სიყ­ვა­რუ­ლის

გა­ტა­ნის სა­შუ­ა­ლე­ბა მის­ცა.

16


festivali

warmoeba dRes


"ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბა" ზა­ზა ურუ­შა­ძის „ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბა“ მა­ყუ­

>> მაგ­და გო­გო­ლაშ­ვი­ლი

ეს გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი პერ­სო­ნა­ჟი­ა, რო­მე­

ტრა­გე­დი­ის და აწ­მ­ყოს­თან შე­გუ­ე­ბის ერ­თი

რებ­ლის­თ­ვის კარ­გად ნაც­ნო­ბი ტრი­ლო­გი­ის

ლიც პირ­ვე­ლი ფილ­მი­და­ნაც გან­სა­კუთ­რე­

ცხოვ­რე­ბი­სე­უ­ლი ეპი­ზო­დი, რო­მელ­საც, თა­ვის

„მოგზაურობა ყა­რა­ბაღ­ში“ (აკა მორ­ჩი­ლა­ძის

ბულ სიმ­პა­თი­ას იმ­სა­ხუ­რებ­და მა­ყუ­რე­ბელ­ში.

მხრივ, თა­ვი­სუფ­ლად შე­უძ­ლია არა­ფე­რი

ნა­წარ­მო­ე­ბი) მი­ხედ­ვით შექ­მ­ნი­ლი ფილ­მე­ბის

„ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბა­ში“ მი­სი პი­როვ­ნე­ბა,

ჰქონ­დეს სა­ერ­თო მის ორ წი­ნა­მორ­ბედ­თან,

დას­კვ ­ნ ­ ი­თი ნა­წი­ლი­ა, რო­მე­ლიც შე­იძ­ლე­ბა

შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, სხვაგ­ვა­რად გა­იხ­ს­ნა, და

გარ­და პერ­სო­ნაჟ­თა ნა­წი­ლის იდენ­ტუ­რო­ბი­სა.

რე­ჟი­სო­რის იმ­პრ ­ ო­ვი­ზა­ცი­ა­დაც კი ჩავ­თ­ვა­ლოთ

არა იმის გა­მო, რომ მი­სი ხა­სი­ა­თია რთუ­ლი,

– და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი, გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი დრა­მა­

არა­მედ იმი­ტომ, რომ ფილ­მის ავ­ტო­რის­

გოგ­ლი­კო თავს იკ­ლავს და მას­თან ერ­თად იმა­საც კლავს, ვი­სი არ­სე­ბო­ბაც, მი­სი აზ­რით,

ტურ­გი­ით, და რომ­ლის სი­უ­ჟე­ტიც ერ­თ­ნა­ი­რად

თ­ვის გოგ­ლი­კო გარ­კ­ვე­უ­ლი კა­ტე­გო­რი­ის

არ უნ­და გაგ­რ­ძელ­დეს. ადა­მი­ა­ნე­ბი, რო­მელ­

სა­ინ­ტე­რე­სო და გა­სა­გე­ბია მა­ყუ­რებ­ლის­თვ ­ ის,

ადა­მი­ან­თა ტრა­გე­დი­ის მა­ტა­რე­ბე­ლი­ა.

თა სი­ცოცხ­ლემ უამ­რავ ტრა­გე­დი­ას და­უ­დო

გა­ნურ­ჩევ­ლად იმი­სა, ნა­ნა­ხი აქვს თუ არა მას

მა­ყუ­რებ­ლის ასე­თი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბის

სა­თა­ვე, ისე­ვე ქრე­ბი­ან სი­ნამ­დ­ვი­ლი­დან,

წი­ნა ორი ფილ­მი. ფილ­მ­ში „ბოლო გა­სე­ირ­

უმ­თავ­რე­სი მი­ზე­ზი ალ­ბათ მი­სი უშუ­ა­ლო­ბა­ა.

რო­გორც მო­ვიდ­ნენ – დრა­მა­ტუ­ლად, უცა­ბე­

ნე­ბა“ ე.წ. და­კარ­გუ­ლი თა­ო­ბის ტრა­გე­დი­ა,

გმი­რი, რო­მელ­საც აღა­რა­ვინ ელო­დე­ბა: დე­

­ აგ­ზე, დი გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბის, იმ­პულ­სის ნი­ად რთუ­ლი ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბის გაგ­რ­ძე­ლე­ბის

­ ე­ბის დან­გ­რე­უ­ლი ეპო­ქის ახ­ლით ჩა­ნაც­ვლ

და, მე­გობ­რე­ბი და თით­ქ­მის ყვე­ლა მი­სი ახ­

ურ­თუ­ლე­სი პრო­ცე­სი რე­ჟი­სორ­მა ამ­ჯე­რად

ლო­ბე­ლი, მი­უხ ­ ე­და­ვად ამ ცხოვ­რე­ბი­სე­უ­ლი

პერ­ს­პექ­ტი­ვის გა­რე­შე. შე­იძ­ლე­ბა, ამ პე­რსო­

გან­სხ ­ ­ვა­ვე­ბულ ჭრილ­ში გვიჩ­ვე­ნა, თუმ­ცა მი­სი

დრა­მა­ტიზ­მი­სა, ინარ­ჩუ­ნებს იმ სი­ლა­ღე­სა და

ნა­ჟებ­მა მხო­ლოდ სიკ­ვ­დი­ლით შეძ­ლეს მო­

თვი­თი­რო­ნი­ას, რაც მის ტკი­ვილს ნიღ­ბავს

ე­ტა­ნათ სარ­გე­ბე­ლი გარ­შე­მომ­ყოფ­თათ­ვის,

და მო­სავს. ფილ­მის სი­უჟ ­ ე­ტის დი­ნა­მი­კაც კი

და ამი­თაც გან­ს­ხ­ვავ­დე­ბი­ან თა­ნა­მედ­რო­ვე

ხი ზა­ზა ურუ­შა­ძის, რო­გორც შე­მოქ­მე­დის და

გოგ­ლი­კოს პი­როვ­ნე­ბას ჩა­მოჰ­გავს – რიგ

კი­ნოს სხვა გმი­რე­ბის­გან.

დრა­მა­ტურ­გი­ულ ­ ად მრა­ვალ­მ­ხრ ­ ივ მო­აზ­როვ­ნე

ეპი­ზო­დებ­ში სა­სა­ცი­ლო, სა­ხა­ლი­სო რიტმს

რე­ჟი­სო­რის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი თვი­სე­ბა­ა.

აყო­ლი­ლი, თუმ­ცა უმ­ძი­მე­სი, თა­ვი­სი სო­

დღეს ფილ­მის კო­მერ­ცი­ულ წარ­მა­ტე­ბას, თუ

ცი­ა­ლუ­რი ჟღე­რა­დო­ბით. გარ­დაც­ვ­ლი­ლი

მის სა­ფუძ­ველ­ში არ დევს აქ­ტუ­ა­ლო­ბის და

ტრა­გი­კუ­ლი არ­სი უც­ვ­ლე­ლი დარ­ჩა... სა­ერ­თოდ, იმ­პ­რო­ვი­ზი­რე­ბის მა­ღა­ლი ხა­რის­

თხუთ­მე­ტი წლის შემ­დეგ ცი­ხი­დან გა­მო­სუ­ლი

სა­ინ­ტე­რე­სო­ა, რო­გორ გან­ვ­საზღ­ვ­რავთ

მთა­ვა­რი გმი­რი გოგ­ლი­კო (მსახ. მი­შა მეს­ხი)

ახ­ლობ­ლე­ბის საფ­ლა­ვე­ბი, შვი­ლის სიკ­ვ­

მა­რა­დი­ულ ჭეშ­მა­რი­ტე­ბა­თა შე­ფა­სე­ბის ის

მის­თვ ­ ის ახ­ლო­ბელ, მაგ­რამ ამავ­დ­რო­ულ ­ ად

დი­ლის­გან გონ­და­კარ­გუ­ლი მა­მა, ობ­ლად

კრი­ტე­რი­უ­მე­ბი, რაც მა­ყუ­რებ­ლის­თვ ­ ის მნიშ­ვ­ნე­

უცხო ქა­ლაქ­ში ხვდე­ბა, სა­დაც ცხოვ­რე­ბის სტი­

გაზ­რდ ­ ი­ლი ბი­ჭი... თუმ­ცა იმის­თ­ვის, რომ

ლო­ვა­ნი იქ­ნე­ბა. რო­გორც ჩანს, ზა­ზა ურუ­შა­ძის

ლი­დან დაწყე­ბუ­ლი, გა­რე­მო ნიშ­ნით, სო­ცი­უ­

მა­ყუ­რე­ბელ­მა ეს ყვე­ლა­ფე­რი ადეკ­ვა­ტუ­რად

შე­მოქ­მე­დე­ბით პო­ტენ­ცი­ალ­ში სწო­რედ ეს მრა­ვალ­მ­ხ­რი­ვო­ბა შე­ი­ნიშ­ნე­ბა, რად­გან ერ­თი

­ ი­ებ ­ ით დამ­თავ­რე­ბუ­ლი, ყვე­ მით და სხვა რე­ალ

გა­ი­გოს, გა­ი­აზ­როს, რე­ჟი­სორ­მა გოგ­ლი­კოს

ლა­ფე­რი, რბი­ლად რომ ით­ქ­ვას, „უცნაურად“

პერ­სო­ნა­ჟი „შეამსუბუქა“ და, ზოგ შემ­თხ­ვე­ვა­

შე­ხედ­ვით სრუ­ლი­ად ჩვე­უ­ლებ­რივ, თით­ქოს

­ ო­ბებ­ სხვა­ნა­ი­რი­ა. გოგ­ლი­კოს ახალ ფა­სე­ულ

ში, მი­სი კო­მი­კუ­რო­ბა ახალ რე­ა­ლო­ბას­თან

ნაც­ნო­ბი გმი­რე­ბით და­სახ­ლე­ბულ სამ­ყა­რო­შიც ის ახერ­ხებს სხვაგ­ვა­რი მენ­ტა­ლუ­რი დე­ტა­ლე­

თან შე­გუ­ებ ­ ა უჭირს – არც მის­თ­ვის ნაც­ნო­ბი

და­პი­რის­პი­რე­ბით გა­მო­ხა­ტა. ფილ­მის­თ­ვის,

სამ­ყა­რო იყო გა­მორ­ჩე­უ­ლი გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი

რომ­ლის არა მხო­ლოდ ში­ნა­არ­სობ­რივ,

ბი და მო­ტი­ვის სხვაგ­ვა­რი გა­აზ­რე­ბა წა­მო­წი­ოს

ჰუ­მა­ნუ­რო­ბით, ან სი­კე­თით, მაგ­რამ მთა­ვა­რი

არა­მედ ფორ­მი­სე­ულ მხა­რე­საც ვაქ­ცევთ

­ ი­ე­ბის წინ. სახ­ვი­თი კა­ტე­გო­რი­ე­ბის და ფუნ­ქც

ისა­ა, რომ აქ ყვე­ლა­ფე­რი უცხო­ა... შე­იძ­ლე­ბა

ყუ­რადღე­ბას, ეს კი­დევ ერ­თი სა­ინ­ტე­რე­სო

ზუს­ტი ცოდ­ნაც მის ახალ ნა­მუ­შე­ვარ­ში სწო­რედ

ეს უფ­რო რე­ჟი­სო­რის მი­ერ გაც­ნო­ბი­ე­რე­ბუ­ლი

თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბა­ა. მე­ო­ცე სა­უ­კუ­ნის 90-ანი წლე­

ამ­გ­ვარ გა­აზ­რე­ბას უწყობს ხელს: რო­გორც

მე­ტა­ფო­რა­ა, თა­ო­ბის მარ­ტო­ო­ბის ფე­ნო­მე­ნი­ა,

ბის, კრი­ზი­სის პე­რი­ო­დის ქარ­თულ კი­ნოს,

ჩანს, კი­ნოგ­მი­რის აღ­ქ­მის თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბა მის

რო­მე­ლიც, რა თქმა უნ­და, მის ერთ ნა­წილ­ში

სამ­წუ­ხა­როდ, არ ახა­სი­ათ ­ ებ­და გმი­რის

რე­ჟი­სუ­რა­ში წამ­ყ­ვან ად­გილს იკა­ვებს, და გოგ­

ბუ­ნებ­რი­ვად ცოცხ­ლობს.

მხატ­ვრ ­ უ­ლი გა­აზ­რე­ბი­სას მი­სი რე­ლო­ბას­თან

ლი­კოს თუ მის ირ­გ­ვლ ­ ივ არ­სე­ბუ­ლი ადა­მი­ა­ნე­

თა­ნა­არ­სე­ბო­ბის სა­კითხის წინ წა­მო­წე­ვა.

ბის ფუნ­ქ­ცი­უ­რი დატ­ვირ­თ­ვა ასე­ვე ბუ­ნებ­რი­ვად ტო­ვებს რე­ა­ლო­ბის გან­ც­დას ფილ­მ­ში, სა­დაც

­ ის ბი­ჭე­ბის ერ­თი ნა­წი­ გოგ­ლი­კოს თა­ობ ლის ძი­რი­თადი „საქმიანობა“„ძველბიჭობა“

არა­და, ქარ­თუ­ლი კი­ნოდ­რა­მა­ტურ­გი­ის ამ

და ნარ­კო­მა­ნია იყო, ცი­ხი­დან გა­მო­სულ მთა­

თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბის გან­ვი­თა­რე­ბა უბ­რა­ლოდ

მუდ­მი­ვად იზ­რ­დე­ბა მო­ლო­დი­ნის და და­ძა­ბუ­

ვარ გმირს კი სულ სხვა მიზ­ნე­ბი­სა და იდე­ე­

აუცი­ლებ­ლო­ბად უნ­და ჩა­ით­ვა­ლოს.

ლო­ბის ხა­რის­ხი.

ბის­კენ მი­მარ­თუ­ლი სი­ნამ­დვ ­ ი­ლე „დახვდა“. თუ ორ წი­ნა ფილ­მ­ში სი­უჟ ­ ე­ტი რამ­დე­ნი­მე

„ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბამ“ ში­ნა­არ­სობ­რივ­-­სა­ნა­

­ ე­ლო­ვა­ნია სხვა­დას­ხ­ვა რამ­დე­ნად მნიშ­ვნ

ხა­ობ­რი­ვი ფორ­მის მთლი­ა­ნო­ბა შე­ი­ნარ­ჩუ­ნა,

ჟან­რი­სა და სტი­ლის შტრი­ხებ­ზე ყუ­რადღე­ბის გა­მახ­ვი­ლე­ბა „ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბას­თან“ და­

გმი­რის თავ­გა­და­სა­ვალს იყო მორ­გე­ბუ­ლი,

ხო­ლო ფილ­მის დრა­მა­ტულ­მა სი­უ­ჟე­ტურ­მა

„ბოლო გა­სე­რი­ნე­ბა­ში“ გოგ­ლი­კოს პერ­სო­

­ ა უკ­ვე სხვაგ­ვა­რი, ჯან­სა­ღი უარ­ყო­ფით ჯაჭ­ვმ

კავ­ში­რე­ბით, ეს ჯერ­ჯე­რო­ბით სხვა სა­კითხი­ა,

ნა­ჟია ფილ­მის მა­მოძ­რა­ვე­ბე­ლი, ძი­რი­თა­დი

გა­მორ­ჩე­ულ ­ ი ფორ­მა მი­ი­ღო – მა­ყუ­რე­ბელს

მაგ­რამ ცხა­დი­ა, რომ თხრო­ბის სტი­ლის

­ ­ლი­ვაც ვი­თარ­დე­ბა მო­ტი­ვი, რომ­ლიც ირ­გვ

თა­ვი­სუფ­ლად შე­უძ­ლია მი­ი­ღოს რე­ა­ლო­

ამ­გ­ვა­რი კულ­ტუ­რა დღე­ვან­დე­ლი ქარ­თუ­ლი

ყვე­ლა­ფე­რი: ეპი­ზო­დუ­რად ჩნდე­ბი­ან ძვე­ლი

ბა, რო­მელ­საც მას სთა­ვა­ზო­ბენ, წარ­სუ­ლის

­ ის სა­ჭი­რო და აუცი­ლე­ბე­ლი იყო. კი­ნოს­თვ

პერ­სო­ნა­ჟე­ბი, იწყე­ბა სა­სიყ­ვა­რუ­ლო ის­ტო­

უარ­ყო­ფის სა­ხით... „ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბა“, შე­იძ­

რია ახალ­გაზ­რ­დებს შო­რის, და მო­უ­ლოდ­ნე­

ლე­ბა ით­ქ­ვას, ჩვე­ნი უახ­ლე­სი ის­ტო­რი­ის მი­ერ

ლად მთავ­რ­დე­ბა წლე­ბის წი­ნათ დაწყე­ბუ­ლი

მო­ტა­ნი­ლი სი­ნამ­დ­ვი­ლის გა­მოვ­ლი­ნე­ბა­თა

კონ­ფ­ლიქ­ტი მე­გობ­რის მკვლელ­თან...

ახ­ლით ჩა­ნაც­ვ­ლე­ბის დრა­მა­ა, ერ­თი თა­ო­ბის

18


recenzia

19


"პი­როვ­ნე­ბა ხომ ცალ­კე სამ­ყა­რო­ა..." კი­ნო­რე­ჟი­სორი

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

ზა­ზა ურუ­შა­ძე

20


interviu

ვი­სა­უბ­როთ იმა­ზე, რაც ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვნ ­ ე­ ლო­ვა­ნია შენს შე­მოქ­მე­დე­ბა­ში. ჩემ­თ­ვის ნა­ თე­ლი­ა, რომ გარ­და პლას­ტი­კი­სა, რო­მე­ლიც ყო­ველ­თვ ­ ის ახა­სი­ა­თებს შენს ნა­მუ­შევ­რებს (მეტნაკლებად კარგს, თუ შე­და­რე­ბით სუსტს), ესაა მსა­ხი­ობ­თან მუ­შა­ო­ბის არა მე­თო­დი­კა, არა­მედ რა­ღაც გარ­კ­ვე­ულ ­ ი თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბე­ ­ ა. მა­ინ­ტე­რე­სებს, რო­მელ ბის ერ­თობ­ლი­ობ ფილმს და­ა­სა­ხე­ლებ­დი არ­ტის­ტებ­თან მუ­შა­ო­ ­ ე­ლო­ვან, სა­ე­ტა­პო ბის მხრივ, ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვნ მოვ­ლე­ნად რო­მე­ლი ნა­მუ­შე­ვა­რი მი­გაჩ­ნი­ა? და­ვა­სა­ხე­ლებ­დი „სამ სახლს“ და „ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბას“. „სამ სახლს“ იმი­ტომ, რომ იქ სი­უჟ ­ ეტ­ში სა­მი სა­უ­კუ­ნეა მო­ცე­მუ­ლი. ასე­ვე, გა­და­ღე­ბის სა­მი გა­აზ­რე­ბუ­ლი მე­თო­დი და სა­მი გან­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი ეს­თე­ტი­კაა სპე­ცი­ალ ­ უ­რად გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი. პირ­ვე­ლი ამ­ბა­ვი რო­მან­ტი­კულ ხედ­ვა­ზეა აგე­ბუ­ლი – მა­ყუ­რე­ბელ­მა შე­იძ­ლე­ბა ვერც იგ­რ­ძნ ­ ოს, მაგ­რამ მას­ში ყვე­ლა კად­რი მოძ­რა­ვი­ა. მე­ორ ­ ე ნა­წი­ლი შავ­-­თეთ­რი­ა, ვი­ ნა­იდ ­ ან მე ასე აღ­ვიქ­ვამ იმ პე­რი­ოდს, ეპო­ქას. მე­სა­მე ნა­წი­ლი კი ხე­ლი­თაა გა­და­ღე­ბუ­ლი. პირ­ველ ნა­წილ­ში არის თა­მა­შის ოდ­ნავ მა­ ნე­რუ­ლი სტი­ლი – მე ასე ვხე­დავ მეცხ­რა­მე­ტე სა­უ­კუ­ნეს, მის­თ­ვის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი ქცე­ვის ხა­სი­ათს, და ამი­ტომ სპე­ცი­ალ ­ უ­რად გა­მო­ვი­ყე­ ნეთ მა­ნე­რუ­ლო­ბა, მაგ­რამ ზო­მი­ე­რად. იქ­ნებ ესეც გა­მიზ­ნუ­ლი მა­ნე­რუ­ლო­ბა­ა, რო­მე­ლიც იმ ეპო­ქას ახა­სი­ა­თებს... დი­ახ, მა­ნე­რუ­ლო­ბა გა­მიზ­ნუ­ლია და ამა­შიც გარ­კ­ვე­უ­ლი ბუ­ნებ­რი­ო­ბა არ­სე­ბობს. მა­გა­ლი­ თად, ზუ­რა ყიფ­ში­ძის პერ­სო­ნა­ჟი, ვფიქ­რობ, ძა­ლი­ან სა­ინ­ტერ­სოა პირ­ველ ნა­წილ­ში, რო­მელ­საც სწო­რედ ამ ეპო­ქის­თ­ვის და­მა­ხა­ სი­ა­თე­ბე­ლი ოდ­ნა­ვი მა­ნე­რუ­ლო­ბის ელ­ფე­რი დაჰ­კ­რავს. სა­ერ­თოდ, ჩემ­თ­ვის ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო იყო „სამი სახ­ლი“. მსა­ხი­ო­ბე­ბი ხში­რად აღ­ნიშ­ნა­ვენ, რომ ჩემ­თან მუ­შა­ო­ბი­სას თავს კომ­ფორ­ტუ­ლად გრძნო­ბენ. მომ­წონს ყო­ვე­ლი­ვე ეს, თუმ­ცა რა­ღაც ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რი მე­თო­დი­კა არ მაქვს. ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, კი­ნო­რე­ ჟი­სო­რის სპე­ცი­ა­ლო­ბა, ხე­ლო­ბა ვის­წავ­ლე, თუმ­ცა არა­ვი­თარ მე­თო­დი­კას არ და­ვე­სეს­ხე და ამის მი­ხედ­ვით არ ვმუ­შა­ობ. შეგ­რ­ძ­ნე­ბე­ ბის დო­ნე­ზე, ინ­ტუ­ი­ცი­ით მივ­ყ­ვე­ბი პრო­ცესს... უხეშ მა­გა­ლითს მო­ვიყ­ვან: არის მსა­ხი­ო­ბე­ბის გარ­კ­ვე­უ­ლი კა­ტე­გო­რი­ა, რო­მელ­თაც კრი­ ტი­კუ­ლად თუ მი­უდ­გე­ბი, ბევ­რად უკე­თე­სად ითა­მა­შებს, მაგ­რამ სხვა მსა­ხი­ობს, რომ

21


მსგავ­სი ნიშ­ნით მი­უდ­გე, შე­იძ­ლე­ბა და­კომ­პ­

დი­ახ, მი­შა მეს­ხი ნი­ჭი­ე­რი ადა­მი­ა­ნი­ა.

რე­ბუ­ლი არა­ფე­რი მაქვს. ემო­ცი­ი­დან იბა­დე­ბა

ლექ­ს­დეს. ამას ვგრძნობ ხოლ­მე. ვცდი­ლობ,

რა­საც ამ­ჟა­მად ვა­კე­თებ, იქ მთა­ვარ როლს

სი­უ­ჟე­ტი. ახ­ლა, მა­გა­ლი­თად, ამ ახა­ლი ფილ­

ყო­ველ­მა მათ­გან­მა თა­ვი­სი შე­საძ­ლებ­ლო­

ას­რუ­ლებს, და სა­ინ­ტე­რე­სოა იმ მხრივ, რომ

მის შემ­თხ­ვე­ვა­ში, ერ­თმ ­ ა ეს­ტო­ნელ­მა პრო­

ბე­ბის მაქ­სი­მუ­მი გა­მო­ავ­ლი­ნოს. ამ მხრივ,

ასე­თი პერ­სო­ნა­ჟის – გოგ­ლი­კოს თა­ვი­სე­ბუ­

დუ­სერ­მა მითხ­რა, რომ მო­ე­წო­ნათ ჩე­მი „სამი

„სამი სახ­ლი“ გა­მორ­ჩე­უ­ლია ჩემ­თვ ­ ის. ჟან­რი

რე­ბებს პირ­ვე­ლად დათ­მობს – გან­ს­ხვ ­ ა­ვე­

სახ­ლი“ და შე­მომ­თა­ვა­ზეს ფილ­მის გა­და­ღე­ბა:

ლო­ლაშ­ვილ­თან, დი­დი ხა­ნი­ა, ვმუ­შა­ობ.

ბულ ტიპს ითა­მა­შებს.

ვი­მუ­შა­ვეთ ერ­თად 5 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში და

აფხა­ზეთ­ში იყო ეს­ტო­ნე­ლე­ბით და­სახ­ლე­ბუ­ლი სო­ფე­ლი. ომის დროს ისი­ნი სა­კუ­თარ ქვე­ყა­ნა­

თავ­და­პირ­ვე­ლად, სე­რი­ალ „ცხელ ძაღ­ლ­ზე“ რო­გორც ვი­ცი, ამ ფილ­მის სცე­ნა­რიც შენ

ში და­აბ­რუ­ნეს. მთხო­ვეს, სი­უ­ჟე­ტი ისე ამეწყო,

ძა­ლი­ან და­ვუ­ახ­ლოვ­დით ერ­თ­მა­ნეთს. ზუ­რა

გე­კუთ­ვ­ნის. შენს ფილ­მებ­ში მტკივ­ნე­უ­ლად

რომ რამ­დე­ნი­მე ადა­მი­ა­ნი დარ­ჩე­ნი­ლი­ყო აფხა­ზეთ­ში, რო­მელ­თა­გან ერ­თი ყუ­თებს

ყიფ­ში­ძეს­თან პირ­ვე­ლად ვი­მუ­შა­ვე. ძა­ლი­ან

ჟღერს პი­როვ­ნე­ბის და მი­სი გა­რე­მომ­ცვ ­ ე­ლი

სა­ინ­ტე­რე­სო იყო; ასე­ვე, მურ­მან ჯი­ნო­რი­ას­

სამ­ყა­როს, სა­ზო­გა­დო­ე­ბის, ურ­თი­ერ­თ­კავ­

გა­ა­კე­თებ­და, ხო­ლო მე­ორ ­ ე მან­და­რი­ნებს

თა­ნაც, რო­მელ­საც გან­სხ ­ ­ვა­ვე­ბუ­ლი თა­მა­

ში­რი. ეს სა­მი რგო­ლი უწყ­ვე­ტად აქ­ტი­უ­რია

მო­უვ­ლი­და. უც­ბად, და­ი­ბა­და სი­უჟ ­ ე­ტი, სხვაგ­

შის მა­ნე­რა ახა­სი­ა­თებს. შე­და­რე­ბით, უკა­ნა

და ამა­ვე დროს ახერ­ხებ ფილ­მის მთლი­

ვა­რად გან­ვი­თარ­და და ორ კვი­რა­ში დავ­წე­რე

პლან­ზე იყ­ვ­ნენ ნი­ნე­ლი ჭან­კ­ვე­ტა­ძე და ნი­ნო

ა­ნი მხატ­ვ­რუ­ლი ქსო­ვი­ლის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბას.

კი­დეც სცე­ნა­რი. გა­ვი­მარ­ჯ­ვე 1000 პრო­ექ­ტ­ ში სან­-­ფრან­ცის­კო­ში. ცხად­დე­ბა კონ­კურ­სი

ბურ­დუ­ლი. ამან ძა­ლი­ან და­ამ­შ­ვე­ნა ფილ­მი.

­ ით ათი წე­ლი­ა, რაც გვერდს ვერ და­ახ­ლო­ებ

­ ეს ეკა ან­დ­ მარ­თ­ლაც კარ­გი რო­ლე­ბი შექ­მნ

ვუვ­ლით დრა­მა­ტურ­გი­ას­თან ურ­თი­ერ­თო­

სა­უ­კე­თე­სო 5 სცე­ნარ­ზე და ჩე­მი და­ას ­ ა­ხე­ლეს

რო­ნი­კაშ­ვილ­მა, და­თო იაშ­ვილ­მა, სა­ერ­თოდ

ბის სა­კითხს ქარ­თულ კი­ნო­ში. სა­სი­ა­მოვ­ნო

სა­უ­კე­თე­სო ხუ­თე­ულ­ში. ალ­ბათ, ვა­ხერ­ხებ იმას,

ყვე­ლა მსა­ხი­ობ­მა, მაგ­რამ მა­ინც ვფიქ­რობ,

ფაქ­ტი­ა, რომ შენს ფილ­მებ­ში დრა­მა­ტურ­გია

რომ სცე­ნა­რი გა­ვა­კე­თო ჩე­მი­ვე ფილ­მე­ბის­თ­

რომ ფილ­მის აზ­რობ­რი­ვი ხერ­ხე­მა­ლი – მსა­

ერ­თ­-ერ­თი მხატ­ვ­რუ­ლად სრულ­ყო­ფი­ლი,

ვის. სხვა­თა შო­რის, უტა ბე­რი­ას­თა­ნაც ვი­მუ­შა­ვე

ხი­ო­ბი არის ნა­ტა მურ­ვა­ნი­ძე; ისე­ვე რო­გორც

ძი­რე­უ­ლი კომ­პო­ნენ­ტი­ა. რო­გორ ფიქ­რობ,

„ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბა­ზე“. ის არის მთა­ვა­რი

მი­სი გმი­რი, რო­მე­ლიც, და­მე­თან­ხ­მე­ბით,

რა აქ­ცენ­ტებს აკე­თებ ხოლ­მე თე­მა­ტი­კა­ში?

სცე­ნა­რის­ტი. მას­თან ძა­ლი­ან კარ­გად ვი­მუ­შა­ვე.

ძა­ლი­ან მიმ­ტე­ვე­ბე­ლი­ა, თან მუდ­მი­ვად ბრძო­

ხა­სი­ა­თი, გმი­რი­სა და გა­რე­მოს ურ­თი­ერ­თო­

თვით­მი­ზა­ნი არ მაქვს, რომ მა­ინ­ც­და­მა­ინც მე

ლა­ში­ა. დრო­დად­რო ეზიზღე­ბა, დრო­დად­რო

ბის წი­ნა­პი­რო­ბე­ბი, თუ კი­დევ სხვა რამ?

დავ­წე­რო სცე­ნა­რი. ეს თა­ვის­თა­ვად ხდე­ბა.

ეცო­დე­ბა, სურს, და­სა­ჯოს ქმრის საყ­ვა­რე­ლი და შემ­დეგ გა­დაწყ­ვეტს, მი­უ­ტე­ვოს. ვფიქ­რობ, ნა­ტამ სა­ოც­რად ითა­მა­შა.

ემო­ცი­ი­დან იბა­დე­ბა ყვე­ლა­ფე­რი. მა­გა­ლი­ თად, „სამი სახ­ლით“ კი­ნო­ცენ­ტ­რ­ში არა­მარ­ტო

დო­კუ­მენ­ტურ ფილ­მ­ზე არას­დ­როს გი­ ფიქ­რი­ა?

რო­გორც რე­ჟი­სორ­მა, არა­მედ სამ­წუ­ხა­როდ, ნა­ტა მურ­ვა­ნი­ძის ნა­მუ­შევ­რის მა­გა­ლით­ზე,

რო­გორც პრო­დუ­სერ­მა გა­ვი­მარ­ჯ­ვე. სამ­წუ­

დო­კუ­მენ­ტუ­რი კი­ნო მომ­წონ­ს­.ერ­თა­დერ­

სა­ხე­ზეა წყალ­გამ­ყო­ფი ზღვა­რი, გა­სა­ო­ცა­რი

ხა­როდ იმი­ტომ, რომ არ მიყ­ვარს ჩე­მი­ვე

თხელ ვი­მუ­შა­ვეთ მე და ნუგ­ზარ შა­ტა­ი­ძემ დო­კუ­მენ­ტურ ფილ­მ­ზე. სხვა­დას­ხ­ვა რე­ჟი­სო­

ში­ნა­გა­ნი ზო­მი­ე­რე­ბის შეგ­რძ ­ ­ნე­ბა – რო­დე­საც

ფილ­მე­ბის პრო­დუ­სინ­გი – ბევრ რა­მე­ზე მაქვს

დი­დი საფ­რ­თხე იქ­მ­ნე­ბა, ან პა­თე­ტი­კა­ში არ

სა­ფიქ­რა­ლი. ამ­ჟა­მად მყავს კარ­გი პრო­დუ­სე­

რე­ბი ვმუ­შა­ობ­დით. ნუგ­ზარ­მა სცე­ნა­რი პუ­რის

გა­და­ი­ზარ­დოს ამ პერ­სო­ნა­ჟის მხატ­ვ­რუ­ლი

რი. წი­ნა შემ­თხ­ვე­ვა­შიც, შეკ­ვე­თა იყო „ბოლო

შე­სა­ხებ და­წე­რა და თა­ვად მას ვა­თა­მა­შებ­დი.

გა­აზ­რე­ბა და მი­სი ქმე­დე­ბა, ან რა­ი­მე არ და­აკ­

გა­სე­ირ­ნე­ბა“, მაგ­რამ სცე­ნა­რი არ იყო მზად.

ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სოდ, ლა­მა­ზად და­იწყო

ლ­დეს და პი­რი­ქით, არ ჩა­ი­კე­ტოს. ქარ­თუ­ლი

ყვე­ლა­ფე­რი ჩემს თვალ­წინ, მო­სამ­ზა­დე­ბელ

ყვე­ლა­ფე­რი. შემ­დეგ სამ­წუ­ხა­როდ, ისე მოხ­და, რომ პრო­ექ­ტი გა­ჩერ­და. ერ­თი დღის მა­სა­ლაა

კი­ნო, დი­დი ხა­ნი­ა, სწო­რედ ამ­გ­ვა­რი ზო­მი­ე­

პე­რი­ოდ­ში გა­კეთ­და. ლე­ვან კო­რინ­თელ­მა

რე­ბის ნაკ­ლე­ბო­ბას გა­ნიც­დის. ალ­ბათ მი­ზე­ზი

შე­მომ­თა­ვა­ზა „ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბის“ გა­და­ღე­

მხო­ლოდ გა­და­ღე­ბუ­ლი. სა­ერ­თოდ, გა­და­ღე­ბის

ისიც არის, რომ რე­ჟი­სორ­მა ყო­ველ­თ­ვის

ბა, და მეც და­ვე­თან­ხ­მე. „სამი სახ­ლის“ დროს

პრო­ცეს­ში ყოფ­ნა აუცი­ლე­ბე­ლია ჩემ­თ­ვის. კი­

ნათ­ლად უნ­და იცო­დეს თა­ვი­სი მი­ზა­ნი.

კი მე შე­ვი­ტა­ნე ეს პრო­ექ­ტი და გა­ვი­მარ­ჯ­ვე.

ნო­ცენ­ტ­რის დი­რექ­ტო­რად რომ და­ვი­ნიშ­ნე 2002

სცე­ნა­რის­ტიც მე ვი­ყა­ვი, რე­ჟი­სო­რიც და პრო­

წელს, მა­შინ შე­მომ­თა­ვა­ზეს „ცხელი ძაღ­ლის“

კი­ნო­ში რე­ჟი­სორ­ზე ძა­ლი­ან ბევ­რი რამ

დუ­სე­რიც. მე­ო­რე ნო­ვე­ლა თავ­და­პირ­ველ

გა­და­ღე­ბა. სა­კუ­თარ ფილ­მებს ხომ არ და­ვა­

არის და­მო­კი­დე­ბუ­ლი. მაგ­რამ, არ­სე­ბო­ბენ

ჩა­ნა­ფიქ­რ­ში, გა­ვამ­ხელ, სხვა ამ­ბა­ვი გახ­ლ­

ფი­ნან­სებ­დი?! სხვებს ვა­ფი­ნან­სებ­დი. ამ დროს

კი­დევ მსა­ხი­ო­ბე­ბი, რომ­ლებ­საც აქვთ შე­საძ­

დათ. ჯერ გა­და­ვი­ღე პირ­ვე­ლი, შემ­დეგ მე­სა­მე

ძა­ლი­ან მიშ­ვე­ლა იმან, რომ უცებ შე­მიკ­ვე­თეს

ლებ­ლო­ბე­ბის მაქ­სი­მუ­მი ზღვა­რი; ვფიქ­რობ,

და ბო­ლოს­თ­ვის და­ვი­ტო­ვე მე­ო­რე ნო­ვე­ლა.

„ცხელი ძაღ­ლი“ და ისე მოხ­და, რომ არ შე­მე­

რომ ნა­ტას შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის მაქ­სი­მუ­

მო­ვი­და დრო, რო­ცა და­ფი­ნან­ს­და მე­ო­რე ნო­

შა­ლა ხე­ლი კი­ნო­ცენ­ტ­რ­ში მუ­შა­ო­ბა­ში. თან, ასე

მი ძალ­ზედ მა­ღა­ლი­ა. თუმ­ცა, ფილ­მის

ვე­ლაც, მაგ­რამ რა­ტომ­ღაც არ მომ­წონ­და ის,

ვთქვათ, დავ­კ­მა­ყო­ფილ­დი, რომ „მატორ“ და

მთლი­ა­ნო­ბას მხო­ლოდ რე­ჟი­სო­რი ხე­დავს.

რაც მქონ­და. შემ­თხ­ვე­ვით დე­და­ჩემ­მა მი­ამ­ბო

„სტოპს“ გა­ვი­ძა­ხო­დი. „ცხელ ძაღლს“ რო­დე­საც

ცალ­-­ცალ­კე იღებ ყო­ველ ეპი­ზოდს და თუ

ამ­ბა­ვი ბა­ბუ­ა­ჩე­მის მე­გობ­რის შე­სა­ხებ, რო­მე­

ვი­ღებ­დით, ნუგ­ზარ შა­ტა­ი­ძე და კო­ტე ჯან­დი­ე­

მთლი­ა­ნო­ბას ვერ შე­ი­ნარ­ჩუ­ნებ, ესეც, რა

ლიც ზუს­ტად ისე­ვე გარ­და­იც­ვა­ლა, რო­გორც

რი იყ­ვ­ნენ სცე­ნა­რის­ტე­ბი – ამან, მო­რა­ლუ­რი

თქმა უნ­და, რე­ჟი­სო­რის ბრა­ლი­ა.

ამ ფილ­მის გმი­რი გე­ნე­რა­ლი... საყ­ვა­რელ­მა,

თვალ­საზ­რი­სით, ძა­ლი­ან მიშ­ვე­ლა.

ვერ მო­ი­ფიქ­რა, სხვა რა უნ­და გა­ე­კე­თე­ბი­ნა და რო­დე­საც „ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბა“ ვნა­ხე, მივ­ხ­ვ­დი, რომ ახალ­მა ინ­ტო­ნა­ცი­ამ გა­იჟ­ღე­

და­უ­რე­კა ცოლს. იქ­ვე და­იბ ­ ა­და მე­ორ ­ ე მსოფ­ ლიო ომის, და­ძა­ბუ­ლო­ბის თე­მა, რო­მელ­მაც

რა მი­შა მეს­ხის ნა­მუ­შე­ვარ­ში. მი­სი, რო­გორც

მა­შინ­ვე შე­ის­ხა ხორ­ცი. და­ახ­ლო­ე­ბით ათ

მსა­ხი­ო­ბის, რე­ა­ლუ­რი შე­საძ­ლებ­ლო­ბაც ამ

დღე­ში დავ­წე­რე მე­ორ ­ ე ნო­ვე­ლა და და­ვიწყეთ

ფილ­მ­ში და­ვი­ნა­ხე.

გა­და­ღე­ბა. სა­ავ­ტო­რო კი­ნო­ში წი­ნას­წარ გა­აზ­

22

კი­ნო­ცენ­ტ­რის მუ­შა­ო­ბის შე­დე­გებს და­ დე­ბი­თად აფა­სებ? ძა­ლი­ან და­დე­ბი­თად. შე­იძ­ლე­ბა სუ­ბი­ექ­ტუ­ რი ვი­ყო, რად­გან მეც დი­დი მო­ნა­წი­ლე­ო­ბა


ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

interviu

23


მი­ვი­ღე ყო­ვე­ლი­ვე ამა­ში. რთულ წლებ­ში

ღო, ან ბეთ­ჰო­ვენ­ზე უკე­თე­სი მუ­სი­კა და­წე­რო!

მობ­დი ჩემს სცე­ნარს, თუ მო­ეწ ­ ო­ნე­ბო­და.

ვმუ­შა­ობ­დით. არა­ვის ეს­მო­და, რა ორ­გა­ნი­ზა­

ჩვენ გვა­ინ­ტე­რე­სებს ინ­დი­ვი­დუ­ალ ­ იზ­მი. მი­სი

ნი­ჭი­ე­რი რე­ჟი­სო­რი იყო.

ცია იყო ეს კი­ნო­ცენ­ტ­რი. ფილ­მე­ბი, რომ­ლე­ბიც

პი­როვ­ნუ­ლი ხედ­ვა, რა­ღაც ზმა­ნე­ბა... რამ­დე­

10-11 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში ვერ დამ­თავ­რ­და,

ნად დი­დი ოს­ტა­ტია და რამ­დე­ნად კარ­გად

ჩვენ და­ვას­რუ­ლეთ. ბევ­რი იმა­საც ამ­ბობ­

გად­მოგ­ვ­ცემს ამას, ეს კი­დევ მე­ო­რე სა­კითხი­ა.

და, –რა­ტომ და­ას­რუ­ლე­თო, – მაგ­რამ არ

მაგ­რამ, ჩვენ გვიპყ­რობს მი­სი სამ­ყა­რო. ამა­ზე

წა­ვი­დო­და თხრო­ბა. იქ­ნებ მითხ­რა, აკა მორ­

შე­იძ­ლე­ბო­და სხვაგ­ვა­რად. თით­ქოს, ვა­ლი

უკე­თესს არა, მაგ­რამ გან­სა­კუთ­რე­ბულს ელი.

ჩი­ლა­ძის და ამ ნა­მუ­შევ­რის ერ­თობ­ლი­ო­ბა

მო­ვი­ხა­დეთ იმის­თ­ვის, რომ რა­ღაც ახა­ლი

ამი­ტომ გვა­ინ­ტე­რე­სებს ახა­ლი ფილ­მი და ა.შ.

სად­მე იკ­ვე­თე­ბა? ეს ხომ სხვა ნა­წარ­მო­ე­ბი­ა?

დაგ­ვეწყო. შედ­გა კი­ნო­ცენ­ტ­რი და ეს ყვე­ლა­ზე

უკე­თე­სი ვე­რა, მაგ­რამ შე­იძ­ლე­ბა გა­აკ ­ ე­თო

„ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ბის“ და­საწყის­ში მე ვერ მოვ­ნიშ­ნე კონ­კრ ­ ე­ტუ­ლი ორი­ენ­ტი­რი, თუ სა­ით

სწო­რი ნა­ბი­ჯი იყო ამ ბო­ლო დროს, რაც კი

ძა­ლი­ან კარ­გი და სა­ინ­ტე­რე­სო, მხო­ლოდ მის­

გა­და­იდ­გა ქარ­თულ კი­ნო­ში. მის და­ფუძ­ნე­ბა­ში

თ­ვის და­მა­ხა­სი­ათ ­ ე­ბე­ლი; ის, სა­იდ ­ ა­ნაც ახალ

იმ პერ­სო­ნაჟ­თა ამ­ბა­ვის ლო­გი­კუ­რი გაგ­რ­ძე­

დი­დი დამ­სა­ხუ­რე­ბა მი­უძღ­ვის ელ­დარ შენ­გე­

სამ­ყა­როს და­ვი­ნა­ხავთ. ეს სამ­ყა­როა ყო­ველ­

­ ი­ა. კო­მერ­ცი­ულ მიზ­ ლე­ბა­ა, სხვა ნა­წარ­მო­ებ

­ მ ­ა ლა­ი­ას. გვებ­რ­ძოდ­ნენ, მაგ­რამ კი­ნო­ცენ­ტრ

თ­ვის მიმ­ზიდ­ვე­ლი და, აქე­დან გა­მომ­დი­ნა­რე,

ნებ­ში იყო პო­ზი­ცი­ა, რომ ეს ყო­ფი­ლი­ყო მე­სა­მე

მა­ინც და­იწყო ფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­რე­ბა. რე­ჟი­სო­რი

პი­როვ­ნე­ბა ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სოა ჩემ­თვ ­ ის;

ყა­რა­ბა­ხი. ვი­საც ნა­ნა­ხი აქვს პირ­ვე­ლი ორი,

კარ­გავს თა­ვი­სუფ­ლე­ბას, რო­გორც კი თუნ­დაც

იმი­ტომ, რომ უამ­რავ რა­მეს მო­ი­ცავს.

ალო­გი­კუ­რო­ბა ნამ­დვ ­ ი­ლად არ შე­ინ ­ იშ­ნე­ბა.

შენს პრო­ფე­სი­ა­ში რა­ღაც თა­ნამ­დე­ბო­ბა­ზე იწყებ მუ­შა­ო­ბას. იმ დროს კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტ­

არა­ფე­რი არ არ­სე­ბობს მსგავ­სი; უბ­რა­ლოდ,

ამავ­დ­რო­უ­ლად, არ აქვს მნიშ­ვნ ­ ე­ლო­ბა, პირ­ვე­ რე­ჟი­სუ­რა­ში არის ისე­თი რამ, რი­თიც

ლი ორი ფილ­მი ნა­ნა­ხი გაქვს თუ არა. კი­ნო­გა­

თა კავ­ში­რი წა­რად­გენ­და სა­კუ­თარ კან­დი­დატს

საზ­რდ ­ ო­ობ­? ­თუნ­დაც – გარ­კვ ­ ე­უ­ლი ეტა­პი,

და მე მთხო­ვეს. მეც ვგულ­შე­მატ­კივ­რობ­დი

რე­ჟი­სო­რი, ფილ­მი. ვგუ­ლის­ხმ ­ ობ, რო­გორც

ჩა­ფიქ­რე­ბუ­ლი, ისე გან­ხორ­ცი­ელ­და. მცი­რე

კი­ნო­ცენტრს. ახ­ლა შე­დე­გე­ბი ჩანს. თუნ­დაც

ქარ­თულს, ასე­ვე უცხო­ურს.

ბი­უჯ ­ ე­ტის მი­უ­ხე­და­ვად, მა­ინც მო­ვა­ხერ­ხეთ მა­

ის, რომ „ევრიმაჟ“-ში გავ­წევ­რი­ან­დით. ეს მეც ძა­ლი­ან მინ­დო­და, სულ ვცდი­ლობ­დი იმ

ქი­რა­ვე­ბის რე­კორ­დი მო­იხ­სნ ­ ა. რო­გორც იყო

ყუ­რებ­ლის და­ინ­ტე­რე­სე­ბა . „ბოლო გა­სე­ირ­ნე­ ქარ­თუ­ლი ფილ­მე­ბი­დან ძა­ლი­ან მიყ­ვარ­

ბა­ზე“ არ მქო­ნია გა­მიზ­ნუ­ლი, რომ მარ­კე­ტინ­გუ­

ორი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში, რაც კი­ნო­ცენტრს

­ ის კი­ნე­მა­ და „დიდი მწვა­ნე ვე­ლი“. ჩემ­თვ

ლი გა­მო­კითხ­ვე­ბის მი­ხედ­ვით გან­მე­საზღ­ვ­რა

ვე­დე­ქი სა­თა­ვე­ში, ოთარ იოსე­ლი­ა­ნიც მედ­გა

­ ა „დიდი ტოგ­რა­ფი­უ­ლი გან­წყო­ბა მო­დი­ოდ

ასა­კობ­რი­ვი ინ­ტე­რე­სი. მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა,

გვერ­დ­ში, მაგ­რამ ვერ გა­ვარ­ღ­ვიე ჯე­ბი­რი, რომ

მწვა­ნე ვე­ლი­დან“... ასე­ვე მიყ­ვარს, სტი­მულს

რომ სა­ავ­ტო­რო კი­ნო მიყ­ვარს, ძა­ლი­ან დი­დი

რა­ღაც დაგ­ვეწყო „ევრიმაჟში“. ახ­ლა მგო­ნი­ა,

მაძ­ლევს ძვე­ლი, შავ­-­თეთ­რი ფილ­მე­ბი. ნე­ო­

ხიბ­ლი აქვს პრო­ფე­სი­ონ ­ ა­ლის­თვ ­ ის შეკ­ვე­თა­

რომ რა­ღაც სა­კითხებ­ში მაქ­სი­მუმს მი­ვაღ­წი­ეთ;

რე­ალ ­ იზ­მი არ მიყ­ვარს, თუმ­ცა ძა­ლი­ან დი­დი

საც. შეკ­ვე­თა იყო „ცხელი ძაღ­ლი“, მაგ­რამ

არა იმი­ტომ, რომ ჩე­მი პრო­ექ­ტე­ბი იმარ­ჯ­ვებს.

ფილ­მე­ბი შე­იქ­მ­ნა მა­შინ. მიყ­ვარს ასე­ვე კშიშ­

სა­ინ­ტე­რე­სო. პრი­მი­ტი­უ­ლი დრა­მა­ტურ­გი­ის

სხვა შემ­თხ­ვე­ვა­შიც ზუს­ტად იგი­ვეს ვიტყო­დი. ერთ მთლი­ა­ნო­ბა­ში რო­დე­საც ვი­აზ­რებ,

ტოფ კის­ლი­ოვ­სკ ­ ი. შე­იძ­ლე­ბა, მე სულ სხვა­

გა­მო, ვთქვი თა­ვი­დან უარი ფილ­მ­ზე „დარჩი

ნა­ირ კი­ნო­ზე ვმუ­შა­ობ, მაგ­რამ გან­წყო­ბას და

ჩემ­თან“. შემ­დეგ დავ­თან­ხმ ­ ­დი, კომ­პ­ლექ­სის

სტი­მულს მა­ინც მაძ­ლევს.

წი­ნა­აღ­მ­დეგ პრო­ტეს­ტის გრძნო­ბა გა­მიჩ­ნდ ­ ა. ყვე­ლა­ფერს რომ თა­ვი და­ვა­ნე­ბოთ, ჩე­მი შე­

შე­ნი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­უ­ლი ინ­ტე­რე­სე­ბი გმი­რის ხა­სი­ათ ­ ი­სა და გარ­კ­ვე­უ­ლი პრო­ტეს­ტის ნიშ­ნის ზრდას უკავ­შირ­დე­ბა. მთე­ლი 80-90-ანი წლე­

ად­ვი­ლად შე­გიძ­ლია გა­და­ა­ფა­სო შე­ნი­ვე და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა კი­ნოს მი­მართ?

მოხ­და, რომ წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში სა­შუ­ა­ლოდ 2 სრულ­მეტ­რა­ჟი­ან ფილმს ვი­ღებ. სა­ქარ­თვ ­ ე­

ბის ქარ­თუ­ლი კი­ნო პა­სი­ურ მთა­ვარ გმირს და­ეთ­მო. ტენ­დენ­ცი­უ­რი, სის­ტე­მა­ტუ­რი გახ­და

მო­სავ­ლის ძი­რი­თა­დი წყა­რო ჩე­მი საქ­მე­ა. ისე

რაც ძა­ლი­ან მომ­წონს, ყო­ველ­თ­ვის

ლო­ში რე­ჟი­სო­რის­თ­ვის ეს კარ­გი მო­ნა­ცე­მი­ა.

ეს ყვე­ლა­ფე­რი. სტუ­დენ­ტუ­რი ფილ­მე­ბიც მახ­

მომ­წონს. ადა­მი­ა­ნი ვი­თარ­დე­ბა, ეც­ვ­ლე­ბა

მე­ლოდ­რა­მას აღარ გა­და­ვი­ღებ, შე­იძ­ლე­ბა

სოვს შე­ნი, რო­დე­საც გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი გმი­რის

ინ­ტე­რე­სე­ბი. იგი სხვა­დას­ხ­ვა გან­წყო­ბა­ზე­ა, მაგ­

კო­მე­დია გა­და­ვი­ღო, თუ შეკ­ვე­თა იქ­ნე­ბა.

ხა­სი­ათს ეძებ­დი. მა­ინ­ტე­რე­სებს, ეს შენს პი­

რამ რაც მყა­რი­ა, სულ მრჩე­ბა, რად­გან ამით

„ჯაზში მხო­ლოდ ქა­ლიშ­ვი­ლე­ბიც“ კო­მე­დი­ა­ა,

როვ­ნულ თვი­სე­ბებ­თან იდენ­ტი­ფი­ცირ­დე­ბა?

ვსაზ­რდ ­ ო­ობ. არ არის აუცი­ლე­ბე­ლი, კი­ნოს­გან

მაგ­რამ არაჩ­ვე­უ­ლებ­რი­ვი ფილ­მი­ა. ეს ერ­თ­გვ ­ ა­

ღე­ბუ­ლობ­დე სტი­მულს. შე­იძ­ლე­ბა ადა­მი­ან ­ ე­ბი,

­ ის. ერ­თ­-ერ­თი რი ექ­ს­პე­რი­მენ­ტი იყო ჩემ­თვ

შე­ურ ­ ი­გე­ბე­ლი ვარ რა­ღა­ცე­ბის მი­მართ. ვცხოვ­რობ პრინ­ცი­პე­ბით, რო­მელ­თაც,

სო­ფე­ლი ან ბავ­შვ ­ ო­ბის პირ­ვე­ლი შთა­ბეჭ­დი­

ირა­ნუ­ლი ფილ­მის რი­მე­ი­კი, თუმ­ცა ყო­ველ­თ­

ლე­ბე­ბი ბა­დებ­დნ ­ ენ რა­ღაც ემო­ცი­ებს.

ვის საყ­ვე­დუ­რობ­დნ ­ ენ პრო­დუ­სერს პლა­გი­ატ ­ ის გა­მო. ხში­რად ეშ­ლე­ბათ ხოლ­მე რი­მე­ი­კი და

ვფიქ­რობ, რომ არ ვუ­ღა­ლა­ტებ. ვთვლი, რომ ერ­თ­გუ­ლი უნ­და იყო მთა­ვა­რი ღი­რე­ბუ­ლე­ბე­

სხვის­თ­ვის და­წერ­დი სცე­ნარს?

პლა­გი­ა­ტი. რომ გიკ­ვე­თა­ვენ და იცი, რომ ­ ი ასე უნ­და იყოს, შენ ყვე­ლა დრა­მა­ტურ­გი­აშ

­ ავ­სე­ბი ჩემს გმი­რებს. ბის. ალ­ბათ, ვემ­სგ სხვა­თა შო­რის, არ მი­ფიქ­რია ამა­ზე. „სამ

წესს იცავ. მა­გა­ლი­თად, რომ კოც­ნი­ან გმი­რე­ბი

სახლს“ რომ ვიწყებ­დი, იყო ამე­რი­კე­ლებ­თან

ერ­თმ ­ ა­ნეთს, აქ­ცენ­ტი­რე­ბუ­ლი მუ­სი­კა უნ­და

გა­მო­ხა­ტუ­ლი ინ­დი­ვი­დი­ა. ამას დი­დი მნიშ­ვ­

კოპ­რო­დუქ­ცი­ის გეგ­მა. მე­რე რომ და­იწყო ეს

და­ად ­ ო და ა.შ. მე ასეთ რა­ღა­ცებს არ ვა­კე­თებ­

ნე­ლო­ბა აქვს.

ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბი, მითხ­რეს, – რთუ­ლია აქე­

­ ი­ა, ჩე­მი აზ­რით, დი „სამ სახ­ლ­ში“. პრი­მი­ტი­ულ

დან და­ფი­ნან­სე­ბა­ო, – და სცე­ნა­რის გა­ყიდ­ვა

მუ­სი­კით აქ­ცენ­ტი­რე­ბა. ვი­ცო­დი, რომ ჟან­რის

შე­მომ­თა­ვა­ზეს. მაგ­რამ, კი­დევ კარ­გი, არ

წე­სე­ბი უნ­და და­მეც­ვა ისე, რომ არ ყო­ფი­ლი­ყო

ვფიქ­რობ, ყო­ვე­ლი მათ­გა­ნი მკვეთ­რად

დი­ახ, ჩემ­თვ ­ ის მთა­ვა­რი პი­როვ­ნე­ბა­ა. პი­ როვ­ნე­ბა ხომ ცალ­კე სამ­ყა­რო­ა?! ამი­ტო­მაც,

­ ი. სცე­ნარს მხო­ლოდ იმ დროს დავ­თან­ხ­მდ

ფილ­მი უგე­მოვ­ნო. ამ მხრივ სა­ინ­ტე­რე­სო იყო.

გვა­ინ­ტე­რე­სებს პი­როვ­ნე­ბა და შე­მოქ­მე­დე­ბა.

ვწერ, რო­დე­საც პრო­ექ­ტი შე­სა­ტა­ნი მაქვს.

მაგ­რამ, არ მიყ­ვარს ასე­თი ფილ­მე­ბი.

არ შე­იძ­ლე­ბა „8 1/2“-ზე დი­დი ფილ­მი გა­და­ი­

კის­ლიოვ­ს­კი აღარ არის, მაგ­რამ და­ვუთ­

24


interviu

უნ­და გა­აკ ­ ე­თოს. და­სა­ნა­ნია და ძა­ლი­ან გვი­ჭირს

მი­ზე­ზე­ბის გა­მო, ვერ ეუფ­ლე­ბი­ან, ეს ძა­ლი­ან

ერ­თ­-ერ­თი ხარ, ვინც მი­სი სამ­სა­ხი­ო­ბო რე­

რე­ჟი­სო­რებს. სხვა­თა შო­რის, კი­ნო­ში რომ ვუ­ყუ­

დი­დი და­ნა­შა­უ­ლი მგო­ნი­ა. იმი­ტომ, რომ

სურ­სი მეტ­ნაკ­ლე­ბად გა­მო­ი­ყე­ნა კი­ნო­ში.

რებთ მათ, ვამ­ბობთ, რომ ძა­ლი­ან თე­ატ­რა­ლუ­

შე­იძ­ლე­ბა და­ი­კარ­გოს დი­დი მსა­ხი­ო­ბი ან

რი­ა. მა­გა­ლი­თად, ალ პა­ჩი­ნო კი­ნო­ში ბუ­ნებ­რი­

რე­ჟი­სო­რი. მე­ო­რე მხრივ, მგო­ნი­ა, რომ ნი­ჭი ვერ და­ი­კარ­გე­ბა!. თუმ­ცა, მა­ინც უპა­ტი­ებ­ლად

სა­უ­ბარ­ში ჟან­რი ლო­ლაშ­ვი­ლი ახ­სე­ნე.

ძა­ლი­ან გან­სხ ­ ა­ვე­ბუ­ლი ტი­პის მსა­ხი­ო­ბი­ა.

ვი­ა. ის ისე თა­მა­შობს, რო­გორც თე­ატ­რ­ში. ვერ

არა­ვის არ ჰგავს. მა­ღა­ლი ინ­ტე­ლექ­ტი აქვს

გა­ი­გებს რომ უთხ­რან, – თე­ატ­რა­ლუ­რი ხა­რო;

მი­მაჩ­ნი­ა, რო­ცა არ აძ­ლევ ადა­მი­ანს სა­შუ­ა­

და ეს იგ­რ­ძ­ნო­ბა კი­დეც. ძა­ლი­ან კარ­გი­ა,

ვე­რას­დ­როს გა­ი­გებს, რას ეუბ­ნე­ბი­ან, და ვერც

­ ფ­ლოს. უნი­ვერ­სი­ტეტ­ ლე­ბას, ხე­ლო­ბას და­ეუ

რო­ცა მსა­ხი­ობს აქვს მა­ღა­ლი ინ­ტე­ლექ­ტი.

იმას­,­რომ ეს არის გა­იგ ­ ი­ვე­ბუ­ლი ხე­ლოვ­ნუ­რო­

ში ყვე­ლა­ფე­რი უნ­და გა­კეთ­დეს ამის­თ­ვის.

იცის, რა გინ­და და ისე იყუ­რე­ბა, რო­გორც

ბას­თან. ძა­ლი­ან ბევრ დროს ვკარ­გავ და მთე­

პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლიზ­მის პრობ­ლე­მაც დგას.

უნ­და იყუ­რე­ბო­დეს. ცა­რი­ე­ლი არ არის. ეს

ლი ჯგუ­ფი ვბრაზ­დე­ბით, რო­ცა ვე­ლო­დე­ბით

ჩემ­თ­ვის, მა­გა­ლი­თად, ძა­ლი­ან შე­უ­რაცხ­მ­ყო­

ძა­ლი­ან დი­დი პრობ­ლე­მაა მსა­ხი­ო­ბე­ბის უმ­

მსა­ხი­ობს, რომ ელე­მენ­ტა­რუ­ლად ბუ­ნებ­რი­ვად

ფე­ლი იქ­ნე­ბა, თუ ვინ­მე მეტყ­ვის, – ეს პრო­ფე­

რავ­ლე­სო­ბისთვის. კი­ნომ­სა­ხი­ო­ბის სკო­ლა,

გა­მო­ი­ხე­დოს, ისე რო­გორც ვაჩ­ვე­ნე.

უნ­და ითა­მა­შონ, ამა­საც არ ას­წავ­ლი­ან.

უახ­ლე­სი ქარ­თუ­ლი კი­ნოს შე­სა­ხებ რა­ ი­მეს ხომ ვერ გვეტყ­ვი? შენ რაც გა­ა­კე­თე,

აქ, მარ­ტო პრაქ­ტი­კის არ­ქო­ნა­ზე არ

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

არის სა­უ­ბა­რი – სა­ერ­თოდ სის­ტე­მა, კი­ნომ­

რომ ვი­ღა­ცამ რა­ღაც პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლუ­რად გა­და­ი­ღო ან მსა­ხი­ობ­მა კარ­გად თქვა ერ­თი

ეს უკ­ვე პო­ზი­ცი­ა­ა. უბ­რა­ლოდ, იქ­ნებ რა­მე

ფრა­ზა, რა­ღაც­ნა­ი­რად ხა­ლი­სი გე­კარ­გე­ბა. ნი­

კონ­კ­რე­ტუ­ლი სურ­ვი­ლი გაქვს?

ჭი­ე­რი ადა­მი­ა­ნე­ბი არ­სე­ბო­ბენ და იარ­სე­ბე­ბენ. კი­ნე­მა­ტო­გა­ფი­ულ ­ ი ერია ქარ­თ­ვე­ლე­ბი, მი­უ­ხე­

სა­ხი­ო­ბის სწავ­ლე­ბის სის­ტე­მა არც არას­დ­ როს არ­სე­ბობ­და.

სი­ო­ნა­ლუ­რად გა­გი­კე­თე­ბი­ა­თო; რად­გან ეს ისე­დაც ასე უნ­და იყოს. რო­დე­საც გვი­ხა­რი­ა,

სამ­წუ­ხა­როდ, ჩვენ­თან არ არის. რო­გორ არ

ერ­თი რამ ვი­ცი ნამ­დ­ვი­ლად, რომ ნი­ჭი­ე­რი

და­ვად გა­ჭირ­ვე­ბი­სა და ათა­სი პრობ­ლე­მი­სა,

ადა­მი­ა­ნე­ბი არ­სე­ბო­ბენ. მაგ­რამ, ყვე­ლა­ზე

გამ­წა­რე­ბუ­ლი ვი­ღებთ ფილ­მებს – ყი­ნუ­ლი

ბევ­რი პერ­სო­ნა­ჟი იყო. ალ­ბათ ყვე­ლა მსა­ხი­ო­ბი

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი­ა, ხე­ლო­ბას და­ეუ ­ ფ­ლონ

და­იძ­რა, რა­ღა­ცე­ბი ხდე­ბა.

გა­და­ვი­ღეთ, ვინც კი სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში არ­სე­

მსა­ხი­ო­ბე­ბი და რე­ჟი­სო­რე­ბი. მე­რე ვინ რო­

„ცხელ ძაღლს“ რომ ვი­ღებ­დით, ძა­ლი­ან

ბობს. და­ვა­ნე­ბოთ ნიჭს თა­ვი. პრო­ფე­სი­ას რაც

გო­რი ნი­ჭი­ე­რი აღ­მოჩ­ნ­დე­ბა, ეგ უკ­ვე სხვა

შე­ე­ხე­ბა, მსა­ხი­ო­ბე­ბის უმე­ტე­სო­ბამ არ იცის, რა

საქ­მე­ა. მაგ­რამ, რო­დე­საც ხე­ლო­ბას, რა­ღაც

>> ქეთევან ტრაპაიძე

25


"ღვინის აკ­ვა­ნი" – სი­კე­თის საწყი­სი მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­ვი­ლი ქარ­თუ­ლი კი­ნოს ერ­თ­

>> ქე­თე­ვან ბა­სი­ლაშ­ვი­ლი

გა­ნაწყობს მა­ყუ­რე­ბელს. ის­ტო­რია ნა­თელს

მხატ­ვ­რუ­ლი ხერ­ხე­ბი იმის საჩ­ვე­ნებ­ლად, თუ

-ერ­თი ის წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი­ა, რომ­ლის ეროვ­

ჰფენს იმას, რომ ყო­ვე­ლი ქარ­თ­ვე­ლის ცნო­ბი­

რა მარ­ტი­ვია სიყ­ვა­რუ­ლის, კე­თილ­გან­წყო­

ნუ­ლი და სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი ფა­სე­უ­ლო­ბე­ბი­სად­

ე­რე­ბა­ში, ყვე­ლა­ფე­რი წმინ­და და რი­ტუ­ა­ლურ­-­

ბის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა ადა­მი­ა­ნებ­ში, სა­ნამ ამის კე­თი­ლი ნე­ბა იარ­სე­ბებს.

მი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა გა­მორ­ჩე­უ­ლია რო­გორც

ყო­ფი­თი ღვი­ნოს­თან ასო­ცირ­დე­ბა (რელიგია,

შე­მოქ­მე­დე­ბის ად­რე­ულ პე­რი­ოდ­ში, ასე­ვე მის

კულ­ტუ­რა, ყო­ფა, წეს­-­ჩ­ვე­უ­ლე­ბე­ბი, ზნე­ო­ბის

დღე­ვან­დელ კი­ნო­შიც. ის, ერ­თ­-ერ­თი მკვეთ­

ნორ­მე­ბი და ა. შ.). მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­ვილ­მა, რო­

ფილ­მის გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბა ამ ერთ, მთლი­ან სით­ბო­თი გამ­ს­ჭ­ვა­ლულ ფე­რა­დოვ­ნე­ბა­ზეა

რად გა­მო­ხა­ტუ­ლი მო­აზ­როვ­ნე, რა­ლის­ტუ­რი

გორც ჩანს, უარი თქვა წი­ნას­წარ გა­მიზ­ნულ

აგე­ბუ­ლი, და არა მი­ზან­მი­მარ­თუ­ი­ლად,

ქარ­თუ­ლი კი­ნოს მიმ­დე­ვა­რი და ენერ­გი­უ­ლი კი­

კონ­ცეფ­ცი­ა­ზე და მი­სი თხრო­ბა ცნო­ბი­ლი

არა­მედ სრუ­ლი­ად ბუ­ნებ­რი­ვად ახერ­

ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტი­ა. მერაბ კო­კო­ჩაშ­ვი­ლი მე­ო­ცე

ქარ­თ­ვე­ლი მსა­ხი­ო­ბე­ბის, კა­ხი კავ­სა­ძის, გი­ვი

ხებს თა­ვის­თა­ვად, ძალ­და­უ­ტა­ნებ­ლად

სა­უ­კუ­ნის 60-იან წლებ­ში გა­მოჩ­ნდ ­ ა ქარ­თულ

ბე­რი­კაშ­ვი­ლის, მუ­სი­კოს ჯე­მალ ბა­ღაშ­ვი­ლის,

„გადაანაცვლოს“ მა­ყუ­რებ­ლის ყუ­რადღე­ბა

კი­ნო­ში და სწო­რედ პი­როვ­ნუ­ლი მრწამ­სის,

სხვა თა­ნა­მო­ნა­წი­ლე­თა პი­რო­ბი­თი მოგ­ზა­უ­

ერ­თი ინ­ტე­რი­ე­რი­დან მე­ო­რე­ში, ერ­თ­-ერ­თი

სა­კუ­თა­რი იდე­ე­ბი­სა და ფა­სე­უ­ლო­ბე­ბი­სად­მი

რო­ბის ფონ­ზე წა­რი­მარ­თა.

მოქ­მე­დი გმი­რის კუთ­ვ­ნი­ლი მარ­ნი­დან ველ­

პრინ­ცი­პუ­ლი პო­ზი­ცი­ის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბით და­ი­ბა­და

ეს მოგ­ზა­უ­რო­ბა დრო­ში, ის­ტო­რი­ა­ში,

ზე, სა­დაც უნი­კა­ლუ­რი აღ­მო­ჩე­ნე­ბი ხდე­ბა;

ეროვ­ნუ­ლი კულ­ტუ­რის ფა­სე­უ­ლო­ბა­თა მი­მართ

მა­რა­დი­ულ გან­ზო­მი­ლე­ბა­ში ამა­ვე დროს რე­

აბა­ნო­დან, სა­დაც „შეთხზული“, ტო­გა­ში გა­მოწყო­ბი­ლი, აბა­ნოს ზეწ­რებ­შე­მოხ­ვე­ულ ­ ი,

მი­სი რე­ჟი­სო­რუ­ლი ინ­ტე­რე­სიც. შე­იძ­ლე­ბა

ა­ლუ­რი და ხელ­შე­სა­ხე­ბი­ა. ფილ­მის გმი­რე­ბი

ით­ქ­ვას, რომ ის ყო­ველ­თ­ვის რე­ა­ლის­ტად

ხუმ­რო­ბენ, ფიქ­რო­ბენ, ეხე­ბი­ან სიძ­ვე­ლე­ებს,

ხა­ლი­სი­ა­ნი კვარ­ტე­ტი თავ­და­ვიწყე­ბით ას­

რჩე­ბო­და, თუმ­ცა მი­სი ფილ­მე­ბის თე­მა­ტი­კა

­ ა­ნეთს გა­გო­ნილ თუ რე­ა­ლურ უყ­ვე­ბი­ან ერ­თმ

რუ­ლებს მუ­სი­კა­ლურ ნა­წარ­მო­ებს.

სრუ­ლი­ად სხვა­დას­ხ­ვაგ­ვარ ას­პექ­ტებს მო­ი­ცავ­

ამ­ბავს, და თან არ კარ­გა­ვენ ინ­ტე­რესს იმ

და. პი­როვ­ნე­ბის, ბუ­ნე­ბის და სა­ზო­გა­დო­ე­ბის

თე­მის მი­მართ, რო­მე­ლიც შე­იძ­ლე­ბა უამ­რა­

ურ­თი­ერ­თო­ბის თე­მა, ადა­მი­ა­ნის მი­ერ სა­კუ­თა­

ვი ახა­ლი აღ­მო­ჩე­ნის სა­ფუძ­ვე­ლი გახ­დეს.

რი „მეს“ ძი­ე­ბა და იმედ­გაც­რუ­ე­ბა, კონ­ფ­ლიქ­ტი,

პერ­სო­ნა­ჟე­ბი მოგ­ზა­უ­რო­ბებს აწყო­ბენ,

ამო­უ­წუ­რა­ვია მა­სა­ლა და ძი­ებ ­ ე­ბი მე­ვე­ნა­ ხე­ო­ბა–მეღ­ვი­ნე­ო­ბა­ში. უკ­ვე მრავ­ლი წე­ლი­ა, ლა­მის ერის და­სა­ბა­მი­დან ქარ­თვ ­ ე­ლი კა­ცი ვაზს „ათვინიერებს“ და უფ­რო და უფ­რო „ღვინდება, ღვი­ნის წრთო­ბა­ში“. მი­უ­ხე­და­ვად

­ ის გმი­რის ცხოვ­რე­ბი­სე­ულ რო­მე­ლიც ყო­ველ­თვ

ის­მე­ნენ ძველ რი­ტუ­ალ ­ ურ სიმ­ღე­რებს,

არ­ჩე­ვანს უკავ­შირ­დე­ბა, კონ­კ­რე­ტუ­ლია და ამ

ხვდე­ბი­ან ღვი­ნი­სად­მი და ტრა­დი­ცი­ე­ბი­სად­მი

ამ მა­ღალ­ფარ­დო­ვა­ნი შე­ფა­სე­ბე­ბი­სა, ფილ­მი

რე­ჟი­სო­რის ყვე­ლა ფილ­მ­ში გან­სა­კუთ­რე­ბულ

კე­თილ­გან­წყო­ბილ ადა­მი­ა­ნებს, ესა­უბ­რე­ბი­

სრუ­ლი­ად გან­ყე­ნე­ბუ­ლია მსგავ­სი ჟღე­რა­დო­

დატ­ვირ­თ­ვას იძენს. მე­ვე­ნა­ხე­ო­ბა-­მეღ­ვი­ნე­ო­ბა ოდით­გან­ვე

ან გათხ­რე­ბი­სა და აღ­მო­ჩე­ნე­ბის ავ­ტო­რებს

ბის­გან, არ იტო­ვებს ზე­ა­წე­უ­ლო­ბის და ზედ­მე­

და, რაც მთა­ვა­რი­ა, ფილ­მის ავ­ტო­რი­სათ­ვის

ტი, გა­და­ჭარ­ბე­ბუ­ლი ემო­ცი­ის ნიშ­ნებს, ალ­ბათ

სის­ხ­ლ­ხორ­ცე­უ­ლი თე­მა იყო ქარ­თ­ვე­ლი

­ ე­ბელ აკა­დე­მიზ­მ­თან ერ­თად არ და­მა­ხა­სი­ათ

ამი­ტო­მაც, ფილ­მის გმი­რებს ისე მარ­ტი­ვად

ერის­თ­ვის. ღვი­ნოს ეტ­რ­ფო­და, ეთაყ­ვა­ნე­ბო­

კარ­გა­ვენ სი­ხა­ლი­სეს.

დავ­ყ­ვე­ბით თა­ვი­ანთ მოგ­ზა­ურ ­ ო­ბა­ში, თით­

და და ყო­ფით­-­ფი­ლო­სო­ფი­ურ კულ­ტუ­რად

ამ ფილ­მ­ში მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­ვილ­მა საწყი­

მი­იჩ­ნევ­და ყვე­ლა თა­ო­ბის მო­აზ­როვ­ნე. ისა­

სი­დან ფი­ნა­ლამ­დე შე­ი­ნარ­ჩუ­ნა ის, რაც

უბ­რო მეღ­ვი­ნე­ო­ბა­სა და მე­ვე­ნა­ხე­ო­ბა­ზე, ეს

ალ­ბათ მის მი­ერ ჩა­ფიქ­რე­ბუ­ლი მიზ­ნის არსს

ქოს­და ეს თა­ვის­თა­ვად არ­სე­ბუ­ლი მოვ­ლე­ნა­ა. ადა­მი­ა­ნის საწყი­სი ყო­ველ­თ­ვის ბა­რი­ ­ ო­ბა­თა ერს უქ­მ­ნი­და კა­ცობ­რი­ო­ბას ფა­სე­ულ

იგი­ვე­ა, ილა­პა­რა­კო ქარ­თულ სულ­ზე, გენ­ზე;

წარ­მო­ად­გენ­და: ჩვენ ვეც­ნო­ბით ღვი­ნის

შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბის გზა­ზე, არ ცნობ­და სი­კე­თის

მით უმე­ტეს ქვე­ყა­ნა­ში, სა­დაც არა­ერ­თი წყა­

ის­ტო­რი­ას, მის შე­უც­ვ­ლელ და­ნიშ­ნუ­ლე­ბას

უპი­რა­ტე­სო­ბას, მაგ­რამ სა­ბო­ლო­ოდ, ასა­კი

რო და სა­მეც­ნი­ე­რო აღ­მო­ჩე­ნა მი­უ­თი­თებს

და გზას ქარ­თულ სი­ნამ­დ­ვი­ლე­ში, დას­ვ­ლეთ

და სიბ­რძ ­ ­ნე სძლევ­და ხოლ­მე გა­უ­ტან­ლო­

იმას, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლო „ღვინის აკ­ვა­ნი­ა“.

ევ­რო­პის ის­ტო­რი­ა­სა და ადა­მი­ან­თა ყო­ფა­ში.

ბას – ასე მოხ­და ამ­ჯე­რა­დაც. სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის,

ეს ნი­უ­ან­სე­ბი ყო­ველ­გ­ვ­რი ყალ­ბი ჟღე­რა­

ომე­ბის, ქარ­ტე­ხი­ლე­ბის შემ­დეგ კა­ცობ­რი­

გა­და­ღე­ბუ­ლი ფილ­მი „ღვინის აკ­ვა­ნი“ დო­

დო­ბის გა­რე­შე მო­უთხ­რობს მსოფ­ლი­ოს ქარ­

ო­ბა ისევ თა­ვის თავს უბ­რუნ­დე­ბა – ხვდე­ბა,

კუ­მენ­ტუ­რი­ა, თუმ­ცა სა­დად­გ­მო ელე­მენ­ტე­ბი

თუ­ლი “ღვინის აკ­ვ­ნის“ შე­სა­ხებ, იმ სა­ქარ­თ­

სად და რო­დის უნ­და ეძი­ოს მა­რა­დი­სო­ბის

ცხად­ჰ­ყოფს, რომ ავ­ტო­რი მას­ში იმ­პ­რო­ვი­

ვე­ლოს შე­სა­ხებ, რო­მე­ლიც “ღვინის აკ­ვ­ნად“

მო­ტი­ვე­ბი. ღვი­ნის და ვა­ზის ის­ტო­რი­ა, მი­სი

მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­ვი­ლის მი­ერ 2011 წელს

ზა­ცი­უ­ლად ცვლის თხრო­ბის სის­ტე­მა­საც,

მო­ი­აზ­რე­ბა დღეს. ვა­ზის წიპ­წის აღ­მო­ჩე­ნის

მცი­რე­დი ცვლი­ლე­ბაც კი, ამ ფა­სე­უ­ლო­ბე­ბის

არე­ალ­საც, თა­ვი­სუფ­ლად უდ­გე­ბა სათ­ქ­მელს.

შე­დე­გებ­მა მრა­ვა­ლი კითხ­ვას გას­ცა პა­სუ­ხი

კი­დევ ერ­თხელ შეხ­სე­ნე­ბას გუ­ლის­ხ­მობს და,

ამას­თა­ნა­ვე, თე­მა რო­მელ­ზეც ის სა­უბ­რობს:

და ღვი­ნის კულ­ტუ­რის შე­სა­ხებ ჩვე­ნი ცოდ­ნა

ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, რომ ამ თე­მით მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­

ვა­ზის ახ­ლად აღ­მო­ჩე­ნი­ლი ის­ტო­რი­უ­ლი

ბევ­რად უფ­რო ღრმა ჭრილ­ში გა­და­იყ­ვა­ნა.

ვი­ლი და­ინ­ტე­რეს­და – შე­მოქ­მე­დი, რო­მე­

გზის ნი­უ­ან­სებ­ზე, ჯერ კი­დევ ქრის­ტი­ა­ნო­ბამ­

ფილ­მის პერ­სო­ნაჟ­თა თხრო­ბის სი­ლა­ღე

დე არ­სე­ბულ რი­ტუ­ა­ლებ­სა და იმ გავ­ლე­ნა­ზე,

და მა­თი გან­წყო­ბა უპ­რე­ტენ­ზიო და გა­დამ­

რა­საც ვა­ზის კულ­ტუ­რა ერის და ცნო­ბი­ე­რე­ბის

დე­ბი­ა. ამო­უ­წუ­რა­ვია ღვი­ნის თე­მა ქარ­თ­

ფორ­მი­რე­ბა­ზე ახ­დენს, უკ­ვე თა­ვის­თა­ვად

ვე­ლე­ბის­თ­ვის, მაგ­რამ და­უს­რუ­ლე­ბე­ლია

26

ლიც ყო­ველ­თ­ვის ფიქ­რობს იმა­ზე, რაც ჩვე­ნი სი­ცოცხ­ლის, ზნე­ო­ბის საწყისს შე­ად­გენს.


recenzia

27


რამ­­­დე­­ნი­­მე სიტყ­­­ვა ის­­­ტო­­რი­­ი­­სა და "ცუდი" ფილ­­­მე­­ბის და­­სა­­ცა­­ვად >> მა­­ნა­­ნა ლეკ­­­ბო­­რაშ­­­ვი­­ლი

კარ­­­გა ხა­­ნი­­ა, ჩა­­მო­­მი­­ყა­­ლიბ­­­და და დღი­­

ყვე­­ლა, ზოგ­­­ზე – არა­­ვინ; „ცისფერ მთებ­­­ზე“ და­­

მწი­­რი, ხში­­რად არა­­შე­­მოქ­­­მე­­დე­­ბი­­თი, მაგ­­­რამ

თიდღე მიმ­­­ტ­­­კიც­­­დე­­ბა აზ­­­რი, რომ ქარ­­­თ­­­ვე­­

წე­­რა თით­­­ქ­­­მის ყვე­­ლამ, ვინც კი კი­­ნო­­ზე წერ­­­და,

მა­­ინც ინ­­­ფორ­­­მა­­ცი­­ა, შეკ­­­ვე­­თი­­ლი რე­­ცენ­­­ზი­­ე­­ბი;

ლე­­ბი ის­­­ტო­­რი­­ას ძალ­­­ზედ უპა­­ტივ­­­ცე­­მუ­­ლოდ

ისე­­ვე რო­­გორც „მონანიებაზე“, მაგ­­­რამ სცა­­დეთ

ისე­­ვე რო­­გორც იყო ოფი­­ცი­­ა­­ლუ­­რი გან­­­ხილ­­­

ვექ­­­ცე­­ვით და, რაც მთა­­ვა­­რი­­ა, ყო­­ველ­­­დღი­­ურ

და მო­­ძებ­­­ნეთ რა­­მე იმა­­ვე, 1983 წელს გა­­მო­­სულ

ვე­­ბი, იწე­­რე­­ბო­­და და ინა­­ხე­­ბო­­და ოქ­­­მე­­ბი.

ცხოვ­­­რე­­ბა­­ში სა­­ერ­­­თოდ არ გვახ­­­სოვს მი­­სი

ფილ­­­მ­­­ზე „გაზაფხული გა­­დის“, ან „მონანიების“

მაგ­­­რამ, მი­­უ­­ხე­­და­­ვად ამი­­სა, „შეუმჩნეველი“

არ­­­სე­­ბო­­ბა.

კვალ­­­დაკ­­­ვალ გა­­მო­­სულ „ახალ არ­­­კა­­დი­­ა­­ზე“

ფილ­­­მე­­ბი­­სა და კი­­ნე­­მა­­ტოგ­­­რა­­ფის­­­ტე­­ბის რა­­ო­­

ან „მოდით, ვი­­ლა­­პა­­რა­­კო­­ზე“; მერ­­­წ­­­მუ­­ნეთ,

დე­­ნო­­ბა, სამ­­­წუ­­ხა­­როდ, მა­­ინც დი­­დი­­ა.

ბევრს ალ­­­ბათ გა­­უკ­­­ვირ­­­დე­­ბა – „ჩვენი გმი­­რი წი­­ნაპ­­­რე­­ბი“ „ისტორიული მემ­­­კ­­­ვიდ­­­რე­­ო­­ბა“, „გმირული წარ­­­სუ­­ლი“, „უნიკალური ის­­­ტო­­რი­­

გა­­გი­­ჭირ­­­დე­­ბათ. გა­­სა­­გე­­ბი­­ა, უარ­­­ყო­­ფი­­თი რე­­ცენ­­­ზი­­ე­­ბის წე­­რა,

შე­­იძ­­­ლე­­ბა თქვათ, – კი­­ნო მა­­ინც არაა თე­­ატ­­­რი­­ო! რა მნიშ­­­ვ­­­ნე­­ლო­­ბა აქვს რე­­ცენ­­­ზი­­

უ­­ლი ძეგ­­­ლი“ ხომ ყვე­­ლას პირ­­­ზე გვა­­კე­­რი­­ა.

მით უმე­­ტეს „უწყინარ“ ფილ­­­მებ­­­ზე, ნაკ­­­ლე­­ბად

ას, სპექ­­­ტაკ­­­ლის­­­გან გან­­­ს­­­ხ­­­ვა­­ვე­­ბით, ფილ­­­მი

მე კი სულ სხვას ვგუ­­ლის­­­ხ­­­მობ – და­­ახ­­­ლო­­

პო­­პუ­­ლა­­რუ­­ლი იყო; შე­­მოქ­­­მე­­დე­­ბი­­თი თვალ­­­

უც­­­ვ­­­ლე­­ლი სა­­ხით რჩე­­ბა და ყო­­ველ­­­თ­­­ვის შე­­იძ­­­ლე­­ბა მი­­სი გა­­ა­­ნა­­ლი­­ზე­­ბა.

ე­­ბით იმას, რა­­მაც ილი­­ას ათ­­­ქ­­­მე­­ვი­­ნა: ჩვე­­ნი

საზ­­­რი­­სი­­თაც წე­­რა მა­­შინ უფ­­­რო სა­­ინ­­­ტე­­რე­­სო­­ა,

"ქართლის ცხოვ­­­რე­­ბა" ხალ­­­ხის ის­­­ტო­­რია

რო­­ცა თა­­ვად ფილ­­­მი იძ­­­ლე­­ვა ანა­­ლი­­ზის­­­თ­­­ვის

კი არ არის, მე­­ფე­­თა ის­­­ტო­­რი­­ა­­ა, და ხალ­­­ხი

სა­­ინ­­­ტე­­რე­­სო მა­­სა­­ლას, მაგ­­­რამ ვი­­ღა­­ცამ იმა­­

მაგ­­­რამ ის­­­ტო­­რი­­ის­­­თ­­­ვის ფილ­­­მის თა­­ნად­­­ რო­­უ­­ლი რე­­ცენ­­­ზი­­ა, გარ­­­და მის რა­­ო­­ბა­­ზე

კი, რო­­გორც მოქ­­­მე­­დი პი­­რი, ის­­­ტო­­რი­­ი­­სა

ზეც ხომ უნ­­­და იფიქ­­­როს, რომ ის­­­ტო­­რია აქ და

წარ­­­მოდ­­­გე­­ნის შექ­­­მ­­­ნი­­სა, კი­­დევ სხვა ინ­­­ფორ­­­

ჩრდილ­­­შია მი­­ყე­­ნე­­ბუ­­ლი".

ახ­­­ლა, ყო­­ველ­­­დღი­­უ­­რი ქმე­­დე­­ბე­­ბით იქ­­­მ­­­ნე­­ბა,

მა­­ცი­­ის მა­­ტა­­რე­­ბე­­ლი­­ცაა – დრო­­ის პრი­­ო­­რი­­

ჩვე­­ნი ის­­­ტო­­რია მარ­­­თ­­­ლაც მწვერ­­­ვა­­ლე­­ბის

და რომ აქ და ახ­­­ლა და­­წე­­რილ შე­­ფა­­სე­­ბას თუ

ტე­­ტე­­ბის, აზ­­­როვ­­­ნე­­ბის წე­­სის, გან­­­წყო­­ბე­­ბის და

ის­­­ტო­­რიაა და, რომ არა უცხო­­ე­­ლი მოგ­­­ზა­­უ­­რე­­

ანა­­ლიზს ის­­­ტო­­რი­­ის­­­თ­­­ვის სულ სხვა ფა­­სი აქვს.

ის­­­ტო­­რი­­ის­­­თ­­­ვის სა­­ინ­­­ტე­­რე­­სო უამ­­­რა­­ვი სხვა

ბი, მი­­სი­­ო­­ნე­­რე­­ბი, ის­­­ტო­­რი­­კო­­სე­­ბი, ქარ­­­თუ­­ლი

კი­­დევ კარ­­­გი, რომ საბ­­­ჭო­­თა პე­­რი­­ო­­დის პე­­

ნი­­უ­­ან­­­სის შე­­სა­­ხებ. და მე­­ო­­რეც – არც ფილ­­­მის და ფი­­რის უკ­­­ვ­­­

ყო­­ფის დე­­ტა­­ლე­­ბი კი­­დევ უფ­­­რო ბუ­­რუ­­სით იქ­­­ნე­­

რი­­ო­­დულ გა­­მო­­ცე­­მებ­­­ში, ასე­­თუ­­ი­­სე, არ­­­სე­­ბობ­­­და

ბო­­და მო­­ცუ­­ლი. თუ მწვერ­­­ვა­­ლე­­ბის სიყ­­­ვა­­რულს

სა­­რე­­დაქ­­­ციო პო­­ლი­­ტი­­კა, ყო­­ველ­­­დღი­­უ­­რი რუ­­

ქარ­­­თუ­­ლი კი­­ნე­­მა­­ტოგ­­­რაფ­­­ზე გა­­და­­ვი­­ტანთ ასეთ

ტი­­ნი­­სად­­­მი დაქ­­­ვემ­­­დე­­ბა­­რე­­ბის ვალ­­­დე­­ბუ­­ლე­­ბა

მა­­ინ­­­ც­­­და­­მა­­ინც სწო­­რი. ხან არ­­­ქი­­ვი და­­იტ­­­

სუ­­რათს მი­­ვი­­ღებთ: ზოგ რე­­ჟი­­სორ­­­ზე წერს

და სა­­ი­­უ­­ბი­­ლეო თა­­რი­­ღებ­­­ზე მა­­ინც ჩნდე­­ბო­­და

ბო­­რე­­ბა (რეალური ფაქ­­­ტი), ხან – ავ­­­ტო­­რის

28

და­­ვე­­ბის შე­­სა­­ხებ არ­­­სე­­ბუ­­ლი შე­­ხე­­დუ­­ლე­­ბაა


კადრები ფილმებიდან: „აბეზარა“ და „ჭრიჭინა“

სა­­წო­­ლის ქვეშ შე­­ნა­­ხუ­­ლი ერ­­­თა­­დერ­­­თი ას­­­ლი

რან­­­ტი მსოფ­­­ლიო აბ­­­ლა­­ბუ­­და და მი­­სი მძლავ­­­

მო­­გე­­ბა არ ჰქო­­ნია ამ ყვე­­ლაფ­­­რი­­დან. ამი­­

ბი­­ნი­­დან ბი­­ნა­­ზე გა­­და­­ბარ­­­გე­­ბი­­სას არე­­უ­­ლო­­

რი სერ­­­ვე­­რე­­ბი­­ა, რო­­მელ­­­თა სა­­შუ­­ა­­ლე­­ბი­­თაც

ტომ მი­­ვი­­ღე გა­­დაწყ­­­ვე­­ტი­­ლე­­ბა, ვებ­­­გ­­­ვერ­­­დი

ბა­­ში სადღაც გაქ­­­რე­­ბა (ფაქტი წარ­­­მო­­სახ­­­ვის

ხან­­­და­­ხან ოფი­­ცი­­ა­­ლუ­­რად, უფ­­­რო ხში­­რად

გა­­მო­­მერ­­­თო.­­­.­­­.­­­და ექ­­­ვ­­­სი წლის ნაწ­­­ვა­­ლე­­ბი

სფე­­რო­­დან), ხან, შე­­ნახ­­­ვის შე­­უ­­ფე­­რე­­ბე­­ლი

კი არა­­ო­­ფი­­ცი­­ა­­ლუ­­რად ცირ­­­კუ­­ლი­­რებს რო­­

ქა­­რის­­­თ­­­ვის გა­­მე­­ტა­­ნე­­ბი­­ნა. მე ბედ­­­ნი­­ე­­რი ვიქ­­­

პი­­რო­­ბე­­ბის გა­­მო, უც­­­ბად აღ­­­მო­­ვა­­ჩენთ, რომ

გორც ძვე­­ლი, ასე­­ვე ახა­­ლი ფილ­­­მე­­ბიც.

ფი­­რის აღ­­­დ­­­გე­­ნა შე­­უძ­­­ლე­­ბე­­ლია ... რა, არ მომ­­­ხ­­­და­­რა?! – რამ­­­დე­­ნიც გნე­­ბავთ...

ნე­­ბი, თუ ამ წლე­­ბის გან­­­მავ­­­ლო­­ბა­­ში ოდ­­­ნა­­ვი

მაგ­­­რამ ამ­­­გ­­­ვა­­რი ცირ­­­კუ­­ლა­­ცია წი­­ნა­­აღ­­­მ­­­

სი­­ხა­­რუ­­ლი მა­­ინც შე­­ვი­­ტა­­ნე თქვენს ცხოვ­­­რე­­

დე­­გო­­ბა­­ში მო­­დის სა­­ავ­­­ტო­­რო უფ­­­ლე­­ბებ­­­თან

ბა­­ში. ვებ­­­გ­­­ვერ­­­დი გა­­მორ­­­თუ­­ლია – გთხოვთ,

სა­­ბედ­­­ნი­­ე­­როდ, საბ­­­ჭო­­თა კავ­­­ში­­რის პე­­რი­­ო­­

და ამა­­ზე, დი­­დი ხა­­ნი არა­­ა, რაც ქარ­­­თ­­­ველ­­­მა

ტყუ­­ი­­ლად ნუ იწ­­­ვა­­ლებთ შეს­­­ვ­­­ლა­­ზე. პა­­ტი­­ვის­­­

დის ფილ­­­მე­­ბი, შე­­ნახ­­­ვის თვალ­­­საზ­­­რი­­სით, შე­­

კი­­ნე­­მა­­ტოგ­­­რაფ­­­ს­­­ტებ­­­მაც და­­იწყეს ზრუნ­­­ვა. და

ცე­­მით ბა­­ბა­­დუ­­ლი.“

და­­რე­­ბით უკე­­თეს მდგო­­მა­­რე­­ო­­ბა­­ში­­ა. ამ უკე­­

რა­­ში გა­­მო­­ი­­ხა­­ტა ეს ზრუნ­­­ვა?

თე­­სი მდგო­­მა­­რე­­ო­­ბის გა­­რან­­­ტი კი ის არის,

და­­ი­­ხუ­­რა ქარ­­­თუ­­ლი ფილ­­­მე­­ბის ერ­­­თ­­­-ერ­­­თი

მკვეთ­­­რად შემ­­­ცირ­­­და ფილ­­­მე­­ბის ნახ­­­ვის შე­­საძ­­­ლებ­­­ლო­­ბა კი­­ნო­­ცენ­­­ტ­­­რის გვერ­­­დ­­­ზეც,

რომ საწყი­­სი მა­­სა­­ლე­­ბი ჩვენ არ გვე­­კუთ­­­ვ­­­ნის

ყვე­­ლა­­ზე დი­­დი ბა­­ზა – ბა­­ბა­­დუ­­ლი.­­­დე. დღეს

სა­­დაც მხო­­ლოდ ონ­­­ლა­­ინ შე­­იძ­­­ლე­­ბო­­და

და ჯერ­­­ჯე­­რო­­ბით მოს­­­კოვ­­­ში ინა­­ხე­­ბა. იმე­­დი­­ა,

ამ მი­­სა­­მარ­­­თ­­­ზე შეს­­­ვ­­­ლი­­სას ასე­­თი გან­­­ცხა­­დე­­

ფილ­­­მე­­ბის ყუ­­რე­­ბა და ისიც საკ­­­მა­­ოდ ცუ­­დი

ნელ­­­-­­­ნე­­ლა მი­­სი გა­­მოს­­­ყიდ­­­ვის­­­თ­­­ვი­­საც მო­­ვიც­­­

ბა დაგ­­­ვ­­­ხ­­­ვ­­­დე­­ბათ: „საქართველოში მი­­ი­­ღეს

ხა­­რის­­­ხით; ასე რომ, მას მხო­­ლოდ სა­­ინ­­­ფორ­­­

ლით, მაგ­­­რამ რა ეშ­­­ვე­­ლე­­ბა და­­ნარ­­­ჩე­­ნებს,

კა­­ნო­­ნი, რო­­მე­­ლიც კრძა­­ლავს ქარ­­­თუ­­ლი

მა­­ციო და არა კო­­მერ­­­ცი­­უ­­ლი მნიშ­­­ვ­­­ნე­­ლო­­ბა

პოს­­­ტ­­­საბ­­­ჭო­­თა პრო­­დუქ­­­ცი­­ას, რო­­მელ­­­თა

ფილ­­­მე­­ბის გან­­­თავ­­­სე­­ბას ვებ­­­გ­­­ვერ­­­დებ­­­ზე.

შე­­იძ­­­ლე­­ბა ჰქო­­ნო­­და; თით­­­ქ­­­მის აღარ არის

უმე­­ტე­­სო­­ბა, ყვე­­ლა­­ფერ­­­თან ერ­­­თად, ვი­­დეო

მარ­­­თა­­ლი­­ა, ჩემ­­­თ­­­ვის გა­­უ­­გე­­ბა­­რია საბ­­­ჭო­­თა

ქარ­­­თუ­­ლი ფილ­­­მე­­ბი მსხვილ გა­­სარ­­­თობ

ფორ­­­მატ­­­შია გა­­და­­ღე­­ბუ­­ლი?! ამ ციფ­­­რუ­­ლი

ფილ­­­მე­­ბი რა­­ტომ გახ­­­და უცებ ვი­­ღა­­ცის სა­­

პორ­­­ტა­­ლებ­­­ზეც; სა­­მა­­გი­­ე­­როდ, აქა­­იქ გაბ­­­ნე­­ულ

მა­­ტა­­რებ­­­ლე­­ბის გა­­დამ­­­კი­­დეთ, სულ ცო­­ტა ხან­­­

კუთ­­­რე­­ბა, მაგ­­­რამ ეს ჩე­­მი საქ­­­მე არ არის, და

მრა­­ვალ­­­პ­­­რო­­ფი­­ლი­­ან გვერ­­­დებ­­­ზე, „ვინ რა და

ში მათ აღ­­­მო­­სა­­ჩე­­ნად შე­­იძ­­­ლე­­ბა გათხ­­­რე­­ბის

არც სურ­­­ვი­­ლი მაქვს კა­­ნო­­ნის დარ­­­ღ­­­ვე­­ვის.

რო­­გო­­რიც იშო­­ვას“ პრინ­­­ცი­­პით, გან­­­თავ­­­სე­­ბუ­­

ჩა­­ტა­­რე­­ბა­­მაც კი ვე­­ღარ გვიშ­­­ვე­­ლოს.

მით უმე­­ტეს, რომ ამ წლე­­ბის გან­­­მავ­­­ლო­­ბა­­ში

ლი ფილ­­­მე­­ბის აღ­­­მო­­ჩე­­ნა მა­­ინც შე­­იძ­­­ლე­­ბა.

ამ პი­­რო­­ბებ­­­ში, რამ­­­დე­­ნად უც­­­ნა­­უ­­რიც უნ­­­და იყოს, ფილ­­­მე­­ბის და­­ცუ­­ლო­­ბის ერ­­­თ­­­-ერ­­­თი გა­­

ვებ­­­გ­­­ვერ­­­დ­­­ზე ყვე­­ლა­­ფე­­რი ­­გა­­კე­­თე­­ბუ­­ლი იყო ხალ­­­ხის­­­თ­­­ვის და ამ ვებ­­­გ­­­ვერდს არა­­ნა­­ი­­რი

სა­­და­­ვო არ არის, სა­­ავ­­­ტო­­რო უფ­­­ლე­­ბე­­ბის დაც­­­ვა სა­­ჭი­­რო­­ა, მაგ­­­რამ აქაც ალ­­­ბათ გო­­ნი­­ე­­რე­­

29


კადრები ფილმებიდან: „ნინო“, „თოჯინები იცინიან“ და „ორი ოჯახი“

ბის მოხ­­­მო­­ბით და ზო­­მი­­ე­­რე­­ბის დაც­­­ვით. ერ­­­თ­­­

ვერ­­­სი­­ტე­­ტო თუ სხვა ბა­­ზე­­ბი, რაც კვლე­­ვის­­­თ­­­

ბი­­თი პროგ­­­რა­­მე­­ბი, რომ­­­ლე­­ბიც ძი­­რი­­თა­­დად

სიტყ­­­ვი­­ან კა­­ნო­­ნებ­­­ში დღე­­ვან­­­დე­­ლი ცხოვ­­­რე­­ბის

ვის, ინ­­­ფორ­­­მა­­ცი­­ის­­­თ­­­ვის, გა­­ნათ­­­ლე­­ბის­­­თ­­­ვის

კი­­ნოს ის­­­ტო­­რი­­ი­­სა და თე­­ო­­რი­­ის კულ­­­ტუ­­

ყვე­­ლა წახ­­­ნა­­გის მოქ­­­ცე­­ვა ძალ­­­ზედ რთუ­­ლი­­ა,

ხელ­­­მი­­საწ­­­ვ­­­დომს ხდის ფილ­­­მებს. ჩვენ­­­თან რა­­

რო­­ლო­­გი­­ურ შეს­­­წავ­­­ლა­­ზე ამახ­­­ვი­­ლე­­ბენ

მით უმე­­ტეს, რო­­ცა ეს სიტყ­­­ვაა „აიკრძალოს“.

ტომ­­­ღაც აკ­­­რ­­­ძალ­­­ვით და­­ვიწყეთ, და­­ნარ­­­ჩე­­ნი

ყუ­­რადღე­­ბას, რო­­გორც წე­­სი, არ­­­სე­­ბობს

შე­­მად­­­გე­­ნე­­ლი ნა­­წი­­ლი კი და­­ვი­­ვიწყეთ.

ამა­­თუ­­იმ ქვეყ­­­ნის ლი­­ტე­­რა­­ტუ­­რი­­სა და ხე­­ლოვ­­­

„ სა­­ავ­­­ტო­­რო უფ­­­ლე­­ბე­­ბის დაც­­­ვა“ გა­­გე­­ბუ­­ლია რო­­გორც ცხრაკ­­­ლი­­ტულს იქით გა­­და­­მალ­­­ვა?

წა­­გე­­ბუ­­ლი კი ისევ ქარ­­­თუ­­ლი კი­­ნო რჩე­­

ნე­­ბის ის­­­ტო­­რი­­ის კა­­თედ­­­რებ­­­ზე. აქ ფილ­­­მებს

პრაქ­­­ტი­­კა არ ადას­­­ტუ­­რებს, რომ აკ­­­რ­­­ძალ­­­ვე­­ბით

ბა, გან­­­სა­­კუთ­­­რე­­ბით ე.წ. მე­­ო­­რე ეშე­­ლო­­ნის

გა­­ნი­­ხი­­ლა­­ვენ რო­­გორც ქვეყ­­­ნის ის­­­ტო­­რი­­ის,

შე­­იძ­­­ლე­­ბა აიძუ­­ლო მომ­­­ხ­­­მა­­რე­­ბე­­ლი, იყი­­დოს

ფილ­­­მე­­ბი. აბა, შევ­­­ხე­­დოთ: არ იწე­­რე­­ბა

სა­­ზო­­გა­­დო­­ებ­­­რი­­ვი ცხოვ­­­რე­­ბის თა­­ვი­­სე­­ბუ­­

ის, რის ყიდ­­­ვა­­საც ის არ აპი­­რებს; მით უმე­­ტეს,

რე­­ცენ­­­ზი­­ე­­ბი, ეკ­­­რან­­­ზე ძლებს ძალ­­­ზედ ცო­­ტა

რე­­ბე­­ბის, კულ­­­ტუ­­რის – ფარ­­­თო გა­­გე­­ბით,

რომ ყიდ­­­ვის შე­­საძ­­­ლებ­­­ლო­­ბაც არ არის. გა­­

ხანს: ერ­­­თ­­­-ორ კვი­­რას, ისიც სა­­კითხა­­ვი­­ა,

შეს­­­წავ­­­ლის ერ­­­თ­­­-ერთ სა­­შუ­­ა­­ლე­­ბას. ამის­­­თ­­­ვის

ყიდ­­­ვა­­ში ვერც ერ­­­თი ახა­­ლი ფილ­­­მის, კარ­­­გის

რამ­­­დე­­ნად შევ­­­სე­­ბულ დარ­­­ბაზ­­­ში, შემ­­­დეგ

სა­­უ­­კე­­თე­­სო მა­­სა­­ლას კი სწო­­რედ მე­­ო­­რე

თუ ცუ­­დის, ციფ­­­რულ ვა­­რი­­ანტს ვერ აღ­­­მო­­ა­­

– ერ­­­თი ჩვე­­ნე­­ბა ტე­­ლე­­ვი­­ზი­­ით (ისიც კარგ

ეშე­­ლო­­ნის ფილ­­­მე­­ბი იძ­­­ლე­­ვა. მწვერ­­­ვა­­ლე­­

ჩენთ. არა­­და, დის­­­კე­­ბი შე­­იძ­­­ლე­­ბა გა­­ი­­ყი­­დოს

შემ­­­თხ­­­ვე­­ვა­­ში), და დამ­­­თავ­­­რ­­­და ... „არსაიდან

ბი უფ­­­რო ხში­­რად მა­­ინც ავ­­­ტო­­რის სუ­­ლი­­ე­­რი

მხო­­ლოდ ცხელ კვალ­­­ზე, მით უფ­­­რო იმ ტი­­პის

ხმა, არ­­­სით ძა­­ხი­­ლი“...

სამ­­­ყა­­როს ანა­­რეკ­­­ლი­­ა, რი­­გი­­თი ფილ­­­მე­­ბი კი,

ფილ­­­მე­­ბის, რო­­გო­­რი­­ცაა „ოცნების ქა­­ლა­­ქის“,

ცო­­ტა ხან­­­ში შე­­იძ­­­ლე­­ბა აღ­­­მოჩ­­­ნ­­­დეს, რომ

ან „გოგონა სლა­­ი­­დი­­დან“. სა­­მი­­-ოთხი-­­­ხუ­­თი

დღე­­ვან­­­დე­­ლი კი­­ნო ქარ­­­თუ­­ლი კი­­ნე­­მა­­

წლის შემ­­­დეგ ემახ­­­სოვ­­­რე­­ბა მა­­ყუ­­რე­­ბელს ეს

ტოგ­­­რა­­ფის ის­­­ტო­­რი­­ის თეთ­­­რი ლა­­ქა­­ა, ან

ფილ­­­მე­­ბი, რომ დის­­­კი მო­­ი­­კითხოს? შე­­იძ­­­ლე­­

შე­­მო­­ი­­ნა­­ხოს მხო­­ლოდ ფილ­­­მოგ­­­რა­­ფი­­უ­­ლი

ხში­­რად თა­­ვის­­­და უნე­­ბუ­­რა­­დაც, თა­­ნა­­მედ­­­რო­­ ვე­­ო­­ბის ტვი­­ფა­­რად გვევ­­­ლი­­ნე­­ბი­­ან. მარ­­­თა­­ლი­­ა, ქარ­­­თუ­­ლი კი­­ნე­­მა­­ტოგ­­­რა­­ფი რე­­ა­­ლო­­ბას­­­თან უშუ­­ა­­ლო ურ­­­თი­­ერ­­­თო­­ბით

ბა ავ­­­ტო­­რე­­ბი სხვა­­ნა­­ი­­რად ფიქ­­­რო­­ბენ. ნე­­ტარ

მო­­ნა­­ცე­­მე­­ბის სა­­ხით: ყო­­ფი­­ლა ასე­­თი ფილ­­­მი

მა­­ინ­­­ც­­­და­­მა­­ინც არ გა­­მო­­ირ­­­ჩე­­ვა, მაგ­­­რამ გა­­

არი­­ან მორ­­­წ­­­მუ­­ნე­­ნი...

და აღარ არის. რა თქმა უნ­­­და, ეს უპი­­რა­­

და­­ავ­­­ლეთ გო­­ნე­­ბის თვა­­ლი თა­­ვის დრო­­ზე

ტე­­სად „ცუდ“, „უხარისხო“, „უმნიშვნელო“

ათ­­­ვალ­­­წუ­­ნე­­ბულ „ჭრიჭინას“, „აბეზარას“,

ლა­­რი­­ზა­­ცია უფ­­­რო სჭირ­­­დე­­ბა, ვიდ­­­რე მი­­სი

ფილ­­­მებს ემუქ­­­რე­­ბა, მაგ­­­რამ ის­­­ტო­­რი­­ამ,

„თოჯინები იცი­­ნი­­ან“-ს, „ნინოს“ და, იმე­­დი

ხელ­­­შე­­უ­­ხებ­­­ლო­­ბის დაც­­­ვა და ამ გზა­­ზე ხან­­­და­­

წე­­სით, ისიც უნ­­­და გვას­­­წავ­­­ლოს, რომ მხატ­­­

მაქვს, და­­ე­­თან­­­ხ­­­მე­­ბით ამ სტა­­ტი­­ის პა­­თოსს,

ხან პი­­რა­­ტუ­­ლი მი­­მოქ­­­ცე­­ვაც არ და­­იძ­­­რა­­ხე­­ბა,

ვ­­­რუ­­ლი ნა­­წარ­­­მო­­ე­­ბის მნიშ­­­ვ­­­ნე­­ლო­­ბას დრო

რო­­ცა მათ­­­ში ეპო­­ქის, შე­­იძ­­­ლე­­ბა არა­­პირ­­­

ჩე­­მი აზ­­­რით, ქარ­­­თულ კი­­ნოს დღეს პო­­პუ­­

თუმ­­­ცა არ­­­სე­­ბობს ბევ­­­რად უფ­­­რო ცი­­ვი­­ლი­­ზე­­ბუ­­

გან­­­საზღ­­­ვ­­­რავს; და არა­­ვინ იცის, რო­­დის და

და­­პირ, მაგ­­­რამ ძალ­­­ზედ სა­­ინ­­­ტე­­რე­­სო ანა­­

ლი მე­­თო­­დე­­ბიც. მთელ მსოფ­­­ლი­­ო­­ში გავ­­­რ­­­ცე­­

რა კუთხით აღ­­­მოჩ­­­ნ­­­დე­­ბა ის­­­ტო­­რი­­ის­­­თ­­­ვის

რეკლს გა­­და­­აწყ­­­დე­­ბით.

ლე­­ბუ­­ლია კო­­მერ­­­ცი­­უ­­ლი და არა­­კო­­მერ­­­ცი­­უ­­ლი

სა­­ინ­­­ტე­­რე­­სო ესა­­თუ­­ის ფილ­­­მი.

გა­­ქი­­რა­­ვე­­ბის ცნე­­ბა, ფილ­­­მო­­თე­­კე­­ბი, სა­­უ­­ნი­­

30

ამე­­რი­­კუ­­ლი ტრა­­დი­­ცი­­ით, კი­­ნომ­­­ცოდ­­­ნე­­ო­­


recenzia

გარიგება 2 – ფილმი თუ ანეკდოტი შე­ფა­სე­ბის და და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბის და­ახ­

>>ქეთევან ტრაპაიძე

ტექ­ნი­კუ­რი სი­ახ­ლე­ე­ბის თვალ­საზ­რი­სით,

კი­ნო ერ­თ­-ერ­თი პირ­ვე­ლია ხე­ლოვ­ნე­ბის

არა­მედ მი­სი სრუ­ლი­ად წარ­მო­უდ­გე­ნე­ლი,

დარ­გე­ბი­დან, რო­მელ­საც ამ­გვ ­ არ რე­ალ ­ ო­

რამ­დე­ნი ადა­მი­ან ­ იც დე­და­მი­წა­ზე ცხოვ­რობს.

პრი­მი­ტი­ულ ტე­ლე­სე­რი­ალ­თან ახ­ლოს

ბას­თან პირ­და­პი­რი კონ­ტაქ­ტი აქვს. ალ­ბათ

ეს ჭეშ­მა­რი­ტე­ბა არა მხო­ლოდ კი­ნოს, არა­მედ

მდგო­მი თხრო­ბი­თი სტი­ლით.

ამი­ტომ, მი­უხ ­ ე­და­ვად ყო­ვე­ლი ჩვენ­გა­ნის

ლო­ე­ბით იმ­დენ­ნა­ი­რი კრი­ტე­რი­უმ ­ ი არ­სე­ბობს,

ხე­ლოვ­ნე­ბის ნე­ბის­მი­ე­რი დარ­გის სა­ფუძ­ველ­

სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში, ხშირ შემ­თხ­ვე­ვა­ში, ყო­

გან­სხ ­ ­ვა­ვე­ბუ­ლი ინ­ტე­რე­სე­ბი­სა, უგე­მოვ­ნო­ბის,

ში დევს. თუმ­ცა, ჩვენ მა­ინც გან­ვაგ­რ­ძობთ

ვე­ლი­ვე ეს იუმო­რი­თაა შე­ნიღ­ბუ­ლი, რაც

უხამ­სო­ბის თე­მა­ტურ­-­ფორ­მი­სე­ულ ­ ი არაპ­რო­

პო­ტენ­ცი­უ­რი და უკ­ვე შემ­დ­გა­რი მა­ყუ­რებ­ლის

სა­ბო­ლო­ოდ კუთხუ­რო­ბის დე­მონ­სტ ­ ­რი­რე­ბის

­ ა­ლიზ­მის ნი­მუ­შე­ბი, წე­სით, ერ­თ­სა და ფე­სი­ონ

კლა­სი­ფი­კა­ცი­ას სო­ცი­უ­მის, მოთხოვ­ნი­ლე­

აუცი­ლებ­ლო­ბამ­დე მი­დის. ანეკ­დო­ტის შე­ფე­

იმა­ვე რე­აქ­ცი­ას უნ­და იწ­ვევ­დეს მა­ყუ­რე­ბელ­ში.

ბა­თა სის­ტე­მის, ურ­თი­ერ­თგ ­ ა­მომ­რიცხა­ვი

რი­ლო­ბა, რო­მე­ლიც ამ­გ­ვარ ჩა­ნა­ფიქრს თან

­ ან სა­ბო­ლო­ოდ, ალ­ბათ ასეც იქ­ნე­ბა, ვი­ნა­იდ

ინ­ტე­რე­სე­ბის, მენ­ტა­ლო­ბის და ათას­გ­ვა­რი

ახ­ლავს ხოლ­მე, ძი­რი­თა­დად ჩვენს ქვე­ყა­ნა­

ანეკ­დო­ტუ­რი სი­უ­ჟე­ტე­ბის ისე­თი ნი­მუ­შე­ბი, რო­

სხვა მო­ნა­ცე­მის სა­ფუძ­ველ­ზე.

­ ე­ბუ­ლი ში უახ­ლეს პე­რი­ოდ­ში გან­ხორ­ცი­ელ

გო­რიც ზა­ზა კო­ლე­ლიშ­ვი­ლის „გარიგება 2“-ია,

რამ­დე­ნი­მე ნა­მუ­შევ­რის თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბა­ცაა და

სულ უფ­რო რთუ­ლად და­იმ­კვ ­ იდ­რებს თავს,

სამ­წუ­ხა­როდ, ჩვე­ნი ცხოვ­რე­ბის გა­ნუ­ყო­ფე­

ყვე­ლა­ზე კე­თილ­გან­წყო­ბილ მა­ყუ­რე­ბელ­შიც

სი­ათ ­ ის ნიშ­ნე­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ბევ­რად

ლი შე­მად­გე­ნე­ლი ნა­წი­ლიც იყო კარ­გა ხნის

კი. კა­ხუ­რი კუთხუ­რი იუმო­რის ანეკ­დო­ტად

­ ა­ო­ბაც და უფ­რო მე­ტია ინ­ტე­რეს­თა სხვა­დას­ხვ

გან­მავ­ლო­ბა­ში...

ქარ­თუ­ლი კი­ნო გა­მო­ნაკ­ლი­სი არც ამ მხრივ გახ­ლავთ; პი­რი­ქით, ეროვ­ნუ­ლი ხა­

შე­მო­თა­ვა­ზე­ბუ­ლი თე­მის მი­მართ ინ­დი­ვი­დუ­

თუ შორს არ წა­ვალთ და დავ­ფიქ­რდ ­ ე­ბით,

შე­მობ­რუ­ნე­ბა უცხო ხი­ლი ნამ­დვ ­ ი­ლად არა­ ვის­თვ ­ ი­სა­ა, და რაც უნ­და დი­დი რა­ო­დე­ნო­ბით

მივ­ხვ ­დ ­ ე­ბით, რომ თა­მა­დო­ბის პრო­ფა­ნა­

გა­მო­იყ ­ ე­ნონ ნაც­ნო­ბი სა­ხე­ე­ბი, მსა­ხი­ო­ბე­ბის თუ

მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, არ­სე­ბობს მცდა­რი

ცი­ა, ან გა­უ­საძ­ლის ღრე­ო­ბებ­ზე, ან თუნ­დაც

თა­ნა­მედ­რო­ვე ეს­ტრ ­ ა­დის მომ­ღერ­ლე­ბის სამ­

წარ­მოდ­გე­ნა სტან­დარ­ტე­ბის შე­სა­ხებ. ამ­გ­

თავ­ყ­რი­ლო­ბებ­ზე ნორ­მად ქცე­ულ ­ ი უკ­ბი­ლო

­ ა­რი პრო­ექ­ტე­ბის სა­ხი­ო­ბო პო­ტენ­ცი­ა­ლი, ამ­გვ

ვა­რი რამ კი­ნო­ში მე­ტად პი­რო­ბი­თი ცნე­ბა­ა.

ხუმ­რო­ბე­ბის, უხამ­სი ის­ტო­რი­ე­ბის და გა­უ­გე­

(რთულია მათ ფილ­მე­ბი უწო­დო, რო­მე­ლი­მე

რთუ­ლი­ა, სტან­დარ­ტი­სა და სა­ნა­ხა­ო­ბი­თი

ბა­რი თავ­გა­და­სავ­ლე­ბით თა­ვის მო­წო­ნე­ბის

კა­ტე­გო­რი­ა­შიც კი) მი­მართ ინ­ტე­რე­სი გა­ნელ­ დე­ბა, ხო­ლო დამ­ცი­ნა­ვი იგ­ნო­რი­რე­ბა გა­იზ­რ­

ა­ლუ­რი პრე­ტენ­ზი­ე­ბიც.

მოთხოვ­ნი­ლე­ბის კრი­ტე­რი­უ­მის დად­გე­ნა

ტრა­დი­ცია სწო­რედ იგი­ვე სო­ცი­უმს (თუმცა, კი­

­ ამ გარ­კ­ვე­ულ კრი­ზი­სულ იქ, სა­დაც წარ­მო­ებ

­ ე­ნო­ბით) დევ კარ­გი, სულ უფ­რო მცი­რე რა­ოდ

დე­ბა ისე­ვე, რო­გორც ერ­თი და იგი­ვე უკ­ბი­ლო

ფა­ზას სულ ცო­ტა ხნის წი­ნათ და­აღ­წია თა­ვი.

აღაფ­რ­თო­ვა­ნებს. რო­გორც კი ამ­გ­ვარ გარ­

ხუმ­რო­ბის მი­მართ ნელ­დე­ბა მსმე­ნე­ლის

და მა­ინც, არ­სე­ბობს მუდ­მი­ვი გა­მარ­თ­ლე­

თო­ბას მიჩ­ვე­ულ სა­ზო­გა­დო­ე­ბას შე­სა­ფე­რი­სი

ინ­ტე­რე­სი; ისე­ვე, რო­გორც გა­უ­გე­ბა­რი, ეგ­რეთ

ბის პრე­ცე­დენ­ტე­ბი იმით, რომ ესათუის

ცი­ნიზ­მით პა­სუ­ხო­ბენ, ის აგ­რე­სი­ულ ­ ი ხდე­ბა

წო­დე­ბუ­ლი „ქალაქური“ ან კუთხუ­რი ტრა­დი­

ნაკ­ლე­ბად სა­ინ­ტე­რე­სო ან სუ­ლაც არა­კი­ნე­

და იწყებს ეროვ­ნუ­ლი ხა­სი­ა­თის სა­ხე­ლით იმ

ცი­ის მი­მართ უჩ­ნ­დე­ბა მო­აზ­როვ­ნე ადა­მი­ანს,

მა­ტოგ­რა­ფი­უ­ლი პრო­ექ­ტი „სტანდარტებს

გე­მოვ­ნე­ბი­სა და პრი­მი­ტი­ვიზ­მის ქე­ბას, რომ­

რბი­ლად რომ ვთქვათ, კითხ­ვე­ბი...

პა­სუ­ხობს“ – თა­ნაც არა ვი­ზუ­ალ ­ უ­რი და

ლის ად­გი­ლიც ნამ­დვ ­ ი­ლად აღარ­სად არის...

რა მოვ­ლე­ნაა ეს სა­ბო­ლო­ოდ? ჩვე­უ­

31


შე­საძ­ლე­ბე­ლი, თუმ­ცა, ყვე­ლა­ფე­რი ეს გა­

ლებ­რი­ვი თან­მ­დე­ვია კი­ნოს გან­ვით­რე­ბის

გრჩე­ბა, თით­ქოს მთე­ლი გა­დამ­ღე­ბი ჯგუ­ფის

პრო­ცე­სის, რო­დე­საც ნე­ბის­მი­ერ ­ ი უსა­ხუ­რი

ზე­ამ ­ ო­ცა­ნაა მა­ყუ­რებ­ლის ყვე­ლა სა­შუ­ალ ­ ე­ბით

კეთ­და გა­სა­ო­ცა­რი გე­მოვ­ნე­ბით, ზო­მი­ე­რე­ბის

ნაკ­ლებ პრო­ფე­სი­უ­ლი ნი­მუ­ში უნ­და არ­სე­

გა­ცი­ნე­ბა. ამი­ტომ, მსა­ხი­ობ­თა ექ­ს­პან­სი­ურ ­ ო­ბა

გრძნო­ბით, ხიბ­ლით, ბუ­ნებ­რი­ო­ბით და კი­ნოს

ბობ­დეს, თუ კი­დევ სხვა რამ? ჩე­მი აზ­რით,

სა­რე­ჟი­სო­რო ამო­ცა­ნის შე­დე­გია ალ­ბათ. ან

სპე­ცი­ფი­კის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით...

­ ე­თე­სო გა­მო­სა­ვა­ლი იქ­ სამ­წუ­ხა­როდ, ეს სა­უკ

სუ­ლაც, არა­ვი­თა­რი კონ­კ­რე­ტუ­ლი ამო­ცა­ნის

ნე­ბო­და, რომ არ­სე­ბობ­დეს თუნ­დაც მცი­რე ამ

შე­დე­გი არ არის, რად­გან კა­ხურ­-­კუთხუ­

ლოდ უცა­ბე­დი იდე­ის შე­დე­გად არ იბა­დე­ბა.

პრო­ექ­ტის ავ­ტო­რე­ბის სურ­ვი­ლი, ხა­რის­ხობ­

რი მეტყ­ვე­ლე­ბი­სა და პერ­სო­ნაჟ­თა ქცე­ვის

მას წინ, გარ­და კი­ნო­ში კრი­ზი­სის პე­რი­ო­დი­სა,

რი­ვი და ელე­მენ­ტა­რუ­ლი დრა­მა­ტურ­გი­ულ ­ ი

პრი­მი­ტი­ვიზ­მი, მდა­რე გე­მოვ­ნე­ბა, მარ­თ­ლაც

მა­ყუ­რებ­ლის ნა­წი­ლის ცნო­ბი­ე­რე­ბის გარ­კ­ვე­

კრი­ტე­რი­უ­მე­ბი მა­ინც და­ეკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბი­ნათ.

რომ „იუმორინაზე“ წარ­მოდ­გე­ნი­ლი სკეტ­ჩის

უ­ლი კრი­ზი­სუ­ლი ეტა­პე­ბიც უძღ­ვის, ვი­ნა­იდ ­ ან,

შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბას ტო­ვებს.

რა­ღაც კონ­კ­რე­ტულ მო­ნაკ­ვეთ­ში არ გა­და­

„გარიგება 2“, რო­გორც მო­გეხ­სე­ნე­ბათ, ზა­ზა კო­ლე­ლიშ­ვი­ლის „გარიგების“ ეგ­რეთ წო­დე­ბუ­ლი გაგ­რძ ­ ე­ლე­ბაა – თხრო­ბის მე­ორ ­ ე

აგენ­ტე­ბად გა­დაც­მუ­ლი კა­ხე­ლე­ბი, რომ­ ლე­ბიც სა­სი­ძოს იტა­ცე­ბენ; ვაჟ­კა­ცი­ვით

მოვ­ლე­ნა, რა­ზეც ჩვენ ვმსჯე­ლობთ, მხო­

ფას­და გე­მოვ­ნე­ბის მოთხოვ­ნი­ლე­ბა­თა კრი­ ტე­რი­უ­მი. მაგ­რამ, არც ეს იქ­ნე­ბო­და პრობ­ლე­

ნა­წი­ლი, სა­დაც მა­რო (ნანული სა­რა­ჯიშ­ვი­

მო­აზ­როვ­ნე და მოქ­მე­დი გო­გო­ნა; მა­რო

მა, რომ არა არ­ჩე­ვა­ნის სიმ­წი­რე ქარ­თულ,

ლი) ათას­გ­ვა­რი ხრი­კე­ბით და­იბ­რუ­ნებს უკ­ვე

სი­ლა­მა­ზის სა­ლონ­ში; დუ­ტა სხირ­ტლ ­ ა­ძის

თუნ­დაც კო­მერ­ცი­ულ პრო­ექ­ტებ­ში. რაც უფ­რო

და­ო­ჯა­ხე­ბულ და პრო­ფე­სი­ონ ­ ალ მუ­სი­კო­სად

სოფ­ლის გა­მორ­ჩე­უ­ლი გმი­რი; მი­ტოს ცო­ლი

დი­დი იქ­ნე­ბა არ­ჩე­ვა­ნი, მით უფ­რო ნაკ­ლე­ბად

შემ­დ­გარ თა­ვის ქმარს, მი­ტოს. ხო­ლო შემ­დეგ

– მა­რი­ნე სა­ღა­რა­ძის მი­ერ გან­სა­ხი­ერ ­ ე­ბუ­ლი

მი­ექ­ცე­ვა ყუ­რადღე­ბა და­ბა­ლი კო­მერ­ცი­უ­

იძუ­ლე­ბუ­ლი ხდე­ბა, კვლავ და­ემ­შ­ვი­დო­ბოს

ქა­ლა­ქე­ლი ქა­ლი, რომ­ლის ეჭ­ვი­ა­ნო­ბა და

ლი, მხატ­ვ­რუ­ლი ხა­რის­ხის ნა­მუ­შევ­რებს; რაც

მას გა­სა­ოც ­ ა­რი პრი­მი­ტი­ვიზ­მით გა­თა­მა­შე­

გან­ც­დაც იმ­დე­ნად ყალ­ბი­ა, რომ ღი­მი­ლის

უფ­რო მე­ტი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი ექ­ნე­ბა კი­ნოს,

ბუ­ლი ეპი­ზო­დით, სა­დაც მა­რო ფეხ­მძ ­ ი­მო­ბის

ნა­სახ­საც კი აღარ იწ­ვევს. ყვე­ლა პერ­სო­ნა­

გა­მო­ავ­ლი­ნოს სა­კუ­თა­რი თა­ვი ნე­ბის­მი­ე­რი

ტეს­ტით ხელ­ში (სავარაუდოდ და­დე­ბი­თი

­ ა შორს წაგ­ვიყ­ვანს. ყო­ვე­ლი ჟის ჩა­მოთ­ვლ

მი­მარ­თუ­ლე­ბით და მათ შო­რის ყვე­ლა­ზე პრი­

პა­სუ­ხით!), წვი­მით დას­ვე­ლე­ბუ­ლი მოთ­ქ­ვამს:

მათ­გა­ნი ტე­ლე­ან ­ ეკ­დო­ტის მოქ­მე­დი პი­რის

­ იც (ოღონდ ჩვე­ულ მი­ტი­ულ კი­ნო­ჩა­ნა­ფიქ­რშ

„ესეც ხომ შენ­თ­ვინ მინ­დო­და, ბი­ჭო!“... თა­ვის­

შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბას ტო­ვებს.

პრო­ფე­სი­ულ დო­ნე­ზე), მით უფ­რო ად­ვი­ლად

თა­ვად ეს ფი­ნა­ლიც კი იმ­დე­ნად წა­ა­გავს ე.წ.

არა­ფე­რია ცუ­დი იმა­ში, რომ ამ­გვ ­ ა­რი პრო­

დად­გინ­დე­ბა ზღვა­რი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­ულ

ყვი­თე­ლი პრე­სის წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი სა­მოყ­ვა­

ექ­ტე­ბი არ­სე­ბობს. უარ­ყო­ფი­თი თა­ვად ის

ნა­მუ­შე­ვარ­სა და ტე­ლე­ან ­ ეკ­დოტს შო­რის. რაც

­ ეტს, რომ გან­სა­კუთ­რე­ რუ­ლო ჟურ­ნა­ლის სი­უჟ

მენ­ტა­ლუ­რი მოვ­ლე­ნა­ა, რო­მე­ლიც ჯერ კი­დევ

­ ე­ბა მოთხოვ­ნე­ბი გა­მო­სა­ხუ­ლე­ უფ­რო მკაც­რდ

უტო­ვებს მა­ყუ­რებ­ლის მხო­ლოდ ერთ ნა­წილს

ბის ხა­რის­ხის და­მა­ჯე­რებ­ლო­ბი­თი სტან­დარ­

ბულ უარ­ყო­ფით გრძნო­ბებს იწ­ვევს. მარ­თ­ლაც­და, სა­ბო­ლო­ოდ რა არის იმა­ზე ად­ვი­ლი, არ ვუ­ყუ­როთ ამ­გ­ვარ ფილ­მებს

მი­სი ყუ­რე­ბის სურ­ვილს. მაგ­რამ, მხო­ლოდ ნა­

ტე­ბის მი­მართ, მით უფ­რო მა­ლე მი­ვი­ღებთ

წილს და მე­ო­რე, არა­ნაკ­ლებ მნიშ­ვნ ­ ე­ლო­ვა­ნი

შე­დეგს არ­ჩე­ვა­ნის მხრივ: იქ­ნე­ბა ბევ­რი

თუ პრო­ექ­ტებს, თუ სა­ტე­ლე­ვი­ზიო ანეკ­დო­

ფაქ­ტი ისა­ა, რომ რო­გორც ზე­მოთ ით­ქ­ვა,

სა­შუ­ალ ­ ო გა­სარ­თო­ბი ხა­სი­ა­თის კო­მერ­ცი­უ­

ტებს იმ ქვე­ყა­ნა­ში, სა­დაც კი­ნო­წარ­მო­ე­ბა

მწი­რი არ­ჩე­ვა­ნის გა­მო, სწო­რედ კა­ხუ­რი, სვა­

ლი ფილ­მი, მე­ტად ან ნაკ­ლე­ბად სა­ინ­ტე­რე­სო

მდი­და­რია თა­ვი­სი მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბით.

ნუ­რი, მეგ­რუ­ლი თუ ჩვე­ნი ქვეყ­ნის სხვა კუთხის

­ უ­რი თე­მა­ტუ­რი ნიშ­ნით, მაგ­ თა­ვი­სი ვი­ზუ­ალ

ეს შე­საძ­ლე­ბე­ლი­ა, მაგ­რამ რა ვუ­ყოთ სა­

იუმო­რის იაფ­ფა­სი­ან ­ ი ინ­ს­ცე­ნი­რე­ბით, არც

რამ ამ მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბა­შიც ად­გი­ლი არ

ქარ­თ­ვე­ლოს, სა­დაც სა­ტე­ლე­ვი­ზიო ბა­დე­ში

კო­მერ­ცი­ულ ­ ი კი­ნოს ნი­მუ­ში შე­იძ­ლე­ბა შედ­გეს

ექ­ნე­ბა არა­კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­ულ ნა­მუ­შე­ვარს,

­ ­ბიც და არ­ხე­ბის მწი­რი არ­სე­ბუ­ლი თოქ­-­შო­უე

და სა­ინ­ტე­რე­სო შე­დე­გი მი­ვი­ღოთ, და არც

რო­მელ­თა პრე­ტენ­ზი­ას ­ აც, და­იკ ­ ა­ვონ ერ­თი,

არ­ჩე­ვა­ნი ხში­რად მი­მარ­თუ­ლია მსგავ­სი

ყვე­ლა­ზე მარ­ტი­ვი კი­ნო­ჩა­ნა­ხა­ტი.

მოვ­ლე­ნე­ბი­სად­მი და იმარ­თე­ბა კო­მი­კუ­რი

რაც შე­ეხ ­ ე­ბა იუმორს – რა თქმა უნ­და, მი­სი

ან რამ­დე­ნი­მე სა­ა­თი მა­ყუ­რებ­ლის ყო­ფა­ში იმი­სათ­ვის, რა­თა არა­ფე­რი და­უ­ტო­ვონ მას,

მსჯე­ლო­ბა: ვინ, რო­დის და რო­გორ მო­ნა­

ყვე­ლა­ზე უკი­დუ­რე­სი გა­მოვ­ლი­ნე­ბაც კი კი­ნო­

გა­უ­გე­ბა­რი პრი­მი­ტი­ვიზ­მის გარ­და, გა­სა­ქა­ნი

წი­ლე­ობ­და ამ პრო­ექ­ტებ­ში; ვინ, სად, რა,

ში, თუ ის გარ­კ­ვე­უ­ლი მხატ­ვ­რუ­ლი კონ­ცეფ­

აღარ მი­ე­ცე­მა. თა­ვის­თა­ვად გაქ­რე­ბა იმის

რო­გორ და რო­დის წარ­მოთ­ქ­ვა, რო­გორ

ცი­ის სა­ფუძ­ველ­ზე იქ­მ­ნე­ბა და ორ­გა­ნუ­ლია

სურ­ვი­ლიც, რო­მე­ლი­მე იაფ­ფა­სი­ან შო­უ­ში

„დაითანხმეს“ და ვერ „დაითანხმეს“ მა­ვა­ნი

ფილ­მის მხატ­ვ­რულ ქსო­ვილ­ში, მხო­ლოდ

და­ეთ­მოს ამ­გ­ვარ მოვ­ლე­ნებს ად­გი­ლი. შე­ დე­გად კი, ასე­თი­ვე ჯაჭ­ვუ­რო­ბის პრინ­ცი­პი­დან

და მა­ვა­ნი ფილ­მ­ში მო­ნა­წი­ლე­ო­ბის მი­სა­

სა­უ­კე­თე­სო გრძნო­ბებს ბა­დებს. ამის ყვე­ლა­ზე

ღე­ბად. ერ­თი სიტყ­ვით, ყვე­ლა­ფე­რი, რაც

მარ­ტივ, და­დე­ბით მა­გა­ლი­თე­ბად შეგ­ვიძ­ლია

გა­მომ­დი­ნა­რე, გაქ­რე­ბა სურ­ვი­ლი, სა­ერ­თოდ

და­სავ­ლურ სამ­ყა­რო­სა და სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში

და­ვა­სა­ხე­ლოთ, შორს რომ არ წა­ვი­დეთ,

რა­ი­მე მო­ის­მი­ნოს ან იხი­ლოს მა­ყუ­რე­ბელ­

შე­იძ­ლე­ბა სა­ტე­ლე­ვი­ზიო იაფ­ფა­სი­ა­ნი შო­უს

ირაკ­ლი კვი­რი­კა­ძის „ქვევრი“ და გუ­რამ პა­ტა­

მა ასე­თი ნა­მუ­შევ­რე­ბის შე­სა­ხებ. უფ­რო რომ

ჩვე­ულ თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბას წარ­მო­ად­გენს.

რა­ია ­ ს „რეკორდი“. ორი, სრუ­ლი­ად გან­სხ ­ვ ­ ა­

და­ვა­კონ­კ­რე­ტოთ – სვა­ნუ­რი, კა­ხუ­რი თუ

სრუ­ლი შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა იქ­მ­ნე­ბა, რომ

ვე­ბუ­ლი ფილ­მი, ორი იგა­ვი ქარ­თუ­ლი კი­ნოს

­ ე­ლოს სხვა კუთხის იუმო­რით იაფ­ სა­ქარ­თვ

­ ი. ამა­ვე დროს ორი­ვე მათ­განს ის­ტო­რი­აშ

ფა­სი­ან ­ ი სი­უჟ ­ ე­ტე­ბის შეთხ­ზ­ვა აღარ იქ­ნე­ბა

„გარიგება 2“ სა­მოყ­ვა­რუ­ლო კა­მე­რით გა­და­ ღე­ბუ­ლი სი­უ­ჟე­ტი­ა: რა არის ამ­გვ ­ ა­რი უხა­რის­

სა­ფუძ­ვლ ­ ად არა­ქარ­თუ­ლი ნა­წარ­მო­ე­ბი და­

ოდ­ნავ სა­ინ­ტე­რე­სო მა­ინც ქვე­ყა­ნა­ში, სა­დაც

ხო­ბის მი­ზე­ზი?!.. მარ­თა­ლი გითხ­რათ, ალ­ბათ

­ ი მწერ­ლის, ე­დო – „ქვევრი“ დი­დი იტა­ლი­ელ

მა­ყუ­რებ­ლის ღირ­სე­ბას პა­ტივს ვცემთ, და

­ ე­ლო­ბა. კრი­ტი­კას ამას აღარც აქვს მნიშ­ვნ

­ ი პი­რან­დე­ლოს ნა­წარ­ დრა­მა­ტურ­გის, ლუ­იჯ

არა­ვის სურს, მი­სი დრო სა­კუ­თა­რი შე­უმ­დ­გა­

ვერ უძ­ლებს დრა­მა­ტურ­გი­ა. პრო­ფე­სი­ო­ნა­

მო­ე­ბი­ა, ხო­ლო „რეკორდი“ ჩე­ხი მწერ­ლის,

რი ჩა­ნა­ფიქ­რით გაფ­ლან­გოს...

ლიზ­მის ელე­მენ­ტა­რულ ნორ­მებს ვერ აკ­მა­ყო­

­ ე­და­ვად კა­რელ ჩა­პე­კის ნო­ვე­ლა­ა. მი­უხ

ფი­ლებს რე­ჟი­სუ­რა. ხე­ლოვ­ნურ­ნი, არა­ბუ­ნებ­

ამი­სა, მა­თი „გადმოქართულებით“, გარ­და

რივ­ნი, არა­ორ­გა­ნულ­ნი, არა­და­მა­ჯე­რე­ბელ­ნი

მხატ­ვ­რუ­ლი სრულ­ყო­ფი­ლე­ბის მიღ­წე­ვი­სა,

არი­ან მსა­ხი­ო­ბე­ბი... ისე­თი შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა

ასე­ვე კუთხუ­რი იუმო­რის მოშ­ვე­ლი­ე­ბაც გახ­და

32


Cemi kino


specreproeqti

ლი­ტე­რა­ტუ­რათ­მ­ცოდ­ნე­ო­ბა­სა და ხე­

სა­ბედ­ნი­ერ ­ ოდ, არას­დ­როს გან­საზღ­ვრ ­ ა­ვენ

მა­ინც შემ­ცირ­და მხატ­ვ­რუ­ლი ინ­ფორ­მა­ცი­ის

ლოვ­ნე­ბათ­მც ­ ოდ­ნე­ობ ­ ა­ში დამ­კვ ­ იდ­რე­ბუ­

მედ­რო­ვე­ნი და კონ­ფორ­მის­ტე­ბი. ამი­ტო­მაც,

დე­ფი­ცი­ტი. სა­კუთ­რივ ეს­თე­ტი­კუ­რი თვალ­საზ­

ლი ტერ­მი­ნი „სამოციანელები“, ცხა­დი­ა,

­ ად მა­თი სა­ხე­ლე­ბი სწრა­ფად ის­ტო­რი­ულ

რი­სით, 60-70-იანი წლე­ბი კი­ნოს ის­ტო­რი­ა­ში,

უპირ­ვე­ლე­სად მიგ­ვა­ნიშ­ნებს იმ თა­ო­ბა­ზე,

ფერ­მკ ­ ­რ­თალ­დე­ბა და სუ­ლაც და­ვიწყე­ბას

მათ შო­რის ქარ­თულ კი­ნო­შიც, მრა­ვალ­მ­ხ­რი­ვი

ამ ათ­წ­ლე­უ­ლის ხე­ლოვ­ნე­ბის მი­მარ­თუ­

მი­ე­ცე­მა ხოლ­მე.

­ ა; მაგ­რამ ლე­ბა და ბე­დი რომ გან­საზღ­ვრ

პრო­ცე­სი, რო­მელ­მაც და­სა­ბა­მი და­უ­დო

ძი­ე­ბე­ბით ხა­სი­ათ­დე­ბო­და, იკ­ვე­თე­ბო­და არა­ერ­ თი სტი­ლუ­რი თუ ჟან­რუ­ლი ტენ­დენ­ცი­ა, და­იწყო

ეს ცნე­ბა შე­იც ­ ავს უფ­რო მრავ­ლის­მ­თ­ქმ ­ ელ

ხე­ლოვ­ნე­ბი­სად­მი ახალ მიდ­გო­მას, ახალ

ჩვენ­თ­ვის ახა­ლი ფორ­მე­ბის ათ­ვი­სე­ბა, მა­ნამ­დე

და მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან ას­პექტს – მი­ნიშ­ნე­ბას იმ

თე­მებს, პერ­სო­ნა­ჟებს, გა­მო­სახ­ვის ფორ­მებს,

უცხო პრობ­ლე­მა­თა მო­სინ­ჯ­ვა, ეკ­რან­ზე გა­

გარ­დამ­ტეხ ის­ტო­რი­ულ მო­ნაკ­ვეთ­ზე, რო­

50-იანი წლე­ბის მე­ო­რე ნა­ხევ­რი­დან და­იწყო.

მოჩ­ნ­დ­ნენ ახა­ლი გმი­რე­ბი. გან­სა­კუთ­რე­ბით

მელ­მაც გარ­კ­ვე­უ­ლი ციკ­ლის და­სას­რუ­ლი

მა­ნამ­დე კი საბ­ჭო­თა ხე­ლოვ­ნე­ბა და, უპირ­ვე­

ნა­ყო­ფი­ე­რი აღ­მოჩ­ნ­და ეროვ­ნუ­ლი ხა­სი­ა­თის

გვამ­ც­ნო და ახა­ლი სუნ­თ­ქ­ვა შთა­ბე­რა მა­შინ

ლე­სად კი­ნო, მძი­მე იდე­ო­ლო­გი­უ­რი წნე­ხის

გახ­ს­ნის ცდე­ბი.

ჯერ კი­დევ საბ­ჭო­თა ქვეყ­ნის ლი­ტე­რა­ტუ­რა­სა

ქვეშ იმ­ყო­ფე­ბო­და.

და ხე­ლოვ­ნე­ბას. მარ­თა­ლი­ა, მა­ლე ნა­თე­ლი

50-იან წლებ­ში მომ­ხდ ­ ა­რი პო­ლი­ტი­კუ­რი

ამ რთულ და წი­ნა­აღ­მ­დე­გობ­რივ პრო­ ცეს­ში კი­ნო­ხე­ლო­ვან­თა, უპი­რა­ტე­სად

გახ­და, რომ ოფი­ცი­ო­ზის მი­ერ გან­ცხა­დე­ბუ­

ცვლი­ლე­ბე­ბი, რო­მელ­თა ავ­ტო­რებს არა

„სამოციანელთა“, საკ­მა­ოდ დი­დი ჯგუ­ფი მო­ნა­

ლი დე­მოკ­რა­ტი­უ­ლი ცვი­ლე­ბე­ბის აუცი­ლებ­

პროგ­რე­სუ­ლი, არა­მედ სულ სხვა მო­ტი­ვე­ბი

წი­ლე­ობ­და, მაგ­რამ 20-ე სა­უ­კუ­ნის მე­ო­რე ნა­ხევ­

­ ის სა­ჭი­რო­ე­ბა დრო­ე­ბი­თი ლო­ბა, სი­მარ­თლ

ამოძ­რა­ვებ­დათ (ამიტომაც იყო ე.წ. „დათბობის“

რის ქარ­თუ­ლი კი­ნოს ძი­რი­თა­დი ტენ­დენ­ცი­ე­ბი­

და ილუ­ზო­რუ­ლი იყო – კვლავ ამოქ­მედ­და

პე­რი­ოდ ­ ი ასე­თი ხან­მოკ­ლე დე ეფე­მე­რუ­ლი),

სა და თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბე­ბის ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბი­სათ­ვის,

ცენ­ზუ­რა, აკ­რ­ძალ­ვე­ბი, მაგ­რამ მო­სახ­დე­ნი

მა­ინც ლი­ტე­რა­ტუ­რი­სა და ხე­ლოვ­ნე­ბი­სათ­ვის

იმ დროს სა­ოც­რად აღ­ზე­ვე­ბულ მსოფ­ლიო

მოხ­და: გარ­და­ტე­ხა ცნო­ბი­ე­რე­ბა­ში, დი­სი­

უაღ­რე­სად ცხო­ველ­მ­ყო­ფე­ლი აღ­მოჩ­ნ­და. ორ

კი­ნოს კონ­ტექ­ს­ტ­ში მი­სი ად­გი­ლის მი­ჩე­ნის­თ­

დენ­ტუ­რი ლი­ტე­რა­ტუ­რის მზის შუქ­ზე გა­მო­ტა­

ეტაპს შო­რის მთა­ვა­რი წყალ­გამ­ყო­ფი ზღვა­რი

ვის გა­დამ­წყ­ვე­ტი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა იმ ავ­ტორ­თა

ნა, ხე­ლო­ვან­თა სწრაფ­ვამ კი სი­მარ­თლ ­ ი­სა

იქ გა­დი­ო­და, სა­დაც სი­ყალ­ბეს სი­მარ­თ­ლის

შე­მოქ­მე­დე­ბას ჰქონ­და, ვინც ეროვ­ნუ­ლად

­ ი­სა­კენ, ძა­ლა მო­იკ­რი­ბა და, და ახ­ლის ძი­ებ

ძი­ე­ბა ცვლი­და, ზე­და­პი­რუ­ლო­ბას – სიღ­რ­მე­ში

ნიშ­ნე­უ­ლი, იდენ­ტუ­რი, მაგ­რამ იმავ­დ­რო­უ­ლად

თით­ქოს უკან დაბ­რუ­ნე­ბის გზე­ბი მოჭ­რა.

წვდო­მის ცდა, ნორ­მა­ტი­უ­ლო­ბას და ერ­თ­გ­

სამ­ყა­რო­ულ პრო­ცე­სებ­თან თა­ნა­ზი­ა­რი და, რაც

ეს, რა თქმა უნ­და, იმას არ ნიშ­ნავს, რომ

ვა­როვ­ნე­ბას – თა­ვი­სუფ­ლე­ბი­სა და მრა­ვალ­

მთა­ვა­რი­ა, სა­კუ­თა­რი, ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რი ნიშ­ნით

აღარ არ­სე­ბობ­დ­ნენ კო­ნი­უნ­ქ­ტუ­რი­სა და

ფე­როვ­ნე­ბი­სა­კენ და­უ­ო­კე­ბე­ლი სწრაფ­ვა...

აღ­ბეჭ­დი­ლი ეკ­რა­ნუ­ლი სამ­ყა­რო შექ­მ­ნა. რო­

­ ო­მი­სე­ბის დი­დოს­ტა­ტე­ბი, სა­ხელ­მწ ­ ი­ კომ­პრ

სწო­რედ ეს ტენ­დენ­ცი­ე­ბი იწყებს დამ­კ­ვიდ­რე­ბას

­ ის და ყველ­გან, ასეთ ხე­ლო­ გორც ყო­ველ­თვ

ფო დაკ­ვე­თე­ბის უსიტყ­ვო და ენ­თუ­ზი­ას­ტი

და 60-70-იან წლებ­ში უკ­ვე არაერთ ღირ­სე­

ვან­თა რიცხ­ვი ჩვენ­შიც არ­ცთ ­ უ დი­დი იყო.

შემ­სრ ­ უ­ლებ­ლე­ბი; იყ­ვ­ნენ და მრავ­ლა­დაც!

ულ ნა­ყოფს იმ­კის. ამა­ვე პე­რი­ოდ­ში, ასე თუ

მაგ­რამ ხე­ლოვ­ნე­ბის მა­გის­ტ­რა­ლურ გზას,

ისე, გა­ირ­ღვ ­ ა კარ­ჩა­კე­ტი­ლო­ბა, რამ­დე­ნად­მე

34

>> ირი­ნე კუ­ჭუ­ხი­ძე


35


50-60-იანი წლე­ბის ქარ­თ­ველ რე­ჟი­სორ­თა თა­

ბა­ხი­ძემ სა­თა­ვე და­უ­დო ქარ­თუ­ლი მოკ­ლე­

დრა­მა­ტულ ის­ტო­რი­ას­,­ა­ხალ­გაზ­რ­და გმი­რის

ნა­ვარ­სკ ­ვ ­ლ ­ ა­ვე­დი წარ­მო­უდ­გე­ნე­ლია თენ­გიზ

მეტ­რა­ჟი­ა­ნი კი­ნოს ბრწყინ­ვა­ლე სე­რი­ას. მან

ქა­ო­სი­თა და წყვდი­ა­დით მო­ცულ დრო­სა და

აბუ­ლა­ძის, რე­ზო ჩხე­იძ ­ ის, ოთარ იოსე­ლი­ან ­ ის,

ორი­გი­ნა­ლუ­რად გა­ი­აზ­რა მუნ­ჯი კი­ნოს კლა­

სივ­რ­ცე­ში მოგ­ზა­უ­რო­ბის შე­სა­ხებ, თან­და­თა­ნო­

ელ­დარ შენ­გე­ლა­ია ­ ს, გი­ორ­გი შენ­გე­ლა­ია ­ ს,

სი­კუ­რი „კომიკურის“ ტრა­დი­ცი­ებ ­ ი და თა­ვი­სი

­ ე­ლო­ბას ანი­ჭებს. ბის იგა­ვის მრა­ვალ­მ­ნიშ­ვნ

მი­ხე­ილ კო­ბა­ხი­ძის, ლა­ნა ღო­ღო­ბე­რი­ძის, თა­

„პატარა“ კი­ნო­შე­დევ­რე­ბით: „ქორწილი“ (1964

მაზ მე­ლი­ა­ვას, მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­ვი­ლის, რე­ზო

წ.) „ქოლგა“ (1967 წ.) და „მუსიკოსები“ (1969 წ.)

ლი მი­­უძღ­­­ვის რე­­ჟი­­სორ ოთარ იოსე­­ლი­­ანს,

ესა­ძის, ალექ­სან­დრ ­ ე რეხ­ვი­აშ­ვი­ლის და სხვა­

შექ­მ­ნა ღი­მი­ლით, სიყ­ვა­რუ­ლით, ოც­ნე­ბი­თა

რომ­­­ლის ყო­­ვე­­ლი ახა­­ლი ფილ­­­მი, რო­­გორც

თა და სხვა­თა სა­ხე­ლე­ბის გა­რე­შე.

და სევ­დით, ფან­ტა­ზი­ით, პლას­ტი­კი­თა და

წე­­სი,­მა­­ყუ­­რებ­­­ლი­­სა და კრი­­ტი­­კის ყუ­­რადღე­­ბის

მუ­სი­კით სავ­სე კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­უ­ლი სამ­ყა­რო.

ცენ­­­ტ­­­რ­­­ში ექ­­­ცე­­ვა ხოლ­­­მე. ჯერ კი­­დევ ად­­­რე­­ულ

რე­ჟი­სო­რებ­მა ელ­დარ შენ­გე­ლა­ი­ამ და თა­მაზ მე­ლი­ა­ვამ 1963 წელს გა­და­ი­ღეს თა­ვი­ან­თი

ქარ­­­თუ­­ლი კი­­ნოს აღი­­ა­­რე­­ბა­­ში დი­­დი ღვაწ­­­

60-70-იან წლებ­ში და­იდ­გა აგ­რეთ­ვე სა­უ­კე­თე­

მოკ­­­ლე­­მეტ­­­რა­­ჟი­­ან ფილ­­­მებ­­­ში „აპრილი“ (1962

სო კო­მე­დი­ურ ­ ი ფილ­მე­ბი: თა­მაზ მე­ლი­ა­ვას

წ.) და „თუჯი“ (1964 წ.) ნათ­­­ლად გა­­მო­­იკ­­­ვე­­თა

ერ­თობ­ლი­ვი სა­დე­ბი­უტ ­ ო ფილ­მი „თეთრი ქა­

„ლონდრე“ (1966წ.), ქართლოს ხო­ტი­ვა­

დი­­დი ხე­­ლო­­ვა­­ნის კი­­ნო­­პო­­ე­­ტი­­კა,­„­ ­პ­რო­ზი­სა“

რა­ვა­ნი“, სა­დაც მწყემ­ს­თა ცხოვ­რე­ბის სირ­თუ­ლე

რის „სერენადა“ (1968 წ.), ბა­ა­დურ წუ­ლა­ძის

და „პოეზიის“ სინ­­­თე­­ზი­­სა­­კენ სწრაფ­­­ვა. ოთარ

და ამ სირ­თუ­ლის წი­ნა­შე მდგო­მი ადა­მი­ა­ნე­ბის

„ფეოლა“ (1970წ.), ირაკ­ლი კვი­რი­კა­ძის

იოსე­­ლი­­ა­­ნის ცნო­­ბი­­ლი ნა­­წარ­­­მო­­ე­­ბე­­ბი

არ­ჩე­ვა­ნის დრა­მა­ტიზ­მია ნაჩ­ვე­ნე­ბი. და­ვით

„ქვევრი“ (1970 წ.) და „ქალაქი ანა­რა“ (1976 წ.),

„გიორგობისთვე“ (1966 წ.), „იყო შაშ­­­ვი მგა­­

კლდი­აშ­ვი­ლის მოთხ­რო­ბის „მიქელას“ (1964

ნა­ნა მჭედ­ლი­ძის „პირველი მერ­ცხა­ლი“ (მთ.

ლო­­ბე­­ლი“ (1971 წ.) და „პასტორალი“ (1976 წ.)

წ.) სტი­ლის­ტუ­რად სა­ინ­ტე­რე­სო ეკ­რა­ნი­ზა­ცი­ის

როლში დო­დო აბა­ში­ძე, 1975 წ.) და „იმერული

ადა­­მი­­ა­­ნურ ურ­­­თი­­ერ­­­თო­­ბა­­თა პრობ­­­ლე­­მებ­­­ზე

შემ­დეგ­ელ­დარ შენ­გე­ლა­ია ­ მ დრა­მა­ტურგ რე­ზო

ეს­კი­ზე­ბი“ (1980 წ.), გუ­რამ პა­ტა­რა­ი­ას

მოგ­­­ვითხ­­­რობს. მას­­­ში ავ­­­ტო­­რი მძაფ­­­რად გა­­

გაბ­რი­ა­ძის სცე­ნა­რით შე­სა­ნიშ­ნა­ვი კო­მე­დი­ურ ­ ი

„რეკორდი“ (1973 წ.) და სხვა.

ფილ­მე­ბი შექ­მნ ­ ა. „არაჩვეულებრივი გა­მო­ფე­ნა“

ნიც­­­დის წარ­­­სუ­­ლის ტრა­­დი­­ცი­­ე­­ბის მსხვრე­­ვას,

თე­მა­ტუ­რი და ჟან­რობ­რი­ვი მრა­ვალ­ფე­

დრო­­ის დი­­ნე­­ბი­­სა და არ­­­სე­­ბო­­ბის წა­­მი­­ე­­რე­­ბის დრა­­მას, ცხოვ­­­რე­­ბის საზ­­­რი­­სის ძი­­ე­­ბის სირ­­­თუ­­

(1968 წ.) ირო­ნი­უ­ლი ტრა­გი­კო­მე­დიაა ხე­ლოს­

როვ­ნე­ბით გა­მო­ირ­ჩე­ვა გი­ორ­გი შენ­გე­ლა­

­ ომ­ლის ნად ქცე­უ­ლი მო­ქან­და­კის შე­სა­ხებ­,­რ

ი­ას შე­მოქ­მე­დე­ბა. თა­ვის პირ­ველ ფილ­მ­ში

­ უ­ლი­ე­რი ფა­­სე­­უ­­ლო­­ბე­­ბის მომ­­­ხ­­­მა­­რებ­­­ლუ­­ ლეს­,­ს

ცხოვ­რე­ბი­სე­ულ ­ ი კომ­პრ ­ ო­მი­სის მი­მართ

„ალავერდობა“ (1963 წ., გუ­რამ რჩე­უ­ლიშ­ვი­

რი სუ­­ლის­­­კ­­­ვე­­თე­­ბით შეც­­­ვ­­­ლას. ყვე­­ლა­­ფერ­­­ში

კრი­ტი­კუ­ლი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა ავ­ტო­რებ­მა სიყ­

ლის ნო­ვე­ლის მი­ხედ­ვით) გ.შენ­გე­ლა­ი­ამ დი­დი

იგ­­­რ­­­ძ­­­ნო­­ბა ნოს­­­ტალ­­­გია იმ ღრმა კავ­­­ში­­რე­­ბის

ვა­რუ­ლი­თა და თა­ნაგ­რ­ძ­ნო­ბით, იუმო­რით გა­

ექ­ს­პ­რე­სი­უ­ლო­ბით გა­მო­ხა­ტა სუ­ლი­ე­რად ამაღ­

მი­­მართ, რო­­მე­­ლიც ად­­­რე ადა­­მი­­ან­­­სა და გა­­რე­­

მო­ხა­ტეს. „შერეკილებში“ (1973 წ.) რ.გაბ­რი­ა­ძე

­ ი­სა და და­უ­ო­კე­ბე­ ლე­ბუ­ლი,­ძ­ლი­ე­რი ხა­სი­ათ

მოს სუ­­ლი­­ერ სი­­ლა­­მა­­ზე­­სა და ყო­­ველ­­­დღი­­ურ

და ე.­შენ­გე­ლაია ზღაპ­რის, გრო­ტეს­კის, ბუ­ფო­

ლი ბუ­ნე­ბის ახალ­გაზ­რ­და გმი­რის პრო­ტეს­ტი

ყო­­ფას, თვით ადა­­მი­­ა­­ნებს შო­­რის არ­­­სე­­ბობ­­­და

ნა­დი­სა და ყო­ფი­თი კო­მე­დი­ის შერ­წყ­მის იგა­ვურ

და­მა­ხინ­ჯე­ბუ­ლი ტრა­დი­ცი­ე­ბი­სა და ღრე­ო­ბა­ში

და რომ­­­ლის და­­კარ­­­გ­­­ვაც რე­­ჟი­­სო­­რი­­სათ­­­ვის

გან­ზო­გა­დე­ბას აღ­წე­ვენ და სიყ­ვა­რულ­ზე,

გა­დაზ­რდ ­ ი­ლი რე­ლი­გი­უ­რი დღე­სას­წა­უ­ლე­ბის

მთლი­­ა­­ნო­­ბის, ჰარ­­­მო­­ნი­­ის და­­კარ­­­გ­­­ვის ტოლ­­­ფა­­

თა­ვი­სუფ­ლე­ბა­ზე, გაფ­რე­ნა­ზე მე­ოც­ნე­ბე გმი­რე­

მი­მართ. რე­ჟი­სორ­მა დიდ შე­მოქ­მე­დე­ბის

სი­­ა. ოთარ იოსე­­ლი­­ა­­ნის ხე­­ლოვ­­­ნე­­ბა იმ­­­დე­­ნად

ბის რო­მან­ტი­კულ სამ­ყა­როს ქმნი­ან. 1977 წელს

წარ­მა­ტე­ბას მი­აღ­წია ფილ­მით „ფიროსმანი“

კი­­ნე­­მა­­ტოგ­­­რა­­ფი­­უ­­ლი­­ა, რომ ძნე­­ლად ემორ­­­ჩი­­

ე.­შენ­გე­ლა­ია ­ მ კვლავ დ.კლდი­აშ­ვი­ლის პრო­ზის

(1969 წ.), რომ­ლის სახ­ვი­თი გა­დაწყ­ვე­ტა

ლე­­ბა სიტყ­­­ვი­­ერ გად­­­მო­­ცე­­მას. მი­­სი ფილ­­­მე­­ბის­­­თ­­­

– ამ­ჯე­რად „სამანიშვილის დე­დი­ნაც­ვა­ლის“

და პო­ე­ტი­კა მთლი­ა­ნად ნი­კო ფი­როს­მა­ნის

ვის და­­მა­­ხა­­სი­­ა­­თე­­ბე­­ლია უჩ­­­ვე­­უ­­ლო დრა­­მა­­ტურ­­­

­ ა­დაც წი­ნა ფილ­მე­ბის ეკ­რა­ნი­ზა­ცი­ას მი­მარ­თა,­ს

ფერ­წე­რუ­ლი ტი­ლო­ე­ბის გა­ნუ­მე­ო­რე­ბე­ლი ხიბ­

გი­­უ­­ლი სტრუქ­­­ტუ­­რა, სა­­დაც არ არის ეკ­­­რა­­ნუ­­ლი

ექ­სც ­ ენ­ტ­რი­კუ­ლი სიმ­ძაფ­რე უკ­ვე ად­გილს უთ­

ლი­თაა ნა­კარ­ნა­ხე­ვი. გ.შენ­გე­ლა­ი­ამ ქარ­თუ­ლი

თხრო­­ბის ტრა­­დი­­ცი­­უ­­ლი სქე­­მა, მო­­უ­­ლოდ­­­ნე­­ლი

მობს ფა­ქიზ, სევ­და­ნა­რევ იუმორ­ს,­­ცხოვ­რე­ბის

კი­ნო ეროვ­ნულ მა­სა­ლა­ზე შექ­მ­ნი­ლი პო­პუ­ლა­

სი­­უ­­ჟე­­ტუ­­რი სვლე­­ბი. გმი­­რე­­ბის და­­მო­­კი­­დე­­ბუ­­

ტრა­გი­კულ გა­აზ­რე­ბას. სტი­ლის­ტი­უ­რი ორი­გი­ნა­

რუ­ლი ჟან­რე­ბი­თაც გა­ამ­დიდ­რა. „ვესტერნის“

ლე­­ბე­­ბი თით­­­ქ­­­მის შე­­უმ­­­ჩ­­­ნე­­ველ ნი­­უ­­ან­­­სებ­­­ზეა

ლუ­რო­ბა და კი­ნო­აზ­როვ­ნე­ბის ახა­ლი ელე­მენ­

ჟან­რშ ­ ია შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი მი­სი „მაცი ხვი­ტი­ა“

აგე­­ბუ­­ლი. რე­­ჟი­­სორს შეს­­­წევს უნა­­რი, ზუსტ, უხ­­­მო

ტე­ბი გა­მო­ავ­ლი­ნა რე­ჟი­სორ­მა თა­ვის შემ­დ­გომ

(1966 წ.), კლა­სი­კუ­რი მი­უ­ზიკ­ლის შე­სა­ნიშ­ნავ

პლან­­­ში მოგ­­­ვ­­­ცეს პერ­­­სო­­ნა­­ჟი­­სა და მოვ­­­ლე­­ნის

ნა­მუ­შევ­რებ­ში. თუ ფილ­მ­ში „ცისფერი მთე­ბი ანუ

ვა­რი­ა­ცას წარ­მო­ად­გენს „ვერის უბ­ნის მე­ლო­

სრულ­­­ყო­­ფი­­ლი და­­ხა­­სი­­ა­­თე­­ბა. იოსე­­ლი­­ან­­­თან

და­უჯ ­ ე­რე­ბე­ლი ამ­ბა­ვი“ (1983 წ.) ე.­შენ­გე­ლაია

დი­ებ ­ ი“ (1976 წ.), სა­დაც მუ­სი­კა და ქო­რე­ოგ­რა­

ანა­­ლი­­ტი­­კუ­­რი აზ­­­როვ­­­ნე­­ბის სიღ­­­რ­­­მე, ნოს­­­ტალ­­­

ჯერ კი­დევ არ ამ­ბობს უარს მის­თვ ­ ის და­მა­ხა­სი­ა­

ფია ორ­გა­ნუ­ლად ერ­წყ­მის მე­ლოდ­რა­მა­ტულ

გი­­უ­­რი გან­­­წყო­­ბი­­ლე­­ბა მუ­­დამ ფა­­ქი­­ზი, ოდ­­­ნავ

­ ულ ხერ­ხებ­ზე, იუმო­რის­ტუ­ლი­სა თე­ბელ მხატ­ვრ

სი­უჟ ­ ეტ­ს­,­ძ­ვე­ლი თბი­ლი­სის ცხოვ­რე­ბის სუ­რა­

მე­­ლან­­­ქო­­ლი­­უ­­რი იუმო­­რი­­თაა შე­­ზა­­ვე­­ბუ­­ლი,

და სა­ტი­რუ­ლის შე­ნიღ­ბულ ინ­ტო­ნა­ცი­ებ­სა და

თებს, კო­ლო­რი­ტულ პერ­სო­ნაჟ­თა ხა­სი­ა­თებს.

რაც სამ­­­ყა­­როს ლი­­რი­­კუ­­ლი აღ­­­ქ­­­მის, პო­­ე­­ტუ­­რი

რბილ ტო­ნა­ლო­ბა­ზე, „ექსპრეს ინ­ფორ­მა­ცი­ა­ში“

პო­პუ­ლა­რო­ბით სარ­გებ­ლობ­და სა­თავ­გა­და­

სტი­­ქი­­ის გან­­­სა­­კუთ­­­რე­­ბულ შეგ­­­რ­­­ძ­­­ნე­­ბას იწ­­­ვევს.

­ ე­ლო­ვა­ნი სო­ცი­ა­ლურ­-­ზ­ნე­ობ­ (1993 წ.) მნიშ­ვნ

სავ­ლო ფილ­მი „ხარება და გო­გი­ა“ (1987 წ.).

80-იანი წლე­­ბის და­­საწყი­­სი­­დან ო. ი­ო­­სე­­ლი­­ან­­­

რი­ვი პრობ­ლე­მე­ბი, ადა­მი­ა­ნე­ბის კონ­ფორ­

გი­ორ­გი შენ­გე­ლა­ი­ას­თ­ვის ასე­ვე ახ­ლო­ბე­ლია

მა მოღ­­­ვა­­წე­­ო­­ბა საფ­­­რან­­­გეთ­­­ში გა­­აგ­­­რ­­­ძე­­ლა,

მის­ტუ­ლი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ

სტი­ლი­ზე­ბუ­ლი ფერ­წე­რულ­-­თე­ატ­რა­ლუ­რი

სა­­დაც გა­­და­­ი­­ღო ფილ­­­მე­­ბი: „მთვარის ფა­­ვო­­

ცხოვ­რე­ბა­ში მომ­ხ­და­რი ცვლი­ლე­ბე­ბი­სა და

მა­ნე­რა. ფილ­მის „ახალგაზრდა კომ­პო­ზი­ტო­

რი­­ტე­­ბი“ (1984 წ.), „...და იქ­­­მ­­­ნა ნა­­თე­­ლი“ (1989

იდე­ა­ლე­ბი­სად­მი წარ­მო­ჩე­ნი­ლია სარ­კას­ტუ­ლი

რის მოგ­ზა­უ­რო­ბა“ (1985 წ.) სახ­ვი­თი მხა­რე

წ.), „პეპლებზე ნა­­დი­­რო­­ბა“ (1992 წ.), „ყაჩაღები.

ირო­ნი­ით, ხა­სი­ა­თე­ბი­სა და სი­ტუ­ა­ცი­ის შარ­ჟუ­ლი

რე­ჟი­სორს მე-19 სა­უ­კუ­ნის ფერ­წე­რის სტილ­ზე

თა­­ვი VII“ (1996 წ.), „ნახ­ვამ­დის ხმე­­ლე­­თო“ (1999

უტ­რი­რე­ბით, დრა­მა­ტურ­გი­უ­ლად და სტი­ლის­

დაყ­რდ ­ ­ნო­ბით აქვს გა­დაწყ­ვე­ტი­ლი. გა­მომ­

წ.), „ორ­შა­ბათ დი­­ლას“ (2001 წ.), „შემოდგომის

ტუ­რად ერ­თ­მა­ნე­თი­სა­გან სრუ­ლი­ად გან­ს­ხ­ვა­ვე­

სახ­ვე­ლო­ბი­თი პლას­ტი­კა აქ კონ­კ­რე­ტულ

ბა­­ღე­­ბი“ (2006 წ.), „შან­ტ­რა­პა“ (2010 წ.).

ბუ­ლი ეპი­ზო­დე­ბის მო­ზა­ი­კუ­რი სიჭ­რე­ლით.

აზ­რობ­რივ დატ­ვირ­თ­ვას ატა­რებს, ან­ვი­თა­

60-იან წლებ­ში რე­ჟი­სორ­მა მი­ხე­ილ კო­

36

რებს და ამ­ძაფ­რებს ავ­ტო­რის ჩა­ნა­ფიქრს და

ქარ­თულ კი­ნო­ში იგა­ვუ­რი ფორ­მა ძი­რი­თა­ დად სხვა­დას­ხ­ვა ჟან­რი­სა და სტრუქ­ტუ­რის


specreproeqti ამ გარდამტეხმა ისტორიულმა მონაკვეთმა გარკვეული ციკლის დასასრული გვამცნო სამ­ყა­როს ურ­თი­ერ­თ­და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბის

ელე­მენ­ტე­ბის, ყო­ფი­თი დე­ტა­ლე­ბის გამ­დიდ­

სო­სა­ნას სა­ხე ქარ­თუ­ლი კი­ნო­სათ­ვის იშ­ვი­ა­თი

რე­ბულ მხატ­ვ­რულ სის­ტე­მად ჩა­მო­ყა­ლიბ­და.

ფსი­ქო­ლო­გი­ურ ­ ი სიღ­რმ ­ ი­თა და ჰარ­მო­ნი­უ­ლო­

კვლე­ვის – თა­ვი­სი მუდ­მი­ვი თე­მის ერ­თ­გუ­ლი

ამ პრინ­ცი­პი­სა­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით­,­­რე­ჟი­სორ­მა

ბით გა­მო­ირ­ჩე­ვა. მარ­თ­ლაც­,­ქ ­ არ­თულ კი­ნო­ში

რჩე­ბა ლა­ნა ღო­ღო­ბე­რი­ძე ფილ­მებ­შიც: „დღეს

ალექ­სან­დ­რე რეხ­ვი­აშ­ვილ­მა შექ­მ­ნა ყო­ფით­­

ძნე­ლად მო­იძ ­ ებ­ნე­ბა სხვა ფილ­მი, სა­დაც

ღა­მე უთე­ნე­ბი­ა“ (1983 წ.), „ორომტრიალი“

-­რე­ა­ლუ­რი ნიშ­ნე­ბი­სა­გან მაქ­სი­მა­ლუ­რად

ადა­მი­ა­ნი ესო­დენ სრუ­ლად იყოს გა­აზ­რე­ბუ­ლი

(1986 წ.) და „ვალსი პე­ჩო­რა­ზე“ (1992 წ.).

გან­ტ­ვირ­თუ­ლი იგა­ვის უფ­რო „წმინდა“ სა­ხე და

და გახ­ს­ნი­ლი. პო­ე­ტუ­რი და იგა­ვუ­რი ფორ­მე­ბის

ამ კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ის საყ­რ­დე­ნად აშ­კა­რად გა­მო­

ეროვ­ნუ­ლი ხა­სი­ა­თის თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბა­თა კვლე­

თუ­ლი სიმ­ღე­რის მი­მართ სიყ­ვა­რუ­ლი­თაა

ხა­ტუ­ლი ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლუ­რი საწყი­სი და მკაც­რი

ვით გა­ტა­ცე­ბულ ავ­ტორ­თა შე­მოქ­მე­დე­ბა­ში,

გამ­სჭ ­ვ ­ ა­ლუ­ლი რე­ჟი­სორ სო­სო ჩხა­იძ ­ ის ფილ­

გა­მომ­სახ­ვე­ლო­ბი­თი სტი­ლის­ტი­კა აირ­ჩი­ა.

სამ­წუ­ხა­როდ­,­ჯ ­ ე­რო­ვა­ნი ად­გი­ლი არ ეთ­მო­ბო­

მე­ბი „ძველი ქარ­თუ­ლი სა­გა­ლობ­ლე­ბი“ (1971

ყო­ველ ფილ­მ­ში – იქ­ნე­ბა ეს მი­ხე­ილ ჯა­ვა­

­ ი და გმი­რის ში­ნა­გა­ნი სამ­ყა­რო­სა და სუ­ლი­ერ

წ.) და „შვიდკაცა“ (1992 წ.). მხატ­ვ­რუ­ლი სა­ხის დო­კუ­მენ­ტუ­რი ხერ­ხე­ბით შექ­მ­ნის სა­ო­ცა­რი

ერის კულ­ტუ­რუ­ლი სა­გან­ძუ­რი­სა და ქარ­

ხიშ­ვი­ლის დრა­მის „უპატრონოს“ ეკ­რა­ნი­ზა­

მდგო­მა­რე­ო­ბის წარ­მო­ჩე­ნას, მის ფსი­ქო­ლო­

ცი­ა ­„ნ ­ უ­ცა“ (1971 წ.), იგა­ვუ­რი გან­ზო­გა­დე­ბის

გი­ურ და­ხა­სი­ა­თე­ბა­სა და ანა­ლიზს. ამ მხრივ

უნა­რი გა­მო­ავ­ლი­ნა სო­სო ჩხა­იძ ­ ემ აგ­რეთ­ვე

პრინ­ციპ­ზე აგე­ბუ­ლი, ტრა­გი­კულ ეპო­ქა­თა

„დიდი მწვა­ნე ვე­ლი“, შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, რომ

სა­ტე­ლე­ვი­ზიო ფილ­მშ ­ ი „თუში მეცხ­ვა­რე“ (1977 წ.), სა­დაც ავ­ტორ­მა უარი თქვა მო­გო­ნილ

ალე­გო­რი­უ­ლი რე­კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­ე­ბი „XIX სა­უ­კუ­

ბედ­ნი­ე­რი გა­მო­ნაკ­ლი­სი­ა. ერის კულ­ტუ­რუ­ლი

ნის ქარ­თუ­ლი ქრო­ნი­კე­ბი“ (1978 წ.) და „გზა

მემ­კ­ვიდ­რე­ო­ბი­სად­მი ზნე­ობ­რი­ვი და­მო­კი­დე­

კონ­ფ­ლიქ­ტ­ზე და გმირ­თა სუ­ლი­ე­რი სი­ლა­

ში­ნი­სა­კენ“ (1981 წ.), თუ თა­ნა­მედ­რო­ვე მა­სალ­ზე

ბუ­ლე­ბი­სა და პა­სუ­ხის­მგ ­ ებ­ლო­ბის სა­კითხია

მა­ზე, ბუ­ნე­ბას­თან ში­ნა­გა­ნი კონ­ტაქ­ტი მათ

შექ­მ­ნი­ლი „საფეხური“ (1986 წ.) და „მიახლოება“

წა­მოჭ­რი­ლი მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­ვი­ლის მომ­დევ­ნო

ყო­ველ­დღი­ურ საქ­მი­ა­ნო­ბა­ში, ცხოვ­რე­ბი­სე­ულ

(1989 წ.), სა­დაც ეს­თე­ტი­კუ­რად სრულ­ყო­ფი­ლი

ფილ­მ­ში „ცხელი ზაფხუ­ლის სა­მი დღე“ (1981 წ.),

სი­მარ­თ­ლე­ში დაგ­ვა­ნა­ხა.

პი­რო­ბი­თი სამ­ყა­რო აბ­სურ­დამ­დეა მიყ­ვა­ნი­ლი –

რომ­ლის ლო­გი­კურ გაგ­რ­ძე­ლე­ბად ში­ე­იძ­ლე­

ქარ­თულ კი­ნო­ში გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ად­გი­

­ ო თე­მე­ბი­სა და რე­ჟი­სო­რი ზო­გად­სა­კა­ცობ­რი­ობ

ბა ჩა­ით­ვა­ლოს სა­ტე­ლე­ვი­ზიო დო­კუ­მენ­ტუ­რი

ლი უკა­ვია რე­ჟი­სორ რე­ზო ესა­ძის შე­მოქ­მე­დე­

პრობ­ლე­მე­ბის ღრმა ფი­ლო­სო­ფი­ურ გა­აზ­რე­ბას

ფილ­მე­ბი „გზა“ (1981 წ.) და „ქართული ფე­ნო­მე­

ბას. მი­სი ფილ­მე­ბი: „ერთი ნახ­ვით შეყ­ვა­რე­ბა“

მხო­ლოდ კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­უ­ლი პლას­ტი­კუ­რი

ნი“ (1992 წ.), რომ­ლებ­შიც რე­ჟი­სო­რი ქარ­თ­ვე­ლი

(1977 წ.), „ნეილონის ნაძ­ვის ხე“ (1985 წ.),

სა­შუ­ალ ­ ე­ბე­ბით აღ­წევს. თხრო­ბის ას­კე­ტუ­რი

ერის მრა­ვალ­სა­უ­კუ­ნო­ვან ის­ტო­რი­ა­სა და სუ­

„ჭე­რი“ (2004 წ.) ორი­გი­ნა­ლუ­რი კი­ნე­მა­ტოგ­

სტი­ლი, შე­ნე­ლე­ბუ­ლი რიტ­მი, გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბის

ლი­ერ ფა­სე­უ­ლო­ბა­თა სიმ­დიდ­რე­ზე მოგ­ვითხ­

­ ი აზ­როვ­ნე­ბით გა­მო­ირ­ჩე­ვა და რა­ფი­ულ

არაჩ­ვე­უ­ლებ­რი­ვი ფო­ტოგ­რა­ფი­უ­ლო­ბა,­ძუნ­წი,­

რობს. მ.კო­კო­ჩაშ­ვი­ლის ბო­ლო ნა­მუ­შევ­რე­

„ინტელექტუალური კი­ნოს“ შე­სა­ნიშ­ნავ ნი­მუ­

მ­კა­ფიო დე­ტა­ლე­ბით სიღ­რმ ­ ი­სე­ულ შრე­ებ­ში

ბია – სრულ­მეტ­რა­ჟი­ა­ნი მხატ­ვრ ­ უ­ლი ფილ­მი

შებს წარ­მო­ად­გენს.

წვდო­მის უნა­რი და სხვა მხატ­ვ­რუ­ლი ნიშ­ნე­ბი

„ნუცას სკო­ლა“ (2000 წ.), მოკ­ლე­მეტ­რა­ჟი­ა­ნი

ანი­ჭე­ბენ ალექ­სან­დ­რე რეხ­ვი­აშ­ვი­ლის კი­ნო­სამ­

ვი­დე­ო­ფილ­მე­ბი: „ვარიაცია ოტე­ლოს თე­მა­ზე“

ეკ­რა­ნი­ზა­ცი­ა­თა რიცხვს ეკუთ­ვნ ­ ის გე­ლა

ყა­როს იმ სტი­ლის­ტურ სრულ­ყო­ფას, რო­მე­ლიც

(2004 წ.) და „უსუი“ (2005 წ.), მხატ­ვრ ­ ულ­-­დო­კუ­

კან­დე­ლა­კის ფილ­მი „უბედურება“ (1979 წ.),

რე­ჟი­სო­რის შე­მოქ­მე­დე­ბის ეს­თე­ტი­კურ პრინ­ცი­

მენ­ტუ­რი სუ­რა­თი „სახლი სი­ხა­რუ­ლი­სა“ (2010

რო­მე­ლიც რე­ჟი­სორ­მა და­ვით კლდი­აშ­ვი­ლის

პად შე­იძ­ლე­ბა მი­ვიჩ­ნი­ოთ.

წ.) ლე­გენ­და­რუ­ლი ფილ­მის „ქეთო და კო­ტეს“

პრო­ზის მი­ხედ­ვით გა­და­ი­ღო.

1962 წელს მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­ვილ­მა დად­გა ერ­

შე­სა­ხებ. ქარ­თუ­ლი ვა­ზის ის­ტო­რი­ას მი­უძღ­ვ­ნა

კლა­სი­კუ­რი ლი­ტე­რა­ტუ­რის სა­უკ ­ ე­თე­სო

­ ე­ლო­ში შექ­მ­ნა თა­ვი­სი უკა­ნას­კ­ სა­ქარ­თვ

თ­-ერ­თი სა­უ­კე­თე­სო ქარ­თუ­ლი სა­ბავ­შ­ვო ფილ­

რე­ჟი­სორ­მა თა­ვი­სი ბო­ლო დო­კუ­მენ­ტუ­რი ფილ­

ნე­ლი ფილ­მე­ბი „ლეგენდა სუ­რა­მის ცი­ხე­ზე“

მი „არდადეგებზე“. მა­ლე მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­ვილ­მა

მი „ღვინის აკ­ვა­ნი“ (2012 წ.).

(დოდო აბა­ში­ძეს­თან ერ­თად, 1984 წ.) და

მი­ხე­ილ ჯა­ვა­ხიშ­ვი­ლის მოთხ­რო­ბის „მუსუსის“

მა­სა­ლი­სად­მი პი­რა­დულ­მა და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­

„აშუღ-ყარიბი“ (1988 წ.) შე­სა­ნიშ­ნავ­მა ხე­ლო­ ვან­მა სერ­გო ფა­რა­ჯა­ნოვ­მა, რომ­ლის უნი­კა­

ეკ­რა­ნი­ზა­ცი­ას მი­მარ­თა და იუმო­რით გახ­ს­ნა

ბამ მნიშ­ვ­ნე­ლოვ­ნად გან­საზღ­ვრ ­ ა რე­ჟი­სო­რი

ეროვ­ნუ­ლი ხა­სი­ა­თე­ბი მოკ­ლე­მეტ­რა­ჟი­ან სუ­

ქა­ლის ლა­ნა ღო­ღო­ბე­რი­ძის შე­მოქ­მე­დე­ბა.

ლუ­რი ხე­ლოვ­ნე­ბა აღ­მო­სავ­ლუ­რი კულ­ტუ­რის

რათ­ში „მიხა“ (1965 წ.). შემ­დ­გომ­ში რე­ჟი­სო­რის

მის პირ­ველ მხატ­ვ­რულ ფილ­მ­ში „ერთი ცის

ტრა­დი­ცი­ე­ბი­დან და თბი­ლი­სუ­რი ფოლ­კ­ლო­

შე­მოქ­მე­დე­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი თე­მა გახ­და

ქვეშ“ (1961 წ.) გა­ერ­თი­ა­ნე­ბუ­ლია სა­მი ნო­ველა,

რი­დან იღებს სა­თა­ვეს.

პი­როვ­ნე­ბის სამ­ყა­როს­თან, სა­ზო­გა­დო­ე­ბას­თან

რომ­ლებ­შიც მე­ოც ­ ე სა­უ­კუ­ნის სხვა­დას­ხ­ვა პე­რი­

ურ­თი­ერ­თო­ბის რთუ­ლი, წი­ნა­აღ­მ­დე­გობ­რი­

­ ელ ქალ­თა სა­ხე­ებ ­ ია მო­ცე­მუ­ლი. ო­დის ქარ­თვ

ად­გი­ლი და­ვუთ­მეთ „სამოციანელთა“ ღირ­სე­

„ფილმპრინტის“ ამ ნო­მერ­ში საკ­მა­ოდ დი­დი

ვი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბის კვლე­ვა. ქარ­თუ­ლი

ქა­ლის ხა­სი­ათ ­ ის­,­მი­სი ბე­დი­სა და და­ნიშ­ნუ­ლე­

ულ წარ­მო­მად­გენ­ლებს: ლა­ნა ღო­ღო­ბე­რი­ძეს,

კი­ნოს ერ­თ­-ერ­თი სა­უ­კე­თე­სო ფილ­მის – „დიდი

ბის კვლე­ვის სიღ­რ­მით ჭეშ­მა­რი­ტად „ქალური“

ელ­დარ შენ­გე­ლა­ი­ას, აგ­რეთ­ვე მრა­ვალ­მხ ­ ­რი­

მწვა­ნე ვე­ლი“ (1967 წ.) – გმი­რის დრა­მა­ტიზ­მი

ფილ­მია „რამდენიმე ინ­ტერ­ვიუ პი­რად სა­

­ ულ ხე­ლო­ვანს – რე­ზო ვი ნი­ჭით და­ჯილ­დო­ებ

თა­ნა­მედ­რო­ვე ცხოვ­რე­ბის რიტ­მ­თან და­პი­

კითხებ­ზე“ (1978 წ.), სა­დაც მსა­ხი­ობ­მა სო­ფი­კო

ესა­ძეს, რომ­ლის ფერ­წე­რულ და პო­ე­ტურ

რის­პი­რე­ბი­დან, ადა­მი­ან­სა და ბუ­ნე­ბას შო­რის

ჭი­ა­უ­რელ­მა შე­სა­ნიშ­ნა­ვად გად­მოს­ცა ავ­ტო­რის

ნა­წარ­მო­ებ ­ ებს, დარ­წმ ­ უ­ნე­ბულ­ნი ვართ, სი­ა­

ორ­გა­ნუ­ლი კავ­ში­რე­ბის რღვე­ვი­დან მომ­დი­ნა­

ლი­რი­კუ­ლი ინ­ტო­ნა­ცია და ფსი­ქო­ლო­გი­უ­რად

მოვ­ნე­ბით გა­ეც­ნო­ბა ჟურ­ნა­ლის მკითხ­ვე­ლი.

რე­ობს. რე­ჟი­სო­რის დამ­სა­ხუ­რე­ბა­ა, რომ მსა­

­ ა გმი­რის რთუ­ლი, უკომ­ და­მა­ჯე­რებ­ლად გახ­სნ

ხი­ობ დო­დო აბა­ში­ძის მი­ერ შექ­მ­ნი­ლი მწყემ­სი

პ­რო­მი­სო ხა­სი­ათ ­ ი. ქა­ლი­სა და დრა­მა­ტუ­ლი

>> არ­ჩილ შუ­ბაშ­ვი­ლი

37


ფოტო: პირადი არქივიდან


interviu

კი­ნო­მე­ტა­ფო­რის ძი­ე­ბა­ში...

ქარ­თ­ვე­ლი სა­მო­ცი­ან ­ ე­ლე­ბი – პი­რო­ბი­თად, ასე ვუ­წო­დებთ კი­ნო­რე­ჟი­სორ­თა თა­ობ ­ ას,

ფილ­მებ­მა მის ცნო­ბი­ე­რე­ბა­ზე; აანა­ლი­ზებს

გა­მო­ფე­ნის“, „ცისფერი მთე­ბის“ ხიბ­ლ­ზე.

პრობ­ლე­მებს და პრო­ცე­სებს დღე­ვან­დელ

რე­ა­ლო­ბის და პო­ე­ტუ­რი, მხატ­ვ­რუ­ლი

ქარ­თულ კი­ნო­ში. მი­სი პი­როვ­ნუ­ლი, ზო­გა­დი

ქარ­თუ­ლი კი­ნოს პო­ე­ტურ­-­მე­ტა­ფო­რუ­ლი

მე­ტა­ფო­რის ძი­ე­ბა­ში ელ­დარ შენ­გე­ლა­ი­ამ

ინ­ტე­რე­სე­ბი დღე­საც კი­ნოს უკავ­შირ­დე­ბა და

აზ­როვ­ნე­ბის სტი­ლი გან­საზღ­ვ­რა. ამ გზა­ზე

გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი, მხატ­ვრ ­ უ­ლად სავ­სე, ამა­ვე

რე­ჟი­სო­რი იხ­სე­ნებს იმ ეპო­ქა­საც, რო­მელ­მაც

უამ­რა­ვი სა­ხეც­ვ­ლი­ლე­ბა, წი­ნა­აღ­მ­დე­გობ­რი­ვი

დროს მკვეთ­რად გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი სამ­ყა­რო

უამ­რა­ვი რამ გან­საზღ­ვ­რა ხე­ლოვ­ნე­ბა­ში...

რო­მელ­მაც მე­ო­ცე სა­უ­კუ­ნის 60-70-ან წლებ­ში,

მო­ტი­ვი და რთუ­ლი მხატ­ვ­რუ­ლი ტენ­დენ­ცია

შექ­მ­ნა; სამ­ყა­რო და­სახ­ლე­ბუ­ლი პერ­სო­

და­ი­ბა­და. მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ ამ პე­რი­

ნა­ჟე­ბით, რომ­ლებ­მაც ჩვე­ნამ­დე მო­ი­ტა­ნეს

ოდ­ში კი­ნო­მე­ტა­ფო­რა ეკ­რან­ზე სრუ­ლი­ად

ხა­სი­ა­თის, ქცე­ვის ნიშ­ნე­ბის თა­ვი­სე­ბუ­რე­ბე­ბი,

ქარ­თუ­ლი კი­ნოს­თ­ვის სა­ინ­ტე­რე­სო ეპო­ქა

სხვა­დას­ხ­ვაგ­ვა­რი­ა, მა­ყუ­რებ­ლის ცნო­ბი­ე­რე­

ეპო­ქას­თან თან­ხვ ­ ედ­რის შეგ­რძ ­ ­ნე­ბა, ამ სამ­ყა­

პი­რა­დად თქვე­ნი და თქვე­ნი თა­ო­ბის რე­ჟი­

ბა­ში. პო­ე­ტუ­რო­ბის ხსე­ნე­ბის­თა­ნა­ვე ელ­დარ

რო­ში კი­დევ ერ­თხელ დაბ­რუ­ნე­ბის სურ­ვი­ლი.

სორ­თა წყა­ლო­ბით შე­იქ­მ­ნა, ყო­ველ­თ­ვის

შენ­გე­ლა­ი­ას ფილ­მე­ბი წა­მო­ტივ­ტივ­დე­ბა ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

მე­დებს „შერეკილების“, „არაჩვეულებრივი

ხოლ­მე. ეს ბუ­ნებ­რი­ვია – შეთხ­ზუ­ლი, ამა­ვე

ელ­დარ შენ­გე­ლაია ცდი­ლობს, ვრცლად არ ისა­უბ­როს სა­კუ­თარ ფილ­მებ­ზე. ეს მას

ბა­ტო­ნო ელ­დარ, გარ­და იმი­სა, რომ

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი მოვ­ლე­ნე­ბის თა­ნა­მო­ნა­წი­ლე იყა­ვით. თა­ვი­დან­ვე მინ­და გკითხოთ: კარ­გად

დროს ხში­რად მკვეთრ რე­ა­ლო­ბას მი­ახ­ლო­ე­

უხერ­ხულ პე­და­ლი­რე­ბად მი­აჩ­ნი­ა. ყო­ველ­

მახ­სოვს, რამ­დე­ნად აქ­ტი­უ­რი მო­ნა­წი­ლე­ო­

ბუ­ლი, რო­მან­ტიკ­უ­ლი და ამა­ვე დროს ძა­ლი­

თ­ვის კე­თილ­გან­წყო­ბი­ლია და ხე­დავს, თუ

­ ეთ კი­ნო­ცენ­ტ­რის შექ­მ­ნა­ში. თქვენ ბა მი­იღ

ან კარ­გად ნაც­ნო­ბი რე­ა­ლო­ბი­დან მო­სუ­ლი

რამ­დე­ნად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი იყო ქარ­თუ­ლი

იყა­ვით ამ პრო­ექ­ტის ერ­თ­-ერ­თი ინი­ცი­ა­ტო­რი.

გმი­რე­ბი, იმ­დე­ნად ჰარ­მო­ნი­ულ, პო­ე­ტურ სამ­

კი­ნოს­თვ ­ ის გა­სუ­ლი სა­უ­კუ­ნის 60-ან წლებ­ში

უამ­რა­ვი წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბის გა­და­ტა­ნა გი­წევ­

ყა­როს ქმნი­ან ამ რე­ჟი­სო­რის შე­მოქ­მე­დე­ბა­ში,

გან­ვი­თა­რე­ბუ­ლი პრო­ცე­სე­ბი; ახ­სოვს, რა

დათ. გა­ვი­და დრო, კი­ნო­ცენ­ტ­რ­მა თა­ვი­სი

რომ არც დრო და არც ის­ტო­რია არ მოქ­

ზე­გავ­ლე­ნა მო­ახ­დი­ნა ნე­ო­რე­ა­ლის­ტურ­მა

მუ­შა­ო­ბის შე­დე­გე­ბი უკ­ვე წარ­მო­ა­ჩი­ნა. სა­ინ­ტე­

39


ფილ­მე­ბი სამ­თავ­რო­ბო აგა­რა­კებ­ზე იგ­ზავ­ნე­

რე­სო­ა, დღეს რას ფიქ­რობთ მი­სი რე­ა­ლუ­რი

ეპი­ზო­დე­ბი ამოჭ­რეს. მხო­ლოდ მოგ­ვი­ა­ნე­ბით

და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის, მი­სი პრო­ექ­ტე­ბის შე­სა­ხებ?

მი­ი­ღო ამ ფილ­მ­მა დღე­ვან­დე­ლი, ყვე­ლას­თ­

ბო­და. იქ­ვე სუფ­რა იყო გაშ­ლი­ლი. ვი­ფიქ­რე,

ვის ნაც­ნო­ბი სა­ხე.

რომ ჩვენ გაგ­ვი­მას­პინ­ძ­ლ­დნ ­ ენ. თუმ­ცა, რო­ ­ ა, ეს ყვე­ლა­ფე­რი გორც მოგ­ვი­ა­ნე­ბით გა­ირ­კვ

მე მარ­თ­ლაც მი­ვი­ღე ეროვ­ნუ­ლი კი­ნო­ცენ­ტ­ რის და­არ­სე­ბა­ში აქ­ტი­უ­რი მო­ნა­წი­ლე­ო­ბა. რა

ალ­ბათ იმ ეპო­ქა­შიც არ­სე­ბობ­და მე­ქა­

საფ­რან­გე­თის ატა­შეს­თვ ­ ის იყო გან­კუთ­ვ­ნი­ლი.

თქმა უნ­და, თავ­და­პირ­ვე­ლად შემ­ხვ ­დ ­ ა რა­ღაც

ნიზ­მი, რომ­ლის წყა­ლო­ბი­თაც, ცენ­ზუ­რას­თან

„მინისტრი“ ითხოვ­და, ფილ­მი­დან ამოგ­ვე­ღო

მცი­რე უთან­ხ­მო­ე­ბე­ბი. დღეს ვფიქ­რობ, რომ

ურ­თი­ერ­თო­ბის პრობ­ლე­მა მეტ­-­ნაკ­ლე­ბად

ეპი­ზო­დი, სა­დაც აგუ­ლი ერის­თა­ვი „ომობს“,

კი­ნო­ცენ­ტ­რი კარ­გად მუ­შა­ობს. უბ­რა­ლოდ,

გვარ­დე­ბო­და. ძი­რი­თა­დად, რას ეყ­რ­დ­ნო­ბო­

ჰიტ­ლე­რის მო­ნო­ლო­გის ფონ­ზე; რად­გან

კი­დევ უფ­რო სე­რი­ო­ზულ და­ფი­ნან­სე­ბას

და ხოლ­მე ასე­თი მხარ­და­ჭე­რა? იყო თუ არა

სა­მა­მუ­ლო ომის პა­რო­დი­ად მი­აჩ­ნდ ­ ა. ვიც­რუ­ე,

სა­ჭი­რო­ებს. სა­ქარ­თ­ვე­ლო პა­ტა­რა ქვე­ყა­ნა­ა.

გან­სა­კუთ­რე­ბით, გა­მორ­ჩე­უ­ლად რთუ­ლი

შევ­პირ­დი, რომ ამოვ­ჭ­რი­დი კად­რებს. დავ­ბ­

მის მსგავს სა­ხელ­მწ ­ ი­ფო­ებ­ში ხე­ლი­სუფ­ლე­ბა

ფილ­მის ეკ­რა­ნე­ბამ­დე მი­ტა­ნის პრო­ცე­სი?

რუნ­დი თბი­ლის­ში ვი­თომ­და ამო­საჭ­რე­ლად. არა­და, ხე­ლი არ ვა­ხე­ლი არა­ფერს. შემ­დეგ მოს­კოვ­ში რომ ჩა­ვე­დი, იგი­ვე ეპი­ზო­დი ამოვ­

­ ას. აუცი­ლე­ბე­ლი­ა, ჩვენ­მა მთავ­რო­ბა­ მო­ებ

ბევ­რი რამ შემ­თხ­ვე­ვი­თო­ბის შე­დე­გა­დაც

მაც იფიქ­როს ამ სა­კითხ­ზე და მო­ა­ხერ­ხოს

მოხ­და. მა­გა­ლი­თად, „არაჩვეულებრივი

ჭე­რი პო­ზი­ტი­ვი­დან და არა ნე­გა­ტი­ვი­დან.

კი­ნო­წარ­მო­ე­ბის­თ­ვის გან­კუთ­ვ­ნი­ლი თან­ხე­ბის

გა­მო­ფე­ნის“ ეკ­რა­ნებ­ზე გა­მოს­ვ­ლა და­ემ­თხ­ვა

ამას, თან და­ერ­თო ისიც, რომ, რო­გორც უკ­ვე

მო­ზიდ­ვა. კო­მუ­ნის­ტურ ეპო­ქა­ში ჩვენ შეგ­ვეძ­

რე­ვო­ლუ­ცი­ის ბე­ლა­დის, ლე­ნი­ნის და­ბა­დე­

მო­გახ­სე­ნეთ, ლე­ნი­ნის იუბი­ლე­ზე იყო საბ­ჭო­

ლო მოგ­ვე­პო­ვე­ბი­ნა ფილ­მის გა­და­სა­ღე­ბად

ბი­დან 100 წლის­თავს. შე­იძ­ლე­ბა თა­ვი­

თა ქვეყ­ნის ყუ­რადღე­ბა გა­და­ტა­ნი­ლი და ასე

გან­კუთ­ვ­ნი­ლი აუცი­ლე­ბე­ლი თან­ხა, თუმ­ცა

სუფ­ლად ით­ქვ ­ ას, რომ „არაჩვეულებრივი

გა­დარ­ჩა „არაჩვეულებრივი გა­მო­ფე­ნა“.

პრობ­ლე­მას ცენ­ზუ­რა ქმნი­და. ამ­ჟა­მად ცენ­ზუ­

გა­მო­ფე­ნის­თვ ­ ის“ არა­ვის ეცა­ლა. ამ დროს

რა აღარ არ­სე­ბობს, სა­მა­გი­ე­როდ და­ფი­ნან­სე­

მთე­ლი ყო­ფი­ლი საბ­ჭო­თა კავ­ში­რის მას­შ­

ბაა პრობ­ლე­მა.

ტა­ბით მა­სობ­რი­ვად უჩ­ვე­ნებ­დ­ნენ ფილ­მებს

გა­ნა­პი­რო­ბა ქარ­თუ­ლი კი­ნოს გარ­კ­ვე­ულ ­ ი

ლე­ნინ­ზე. „მოსფილმშიც“ ძი­რი­თა­დად ამ

ტენ­დენ­ცი­ე­ბი. სა­ერ­თოდ, ის­ტო­რია და მი­სი

თე­მა­ზე იღებ­დ­ნენ სუ­რა­თებს. გა­ვი­მე­ო­რებ,

გა­მოც­დი­ლე­ბა ყო­ველ­თ­ვის აქ­ტუ­ა­ლუ­რია.­

ქარ­თუ­ლი კი­ნოს 60-ანელთა თა­ო­ბის ინ­დი­

„არაჩვეულებრივი გა­მო­ფე­ნა“ ჩრდილ­ში

მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ 20-ანი წლე­ბის მე­

ვი­დუ­ა­ლუ­რი ხელ­წე­რის ზო­გა­დი ხა­სი­ა­თი­დან

მო­ექ­ცა და ამ ფაქ­ტ­მა გა­და­არ­ჩი­ნა კი­დეც.

ო­რე ნა­ხე­ვა­რი გა­მორ­ჩე­უ­ლად სა­ინ­ტე­რე­სო

გა­მომ­დი­ნა­რე, მოხ­და ისე, რომ ქარ­თულ

მა­შინ ფილ­მებს, თა­ვი­სი სა­ბო­ლოო სა­ხით,

პე­რი­ოდ ­ ია ქარ­თუ­ლი კი­ნოს­თვ ­ ის და ამ ეპო­ ქა­ზე უამ­რა­ვი კვლე­ვა, თე­ო­რი­უ­ლი ნაშ­რო­მი

ბა­ტო­ნო ელ­დარ, თქვე­ნი ფილ­მე­ბი­სა და

სა­მო­ცი­ა­ნელ­თა მოღ­ვა­წე­ო­ბამ მარ­თ­ლაც

კი­ნოს პო­ე­ტუ­რი ფე­ნო­მე­ნი უწო­დეს. რო­გორ

რედ­კო­ლე­გია და სა­კავ­ში­რო კი­ნო­კო­მი­ტე­ტის

ფიქ­რობთ, ძი­რი­თა­დად რა ფაქ­ტო­რებ­მა

თავ­მჯ ­დ ­ ო­მა­რე (ფაქტობრივად, კი­ნოს მი­ნის­

არ­სე­ბობს, ალ­ბათ მა­ინც ეს მემ­კვ ­ იდ­რე­ო­ბა

გა­ნა­პი­რო­ბა ამ თა­ო­ბის და 60-70-ანი წლე­ბის

ტ­რი, რო­მე­ლიც მარ­ტოდ­მარ­ტო უყუ­რებ­და

სხვაგ­ვარ გა­და­ხედ­ვას სა­ჭი­რო­ებს. სი­ნამ­დ­ ვი­ლე­ში, კი­დევ უფ­რო ნაკ­ლე­ბად გვაქვს გა­

ქარ­თუ­ლი კი­ნოს პო­ე­ტურ­-­სა­ხი­ე­რი მრა­ვალ­ფე­

ნა­მუ­შევ­რებს) გა­ნი­ხი­ლავ­დ­ნენ. რო­დე­საც

­ ის და­ როვ­ნე­ბა, ასე­ვე თქვე­ნი შე­მოქ­მე­დე­ბის­თვ

„არაჩვეულებრივი გა­მო­ფე­ნა“ ვაჩ­ვე­ნეთ,

აზ­რე­ბუ­ლი ის მა­სა­ლა, რაც ქარ­თუ­ლი კი­ნოს

მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი მკვეთ­რი ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლიზ­მი?

ჯერ არ გვქონ­და ნა­თარ­გ­მნ ­ ი რუ­სულ ენა­ზე

შე­სა­ხებ გვაქვს. იქ­ნებ, ისევ უნ­და ვი­ფიქ­როთ

(დუბლირებული) და ტექსტს რე­ზო გაბ­რი­ა­ძე

მა­თი ხელ­მი­საწ­ვდ ­ ო­მო­ბის თა­ო­ბა­ზე. მით

ჩემს ფილ­მებ­ზე სა­უ­ბა­რი, სი­მარ­თლ ­ ე გითხ­

კითხუ­ლობ­და. მი­ნის­ტ­რი რა­ღა­ცას იწერ­და,

უმე­ტეს, გარ­კ­ვე­უ­ლი უზუს­ტო­ბა, ან შე­ფარ­ვით

რათ, არ მიყ­ვარს, ვი­ნა­ი­დან მგო­ნი­ა, რომ

არც ერ­თხელ არ გა­უ­ღი­მი­ა, არც გა­უც ­ ი­ნი­ა.

ნათ­ქვ ­ ა­მი სი­მარ­თ­ლე, ყო­ველ­თ­ვის ამა­ხინ­ ჯებს ის­ტო­რი­ას. თქვენ რო­გორ თვლით,

ფილ­მ­ზე კი­ნომ­ცოდ­ნე­ე­ბი და მა­ყუ­რებ­ლე­ბი

ფილ­მი რომ დამ­თავ­რდ ­ ა, თქვა, – არა­ფე­რი

უნ­და ლა­პა­რა­კობ­დნ ­ ენ. რე­ჟი­სო­რი ნაკ­

გა­მო­გი­ვი­და­თო. შე­ნიშ­ვ­ნე­ბი მაქვს, და თუ

რამ­დე­ნად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია იმ ნა­ბი­ჯე­ბის

ლე­ბად უნ­და მსჯე­ლობ­დეს ამა­ზე – შენს

ამას გა­ით­ვა­ლის­წი­ნებთ, შე­იძ­ლე­ბა სა­შუ­ა­ლო

გა­და­სინ­ჯ­ვა, გა­და­ხედ­ვა, გა­და­ფა­სე­ბა, რაც ქარ­თულ­მა კი­ნომ გან­ვ­ლო?

შვილ­ზე ხომ ვერ იტყ­ვი, რომ შე­სა­ნიშ­ნა­ვი­ა,

ნა­მუ­შე­ვა­რი მი­ი­ღოთ, ახ­ლა კი ძა­ლი­ან მეჩ­ქა­

ძა­ლი­ან კარ­გი­ა... ამი­ტომ, აჯო­ბებს ფილ­მე­ბი

რე­ბა და ხვალ, სამ სა­ათ­ზე მო­დი­თო. რე­ზო

კი­ნოკ­რი­ტი­კამ და მა­ყუ­რე­ბელ­მა შე­ა­ფა­სოს.

ძა­ლი­ან შე­წუხ­და. ამ­ბობ­და, – მე შენ გი­ღა­ლა­

რა თქმა უნ­და, აუცი­ლე­ბე­ლი­ა. არის ასე­თი

მაგ­რამ, თუ გან­ვა­ზო­გა­დებთ სა­კითხს, რამ

ტე­ო, და ა.შ. ვუ­პა­სუ­ხე, – რას ამ­ბობ, შენ პირ­

ტე­ლე­არ­ხი „პიკი“. ამ არ­ხ­მა უკ­ვე აჩ­ვე­ნა ნი­კო­

გა­ნა­პი­რო­ბა სა­მო­ცი­ა­ნე­ლე­ბის მი­ერ ასე­თი

­ ი­ას ვე­ლად ხარ ამ გა­რე­მოც­ვა­ში, მე ამ სი­ტუ­აც

ლოზ შენ­გე­ლა­ი­ას „ელისო“, მუნ­ჯი ფილ­მი. ცო­

კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის შექ­მნ ­ ა, მრა­ვალ მი­ზეზ­სა

უკ­ვე მი­ვეჩ­ვი­ე-­მეთ­ქი. მი­ვე­დით მე­ო­რე დღეს

ტა არ იყოს გა­მიკ­ვირ­და, ვი­ნა­ი­დან მუნჯ კი­ნოს

და სა­ფუძ­ველს მო­ვი­ძი­ებთ. მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­

სამ სა­ათ­ზე. მი­ნის­ტ­რი არ ჩანს. გა­ვი­და ერ­თი

ნაკ­ლე­ბი მა­ყუ­რე­ბე­ლი ჰყავს ხოლ­მე. ალ­ბათ

ნია ის ფაქ­ტიც, რომ კი­ნო­ში სა­მო­ცი­ა­ნე­ლე­

სა­ა­თი, კვლავ არ ჩანს. უც­ბად, ლა­მის სირ­ბი­

აუცი­ლე­ბე­ლი­ა, ხში­რად და­ვუბ­რუნ­დეთ ამ

ბი სტა­ლი­ნის გარ­დაც­ვა­ლე­ბის და ნი­კი­ტა

ლით შე­მო­ვარ­და. მო­დით, ჩქა­რა მო­დი­თო ,

პე­რი­ოდს, რად­გან კი­ნოს ის­ტო­რი­ის საწყის

ხრუშ­ჩო­ვის გა­და­ყე­ნე­ბის შემ­დეგ მო­ვიდ­ნენ.

– რა თქმა უნ­და, რუ­სუ­ლად სა­უბ­რობ­და. შე­ვე­

ეტაპ­ზე არ­სე­ბულ გა­მოც­დი­ლე­ბას მონ­ტაჟ­ში

დად­გა უძ­რა­ო­ბის, „დათბობის“ ეტა­პი – ხა­ნა,

დით მის კა­ბი­ნეტ­ში და და­იწყო ჩა­ნა­წე­რე­ბის

(მუნჯი კი­ნო კი კარ­გად ფლობ­და მონ­ტა­ჟის

რო­დე­საც მეტ­-­ნაკ­ლე­ბად შე­იძ­ლე­ბო­და

ძებ­ნა. პა­რა­ლე­ლუ­რად ტე­ლე­ფო­ნი რე­კავს.

ხე­ლოვ­ნე­ბას), ჩვე­ნი თა­ო­ბაც გარ­კვ ­ ე­ულ­წი­

ცენ­ზუ­რას­თან ურ­თი­ერ­თო­ბა. ბევ­რი ფილ­მი

ის პა­სუ­ხობს: „დიახ, დი­ახ, კი ბა­ტო­ნო!..“,

ლად ბა­ძავ­და. ჩვენ აუცი­ლებ­ლად კარ­გად

სე­რი­ო­ზუ­ლად და­ზა­რალ­და და მხო­ლოდ

შემ­დეგ ისევ ეძებს დო­კუ­მენ­ტებ­ში რა­ღა­ცას

უნ­და შეგ­ვეს­წავ­ლა მონ­ტა­ჟის ოს­ტა­ტო­ბა და

მოგ­ვი­ა­ნე­ბით აღ­დ­გა. ამის მა­გა­ლი­თია მე­რაბ

და კვლავ იგი­ვეს პა­სუ­ხობს ყურ­მილ­ში. ბო­

შე­ვის­წავ­ლეთ კი­დეც. მუნჯ კი­ნოს თა­ვი­სი გა­

კო­კო­ჩაშ­ვი­ლის „დიდი მწვა­ნე ვე­ლი“. უკ­ვე

­ ა, რომ ის მხო­ლოდ ფილ­მე­ბის ლოს გა­ირ­კვ

ნუ­მე­ო­რე­ბე­ლი სპე­ცი­ფი­კა ჰქონ­და, რო­მე­ლიც

დას­რუ­ლე­ბუ­ლი ნა­მუ­შევ­რი­დან გარ­კ­ვე­ულ ­ ი

დის­პეტ­ჩე­რია და არა მი­ნის­ტ­რი (იცინის). ეს

ბო­ლომ­დე უნ­და იყოს შეს­წავ­ლი­ლი. სხვა­თა

40

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

საკ­მა­ოდ მას­შ­ტა­ბუ­რად აფი­ნან­სებს კი­ნო­წარ­


interviu სა­ნამ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში არ და­იწყე­ბა კი­ნო­თე­ატ­რე­ბის მშე­ნებ­ლო­ბა, ჩვენ არ­ჩე­ვა­ნის პრობ­ლე­მა გვექ­ნე­ბა

შო­რის, ჩაპ­ლი­ნი კი­ნოს ამეტყ­ვე­ლე­ბის წი­

მის მიმ­ბაძ­ვე­ლო­ბა... ნე­ო­რე­ა­ლიზ­მი თა­ვის­

სა­დაც დე­და­ჩე­მი და მა­მა­ჩე­მი მუ­შა­ობ­დნ ­ ენ.

ნა­აღ­მ­დე­გი იყო. ეს ის­ტო­რიაა და ის­ტო­რი­ის

თა­ვად მსოფ­ლიო მოვ­ლე­ნას წარ­მო­ად­გენ­და

ჩვე­ნი მე­გობ­რო­ბა არ გაც­ვ­და, სა­ნამ ის არ გარ­

გა­და­სინ­ჯ­ვა დღეს მარ­თ­ლაც უფ­რო მნიშ­ვ­ნე­

და მთე­ლი მსოფ­ლი­ოს კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­ულ

და­იც­ვა­ლა. სა­ინ­ტე­რე­სო ხა­ნა იყო. ამ­ჟა­მად,

ლო­ვა­ნი­ა, ვიდ­რე რო­მე­ლი­მე სხვა პე­რი­ოდ­ში.

პრო­ცეს­ზე ახ­დენ­და გავ­ლე­ნას, რაც პი­რი­ქით,

სამ­წუ­ხა­როდ „ვგიკს“ აღარ აქე­ბენ და ხში­რად

ბა­ტო­ნო ელ­დარ, სა­ინ­ტე­რე­სო ბი­ოგ­რა­ ფია გაქვთ. ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, კი­ნოს­თან სი­ახ­ლო­ვე

ძალ­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი, და­დე­ბი­თი ფაქ­ტი

მეს­მის მი­სი მი­სა­მარ­თით გა­მოთ­ქ­მუ­ლი კრი­

იყო. ასე­თი გავ­ლე­ნა სა­სი­კე­თოა და ის მეც

ტი­კა. საქ­მე ისა­ა, რომ ჩე­მი სტუ­დენ­ტო­ბის

გა­მოვ­ცა­დე.

ვო­ბი­დან ვერ წარ­მო­გედ­გი­ნათ არ­სე­ბო­ბა კი­ნე­

პე­რი­ოდ­ში „ვგიკი“ ძა­ლი­ან პა­ტა­რა იყო. ბევ­რი რამ მი­ვი­ღეთ მის­გან. ახ­ლა კი გა­ი­ზარ­და. ჩე­მი

თქვენ­მა ოჯახ­მაც გა­ნა­პი­რო­ბა და ალ­ბათ ბავ­შ­ ნე­ორ ­ ე­ა­ლიზ­მის გავ­ლე­ნამ იმ ეტაპ­ზე

სტუ­დენ­ტო­ბის პე­რი­ოდ­ში, სას­წავ­ლო სტუ­დი­ის

მა­ტოგ­რა­ფის გა­რე­შე. მაგ­რამ, მა­ინ­ტე­რე­სებს,

გა­დაწყ­ვი­ტა ქარ­თუ­ლი კი­ნოს ბე­დი. მინ­და

ნაც­ვ­ლად, ერ­თი პა­ტა­რა პა­ვი­ლი­ო­ნი გვქონ­და

იქ­ნებ იყო თქვენს ცხოვ­რე­ბა­ში კი­დევ რა­იმ ­ე

გითხ­რათ, რომ სტუ­დენ­ტებს დღეს ძა­ლი­ან

და იქ ვი­ღებ­დით ფილ­მებს.

კონ­კ­რე­ტუ­ლი ბიძ­გი, გარ­კ­ვე­უ­ლი კა­ტე­გო­რი­ის

აინ­ტე­რე­სებთ ეს მიმ­დი­ნა­რე­ო­ბა...

კი­ნო, არ­სე­ბუ­ლი მიმ­დი­ნა­რე­ო­ბა, ან რე­ჟი­სო­ რი, რო­მელ­მაც გა­დაწყ­ვი­ტა თქვე­ნი სა­ბო­ლოო

ბა­ტო­ნო ელ­დარ, თქვენს თა­ო­ბას და­სავ­ ბუ­ნებ­რი­ვი­ა. დღეს კი, სა­ერ­თოდ, კო­მერ­ცი­

ლუ­რი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის შე­სა­ხებ, რა თქმა

არ­ჩე­ვა­ნი? იქ­ნებ და­მა­ტე­ბით კი­დევ მო­ახ­დი­ნა

ა­ლი­ზა­ცის პრო­ცე­სი მიმ­დი­ნა­რე­ობს კი­ნო­ში,

უნ­და, ჰქონ­და გარ­კვ ­ ე­ულ ­ ი ინ­ფორ­მა­ცი­ა. მაგ­

თქვენს ცნო­ბი­ე­რე­ბა­ზე ზე­გავ­ლე­ნა რა­ი­მემ, რის

რაც უხე­შად არ­ღვ ­ ევს ელი­ტუ­რი კი­ნოს ცხოვ­

რამ, მა­თი დი­დი ნა­წი­ლი ყო­ფილ საბ­ჭო­თა

ნი­ა­დაგ­ზეც გა­დაწყ­ვი­ტეთ, რომ კი­ნო­რე­ჟი­სუ­რა­

რე­ბას. ელი­ტუ­რი კი­ნო ქმნის ამინდს, ის გან­

ეკ­რან­ზე რთუ­ლად მკვიდ­რ­დე­ბო­და, ნა­წი­ლი

საზღ­ვ­რავს კი­ნოს არსს. ყო­ველ შემ­თხ­ვე­ვა­ში,

კი სა­ერ­თოდ იკ­რ­ძა­ლე­ბო­და. სად და რო­დის

მე ასე ვფიქ­რობ!..

იღებ­დით აუცი­ლე­ბელ რე­სურსს ამ მხრივ,

ში იპო­ვი­დით სა­კუ­თარ თავს? თქვენ წარ­მო­იდ­გი­ნეთ, ყვე­ლა­ფე­რი სულ სხვაგ­ვა­რად გან­ვი­თარ­და. სა­ერ­თოდ არ

რო­გორ ეც­ნო­ბო­დით ფილ­მებს, რომ­ლე­ბიც ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, ეპო­ქა­საც თა­ვი­სი მა­ხა­სი­ა­

ვფიქ­რობ­დი კი­ნო­ზე. და რო­ცა სკო­ლა და­ვამ­

თებ­ლე­ბი და ნი­შან­-­თ­ვი­სე­ბე­ბი მეტ­-­ნაკ­ლე­ბად

თავ­რე, მი­სა­ღე­ბი გა­მოც­დე­ბი ჰიდ­რო­ტექ­ნი­კურ

გა­და­აქვს ხოლ­მე კი­ნო­ში. მე ვნა­ხე თქვე­ნი

დღე­საც ქრეს­ტო­მა­თი­ულ მა­სა­ლად მი­იჩ­ნე­ვა ნე­ბის­მი­ე­რი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტის­თ­ვის?

ფა­კულ­ტეტ­ზე ჩა­ვა­ბა­რე. ნა­ხე­ვა­რი წე­ლი ვის­

დე­ბი­უ­ტი – ზღა­პა­რი, გა­და­ღე­ბუ­ლი ალექ­

იმ დროს, ჩვენს სას­წავ­ლე­ბელ­ში – „ვგიკში“

წავ­ლე. ახალ­გაზ­რ­და ვი­ყა­ვი და, ბუ­ნებ­რი­ვი­ა,

სან­დ­რე სა­ხა­როვ­თან ერ­თად: „ლეგენდა

(Всесоюзный Государственный Институт

სხვა­დას­ხ­ვა სა­კითხებ­თან და­კავ­ში­რე­ბით ჩე­მი

გა­ყი­ნულ გულ­ზე“. სი­მარ­თ­ლე გითხ­რათ, ჩემს

Кинематографии), გვიჩ­ვე­ნებ­დნ ­ ენ ფილ­მებს.

სა­კუ­თა­რი მო­საზ­რე­ბა მქონ­და. ამ­ჯე­რა­დაც ისე

პო­ზი­ტი­ურ გან­წყო­ბა­ზე იმოქ­მე­და უშუ­ა­ლო­

იქ არა­ვის უშ­ვებ­დ­ნენ, გარ­და სტუ­დენ­ტე­ბი­

მოხ­და, რომ მო­ვეწყ­ვე ჰიდ­რო­ტექ­ნი­კურ­ზე. დე­

ბით, ერ­თ­გ­ვა­რი გუ­ლუბ­რყ ­ ­ვი­ლო­ბით და

სა. თან, ცენ­ზუ­რის პი­რო­ბე­ბის თა­ნახ­მად,

დას გა­უ­ხარ­და. შემ­დეგ, ძა­ლი­ან მა­ლე არა­ფე­

და­კარ­გუ­ლი პო­ე­ტუ­რი სიმ­შვ ­ ი­დით, რო­მე­ლიც

ფილ­მებს აკ­რი­ტი­კებ­დნ ­ ენ. მაგ­რამ, კრი­ტი­კას

რი აღარ ვუთხა­რი, თვით­ნე­ბუ­რად გა­მო­ვი­ტა­ნე

დრო­დად­რო გვახ­სე­ნებს ხოლ­მე თავს...

აზ­რი ეკარ­გე­ბო­და, ვი­ნა­ი­დან ჩვენ, ბუ­ნებ­რი­

სა­ბუ­თე­ბი და გა­დაჭ­რით გან­ვუცხა­დე, რომ ამ

ვი­ა, სა­კუ­თა­რი პო­ზი­ცია გვიჩ­ნ­დე­ბო­და. გარ­და

ფა­კულ­ტეტ­ზე აღარ ვის­წავ­ლი­დი. დე­და­ჩემ­მა

ალექ­სეი სა­ხა­რო­ვი, რო­გორც ვე­ძახ­დით,

ამი­სა, დამ­თავ­რდ ­ ა მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომი

მითხ­რა, – ხომ იცი, რომ ახ­ლა­ხან სტა­ლინ­მა

ლი­ო­შა, ჩე­მი უახ­ლო­ე­სი მე­გო­ბა­რი იყო. ერ­თ­-

და ე.წ. „ნადავლის“ სა­ხით, უამ­რა­ვი ფილ­მი

თქვა: лучше мало, но хорошо (უკეთესია ცო­ტა,

ერთ ფო­ტო­ზე წა­ა­წე­რა კი­დეც: ჩემს მე­გო­ბარს,

ჩა­მო­ი­ტა­ნეს საბ­ჭო­თა კავ­შირ­ში. მათ საბ­ჭო­თა

მაგ­რამ კარ­გად ); მაგ­რამ, კი­ნო­ში ასე არ ხდე­

ძმას... ვცხოვ­რობ­დით სა­ერ­თო საცხოვ­

იდე­ოლ ­ ო­გი­ის­თ­ვის მი­სა­ღებ წარ­წე­რებს უკე­

ბა­ო. აქ თუ ცო­ტას მუ­შა­ობ, კარ­გი ფილ­მე­ბი

რებ­ლის ერთ ოთახ­ში. ერ­თად ვი­ღებ­დით

თებ­დ­ნენ, მაგ­რამ სა­ბო­ლო­ოდ იგი­ვე ხდე­ბო­და,

არ გა­მო­დის (კინოსტუდია ქარ­თულ ფილ­მ­ში

ფილ­მებ­ს­.­გო­გო­ლის მი­ხედ­ვით, „მოთამაშენი“

რაც ინ­ს­ტი­ტუტ­ში ფილ­მე­ბის კრი­ტი­კის შე­დე­გად:

წყვი­ლე­ბად სწო­რედ ამ მი­ზე­ზით მუ­შა­ობ­დ­ნენ

დავ­დ­გით. სამ­წუ­ხა­როდ ეს ფილ­მე­ბი გა­ნად­

ჩვენ სა­კუ­თარ დას­კ­ვ­ნებს ვა­კე­თებ­დით და

რე­ჟი­სო­რე­ბი). მაგ­რამ ჩემ­ზე პი­რა­დად ძა­ლი­ან

გუ­რე­ბუ­ლი­ა, ჩა­რეცხი­ლი­ა, რად­გან ფირ­ში

არა­ვი­თა­რი წარ­წე­რა ჩვენ­ზე ზე­გავ­ლე­ნას არ ახ­დენ­და. ასე რომ, ფა­სე­უ­ლი და მხატ­ვრ ­ უ­ლად

დი­დი ზე­მოქ­მე­დე­ბა მო­ახ­დი­ნა ნე­ო­რე­ა­ლიზ­მ­

ვერ­ცხ­ლის შე­მად­გენ­ლო­ბა შე­დი­ო­და და მას

მა, რო­ბერ­ტო რო­სე­ლი­ნის, ვი­ტო­რიო დე სი­

რეცხავ­დ­ნენ, რა­თა ვერ­ცხ­ლი მო­ე­პო­ვე­ბი­ნათ.

ღი­რე­ბუ­ლი სუ­რა­თე­ბის ნახ­ვას ყო­ველ­თ­ვის

კას და სხვა რე­ჟი­სო­რე­ბის ფილ­მებ­მა. სხვა­თა

ყვე­ლა ფილ­მი ქრე­ბო­და. ერ­თად გა­და­ვი­ღეთ

ვა­ხერ­ხებ­დით. გარ­და ამი­სა, არც კი­ნო­თე­ატ­რ­ში

შო­რის, რო­დე­საც რე­ზო ჩხე­ი­ძემ და თენ­გიზ

„ლეგენდა გა­ყი­ნულ გულ­ზე“ , „ზამთრის ზღა­

წას­ვლ ­ ა უკავ­შირ­დე­ბო­და მა­ტე­რი­ა­ლურ პრობ­

აბუ­ლა­ძემ „მაგდანას ლურ­ჯა“ გა­და­ი­ღეს, მათ

პა­რი“... მე­რე კი ბუ­ნებ­რი­ვად დავ­შორ­დით,

ლე­მებს. ბი­ლე­თი ბავ­შვ ­ ე­ბის­თვ ­ ის 20 კა­პი­კი

ერ­თ­გვ ­ არ ბრალ­დე­ბად წა­უ­ყე­ნეს ნე­ო­რე­ა­ლიზ­

რად­გან მე გუ­ლი მი­მი­წევ­და იმ სტუ­დი­ის­კენ,

ღირ­და. მო­გეხ­სე­ნე­ბათ, დღეს იმი­სათ­ვის, რომ

41


42


interviu ქარ­თულ კი­ნო­ში გა­მოჩ­ნ­და რამ­დე­ნი­მე გა­მოკ­ვე­თი­ლი ხელ­წე­რის მქო­ნე რე­ჟი­სო­რი, რაც იმის სა­წინ­და­რი­ა, რომ სა­ინ­ტე­რე­სო პრო­ცე­სე­ბი და­იწყე­ბა

ფილ­მი ნა­ხო, ვთქვათ რუს­თა­ვე­ლის კი­ნო­თე­

სწავ­ლობ­დ­ნენ: ოთარ ლი­თა­ნიშ­ვი­ლი, დი­ტო

დროს თქვე­ნი ხე­ლოვ­ნე­ბა. მა­გა­ლი­თად,

ატ­რ­ში, 15 ლა­რი უნ­და გა­და­ი­ხა­დო... ეს კი­დევ

ცინ­ცა­ძე, ტა­ტო კო­ტე­ტიშ­ვი­ლი, რომ­ლის ძალ­

ახალ­გაზ­რდ ­ ა კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტე­ბი, „ცისფერ

ერ­თი ბა­რი­ე­რია და მინ­და და­ვა­მა­ტო: სა­ნამ

ზედ მნიშ­ვნ ­ ე­ლო­ვა­ნი ფილ­მი „ანემია“, დღეს

მთებს“ ბო­ლომ­დე ადეკ­ვა­ტუ­რად აღიქ­ვა­მენ,

სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში არ და­იწყე­ბა კი­ნო­თე­ატ­რე­

­ იწყ­დათ... ზო­გი­ერ­თი ცო­ტა არ იყოს, მი­ავ

რო­გორც სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი ყო­ფის ერ­თ­-ერთ

ბის მშე­ნებ­ლო­ბა, ჩვენ არ­ჩე­ვა­ნის პრობ­ლე­მა

მათ­გა­ნი ძა­ლი­ან კარ­გი რე­ჟი­სო­რი­ა. ჩე­მი სწავ­

მა­რა­დი­ულ, უც­ვ­ლელ მო­დელს, რო­მე­ლიც

გვექ­ნე­ბა. დღეს თბი­ლის­ში მხო­ლოდ ოთხი

ლე­ბის წე­სი იცით, რო­გო­რი იყო? ყო­ველ­თვ ­ ის

ძა­ლი­ან აინ­ტე­რე­სებთ. თქვე­ნი ნა­მუ­შევ­რე­ბის

კი­ნო­თე­ატ­რი ფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­რებს. ასე რომ, არ­ჩე­

ვაც­ნობ­დი მათ ჩემს სცე­ნარს, ვას­წ­რებ­დი

მა­გა­ლით­ზე, ძი­რი­თა­დად რა გან­საზღ­ვ­რავ­და

ვა­ნი მწი­რი­ა. ბევ­რი კი­ნო­თე­ატ­რის არ­სე­ბო­ბის

გა­და­ღე­ბებ­ზე. მა­გა­ლი­თად, „ცისფერ მთებ­ში“

ამ მხატ­ვ­რულ მთლი­ა­ნო­ბას (ფორმისა და თე­

პი­რო­ბებ­ში, რა თქმა უნ­და, არ­ჩე­ვა­ნიც გა­იზ­რ­

ჩე­მი სტუ­დენ­ტე­ბი თვი­თო­ნაც ას­რუ­ლე­ბენ

მის ურ­თი­ერ­თო­ბას ვგუ­ლის­ხ­მობ)? რო­გორ აქ­

დე­ბა. ვგუ­ლის­ხ­მობ, არა დიდ კი­ნო­თე­ატ­რებს,

ეპი­ზო­დურ რო­ლებს. აი, ამ­გ­ვა­რი ურ­თი­ერ­

ცენ­ტებს აკე­თებ­დით ამ მხატ­ვ­რუ­ლი ქსო­ვი­ლის

არა­მედ დარ­ბა­ზებს, გა­მიზ­ნულს, მა­გა­ლი­

თო­ბა, ჩე­მი აზ­რით, ბევ­რის მომ­ტა­ნი­ა. კარ­გი

მთლი­ა­ნო­ბი­სა და გან­ზო­გა­დე­ბუ­ლი მხატ­ვრ ­ უ­ ლი ჟღე­რა­დო­ბის შე­სა­ნარ­ჩუ­ნებ­ლად?

თად, ასი მა­ყუ­რებ­ლის­თვ ­ ის. ამ პრო­ექ­ტე­ბის

და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა გვქონ­და ერ­თ­მა­ნეთ­თან და

­ ე­ბას სა­ხელ­მ­წი­ფოს ან კერ­ძო გან­ხორ­ცი­ელ

ნა­ყო­ფი­ე­რიც იყო ჩვე­ნი მუ­შა­ო­ბა, მაგ­რამ შემ­

ბიზ­ნე­სის დახ­მა­რე­ბა სჭირ­დე­ბა. კი­ნოს გან­ვი­თა­

დეგ ისე მოხ­და, რომ ჯგუ­ფი აღარ ამიყ­ვა­ნი­ა.

რე­ბის საქ­მე­ში კი ამ­გ­ვა­რი ჩა­რე­ვა პირ­და­პი­რი

ვფიქ­რობ, რომ ქარ­თუ­ლი კი­ნოს პრობ­ლე­

მე ვთვლი, რომ მო­მა­ვა­ლი ფილ­მის სა­ფუძ­ვე­ ლი დრა­მა­ტურ­გია გახ­ლავთ, და თუ სცე­ნა­რი

ხე­ლის­შეწყო­ბა­ა. ბევ­რი მე­ქა­ნიზ­მი არ­სე­ბობს

მე­ბის საწყის ეტაპ­ზე უნ­და გა­ნი­ხი­ლე­ბო­დეს

სა­თა­ნა­დოდ არ მუ­შავ­დე­ბა, სა­ინ­ტე­რე­სო

ეროვ­ნუ­ლი კი­ნო­წარ­მო­ე­ბის გან­ვი­თა­რე­ბის

სწავ­ლე­ბა. უს­წავ­ლე­ლი ადა­მი­ა­ნი კარ­გი რე­ჟი­

ფილ­მი არა­ვის გა­მო­უ­ვა.

წა­სა­ხა­ლი­სებ­ლად. მა­გა­ლი­თად, და­სავ­ლეთ­

სო­რი ვე­რას­დ­როს იქ­ნე­ბა. ალ­ბათ აუცი­ლე­ბე­

ში მოქ­მე­დებს კა­ნო­ნი, რომ­ლის თა­ნახ­მა­დაც,

ლი და სა­უ­კე­თე­სო ფორ­მაა უმაღ­ლე­სი სა­რე­

სა­ნამ ახა­ლი ფილ­მი არ და­ას­რუ­ლებს თა­ვის

ჟი­სო­რო და სას­ცე­ნა­რო კურ­სე­ბიც, რო­მე­ლიც

ხში­რად შე­გი­ტა­ნი­ათ პირ­ველ­წყა­რო­ში არ­ სე­ბი­თი ცვლი­ლე­ბე­ბი, ბა­ტო­ნო ელ­დარ?

გზას კი­ნო­თე­ატ­რებ­ში, ტე­ლე­ეკ­რა­ნებ­ზე მი­სი

მა­გა­ლი­თად გია და­ნე­ლი­ამ და­ამ­თავ­რა. ის

პრე­მი­ე­რა ვერ შედ­გე­ბა. კარ­გი იქ­ნე­ბა, თუ ჩვე­ნი

არ­ქი­ტექ­ტო­რი იყო, შემ­დეგ შე­ვი­და ამ კურ­

რა თქმა უნ­და!.. იმი­ტომ, რომ სცე­ნარ­ზე მუ­შა­

ქვე­ყა­ნაც ისარ­გებ­ლებს ამ კა­ნო­ნით.

სებ­ზე და შე­დე­გად დი­დი რე­ჟი­სო­რი გვყავს...

ო­ბა უკ­ვე გარ­კ­ვე­ულ ცვლი­ლე­ბებს გუ­ლის­ხ­

რე­ზო გაბ­რი­ა­ძეც სწავ­ლობ­და იგი­ვე უმაღ­ლეს

მობს. თუმ­ცა, არამ­ხო­ლოდ დრა­მა­ტურ­გი­ა­ში –

კურ­სებ­ზე, სას­ცე­ნა­რო გან­ხ­რით. და­ამ­თავ­რა

გა­და­ღე­ბის, ან მონ­ტა­ჟის პე­რი­ოდ­შიც ხში­რად

მგო­ნი უკ­ვე სა­ქარ­თ­ვე­ლო­შიც ამოქ­მედ­და.

და სწო­რედ მი­სი სა­დიპ­ლო­მო ნა­მუ­შე­ვა­რი

ხორ­ცი­ელ­დე­ბა ეს ცვლი­ლე­ბე­ბი.

ბა­ტო­ნო ელ­დარ, ად­რე­ულ პე­რი­ოდ­ში თქვენ

იყო „არაჩვეულებრივი გა­მო­ფე­ნის“ სცე­ნა­რი.

თუ არ ვცდე­ბი, ხსე­ნე­ბუ­ლი მე­ქა­ნიზ­მი,

თე­ატ­რა­ლურ ინ­ს­ტი­ტუტ­ში ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლობ­

მა­ინც ვფიქ­რობ, რომ ბო­ლო პე­რი­ოდ­ში ქარ­

დით კი­ნო­სა­რე­ჟი­სო­რო ჯგუფს. რას გვეტყ­ვით

თულ კი­ნო­ში გა­მოჩ­ნ­და რამ­დე­ნი­მე გა­მოკ­ვე­

„ექპსპრეს-ინფორმაციის“ შემ­დეგ ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვი შეს­ვე­ნე­ბის პე­რი­ო­დი დად­გა თქვენს შე­მოქ­მე­

ბა­ტო­ნო ელ­დარ, ბო­ლო ნა­მუ­შევ­რის,

ქარ­თუ­ლი კი­ნოს დღე­ვან­დე­ლო­ბა­ზე და მის

თი­ლი ხელ­წე­რის მქო­ნე რე­ჟი­სო­რი, რაც იმის

ხვა­ლინ­დელ დღე­ზე? რო­გორ ფიქ­რობთ, მა­

სა­წინ­და­რი­ა, რომ სა­ინ­ტე­რე­სო პრო­ცე­სე­ბი

დე­ბა­ში. რა თქმა უნ­და, სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ ცხოვ­

ინც რა მი­მარ­თუ­ლე­ბით უნ­და გან­ვი­თარ­დეს

და­იწყე­ბა. კარ­გად მუ­შა­ო­ბენ: ზა­ზა ურუ­შა­ძე,

რე­ბა­ში ისევ ძა­ლი­ან აქ­ტი­უ­რად ბრძან­დე­ბით

თა­ნა­მედ­რო­ვე ქარ­თუ­ლი კი­ნო?

ლე­ვან კო­ღუ­აშ­ვი­ლი, გი­ორ­გი ოვაშ­ვი­ლი...

ჩარ­თუ­ლი. მა­ინ­ტე­რე­სებს, ხომ არ იკ­ვე­თე­ბა კონ­კ­რე­ტუ­ლი სა­ინ­ტე­რე­სო პრო­ექ­ტი ელ­დარ

მე და ჩე­მი ძმა, გი­ორ­გი შენ­გე­ლაია წი­ნა­აღ­

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

მ­დე­გი ვი­ყა­ვით, რომ აქ ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლი­ყო

გარ­კ­ვე­ულ ეტაპ­ზე, რო­დე­საც ის­ტო­რია

შენ­გე­ლა­ი­ას უახ­ლო­ეს გეგ­მებ­ში?

გა­და­ა­ფა­სებს მოვ­ლე­ნებს, კი­ნო­რე­ჟი­სუ­რა­საც

კი­ნოს­კო­ლა. თა­ვის დრო­ზე ვფიქ­რობ­დით,

ახა­ლი და სა­ინ­ტე­რე­სო და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა

რომ ასე­თი სკო­ლა ვერ მო­იტ ­ ან­და სა­სურ­ველ

უჩ­ნ­დე­ბა სი­ნამ­დ­ვი­ლის მი­მართ. გა­სა­ოც ­ ა­რი­ა,

მო­მა­ვალ­ში!.. ისე კი, ვფიქ­რობ ამა­ზე. გა­ირ­

შე­დეგს. არ­სე­ბობ­და „ვგიკი“ და იმ ეტაპ­ზე

მაგ­რამ ძი­რი­თა­დად დღე­საც ახალ­გაზ­რდ ­ ა მა­

კ­ვე­ვა, რო­გორ იქ­ნე­ბა საქ­მე, რა­თა კვლავ და­ვიწყო ფილ­მის გა­და­ღე­ბა...

შე­ეძ­ლო უამ­რა­ვი რამ გა­ე­კე­თე­ბი­ნა იმის­თვ ­ ის,

ყუ­რე­ბელს „შერეკილების“, „ცისფერი მთე­ბის“,

რომ ქარ­თუ­ლი კი­ნო წინ წა­სუ­ლი­ყო. მე­რე

„არაჩვეულებრივი გა­მო­ფე­ნის“ ნახ­ვი­სას, არ

მოხ­და ის, რაც მოხ­და... მე მთხო­ვეს, ამეყ­ვა­ნა

აწუ­ხებს იმის გან­ც­და, რომ ეს და­ვიწყე­ბუ­ლი,

ერ­თი ჯგუ­ფი. მას­ში საკ­მა­ოდ ნი­ჭი­ე­რი და

ან მათ­გან გან­ყე­ნე­ბუ­ლი სამ­ყა­რო­ა. ეს იმის

სა­ინ­ტე­რე­სო ადა­მი­ა­ნე­ბი იყ­ვ­ნენ. ამ ჯგუფ­ში

ერ­თგ ­ ­ვა­რი ნი­შა­ნი­ა, თუ რამ­დე­ნად უძ­ლებს

მე ასე გი­პა­სუ­ხებთ: ვნა­ხოთ, რა იქ­ნე­ბა ახ­ლო

>> ქეთევან ტრაპაიძე

43


44

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი


interviu "სი­ცოცხ­ლი­სად­მი სიყ­ვა­რულ­ზე გა­და­ვი­ღებ­დი ფილმს". ლა­ნა ღო­ღო­ბე­რი­ძე

კი­ნო­რე­ჟი­სო­რი, მწე­რა­ლი, მთარ­გმ ­ ­ნე­

ფილ­მებ­ში „რამდენიმე ინ­ტერ­ვიუ პი­რად

მო­ებ­ში წა­მოჭ­რი­ლი სა­კითხე­ბი – ბავ­შ­ვებს

სა­კითხებ­ზე“ და „დღეს ღა­მე უთე­ნე­ბი­ა“ თქვენ

შო­რის სიყ­ვა­რუ­ლი, სიკ­ვდ ­ ილ­ზე გა­და­ჯაჭ­ვუ­ლი

– უკა­ნას­კ­ნე­ლი რამ­დე­ნი­მე ათე­უ­ლი წლის

სო­ფი­კო ჭი­ა­ურ ­ ე­ლი­სა და და­რე­ჯან ხარ­ში­ლა­

სიყ­ვა­რუ­ლი, ახალ­გაზ­რ­დო­ბი­დან მი­ტა­ცებ­და

გან­მავ­ლო­ბა­ში ქარ­თუ­ლი კულ­ტუ­რი­სა თუ

ძის გმი­რე­ბით და­ხა­ტეთ ძლი­ე­რი, და­მო­უ­

და დღემ­დე მა­ინ­ტე­რე­სებს. ახალ­გაზ­რ­დო­ბის

სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი ცხოვ­რე­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­

კი­დე­ბე­ლი ქა­ლის სა­ხე. ალ­ბათ და­ფიქ­რე­

უდი­დე­სი გა­ტა­ცე­ბა იყო აგ­რეთ­ვე უიტ­მე­ნი, თა­

ვან მოვ­ლე­ნებ­თან არა­ერ­თხელ და­კავ­

ბულ­ხართ, ახ­ლაც რომ იღებ­დეთ ფილ­მებს,

გო­რი. რუ­სი პო­ე­ტე­ბის – ახ­მა­ტო­ვას, ცვე­ტა­ე­ვას,

ლი, პო­ლი­ტი­კო­სი, სა­ზო­გა­დო მოღ­ვა­წე

ში­რე­ბუ­ლა ლა­ნა ღო­ღო­ბე­რი­ძის სა­ხე­ლი.

რო­გორ ქალს წა­რუდ­გენ­დით სა­ზო­გა­დო­ებ ­ ას?

პას­ტერ­ნა­კის შე­მოქ­მე­დე­ბაც მაქვს ნა­თარ­გმ ­ ­ნი.

იგი ქმნი­და კი­ნო­ნა­წარ­მო­ე­ბებს საბ­ჭო­თა

რა კუთხით შეც­ვა­ლა ქა­ლი 21-ე სა­უ­კუ­ნემ?

ამ­ჟა­მად ბე­ლა ახ­მა­დუ­ლი­ნას ლექ­სებ­ზე ვმუ­შა­

სო­ფი­კო ჭი­ა­უ­რე­ლის გმი­რით – სო­ფი­კო

ფრან­გი კლა­სი­კო­სე­ბი – ბოდ­ლე­რი, ელუ­ა­რი,

ობ. „ფრანგულ პო­ე­ზი­ა­ში“ ჩე­მი უსაყ­ვარ­ლე­სი

კავ­ში­რის პე­რი­ოდ­ში, მას სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სა­ხე­ლი გაჰ­ქონ­და ქვეყ­ნის ფარ­გ­ლებს გა­რეთ, იგი წერ­და ერის მან­კი­ე­რე­ბებ­სა და

შევ­ქ­მე­ნი ქა­ლი, ვინც თა­ვი­სი საქ­მი­ა­ნო­ბი­დან,

აპო­ლი­ნე­რი გა­ვა­ერ­თი­ა­ნე. შემ­თხ­ვე­ვი­თი არა­ა,

გა­სა­ჭირ­ზე. ქარ­თუ­ლი კი­ნოს ოქ­როს ხა­ნის

ჟურ­ნა­ლის­ტი­კი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ცდი­ლობს,

რომ კრე­ბულ­ში შე­სუ­ლია აგ­რეთ­ვე, არა­ბი

ერ­თ­-ერ­თი წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი სა­უბ­რობს

სა­კუ­თა­რი თა­ვის პრო­ექ­ცია მო­ახ­დი­ნოს, სა­კუ­

პო­ე­ტის, ადო­ნი­სის ლექ­სე­ბიც. ვფიქ­რობ, რომ

თა­ვის მრა­ვალ­ფე­რო­ვან შე­მოქ­მე­დე­ბით

თა­რი თა­ვი რეს­პო­დენ­ტებ­თან გა­ა­ი­გი­ვოს. მი­სი

არა­ბი შე­მოქ­მე­დის ნა­წარ­მო­ე­ბე­ბი ძა­ლინ

საქ­მი­ა­ნო­ბა­ზე, პა­რა­ლელს ავ­ლებს ძველ­სა

ამ­გვ ­ ა­რი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა ადა­მი­ა­ნე­ბი­სად­მი,

ახ­ლო­საა ქარ­თულ ხა­სი­ათ­თან. მათ­ში ჩანს

და ახალს შო­რის და იხ­სე­ნებს გა­სუ­ლი სა­უ­

გან­სა­კუთ­რე­ბით ქა­ლე­ბის მი­მართ, ჩანს იმ ინ­

აღ­მო­სავ­ლუ­რი და და­სავ­ლუ­რი კულ­ტუ­რე­ბის

კუ­ნის 80-იანი წლე­ბის ტრა­გე­დი­ას.

­ ა ასა­ ტერ­ვი­უ­ებ­ში, რომ­ლებ­საც იგი სხვა­დას­ხვ

გა­მა­ერ­თი­ა­ნე­ბე­ლი შტრი­ხე­ბი. ვფიქ­რობ, ადო­

კი­სა და სო­ცი­ა­ლუ­რი ფე­ნის წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი

ნი­სი მე­ამ­ბო­ხე­ა, რო­მე­ლიც ში­ნა­გა­ნად, თა­ვი­სი

ქალ­ბა­ტო­ნე­ბის­გან იღებს. ახალ­გაზ­რ­დო­ბი­დან

ლექ­სე­ბით ებ­რ­ძვ ­ ის ის­ლა­მურ ფუნ­და­მენ­ტა­

ქალ­ბა­ტო­ნო ლა­ნა, მინ­და სა­უ­ბა­რი თქვე­ ნი კი­ნო­ფილ­მე­ბი­თა და მა­თი დი­დი ნა­წი­ლის

ჩემ­ზე დი­დი გავ­ლე­ნა მო­ახ­დი­ნა ამე­რი­კელ­მა

ლიზმს. მომ­წონს მი­სი მსოფ­ლ­მ­ხედ­ვე­ლო­ბაც.

მთა­ვა­რი თე­მით და­ვიწყოთ. თქვე­ნი შე­მოქ­

პო­ეტ­მა უოლტ უიტ­მენ­მა და მის­მა და­მო­კი­დე­ბუ­

მი­სი შე­ხე­დუ­ლე­ბით, ადა­მი­ა­ნი ტრა­გი­კუ­ლი

მე­დე­ბის გა­და­ხედ­ვი­სას ნათ­ლად ჩანს, რომ

ლე­ბამ სამ­ყა­რო­სად­მი, რო­მე­ლიც მის შე­მოქ­მე­

ხვედ­რი­სა და და­ჩე­ხილ სამ­ყა­რო­ში ცხოვ­რე­

კი­ნოს სა­შუ­ა­ლე­ბით ცდი­ლობ­დით, გა­გერ­კ­ვი­

დე­ბა­ში ჩანს – მი­სი მიდ­გო­მა ადა­მი­ა­ნე­ბი­სად­მი

ბის მი­უხ ­ ე­და­ვად, გა­ნუწყ­ვეტ­ლივ ის­წრ ­ აფ­ვის

ათ ქა­ლის ბე­დი, მი­სი ხვედ­რი ამ სამ­ყა­რო­ში.

– „მე ვარ ეს დევ­ნი­ლი მო­ნა, მე ვარ ეს მე­ძა­ვი

სი­ნათ­ლის­კენ. ადო­ნი­სი ამ­ჟა­მად პა­რიზ­ში

შე­იძ­ლე­ბა თუ არა ამ სა­კითხებ­ზე შექ­მ­ნილ

ქა­ლი.“ სო­ფი­კოც ანა­ლო­გი­უ­რად აღიქ­ვამს

ცხოვ­რობს და ძა­ლი­ან მინ­და, ჩე­მი კრე­ბუ­ლი,

ნა­მუ­შევ­რებს გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად ავ­ტო­ბი­ოგ­

ადა­მი­ა­ნებს, ისიც იმ ქა­ლე­ბის გან­ც­დე­ბი­თა და

რო­მელ­შიც მი­სი ლექ­სე­ბის თარ­გ­მა­ნი­ცაა შე­სუ­

­ ი ვუ­წო­დოთ? რამ­დე­ნად შე­იძ­ლე­ბა რა­ფი­ულ

გრძნო­ბე­ბით არ­სე­ბობს, რომ­ლებ­საც თა­ვი­სი

ლი, გა­ვუგ­ზავ­ნო.

მა­ყუ­რე­ბელ­მა თქვენს გმი­რებ­ში, რო­მელ­თაც

ცხოვ­რე­ბის მან­ძილ­ზე ხვდე­ბა. და­რე­ჯან ხარ­ში­

ხში­რად უწევ­დათ სა­ზო­გა­დო­ე­ბის ინ­ტე­რე­სე­

­ ის მეამ­ბო­ხე­ა, იგი ქა­ლი­ა, ლა­ძის გმი­რიც ჩემ­თვ

ბი­სათ­ვის შე­ე­წი­რათ სა­კუ­თა­რი ოც­ნე­ბე­ბი და

რო­მე­ლიც თა­ვად იღებს გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბებს. ეს

მის­წ­რა­ფე­ბე­ბი, თა­ვად ავ­ტო­რი და­ი­ნა­ხოს?

თუ­კი გა­ვავ­ლებთ პა­რა­ლელს თქვენს ნა­მუ­შევ­რებს შო­რის რო­გორც რე­ჟი­სო­რის,

ის გმი­რე­ბი არი­ან, რომ­ლე­ბიც თა­ვად აკე­თე­ბენ

აგ­რეთ­ვე, მწერ­ლის ამ­პ­ლუ­ა­ში, გა­მო­იკ­ვე­თე­

არ­ჩე­ვანს და ბედს იმორ­ჩი­ლე­ბენ. სა­ერ­თოდ

ბა ის თე­მე­ბი და პრობ­ლე­მე­ბი, რომ­ლებ­ზეც

რამ­დე­ნი­მე ფილ­მი გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად ნამ­დ­

მა­ინ­ტე­რე­სებს პი­როვ­ნე­ბა, რო­მელ­საც სურს

სა­ზო­გა­დო­ე­ბას წლე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში თქვე­ნი

ვი­ლად ასა­ხავს ჩე­მი ცხოვ­რე­ბის სხვა­დას­ხ­ვა

თა­ვად გა­ნა­გოს ბე­დი. ვფიქ­რობ, მეც ასე

შე­მოქ­მე­დე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბით უამ­ბობ­დით.

პე­რი­ოდს. მა­თი სა­შუ­ა­ლე­ბით ის გრძნო­ბე­ბი

ვიცხოვ­რე და სწო­რედ ასე­თად წარ­მო­მიდ­გე­ნია

მი­უ­ზიკ­ლ­ში „აურზაური სალ­ხი­ნეთ­ში“ ქარ­თულ

გად­მო­ვე­ცი, რომ­ლე­ბიც არა­ერ­თხელ გან­მიც­

თა­ნა­მედ­რო­ვე ქა­ლის სა­ხე.

ყო­ფა­ში მან­კი­ე­რე­ბად დამ­კ­ვიდ­რე­ბუ­ლი ჭა­მა-­ს­

დი­ა. მა­გა­ლი­თად, გა­და­სახ­ლე­ბა­ში მყო­ფი დე­და, მარ­ტო დარ­ჩე­ნი­ლი ბავ­შ­ვი, დე­დის

მის კულ­ტი წა­მო­წი­ეთ წინ, ხო­ლო წიგ­ნ­ში, “რაც ფარ­თო სა­ზო­გა­დო­ე­ბამ ცო­ტა ხნის წი­ნათ

მა­გონ­დე­ბა და რო­გორც მა­გონ­დე­ბა“, ადა­მი­

დაბ­რუ­ნე­ბა – ეს მოვ­ლე­ნე­ბი და მათ­თან და­

გა­გიც­ნოთ რო­გორც ფრან­გუ­ლი პო­ეზ ­ ი­

ა­ნებს შო­რის გა­მე­ფე­ბულ სი­ძულ­ვილ­ზე, აგ­რე­

კავ­ში­რე­ბუ­ლი გან­ც­დე­ბი მარ­თ­ლაც ავ­ტო­ბი­

ის მოყ­ვა­რუ­ლი. სა­ინ­ტე­რე­სო­ა, რო­გორ

სი­ა­ზე წერთ. დღე­ვან­დე­ლი გა­სა­ხა­დე­დი­დან

ოგ­რა­ფი­უ­ლი­ა. ვფიქ­რობ, შე­მოქ­მე­დი თა­ვის

მიხ­ვე­დით იმ ეტა­პამ­დე, რომ გე­თარ­გმ ­ ­ნათ

რა შე­გიძ­ლი­ათ თქვათ ქარ­თ­ველ ხალ­ხ­ზე?

ნა­მუ­შევ­რებ­ში გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად სა­კუ­თარ

კლა­სი­კო­სე­ბის შე­მოქ­მე­დე­ბა. ალ­ბათ ამ

თავს ასა­ხავს, ხე­ლოვ­ნე­ბის ყვე­ლა ნა­წარ­მო­ებ­

ყვე­ლა­ფერს დი­დი ის­ტო­რია აქვს.

ძა­ლი­ან მი­ხა­რი­ა, რომ დღე­ვან­დელ სა­ზო­გა­

ყა­რო­სად­მი, მი­სი მსოფ­ლ­მ­ხედ­ვე­ლო­ბა. ჩემს

დი­დი ხა­ნი­ა, რაც პო­ე­ზი­ამ გა­მი­ტა­ცა. პირ­ვე­ლი

ბის გან­ც­და; იგ­რ­ძ­ნო­ბა, რომ ქარ­თ­ვე­ლი ერი

შემ­თხ­ვე­ვა­შიც ასეა – ჩემს თი­თო­ე­ულ გმირ­ში

ლექ­სი 15 წლის ასაკ­ში ვთარ­გ­მ­ნე. ეს იყო

პრო­ტესტს უცხა­დებს სხვი­სი ჭი­რი­სად­მი გულ­გ­

ჩანს ჩემს მი­ერ აღ­ქ­მუ­ლი სამ­ყა­რო.

ედ­გარ ალან პოს „ანაბელ ლი.“ ამ ნა­წარ­

რი­ლად გან­წყო­ბილ პი­როვ­ნე­ბებს. ვფიქ­რობ,

ში იგ­რ­ძ­ნო­ბა ავ­ტო­რის და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა სამ­

დო­ე­ბა­ში თან­და­თან მკვიდ­რ­დე­ბა სო­ლი­და­რო­

45


სხვი­სი გა­სა­ჭი­რი არც ერ­თი ჩვენ­გა­ნის­თ­ვის არ

და­რი­გე­ბა, ამა­ზე უამ­რა­ვი გა­მოს­ვ­ლა მქონ­და

ნე­ბი ჭყლე­ტა­ში და­ი­ღუპ­ნენ, სა­ზო­გა­დო­ე­ბას არ

უნ­და იყოს სულ ერ­თი. 21-ე სა­უ­კუ­ნის ადა­მი­ა­

და ყვე­ლა მი­ჭერ­და მხარს, არა­ვინ იყო რუ­

მი­ე­ღო. და­ვამ­ტ­კი­ცეთ, რომ ეს იყო რუ­სე­თის, საბ­ჭო­თა ჯა­რის მი­ერ გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბუ­ლი

ნი სა­კუ­თარ ნა­ჭუჭ­ში არ უნ­და იყოს ჩა­კე­ტი­ლი,

სე­თის მომ­ხ­რე. ვაც­ნო­ბი­ე­რებ­დი, რომ ჩემს

უნ­და და­ვი­ნა­ხოთ, რა ხდე­ბა ჩვენს გარ­შე­მო.

უკან პა­ტა­რა ქვე­ყა­ნა იდ­გა, და აგ­რე­სი­ულ

აგ­რე­სი­ა. სხვა სა­კითხს წარ­მო­ად­გენ­და ჩვე­ნი

ვფიქ­რობ, თა­ნაგ­რ­ძ­ნო­ბის, სხვი­სი ტან­ჯ­ვის და­

მე­ზო­ბელს თა­ვი­სი გავ­ლე­ნის ქვეშ სურ­და მი­სი

ტრა­გე­დი­ის საზღ­ვარ­გა­რეთ გა­ტა­ნა. მა­შინ

­ ელ ნახ­ვის უნა­რი უნ­და იქ­ცეს ერის გან­მ­საზღ­ვრ

მოქ­ცე­ვა . ჩე­მი მი­ზა­ნი იყო, და­მემ­ტ­კი­ცე­ბი­ნა,

ისე და­ემ­თხ­ვა, რომ გერ­მა­ნი­ა­ში ერ­თ­-ერთ

თვი­სე­ბად. შე­საძ­ლო­ა, ერ­თი ხედ­ვით ჩანს, რომ

რომ 21–ე სა­უ­კუ­ნე აღა­რაა იმ­პე­რი­ე­ბის სა­უ­კუ­ნე

ფეს­ტი­ვალ­ზე ჟი­უ­რის თავ­მ­ჯ­დო­მა­რედ ვი­ყა­ვი

სმა-­ჭა­მა და გარ­თო­ბა გვირ­ჩევ­ნია სი­ლა­მა­ზით

და რომ ყვე­ლა სა­ერ­თა­შო­რი­სო ორ­გა­ნი­ზა­ცია

მიწ­ვე­ულ ­ ი. ჩუ­მად წა­ვე­დი და წა­ვი­ღე 9 აპ­რი­

ტკბო­ბა­სა და ხე­ლოვ­ნე­ბას. თუმ­ცა თა­ვის­თა­ვად

არ­სე­ბობს იმი­სათ­ვის, რომ პა­ტა­რა სა­ხელ­მ­

ლის ტრა­გე­დი­ის ამ­სახ­ვე­ლი ფი­რე­ბი. უზარ­მა­

ეს თვი­სე­ბაც – სი­ცოცხ­ლით ტკბო­ბის, სი­ხა­რუ­

წი­ფოს უფ­ლე­ბა და­ამ­ტ­კი­ცოს დი­დის წი­ნა­შე.

ზა­რი აუდი­ტო­რი­ის წი­ნა­შე პრეს­კონ­ფე­რენ­ცია

ლის ნი­ჭიც შე­სა­ნიშ­ნა­ვი­ა. ალ­ბათ სწო­რედ ამ

ეს ყვე­ლა­ფე­რი ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო პრო­ცე­სი

მო­ვაწყ­ვე, ვაჩ­ვე­ნე ფი­რე­ბი და ყვე­ლა­ფერს

ნიჭ­მა გა­და­არ­ჩი­ნა ქარ­თვ ­ ე­ლი ერი და მო­იყ­ვა­ნა

იყო, მქონ­და შეგ­რ­ძე­ბა, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს

მოვ­ყე­ვი. ხალ­ხი ტი­რო­და. ჩე­მი აზ­რით, ეს იყო

დღემ­დე. სი­ხა­რუ­ლის და სიყ­ვა­რუ­ლის უნა­რიც

სა­ხეს ვა­ცოცხ­ლებ­დით.

მო­ქა­ლა­ქე­ობ­რი­ვი აქ­ტი, ვა­ლი ქვეყ­ნის წი­ნა­შე.

ლებს გვაქვს ეს.

რაც შე­ე­ხე­ბა შე­მოქ­მე­დე­ბით მხა­რეს, რო­ დე­საც მა­გა­ლი­თად, ფილ­მ­ზე მუ­შა­ობ, წიგნს წერ ან ხა­ტავ, მა­შინ უკ­ვე იმა­ზე აღარ ფიქ­რობ,

მინ­და ვი­სა­უბ­როთ თქვენს სა­ზო­გა­დო­ ებ­რივ საქ­მი­ან ­ ო­ბა­ზეც. 1999-2006 წლებ­ში

თქვე­ნი კი­ნო­შე­მოქ­მე­დე­ბის ძი­რი­თა­დი ეტა­პი საბ­ჭო­თა კავ­ში­რის პე­რი­ოდს და­ემ­თხ­ვა.

რომ ამით ვინ­მეს ემ­სა­ხუ­რე­ბი. ეს ში­ნა­გა­ნი

ამ ფაქ­ტის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით, ახერ­ხებ­დით

მოთხოვ­ნი­ლე­ბა­ა. ქმნი თუ არა ისეთ ნა­წარ­

თუ არა იმ დროს იმ მი­მარ­თუ­ლე­ბის ნა­წარ­მო­

სა­ქარ­თ­ვე­ლოს წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი იყა­ვით

მო­ებს, რო­მე­ლიც რა­ღა­ცას ეუბ­ნე­ბა შენს

ე­ბე­ბის შექ­მ­ნას, რო­გო­რიც გსურ­დათ? დღემ­დე

ევ­რო­საბ­ჭო­ში. ცხოვ­რე­ბის რო­მელ ეტაპ­ზე

ქვე­ყა­ნას, ეს უკ­ვე სხვა სა­კითხია და სხვებ­მა

მი­იჩ­ნე­ვა, რომ ქარ­თუ­ლი კი­ნოს ოქ­როს ხა­ნა,

გრძნობ­დით, რომ აკე­თებ­დით იმ საქ­მეს, რო­

უნ­და გან­სა­ჯონ. მას მე­რე, რაც კი­ნოს ვე­ღარ

ყვე­ლაფ­რის მი­უ­ხე­და­ვად, სწო­რედ საბ­ჭო­თა

მე­ლიც უნ­და გე­კე­თე­ბი­ნათ. რას ნიშ­ნავს, რო­

ვი­ღებ, და­ვიწყე ხატ­ვა, თარ­გ­მ­ნა, წიგ­ნე­ბის

კავ­ში­რის პე­რი­ოდს უკავ­შირ­დე­ბა.

დე­საც ხარ ქვეყ­ნის წარ­მო­მად­გენ­ლი საზღ­

წე­რა. შე­მიძ­ლია ვთქვა, რომ ყვე­ლა სფე­რო,

ვარ­გა­რეთ, და რო­დე­საც ქმნი ხე­ლოვ­ნე­ბას,

რა­შიც რა­ი­მე გა­მი­კე­თე­ბი­ა, ჩემ­თ­ვის ძა­ლი­ან

ბევ­რ­ჯერ დავ­ფიქ­რე­ბულ­ვარ ამ სა­კითხ­ზე. პა­

რო­მელ­მაც, შე­საძ­ლო­ა, დროს გა­უძ­ლოს?

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი­ა. თი­თო­ე­უ­ლი მათ­გა­ნი გა­მო­

რა­დოქ­სი­ა, რომ სწო­რედ საბ­ჭო­თა კავ­ში­რის

რა თქმა უნ­და, სხვე­ბის შე­სა­ფა­სე­ბე­ლია ის,

ხა­ტავს ჩემს და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბას სამ­ყა­რო­სად­

დროს, რო­დე­საც იდე­ო­ლო­გი­უ­რო წნე­ხი იყო,

მი, ამი­ტომ ვერც ერთს გა­მოვ­ყოფ.

ჩა­მო­ყა­ლიბ­და ქარ­თუ­ლი კი­ნო, რო­გორც მსოფ­ლი­ო­ში აღი­ა­რე­ბუ­ლი ფე­ნო­მე­ნი. მარ­თ­

თუ რა შე­დე­გი მო­უ­ტა­ნა სა­ქარ­თვ ­ ე­ლოს ჩემ­მა სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ­მა საქ­მი­ა­ნო­ბამ. შე­მიძ­ლია

ვე­ნე­ცი­ის, სან­-­რე­მოს, კა­ნის, ტო­კი­ოს

ლაც სა­ო­ცა­რი ცენ­ზუ­რა იყო. ჩე­მი ორი ფილ­მი და­ხუ­რეს ბო­ლო მო­მენ­ტ­ში – იმ დროს, რო­დე­

გითხ­რათ, რომ ძა­ლი­ან კარ­გად ვიხ­სე­ნებ იმ

სა­ერ­თა­შო­რი­სო ფეს­ტი­ვა­ლებ­ზე თქვენს ნა­

წლებს, რო­დე­საც ევ­რო­პის საბ­ჭო­ში ჩვე­ნი

მუ­შევ­რებს წი­ლად ხვდათ აღი­ა­რე­ბა. ალ­ბათ

საც უკ­ვე ვიწყებ­დი გა­და­ღე­ბას და ყვე­ლა­ნა­ი­რი

ქვეყ­ნის წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი ვი­ყა­ვი. ეს იყო ძა­

რთუ­ლია ამ ყვე­ლაფ­რის შემ­დეგ შეწყ­ვი­ტოთ

მო­სამ­ზა­დე­ბე­ლი სა­მუ­შა­ო­ე­ბი დამ­თავ­რე­ბუ­ლი

ლი­ან ინ­ტენ­სი­უ­რი მუ­შა­ო­ბის ხა­ნა. ჩვე­ნი სა­ელ­

რე­ჟი­სო­რო­ბა. დღე­ვან­დე­ლი გა­და­სა­ხე­დი­

მქონ­და. ეს ჩემს ცხოვ­რე­ბა­ში ძა­ლინ მძი­მე

ჩოს მთა­ვა­რი მი­ზა­ნი იყო, რომ სა­ქარ­თვ ­ ე­ლოს

დან, რამ­დე­ნად სწორ დროს შეწყ­ვი­ტეთ

პე­რი­ო­დი იყო. იმ ფილ­მე­ბი­დან, რო­მელ­თა

სა­ხე და ხა­ტი დაგ­ვე­ხა­ტა ევ­რო­პე­ლე­ბი­სათ­ვის.

ფილ­მე­ბის გა­და­ღე­ბა?

გა­და­ღე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბა არ მო­მე­ცა, ერ­თი

ფაქ­ტის დო­ნე­ზე თუ იცოდ­ნენ, რომ რუ­კა­ზე

ჩე­მი ნე­ბა არ ყო­ფი­ლა ფილ­მე­ბის გა­და­ღე­ბის

ნა­პი­რი­სა­კენ მი­ის­წ­რა­ფვი­ან“ იყო და­ფუძ­ნე­ბუ­

არ­სე­ბობს ქვე­ყა­ნა სა­ხე­ლად სა­ქარ­თ­ვე­ლო.

შეწყ­ვე­ტა. უბ­რა­ლოდ შე­უძ­ლე­ბე­ლი გახ­და,

ლი. უცებ ჩა­მო­ვი­და მოს­კო­ვი­დან კო­მი­სია და

ძა­ლი­ან ბევ­რი ვი­მუ­შა­ვე იმის­თ­ვის, რომ ჩვე­ნი

კი­ნო­მოღ­ვა­წე­ო­ბა გა­მეგ­რ­ძე­ლე­ბი­ნა. დად­გა

და­ად­გი­ნა, რომ ეს ნა­წარ­მო­ე­ბი პა­ცი­ფის­ტურ

არ­ჩილ სუ­ლა­კა­უ­რის მოთხ­რო­ბა­ზე, „ტალღები

რო­დე­საც ევ­რო­პის საბ­ჭო­ში ჩა­ვე­დი, მხო­ლოდ

კულ­ტუ­რა, ჩვე­ნი იდენ­ტი­ფი­კა­ცია კულ­ტუ­რა­ში,

დრო, რო­დე­საც ქვეყ­ნი­სათ­ვის პი­როვ­ნე­ბის

იდე­ებს ატა­რებ­და. მე­ო­რე­ში, თა­მაზ ჭი­ლა­ძის

ხე­ლოვ­ნე­ბა, ხა­სი­ა­თი, მშვე­ნი­ე­რი ლან­დ­შაფ­

სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი მოღ­ვა­წე­რო­ბა უფ­რო მნიშ­ვ­

რო­მან­ში „შუადღე“, და­ყე­ნე­ბუ­ლი იყო ადა­მი­ა­

ტი, ჩვე­ნი ტრა­გიზ­მი, რო­მე­ლიც ცხოვ­რე­ბის

ნე­ლოვ­ნად და არ­სე­ბი­თად მი­ვიჩ­ნი­ე. ასე­თი ვი­

ნის პრობ­ლე­მა, რო­მელ­მაც გა­მო­ი­ა­რა 1937 წე­

სიყ­ვა­რულ­თან, სი­ხა­რულ­თა­ნაა გა­და­ჯაჭ­ვუ­

თა­რე­ბა ჩემ­თ­ვის 9 აპ­რი­ლის შემ­დეგ შე­იქ­მ­ნა.

ლი, მოთხ­რო­ბი­ლი იყო, თუ რო­გორ მი­აღ­წია

ლი, მათ­თ­ვის და­მე­ნა­ხე­ბი­ნა. ვფიქ­რობ, ეს

სწო­რედ ეს დღე გახ­და გარ­დამ­ტე­ხი. იმ­ხა­ნად

მან „შუადღეს“. ჩაფ­ლუ­ლი ვი­ყა­ვი ამ პრო­ექ­ტ­ში

ჩვენ შევ­ძე­ლით. ამას გარ­და, რა თქმა უნ­და,

ჩემ­თ­ვის პრი­ო­რი­ტე­ტუ­ლი იყო, სა­ქარ­თ­ვე­ლო

და ისიც და­ხუ­რეს, იმი­ტომ, რომ იგი არ ატა­

თა­ვად სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ინ­ტე­რე­სე­ბის დაც­ვი­

ევ­რო­პის ნა­წი­ლი გამ­ხ­და­რი­ყო, მსოფ­ლიო

რებ­და საბ­ჭო­თა იდე­ებს. თუმ­ცა, დღე­ვან­დე­ლი

სა­კენ ვი­ყა­ვით მი­ზან­მი­მარ­თულ­ნი. იმ დროს,

ოჯა­ხის სრულ­ფა­სო­ვან წევ­რად აღი­ა­რე­ბუ­ლი­

გა­და­სა­ხე­დი­დან ვფიქ­რობ, რომ ყვე­ლა­ნა­ი­რი

რო­დე­საც სა­ქარ­თ­ვე­ლო რუ­სეთ­თან იყო და­

ყო. იმ პე­რი­ოდ­ში ჩე­მი ცხოვ­რე­ბის გან­მ­საზღ­

ცენ­ზუ­რის მი­უ­ხე­და­ვად, მა­ინც ვამ­ბობ­დით

პი­რის­პი­რე­ბუ­ლი, აუცი­ლებ­ლო­ბას წარ­მო­ად­

ვ­რე­ლი ეს იყო. ალ­ბათ არ იყო შეთხ­ვე­ვი­თი,

ჩვენს სათ­ქ­მელს. გვყავ­და სა­ერ­თო მო­წი­ნა­

გენ­და, ჩვე­ნი ქვეყ­ნის პო­ზი­ცი­ე­ბი გან­გ­ვე­მარ­ტა

რომ 9 აპ­რი­ლის უშუ­ა­ლო მო­ნა­წი­ლე ვი­ყა­ვი და

აღ­მ­დე­გე და ვი­ცო­დით, რომ მას ვებ­რ­ძო­დით

ევ­რო­საბ­ჭო­სათ­ვის. შე­მიძ­ლია ვთქვა, რომ

ყვე­ლა­ფე­რი სა­კუ­თარ თავ­ზე ვიწ­ვ­ნი­ე. იმ გან­ც­

კინო­ე­ნის სა­შუ­ა­ლე­ბით. ხში­რად ვამ­ცი­რებ­დით

ევ­რო­პა ყო­ველ­თ­ვის ჩვენ გვი­ჭერ­და მხარს,

დე­ბის­გან გა­თა­ვი­სუფ­ლე­ბა დღემ­დე ვერ მო­ვა­

სიტყ­ვებს და მთე­ლი დატ­ვირ­თ­ვა გა­მო­ხა­ტუ­

რო­დე­საც რუ­სე­თის იმ­პე­რი­ა­ლის­ტურ ქვე­ყა­ნას

ხერ­ხე. ვფიქ­რობ, რაც შე­მეძ­ლო, ყვე­ლა­ფე­რი

ლე­ბა­ზე გა­დაგ­ვ­ქონ­და. სწო­რედ ამ­გ­ვა­რად

ვუ­პი­რის­პირ­დე­ბო­დით. მახ­სოვს, რო­დე­საც

გა­ვა­კე­თე იმი­სათ­ვის, რომ ზე­მო­დან წა­მო­სუ­ლი

შე­იქ­მ­ნა იმ რთულ ვი­თა­რე­ბა­ში კი­ნო­ე­ნა სა­ქარ­

აფხა­ზეთ­ში და­იწყეს რუ­სუ­ლი პას­პორ­ტე­ბის

ბრძა­ნე­ბა, იმის შე­სა­ხებ რომ თით­ქოს ადა­მი­ა­

თ­ვე­ლო­ში. საბ­ჭო­თა პე­რი­ოდ­ში კულ­ტუ­რის

46

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

ხომ სუ­ლი­ერ ­ ე­ბაა და მი­ხა­რი­ა, რომ ქარ­თვ ­ ე­


interviu

აღ­მავ­ლო­ბის ხა­ნის არ­სე­ბო­ბის ახ­ს­ნა ალ­ბათ

არ­სე­ბობ­და. მხო­ლოდ ახ­ლა მოგ­ვე­ცა შე­საძ­

ლოთ. ალ­ბათ არის ისე­თი რამ, რა­ზეც გუ­ლი

იმი­თაც შე­იძ­ლე­ბა, რომ თუ სცე­ნა­რი ცენ­ზუ­რას

ლებ­ლო­ბა, შეგ­ვე­ფა­სე­ბი­ნა დე­დას ნა­მუ­შევ­რი.

გწდე­ბათ, რი­სი გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბაც, რი­სი

გა­ივ­ლი­და და დამ­ტ­კიც­დე­ბო­და, შემ­დეგ

ვფიქ­რობ, „ბუბა“ ქარ­თუ­ლი კულ­ტუ­რი­სათ­ვის

თქმაც სა­ზო­გა­დო­ე­ბი­სათ­ვის კი­ნოს სა­შუ­ა­ლე­

და­ფი­ნან­სე­ბა აბ­სო­ლუ­ტუ­რი იყო. ეს და­დე­ბი­

დი­დი შე­ნა­ძე­ნი­ა. მომ­წონს სა­შა რეხ­ვი­აშ­ვი­

ბით ვერ მო­ას­წა­რით.

­ ი­ლად ჰქონ­და თი მხა­რე კი­ნო­სათ­ვის ნამ­დვ

ლის სიტყ­ვე­ბი, რომ­ლე­ბიც მან დე­და­ჩე­მის

საბ­ჭო­თა კავ­შირს. თუმ­ცა, მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა,

სუ­რა­თის შე­სა­ხებ და­წე­რა: “ეს არის ფილ­მი

ამის თქმა ძა­ლი­ან ძნე­ლი­ა. პირ­ველ რიგ­ში,

იმ იდე­ოლ ­ ო­გი­ის დაბ­რუ­ნე­ბა წარ­მო­უდ­გენ­

მა­რა­დი­სო­ბის შე­სა­ხებ და თვი­თონ ფილ­მი და

მა­ინც კი­ნო­რე­ჟი­სო­რი ვარ და ვოც­ნე­ბობ, რომ

მი­სი ავ­ტო­რი დაბ­რუ­ნე­ბუ­ლი ჩვენ­თან, თა­ვად

კი­დევ მო­მე­ცეს შე­საძ­ლებ­ლო­ბა, ფილ­მი გა­და­ვი­

იქ­ც­ნენ მა­რა­დი­სო­ბის ნა­წი­ლად.“ ჯერ­ჯე­რო­

ღო. თუ მექ­ნე­ბა ასე­თი სა­შუ­ა­ლე­ბა, ეკ­რან­ზე იმას

ლად მი­მაჩ­ნი­ა. არ შე­მიძ­ლი­ა, არ გკითხოთ დე­დათ­ქ­ ვენ­ზე – ქალ­ბა­ტონ ნუ­ცა ღო­ღო­ბე­რი­ძე­ზე, პირ­ველ ქარ­თ­ველ ქალ რე­ჟი­სორ­ზე.

ბით მხო­ლოდ ეს ერ­თი ნა­მუ­შე­ვა­რი ვი­პო­ვეთ.

გა­და­ვი­ტან, რა­საც ახ­ლა ვფიქ­რობ და გან­ვიც­დი.

ვი­ცი, რომ მი­სი მხატ­ვ­რუ­ლი ფილ­მიც არ­სე­

ძა­ლი­ან ბევრ რა­მეს ვხვდე­ბი დრო­ის სვლას­თან

ბობს და იმე­დი მაქვს, რომ სა­ზო­გა­დო­ე­ბას

ერ­თად, სხვა­ნა­ირ ­ ად ვუ­ყუ­რებ ცხოვ­რე­ბას. სიკ­

მი­სი ხილ­ვის შე­საძ­ლებ­ლო­ბაც ექ­ნე­ბა. გარ­და

ვ­დი­ლის მო­ახ­ლო­ბა ბევ­რი­სათ­ვის ტრა­გი­კულ

ჩემ­თ­ვის ძა­ლი­ან ბედ­ნი­ე­რი მო­მენ­ტი იყო, რო­

ფილ­მი­სა, არ­სე­ბობს დე­და­ჩე­მის მოთხ­რო­ბე­

გან­ც­დას­თან ასო­ცირ­დე­ბა, თუმ­ცა ჩემ­თ­ვის პი­რი­

დე­საც პირ­ვე­ლად ვნა­ხე დე­და­ჩე­მის მი­ერ შექ­

ბიც, რომ­ლე­ბიც მე გა­მო­ვე­ცი. მათ­ში გა­და­სახ­

ქი­თა­ა. იმის გა­მო, რომ იცი, სიკ­ვ­დი­ლი სადღაც

მ­ნი­ლი კი­ნო­ფილ­მი. მი­ხა­რი­ა, რომ ქარ­თულ­

ლე­ბა­ში ყოფ­ნის მძი­მე პე­რი­ო­დია ასა­ხუ­ლი.

ახ­ლო­სა­ა, ყო­ველ წუთს უფ­რო მე­ტად აფა­სებ

მა სა­ზო­გა­დო­ე­ბამ, ვიწ­რო წრემ, მაგ­რამ მა­ინც

დე­და იმ­დე­ნად თავ­მ­და­ბა­ლი ადა­მი­ა­ნი იყო,

და ყო­ველ წუ­თას გინ­და თქვა, – „შეჩერდი წა­მო,

იხი­ლა მი­სი სუ­რა­თი და საკ­მა­ოდ კარ­გა­დაც

რომ თა­ვის სი­ცოცხ­ლე­ში არც კი უხ­სე­ნე­ბია

მშვე­ნი­ერ ­ ი ხარ!“ სი­ცოცხ­ლის, მშვე­ნი­ე­რე­ბის

მი­ი­ღო. ეს არის 1930 წელს გა­და­ღე­ბუ­ლი

თა­ვი­სი კი­ნო­ნა­წარ­მო­ე­ბე­ბი. გა­და­სახ­ლე­ბი­სას

ძა­ლის გან­ც­და სულ უფ­რო ძლი­ერ­დე­ბა ასაკ­თან

ფილ­მი „ბუბა“. ბუ­ბა რა­ჭა­ში მწვერ­ვალს ჰქვია

34 წლის იყო და სწო­რედ მა­შინ და­ამ­თავ­

ერ­თად. სწო­რედ ამ გამ­ძაფ­რე­ბულ გან­ც­და­ზე,

და სწო­რედ რა­ჭა­ზე შექ­მ­ნა დე­დამ დო­კუ­მენ­

რა მან თა­ვი­სი შე­მოქ­მე­დე­ბი­თი ცხოვ­რე­ბა.

სი­ცოცხ­ლი­სად­მი სიყ­ვა­რულ­ზე გა­და­ვი­ღებ­დი

ტუ­რი ფილ­მი. სამ­წუ­ხა­რო­ა, რომ ამ დრომ­დე

გა­და­სახ­ლე­ბი­დან დაბ­რუ­ნე­ბულს კი უკ­ვე არ­

ფილმს.

ქარ­თ­ვე­ლი ხალ­ხი არ იც­ნობ­და ამ ნა­წარ­

სე­ბო­ბი­სათ­ვის ბრძო­ლა უხ­დე­ბო­და. ძა­ლი­ან

მო­ებს. ვი­ცი, რომ თავ­და­პირ­ვე­ლად „ბუბა“

მრა­ვალ­მ­ხ­რი­ვი ადა­მი­ან ­ ი იყო და, რა თქმა

აკ­რ­ძა­ლუ­ლი იყო, რო­გორც მო­გეხ­სე­ნე­ბათ,

უნ­და, ამან ჩემ­ზეც იქო­ნია გავ­ლე­ნა.

დე­და­ჩემ­მა 10 წე­ლი გა­და­სახ­ლე­ბა­ში გა­ატ ­ ა­ რა. მე­რე უბ­რა­ლოდ მი­ი­ვიწყეს, თით­ქოს არც

>> ნუ­ცა შუ­ბაშ­ვი­ლი

თქვე­ნი კი­ნო­ნა­მუ­შევ­რე­ბით და­ვიწყეთ სა­უ­ბა­რი, და მო­დით, ფილ­მე­ბით და­ვას­რუ­

47


48


spec proeqti რეჟისორი, მხატვარი, პოეტი რეზო ესაძე

მო­­ნა­­წი­­ლე­­ო­­ბა მი­­ი­­ღო მრა­­ვალ სა­­ერ­­­თა­­შო­­რი­­ სო და რეს­­­პუბ­­­ლი­­კურ ფეს­­­ტი­­ვალ­­­ზე, აღი­­ნიშ­­­ნა პრი­­ზე­­ბით და მა­­ყუ­­რებ­­­ლი­­სა და პრე­­სის დი­­დი მო­­წო­­ნე­­ბა და­­იმ­­­სა­­ხუ­­რა. კ/ს „ქართულ ფილ­­­მ­­­ში“ გა­­და­­ღე­­ბუ­­ლი აქვს ფილ­­­მე­­ბი: „წისქვილი ქა­­ლა­­ქის გა­­რე­­უ­­ბან­­­ში“ – (1981 წ.; სცე­­ნა­­რის ავ­­­ტო­­რე­­ბი: რე­­ზო ინან­­­შ­­­ ვი­­ლი და რე­­ზო ესა­­ძე), „ნეილონის ნაძ­­­ვის ხე“ –

>> მასალა მოამზადა

(1984 წ.; სცე­­ნა­­რის ავ­­­ტო­­რე­­ბი: ამი­­რან დო­­ლი­­ძე

არჩილ შუბაშვილმა

და რე­­ზო ესა­­ძე), „ჭერი ანუ და­­უმ­­­თავ­­­რე­­ბე­­ლი ფილ­­­მის მა­­სა­­ლა“ (1991-2003 წ.წ.; სცე­­ნა­­რის ავ­­­ტო­­რე­­ბი: რე­­ზო კვე­­სე­­ლა­­ვა და რე­­ზო ესა­­ძე).

რე­­ვაზ პარ­­­მე­­ნის ძე ესა­­ძე – ცნო­­ბი­­ლი კი­­

“ცნობიერების ნა­­კა­­დის“ მე­­თო­­დით გა­­და­­

ნო­­რე­­ჟი­­სო­­რი, მსა­­ხი­­ო­­ბი, მხატ­­­ვა­­რი, პო­­ე­­ტი

ღე­­ბულ ამ ფილ­­­მ­­­ში, რე­­ზო ესა­­ძემ მთა­­ვა­­რი

– და­­ი­­ბა­­და 1934 წლის 18 თე­­ბერ­­­ვალს, სოფ.

რო­­ლი შე­­ას­­­რუ­­ლა.

შე­­მოქ­­­მედ­­­ში (ოზურგეთი). 1956 წელს და­­

რო­­გორც მსა­­ხი­­ობ­­­მა, რე­­ზო ესა­­ძემ მთა­­ვა­­

ამ­­­თავ­­­რა თბი­­ლი­­სის სა­­ხელ­­­მ­­­წი­­ფო უნი­­ვერ­­­

რი და მე­­ო­­რე პლა­­ნის რო­­ლე­­ბი შე­­ას­­­რუ­­ლა

სი­­ტე­­ტის ფი­­ზი­­კის ფა­­კულ­­­ტე­­ტი, 1965 წელს

შემ­­­დეგ ფილ­­­მებ­­­ში: „ერთი წლის ცხრა დღე“

– სა­­კავ­­­ში­­რო კი­­ნე­­მა­­ტოგ­­­რა­­ფი­­ის ინ­­­ს­­­ტი­­ტუ­­ტის

(რეჟ.მ.რომი, 1962 წ.), „ბეღურების გა­­დაფ­­­რე­­ნა“

სა­­რე­­ჟი­­სო­­რო ფა­­კულ­­­ტე­­ტი (ქ.მოსკოვი, მი­­

(რეჟ.თემურ ბაბ­­­ლუ­­ა­­ნი, 1980 წ.), „მონანიება“

ხე­­ილ რო­­მის სა­­ხე­­ლოს­­­ნო). 1960-62 წლებ­­­ში

(რეჟ.თ.აბულაძე, 1984 წ.), „ლეონარდო“

კი­­ნოს­­­ტუ­­დია „ქართულ ფილ­­­მ­­­ში“ გა­­და­­ი­­ღო

(რეჟ.დ.ნაცვლიშვილი, 1992 წ.) და სხვა. 1976

წი­­ნა­­სა­­დიპ­­­ლო­­მო ნა­­მუ­­შე­­ვა­­რი “ერთხელ“,

წელს, ირაკ­­­ლი კვი­­რი­­კა­­ძის ფილ­­­მ­­­ში „ქალაქი

რო­­მე­­ლიც იდე­­ო­­ლო­­გი­­უ­­რი მო­­საზ­­­რე­­ბით. ე.წ.

ანა­­რა“, მთა­­ვა­­რი რო­­ლი­­სათ­­­ვის და­­ჯილ­­­დოვ­­­და

„თაროზე“ შე­­მო­­დეს. 1963-75 წლებ­­­ში რე­­ჟი­­სო­­

ბულ­­­გა­­რე­­თის ქ. გობ­­­რო­­ვოს სა­­ერ­­­თა­­შო­­რი­­სო

რად მუ­­შა­­ობ­­­და კი­­ნოს­­­ტუ­­დია „ლენფილმში“,

კი­­ნო­­ფეს­­­ტი­­ვა­­ლის პრი­­ზით.

სა­­დაც გა­­და­­ი­­ღო მხატ­­­ვ­­­რუ­­ლი ფილ­­­მე­­ბი: „ფრო“, „ერთი ახალ­­­გაზ­­­რ­­­დას ცხოვ­­­რე­­ბის ოთხი ფურ­­­ცე­­ლი“, „წამმზომი“. 1972 წელს თბი­­ლი­­სის ტე­­ლე­­ფილ­­­მე­­ბის სტუ­­ დი­­ა­­ში გა­­და­­ი­­ღო კი­­ნო­­კო­­მე­­დია „წკიპურტები“.

რე­­ზო ესა­­ძეს ფერ­­­წე­­რი­­სა და გრა­­ფი­­კის ნა­­ მუ­­შევ­­­რე­­ბის სა­­ავ­­­ტო­­რო გა­­მო­­ფე­­ნე­­ბი ჰქონ­­­და თბი­­ლის­­­ში, მოს­­­კოვ­­­ში, მი­­უნ­­­ხენ­­­ში, ჟე­­ნე­­ვა­­სა და თე­­ლა­­ვივ­­­ში. გა­­მო­­ცე­­მუ­­ლი აქვს სა­­კუ­­თა­­ რი ნა­­ხა­­ტე­­ბით გა­­ფორ­­­მე­­ბუ­­ლი ლექ­­­სე­­ბის

1975 წლი­­დან მუ­­შა­­ობს თბი­­ლი­­სის სა­­ტე­­ლე­­

კრე­­ბუ­­ლე­­ბი: „ლექსები და ნა­­ხა­­ტე­­ბი“ (2001წ.)

ვი­­ზიო ფილ­­­მე­­ბის სტუ­­დი­­ა­­სა და კი­­ნოს­­­ტუ­­დია

და „რაშის მო­­ნო­­ლო­­გი“ (2003 წ.).

„ქართულ ფილ­­­მ­­­ში“, სა­­დაც და­­ას­­­რუ­­ლა ლე­­ნინ­­­გ­­­

1980 წლი­­დან ეწე­­ვა პე­­და­­გო­­გი­­ურ საქ­­­

რად­­­ში (ახლანდელი პეტერბურგი) დაწყე­­ბუ­­ლი

მი­­ა­­ნო­­ბას შო­­თა რუს­­­თა­­ვე­­ლის სა­­ხე­­ლო­­ბის

მხატ­­­ვ­­­რუ­­ლი ფილ­­­მი „ერთი ნახ­­­ვით შეყ­­­ვა­­რე­­ბა“.

თე­­ატ­­­რი­­სა და კი­­ნოს უნი­­ვერ­­­სი­­ტეტ­­­ში და ივ.

1974 წლი­­დან მუ­­შა­­ობ­­­და კ/ს „ქართულ ფილ­­­

ჯა­­ვა­­ხიშ­­­ვი­­ლის სა­­ხე­­ლო­­ბის უნი­­ვერ­­­სი­­ტეტ­­­ში.

მის“ პირ­­­ვე­­ლი გა­­ერ­­­თი­­ა­­ნე­­ბის მხატ­­­ვ­­­რუ­­ლი ხელ­­­მ­­­ძღ­­­ვა­­ნე­­ლის მო­­ად­­­გი­­ლედ. 1978 წელს კ/ს

რე­­ზო ესა­­ძე არის სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­ლოს კი­­ნე­­მა­­ ტოგ­­­რა­­ფის­­­ტ­­­თა და მხატ­­­ვარ­­­თა კავ­­­ში­­რე­­ბის

„ქართულ ფილ­­­მ­­­ში“ და­­ა­­არ­­­სა ახალ­­­გაზ­­­რ­­­დუ­­ლი

წევ­­­რი; 1980 წელს მი­­ე­­ნი­­ჭა სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­ლოს

შე­­მოქ­­­მე­­დე­­ბი­­თი გა­­ერ­­­თი­­ა­­ნე­­ბა „დებიუტი“. 1989

ხე­­ლოვ­­­ნე­­ბის დამ­­­სა­­ხუ­­რე­­ბუ­­ლი მოღ­­­ვა­­წის წო­­დე­­ბა; და­­ჯილ­­­დო­­ე­­ბუ­­ლია ღირ­­­სე­­ბის ორ­­­დე­­ნით (1995); 2004 წელს რე­­ზო ესა­­ძის

სტუ­­დია – „კინოსტუდია +1“, „დებიუტსა“ და

შე­­მოქ­­­მე­­დე­­ბა აღი­­ნიშ­­­ნა რუს­­­თა­­ვე­­ლის სა­­ხე­­

„კინოსტუდია +1“- ში შექ­­­მ­­­ნილ­­­მა პრო­­დუქ­­­ცი­­ამ

ლო­­ბის პრე­­მი­­ით.

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

წელს „დებიუტის“ ბა­­ზა­­ზე შე­­იქ­­­მ­­­ნა ექ­­­ს­­­პე­­რი­­ მენ­­­ტუ­­ლი და მოკ­­­ლე­­მეტ­­­რა­­ჟი­­ა­­ნი ფილ­­­მე­­ბის

49


სამშობლოს

***

შენ ისევ ისე მაღალი და მშვენიერი ხარ. ეს

სხეულის ფიქრი, დაფარული ეს დიდი ფაქტი,

მე გახლავარ ველური და მწარე ბალახი. ჩარდახი

გაცხარებული მირიადთ იქით, დილის სიცხეში,

შენი ოქროს ხელით ნაკეთი არის-სავსე მაისი.

გახურებული სარკმლის ლაციცით გაჰყურებს მიღმა

დროება დადგა საშინელი. ავი ქარები სათიბებში

დამშეულ ქალაქს–სულთმობრძაობის და სიმ-

სიკვდილებს თიბვენ. ცელით მოგლეჯენ სისხლ-ძარღვებს

ზაკვრის საზარელ ბუდეს. აქ რტო ირწევა სიმარ-

და დაფლეთილ სხეულს თავს ვეღარ

ტოვის. მშიერ ქუჩას ბოლო არ უჩანს. ჯიხურებში

ვუყრი. მტკივა სათიბი. სისხლის გუბეს ძაღლი

ჰყიდიან ცრემლებს, ათასნაირ მძიმე ჭრილობას.

ლოკავს. მეხვევა ბუზი. ჩემს მოკვდავ სხეულს

თვითონ ქალაქი ერთი სევდის დიდ თაიგულად დგას

გადამთიელი დამცინავად სასთუმალს უზის.

ქუჩის თავში, მაგრამ მყიდველი არავინ არის,

სიკვდილის ნანას მიმღერის იმ დროს და ლესავს

რადგანაც ყველა, ვინც კი ამ დროს ქუჩაში დადის,

დანას, რომ დარჩენილი ნაფლეთები უფრო

ტკივილიანი ყვავილებია იმ თაიგულის, რომლითაც

დაფლითოს. სისხლიან ფიქრებს დასტრიალებს

ახლა ქალაქი დგას ქუჩის თავში და თავის თავს

სისხლიან ფიქრით. სული კი ისევ შენკენ ილტვის და

ყიდის.

ფეთქავს მაინც, რადგან მას კვლავაც სურვილი აქვს გაფრინდე ცისკენ.

უხმო ყვირილი ***

მისტერიებო გარდასულ დღეთა, ვითარც სიგიჟეს,

მოდის სიბერე ნელი ღიღინით,

მოგესალმებით! სასაფლაოთა მომაქვს ჰანგები და

მოაქვს შუბლი და დაღლილი ხელები.

ყვავილების გირლიანდებით მე ვამკობ თქვენს ხატს,

მზერას უშლის ცრემლიანი წამწამი

აწ მტვერწაყრილს, და ჟამთასვლის გაურკველობას,

ღიმილს, გაციებული ლოყის სისველე.

რომელსაც ახლა მკვდრის სუნი ასდის. მშვი-

ნაბიჯი ტყდება მიწასთან შეხებით...

დობა თქვენდა, ჩემს დაღლილ სხეულს აღარ სურს განსჯა ავანჩავანის; ვკეცავ ალმებს და ვაწყობ ყვავილებს, მზის ჩამავალის გზით ვეშურები იქ, სადაც

***

ახლა არა არის რა, სიჩუმის გარდა.

ჩემს მწირ სიმდიდრეს უშურველად ხვალ დავარიგებ, თუმცა არავინ არ მთხოვს არაფერს. ვკეტავ დარაბებს. ზეცით მოტანილ თავისუფლებას ვეგებები ნელი სიკვდილით. სისხლით შეღებილ ნაზ

კითხვა

სიმღერებს ღამეებში ლექსებად დავწერ და მო-

არაფერს არ აქვს არც თავი, არც ბოლო,

გართმევთ მოკრძალებით, დაგიბრუნებთ ლუკმას-

დარჩება სიმბოლოდ ოცნება მარადი.

თან ერთად, რომელსაც ხშირად მაწვდით ისე,

მე რომ შემეძლოს, ო, რომ შემეძლოს,

თითქოს ვიღაც ყელში ხელს მიჭერს და მალე, ალბათ,

იმ ოცნებიდან დაგიფარავდი.

ბოლოს მომიღებს. გზა სადღაც იწყება და აღარ თავდება, სიკვდილიც გზა არის, გზა არის მარადი, ***

მე რომ შემეძლოს, ო, რომ შემეძლოს,

თავისუფლებავ, მოგელოდი, ვით ელიან შორს

მე შენ იმ გზიდან დაგიფარავდი.

წასულ სატრფოს... როგორც დედის მოსვლას ელის

მშიერი ბავშვი... ვით ნაცემი უმცროსი ძმა შეურაცხ-

სადღაც შორიდან ისმის ძახილი,

ყოფილი მოელის უფროსს, რომ მან იგი დაიცვას და

ძახილი გადადის კარიდან კარამდი.

ნუგეში სცეს. ვით ბობოქარ ოკეანეში დაკარგული

მე რომ შემეძლოს, მე რომ შემეძლოს,

გემი ელის გამოდარებას... შეციებულნი-დილის

იმ ძახილიდან დაგიფარავდი.

მზის სითბოს, ვით მორწმუნენი ელიან ზენაარს... შენ კი, მოხვედი, როგორც როსკიპი-გალეშილი, აღვირ-

მარადჟამ ტრიალებს შეკითხვა ასეთი:

ახსნილი და დამცინავად მიყოფ ენას.

კი მაგრამ როდემდე? კი მაგრამ სადამდი? ო, რომ შემეძლოს, მე რომ შემეძლოს, ამ კითხვიდანაც დაგიფარავდი.

50


spec proeqti *** ფიქრო, ფიქრო უნაპიროვ, ფიქრო უსახელო. მე შენ როგორ დაგიტირო გულზე დასაყრელო. წავიდნენ და მიმატოვეს გაჰყვნენ ნისლის ფიქრებს. წლები უხმობს სიმარტოვეს, ამბობს „დროა, იქნებ?!“ არ გინდივართ? რა ვქნა, წავალ უკაცური შარით. გაგეცლები, სადაცაა ფიქრის გასაყარი. სადაც ღრუბლებს შადრევნებად ცვივა ოქროს ფერი. სად წარსულზე ცრემლით ყვება სველი ლერწმის ღერი. აჰა, უკვე დროც მოვიდა, დე, აღსრულდეს ბარემ. მტკივა, გარჯით და ვერც ჭკუით ვეღარ დაგეხმარე. ახლა თითონ გავხდი შენი ტკივილი და ჯავრი, როს მენგრევა თავზე ჭერი და მწვავს ცეცხლის ალი. რით გიშველო, რა ვიფიქრო, ფიქრო, გასამხელო,... მე შენ როგორ დაგიტირო

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

გულზე დასაყრელო.

51


რეზო ესაძის მხატვრობა ვიზუალური

„მასებს“; ვერც ხელშესახებ „მატერიას“

პოეზიაა, თუნდაც ვიზუალური ვერლიბრი

იგრძნობთ...

რეჟისორისა, რომელსაც ყოველ ფეხის

ესაძისეული „გრაფიკის“ არსი ერთი

ნაბიჯზე შეუძლია დადგას აურზაური,

სიტყვით ასე შეიძლება განვსაზღვროთ –

თანაც „აურზაური არაფრის გამო“; და რაც

„მეტამორფოზები“.

მთავარია, შეგაყვაროს ეს ყველაფერი,

ესაძე, შედეგების ინტერპრეტაციაზე მეტად,

ერთი ნახვით შეგაყვაროს...

პროცესების ინტერპრეტაციისკენ მიიწევს...

ეს ნახატები კინოში „დაკარგული დროის

მერე, ამ თამაშ-თამაშში ღია აბსურდის

ძიებაცაა...“ მათი უპირველესი მომსყიდველი

წესიც ერთვება და... „მდგომარეობები“

თვისება – შეუნიღბავი ენერგეტიკაა. უწყვეტი

„სიტუაციებად“ გადასხვაფერდება.

რიტმული ფორმულები, ასიმეტრიები...

მერე და მერე, ნეილონის ნაძვის ხესავით

კალმით ნახატ ამ „უთავბოლო“ შტუდიებში

მსუბუქი ეს ნახატი „მატერიალურობას“ იძენს

„მოვლენები“ კი არაა ნაჩვენები, არამედ

და კონკრეტულ მოქმედებად გვევლინება,

„მდგომარეობებია“ დაფიქსირებული;

თუმცა ეს „კონკრეტიკა“ სულაც არ

მდგომარეობები და ამ მდგომარეობიდან

გამორიცხავს კონტრასტულ ასოციაციებს,

გამოსვლის მარშრუტი...

ხანდახან ნარატიულ როლსაც რომ

ესაძისათვის ხაზი ყველაფერს

ასრულებენ...

უდრის; ამ ხაზშია აღბეჭდილი მისი

...ესაძის ნახატები უხილავის ხილული

სიბრტყობრივი ხასიათიც და აბსოლუტური

ფორმის ძიებაა; უხილავისა, რაღაც

კონტრასტულობაც ქაღალდის ქათქათა

საკრალურ „არარას“ რომ მალავს; არარას

ფურცლის მიმართ... ალაგ-ალაგ

ანუ სიცარიელეს, გნებავთ, მარადისობას...

გადადღაბნილი შავი ტუში კი ხაზის

და ეს ნახატებიც „მარადისობის

პოტენციაზეც მეტყველებს; მოცულობად

მოკითხვამდე“ გაგზავნილი წერილებია

გარდასახვის პოტენციაზე...

თითქოს... ეს ნახატები დიახაც, ერთი ნახვით

საერთოდ, უცნაური რამაა ეს – ნახატის

გაყვარებენ თავს... ეს ნახატები ძალიან

ხელოვნება...

გვანან ავტორს...

ძნელია ნახატის არტისტული ელემენტების აღწერა ტრადიციული ტერმინებით; აქ ხომ ცხადლივ ვერ იპოვით „ჩრდილ-სინათლეს“,

52

>> დავით ანდრიაძე


spec proeqti

53


საჩუქარი რეზო ესაძისაგან

არცთუ ისე დიდი ხნის წინათ კინოსამყარომ საოცარი წიგნი მიიღო საჩუქრად. ეს

ვისაც რეზო ესაძესთან რამდენიმე წუთი

არის ფანტასტიკური სახელმძღვანელო,

მაინც გაუტარებია, მას იგი რაღაც შორეული

რომლითაც მაესტრო კინორეჟისურის

და, ამავდროულად, ძალიან ახლობელ

შესახებ მსჯელობს, უფრო ზუსტად,

მელოდიასავით დაამახსოვრდება. ამ

კინოხელოვნების ისეთ სივრცეებში

უცნაური კაცის ფიქრიც კი ღიღინებს

შეჰყავს მკითხველი, საიდან გამოსვლაც

თითქოს, როგორც ქვეცნობიერი

ნებაყოფლობით ძალიან ძნელია.

მადლიერება ყოველივეს მიმართ, რაც

„რეზო ესაძე კინორეჟისურის შესახებ“

ღმერთმა ჩვენთვის შექმნა და დაგვახვედრა.

– ეს არის რეზო ესაძის მრავალწლიანი

რეზო ესაძის ნაივური ბუნება ქმნის

პროფესიული, ინტელექტუალური

გულუბრყვილო ილუზიას, რომ მას

თუ ცხოვრებისეული გამოცდილებით

ფერადოვან სამყაროსთან ბავშვივით

დაწერილი წიგნი, რომელიც არა მხოლოდ

მხოლოდ თამაში ეიოლება...

იკითხება, არამედ ისმინება, როგორც

არადა, ვინც რეზო ესაძის ფენომენს

ხელოვნების დიადი მუსიკა; წიგნი,

კარგად იცნობს, უთუოდ დაგვეთანხმება,

რომელსაც ფილმივით ხედავ და განიცდი.

თუ რა სიღრმითა და სიმძლავრით შეუძლია მას ნებისმიერი ურთულესი პრობლემის, პროცესისა თუ ტენდენციის გაანალიზება,მკაცრი ექსპერტივით პირუთვნელი, ზუსტი დიაგნოზის დასმა.

54

„ქართული მწერლობა“


spec proeqti

55


spec proeqti ტკივილზე ჩაძინებული გული რეზო ესაძე... არის კი სამყაროში რაიმე ისეთი, რის გამოც, როგორც კაცს და როგორც ხელოვანს, რეზო ესაძეს შეუძლია გულგრილი იყოს... ეჭვი გვეპარება, ვფიქრობთ, რომ – არა... რეზო ესაძე გონებაა, რომელიც განუწყვეტლივ თხზავს თბილ, საყვარელ პარადოქსებს, ისე, რომ არასდროს ზარალდება რეალობის განცდა. გასაოცარია მისი ემოციის ინტენსიური სიჭარბე, რაც მთავარია, გული – მუდამ მხურვალე და ქარიშხლიანი. ბოლო წლებში მეწამულ ჰორიზონტზე ჩამავალ მზესავით ძვირფასი და იმედიანი, მიუხედავად იმისა, რომ „ხვალინდელი დღის ტკივილზე იძინებს გული.“ მისი ფილმები უცნაური ფერწერაა, ერთდროულად დარდიანი და ხალისიანი. ლექსებიდან კი ძვირფასი ქვებივით შეგიძლია ამოკრიფო ასაკის ესთეტიკა და აღმოსავლურ ნაკეთობასავით ათვალიერო. „როგორც ქვას ხავსი შეპარვია სიბერე ხელებს.“ ის პოეტური სამყარო, რაც ხუთი-ექვსი წელია, გახდა ხელმისაწვდომი მკითხველისთვის და უკვე დაიმკვიდრა თავისი ადგილი ქართული პოეზიის მდინარებაში, უკავშირდება აღიარებული კინირეჟისორისა და მსახიობის, ასევე ჩინებული მხატვრის რეზო ესაძის სახელს. ეს სამყარო არ არის დანამატი მისი კინოშედევრებისა. რეზო ესაძის პოეზია იმ თავისთავადობით, სიღრმითა და ექსპრესიით აღბეჭდილა, რომ მაშინაც იოლად გაიკვლევდა გზას მკითხველისთვის, ზურგს რეჟისორის ავტორიტეტი რომ არ უმაგრებდეს. „ქართული მწერლობა“


ოთარ იოსე­ლი­ა­ნი – გა­დარ­ჩე­ნი­ლი კა­ცის ფილ­მე­ბი >> ერი­კა და ულ­რიხ გრე­გო­რე­ბი

გერ­მა­ნულ ჟურ­ნალ Schnit­t­-ის № 66,

­ ი კვლავ ჩა­მო­ვი­და ბერ­ლინ­ში, რა­თა ლი­ან

ხი, სა­დაც მათ სა­კულ­ტო ფილ­მე­ბის სტა­ტუ­სი

02.2012-ში გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბული სტა­ტი­ა ოთარ

„არსენალში“ მის­და­მი მიძღ­ვ­ნი­ლი რეტ­როს­

ჰქონ­დათ).

იოსე­ლი­ან ­ ის შე­სა­ხებ

პექ­ტი­ვა გა­ეხ­სნ ­ ა. ჩვენ კვლავ მოგ­ვე­ცა მი­სი ფილ­მებს ნახ­ვის შე­საძ­ლებ­ლო­ბა და სი­ხა­რუ­

ნე­ბის­მი­ე­რი ადა­მი­ან ­ ი, თუ მას ხუ­თი­ვე

ლით ავივ­სეთ – თუმ­ცა, კო­მი­კუ­რი და სა­ტი­

ჩვენ იოსე­ლი­ა­ნის ფილ­მე­ბი ბერ­ლი­ნა­ ლეს „ფორუმშიც“ ვაჩ­ვე­ნეთ. აპო­გეა იყო

გრძნო­ბა წეს­რიგ­ში აქვს, სი­ცოცხ­ლე­ში მხო­

რუ­ლი სცე­ნე­ბის მი­უ­ხე­და­ვად, ეს ძა­ლი­ან სევ­

„პასტორალი“ (1982 წლის „ფორუმი“)

ლოდ ერ­თხელ თუ შე­უ­ერ­თ­დე­ბა მოს­კო­ვის

­ ი ფილ­მე­ბი­ა, მე­ლან­ქო­ლი­ის გრძნო­ბით დი­ან

და „მთვარის ფა­ვო­რი­ტე­ბი“ (1985 წლის

კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლის საკ­ვი­რაო გა­სე­ირ­ნე­ბას

გამ­ს­ჭვ ­ ა­ლუ­ლი; მაგ­რამ მათ­ში სი­ცოცხ­ლის ხა­

„ფორუმი“), აგ­რეთ­ვე „პატარა მო­ნას­ტე­რი

­ ა-­ვოლ­გის არ­ხ­ზე. ამი­ტომ, 1977 წელს მოს­კვ

ლი­სი და იმე­დიც არის. პი­ტერ გრი­ნუ­ე­იმ თქვა

ტოს­კა­ნა­ში“ (1989 წლის „ფორუმი“).

ჩვენც უარი ვთქვით ამ უაზ­რო ეკ­სკ ­ ურ­სი­ა­ზე,

ერ­თხელ, რომ რე­ჟი­სო­რი სულ ერ­თ­სა და იოსე­ლი­ა­ნი შე­სა­ნიშ­ნა­ვი მო­სა­უბ­რე და

რომ­ლის ძი­რი­თა­დი და­ნიშ­ნუ­ლე­ბა არ­ყის

იმა­ვე ფილმს იღებს, ერ­თი თე­მა აქვს. ოთარ

სმა იყო. სწო­რედ იმ დღეს, დი­ლით სა­იდ ­ უმ­

იოსე­ლი­ა­ნის თე­მა წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბის გა­წე­ვა­ა.

ანეკ­დო­ტე­ბის მთხრო­ბე­ლი­ა. მაგ­რამ ნუ­რა­ ფერს ჰკითხავთ „ჯავშნოსან პო­ტი­ომ­კინ­ზე“

ლოდ დაგ­ვი­რე­კეს და გვკითხეს, ხომ არ

„გიორგობისთვიდან“ (1966) მო­ყო­ლე­ბუ­ლი

ვი­სურ­ვებ­დით ახა­ლი საბ­ჭო­თა ფილ­მის ნახ­

იგი ფილ­მი­დან ფილ­მ­ში გვი­მე­ო­რებს, – კომ­

(ამას უარ­ყო­ფის ფი­ლი­პი­კა მოჰ­ყ­ვე­ბა),

ვას, რო­მე­ლიც ფეს­ტი­ვალ­ზე არ და­უშ­ვეს და

პ­რო­მის­ზე არ წახ­ვი­დე, არა­ვის მის­ცე ნე­ბა,

სა­მა­გი­ერ ­ ოდ ჰკითხეთ საბ­ჭო­თა ცენ­ზო­რებ­

რო­მე­ლიც სა­ჯა­როდ ჯერ არ­სად უჩ­ვე­ნე­ბი­ათ.

ჩა­გით­რი­ოს, სა­კუ­თა­რი არ დათ­მო. ამის მიღ­

თან მი­სი ურ­თი­ერ­თო­ბის შე­სა­ხებ, რო­მელ­თა

­ა ჩვენ, რა­საკ­ვირ­ვე­ლი­ა, მო­ვინ­დო­მეთ და,­ს­ხვ

წე­ვა­ში შე­იძ­ლე­ბა და­გეხ­მა­როს მუ­სი­კა, მე­გობ­

ეშ­მა­კუ­რად გა­ცუ­რე­ბა კარ­გად ეხერ­ხე­ბო­და

რამ­დე­ნი­მე პირ­თან ერ­თად პა­ტა­რა ავ­ტო­ბუ­

რე­ბი; „გიორგობისთვიდან“ „შანტრაპამდე“

(„ცენზორად ყოფ­ნა ყვე­ლა­ზე სევ­დი­ა­ნი ხვედ­

­ ან­ში წაგ­ვიყ­ვა­ნეს, სით მოს­კო­ვის ერთ გა­რე­უბ

(2010): თე­მა უც­ვლ ­ ე­ლი რჩე­ბა, ტო­ნა­ლო­ბა

რი­ა“). ბევ­რი აქვს სათ­ქ­მე­ლი მუ­სი­კას­თან

სა­დაც მო­ხუც­მა ბე­ბი­ამ კულ­ტუ­რის სახ­ლის

მუქ­დე­ბა და ხე­დავ, რომ ეს გა­დარ­ჩე­ნი­ლი

და­კავ­ში­რე­ბით და ცხო­ვე­ლე­ბის მი­მართ სიყ­

სარ­დაფ­ში დარ­ბა­ზის კა­რი გაგ­ვი­ღო. ჩვე­

კა­ცის ფილ­მე­ბი­ა.

ვა­რულ­ზეც, რომ­ლებ­საც ხში­რად გა­მო­ა­ჩენს ხოლ­მე თა­ვის ფილ­მებ­ში („რადგან ისი­ნი უფ­

ნე­ბის დაწყე­ბამ­დე მა­ღალ­მა გამ­ხ­დარ­მა კაც­მა თა­ვი წარ­მოგ­ვიდ­გი­ნა, გვითხ­რა, რომ

იოსე­ლი­ა­ნი სამ­ჯერ იდ­გა „არსენალის“

რო ლა­მა­ზე­ბი არი­ან, ვიდ­რე ადა­მი­ა­ნე­ბი“...)

რე­ჟი­სო­რი­ა, ისიც გვითხ­რა, რომ ფილ­მი

სცე­ნა­ზე და მა­ყუ­რე­ბელს ესა­უბ­რე­ბო­და –

ქარ­თუ­ლია და სუბ­ტიტ­რე­ბი არ აქვს, მაგ­რამ

ახ­ლა ის ფრან­გუ­ლად ამ­ჯო­ბი­ნებს ლა­პა­

არც სჭირ­დე­ბა, რად­გან ისე­დაც ყვე­ლა­ფე­

რაკს. ასაკს თით­ქ­მის არ შე­უც­ვ­ლია (ის 1934

რი გა­სა­გე­ბი­ა; და სა­ერ­თოდ, სუბ­ტიტ­რე­ბი

წელს არის და­ბა­დე­ბუ­ლი) და მან ის ცბი­ე­რი

­ ოდ­ ლა­ნი­ა­ნი, სავ­სე სი­უ­რე­ა­ლის­ტუ­რი მო­ულ

ცუ­დი­ა, რად­გან გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბი­დან გა­და­აქვს

იუმო­რი შე­ი­ნარ­ჩუ­ნა, რო­მელ­შიც მხო­ლოდ

ნე­ლო­ბე­ბი­თა და ბრწყინ­ვა­ლე იდე­ე­ბით.

ყუ­რადღე­ბა, და ფილ­მი, რო­მელ­საც სუბ­ტიტ­

იშ­ვი­ათ ­ ად თუ გა­ი­ელ­ვებს ხოლ­მე სიმ­წა­რე,

ის ჩვე­ნი დრო­ის და სხვა ეპო­ქე­ბის სარ­კეც

რე­ბი სჭირ­დე­ბა, ისე­დაც ცუ­დი ფილ­მი­ა.

და რო­მე­ლიც მი­სი გან­მას­ხ­ვა­ვე­ბე­ლი ნი­შა­

არის და­სავ­ლეთ­სა და აღ­მო­სავ­ლეთ­ში.

ნი­ა. მი­სი უახ­ლე­სი ფილ­მე­ბი „შემოდგომის

მი­სი შე­მოქ­მე­დე­ბა – ესაა იუმო­რი­სა და

იოსე­ლი­ა­ნის კი­ნო გა­ნუ­მე­ო­რებ­ლად სრულ­ყო­ფი­ლი შე­მოქ­მე­დე­ბა­ა, მრა­ვალ­პ­

აი, ამ­გ­ვა­რად, და­ში­ნე­ბუ­ლე­ბი ვის­ხე­დით

ბა­ღე­ბი“ (2006) და „შანტრაპა“ გერ­მა­ნი­ა­ში

ფიქ­რის სა­უნ­ჯე, პო­ლი­ტი­კურ თუ სო­ცი­ა­ლურ

დარ­ბაზ­ში. მე­რე კი ფილ­მი და­იწყო – ეს იყო

ეკ­რა­ნებ­ზე ჯერ არ გა­სუ­ლა, მაგ­რამ იოსე­

მე­ურ­ვე­ობ ­ ას­თან ბრძო­ლა, და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი

„პასტორალი“ (1975) – და მა­შინ­ვე მოგ­ვა­ჯა­დო­

ლი­ანს, რო­გორც გა­ირ­კ­ვა, ჩვენ­შიც ჰყავს

ცხოვ­რე­ბის ჰიმ­ნი, გლა­მუ­რი­სა და კი­ნო­კო­

ვა: ფილ­მ­მა, ადა­მი­ა­ნებ­მა, ქვე­ყა­ნამ. ამ ჩვე­ნე­

მოყ­ვა­რულ­თა მყა­რი ჯგუ­ფი (რამდენიმე

მერ­ცი­ის უარ­ყო­ფა.

ბის შემ­დეგ მოგ­ვინ­და, მე­ტი შეგ­ვეტყო ქვეყ­ნის

მა­ყუ­რე­ბე­ლი იფი­ცებ­და, რომ იოსე­ლი­ა­ნის

შე­სა­ხებ და ის ჩვე­ნი თვა­ლით გვე­ნა­ხა.

ქარ­თუ­ლი ფილ­მე­ბი ჯერ კი­დევ გერ­მა­ნი­ის

წელს, მარ­ტის და­საწყის­ში ოთარ იოსე­

58

დე­მოკ­რა­ტი­ულ რეს­პუბ­ლი­კა­ში ჰქონ­და ნა­ნა­


კადრები ფილმებიდა:

„გიორგობისთვე“, „იყო შაშვი მგალობელი“, „პასტორალი“

59


ფე­დე­რი­კო ფე­ლი­ნი: "ქართული კი­ნო გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი მოვ­ლე­ნა­ა" ლატ­ვი­ის მწე­რალ­თა კავ­ში­რის ყო­ველ­თვ ­ ი­ ურ ჟურ­ნალ „დაუგავაში“ თა­ვის დრო­ზე და­ ი­ბეჭ­და ინ­ტერ­ვიუ ფე­დე­რი­კო ფე­ლი­ნის­თან, რო­მელ­შიც ის ქარ­თულ კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ზეც სა­უბ­რობს.

> სი­ნი­ორ ფე­დე­რი­კო, ნა­ნა­ხი გაქვთ თენ­გიზ აბუ­ლა­ძის ფილ­მი „მონანიება“? მან ჩვენს ქვე­ყა­ნა­ში ზნე­ობ­რი­ვი ბომ­ბის აფეთ­ქე­ბის შთა­ ბეჭ­დი­ლე­ბა მო­ახ­დი­ნა... > ვნა­ხე, და ეს ფილ­მი, თქვენ წარ­მო­იდ­გი­ ნეთ, ძალ­ზედ ახ­ლო­ბე­ლი აღ­მოჩ­ნ­და ჩემ­თ­ვის. თუმ­ცა, თით­ქოს­და ჩვე­ნი ის­ტო­რი­უ­ლი გა­მოც­ დი­ლე­ბა სრუ­ლი­ად სხვა­დას­ხ­ვა­ნა­ი­რი­ა. მე ცხოვ­რე­ბა­ში ვიწ­ვ­ნიე დიქ­ტა­ტუ­რა და ფა­შიზ­მი, აბუ­ლა­ძემ კი სწო­რედ ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი ფა­შიზ­მი გა­ნა­სა­ხი­ერ ­ ა! ფა­შიზ­მით გა­მოწ­ვე­უ­ლი კო­რო­ზი­ა, მი­სი დამ­კ­ვიდ­რე­ბა, თით­ქოს­და, მშვი­დო­ბი­ან ყო­ველ­დღი­უ­რო­ბა­ში – აი, რა გა­ნა­ზო­გა­და და წარ­მო­ა­ჩი­ნა, რო­გორც ზნე­ობ­რივ­-ეს­თე­ტი­კუ­რი შო­კი აბუ­ლა­ძის ხე­ლოვ­ნე­ბამ. თქვე­ნი მშვე­ნი­ე­რი ქარ­თვ ­ ე­ლი რე­ჟი­სო­რი რე­ზო ესა­ძე ამ­ბობს ხოლ­მე: „სიკეთით უნ­და ვებ­რ­ძო­ლოთ ბო­რო­ტე­ბას, სი­ნათ­ლით და­ვაბ­ რ­მა­ვოთ“... ვე­თან­ხ­მე­ბი, ოღონდ მე არ მაქვს ერ­თი ფე­რის წმინ­და სა­ღე­ბა­ვე­ბი, დიდ­ხანს ვუ­რევ მათ პა­ლიტ­რა­ზე; სულ მგო­ნი­ა, რომ ცხოვ­რე­ბის ფე­რი კი­დევ უფ­რო რთუ­ლი­ა... ფედერიკო ფელინი, მარჩელო მასტროიანი,

> თქვენ იც­ნობთ ქარ­თულ კი­ნოს?

ჯულიეტა მაზინა

> დი­ახ, ვიც­ნობ და მიყ­ვარს. ახ­ლა­ხან ვნა­ხე რე­ ზო ესა­ძის ფილ­მი „ნეილონის ნაძ­ვის ხე.“ ჩე­მი აზ­რით, ეს ნამ­დვ ­ ი­ლი შე­დევ­რი­ა... მი­ნა­ხავს სერ­ გო ფა­რა­ჯა­ნო­ვის მშვე­ნი­ე­რი ფილ­მე­ბი... ნი­კი­ტა მი­ხალ­კო­ვი ბევრს მოგ­ზა­უ­რობს; ახ­ლა ფილმს იღებს იტა­ლი­აშ ­ ი და სულ რეკ­ლა­მას უწევს თქვენს ნი­ჭი­ერ რე­ჟი­სო­რებს, გან­სა­კუთ­რე­ბით იმათ, ვინც ჩრდილ­შია – აი, რო­გორც ესა­ძე­ა... ქარ­თუ­ლი კი­ნო სრუ­ლი­ად გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი მოვ­ლე­ნაა – კო­ლო­რი­ტუ­ლი, ფი­ლო­სო­ფი­უ­ რად ნა­თე­ლი, ძა­ლი­ან ბრძნუ­ლი, ბავ­შ­ვუ­რი... აქ ყვე­ლა­ფე­რი­ა, რომ თვალ­ზე ცრემ­ლი მო­გად­ გეს... ეს კი, უნ­და ით­ქ­ვას, არც ისე იოლი­ა.

60


რო­ბის­თ­ვის გან­კუთ­ვნ ­ ი­ლი საგ­ზა­ლი, არი­ოს­ტო,

1983 წელს გა­მოქ­ვეყ­ნ­და ფე­დე­რი­კო

ჩა­ი, გვი­რი­ლის ნა­ყე­ნი, ხი­ზი­ლა­ლა, ნე­ბის­მი­ე­რი

ფე­ლი­ნის ვრცე­ლი ინ­ტერ­ვიუ ცნო­ბილ

პრე­მი­ე­რა, თე­ატ­რი „დელა მა­და­ლე­ნა“, ცი­ტა­

კო­კე­რე­ბი და, სა­ერ­თოდ, ძაღ­ლე­ბი, ნა­მი­ა­ნი მი­

იტა­ლი­ელ კი­ნოკ­რი­ტი­კოს ჯო­ვა­ნი გრა­ცი­ა­

ტე­ბი, „ნამდვილი მა­მა­კა­ცე­ბი“, ახალ­გაზ­რ­დე­ბის

­ ე­ბი, წის სუ­ნი, თი­ვის არო­მა­ტი, დაფ­ნის ფურ­ცლ

ნის­თან. ინ­ტერ­ვი­უ­ში ფე­დე­რი­კო ფე­ლი­ნიმ

ფილ­მე­ბი, თე­ატ­რა­ლუ­რო­ბა, ტემ­პე­რა­მენ­ტი,

კვი­პა­რო­სი, ზამ­თრ ­ ის ზღვა, უთ­ქ­მე­ლი ადა­მი­ა­

მკა­ფი­ოდ ჩა­მო­აყ ­ ა­ლი­ბა, თუ „რა უყ­ვარს

რო­დე­საც კითხ­ვებს მის­ვა­მენ, პი­რან­დე­ლო,

ნე­ბი, ჯე­იმს ბონ­დი, უკაც­რი­ე­ლი შე­ნო­ბე­ბი, ცა­რი­

და რა არ უყ­ვარს“. მაშ ასე, რო­გორც დი­დი

ბლი­ნე­ბი, ლა­მა­ზი პე­ი­ზა­ჟე­ბი, ფუ­ლის შეგ­რო­ვე­ბა

ე­ლი რეს­ტორ­ნე­ბი, საბ­რა­ლო იერი, ცა­რი­ე­ლი

მა­ეს­ტრ ­ ო ამ­ბობს:

ქველ­მოქ­მე­დე­ბის­თ­ვის, პო­ლი­ტი­კუ­რი ფილ­მე­ბი,

ეკ­ლე­სი­ე­ბი, ოს­ტი­ა, ზა­რე­ბის რეკ­ვის ხმა, კვი­რა

ფსი­ქო­ლო­გი­უ­რი ფილ­მე­ბი, ის­ტო­რი­უ­ლი ფილ­

დღის სა­ღა­მოს ურ­ბი­ნო­ში მარ­ტო ყოფ­ნა, ბა­ზი­

მე­ბი, ფან­ჯ­რე­ბი და­რა­ბე­ბის გა­რე­შე, ან­გა­ჟი­რე­ბუ­

ლი­კე­ბი, ბო­ლო­ნი­ა, ვე­ნე­ცი­ა, მთე­ლი იტა­ლი­ა,

ლო­ბა და არა­ან­გა­ჟი­რე­ბუ­ლო­ბა, კეტ­ჩუ­პი.

ჩენ­დ­ლე­რი7, კონ­სი­ერ­ჟი ქა­ლე­ბი, სი­მე­ნო­ნი,

ელი­ტუ­რი წვე­უ­ლე­ბე­ბი, ინ­ტერ­ვი­უ­ე­ბი, მრგვა­ლი

დი­კენ­სი, კაფ­კა, ჯეკ ლონ­დო­ნი, შემ­წ­ვა­რი წაბ­

მა­გი­დე­ბი, ავ­ტოგ­რა­ფე­ბის და­რი­გე­ბა, ლო­კო­

მიყ­ვარს:

ლი, მეტ­რო­პო­ლი­ტე­ნი, ავ­ტო­ბუ­სით მგზავ­რო­ბა,

არ მიყ­ვარს:

კი­ნე­ბი, რიგ­ში დგო­მა, მთე­ბი, ნა­ვე­ბი, რა­დი­ო,

მა­ღა­ლი, დი­დი სა­წო­ლე­ბი, ვე­ნა (თუმცა იქ არას­დ­როს ვყო­ფილ­ვარ), გა­მოღ­ვი­ძე­ბა, ჩა­ძი­

მუ­სი­კა რეს­ტორ­ნებ­ში, სა­ერ­თოდ მუ­სი­კა,

რკი­ნიგ­ზის სად­გუ­რე­ბი, მა­ტი­სი, აერო­პორ­ტი,

რო­დე­საც მა­ი­ძუ­ლე­ბენ მის მოს­მე­ნას, ანეკ­დო­

რი­სო­ტო3, მუ­ხის ხე­ებ ­ ი, რო­სი­ნი, ვარ­დე­ბი, ძმე­ბი

ნე­ბა, სა­წე­რი ქა­ღალ­დე­ბი, ფან­ქა­რი „ფაბერი

ტე­ბი, ფეხ­ბურ­თის გულ­შე­მატ­კივ­რე­ბი, ბა­ლე­ტი,

მარ­ქ­სე­ბი4, ვეფხ­ვე­ბი, ლო­დი­ნი პა­ემ ­ ან­ზე მის­ვ­

№2“, კი­ნო­თე­ატ­რებ­ში ფილ­მის დაწყე­ბამ­დე

სა­შო­ბაო ნაძ­ვის ხე, ყვე­ლი „როკფორი“, პრე­მი­ე­

ლი­სას, იმის იმე­დით, რომ ვი­საც ელო­დე­ბი, არ

სა­ეს­ტ­რა­დო დი­ვერ­ტის­მენ­ტე­ბი, მწა­რე შო­კო­

ბის გა­და­ცე­მის ცე­რე­მო­ნი­ა­ლე­ბი, ხა­მან­წკ ­ ე­ბი, სა­

მო­ვა (თუნდაც ეს ძა­ლი­ან ლა­მა­ზი ქა­ლი იყოს),

ლა­დი, სა­ი­დუმ­ლო­ე­ბე­ბი, ღა­მე, აჩ­რ­დი­ლე­ბი,

უბ­რე­ბი ბრეხ­ტის შე­სა­ხებ და სა­ერ­თოდ ბრეხ­ტი,

ტო­ტო5, ის ად­გი­ლე­ბი, სა­დაც არ ვყო­ფილ­ვარ,

ტერ­ნე­რი8, ლე­და გლო­რია9 (მაგრამ ასე­ვე

ოფი­ცი­ალ ­ უ­რი სა­დი­ლე­ბი, სადღეგ­რ­ძე­ლო­ებ ­ ი,

პი­ე­რო დე­ლა ფრან­ჩეს­კა, ყვე­ლა­ფე­რი მშვე­ნი­

მომ­წონ­და გრე­ტა გონ­და10), ბა­ლე­რი­ნე­ბი.

სიტყ­ვით გა­მოს­ვლ ­ ე­ბი, მიწ­ვე­ვე­ბი, რო­დე­საც

ე­რი, რა­საც ფლობს ლა­მა­ზი ქა­ლი, ჰო­მე­რო­

აზრს მე­კითხე­ბი­ან, ჰემ­ფ­რი ბო­გარ­ტი1, ვიქ­ტო­

სი, ჯო­ან ბლონ­დე­ლი6, სექ­ტემ­ბე­რი, ნა­ყი­ნი

რი­ნე­ბი, მაგ­რი­ტი2, ფერ­წე­რუ­ლი გა­მო­ფე­ნე­ბი,

თხი­ლით, ბა­ლი, ვე­ლო­სი­პედ­ზე მომ­ჯ­და­რი

თე­ატ­რა­ლუ­რი პრე­მი­ე­რე­ბი, ნა­ბეჭ­დი ტექ­ს­ტი,

ქა­ლის დი­დი უკა­ნა­ლი, მა­ტა­რე­ბე­ლი და მგზავ­

>> მასალა მოამზადა არჩილ შუბაშვილმა

1. ცნო­ბი­ლი ამე­რი­კე­ლი მსა­ხი­ო­ბი (1899–1957)

5. კო­ნო­სა და ვა­რი­ე­ტეს გა­მო­ჩე­ნი­ლი იტა­ლი­ე­ლი

მი­ხედ­ვით შექ­მ­ნი­ლი სცე­ნა­რე­ბის თა­ნა­ავ­ტო­რი (1888–1959)

2. რე­ნე მაგ­რი­ტი–ბელ­გი­ელ ­ ი სი­უ­რე­ა­ლის­ტი

მსა­ხი­ო­ბი (1901–1967)

8. ლა­ნა ტერ­ნე­რი–ამე­რი­კე­ლი მსა­ხი­ო­ბი ქა­ლი (1921–1995)

მხატ­ვა­რი (1898–1967)

6. ამე­რი­კე­ლი მსა­ხი­ო­ბი ქა­ლი, მო­ნა­წი­ლე­ობ­და უპი­რა­ტე­

9. იტა­ლი­ე­ლი კი­ნომ­სა­ხი­ობ­ ი, პო­პუ­ლა­რუ­ლი იყო გა­სუ­ლი

3. იტა­ლი­უ­რი კერ­ძი

სად მი­უ­ზიკ­ლებ­სა და კო­მე­დი­ებ­ში, გან­სა­კუთ­რე­ბით პო­პუ­

სა­უკ­ უ­ნის 30–40–იან წლებ­ში, ომის შემ­დ­გომ პე­რი­ოდ­ში იღებ­დ­ნენ კო­მე­დი­ებ­ში (1912–1997)

4. სა­მი ამე­რი­კე­ლი კო­მი­კო­სი ძმა, რომ­ლე­ბიც გან­სა­

ლა­რუ­ლი იყო გა­სუ­ლი სა­უ­კუ­ნის 30–იან წლებ­ში (1909–1979)

კუთ­რე­ბუ­ლი პო­პუ­ლა­რო­ბით სარ­გებ­ლობ­დ­ნენ გა­სუ­ლი

7. რე­ი­მონდ ჩენ­დ­ლე­რი–ამე­რი­კე­ლი მწე­რა­ლი, ცნო­ბი­ლი

10. ვა­რი­ე­ტეს, ეს­ტ­რა­დი­სა და კი­ნოს იტა­ლი­ე­ლი მსა­ხი­ო­ბი

სა­უ­კუ­ნის 30–იან წლებ­ში

დე­ტექ­ტი­ურ ­ ი რო­მა­ნე­ბის ავ­ტო­რი, თა­ვი­სი ნა­წარ­მო­ე­ბე­ბის

(1917–1997)

61


კადრები ფილმებიდან: „გაღმა ნაპირი“, „მედიატორი“

კრიტიკოსთა აზრი

>> ქეთევან ტრაპაიძე, არჩილ შუბაშვილი

რა შეიძლება ჩაითვალოს

არსებობს კატეგორიული, მკაფიო ზღვარი

ფილმებიდან გამოვარჩიე მხოლოდ

კინემატოგრაფიულ ნაწარმოებად და

კინემატოგრაფიულ ნამუშევარსა და

5 საუკეთესო ფილმი. პირველ რიგში,

რა – არა? რა დილემის წინაშე დგას

სტრუქტურულად განსხვავებულ მასალას

მინდა დავასახელო ოთარ იოსელიანის

ხოლმე კინოდრამატურგია და როგორ

შორის. გარდა ამისა, სახეზეა მეოცე

„შანტრაპა“. ჩემს მიერ შედგენილ სიაში,

გამოიყურება ეკრანზე ეგრეთ წოდებული

საუკუნის 90-ანი წლების კრიზისიდან

შვიდ საუკეთესო ფილმში, მეორე ადგილს

კომერციული, გასართობი ხასიათის

ინერციით, ან სხვა მიზეზებით შემორჩენილი

„რუსული სამკუთხედი“ იკავებს, მესამეს

კინო?! როგორია ქართული სინამდვილე?

პრობლემების ნიშან-თვისებები.

– „კონფლიქტის ზონა“, რომელშიც უნდა

– ეს საკითხები თავისთავად გამოიკვეთა

მოსაზრებები სხვადასხვაგვარია, თუმცა

აღინიშნოს რიგი ძიებებისა; მეოთხე

კინოს სახლში შეკრებილ კინომცოდნეთა

ძირითადი საკითხები კონკრეტულია,

ადგილზეა დიტო ცინცაძის „მედიატორი“,

მსჯელობისას, როდესაც მათ ბოლო ათი

რაც დღეს უკვე იმის მრავალმხრივად

ხოლო მეხუთეზე – ზაზა ურუშაძის „სამი

წლის განმავლობაში გადაღებული 58

გაანალიზების საშუალებას იძლევა, თუ

სახლი“. ქართულმა კინომ თითქოს

ფილმიდან 7 საუკეთესოს დასახელება

განვითარების რა ეტაპზეა თანამედროვე

თავისი სახე დაკარგა, რადგან ამ ეტაპზე

ვთხოვეთ; საუკეთესო – შეთავაზებული

ქართული კინო.

გამოკვეთილი კონტურების ძირითადი მახასიათებელი არაპროფესიონალიზმი,

პროდუქციიდან და იმ შედარებითი კრიტერიუმების მიხედვით, რასაც ყოველი

პაატა იაკაშვილი: წარმოდგენილი

არარსებული დრამატურგია და

ჩვენგანი ეყრდნობა კინოსთან მიმართებაში.

ფილმების სია, ჩემი აზრით, ძალიან

ასეთივე მონტაჟია. ბოლო პერიოდში

დიდია. თუმცა, რაოდენობის მიუხედავად,

განსაკუთრებული აქცენტები ეროტიკაზე

დასახელებული ფილმების მხატვრული

კეთდება, თუმცა ამ ფილმებში შიშველი

საუბრისას ხშირად იკვეთება რამდენიმე

ღირებულება არ შეესაბამება პროფესიული

სხეულიც კი არაეროტიკულად გამოიყენება,

კრიტერიუმი, რომელთა მიხედვითაც

კინოს სტანდარტებს. აღნიშნული ფილმების

იმის გამო, რომ ფილმში ასახულ

აფასებენ კრიტიკოსები თანამედროვე

უმრავლესობა ქართულ კინოში არსებული

მოვლენებსა და საგნებს არ გააჩნიათ

პროდუქციას. ყოველთვის რთულია

კრიზისის დამადასტურებელია. ბოლო

შესაბამისი დანიშნულება. კარგი იქნება,

ზოგადი სურათის შექმნა იქ, სადაც არ

ათი წლის განმავლობაში გადაღებული

თუ არსებულ ვითარებას ადეკვატური

დღევანდელი ქართული კინოს შესახებ

62


Cemi kino

შეფასებები მოჰყვება, და სახელმწიფოს

ვფიქრობ, რთულია ადგილების გადანაწილება.

მინდა აღვნიშნო ორი ნოველა, რომელიც

ხელშეწყობით, საზოგადოება კრიტიკული

დასახელებული „შვიდეულისთვის“ ზედმეტი

სტილისა და სიუჟეტის თვალსაზრისით,

წერილებსა და მოსაზრებებს გაეცნობა.

მნიშვნელობის მინიჭება არ ღირს, რადგან,

ყოველმხრივ გამართულია, რასაც ვერ ვიტყვი

ჩემი აზრით, მის მიღმა დარჩენილი ფილმებიც

მესამე ნოველაზე – მის მიმართ გარკვეული

მანანა ლეკბორაშვილი: ჩემი აზრით,

არანაკლებ იმსახურებენ არჩეული ფილმების

პრეტენზიები არსებობს. ის ფაქტი, რომ

ნებისმიერი ამგვარი გამოკითხვა ორმაგად

გვერდით ადგილს.

საშუალება გვაქვს შვიდი ფილმი გამოვყოთ, გვაძლევს იმედს, რომ უახლეს ქართულ

პირობითი ხასიათისაა. პირველ რიგში, იმის გამო, რომ ფავორიტი ფილმების რაოდენობა

მაია ლევანიძე: ვეცდები მოკლედ ვთქვა:

კინოში შესაძლებელია რაიმე ღირებული,

შეზღუდულია შვიდეულით; მეორეც იმიტომ,

გეთანხმებით იმაში, რომ შეფასება პირობითია,

საინტერესო შეიქმნას.თანამედროვე ქართულ

რომ ფილმების რიგითობის განაწილებაა

მაგრამ ფილმები შეირჩევა გარკვეული

კინემატოგრაფს გასული საუკუნის 90-ანი

აუცილებელი. არ ვასახელებ უპირობო

კრიტერიუმების მიხედვით. არჩევანის

წლების კრიზისსა და მეორე ათასწლეულის

ფავორიტს, რომელიც ადვილად დაიკავებდა

გაკეთება ვცადე ძირითადად იმის მიხედვით,

დასაწყისს თუ შევადარებთ, შეგვიძლია

პირველ ან მეორე ადგილს. ამის მიზეზი

თუ რამდენად უფრო მოწესრიგებულია მასში

მდგომარეობა გაუმჯობესებულად

კი ალბათ ის გახლავთ, რომ ფილმები,

დრამატურგია, ნორმალური ხარისხისაა

ჩავთვალოთ, თუნდაც იმ თვალსაზრისით,

რომლებიც ერთი მხრივ კინომეთოდების,

გამოსახულება, რომელიც ადეკვატურ

რომ ათი წლის განმავლობაში გადაღებული

მხატვრულობის თვალსაზრისით აკმა­

და ერთიან სისტემას ქმნის. მაგალითად,

ფილმების ხარისხი და რაოდენობა გვაძლევს

ყოფილებს კრიტერიუმებს, „მოიკოჭლებს“

ჩემს მიერ დასახელებული „ქუჩის დღეები“,

საშუალებას, შვიდი ფილმი დავასახელოთ.

შეფასების ისეთი სხვა კრიტერიუმებით,

ფაქტობრივად, ყველაზე კარგად არის

ეს რამდენიმე წლის წინანდელი ქართული

როგორიცაა თემატიკა, პრობლემატიკა.

მოწესრიგებული. მასში არსებული პრობლემა

კინოსათვის თითქმის წარმოუდგენელი იყო.

ზოგჯერ პირიქით ხდება: ფილმი კარგად

გამოკვეთილი და თვალსაჩინოა, ხოლო

არის აგებული სიუჟეტურად, საინტერესოა

სიუჟეტური წყობა და გამოსახულება

ნანა თუთბერიძე: პირველ რიგში, მინდა

თავისი იდეითა და ჩანაფიქრით, სამაგიეროდ,

საინტერესოა მაყურებლისთვის. რაც შეეხება

საუბარი დავიწყო იმ პრეტენზიის თაობაზე,

ტექნიკური შესრულების მხრივაა სუსტი. ამიტომ,

ზაზა ურუშაძის ფილმს – „სამი სახლი“,

რომელიც თითოეულ ჩვენგანს ხშირად

63


ესმის კინემატოგრაფისტებისგან – თითქოს,

მასხარაშვილისთვის გამოვყავი,

ქეთი ჯანელიძე: ჩემი აზრით, ლოგიკურია,

ჩვენმა კინომცოდნეებმა არ იციან კრიტიკა,

რომლებმაც სრულიად განსხვავებულად,

რომ ბოლო ათწლეულის ფილმებს ვარჩევთ,

და რომ მათ მხოლოდ ლანძღვა შუეძლიათ.

ღირსეულად წარმოაჩინეს ქართული

რადგან ეს ზუსტად ის პერიოდია, როდესაც

აქედან გამომდინარე, ორი სურვილი

კინემატოგრაფის სახე. ვთვლი, რომ

კინოცენტრმა, როგორც ეროვნული კინოს

მაქვს. პირველი – კარგი იქნება, მოეწყოს

მათი თანატოლი რეჟისორების სურათები

მთავარმა დამფინანსებელმა, დაიწყო

კინოკრიტიკოსთა და კინემატოგრაფისტთა

შედარებით ნაკლებად საინტერესოა და

არსებობა საქართველოში. ფილმები

შეხვედრა, იმის გათვალისწინებით,

ხარისხითაც ჩამოუვარდება ფილმებს:

დავასახელე დრამატურგიის, მონტაჟისა

რომ საუბარი შეიძლება არასასიამოვნო

„მესაათე“ (გიორგი მასხარაშვილი) და

და მხატვრულ-ტექნიკური მთლიანობის

მიმართულებითაც წარიმართოს; მეორე:

„დაბადებულები საქართველოში“ (თაკო

მიხედვით. ჩემს ჩამონათვალში პირველ

კარგი იქნება, ქართული ფილმების ე.წ.

შავგულიძე). ამ ორმა რეჟისორმა სახიერად

ადგილზე ლევან კოღუაშვილის „ქუჩის

დახურული პრემიერები, კინოჩვენებები

მიიტანა მაყურებლამდე ახალგაზრდების

დღეებია“, რომელიც სხვა ქართული

ტარდებოდეს „კინოს სახლში“ – უპირველეს

სატკივარი. მათ შეძლეს თავიანთ ფილმებში

ფილმებისაგან იმით განსხვავდება, რომ

ყოვლისა, კინომცოდნეებისთვის. ასეთი

განსხვავებული კინემატოგრაფიული

მასში ნარკომანიის თემით სპეკულირება

ნაბიჯების გადადგმის შემდეგ აღარ იარსებებს

ხელწერით დაესვათ პრობლემები.

არ ხდება. ძალიან სწორი აქცენტებია

პრეტენზიები: „ჩვენს ფილმებზე რეცენზიებს

დასმული. სიღრმისეულად არის ნაჩვენები

არ წერენ, შორიდან გვლანძღავენ, ჩვენი

ნინო მხეიძე: ვფიქრობ, რომ ბოლო

სასიკვდილო სენის შეულამაზებელი,

ნაწარმოებების პროფესიული შეფასება

ათწლეულში გადაღებული ფილმებიდან

რეალური სახე. მეორე ადგილზეა ზაზა

არ ხდება“ და ა.შ. რაც შეეხება ფილმების

შვიდი საუკეთესოს არჩევა ბევრად

ურუშაძის „სამი სახლი“. რა თქმა უნდა,

ჩამონათვალს... ვფიქრობ, ბოლო

უფრო მართებულია, ვიდრე შედარებით

ყველა ნოველა ერთნაირად კარგი არ

წლებში შექმნილი სურათების პერიოდი

მცირე დროის მონაკვეთში გადაღებული

იყო, მაგრამ ეს სურათი ჩემთვის სავსებით

(ათი წელი), სწორად შეირჩა, რადგან

კინონაწარმოებებიდან საუკეთესოს არჩევა.

მისაღებია. მესამე ადგილი „თბილისი-

ხუთი წლის განმავლობაში გადაღებული

მიუხედავად იმისა, რომ რაოდენობა არ

თბილისს“ დავუთმე. დავფიქრდი ქეთი

ფილმების შედარებისას უფრო საგანგაშო

განსაზღვრავს ხარისხს, მაინც მგონია, რომ

მაჭავარიანის ფილმზეც, რომელიც

სიტუაცია შეიქმნებოდა. ჩამოთვლილი

ვინაიდან 58 ფილმიდან შვიდი სურათის

ბოლომდე არ არის გამართული, მაგრამ

ფილმები ერთმანეთისგან განსხვავდება

არჩევის საშუალება გაგვიჩნდა (წინა

საინტერესო მცდელობაა, ტრადიციული

კინემატოგრაფიული ენით. არის რიგი

წლებისაგან განსხვავებით), ეს უკვე დადებითი

დრამატურგიის გარეშე შეიქმნას ფილმი.

მისაღები ფილმებისა და აგრეთვე რიგი

მოვლენაა. ბოლო ათი წლის განმავლობაში

მეშვიდე ადგილი ზაზა კოლელიშვილის

იმ სურათების, რომლებსაც საერთოდ ვერ

დაგროვებული ფილმების რაოდენობა

სურათს „გარიგება 20 წლის შემდეგ“ მივანიჭე.

ჩავთვლით კინონაწარმოებად. აქედან

შეიძლება იყოს იმის საწინდარი, რომ

ჩემთვის შეფასება სხვადასხვაგვარად

გამომდინარე, ჩემი კოლეგების მსგავსად,

ქართული კინემატოგრაფი განვითარების

ხდება. მე შეიძლება ფილმი არ მომწონდეს,

ფილმები კინემატოგრაფიული ღირსების

სწორ გზაზე დადგეს. ისეთი კრიზისი, რომელიც

მაგრამ არსებობს შეფასების ორი

მიხედვით დავასახელე და სწორედ იმ

იყო 90-ან წლებში, ამ საუკუნეს არ ეტყობა.

კრიტერიუმი: პირველი პროფესიული

შვიდი ფილმის სახელწოდება შემოვხაზე,

თუმცა, ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ქართული

შეფასებაა, ხოლო მეორე – თუ რა მოსწონს

რომელიც შედარებით მისაღებია ჩემთვის.

კინო კარგ მდგომარეობაშია. უბრალოდ,

მასას. ის, რაც მოგვწონს ჩვენ, მასას

ეს იმას არ ნიშნავს, რომ არჩეული ფილმები

სასიამოვნოა, რომ რაღაც გამოჩნდა,

შეიძლება არ მოსწონდეს. იმის თქმა მინდა,

ქართული კინემატოგრაფის მაქსიმალურ

რასაც შეიძლება ისე დაუჭირო მხარი, რომ

რომ ამგვარ კინოსაც აქვს არსებობის

შესაძლებლობას წარმოაჩენს. როგორც

არც იფიქრო იმაზე, ღირს კი მხარდაჭერა?

უფლება. განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც

იტყვიან, ყველაფერი შედარებითია!.. სწორედ

ჩამოთვლილ ფილმთაგან განსაკუთრებით

კინოცენტრია მთავარი დამფინანსებელი;

ამ შედარების საფუძველზე შემოვხაზე შვიდი

მინდა გამოვყო გიორგი მასხარაშვილის

ასევე, ჩემს მიერ მონიშნულ ფილმებში

ნამუშევარი, თუმცა პრიორიტეტს – პირველ

„მესაათე“. მხოლოდ ამ ფილმშია მცდელობა,

მოხვდა „მედიატორი“ და „გაღმა ნაპირი“.

ადგილს, ვერც ერთს ვერ მივანიჭებ.

რომ არა დაფარულად, არამედ შეუნიღბავად ასახულიყო რეალობა, რომელშიც

ირაკლი მჭედლიშვილი: ჩემი აზრით,

ქეთევან ჯაფარიძე: ჩემი აზრით,

ვცხოვრობთ. ახალგაზრდა რეჟისორს გაუჩნდა

არსებობს ფილმები, რომელთა შესახებ

ქართული კინო ასახარბიელო

სურვილი, რომ არა მასკულტურისთვის

საერთოდ არაფერი არ უნდა ითქვას.

მდგომარეობაშია. მომრავლდა უხარისხო

განკუთვნილი, არამედ მართლაც ღირებულ,

სურათი, რომელმაც აღმაფრთოვანა, ლევან

ფილმები. მე შედარებით ცნობილი

მნიშვნელოვან თემაზე აგებული ფილმი

ზაქარეიშვილის „თბილისი-თბილისია“;

რეჟისორების ნამუშევრები გამოვყავი.

გადაეღო. ეს უკვე მისასალმებელი და

არა როგორც მხატვრულმა ნაწარმოებმა,

პირველ ადგილზე ჩემთვის, ლევან

დასაფასებელია. რაც შეეხება იმას, თუ რატომ

არამედ როგორც რეჟისორის, ადამიანის,

ზაქარეიშვილის „თბილისი-თბილისი“

არ არის ჩემს მიერ არჩეული სურათების

შემოქმედის პოზიციამ. ნამუშევარი, სადაც

მოიაზრება; მეორეზე „ქუჩის დღეები“;

სიაში ზაზა ურუშაძის „სამი სახლი“ – ჩემთვის

იკითხება ახალგაზრდას, მოქალაქის

შემდეგ გიორგი ოვაშვილის „გაღმა

ფილმი არის ერთიანი, დასრულებული

ნამდვილი ტკივილი, მაპატიოს ყველამ, მაგრამ

ნაპირი“, და ვანო ბურდულის „კონფლიქტის

ორგანიზმი. როდესაც ერთი რეჟისორი ქმნის

სხვა არ ყოფილა. მოქალაქის, შემოქმედის

ზონა“. მეოთხე და მეშვიდე ადგილები

ნოველებისაგან აგებულ სურათს, მაშინ ყველა

დამოკიდებულება გადაწონის ყველა

ახალგაზრდა რეჟისორებისთვის –

ნოველა უნდა იყოს მხატვრულად ღირებული,

ტექნიკურ ასპექტს. 90-ან წლებში ქართველი

თამარ შავგულიძისა და გიორგი

და არა – თუნდაც სამიდან – ორი.

რეჟისორები ხშირად ამბობდნენ, რომ, ერთი

64


Cemi kino რეალობიდან მეორე რეალობაში გადასვლის,

არც დროში, არც ვადაში. მაშინ სხვა სახის

დიდი წარმატება ხვდა წილად, უამრავი

საბჭოთა სისტემის ნგრევის გამო, შეიქმნა

ცენზურა მოქმედებდა – იდეოლოგიური.

ჯილდო მოიპოვა, მაგრამ ამას გარდა, მინდა

გადაღებისათვის შეუფერებელი გარემო და

რა თქმა უნდა, არც შემოქმედებითი

აღვნიშნო, რომ თემაა მტკივნეული. ვერ

მხოლოდ ამ პერიოდის დასრულების შემდეგ

კრიზისი იყო გამოწვეული მხოლოდ ძველი

ვიტყვი, რომ სარეჟისორო თვალსაზრისით

გამოიკვეთა რაღაც ღირებული. არ ვეთანხმები

მუშაობის ფორმიდან, ახალი წარმოების

ფილმი ბრწყინვალეა, მაგრამ სცენარი

ამ აზრს იმიტომ, რომ უამრავი პრეცედენტია

სისტემაზე გადასვლით. ეს იყო მართლაც

ტევადია, გულისამაჩუყებელი. აფხაზეთი

მსოფლიო კინოს ისტორიაში, როდესაც

შემოქმედებითი კრიზისი.

ჩვენი საერთო, დიდი ტკივილია. მეხუთე

სწორედ ყველაზე მძიმე, კრიზისულ ეტაპებზე

პროცესი, რომელიც სულ ორი-სამი წელია,

ადგილზე ჩემს შვიდეულში „შანტრაპაა“.

იქმნებოდა შედევრები. აქ შინაგან მზაობაზეა

რაც დაიწყო, შესაძლებელს ხდის, რომ

ვერ გეტყვით, რომ ეს ფილმი ოთარ

საუბარი, ადამიანის, შემოქმედის პოზიციაზე,

ქართული კინო მოხვდეს საერთაშორისო

იოსელიანის საუკეთესო ნამუშევარია, მაგრამ

ხედვაზე, რაც ჩვენში არ ჩანს. ტექნიკური

არენაზე. მნიშვნელოვანია პირველი

მისი ხელწერა ყოველთვის მკვეთრად

პრობლემები მოგვარებადია. მთავარია ეს

ბარიერის დაძლევა. სწორედ ამ პროცესებს

ინდივიდუალური და მნიშვნელოვანია;

მუხტი, სურვილი, რომელიც ჯერჯერობით

ხელმძღვანელობს დღეს (კარგი გაგებით),

ასევე, ჩემი რჩეული ფილმების რიცხვშია

არ ჩამოყალიბდა ჩვენს საზოგადოებასა

კინოცენტრის პროექტები, რომელთაგან

ალეკო ცაბაძის „რენე მიდის ჰოლივუდში“ და

და კინემატოგრაფში. ეს არის პიროვნულ-

რამდენიმე სრულიად ახალი ამუშავებულია.

„რუსული სამკუთხედი“...

შემოქმედებითი კრიზისი, რომელიც დროა,

კარგია, რომ არის რეალური კავშირები. აქ ტარდება მასტერ-კლასები, ვორკ-შოპები.

თეო ხატიაშვილი: ბოლო ათწლეულების

ჩამოდიან ძალიან გამოცდილი პროდუსერები.

კინოს შეფასებისას გარკვეულწილად

ლელა ოჩიაური: უპირველეს ყოვლისა,

მიდის მუშაობა იმაზე, თუ როგორ უნდა

შედარებითობის პრინციპს ვიყენებ,

უნდა გავიხსენოთ ისტორია, რომელიც

განვითარდეს დრამატურგია. ქართული კინოს

ვითვალისწინებ რა ამ პერიოდის მეტად

ქართულ კინოს გადახდა თავს ბოლო

ისტორიიდან ჩვენ გვაქვს ამის საუკეთესო

კრიტიკულ მდგომარეობას არა მხოლოდ

ოცი წლის განმავლობაში. ქვეყანაში

მაგალითები. მაღალმხატვრული, ძალიან

კინოში, არამედ ზოგადად თანამედროვე

უამრავი ცვლილება მოხდა (პოლიტიკურს

კარგი სცენარების სახით. მაგრამ, ნაკლებად

ქართულ კულტურაში. ეს შვიდეულიც ამ

ვგულისხმობ); ერთი სისტემა შეიცვალა

ვიცნობთ იმ სტანდარტებს, რომელიც

პრინციპის გათვალისწინებით შეიქმნა, სადაც

მეორეთი, რამაც შესაბამისი რყევები

ევროპულ და ამერიკულ კინოს აქვს სცენართან

თავმოყრილი ფილმები სხვადასხვა ნიშნით

გამოიწვია ყველა სფეროში და მათ შორის

მიმართებაში. კინემატოგრაფისტების არა

შევარჩიე: იქნება ეს დამოუკიდებლობის

ხელოვნებაშიც. ეს არ იყო ბუნებრივი

ერთი და ორი, არამედ მთელი ჯგუფი უნდა

მოპოვების შემდგომ საქართველოში

გადარჩევის გზა, როდესაც ერთ ეპოქას

მოვიდეს, ვისაც ექნება საკუთარი ხედვა,

განვითარებული მოვლენების

მეორე ცვლის. ყოველივე ამან სერიოზულად

განსხვავებული არა მთელი მსოფლიოსგან,

რეფლექსირება („გაღმა ნაპირი“,

იმოქმედა რეჟისორებზეც და შემოქმედებით

არამედ სხვა კინორეჟისორებისგან. რაც

„თბილისი-თბილისი“), გამომსხველობითი

პროცესებზეც; შეიძლება კინოზე

მთავარია, მათ ალბათ ექნებათ სათქმელი...

სისტემა, რომელიც ნარატივის შესატყვის

განსაკუთრებით, რადგან ის წარმოებას

ვინც მოახერხებს გამოხატოს საკუთარი

ატმოსფეროს ქმნის („ქუჩის დღეები“,

უკავშირდება. ჩვენ ვიცით მაგალითები

სატკივარი ისეთი ხერხებით, რომლებიც ჯერ

„დაბადებულები საქართველოში“, „სამი

კინოს ისტორიიდან, როდესაც ფინანსურ

არ გამოუყენებია სხვას. რაღაც უნდა მოხდეს

სახლი“), თუ თავად ნარატივის შედარებითი

კრიზისს არათუ ხელი შეუშლია პროცესის

ისეთი, რაც გააერთიანებს თაობას, ისევე

უჩვეულობა ქართულ კულტურულ სივრცეში

განვითარებისთვის, არამედ პირიქით,

როგორც გაერთიანდნენ მეოცე საუკუნის

(„რევერსი“, „კაცი საელჩოდან“).

სწორედ იგი განაპირობებდა ამათუიმ

20-ანელები, 60-ანელები და 80-ანელები.

დავძლიოთ.

ზემოთ მოხმობილი ფილმები მეტ-ნაკლებად ტრადიციულ დისკურსებშია ჩაკეტილი და

მიმდინარეობის ჩამოყალიბებას. გავიხსენოთ, თუნდაც გერმანული ექსპრესიონიზმი,

ლიანა ხოშტარია: შვიდეულის პირველი

ასევე მეტ-ნაკლები ხარისხით იმეორებს

იტალიური ნეორეალიზმი, ფრანგული ახალი

ადგილი „თბილისი-თბილისს“ მივანიჭე. ჩემი

სოციო-კულტურულ სტერეოტიპებს. „რევერსი“

ტალღა.

აზრით, ამ ფილმში ზუსტად ის თბილისია

ჩემთვის გამორჩეულად საყურადღებო

ახალი თვალით დანახული, რაც რეალობას

ფილმია, სადაც ორიგინალური ფორმითა

უნდა ყოფილიყო ნებისმიერი რგოლი

წარმოადგენდა მაშინ. სწორედ ამიტომ

და ირონიით არის ნაჩვენები დომინანტური

– დაწყებული სახელმწიფოდან,

იმოქმედა ნამუშევარმა ჩემზე ასე მძაფრად

მასკულინური კულტურის კრიზისი, რასაც

დამთავრებული კინოთეატრების

და დღემდე მეუფლება ეს ემოცია. მეორე

რეჟისორი დიტო ცინცაძე სხვა პარალელურ

მესვეურებით, რომელთაც უნდა

ადგილი „ქუჩის დღეებს“ მივაკუთვნე, რადგან

თემებთან ერთად განიხილავს ასევე ფილმში

მიეღოთ პროდუქცია და ეჩვენებინათ

ფილმი ყოველგვარი პათეტიკის გარეშე

„კაცი საელჩოდან.“

მაყურებლისთვის. სწორედ აქ მოხდა

გვიამბობს, როგორ იღუპება ჩვენი ქალაქი

წყვეტა. ჩვენ ვერ მოვერგეთ წარმოების

და ახალგაზრდობა. როგორ შთანთქა

ქეთი ტრაპაიძე: მე რატომღაც მგონია,

ახალ ფორმებს. რეჟისორი, რომელიც

ამ საშინელებამ ყველაფერი... მესამე

რომ ბოლო ათწლეულის კინოპროცესში

თავის ჩანაფიქრს ათი წლის განმავლობაში

ადგილი „ბოლო გასეირნებას“ დავუთმე. ამ

(იქნება ეს ნეგატივიზმით თუ რაიმე სხვა

ვერ განახორციელებს, ვერ მიიღებს

ფილმის შექმნის პროცესთან ახლოს ვიყავი

ნიშნით აღსავსე, ამას არც აქვს გადამწყვეტი

იმ შედეგს, რაც დასაწყისში სურდა.

და ვფიქრობ, რომ საინტერესო, კარგი

მნიშვნელობა), სხვა პრობლემებიც

მიჩვეულები ვიყავით, რომ სახელმწიფო

ნამუშევარი გამოვიდა. მეოთხე ადგილზე

გამოიკვეთა, რომელიც კინოს განვითარების

მთლიანად გვაფინანსებდა, არ გვზღუდავდა

„გაღმა ნაპირი“ დავასახელე. ამ ფილმს

თანმდევი და ჯერ კიდევ, მაინც

წარმოების პროცესში ჩართული

65


კადრები ფილმებიდან: „შანტრაპა“, „მესაათე“, „თბილისი-თბილისი“, „ქუჩის დღეები“

ქართული კინოს მთავარი პრობლემა იწყება დრამატურგიიდან და რიგითი მაყურებელიც კი გრძნობს სიყალბეს გარდამავალი ეტაპია. ავად თუ კარგად,

მასხარაშვილის „ბროდვეი 45“-ს, მეექვსეზე

არჩილ შუბაშვილი: ნამდვილად

მენტალური ნიშანი თავს იჩენს ქართული

– დიტო ცინცაძის „მედიატორს“, და მეშვიდე

გამოიკვეთა რამდენიმე პრობლემა და ძალიან

კინოდრამატურგიის პრობლემებთან

ადგილს კვლავ გიორგი მასხარაშვილის

კარგია, რომ ქართული კინოს დღევანდელ

მიმართებაში. ბევრი გვიკამათია იმასთან

„მესაათეს“ მივაკუთვნებ.

მდგომარეობაზე ჩამოყალიბებული აზრი

დაკავშირებით, რას შეიძლება ვუწოდოთ

დავამატებ შემდეგს: ზაზა კოლელიშვილის

აქვთ კინომცოდნეებს. ხშირად ეს აზრები არ

ფილმი, და რას – არა. ეს კითხვა ოდესმე

„გარიგება 2“-თან დაკავშირებით მსურს

ემთხვევა ერთმანეთს, მაგრამ მთავარია,

უნდა დაისვას. ამ ეტაპზე მოცემულობა

აღვნიშნო, რომ ეს ნამუშევარი კიდევ უფრო

რომ სასაუბრო თემა გაჩნდა და ეს იმაზე

არის ის, რაც უკვე განვიხილეთ. სწორედ

დიდი არაპროფესიონალიზმის ნიმუშია,

მიგვანიშნებს, რომ არის პროდუქცია. ამ

აქედან გამომდინარე, ვირჩევთ იმას, რაც

ვიდრე რომელიმე სხვა ანეკდოტურ

პროდუქციაში არის ფილმები, რომლებიც

ჩვენთვის საინტერესოდ გამოიყურება.

სიუჟეტზე აგებული ანალოგიური ფილმი;

სრული სიამაყით შეგვიძლია მივაკუთვნოთ

ვთვლი, რომ ზაზა ურუშაძის „სამი სახლი“

კომერციული თუ არაკომერციული

კინოხელოვნების ნიმუშებს. მე ხაზს გავუსვამდი,

და ლევან კოღუაშვილის „ქუჩის დღეები“

თვალსაზრისით, ამას არა აქვს

შემდეგ გარემოებას – თუ გადავხედავთ,

პირველ და მეორე ადგილებს ინაწილებენ

მნიშვნელობა; ზოგად პროცესთან,

ის ნამუშევრები, რომლებიც ყურადღებას

უპირობოდ; თუნდაც იმის გათვალისწინებით,

რომელსაც კინო შეიძლება ვუწოდოთ, ამ

იმსახურებენ და რომლებიც შეიძლება

რაც მე პირადად ძალიან მაინტერესებს,

სურათს არავითარი კავშირი არ გააჩნია.

განიხილებოდეს, როგორც კინოხელოვნების

(დრამატურგიის პრობლემას ვგულისხმობ);

ჩემს მიერ დასახელებულ ფილმებში

ნაწარმოები, ძირითადად შექმნილია

ძალიან საგულისხმო ნამუშევარია გიორგი

პირველი, რაც დაძლეულია გახლავთ

კინოცენტრში. ამით იმის თქმა მინდა, რომ

ოვაშვილის „გაღმა ნაპირი“, რადგან

შემდეგი: დრამატურგიული მთლიანობის

ფილმები, რომლებიც კონკურსის შედეგად

საერთოდ რომელიმე ლიტერატურული

პრობლემა; მეორე – მხატვრული სახის

შეიქმნა (თუმცა, ეს კონკურსი შეიძლება არ

ნაწარმოების ეკრანიზების საკითხი

მთლიანობის საკითხი, რომელიც წლების

იყოს მიჩნეული იდეალურად), რომლებიც

ყოველთვის პრობლემურია, ამ ფილმებში

მანძილზე პრობლემად რჩებოდა ხოლმე;

რამდენიმე გაცხრილვით ეტაპს გადიან, თუ

კი შენარჩუნებულია დრამატურგიული

და მესამე – კომპლექსურ აზროვნებასთან

საბოლოო შედეგით ვიმსჯელებთ, უკეთეს

მთლიანობა. მეოთხე ადგილზე

პროფესიული დამოკიდებულების პრობლემა,

მაჩვენებელს იძლევიან, ვიდრე ის ფილმები,

ზაზა ურუშაძის „ბოლო გასეირნებას“

რაც, ჩემი აზრით, ჩემს მიერ დასახელებულ

რომელიც ხშირ შემთხვევებში, როგორც

დავასახელებდი, მეხუთეზე გიორგი

სურათებში ასეთუისე დაძლეულია.

თავად ავტორები ამბობენ, სპონტანურადაა

66


Cemi kino

21 - ე საუკუნის ქართული კინოს "შესანიშნავი შვიდეული" 1. „ქუჩის დღეები“ | რეჟ. ლევან კოღუაშვილი 2. „თბილისი-თბილისი“ | რეჟ. ლევან ზაქარეიშვილი 3. „გაღმა ნაპირი“ | რეჟ. გიორგი ოვაშვილი 4. „მედიატორი“ | რეჟ. დიტო ცინცაძე 5. „სამი სახლი“ | რეჟ. ზაზა ურუშაძე 6. „შანტრაპა“ | რეჟ. ოთარ იოსელიანი

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

7. „მესაათე“ | რეჟ. გიორგი მასხარაშვილი

გადაღებული კერძო სტუდიებში. ვეთანხმები

ქუსლია. მე სრულყოფილ ნაწარმოებად

“მედიატორი“, ალეკო ცაბაძის “რენე მიდის

კინომცოდნეების აზრს – მათი უმრავლესობა

ლევან კოღუაშვილის „ქუჩის დღეები“

ჰოლივუდში“.

არ უნდა ჩაითვალოს კინონაწარმოებად.

მიმაჩნია. ძალიან აქტუალური თემაა...

ამიტომ, მათი სერიოზული ანალიზი, მხოლოდ

შემიძლია ცნობილი მოწოდება გავიმეორო

ტენდენციებზე, თემატურ პრიორიტეტებზე

დროის ფლანგვაა. თუმცა, მეორე მხრივ

(ოდნავ სხვაგვარად): აჩვენეთ ეს ფილმი

საუბარი ჯერჯერობით ნაადრევია.

ფაქტია, რომ ამგვარი პროდუქცია ქართულ

ახალგაზრდებს და ისინი აღარ გახდებიან

თავისთავად, ეს არის სულ სხვა კინო,

კინოში არსებობს. რაც შეეხება არჩევანს,

ნარკომანები... არც ერთი აგიტფილმი

განსხვავებული იმისაგან, რაც კეთდებოდა

მეც და დანარჩენებიც, გამოვდივართ იმ

(ასეთი კი უამრავია ქართულ კინოში), ასე

60-70-ან წლებში. განსხვავება აშკარაა.

მოსაზრებიდან, თუ რამდენად დასრულებულ

ზუსტად, სწორად, ალბათ, ვერ იმუშავებს

სხვა თაობაა, სხვა პრობლემებია, სხვა

მხატვრულ სისტემასთან გვაქვს საქმე.

ადამიანების ცნობიერებაზე და ამდენად

დამოკიდებულება სამყაროსთან და

ქართული კინოს მთავარი პრობლემა იწყება

ზუსტად ვერ აღწერს ნარკომანის საშინელ

ა.შ. ბოლოს და ბოლოს, სრულიად სხვა

დრამატურგიიდან და რიგითი მაყურებელიც

სამყაროს, რომელიც აბსოლუტურად

სოციალურ-პოლიტიკურ გარემოში,

კი გრძნობს სიყალბეს, როგორც კი გმირები

წყვეტს ურთიერთობას, კავშირებს გარე

სახელმწიფო ფორმაციაში გვიწევს ცხოვრება...

ამოქმედდებიან, საუბარს დაიწყებენ. ეს,

სამყაროსთან, უახლოეს ადამიანებთან:

ჯერჯერობით რაიმე კონკრეტულზე

რა თქმა უნდა, მხოლოდ მსახიობების,

ოჯახთან, ცოლთან, შვილთან. მხატვრული

საუბარი ნაადრევია. ამას სჭირდება დრო,

ან მხოლოდ რეჟისორის ნაკლად ვერ

თვალსაზრისით, ასევე მინდა გავმოვყო ზაზა

კინოწარმოება უნდა გაიზარდოს და შემდეგ

ჩაითვლება. თუმცა, ლომის წილი

ურუშაძის „სამი სახლი“ და ვფიქრობ, რომ

გამოიკვეთება ის გზა, რომელსაც ადგას

პასუხისმგებლობა სწორედ მას ეკისრება.

ეს შენაძენია ქართული კინოსთვის; ასევე,

ეროვნული კინემატოგრაფი. თანდათან

პრობლემა მართლაც დრამატურგიიდან

გიორგი ოვაშვილის „გაღმა ნაპირი“, სადაც

ალბათ გამოჩნდებიან ლიდერები, რომლებიც

იწყება. კინოში უნდა მუშაობდნენ

მთავარ როლზე პატარა ბიჭის არჩევამ და

წარმატებას მოუტანენ ქართულ კინოს.

ადამიანები, რომლებსაც კინოხელოვნების

ფილმის ფინალმა ერთ მთლიანობად შეკრა

სპეციფიკა ესმით. ნებისმიერი სიტყვა,

ფილმი. რა თქმა უნდა, პროფესიონალური

კინოში განსხვავებულ დატვირთვას იძენს,

თვალსაზრისით საინტერესო ფილმებია:

ვიდრე თეატრში. შემიძლია ვთქვა, რომ

ლევან ზაქარეიშვილის “თბილისი-თბილისი“,

დრამატურგია ქართული კინოს აქილევსის

ოთარ იოსელიანის “შანტრაპა“, დიტო ცინცაძის

ქართულ კინოში რაღაც მიმართულებაზე,


"ჩემთვის მთა­ვა­რი რე­ჟი­სო­რი­ა..." ნატა მურვანიძე

ნა­ტა მურ­ვა­ნი­ძე - უახ­ლე­სი ქარ­თუ­ლი კი­

ე.წ. თვალ­სა­ჩი­ნო მა­გა­ლი­თი იმი­სა, თუ რო­

ვი­ნა­ი­დან ყო­ვე­ლი­ვე ეს დი­დი ხნის წი­ნათ მოხ­

ნოს­თ­ვის უკ­ვე კარ­გად ნაც­ნო­ბი სა­ხე­ლი­ა.

გორ არ უნ­და იმუ­შაო კი­ნო­ში. ბო­ლო წლე­ბის

და. და­დე­ბი­თი ემო­ცი­ე­ბი კი მახ­სოვს, რად­გან

„იავნანა“, „ჯაყოს ხიზ­ნე­ბი“, „სამი სახ­ლი“

ნა­მუ­შევ­რებ­ში უფ­რო მე­ტად და­ვი­ნა­ხე სა­კუ­თარ

პირ­ვე­ლად ვი­ყა­ვი ექ­ს­პე­დი­ცი­ა­ში, გა­და­ღე­ბებ­ზე

და კი­დევ არა­ერ­თი სხვა ცნო­ბი­ლი ფილ­

თავ­ში კი­ნომ­სა­ხი­ო­ბი. გაჩ­ნ­და რა­ღაც ახა­ლი

ჯგუფ­თან ერ­თად და, ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, ამას დი­დი

მი ამ მსა­ხი­ობ­თა­ნაა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი.

ინ­ტო­ნა­ცი­ე­ბი ამ მხრივ, რა­საც ვერ ვიტყ­ვი ჩემს

ხიბ­ლი ჰქონ­და. 1992 წე­ლი იყო. აფხა­ზეთ­ში

გა­და­უ­ჭარ­ბებ­ლად შე­იძ­ლე­ბა ით­ქვ ­ ას, რომ

ად­რე­ულ ნა­მუ­შევ­რებ­ზე. კი­ნო­რო­ლე­ბი ჩემ­თ­ვის

სა­ომ ­ ა­რი მოქ­მე­დე­ბე­ბი მი­დი­ო­და და ჩვენ

ხში­რად სწო­რედ მი­სი სა­ხე­ლი ასო­ცირ­დე­ბა

შეც­დო­მე­ბის გას­წო­რე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბა­ა. და ახ­

ნა­წი­ლობ­რივ მოვ­წყ­დით ყვე­ლა­ფერს. ნამ­დ­ვი­

ამათუიმ ფილ­მთ ­ ან.

ლა ვხვდე­ბი, რომ ეს ერ­თი პრო­ფე­სი­ა­ა, სა­დაც

ლად ვე­რაფ­რით შევ­ც­ვლ ­ ი­დით იმ რე­ა­ლო­ბას.

ძა­ლი­ან დი­დი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა (ისევე რო­გორც

ვფიქ­რობ, იმ პე­რი­ოდ­ში, ამ­გ­ვა­რი ეს­თე­ტი­კა არ

თე­ატ­რ­ში, მაგ­რამ კი­ნო­ში გან­სა­კუთ­რე­ბით)

არის ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი მოვ­ლე­ნა. ნა­ნა ჯა­ნე­ლი­ძე

მსა­ხი­ო­ბის პრო­ფე­სი­ას­თან და­კავ­ში­რე­ბით

ენი­ჭე­ბა რე­ჟი­სორს. აქე­დან გა­მომ­დი­ნა­რე,

ძალ­ზედ ჭკვი­ა­ნი ქალ­ბა­ტო­ნია და შე­იძ­ლე­

­ ი მსჯე­ლობს, თა­ნაც ისე­თი, თა­ვად მსა­ხი­ობ

გა­მოც­დი­ლე­ბა და­მიგ­როვ­და. მარ­თა­ლი

ბა იფიქ­რა, რომ ომის­შემ­დ­გომ დეპ­რე­სი­ულ

რომ­ლის ოჯა­ხუ­რი ტრა­დი­ცი­აც ამ პრო­

გითხ­რათ, „სამი სახ­ლის“ გარ­და, სა­კუ­თა­რი

პე­რი­ოდს ნამ­დ­ვი­ლად სჭირ­დე­ბო­და ასე­თი

მო­ნა­წი­ლე­ობ ­ ით, სრუ­ლად არც ერ­თი ფილ­მი

ფილ­მი. წა­ა­გებ თუ მო­ი­გებ ომს, ნე­ბის­მი­ერ

არ მი­ნა­ხავს. „სამ სახ­ლ­შიც“ იმი­ტომ ვნა­ხე სა­

შემ­თხ­ვე­ვა­ში დგე­ბა დეპ­რე­სი­ის პე­რი­ოდ ­ ი. ნა­ნა

ყო­ველ­თ­ვის სა­ინ­ტე­რე­სო­ა, რო­დე­საც

ფე­სი­ას უკავ­შირ­დე­ბა. არა­ორ­დი­ნა­ლუ­რი, სა­ინ­ტე­რე­სო

გა­რეგ­ნო­ბის, ქცე­ვი­სა და მეტყ­

ვე­ლე­ბის სტი­ლის გარ­და, ნა­ტო მურ­ვა­ნი­ძე

კუ­თა­რი ნა­მუ­შე­ვა­რი, რომ შუა ნა­წი­ლი, სა­დაც

ჯა­ნე­ლი­ძე ალ­ბათ ფიქ­რობ­და ამა­ზე. ჩემ­თ­ვის ეს

კი­დევ კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ში მუ­შა­ო­ბი­სად­მი სხვა

მე ვმო­ნა­წი­ლე­ობ, სწრა­ფად დამ­თავ­რ­და...

იყო რა­ღაც პა­ტა­რა კუნ­ძუ­ლი ... მა­შინ 22 წლის ვი­ყა­ვი... და­მე­თან­ხ­მე­ბით, ე ს ის პე­რი­ო­დი­ა,

და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბით, სხვაგ­ვა­რი გა­აზ­რე­ბით

ძი­რი­თა­დად კი, სხვა შემ­თხ­ვე­ვებ­ში ვერ ვუ­ყუ­

გა­მო­ირ­ჩე­ვა, და ეს ინ­ტერ­ვი­უ­შიც გა­მოვ­ლინ­

რებ!.. და­საწყის­ში­ვე ვხვდე­ბი – ეს ის არ არის,

რო­დე­საც რე­ა­ლო­ბას გა­ურ­ბი­ხარ. ნაკ­ლე­ბად

და. სხვა­დას­ხ­ვა ადა­მი­ა­ნად ქცე­ვა, სო­ცი­ა­

რაც მგო­ნი­ა, რომ უნ­და ყო­ფი­ლი­ყო... მეს­მის,

გინ­და სი­ნამ­დვ ­ ი­ლე შე­გე­ხოს.... ნა­ნა ჯა­ნე­ ლი­ძე, გი­ორ­გი ბე­რი­ძე, მა­რი­ნა ყუ­ში­ტაშ­ვი­ლი

ლუ­რი თუ ფსი­ქო­ლო­გი­უ­რი წი­აღ­ს­ვ­ლე­ბით

ცუ­დი საქ­ცი­ე­ლია ფილ­მის ავ­ტო­რის მი­მართ.

მო­ძებ­ნი­ლი სა­ხა­სი­ა­თო შტრი­ხე­ბი მით

ნაწყ­ვეტ­-­ნაწყ­ვეტ ვნა­ხე, მა­გა­ლი­თად „იავნანა“,

– პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლე­ბის არაჩ­ვე­უ­ლებ­რი­ვი ჯგუ­ფი

უფ­რო ტე­ვა­დი, სიღ­რ­მი­სე­უ­ლი ხდე­ბა ნა­ტო

რო­მელ­საც უფ­რო ხში­რად აჩ­ვე­ნებ­დნ ­ ენ ტე­ლე­

იყო და ჩემ­თ­ვის დიდ სკო­ლად იქ­ცა. პრე­მი­ე­

მურ­ვა­ნი­ძის შე­მოქ­მე­დე­ბა­ში, რაც მე­ტად მრა­

არ­ხე­ბი. ოცი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში ალ­ბათ უკ­ვე

რა­ზე, კი­ნო­თე­ატ­რ­ში და­საწყი­სი ვნა­ხე. შემ­დეგ

ვალ­პ­ლა­ნი­ა­ნია ეკ­რა­ნუ­ლი გმი­რი.

მექ­ნე­ბა ნა­ნა­ხი თით­ქმ ­ ის ყვე­ლა ფილ­მი, მაგ­რამ

დარ­ბა­ზი­დან გა­ვე­დი... მა­ღა­ლი სიცხე მქონ­და.

სა­გან­გე­ბოდ რომ დავ­ჯ­დე და ვუ­ყუ­რო თა­ვი­დან

შე­საძ­ლე­ბე­ლია იმი­ტომ, რომ ვი­ნერ­ვი­უ­ლე.

ყო­ვე­ლი­ვე ეს იშ­ვი­ათ, სა­ინ­ტე­რე­სო პორ­ტ­ რეტს ქმნის, რო­მელ­შიც მსახიობი სა­კუ­თარ

ბო­ლომ­დე, სამ­წუ­ხა­როდ არ გა­მომ­დის. შე­საძ­

ნე­გა­ტი­უ­რი, მგო­ნი, არც არა­ფე­რი ყო­ფი­ლა,

თავს ობი­ექ­ტუ­რად ხე­დავს...

ლე­ბე­ლი­ა, რა­ღაც პე­რი­ო­დი უნ­და გა­ვი­დეს,

ომის გარ­და. და­მე­ღუ­პა უახ­ლო­ეს ­ ი მე­გო­ბა­რი.

რომ ამ რო­ლე­ბის ნახ­ვი­სას ჩე­მი ახალ­გაზ­რ­

ახ­ლაც რომ მახ­სენ­დე­ბა, რა­ღაც ტკი­ვი­ლი, პირ­

ნა­ტა, თქვენ ქარ­თუ­ლი კი­ნოს­თ­ვის რთულ ეტაპ­ზე და­იწყეთ მუ­შა­ობ ­ ა. რო­გორ

დო­ბით „დავტკბე“ და ვი­ფიქ­რო, რამ­დე­ნად

ვე­ლად ეს ფაქ­ტი წა­მო­ყოფს თავს. მი­უ­ხე­და­ვად

ახალ­გაზ­რდ ­ ა ვი­ყა­ვი მა­შინ... (იცინის).

იმი­სა, რომ იყო ჩემს ცხოვ­რე­ბა­ში სხვა მტკივ­ ­ ი პე­რი­ო­დე­ბიც. ნა­ტო მქვი­ა. ყო­ველ­თ­ვის ნე­ულ

და­ა­ხა­სი­ა­თებ­დით ჩვე­ნი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის ამ მო­ნაკ­ვეთს? მხატ­ვ­რუ­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის

ვფიქ­რობ, ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო კი­ნო­

ასე მე­ძახ­დნ ­ ენ, მაგ­რამ ჩე­მი გარ­დაც­ვლ ­ ი­ლი

თვალ­საზ­რი­სით მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან­,­სა­ინ­ტე­რე­სო

პორ­ტ­რე­ტე­ბის შექ­მ­ნა შე­გიძ­ლი­ათ, რად­გან

მე­გო­ბა­რი მე­ძახ­და ნა­ტას. სწო­რედ „იავნანაში“

რო­მელ ფილ­მებს და­ა­სა­ხე­ლებ­დით? ბუ­ნებ­

ად­ვი­ლად, ბუ­ნებ­რი­ვად აღიქ­ვამთ ამა­თუ­იმ

და­ი­წე­რა ჩე­მი სა­ხე­ლი ნა­ტა. ძა­ლი­ან ემო­ცი­ურ ­ ი

რი­ვი­ა, კი­ნომ­სა­ხი­ო­ბის მუ­შა­ო­ბის სტრუქ­ტუ­რა

ფილ­მის კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­ულ სტრუქ­ტუ­რას.

იყო ეს ყვე­ლა­ფე­რი ჩემ­თვ ­ ის. თით­ქოს, სა­ხე­

და ტექ­ნი­კა ძი­რე­უ­ლად გან­ს­ხ­ვავ­დე­ბა დრა­

ვი­ცით, ეს რა შრო­მას­თან და ერ­თგ ­ ­ვარ

ლიც კი გა­მო­ვიც­ვა­ლე ჩე­მი მე­გობ­რის გა­მო, და

­ ის მუ­შა­ო­ბის სპე­ცი­ფი­კის­გან. რას მის მსა­ხი­ობ

ალ­ღო­ი­ა­ნო­ბას­თა­ნაც არის და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი;

ამის შემ­დეგ და­მერ­ქ­ვა ნა­ტა...

ფიქ­რობთ ამას­თან და­კავ­ში­რე­ბით?

რად­გან კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­უ­ლი სი­ნამ­დ­ვი­ლე

რაც შე­ე­ხე­ბა „ჯაყოს ხიზ­ნებს“... თა­ვის­თა­ვად,

ხში­რად ისეთ თვი­სე­ბას ამო­ატ ­ ივ­ტი­ვებს ზე­

ურ­თუ­ლე­სი მა­სა­ლა­ა. გა­და­ღე­ბე­ბის პე­რი­ოდ­ში

დი­ახ, გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი­ა. თუმ­ცა, მინ­და გითხ­

და­პირ­ზე, რა­საც არ ვე­ლით... მა­ინც ამ ეტაპ­

ე.წ. შე­მოქ­მე­დე­ბი­თი „ჭიდაობის“ ფა­ზა გა­მო­ვი­

რათ, რომ ეს მა­ინც ერ­თი პრო­ფე­სი­ა­ა... ეს

ზე კი­ნო­ში თქვე­ნი ნა­მუ­შევ­რე­ბი­დან „იავნანა“,

ა­რეთ, რაც ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო იყო.

არ არის სხვა­დას­ხ­ვა პრო­ფე­სი­ა. უბ­რა­ლოდ,

„ჯაყოს ხიზ­ნე­ბი“ და „სამი სახ­ლი“ ცოცხ­ლობს

სამ­წუ­ხა­როდ ხდე­ბო­და ისე, რომ თე­ატ­რა­ლუ­რი

მა­ყუ­რებ­ლის მეხ­სი­ერ ­ ე­ბა­ში... იქ­ნებ გა­იხ­სე­

ურუ­შა­ძის „სამი სახ­ლი“. პა­ტა­რა ქა­ლაქ­ში, ერთ

ინ­სტ ­ ი­ტუ­ტი­დან მხო­ლოდ თე­ატ­რის მსა­ხი­ობ ­ ის

ნოთ სირ­თუ­ლე­ე­ბიც და პო­ზი­ტი­ვიც, რაც ამ

სივ­რ­ცე­ში ვცხოვ­რობთ და უც­ნა­უ­რი­ა, რომ არც

გა­მოც­დი­ლე­ბით მო­დი­ო­დი კი­ნო­ში. პირ­ვე­

რო­ლებ­მა მო­იტ ­ ა­ნა თქვენს ბი­ოგ­რა­ფი­ა­ში...

ჩემ­თ­ვის გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ფილ­მია ზა­ზა

ვიც­ნობ­დით ერ­თმ ­ ა­ნეთს. ბევრ რე­ჟი­სორ­თან შე­იძ­ლე­ბა არც მი­მუ­შა­ვი­ა, მაგ­რამ ვიც­ნობ მათ.

ლი ჩე­მი რო­ლი მა­ნა­ნა ანა­საშ­ვი­ლის ფილ­მ­ში შე­ვას­რუ­ლე („მხოლოდ ერ­თხელ“, შა­დი­მან

სი­მარ­თ­ლე რომ გითხ­რათ, „იავნანასთან“

„ჯაყოს ხიზ­ნებ­ში“ რომ ვი­ყა­ვი და­კა­ვე­ბუ­ლი, ზა­ზა

შა­მა­ნა­ძის პი­ე­სის მი­ხედ­ვით). ეს იყო ჩემ­თ­ვის

და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი სირ­თუ­ლე­ებ ­ ი არ მახ­სოვს,

მა­შინ იღებ­და „სამი სახ­ლის“ პირ­ველ ნა­წილს.

68


ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

interviu


რო­მე­ლი­ღაც ჟურ­ნალ­ში, „ჯაყოს ხიზ­ნე­ბის“ და

ში. ად­ვი­ლი არ არის პრო­ფე­სი­ად მსა­ხი­ო­ბო­

რი „მონუმენტური“, „გრილი“ გან­წყო­ბა და

„სამი სახ­ლის“ ფო­ტო­ებ ­ ი ვნა­ხე ერ­თად და მა­შინ

ბის არ­ჩე­ვა. ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, ყო­ვე­ლი ჩვენ­გა­ნი

ტარ­კოვ­ს­კი აღარ მიყ­ვარ­და. პი­ერ-პა­ო­ლო

გა­ვი­გე, რომ ზა­ზა ამ ფილმს იღებ­და. თე­ბერ­

გა­ნიც­დის ცხოვ­რე­ბის მან­ძილ­ზე გა­რე­მოს,

­ ი, არც პა­ზო­ლი­ნი რომ მო­მე­წო­ნა, მივ­ხ­ვდ

ვა­ლი იყო, რო­დე­საც და­მი­რე­კეს და რო­ლი

ოჯა­ხის, სა­ზო­გა­დო­ე­ბის ან ვინ­მე ინ­დი­ვი­დის

ერ­თი და­ნარ­ჩე­ნი იტა­ლი­ე­ლი რე­ჟი­სო­რი

შე­მომ­თა­ვა­ზეს. მი­ვე­დი სინ­ჯებ­ზე. რე­ჟი­სორ­მა

­ ე­ულ გავ­ლე­ნას... რამ­დე­ნად კა­ტე­გო­რი­ გარ­კვ

აღარ მომ­წონ­და. და­ახ­ლო­ე­ბით სა­მი წლის

მითხ­რა, – სინ­ჯე­ბი არ მინ­და, უბ­რა­ლოდ სცე­

უ­ლი იყო თქვენ­თ­ვის პრო­ფე­სი­ის არ­ჩე­ვა­ნი?

წი­ნათ ვნა­ხე პი­ტერ ბრუ­კის Moderato Can­ ta­bi­le და სა­ოც­რად მო­მე­წო­ნა. თუმ­ცა, ვერ

ნა­რი წა­ი­კითხე; თუ მო­გე­წო­ნე­ბა და და­თან­ხ­მ­

ვიტყ­ვი, რომ ამ­გ­ვა­რი კი­ნო მიყ­ვარს. ბო­ლოს

დე­ბი, მარ­ტ­ში ვიწყებთ გა­და­ღე­ბა­სო. რო­გორც

ბევ­რ­ჯერ ვთქვი ამის შე­სა­ხებ და, ცო­ტა არ

გა­ირ­კ­ვა, ორ დღე­ში და­წე­რა ეს სცე­ნა­რი,

იყოს, მე­რი­დე­ბა კი­დეც. თავ­და­პირ­ვე­ლად

მნიშ­ვნ ­ ე­ლო­ვა­ნი შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა და­მი­ტო­ვა

რად­გან მა­ნამ­დე მე­ორ ­ ე ნა­წი­ლი რა­ღაც სხვა

სამ­ხატ­ვ­რო აკა­დე­მი­ა­ში მინ­დო­და ჩა­მე­ბა­რე­

მი­ხა­ელ ჰა­ნე­კეს ფილ­მმ ­ ა The Whi­te Rib­bon

უნ­და ყო­ფი­ლი­ყო. დღეს უკ­ვე მე­გობ­რე­ბი ვართ.

ბი­ნა მი­სა­ღე­ბი გა­მოც­დე­ბი. ერ­თი თა­ვი­სუ­ფა­

(თეთრი ლენ­ტი). ამი­ტომ, ვერ ვიტყ­ვი,

ამ ფილ­მმ ­ ა გვა­პოვ­ნი­ნა ერ­თ­მა­ნე­თი. მე­რე მიყ­

ლი წე­ლი მქონ­და იმის­თ­ვის, რომ ფერ­წე­რა

რო­გო­რი კი­ნო მიყ­ვარს. ისე­ვე, რო­გორც ლი­ ტე­რა­ტუ­რა­ზე ვერ იტყ­ვი ამას. მა­გა­ლი­თად,

ვე­ბო­და, რო­გორ და­უ­რე­კა მხატ­ვარს, უთხ­რა,

და­მეხ­ვე­წა. სრუ­ლი­ად შემ­თხ­ვე­ვით, მე­გობ­რებს

რომ პირ­ველ მარტს და­იწყებ­და გა­და­ღე­ბას

გავ­ყე­ვი თე­ატ­რა­ლურ ინ­ს­ტი­ტუტ­ში გა­მოც­დებ­ზე

ვა­ჟა-­ფ­შა­ვე­ლას მი­მართ ინ­ტე­რე­სი არას­დ­

და ამ როლს ნა­ტა მურ­ვა­ნი­ძე შე­ას­რუ­ლებ­და.

და უც­ბად გა­დავ­წყ­ვი­ტე ჩა­ბა­რე­ბა. რა თქმა უნ­

როს არ დამ­თავ­რ­დე­ბა. ვი­ცი, რომ არ­სე­ბობს

სცე­ნა­რი გა­მო­მიგ­ზავ­ნე­ო, – მხატ­ვარ­მა სთხო­ვა.

და, შემ­დეგ აზარ­ტი მო­მე­მა­ტა და მე­ცა­დი­ნე­ო­ბა

იგი­ვე მი­ხე­ილ ჯა­ვა­ხიშ­ვი­ლი, რომ­ლის

პა­სუ­ხად მი­ი­ღო, – სცე­ნა­რი არ მაქ­ვს ­ ო (იცინის).

და­ვიწყე. ვსწავ­ლობ­დი ლექ­სებს, მო­სამ­ზა­დებ­

ნა­წარ­მო­ე­ბე­ბიც ვი­ზუ­ა­ლუ­რი­ა. ამი­ტომ, ვე­რა­

ძა­ლი­ან სა­სი­ამ ­ ოვ­ნო­ა, და თუ შე­იძ­ლე­ბა კომ­

ლად დავ­დი­ო­დი. ბე­ბი­ა­ჩე­მი (მედეა ჩა­ხა­ვა)

ფერს და­ვა­კონ­კ­რე­ტებ კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ზეც.

პ­ლი­მენ­ტი მი­ი­ღო რე­ჟი­სო­რის­გან, სწო­რედ ეს

ამის გა­მო ძა­ლი­ან შეშ­ფოთ­და. ამ­ბობ­და, რომ

ვი­ცი, რომ ძა­ლი­ან მიყ­ვარს ე.წ. „მოსაწყენი“

არის – რო­დე­საც მან წი­ნას­წარ იცის, რომ შენ­ზე

ეს არა­ვინ არ უნ­და იცო­დეს წი­ნას­წარ, ვი­ნა­ი­

და „დამღლელი“ ფილ­მე­ბი.

სურს სცე­ნა­რის აწყო­ბა. რომ წა­ვი­კითხე, პირ­ვე­

დან გან­სხ ­ ­ვა­ვე­ბუ­ლი პრო­ფე­სი­ა­ა. მე­უბ­ნე­ბო­და,

ლი რაც ვთქვი, – არა­ვი­თა­რი მო­ლა­პა­რა­კე­ბე­ბი

– და­ჩაგ­რუ­ლი იქ­ნე­ბი, რად­გან ჩვე­ნი ხათ­რით,

სა­ჭი­რო არაა-მეთ­ქი. მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა აღარ ჰქონ­

ყო­ველ­თ­ვის ყველ­გან მი­გი­ღე­ბენ და ვერ შედ­

ნა­ტა, თუ იჩენს ხოლ­მე თავს პე­რი­ო­დუ­ ლი გა­ორ ­ ე­ბა სცე­ნა­ზე მოღ­ვა­წე­ო­ბა­სა და კი­

­ ას და რამ­დე­ნი და, რო­დის და­ვიწყებ­დი მუ­შა­ობ

გე­ბი რო­გორც მსა­ხი­ო­ბიო და ა.შ. ამის გა­მო,

ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­ულ პრო­ექ­ტებს შო­რის? ვინ ან

სა­ა­თი დამ­ჭირ­დე­ბო­და ამის­თ­ვის. სცე­ნა­რი ქა­

ჩემს გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბას ვმა­ლავ­დი. ჩე­მი გულ­

რა ფაქ­ტო­რი წყვეტს ამ დროს ყვე­ლა­ფერს?

ღალ­დ­ზეც ასე­თი­ა. სულ რვა გვერ­დი­ა. და­ვიწყე

შე­მატ­კივ­რე­ბი­დან არც ერ­თი ცნო­ბი­ლი სა­ხე არ

კითხ­ვა და პირ­ვე­ლად რაც ამო­ვი­კითხე ,ის

მო­ვი­და ინ­ს­ტი­ტუტ­ში, თუ არ ჩავ­თ­ვ­ლით ბი­ცო­

არა, ვერ ვიტყ­ვი, რომ გა­ო­რე­ბა მაქვს. რე­ჟი­სო­

ეპი­ზო­დი იყო, რო­დე­საც ელე­ნე (ფილმის გმი­

ლა სტო­მა­ტო­ლოგს და დას – ექიმს (იცინის).

­ ის ძა­ლი­ან დი­დი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა ენი­ჭე­ბა რის­თვ

რი, ქალ­ბა­ტო­ნი ელე­ნე) შე­დის სა­დარ­ბა­ზო­ში.

ამა­ვე დროს ბა­ბუ­ა­ჩე­მი (კოტე მა­ხა­რა­ძე) მი­ვი­და

დრა­მა­ტურგს და სცე­ნარს, მაგ­რამ მსა­ხი­ო­

ერ­თი წა­მით ჩერ­დე­ბა, ბრუნ­დე­ბა და სი­გა­რეტს

კულ­ტუ­რის სა­მი­ნის­ტ­რო­ში საქ­მე­ზე (კულტურის

ბის­თ­ვის რე­ჟი­სო­რია მთა­ვა­რი. ნე­ბის­მი­ე­რი,

­ ­დი, რომ სა­ინ­ტე­რე­სო სცე­ ითხოვს... აქ­ვე მივ­ხვ

სა­მი­ნის­ტ­როს შე­ნო­ბა მა­შინ თე­ატ­რა­ლუ­რი

ნაკ­ლე­ბად ღი­რე­ბუ­ლი პი­ე­სის შემ­თხ­ვე­ვა­შიც

ნა­რი­ა. თით­ქოს, გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი არა­ფე­რია

ინ­სტ ­ ი­ტუ­ტის გვერ­დით იყო გან­თავ­სე­ბუ­ლი). და­

კი, კარგ რე­ჟი­სორს ენ­დო­ბი და ის შენ­თან ერ­

ამ დე­ტალ­ში, რად­გან მი­ვეჩ­ვი­ეთ – სამ­წუ­ხა­

ი­ნა­ხეს თუ არა, წა­დით, წა­დი­თო, – ანიშ­ნეს­.რ ­ ა­

თად აკე­თებს ყვე­ლა­ფერს – ზოგ­ჯერ თით­ქ­მის

როდ, ჩვენს სცე­ნა­რებ­ში არა­ფე­რი არ ხდე­ბა

ტომ უნ­და წა­ვი­დე, საქ­მე მაქვს სა­მი­ნის­ტ­რო­ში­ო,

შე­უძ­ლე­ბელ­საც კი. იცის, მი­უ­ხე­და­ვად უამ­რა­

შუა გზა­ზე. მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ ამ ფილ­მ­ში

– გულ­წ­რ­ფე­ლად გა­უკ­ვირ­და ბა­ბუ­ა­ჩემს. სა­ერ­

ვი გა­რე­მო­ე­ბი­სა, რა­ტომ ირ­ჩევს ამ მო­ცე­მუ­

ვზი­ვარ და ძი­რი­თა­დად არც ვმოძ­რა­ობ, გა­სა­

თოდ არც იცო­და, რომ ვა­ბა­რებ­დი. გა­მოც­და­ზე

ლო­ბას და არა სხვას; და პი­რი­ქით, შე­იძ­ლე­ბა

ო­ცა­რი დი­ნა­მი­კა იგ­რ­ძ­ნო­ბა. რომ და­ვუკ­ვირ­

ცეკ­ვის პე­და­გოგ­მა მკითხა, – შემ­თხ­ვე­ვით, მა­კა

გე­ნი­ა­ლუ­რი პი­ე­სი­დან არა­ფე­რი გა­მო­ვი­დეს,

დი, თით­ქ­მის ყვე­ლა კად­რ­ში ვზი­ვარ, არ­სად

მა­ხა­რა­ძის შვი­ლი ხომ არ ხარ­თო. არა-­მეთ­ქი,

ცუ­დი რე­ჟი­სუ­რის პი­რო­ბებ­ში. ჩემ­თ­ვის მთა­ვა­

მეჩ­ქა­რე­ბა, არ­სად არ გავ­რ­ბი­ვარ. მი­უხ ­ ე­და­ვად

– ვუ­პა­სუ­ხე. იმ­დე­ნად გა­უხ­მა­უ­რებ­ლად მოხ­და

რი რე­ჟი­სო­რი­ა, შემ­დეგ დრა­მა­ტურ­გი, შემ­დეგ

ამი­სა, სა­ოც­რად დი­ნა­მი­კუ­რი ფილ­მი­ა. მას­ში

ყო­ვე­ლი­ვე. ეს იმ დროს, სა­ში­ნე­ლი, რთუ­ლი

მხატ­ვა­რი და ა.შ. თუმ­ცა, სცე­ნა­ზე სამ­სა­ხი­ო­ბო

ყვე­ლა­ფე­რი­ა. მე­სა­მე ნა­წილს გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი

კონ­კურ­სის პი­რო­ბებ­ში, მარ­თ­ლაც რთუ­ლად

ნა­მუ­შე­ვარს ცუ­დი რე­ჟი­სუ­რის შემ­თხ­ვე­ვა­ში

რიტ­მი ახა­სი­ა­თებს. მო­გეხ­სე­ნე­ბათ, ოპე­რა­ტო­

და­სა­ჯე­რე­ბე­ლი ფაქ­ტი­ა. მით უმე­ტეს, რომ კონ­

უფ­რო აქვს „გადარჩენის“ რა­ღაც შან­სი. კი­ნე­

რუ­ლი ნა­მუ­შევ­რის თვალ­საზ­რი­სით, სა­მი­ვე

კურ­სის მი­ხედ­ვით, ერთ ად­გილ­ზე ოც­და­ა­თი

მა­ტოგ­რაფ­ში ეს გა­მო­რიცხუ­ლი­ა.

ნა­წი­ლი სხვა­დას­ხვ ­ ა­ნა­ი­რად არის გა­და­ღე­ბუ­

აბი­ტუ­რი­ენ­ტი მო­დი­ო­და.

­ ა შე­მიყ­ვარ­და, ლი. ამ ფილ­მით კი­ნო­ში მუ­შა­ობ იმი­ტომ, რომ ზა­ზამ თა­ვი­დან­ვე ზუს­ტად იცის,

ქარ­თულ­მა კი­ნომ კრი­ზი­სის მძი­მე, ხან­გ­რ­ძ­ შე­იძ­ლე­ბა, ჩე­მი შემ­დე­გი კითხ­ვა ძალ­ზე

ლი­ვი ეპო­ქა გა­ი­ა­რა და ამან თა­ვი­სი შე­დე­გე­ბიც

რა უნ­და. მა­გა­ლი­თად, გვქონ­და შემ­თხ­ვე­ვა,

ზო­გა­დი­ა, მაგ­რამ, მა­ინც მა­ინ­ტე­რე­სებს, რო­

მო­ი­ტა­ნა. ალ­ბათ, ახ­ლა პო­ზი­ტი­უ­რი პრო­ცე­

რო­დე­საც მხო­ლოდ ერ­თი სიტყ­ვა მა­ღი­ზი­ან ­ ებ­

გო­რია კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი, რო­მე­ლიც გიყ­ვართ?

სე­ბის­კენ შე­მობ­რუ­ნე­ბა იწყე­ბა. თქვე­ნი აზ­რით,

და, რო­მე­ლიც ჩემ გმირს უნ­და წარ­მო­ეთ­ქვ ­ ა, და

არის რა­ი­მე კონ­კ­რე­ტუ­ლი მხატ­ვ­რუ­ლი ფაქ­ტო­

­ ა მი­სი ზა­ზამ იმ­დე­ნად კარ­გად, ზუს­ტად ამიხ­სნ

ასე, კონ­კრ ­ ე­ტუ­ლად ვერ გეტყ­ვით, იმი­ტომ,

რი, რა­ი­მე სფე­რო, რა­ზეც აქ­ტი­უ­რად უნ­და იფიქ­

სა­ჭი­რო­ე­ბა, რომ კითხ­ვის ნი­შა­ნი აღარც გა­ჩე­ნი­

რომ პე­რი­ო­დე­ბი და ინ­ტე­რე­სე­ბი იც­ვ­ლე­ბა.

რონ დღე­ვან­დელ­მა კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტებ­მა?

ლა. ამი­ტომ, ად­ვი­ლია მას­თან მუ­შა­ო­ბა.

მა­გა­ლი­თად, იყო დრო, რო­დე­საც ან­დ­

გე­თან­ხ­მე­ბით, ერ­თ­-ერ­თი ყვე­ლა­ზე სა­ინ­ ტე­რე­სო ნა­მუ­შე­ვა­რია უახ­ლეს ქარ­თულ კი­ნო­

70

რეი ტარ­კოვ­ს­კის შე­მოქ­მე­დე­ბა­ზე ვი­ყა­ვი

კონ­კ­რე­ტუ­ლად კი­ნო­ზე რთუ­ლია ვთქვათ,

შეყ­ვა­რე­ბუ­ლი. შემ­დეგ აღ­მო­ვა­ჩი­ნე ინ­გ­მარ

მაგ­რამ თე­ატ­რა­ლურ სა­გან­მა­ნათ­ლებ­ლო

ბერ­გ­მა­ნი, რო­მელ­შიც იგ­რ­ძ­ნო­ბა ერ­თ­გ­ვა­

სფე­რო­ში ალ­ბათ ბევ­რი რამ არის სა­ჭი­რო.


interviu

სა­ერ­თოდ, ნაკ­ლე­ბი ამ­ბი­ცი­ით უნ­და მი­ვუდ­გეთ

და­ამ­თავ­რეს უმაღ­ლე­სი სას­წავ­ლე­ბე­ლი და

საქ­მეს. მე­ო­ცე სა­უ­კუ­ნის 20-ან წლებ­ში სცე­ნა­ზე

45 წლის ასაკ­ში მი­ე­ცათ სა­შუ­ა­ლე­ბა, გა­და­ე­

ხომ სწავ­ლო­ბენ. კი­ნო­რე­ჟი­სო­რის­თ­ვის

„ურიელ აკოს­ტა“ და­იდ­გა, ხო­ლო კი­ნო­ში

ღოთ პირ­ვე­ლი ფილ­მი... ძა­ლი­ან რთუ­ლი­ა,

ძა­ლი­ან მნიშ­ვნ ­ ე­ლო­ვა­ნია პრაქ­ტი­კა. ჩე­მი

„ჩემი ბე­ბი­ა“ შე­იქ­მნ ­ ა. არ შე­იძ­ლე­ბა ვი­ღა­ცის

რო­დე­საც წარ­მო­ე­ბით პრობ­ლე­მებ­ზე ფიქ­რობ.

შვი­ლი, და­თა ამ­ბობ­და, – კი­ნო­რე­ჟი­სო­რის

ამ­ბი­ცი­ე­ბის გა­მო, ეს სფე­რო­ებ ­ ი გა­ნად­გურ­დეს.

ყვე­ლა­ზე მე­ტად რაც მი­ხა­რი­ა, ის არის, რომ

პრო­ფე­სია ე.წ. „პრარაბობასთან“, საქ­მის

ამ ცუ­დი ფილ­მე­ბის გა­და­ღე­ბით რა­ღა­ცას

მე მგო­ნი, ეს ნი­ჭი არ­სად წა­სუ­ლა და თუ გე­ნე­

ფილ­მე­ბის გა­და­ღე­ბა დაწყე­ბუ­ლია და მგო­ნი­ა,

წარ­მო­ებ ­ ას­თან არის და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი­ო.

ტი­კა­ში ცოცხ­ლობს, აუცი­ლებ­ლად ამოქ­მედ­

ის კრი­ზი­სის პე­რი­ოდ ­ ი არც ყო­ფი­ლა. რა თქმა

თე­ატ­რის რე­ჟი­სორს თუ შე­უძ­ლი­ა, გა­და­ი­კი­

დე­ბა. სა­ნამ არ­სე­ბო­ბენ ნი­ჭი­ე­რი რე­ჟი­სო­რე­ბი,

უნ­და, ბევ­რი ცუ­დი ნა­მუ­შე­ვა­რიც იქ­მ­ნე­ბა, მაგ­

დოს კი­სერ­ზე „კაშნე“ და ეგ­ზალ­ტი­რე­ბულ­მა

პე­და­გო­გე­ბი, მაქ­სი­მა­ლუ­რად უნ­და გა­მო­ვი­

­ ე, რა არის რამ ეს აუცი­ლე­ბე­ლი­ა, რა­თა მიხ­ვდ

­ ი­კუ­ლი იყოს, კი­ნო­ში ეს იაროს, ექ­ს­ცენ­ტრ

ყე­ნოთ მა­თი გა­მოც­დი­ლე­ბა. მო­მა­ვა­ლი კი­ნე­

კარ­გი. გა­და­იღ ­ ონ... ნუ იყი­დის ტე­ლე­ვი­ზია და

­ ის შე­უძ­ლე­ბე­ლი­ა, რად­გან იქ აუცი­ თით­ქმ

მა­ტოგ­რა­ფის­ტე­ბი უზ­რუნ­ველ­ყო­ფილ­ნი უნ­და

ნუ „გამოკვებავს“ მა­ყუ­რე­ბელს ასე­თი ფილ­

ლე­ბე­ლი­ა, უშუ­ა­ლოდ შენ იმუ­შაო და­კა­პი­წე­

იყ­ვნ ­ ენ ტექ­ნი­კუ­რი თვალ­საზ­რი­სით: სა­თა­ნა­დო

მე­ბით. ეგ უკ­ვე სხვა სა­კითხი­ა... ტე­ლე­ფო­ნით

ბუ­ლი ხე­ლე­ბით.

კი­ნო­კა­მე­რე­ბით, სა­მონ­ტა­ჟო­ებ ­ ით, ტექ­ნი­კუ­

სურთ?! გა­და­ი­ღონ ტე­ლე­ფო­ნით! რაც მე­ტი იქ­

რი აღ­ჭურ­ვი­ლო­ბით. მა­გა­ლი­თის­თ­ვის, თუ მე

ნე­ბა, მით უკე­თე­სი. არ­ჩე­ვა­ნის გა­სა­კე­თებ­ლად

ვხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლობ ჯგუფს, არ უნ­და მქონ­დეს

აუცი­ლე­ბე­ლია რა­ო­დე­ნო­ბა.

ნა­ტა, ამ­ჟა­მად მო­ნა­წი­ლე­ობთ რო­მე­ლი­ მე ფილ­მის გა­და­ღე­ბის პრო­ცეს­ში?

ამ­ბი­ცი­ა, რომ მხო­ლოდ მე ვას­წავ­ლო და სხვა

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

არა­ვინ მო­ვიწ­ვი­ო. ორ თვე­ში ან სამ თვე­ში ერ­

დი­ახ, მაგ­რამ არ­სე­ბობს კა­ტე­გო­რი­ულ ­ ი

ზო­გა­დი გეგ­მე­ბი არ­სე­ბობს. მუდ­მი­ვად არის

თხელ უნ­და მო­ვიწ­ვი­ოთ მსა­ხი­ო­ბი, რო­მე­ლიც

გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბა ფილ­მ­სა და არა­კი­ნე­მა­ტოგ­

ას­წავ­ლის, გა­უ­ზი­ა­რებს სტუ­დენ­ტებს გა­მოც­დი­

რა­ფი­ულ ნა­მუ­შე­ვარს შო­რის. შემ­დეგ უკ­ვე

ნას­წარ გა­მო­იკ­ვე­თოს რა­ღაც, რად­გან ეს

ლე­ბას, რო­მე­ლიც მე არ მაქვს. ფაქ­ტი­ა, რომ

რო­დე­საც ირ­კ­ვე­ვა, ფილ­მია ესა­თუ­ის ნა­მუ­შე­

ფი­ნან­სებს უკავ­შირ­დე­ბა. ოღონდ იარ­სე­ბოს

ის რე­ჟი­სო­რე­ბი, რომ­ლებ­მაც რე­ა­ლუ­რად

ვა­რი, თუ არა, შე­იძ­ლე­ბა მის ავ­-­კარ­გი­ა­ნო­ბა­

კი­ნომ და სა­ერ­თოდ არ ვა­ღი­ა­რებ იმ ფაქტს,

ის­წავ­ლეს, ში­გა­და­შიგ ცვლიდ­ნენ ერ­თ­მა­

ზე მსჯე­ლო­ბა. სწო­რად ინ­ფორ­მი­რე­ბულ­მა

რომ არ­სე­ბობს! (იცინის)

ნეთს. ვთქვათ, ლა­ნა ღო­ღო­ბე­რი­ძის ჯგუფ­ში

მა­ყუ­რე­ბელ­მა ყო­ველ­თ­ვის უნ­და იცო­დეს,

ელ­დარ შენ­გე­ლა­ი­აც შე­დი­ოდ ­ ა და შე­დე­გიც

სა­მოყ­ვა­რუ­ლო კა­მე­რას­თან აქვს საქ­მე თუ

შე­სა­ბა­მი­სი იყო. კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტ­თა ბო­ლო

პრო­ფე­სი­ულ კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­თან. თუ მო­წეს­

თა­ო­ბას ისიც და­ე­მა­ტა, რომ 25 წლის ასაკ­ში

რიგ­დე­ბა, ძა­ლი­ან მარ­ტი­ვი მე­ქა­ნიზ­მი­ა.

იმის ში­ში, რომ და­ით­ქვ ­ ას თა­რი­ღი და წი­

>> ქეთევან ტრაპაიძე

71


"კარგი იქნება, თუ დღევანდელ დღეზეც ვიზრუნებთ"

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

ზურა ყიფშიძე

72


interviu ზურა ყიფშიძე, ქართული თეატრის და

ცხენოსნობას. გაუნათლებელ მსახიობს

ამიტომ მრცხვენია–„არ მრცხვენია“ არის ჩემი

კინოს მსახიობი, უახლესი პერიოდის

თვალებში ეტყობა, რომ უბრალოდ ტექსტი

განსაზღვრება. 70 ფილმიდან ერთი-ორი თუ

ქართული ფილმების, ტელესერიალების,

დაიზეპირა, და რომ არ იცის, რაზე საუბრობს.

გამოვა ისეთი, რისიც არ შემრცხვება, არც

სხვადასხვა კინო და ტელეპროექტის

პიესებს, სცენარებს აღარ კითხულობენ. ამას

მე, არც თქვენ, არც ჩვენს შვილებს – ეს უკვე

აქტიური მონაწილეა. ეს ბუნებრივიცაა,

ხომ დიდი მნიშვნელობა აქვს?! ქართველებს

კარგია.

ვინაიდან ის სწორედ კინოსთვის

განსაკუთრებული არტისტული ნიჭი აქვთ.

აუცილებელი განსაკუთრებული ტალანტის

არის იდეები პატარ-პატარა სტუდიების

გარეგნულ მონაცემებთან ერთად,

მქონე მსახიობია. და მაინც, სასურველია,

გახსნასთან დაკავშირებით. მე, რა თქმა

რაღაც თანდაყოლილი ექსპანსიაა თქვენს

რომ უფრო მეტად, უფრო სრულფასოვნად

უნდა, თუ რამეს შევძლებ, დიდი სიამოვნებით

სამსახიობო ნამუშევრებში. კინემატოგრაფში

გამოიყენოს კინომ მისი შესაძლებლობები;

შევუწყობ ხელს. მიხაილ ჩეხოვს აქვს

ამის ბუნებრივად მიმართვა ძალიან

და რასაკვირველია საინტერესოა ისიც, თუ

ნათქვამი: „კანონები, ნიჭიერი ადამინისთვის

რთულია. ჩემი აზრით, ქართულ კინოს

რას ფიქრობს კინოს დღევანდელობაზე

ტრამპლინია, ხოლო უნიჭოსათვის – ტანჯვა-

შედარებით ნაკლებად აქვს გამოყენებული

თავად ზურა ყიფშიძე

წამება“. რაღაცები უნდა ვისწავლოთ,

თქვენი ყველა შესაძლებლობა...

ვიკითხოთ. უნიჭიერესი ხალხიც კი უამრავს შრომობდა და ყველაფერს აკეთებდა

ეს ჩემი ბრალიც იყო. ბევრი შესაძლებლობა

იმისთვის, რომ რამე გამოსვლოდა. მე

თავად ვერ გამოვიყენე. საჭირო დროს,

მსახიობის პროფესიის ორ მხარეზე – კინოსა

მახსოვს სერგო ზაქარიაძე, როცა მიხეილ

საჭირო ადგილას ყოფნაა ამისთვის

და დრამატული თეატრის მსახიობობის

თუმანიშვილი მეუბნებოდა, – ნახე როგორ

აუცილებელი. რთულ პერიოდში, რაც

გადაკვეთის წერტილებზე. როგორ

იწყებს როლზე მუშაობასო. აი, „первый раз

ყველაზე მთავარია, უამრავი სამუშაო

ფიქრობთ, სად ხდება ეს გადაკვეთა?

в первый класс“ – გეგონებოდა, თითქოს

გვქონდა – ცუდი თუ კარგი, სულ ვმუშაობდით.

ყოველთვის ბევრს ვკამათობთ

არაფერი იცის, არაფერი გაუკეთებიაო... მერე ვფიქრობ, რომ ძალიან დიდი განსხვავებაა.

ხასიათს ძერწავდა ... ყველა სერიოზული

მე რომ მკითხოთ, აბსოლუტურად

მსახიობი ასე იქცეოდა.

სხვადასხვა პროფესიაა. გრძნობათა ბუნება, ქცევის მანერა – ყველაფერი განსხვავებულია. მოსკოვში რომ

გვერდს ვერ ავუვლით „სამ სახლს“, რომელზეც ბევრი ვისაუბრეთ ჟურნალის ამ ნომერში.

როგორი იყო თქვენი მუშაობის საწყისი ეტაპი კინემატოგრაფში?

ვსწავლობდი, „ვგიკში“, იქ ოპერატორები

საინტერესო ნამუშევარია. დიდი სიამოვნება მივიღე ზაზა ურუშაძესთან მუშაობით.

პირველი კურსიდან მიდიოდნენ

არ ვიცი, ნამდვილად არ ვიცი. პატარა ბავშვი

პროფესიონალი ოპერატორები, მხატვრები,

ქალაქგარეთ სამგზავრო მატარებლებით,

ვიყავი, ცხენოსნობაზე დავდიოდი. ერთხელ

პარტნიორებზე აღარაფერს ვამბობ – მურმან

და ასეთი გასვლების დროს უამრავ რამეს

კინოში პატარა ბავშვი დასჭირდათ. ფოტო

ჯინორიაზე, ნინელი ჭანკვეტაძეზე... ნინელის

ვსწავლობდით, ვითვისებდით. ობიექტივი,

გადამიღეს. მერე დუბლიორიც ვიყავი და

და ნინო ბურდულის გარეშე, მიუხედავად

ოპერატორი და მსახიობი ეჩვეოდა ერთ

„მაცი ხვიტიაში“ პატარა ბიჭი რომ დარბის, ის

იმისა, რომ ძალიან პატარა როლები აქვთ,

სივრცეში თანაარსებობას. რთულია

ვარ ... იყო რთული პერიოდები, სკოლიდან

ბევრი რაღაც დაიკარგებოდა... მონტაჟია

რამეზე იფიქრო, როდესაც შენკენ კამერაა

დათხოვნა, მერე ინსტიტუტიდან, შემდეგ

ძალიან კარგი, ასევე, გიო ცინცაძის

მომართული. დღეს კი ყველაზე რთული

აღმოვჩნდი მოსკოვში. არ შეიძლებოდა

მუსიკა, რომელმაც „გამაგიჟა“. პრემიერაზე

ის არის, რომ არავის სჭირდება ეს ჩვენი

პირველ კურსზე სწავლის პერიოდში

შევხვდით მე და გიო, მიყურებს და

საქმიანობა, ასე ვგრძნობ. სჭირდებოდათ,

გადაღებებში მიგეღო მონაწილეობა. მე

ვუყურებ. მეგონა, რომ ფილმის სანახავად

ძალიან კარგი იყო, მაგრამ ეს დროც

პირველ კურსზე ვიყავი, როდესაც ვითამაშე

მოვიდა, და თურმე მისი მუსიკა ყოფილა.

წავიდა... წავიდნენ ისინიც, ვინც რაღაც

„წუთისოფელში“, და პირველ კურსზე

აღვფრთოვანდი! „არავის ხელი არ

გვასწავლა – ჩვენი პედაგოგები...

შევასრულე როლი ფილმში „როცა აყვავდა

შევუშალო კი არა, ყველას მოვეხმარო“ – აი,

ნუში“.

ამგვარი მუსიკა დაწერა. საოცარი ადამიანი იყო, ბევრი რამის ფასი იცოდა.

რადგან პედაგოგიკა ახსენეთ, ვიტყვი რომ ხანდახან საშუალო შემოქმედი კარგი პედაგოგია და პირიქით...

იქნებ კინემატოგრაფიული ნამუშევრებიდან თქვენთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი დავასახელოთ?...

ასეც ხდება ხოლმე. მაგრამ ჯობს კარგი

დრამატული სცენიდან ალბათ უამრავ რამეს რესურსად იყენებთ კინოში... ან პირიქით, კინო გაძლევთ რესურსს თეატრში

შემოქმედი იყოს კარგი პედაგოგი.

გოდერძი ჩოხელთან ნამუშევარი ერთ-ერთია,

მაგალითად, ბატონი მიხეილ თუმანიშვილი:

რომლისაც „არ მრცხვენია“, მიუხედავად

ამდენი სპექტაკლი დადგა და 7 თუ 5 იყო

იმისა, რომ ცოტა „გაპრანჭულია“ – „ბრავო,

რა თქმა უნდა, ასეა. მიზანდასახულად კი

მათგან ისეთი, რომელიც ეამაყებოდა. იგივეა

ალბერ ლოლიშ!“-ში თავადის როლი;

არა, ინტუიციურად ასე ხდება ხოლმე...

სამსახიობო ხელოვნებაც: ერთი ჯგუფიდან

ვფიქრობ, ასევე საინტერესო გამოვიდა

ორი მსახიობი შეიძლება გამოვიდეს

„ახალგაზრდა კომპოზიტორის მოგზაურობა“.

განსაკუთრებით კარგი. მსახიობმა თუ

სულ პატარა როლი მაქვს, მაგრამ ჩემთვის

გვესაუბრა – როგორც ვიცი, უამრავი რამ

მეტყველება და მოძრაობა არ ისწავლა... მე

მნიშნველოვანი ზაზა ურუშაძის ფილმში „სამი

გახსოვთ...

კიდევ დავუმატებდი ფარიკაობას, ცურვას,

სახლი“... ალბათ ობიექტური ვერ ვიქნები,

მე მახსოვს „მედეა“. ძალიან საინტერესო

მუშაობისთვის.

იქნებ „უფროსი თაობის“ რეჟისურაზეც

73


იყო. ყველაზე ძალიან მიყვარს რუსთაველის თეატში დადგმული „სამანიშვილის დედინაცვალი“. ვფიქრობ, რომ ასეთი სპექტაკლი არ მინახავს. „მედეა“ პირობითობისა და სინამდვილის შერწყმით ჰგავდა. ქოროში იყვნენ ისეთ მსახიობები, როგორებიც იყვნენ: დოდო ჭიჭინაძე, დედაჩემი ელენე ყიფშიძე, სხირტლაძე, მახვილაძე და სხვები... ისე მუშაობდნენ, რომ ბოლომდე იხარჯებოდნენ... დღეს რომ ვინმეს უთხრა, – ქოროში ხარო, – შეიძლება შეურაცხყოფად მიიღოს. საოცრება იყო... ბატონო ზურა, ახალი თაობის კინორეჟისურაში რა არის საინტერესო, თქვენი აზრით? კინო არ არის თეატრი, კინო მაინც წარმოებაა. გამოვყოფდი ლევან კოღუაშვილის „ქუჩის დღეებს“ (იმიტომ არ ვამბობ, რომ ჩემი შვილიც ასრულებს იქ პატარა როლს), ფილმს, რომელიც ჩვენს უბედურებაზეა გადაღებული. გუგა კოტეტიშვილი ძალიან კარგია ამ ნამუშევარში. ჩვენი უმთავრესი პრობლემა ისაა, რომ თვალსაწიერია მცირე და ზოგჯერ შეგნებულად ვხუჭავთ თვალს რაღაცებზე. მუდმივად რაღაც გარდამავალ პერიოდებში ვართ, მაგრამ უშედეგოდ. იმ საზოგადოების შექმნას ვაპირებთ ხოლმე, რომელშიც მომავალში ვიცხოვრებთ და არა ახლა. კარგი იქნება, თუ დღევანდელი დღის საზოგადოებაზეც ვიზრუნებთ...

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

>>ქეთევან ტრაპაიძე

74


interviu


76

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი


interviu

კი­ნო ჩემ­თვ ­ ის ცხოვ­რე­ბის წე­სი­ა ნა­ნა ჯორ­ჯა­ძე

სიყ­ვა­რუ­ლი, ნოს­ტალ­გი­ა, იუმო­რი, სევ­და

ეს ქვე­ყა­ნა, რო­გორც ჩემს გმი­რებს. ეტ­კი­ნოს

– ეს იმ ქარ­თ­ვე­ლი რე­ჟი­სო­რის ხელ­წე­რა­ა,

მი­სი ტკი­ვი­ლი, რო­გორც ყვე­ლა ქარ­თ­ველს

რო­მელ­მაც თა­ვი­სი შე­მოქ­მე­დე­ბით რო­გორც

გვტკი­ვა.

ევ­რო­პულ, აგ­რეთ­ვე, ამე­რი­კულ კი­ნო­ის­ტო­

­ უ­ნე­ე­ბის მან­ძილ­ზე ჩვენს ქვე­ყა­ნას სა­უკ

­ ი ქარ­თუ­ლი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის სა­ხე­ლი რი­აშ

ბევ­რი უსა­მარ­თ­ლო­ბის, გან­საც­დე­ლის

ჩა­წე­რა. ნა­ნა ჯორ­ჯა­ძემ ჯერ კი­დევ 80-იან

გავ­ლა მო­უ­წი­ა, იმი­ტომ, რომ პა­ტა­რა, და­

წლებ­ში შეძ­ლო სა­კუ­თარ ფილ­მებ­ში ასა­

უც­ვე­ლი სა­ხელ­მ­წი­ფო­ა. სამ­წუ­ხა­როდ, არც

­ ი ხუ­ლი ჩვე­ნი ქვეყ­ნის მძი­მე ეპო­ქა უცხო­ელ

­ ­ფე­ლი, ერთ მე­ზო­ბელს ჩვენ­თ­ვის გულ­წრ

მა­ყუ­რებ­ლის­თვ ­ ის ეჩ­ვე­ნე­ბი­ნა, ქარ­თუ­ლი

უან­გა­რო დახ­მა­რე­ბის ხე­ლი არას­დრ ­ ოს

სევ­და­ნა­რე­ვი იუმო­რი მსოფ­ლიო სა­ზო­გა­დო­

გა­მო­უწ­ვ­დი­ა. სა­ქარ­თვ ­ ე­ლო ახ­ლაც არა­ვის

ე­ბის­თ­ვის ახ­ლო­ბე­ლი გა­ე­ხა­და. რო­გო­რია

იმედ­ზე­ა. ძა­ლი­ან მტკივ­ნე­უ­ლი­ა, რო­დე­საც

ქვეყ­ნის­გან მო­შო­რე­ბით მყო­ფი ქარ­თ­ვე­ლი

სი­ხა­რულ­ში ყვე­ლა შე­ნი მე­გო­ბა­რი­ა, და

კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტის თვა­ლით და­ნა­ხუ­ლი

სუფ­რას­თან ყვე­ლა სიყ­ვა­რულს გე­ფი­ცე­ბა,

სა­ქარ­თვ ­ ე­ლო, რა დგას ცრემ­ლი­ა­ნი იუმო­რის

ზუგს უკან კი და­ნას გცემს. ეს ალ­ბათ იმი­თაა

უკან და უბ­რა­ლოდ, რა არის მის­თვ ­ ის კი­ნო –

გან­პი­რო­ბე­ბუ­ლი, რომ ბევ­რი გვაქვს ისე­თი,

ამ თე­მებ­ზე თა­ვად ნა­ნა ჯორ­ჯა­ძე სა­უბ­რობს.

რაც სხვას აკ­ლი­ა. ჩინ­გიზ­-­ყა­ენ­მა თა­ვის ­ ო­ვა, რომ მონ­ღო­ ქვე­ყა­ნას ან­დერ­ძად და­უტ

ქალ­ბა­ტო­ნო ნა­ნა, თქვე­ნი ფილ­მე­ბის გარ­კ­ვე­უ­ლი ნა­წი­ლის მთა­ვა­რი გმი­რე­ბი,

ლეთ­ში ისე­თი არა­ფე­რი უნ­და ყო­ფი­ლი­ყო, რაც უცხოს შურს, დაპყ­რო­ბის სურ­ვილს

ბე­დის გან­გე­ბით, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში მოხ­ვედ­

გა­მო­იწ­ვევ­და. ყა­ე­ნის სამ­შობ­ლო დღემ­დე

რი­ლი უცხო­ელ ­ ე­ბი არი­ან. ისი­ნი ქვე­ყა­ნა­ში

ამ პრინ­ცი­პით არ­სე­ბობს. სა­ქარ­თ­ვე­ლო კი

არ­სე­ბუ­ლი რთუ­ლი ვი­თა­რე­ბის მი­უ­ხე­და­ვად,

სუ­ლი­ე­რი სიმ­დიდ­რით გა­მო­ირ­ჩე­ვა, ბუ­ნებ­

მა­ინც ახერ­ხე­ბენ ბედ­ნი­ე­რე­ბის პოვ­ნას. ამ კი­

რი­ვი პი­რო­ბე­ბით, ად­გილ­მ­დე­ბა­რე­ო­ბით,

ნო­ნა­წარ­მო­ე­ბებ­ში თქვენ უცხო­ე­ლის თვა­ლით

სი­ლა­მა­ზით, ქარ­თ­ველ ხალხს თან­და­ყო­

და­ნა­ხუ­ლი სა­ქარ­თ­ვე­ლო წარ­მო­ად­გი­ნეთ.

ლი­ლი ნი­ჭი, იუმო­რის გრძნო­ბა, სი­ცოცხ­ლის

თა­ვა­დაც დი­დი ხა­ნი გაქვთ გა­ტა­რე­ბუ­ლი

სიყ­ვა­რუ­ლი ასულ­დ­გ­მუ­ლებს. რუ­კა­ზე გაქ­რა

საზღ­ვარ­გა­რეთ. ამ წლე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში

ქვეყ­ნე­ბი, უდი­დე­სი ცი­ვი­ლი­ზა­ცი­ე­ბი, ჩვენ კი

რა კუთხით და­ინ ­ ა­ხეთ ჩვე­ნი ქვე­ყა­ნა?

ისევ ვარ­სე­ბობთ, ალ­ბათ ჩვე­ნი მი­სია ჯერ არ შეგ­ვის­რუ­ლე­ბი­ა. არას­დ­როს შემ­პარ­ვია

ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, რომ სამ­შობ­ლო მიყ­ვარს და,

ეჭ­ვი იმა­ში, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლო ისევ გაერ­

შე­საძ­ლო­ა, ჩე­მი ხედ­ვა შე­ლა­მა­ზე­ბუ­ლი იყოს.

თი­ან­დე­ბა, გამ­თ­ლი­ან­დე­ბა. მთა­ვა­რი­ა, ცი­ხე

თუმ­ცა, ვცდი­ლობ, რომ ობი­ექ­ტუ­რად შე­ვა­

შიგ­ნი­დან არ გავ­ტე­ხოთ...

ფა­სო არ­სე­ბუ­ლი ვი­თა­რე­ბა, თით­ქოს უცხო თვა­ლით შევ­ხე­დო სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში მიმ­დი­ ნა­რე მოვ­ლე­ნებს. ჩე­მი ფილ­მე­ბის გმი­რე­ბი

სწო­რედ ამ ფილ­მებ­ში „რობინზონიადა ანუ ჩე­მი ინ­გლ ­ ი­სე­ლი პა­პა“ და „შეყვარებული

ხში­რად უცხო­ე­ლე­ბი არი­ან, მაგ­რამ ისი­ნი

კუ­ლი­ნა­რის 1001 რე­ცეპ­ტი“ მოქ­მე­დე­ბა სა­

ტუ­რის­ტუ­ლი თვა­ლით არ უყუ­რე­ბენ სა­ქარ­

ქარ­თ­ვე­ლო­სათ­ვის ურ­თუ­ლე­სი მოვ­ლე­ნე­ბის

თ­ვე­ლოს. ჩე­მი პერ­სო­ნა­ჟე­ბი ამ ქვეყ­ნის არა

ფონ­ზე ვი­თარ­დე­ბა. მათ­ში აღ­წე­რი­ლია ჩვენს

მხო­ლოდ სტუმ­რე­ბი, არა­მედ მი­სი მცხოვ­

ქვე­ყა­ნა­ში საბ­ჭო­თა ხე­ლი­სუფ­ლე­ბის დამ­ყა­

რებ­ლე­ბი, ბე­დის გამ­ზი­ა­რებ­ლე­ბი ხდე­ბი­ან.

­ ი. ამის მი­უ­ხე­და­ვად, რე­ბის პირ­ვე­ლი დღე­ებ

მინ­და, რომ მა­ყუ­რე­ბელ­საც ისე­ვე შუყ­ვარ­დეს

თქვე­ნი გმი­რე­ბი ცხოვ­რე­ბის ხა­ლისს ინარ­ჩუ­

77


ჩემ­თ­ვის არ არ­სე­ბობს შა­ვი და თეთ­რი, სამ­ყა­როს შერ­წყ­მუ­ლად, კარ­გის და ცუ­დის ერ­თობ­ლი­ო­ბად აღ­ვიქ­ვამ ნე­ბენ. რამ­დე­ნად იკ­ვე­თე­ბა ამ პერ­სო­ნა­ჟებ­ში

ობ­დით. რამ გა­ნა­პი­რო­ბა თქვე­ნი გა­ტა­ცე­ბა

პე­რი­ოდ­ში შე­დევ­რე­ბი გა­დი­ო­და. მეშ­ვი­დე

ავ­ტო­რის ხა­სი­ათ ­ ის შტრი­ხე­ბი?

კი­ნო­სამ­ყა­რო­თი? წარ­მა­ტე­ბუ­ლი სა­რე­ჟი­სო­

კლას­ში ვი­ყა­ვი, რო­დე­საც მა­მა­ჩემ­მა მე­რაბ

­ ის მი­უ­ხე­და­ვად, ხომ არ გი­ნა­ნი­ რო კა­რი­ერ

კო­კო­ჩაშ­ვილ­თან მი­მიყ­ვა­ნა, მას ახა­ლი

თი­თო­ე­ულ გმირ­ში ჩე­მი გარ­კ­ვე­უ­ლი ნა­წი­ლია

ათ პრო­ფე­სი­ის შეც­ვ­ლა? კი­ნო­სამ­ყა­როს ხომ

დამ­თავ­რე­ბუ­ლი ჰქონ­და კი­ნო­ფა­კულ­ტე­ტი.

– უარ­ყო­ფით­შიც და და­დე­ბით გმი­რებ­შიც. არ

თან უამ­რა­ვი სირ­თუ­ლე ახ­ლავს.

ახ­ლაც მახ­სოვს მი­სი ხმა; მე­ლა­პა­რა­კე­ბო­და,

– ბავ­შვ ­ ი, ქა­ლი, კა­ცი, ქარ­თ­ვე­ლი, უცხო­ელ ­ ი,

არას­დ­როს მი­ნა­ნია და არ ვი­ნა­ნებ, რად­გან

და, თით­ქოს უკ­ვე კი­ნო­რე­ჟი­სო­რი გა­მო­ვე­დი

სი­ცოცხ­ლე თუ სიკ­ვდ ­ ი­ლი. მე გა­მოკ­ვე­თი­ლად

კი­ნო ჩემ­თვ ­ ის პრო­ფე­სია არა­ა, ცხოვ­რე­ბის

იქი­დან. შემ­დეგ იყო უამ­რა­ვი კი­ნო­წიგ­ნის,

უარ­ყო­ფი­თი გმი­რე­ბი არც მყავს, რად­გან

წე­სი­ა. ყო­ველ­თ­ვის ყვე­ლა­ფერს კი­ნოს თვა­

სცე­ნა­რე­ბის კითხ­ვა. სამ­ხატ­ვ­რო აკა­დე­მი­ა­ში

მიხ­ს­ნი­და რა­ღა­ცას. ისე­თი შეგ­რ­ძ­ნე­ბა მქონ­

აქვს მნიშ­ვნ ­ ე­ლო­ბა, ვინ იქ­ნე­ბა ეს პერ­სო­ნა­ჟი

არას­დ­როს გან­ვი­კითხავ ადა­მი­ანს. ჩემ­თ­ვის

ლით ვუ­ყუ­რებ. ყო­ფა, პი­რა­დი ცხოვ­რე­ბა მი­

ჩა­ვა­ბა­რე, რად­გან თბი­ლის­ში იმ დროს არ

არ არ­სე­ბობს შა­ვი და თეთ­რი, სამ­ყა­როს

ნი­მუ­მამ­დე მაქვს დაყ­ვა­ნი­ლი. არ­ქი­ტექ­ტუ­რამ

იყო კი­ნო­ფა­კულ­ტე­ტი. მოს­კოვ­ში წას­ვ­ლა

შერ­წყ­მუ­ლად, კარ­გის და ცუ­დის ერ­თობ­ლი­

ბევ­რი რამ მომ­ცა და მას­წავ­ლა –სივ­რ­ცე­ში

კი ვერ შევ­ძე­ლი, პირ­ვე­ლი­ვე კურ­ს­ზე შვი­ლი

ო­ბად აღ­ვიქ­ვამ. ყვე­ლა გმი­რი მიყ­ვარს და,

აზ­როვ­ნე­ბა, გა­რე­მოს ორ­გა­ნი­ზე­ბა, კომ­პო­

მე­ყო­ლა და ვერ დავ­ტო­ვე. შემ­დეგ, რო­დე­

ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, რომ მათ ბევრს ვუ­ნა­წი­ლებ და

ზი­ცი­ა, სტი­ლი. არ­ქი­ტექ­ტუ­რა ჩემს ყო­ველ­

საც მოს­კო­ვის ას­პი­რან­ტუ­რა­ში ჩა­ვა­ბა­რე,

მათ­გა­ნაც იმა­ვეს ვი­ღებ.

დღი­ურ ცხოვ­რე­ბა­ში კი­ნოს­თან მი­მარ­თე­ბა­ში

თბი­ლის­ში თე­ატ­რა­ლურ ინ­ს­ტი­ტუტ­ში გა­იხ­ს­ნა

ფილ­მის გა­და­ღე­ბის პრო­ცეს­ში ხში­რად

დიდ როლს ას­რუ­ლებს.

კი­ნო­ფა­კულ­ტე­ტი 1974 წელს, და ყვე­ლა­ფე­რი

მივ­მარ­თავ იმ­პ­რო­ვი­ზა­ცი­ას. ჩე­მი გმი­რე­ბით,

ჩე­მი პირ­ვე­ლი შე­ხე­ბა კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­თან

და­ვი­ვიწყე – კი­ნო­სა­რე­ჟი­სო­რო­ზე ჩა­ვა­ბა­რე

მა­თი გრძნო­ბე­ბით ვხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლობ, უკ­ვე

პირ­ველ კლას­ში შედ­გა. სკო­ლა­ში კი­ნოჯ­გუ­ფი

თენ­გიზ აბუ­ლა­ძის და ირაკ­ლი კვი­რი­კა­ძის

მათ­თან ვურ­თი­ერ­თობ და არა სცე­ნარ­თან,

მო­ვი­და, ფილ­მშ ­ ი გა­და­სა­ღე­ბად ბავ­შ­ვებს არ­

სა­ხე­ლოს­ნო­ში.

რად­გან გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბას სხვა მი­მარ­თუ­ლე­

­ ენ. სა­ოც­რად ვნერ­ვი­უ­ლობ­დი. ღმერ­ ჩევ­დნ თო, ამირ­ჩი­ეს! გა­და­ღე­ბა­ზე წა­მიყ­ვა­ნეს, ტვი­ნი

თქვე­ნი ფილ­მე­ბის ერ­თ­-ერთ მა­ხა­სი­ათ ­ ე­

ჩემ­თ­ვის ხე­ლოვ­ნე­ბა არის სა­ი­დუმ­ლო და მა­

­ ი მქონ­და. მახ­სოვს, ერ­თი წი­ნა­და­დე­ბა არე­ულ

ბელ ნიშ­ნად ნოს­ტალ­გი­უ­რი სევ­და მი­იჩ­ნე­ვა.

ბით მივ­ყა­ვარ, სხვა იდე­ე­ბი ჩნდე­ბა. გი­ა. მე ფილ­მებს ისე­ვე ვი­ღებ, რო­გორც ვცხოვ­

უნ­და მეთ­ქ­ვა. გაგ­ვაფ­რ­თხი­ლეს, რომ კა­მე­რა­

მათ­ში არ არის ასა­ხუ­ლი თა­ნა­მედ­რო­ვე

რობ – და­კარ­გუ­ლი მაქვს ზღვა­რი რე­ა­ლო­ბა­სა

ში არ უნ­და ჩაგ­ვე­ხე­და. რო­გორც კი და­იწყეს

სამ­ყა­რო. ისი­ნი ქვეყ­ნის უახ­ლო­ეს წარ­სულ­ზე

­ იზმს და ფან­ტა­ზი­ას შო­რის. ამას მა­გი­ურ რე­ალ

გა­და­ღე­ბა, მა­შინ­ვე კა­მე­რას მი­ვაშ­ტერ­დი.

მოგ­ვითხ­რო­ბენ. რი­თია გან­პი­რო­ბე­ბუ­ლი

და­ვარ­ქმ ­ ევ­დი. მე მა­ინ­ტე­რე­სებს წა­ვი­კითხო

სა­მი თუ ოთხი დუბ­ლი გა­ვა­ფუ­ჭე. ახ­ლაც მახ­

ე.წ. რეტ­რო სტი­ლი თქვენს შე­მოქ­მე­დე­ბა­ში?

და ვნა­ხო ის, რაც არ ვი­ცი; ასე­ვე ვცდი­ლობ,

სოვს ის სა­ში­ნე­ლი შეგ­რ­ძ­ნე­ბა, რო­გორ ამა­ყე­

­ ე იმ ის­ტო­რი­ებს, ის გა­და­ვი­ტა­ ფილ­მებ­ში მოვ­ყვ

ნეს და გა­მიყ­ვა­ნეს კლა­სი­დან. მა­შინ მე­გო­ნა,

­ ე­უ­ლი ეს ნოს­ტალ­გია არა­ა. რო­დე­საც გარ­კვ

ნო ეკ­რან­ზე, რა­შიც მა­ყუ­რე­ბე­ლი თა­ვის ყო­ფას

რომ ჩე­მი ცხოვ­რე­ბა დამ­თავ­რ­და, ძა­ლი­ან

დრო­ის გას­ვ­ლის შემ­დეგ ეხე­ბი რა­ი­მე ამ­ბავს,

და მოქ­მე­დე­ბას კი არ და­ინ ­ ა­ხავს, არა­მედ იმას,

მრცხვე­ნო­და, ყვე­ლა­ფე­რი მერ­ჩივ­ნა, ოღონდ

უფ­რო ობი­ექ­ტუ­რად აფა­სებ და უკეთ ხე­დავ

რაც მის­თ­ვის სა­ინ­ტე­რე­სო და ახა­ლი იქ­ნე­ბა.

ის გზა, მერ­ხი­დან კა­რამ­დე არ გა­მევ­ლო. შემ­

მოვ­ლე­ნებს, თით­ქოს შო­რი­დან უყუ­რებ

კი­ნო ემო­ცი­უ­რი მოგ­ზა­უ­რო­ბა­ა. იშ­ვი­ა­თი­ა, რო­დე­საც გა­და­ღე­ბუ­ლი ფილ­მი მოს­წონს

დეგ სახ­ლ­ში მა­ღა­ლი სიცხით ვი­წე­ქი.

წარ­სულს. ყო­ველ­თ­ვის მა­ინ­ტე­რე­სებ­და, სა­

12-13 წლის ვი­ყა­ვი, რო­დე­საც ოტო ფი­

ი­დან, რი­თი მო­ვე­დით დღემ­დე, რა ტვირ­თი

მა­ყუ­რე­ბელს და იმ მე­გობ­რებ­საც, რო­მელ­თა

შე­რი­სა და მა­რია შე­ლის მო­ნა­წი­ლე­ო­ბით

გვა­წევს, რა სიწ­მინ­დე­ებს ვემ­სა­ხუ­რე­ბო­დით.

აზ­რი გა­ინ­ტე­რე­სებს. ეს მე­გობ­რე­ბი შე­იძ­ლე­ბა

ფილ­მი „სანამ ჩემ­თან ხარ“ ვნა­ხე. ფი­შე­რი

ყვე­ლა ფილ­მ­ში, გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად, ჩე­მი

უც­ნო­ბე­ბიც იყ­ვნ ­ ენ, მთელ მსოფ­ლი­ო­ში გა­

კი­ნო­რე­ჟი­სო­რის როლს ას­რუ­ლებ­და და

ოჯა­ხის, გვა­რის, წი­ნაპ­რე­ბის ის­ტო­რი­ა­ა.

ფან­ტუ­ლე­ბი ან სა­ერ­თოდ უკ­ვე იმ­ქ­ვეყ­ნად წა­

სუ­რათ­ში გა­და­ღე­ბის პრო­ცე­სი იყო ასა­ხუ­

­ ღ­ვა­ნე­ლობ ძი­რი­თა­დად ემო­ცი­ე­ბით ვხელ­მძ

სუ­ლე­ბი, მაგ­რამ მე მათ­თვ ­ ის ვა­კე­თებ ფილმს

ლი. მა­შინ გა­დავ­წყ­ვი­ტე, რომ რე­ჟი­სო­რი

და ამი­ტომ, ჩემ­თ­ვის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი­ა,

და არა აბ­სტ ­რ ­ აქ­ტუ­ლი მა­ყუ­რებ­ლის­თვ ­ ის.

უნ­და გა­მოვ­სუ­ლი­ყა­ვი. ორ­შა­ბა­თი და და

მქონ­დეს დის­ტან­ცია იმის­გან, რა­ზეც ვყვე­ბი.

ხუთ­შა­ბა­თი „შატალოს“ დღე იყო ჩემ­თ­ვის; ამ

ვცდი­ლობ, ჩემს ფილ­მებ­ში იმ გრძნო­ბებ­ზე,

დღე­ებ­ში კი­ნო­თე­ატ­რებ­ში ახა­ლი ფილ­მე­ბი

შეგ­რძ ­ ­ნე­ბებ­ზე ვი­ლა­პა­რა­კო, რომ­ლე­ბიც

გა­მო­დი­ო­და. სკო­ლა­ში მშობ­ლებს იბა­რებ­

ყვე­ლას­თ­ვის გა­სა­გე­ბია და ყვე­ლა ერის

ფილ­მი სამ­ჯერ იბა­დე­ბა – სცე­ნარ­ში, გა­და­ ღე­ბა­ზე და სა­მონ­ტა­ჟო­ში. სა­ნამ კი­ნო­მოღ­ვა­წე­ო­ბას და­იწყებ­დით,

დ­ნენ, კლა­სი­დან კლას­ში გა­დავ­ყავ­დით

წარ­მო­მად­გენ­ლის­თ­ვის ახ­ლო­ბე­ლი­ა. მე

ხე­ლოვ­ნე­ბის სხვა დარგს ემ­სა­ხუ­რე­ბო­დით.

სკო­ლი­დან სკო­ლა­ში, მაგ­რამ არა­ფე­რი

ყო­ველ­თ­ვის ქარ­თულ ფილ­მებს ვი­ღებ,

არ­ქი­ტექ­ტუ­რის ფა­კულ­ტე­ტი გაქვთ დამ­თავ­

მოქ­მე­დებ­და ჩემ­ზე – ახა­ლი ფილ­მე­ბი

მაგ­რამ ის ის­ტო­რი­ებ ­ ი, რომ­ლე­ბიც ერ­თი

რე­ბუ­ლი და კი­ნომ­დე ამ პრო­ფე­სი­ით მუ­შა­

აუცი­ლებ­ლად უნ­და მე­ნა­ხა. თბი­ლის­ში იმ

შე­ხედ­ვით, ჩვენ­თ­ვის, ქარ­თ­ვე­ლე­ბის­თ­ვი­

78


ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

interviu

79


საა და­მა­ხა­სი­ათ ­ ე­ბე­ლი, ხშირ შემ­თხ­ვე­ვა­ში,

ჩემ­თან თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბა, ახა­ლი ფილ­მე­ბის

მე ზუს­ტად ის სა­ხე მჭირ­დე­ბო­და, რო­მე­

ნე­ბის­მი­ე­რი ქვეყ­ნის წარ­მო­მად­გენ­ლის­თ­

გა­და­ღე­ბა. ძნე­ლია ავ­ხ­ს­ნა, თუ რი­თი იზი­დავს

ლიც პი­ერ რი­შარ­მა შექ­მ­ნა. ამ ფილ­მშ ­ი

ვის ახ­ლო­ბე­ლი­ა. ალ­ბათ ეს იმ გა­რე­მო­თია

ჩე­მი ის­ტო­რი­ე­ბი პრო­დუ­სერს ან კი­ნო­კომ­პა­

მა­ყუ­რე­ბელ­მა იხი­ლა ისე­თი პი­ერ რი­შა­რი,

გან­პი­რო­ბე­ბუ­ლი, რო­მელ­შიც გა­ვი­ზარ­დე.

ნი­ას. მე მათ ჩემს ხედ­ვას ვუყ­ვე­ბი, ხან­და­ხან

რო­გო­რიც მას არას­დ­როს უნა­ხავს – სევ­

­ ის ქარ­თულ პო­ე­ზი­ას­თან, ჩე­მი ოჯა­ხის­თვ

მთელ ფილმს ვთა­მა­შობ ხოლ­მე.

დი­ა­ნი, დარ­დი­ა­ნი, ადა­მი­ა­ნი ბი­ოგ­რა­ფი­ით, ­ ი, რო­მელ­საც ძა­ლი­ან ბევ­რი რამ ადა­მი­ან

ლი­ტე­რა­ტუ­რას­თან, ის­ტო­რი­ას­თან ერ­თად

­ ი­ლი. აქვს გან­ცდ

ასე­ვე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი იყო მსოფ­ლიო კულ­

ალ­ბათ ადევ­ნებთ თვალს თა­ნა­მედ­რო­ვე

ტუ­რა, ხე­ლოვ­ნე­ბა. ყვე­ლა­ფერს ერ­თნ ­ ა­ი­რად

კი­ნო­სამ­ყა­რო­ში გან­ვი­თა­რე­ბულ პრო­ცე­სებს.

ვსწავ­ლობ­დი და აღ­ვიქ­ვამ­დი. მშობ­ლე­ბი

თქვე­ნი აზ­რით, რა კუთხით შე­იც­ვა­ლა ამ

სავ­სე, ლა­ღი ვირ­ტუ­ოზ-იმ­პ­რო­ვი­ზა­ტო­რი.

რა­მაზ ჩხიკ­ვა­ძე – იუმო­რით და ირო­ნი­ით

ცდი­ლობ­დ­ნენ, რომ ბევ­რი გვე­კითხა, გვე­

მხრივ პრი­ო­რი­ტე­ტე­ბი. თუ­კი, ვთქვათ, თქვე­

მას ჰქონ­და სა­ო­ცა­რი იუმო­რის გრძნო­ბა,

მოგ­ზა­უ­რა, ინ­ფორ­მა­ცია მიგ­ვე­ღო, ხე­ლოვ­

ნი და თქვე­ნი თა­ნა­მედ­რო­ვე­ე­ბის შე­მოქ­მე­

სი­ცოცხ­ლის ძა­ლა, რო­მე­ლიც მან ბო­ლო

ნე­ბას შევ­ხე­ბო­დი. ქარ­თუ­ლი კულ­ტუ­რა კი,

დე­ბა გმი­რე­ბის გრძნო­ბებ­სა და ხა­სი­ათ­ზე

წა­მამ­დე ატა­რა. დღემ­დე მაც­ვიფ­რებს ის

ვფიქ­რობ, მსოფ­ლიო დო­ნი­სა­ა, მაგ­რამ

იყო ორი­ენ­ტი­რე­ბუ­ლი, ახ­ლა რა ტენ­დენ­ცია

გა­სა­ოც ­ ა­რი სი­ლა­ღე, რომ­ლი­თაც ბა­ტო­ნი

საბ­ჭო­თა პე­რი­ოდ­ში ყო­ველ­თვ ­ ის არ გვქონ­

­ ე­ვა? შე­იმ­ჩნ

რა­მა­ზი ცხოვ­რობ­და, გარ­შე­მომ­ყო­ფებს და

ჩვე­ნი სათ­ქ­მე­ლი, მოგ­ვე­ყო­ლა ჩვე­ნი ქვეყ­ნის

­ ე­ბი იც­ვლ ­ ე­ბა და, ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, რომ თა­ობ

­ ებ­რი­ვი. თა­ვის მოქ­მე­დე­ბა­ში არ იყო ჩვე­ულ

შე­სა­ხებ, სა­ქარ­თვ ­ ე­ლოს ის­ტო­რია გვეჩ­ვე­ნე­

კი­ნო­ის­ტო­რი­ა­ში ყვე­ლა დროს, ყვე­ლა ეტაპს

რა­მაზ ჩხიკ­ვა­ძე ისე­თი ენერ­გი­ის, მუხ­ტის

ბი­ნა მსოფ­ლი­ოს­თვ ­ ის. სამ­წუ­ხა­როდ, ახ­ლა

გან­სხ ­ვ ­ ა­ვე­ბუ­ლი გმი­რი ჰყავს. ყვე­ლა თა­ობ ­ ას

მა­ტა­რე­ბე­ლი იყო, რო­მე­ლიც შე­უძ­ლე­ბე­ლია და­გა­ვიწყ­დეს.

მა­ყუ­რე­ბელს აცხოვ­რებ­და. იგი არც ერთ

­ ებს მიღ­მა გაგ­ვე­ტა­ნა და სა­შუ­ა­ლე­ბა, საზღ­ვრ

ფა­სე­ულ ­ ო­ბე­ბი იც­ვლ ­ ე­ბა, ის, რაც მნიშ­ვ­

ხომ თა­ვი­სი სათ­ქ­მე­ლი, თა­ვი­სი ტკი­ვი­ლი აქვს

ნე­ლო­ვა­ნი იყო ჩვენ­თ­ვის, დღე­ვან­დე­ლი

და სწო­რი­ა, რომ ახალ­გაზ­რ­დებს თა­ვი­ან­თი

ახალ­გაზ­რ­დო­ბის­თ­ვის აღა­რაა ღი­რე­ბუ­ლი.

ხედ­ვა აქვთ. თუმ­ცა ამ ახალ ენერ­გი­ას­თან,

სევ­დის­მომ­გვ ­ ­რე­ლია ეს ფაქ­ტი. ჩვენ ხომ უამ­

სულ­თან ერ­თად, სამ­წუ­ხა­როდ, ფა­სე­უ­ლო­ბე­

თან და­კავ­ში­რე­ბა სურს, ყო­ველ­თ­ვის ის­მის

რა­ვი სა­ამ ­ ა­ყო რამ გვაქვს, დღე­ვან­დე­ლო­ბი­

­ ის ბის სი­მაღ­ლე კლე­ბუ­ლობს. ახა­ლი თა­ობ

კითხ­ვა – არის თუ არა ქალ­ბა­ტო­ნი ნა­ნა სა­

დან ხომ არ იწყე­ბა სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ის­ტო­რი­ა.

რე­ჟი­სო­რებ­ში გარ­კ­ვე­ულ უიმე­დო­ბა­საც ვხე­

ქარ­თ­ვე­ლო­ში. უახ­ლო­ეს მო­მა­ვალ­ში ხომ არ

დავ, მა­თი ნა­წარ­მო­ე­ბე­ბი ძა­ლი­ან დეპ­რე­სი­უ­

აპი­რებთ მო­ნატ­რე­ბულ მა­ყუ­რე­ბელს ახა­ლი

ლი­ა. მათ­ში იუმო­რის ნაკ­ლე­ბო­ბა იგ­რძ ­ნ ­ ო­ბა.

ნა­წარ­მო­ებ ­ ით და­უბ­რუნ­დეთ?

კა­ნის კი­ნო­ფეს­ტი­ვალ­ზე პრი­ზი აიღეთ „ოქროს კა­მე­რა“; ერ­თა­დერ­თი ქარ­თ­ვე­ლი

და­ბო­ლოს, რო­დე­საც ვინ­მეს თქვენ­

ვფიქ­რობ, იუმო­რი გა­დამ­რჩ ­ ე­ნე­ლია ყვე­ლა­ზე

რე­ჟი­სო­რი ბრძან­დე­ბით, რომ­ლის ფილ­მიც

რთულ ვი­თა­რე­ბა­შიც კი. ახალ­გაზ­რდ ­ ე­ბის

არ აქვს მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა, რა მან­ძი­ლი მა­შო­

„ოსკარის“ ნო­მი­ნან­ტებს შო­რის მოხ­ვ­და.

ეს თვი­სე­ბე­ბი ალ­ბათ ქვე­ყა­ნა­ში არ­სე­ბუ­ლი

რებს ჩემს ქვე­ყა­ნას, მე ყვე­ლაფ­რით სა­ქარ­

დღე­ვან­დე­ლი გა­და­სა­ხე­დი­დან რო­გორ

გა­რე­მო­თი და სო­ცი­ალ ­ უ­რი ფო­ნი­თაა გან­

თ­ვე­ლოს­თან ვარ და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი – ჩე­მი

ფიქ­რობთ, ამ წარ­მა­ტე­ბის შემ­დეგ რამ­დე­ნად

პი­რო­ბე­ბუ­ლი. ქარ­თულ კი­ნო­ში, ობი­ექ­ტუ­რი

გრძნო­ბე­ბით, სურ­ვი­ლე­ბით, იმე­დე­ბით, აწ­მ­

­ ა? სწო­რად გან­ვი­თარ­და თქვე­ნი კა­რი­ერ

მი­ზე­ზე­ბის გა­მო, დი­დი პე­რი­ო­დის მან­ძილ­ზე

ყო­თი, წარ­სუ­ლით, მო­მავ­ლით. შე­საძ­ლო­ა,

იყო ჩა­ვარ­დნ ­ ა. მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, მჯე­რა,

ფი­ზი­კუ­რად სხვა­გან ვიმ­ყო­ფე­ბო­დე, მაგ­რამ

მსოფ­ლიო რან­გის კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლებ­ში

რომ ქარ­თუ­ლი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი აღორ­ძინ­

ჩე­მი ღუ­ზა აქ არის ჩაშ­ვე­ბუ­ლი. სამ­წუ­ხა­

მო­ნა­წი­ლე­ო­ბა და პრეს­ტი­ჟუ­ლი ჯილ­დო­ე­ბის

­ ად არც შე­იძ­ლე­ბა მოხ­დეს, დე­ბა. სხვა­ნა­ირ

როდ, არას­დ­როს მო­მე­ცა შე­საძ­ლებ­ლო­ბა, ­ ე­ბით გა­და­მე­ღო. რომ ფილ­მი აქა­უ­რი სახ­სრ

მი­ღე­ბა, რა თქმა უნ­და, ძა­ლი­ან და­მეხ­მა­რა

რად­გან მარ­თლ ­ აც რომ სა­ამ ­ ა­ყო კი­ნო­ის­ტო­

იმა­ში, რომ გა­მეც­ნო ხალ­ხი, მოვ­ხ­ვედ­რი­ლი­

რია გვაქვს და არ შე­იძ­ლე­ბა ამან უკ­ვა­ლოდ

ამი­ტომ, სა­დაც მაქვს სა­შუ­ა­ლე­ბა, სა­დაც

ყა­ვი სა­ერ­თა­შო­რი­სო კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტებ­სა

ჩა­ია ­რ ­ ოს. ჩემს დროს ით­ვ­ლე­ბო­და, რომ კი­

მა­ფი­ნან­სე­ბენ, იქ მივ­დი­ვარ. სა­ნამ შე­მიძ­ლია

და ვარ­ს­კ­ვლ ­ ა­ვებს შო­რის. მე­ა­მა­ყე­ბო­და, რომ

ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტი ძა­ლი­ან გა­ნათ­ლე­ბუ­ლი უნ­

კი­ნოს გა­და­ღე­ბა, სა­ნამ ვინ­მეს ვჭირ­დე­ბი,

გარ­კ­ვე­ულ წარ­მა­ტე­ბას მი­ვაღ­წი­ე. თუმ­ცა,

და ყო­ფი­ლი­ყო. ახ­ლა მი­იჩ­ნე­ვენ, რომ კი­ნო­ში

ყო­ველ­თ­ვის ასე იქ­ნე­ბა. ახ­ლა მაქვს სა­შუ­ა­

ალ­ბათ ჯობს, რომ ასეთ ვი­თა­რე­ბა­ში სი­ა­მა­ყე

მხო­ლოდ ნი­ჭი და ინ­ტუ­ი­ცი­აც კმა­რა. ფილ­მის

ლე­ბა, რომ ახა­ლი ფილ­მი გა­და­ვი­ღო ისევ

და­ივ ­ იწყო და უკ­ვე არ­სე­ბუ­ლი წარ­მა­ტე­ბა უბ­

გა­და­სა­ღე­ბად კი აუცი­ლე­ბე­ლი­ა, გა­ნათ­ლე­ბა,

სხვა­გან...

რა­ლოდ შემ­დე­გი ნა­ბი­ჯის გა­და­სად­გ­მე­ლად

სა­ფუძ­ვე­ლი გქონ­დეს, ისე­ვე რო­გორც ყვე­ლა

გა­მო­ი­ყე­ნო. ყვე­ლა­ფე­რი წა­მი­ე­რი და წარ­მა­

საქ­მე­ში, რა­საც ხელს მოჰ­კი­დებ.

აქ რე­ალ ­ უ­რად ვინ­მეს ვჭირ­დე­ბი. ჩემ­თან

ვა­ლი­ა. ყვე­ლაფ­რის მად­ლო­ბე­ლი ვარ, რაც ჩემს ცხოვ­რე­ბა­ში მოხ­და, რაც ჩე­მი ბი­ოგ­რა­

მე სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ყუ­რადღე­ბა არ მაკ­ლი­ა, მაგ­რამ, სამ­წუ­ხა­როდ, ვერ ვგრძნობ, რომ

არ შე­მიძ­ლია არ გკითხოთ თქვენს ფილ­

ფილ­მის გა­და­ღე­ბის სურ­ვი­ლი ჯერ არა­ვის

ფი­ის ნა­წი­ლად იქ­ცა. დღე­ვან­დე­ლი გა­და­სა­

მებ­ში მო­ნა­წი­ლე მსა­ხი­ობ ­ ებ­ზე, რომ­ლე­ბიც

გა­მო­უთ­ქ­ვამს, მაგ­რამ ეს ჩემ­თ­ვის არა­ფერს

ხე­დი­დან ჩვე­უ­ლებ­რი­ვად ვუ­ყუ­რებ მა­შინ­დელ

მა­ყუ­რე­ბელს ალ­ბათ ყვე­ლა­ზე კარ­გად

ნიშ­ნავს. ალ­ბათ ასეა სა­ჭი­რო. ჩე­მი ყვე­ლა

მოვ­ლე­ნებს. ალ­ბათ შემ­თხ­ვე­ვი­თო­ბა არ

და­ა­მახ­სოვ­რდ ­ ა – პი­ერ რი­შარ­ზე და რა­მაზ

უჯ­რე­დი, ნერ­ვი ყო­ველ­თ­ვის სა­ქარ­თვ ­ ე­ლოს­

არ­სე­ბობს, მაგ­რამ ეს იმას არ ნიშ­ნავს, რომ

ჩხიკ­ვა­ძე­ზე.

თან იქ­ნე­ბა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი.

ვი­ღა­ცა­ზე უკე­თე­სი ვარ, უბ­რა­ლოდ ბედ­მა გა­მი­ღი­მა. მსოფ­ლიო კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ში მოხ­

მსა­ხი­ობს იმის მი­ხედ­ვით ვარ­ჩევ, თუ რამ­

ვედ­რამ ჩემს შემ­დ­გომ კა­რი­ე­რა­ზე იმით მო­

დე­ნად ვხე­დავ მას­ში იმ გმირს, რო­მე­ლიც

­ ა უცხო­ე­ლი ახ­დი­ნა გავ­ლე­ნა, რომ გა­მო­მიჩ­ნდ

კონ­კ­რე­ტუ­ლი რო­ლის­თ­ვის მჭირ­დე­ბა.

პარ­ტ­ნი­ო­რე­ბი, პრო­დუ­სე­რებ­მა მო­ინ­დო­მეს

„შეყვარებული კუ­ლი­ნა­რის 1001 რე­ცეპ­ტ­ში“

80

>> ნუცა შუბაშვილი


maskino

specialuri reportaJi


"უპირველეს ყოვ­ლი­სა ზღა­პარს ვთხზავ"

ლიტ­ვე­ლი კი­ნო­რე­ჟი­სო­რი, ვი­ტა­უ­ტას ლან­დ­

თე­ატ­რ­სა და კი­ნო­ში ვთა­ნამ­შ­რომ­ლობ რე­

ვცდი­ლობ­დი, ფირ­ზე აღ­მე­ბეჭ­და ლექ­სის­გან

ს­ბერ­გი­სი, გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად და­კავ­ში­რე­ბუ­

ჟი­სორ გე­ლა კან­დე­ლაკ­თან. ისიც იმე­ორ ­ ებს

წარ­მოქ­მ­ნი­ლი ჩე­მე­უ­ლი ასო­ცი­ა­ცი­ურ ­ ი ხილ­ვა.

ლია სა­ქარ­თ­ვე­ლოს­თან ისე­ვე რო­გორც მი­სი

– რა სა­ჭი­როა სი­ბინ­ძუ­რის, ჭუჭყის ჩვე­ნე­ბა?...

მივ­მარ­თავ­დი ლიტ­ვურ ავან­გარ­დულ პო­ე­

მა­მა, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მხარ­დამ­ჭე­რი და სა­ერ­

ხე­ლოვ­ნე­ბამ ხომ ადა­მი­ა­ნის სუ­ლის უხი­ლა­ვი

­ არ ფა­რულ, ზი­ას; მა­შინ ეს ავ­ტო­რე­ბი ერ­თ­გვ

თა­შო­რი­სო არე­ნა­ზე მი­სი ერ­თ­გუ­ლი ქო­მა­გი,

მხა­რე­ე­ბი უნ­და წარ­მო­აჩ ­ ი­ნოს?... დო­კუ­მენ­

დი­სი­დენ­ტურ წრეს წა­მო­ად­გენ­დ­ნენ. თან­

საბ­ჭო­თა კავ­ში­რის დაშ­ლის შემ­დეგ, ლიტ­ვის

­ არ პერ­სო­ნა­ჟებს, გმი­რებს ტურ კი­ნო­შიც იმ­გვ

და­თან, ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, რო­გორც რე­ჟი­სო­რი და

პრე­ზი­დენ­ტი, ვი­ტას ლან­დ­ს­ბერ­გი­სი. უმ­ც­

ვე­ძებ, რომ­ლე­ბიც ადა­მი­ა­ნის სა­უკ ­ ე­თე­სო

რო­გორც ადა­მი­ან ­ ი, გან­ვი­თა­რე­ბის გარ­კ­ვე­ულ

როს­მა ლან­დ­ს­ბერ­გის­მა XX სა­უ­კუ­ნის 90–ან

ნი­შან­-­თ­ვი­სე­ბებს ატა­რე­ბენ. ესე­ნი არი­ან ჩვე­ნი

გზას გავ­დი­ო­დი. ხდე­ბო­და ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­თა

წლებ­ში სა­ქარ­თ­ვე­ლოს შო­თა რუს­თა­ვე­ლის

წი­ნაპ­რე­ბი, რო­მელ­თაც გა­მო­არ­ჩევს ღირ­სე­

გა­და­ფა­სე­ბა. იც­ვ­ლე­ბო­და, ალ­ბათ იხ­ვე­წე­ბო­

სა­ხე­ლო­ბის სა­ხელ­მ­წი­ფო თე­ატ­რა­ლუ­რი ინ­

ბის გრძნო­ბა, სიბ­რძ ­ნ ­ ე. ამი­ტომ, დო­კუ­მენ­ტურ

და გე­მოვ­ნე­ბა... ჩემ­ზე დი­დი გავ­ლე­ნა იქო­ნია

ს­ტი­ტუ­ტის (ახლანდელი თე­ატ­რი­სა და კი­ნოს

კი­ნოს ვი­ღებ ბე­რებ­ზე, მხატ­ვრ ­ ებ­ზე... ასეთ

სა­ქარ­თ­ვე­ლომ. თქვენ­გან გად­მო­ვი­და ჩემ­ში

უნი­ვერ­სი­ტე­ტი) კი­ნო­ფა­კულ­ტეტ­ზე მხატ­ვ­რუ­

დროს, სუ­ლაც არაა სა­ჭი­რო უხ­ვ­სიტყ­ვა­ობ ­ ა...

რა­ღაც აუხ­ს­ნე­ლი იდუ­მა­ლე­ბის გან­ც­და. რა­

­ ღ­ვა­ნე­ ლი კი­ნოს რე­ჟი­სუ­რა (ჯგუფის ხელ­მძ

ისი­ნი, ჩე­მი აზ­რით, ფარ­თო მა­სი­სა­გან აბ­სო­

ი­მე კონ­კ­რე­ტუ­ლი ფაქ­ტი, მოვ­ლე­ნა, ამ­ბა­ვი,

ლი – მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­ვი­ლი) და­ამ­თავ­რა. იგი

­ ­ვა­ვე­ბუ­ლი გე­ნე­ტი­კის მა­ტა­რე­ ლუ­ტუ­რად გან­სხ

თქვენ­თან ერ­თდ ­ ­რო­უ­ლად ტრა­გი­კუ­ლი­ცაა და

­ ე­ბი ბელ­ნი არი­ან. ვფიქ­რობ, ასე­თი ადა­მი­ან

კო­მი­კუ­რიც. სა­ერ­თოდ, ჩე­მი აზ­რით, ხე­ლოვ­

სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ხში­რი სტუ­მა­რი­ა.

ვი­ცი, მრა­ვალ­მხ ­ ­რი­ვი ინ­ტე­რე­სე­ბი გაქვს

რაც შე­იძ­ლე­ბა ხში­რად უნ­და უჩ­ვე­ნო სა­ზო­გა­

ნე­ბის ნა­წარ­მო­ებ­მა ადა­მი­ან­ში კითხ­ვა უნ­და

­ ას, ვი­ნა­იდ ­ ან კა­ცობ­რი­ო­ბა თან­და­თან დო­ებ

გა­ა­ჩი­ნოს და არა­ვი­თარ შემ­თხ­ვე­ვა­ში სა­ბო­

– ლი­ტე­რა­ტო­რი, მეზღაპ­რე, დრა­მა­ტურ­გიც

ზედ­მე­ტად პრაგ­მა­ტუ­ლი ხდე­ბა. მა­ყუ­რებ­ლის

ლოო პა­სუ­ხი არ უნ­და გას­ცეს. მა­ყუ­რე­ბელ­მა

ხარ, მაგ­რამ მა­ინც რა არის შენ­თვ ­ ის კი­ნე­მა­

ქვეც­ნო­ბი­ერ­ში იბა­დე­ბა მო­საზ­რე­ბა, რომ

თა­ვად უნ­და იფიქ­როს, თუ რა არის ჩვე­ნი

ტოგ­რა­ფი? რა ად­გი­ლი უკა­ვია ხე­ლოვ­ნე­ბის

ოდეს­ღაც ისიც ასე­თი იყო. ცხოვ­რე­ბის დი­ნე­

ცხოვ­რე­ბა?!.. და, რა უნ­და მოხ­დეს, რომ იგი

ამ დარგს შენს ცხოვ­რე­ბა­ში?

ბამ კი ეს თვი­სე­ბე­ბი თან­და­თან და­აკ ­ არ­გვ ­ ი­ნა.

ოდ­ნავ მა­ინც უკე­თე­სო­ბის­კენ შე­იც­ვა­ლოს?!..

­ ა­რი გა­მოფხიზ­ლე­ბა­ა. ესაა ჩემ­თვ ­ ის ეს ერ­თ­გვ

შე­იძ­ლე­ბა გა­გე­ღი­მოს, მაგ­რამ მა­ინც ვიტყ­ვი,

პირ­ველ რიგ­ში, ფი­ლო­ლო­გი ვარ - ეს ჩე­მი

ყვე­ლა­ზე მთა­ვა­რი არა მხო­ლოდ ხე­ლოვ­ნე­ბა­

ლიტ­ვუ­რი ფოლ­კ­ლო­რი რა­ღა­ცით თქვე­ნე­ბურ

პირ­ვე­ლი პრო­ფე­სი­აა ­ . ლიტ­ვუ­რი ენი­სა და

ში, არა­მედ სა­ერ­თოდ – ცხოვ­რე­ბა­ში. კი­ნო კი

მეგ­რულს წა­ა­გავს... მე­ტა­ფი­ზი­კუ­რი­ა, ძა­ლი­ან

ლი­ტე­რა­ტუ­რის სპე­ცი­ა­ლის­ტი ვარ. მოგ­ვი­ა­ნე­

­ ე­ბას მაძ­ლევს. ამის კე­თე­ბის სა­შუ­ალ

სევ­დი­ა­ნი... მა­ღა­ლი რო­მან­ტი­კა დი­დი ტკი­ვი­ ლი­თაა გა­ჯე­რე­ბუ­ლი... სა­ბო­ლო­ოდ კი, მა­ინც

ბით, რო­ცა თბი­ლის­ში რე­ჟი­სო­რის პრო­ფე­ სი­ას ვე­უფ­ლე­ბო­დი, მივ­ხ­ვდ ­ ი, რომ ეს, ერ­თი

იქ­ნებ გვი­ამ­ბო, რო­გორ მოხ­ვე­დი კი­ნო­ში

მგო­ნი­ა, თე­ატ­რ­მა, კი­ნომ, ზო­გა­დად ხე­ლოვ­

მხრივ, კარ­გი­ცაა და ცუ­დიც; სა­ჭი­რო იყო არა

და რო­გორ გან­ვი­თარ­და შე­ნი გზა ხე­ლოვ­ნე­

ნე­ბამ, ადა­მი­ანს სი­ხა­რუ­ლი უნ­და მი­ა­ნი­ჭოს!..

სიტყ­ვე­ბით, არა­მედ ხა­სი­ა­თე­ბით აზ­როვ­ნე­ბა.

ბის ამ დარ­გ­ში? რამ­დე­ნა­დაც ვი­ცი, თა­ვი­დან

ყო­ფით, ცხოვ­რე­ბი­სე­ულ, ყო­ველ­დღი­ურ პრობ­ლე­მებ­ში ყე­ლამ­დე ჩაფ­ლულს, შვე­ბა

რო­დე­საც ფილმს ვი­ღებ, არა აქვს მნიშ­ვნ ­ ე­

სულ სხვა ხა­სი­ა­თის ფილ­მებს იღებ­დი.

ლო­ბა, მხატ­ვრ ­ უ­ლია იგი თუ დო­კუ­მენ­ტუ­რი,

რო­გორ ხდე­ბა შე­ნი ჩა­ნა­ფიქ­რის თე­მა­ტუ­რი

უნ­და მოჰ­გ­ვა­როს; ამო­სუნ­თ­ქ­ვის სა­შუ­ა­ლე­ბა

უპირ­ვე­ლეს ყოვ­ლი­სა, ზღა­პარს ვთხზავ - ზღა­

ხორ­ც­შეს­ხ­მა?

მის­ცეს... ყვე­ლა ჩვენ­გა­ნის­თ­ვის სა­სი­ცოცხ­

ან­მა, რომ ბედ­ნი­ე­რი იყოს. კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ში,

რო­გორც ფი­ლო­ლო­გი კარ­გად ვიც­ნობ

დი­დი დო­ზი­თაა ქარ­თულ კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ში;

ლოდ აუცი­ლე­ბე­ლია იუმო­რი!.. ყო­ვე­ლი­ვე ეს

პარს იმა­ზე, რო­გორ უნ­და იცხოვ­როს ადა­მი­ ისე რო­გორც ცხოვ­რე­ბა­ში, ძა­ლი­ან დი­დი ად­

ლი­ტე­რა­ტუ­რას. ლიტ­ვე­ლებს ძლი­ე­რი ლი­ტე­

თან, არა უხე­ში, არამდ დახ­ვე­წი­ლი, ფა­ქიზ

გი­ლი უკა­ვია ან­ტიზღა­პარს. ჩვენს ირ­გ­ვ­ლივ

რა­ტუ­რა გვაქვს. ვგუ­ლის­ხ­მობ რო­გორც კლა­

ნი­უ­ან­სებ­ზე აგე­ბუ­ლი, მე ვიტყო­დი, არის­

ბევ­რი სი­ბინ­ძუ­რე­ა, ბო­რო­ტე­ბა, სი­ძულ­ვი­ლი,

სი­კას, ისე თა­ნა­მედ­რო­ვე პრო­ზას და პო­ე­ზი­ა­

ტოკ­რა­ტუ­ლი იუმო­რი­ა. იუმო­რის გრძნო­

კა­ცის კვლა­ა... შე­იძ­ლე­ბა გუ­ლუბ­რ­ყ­ვი­ლოდ

საც. სამ­წუ­ხა­როდ, იმა­ვეს ვერ ვიტყ­ვი ლიტ­ვურ

­ ის მა­ღალ ინ­ტე­ლექტს ნიშ­ნავს. ბა ჩემ­თვ

ჟღერს, მაგ­რამ ჩე­მი სურ­ვი­ლი­ა, ლიტ­ველ

კი­ნო­ზე. ამი­ტომ, ლიტ­ვე­ლე­ბი კი­ნო­ხე­ლოვ­

არა­ერ­თი ხუმ­რო­ბა თუ მახ­ვილ­გო­ნივ­რუ­ლი

მა­ყუ­რე­ბელს, რო­მე­ლიც დღეს იზ­რდ ­ ე­ბა, სულ

ნე­ბას მუ­დამ სხვა ქვეყ­ნებ­ში ეუფ­ლე­ბოდ­ნენ.

ფრა­ზა ქარ­თუ­ლი მხატ­ვ­რუ­ლი ფილ­მე­ბი­დან

სხვა სამ­ყა­რო ვუჩ­ვე­ნო – ქუ­ჩა­ში, გა­ზეთ­ში ან

ჩე­მი პირ­ვე­ლი ფილ­მე­ბი, სწო­რედ ლიტ­ვურ

გა­და­ვი­და ხალ­ხ­ში, ფოლ­კ­ლორ­ში, იმ­ხა­ნად

ტე­ლე­ვი­ზი­ა­ში არ­სე­ბუ­ლის­გან გან­სხ ­ ­ვა­ვე­ბუ­ლი.

ლი­ტე­რა­ტუ­რულ პირ­ველ­წყა­როს ეყ­რდ ­ ­ნო­ბო­

რუ­სე­თის მი­ერ ოკუ­პი­რე­ბულ, საბ­ჭო­თა კავ­ში­

ამ ეს­თე­ტი­კის გამ­ტა­რე­ბელ­ნი არი­ან ქარ­თ­

და. მა­შინ, შე­მოქ­მე­დე­ბი­თი გზის და­საწყის­ში

რის შე­მად­გენ­ლო­ბა­ში მყოფ სხვა ქვეყ­ნებ­შიც.

ვე­ლი კი­ნო­რე­ჟი­სო­რე­ბი. და­ვა­სა­ხე­ლებ­დი:

ვცდი­ლობ­დი, კი­ნო­ე­ნა­ზე ამე­მეტყ­ვე­ლე­ბი­

დღე­საც ქარ­თუ­ლი მხატ­ვ­რუ­ლი კი­ნო­სა­გან

ოთარ იოსე­ლი­ანს, ელ­დარ შენ­გე­ლა­ი­ას,

ნა ლექ­სი... ფაქ­ტობ­რი­ვად, ჩე­მი პირ­ვე­ლი

ვსწავ­ლობთ, თუ რო­გორ ვი­სა­უბ­როთ მი­ნიშ­

ჩემს პე­და­გოგ მე­რაბ კო­კო­ჩაშ­ვილს. ამ­ჟა­მად

ნა­ბი­ჯე­ბი კი­ნო­ში, იყო პო­ე­ზი­ის ეკ­რა­ნი­ზა­ცი­ა.

ნე­ბით, ნარ­თა­უ­ლად. არა­და, დღე­ვან­დე­ლი

82


interviu

83


არც ფუ­ლი. სა­ერ­თოდ, ხე­ლოვ­ნე­ბის უმ­თავ­ რე­სი მი­ზა­ნი, მა­ინც სა­კუ­თა­რი თა­ვის შეც­ნო­ბა მგო­ნი­ა. უნ­და გი­ხა­რო­დეს, რომ ღმერ­თ­მა შე­ნი მეშ­ვე­ობ ­ ით ხალხს, სა­ზო­გა­დო­ებ ­ ას რა­ღაც უთხ­რა. დაშ­ვე­ბუ­ლი შეც­დო­მე­ბი უნ­და გა­აც­ნო­ბი­ერ ­ ო, გა­ი­აზ­რო და ამის სა­შუ­ა­ლე­ბით ის­წავ­ლო. კო­მერ­ცი­ულ ­ ი კი­ნოს სა­წი­ნა­აღ­მ­ დე­გო არა­ფე­რი მაქვს. ამ სფე­რო­შიც მსურს სა­კუ­თა­რი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის მო­სინ­ჯ­ვა. ამ­ ჟა­მად ვმუ­შა­ობ სცე­ნარ­ზე, რო­მე­ლიც ლიტ­ვის ის­ტო­რი­ის იმ ტრა­გი­კულ ფურ­ცლ ­ ებს ასა­ხავს, რო­დე­საც ე.წ. „ტყის ძმე­ბი“, XX სა­უკ ­ უ­ნის 40-50ან წლებ­ში საბ­ჭო­თა ოკუ­პან­ტე­ბის წი­ნა­აღ­მდ ­ ეგ იბ­რძ ­ ოდ­ნენ. ევ­რო­პი­დან და­ფი­ნან­სე­ბის მი­ღე­ ბის იმე­დიც გვაქვს. ქარ­თ­ვე­ლებ­თან ერ­თად, მინ­და ჰო­ლი­ვუ­დუ­რი ვეს­ტერ­ნის ტი­პის სუ­რა­თი შევ­ქმ ­ ­ნა. რო­გორც უკ­ვე აღ­ვ­ნიშ­ნე, თუნ­დაც კო­მერ­ცი­ულ კი­ნო­ში, ჩემ­თვ ­ ის მთა­ვა­რი სა­კუ­ თა­რი თა­ვის, შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის შეც­ნო­ბაა და არა მხო­ლოდ დიდ ანაზღა­უ­რე­ბა­ზე ფიქ­რი. მაგ­რამ, ევ­რო­პუ­ლი და­ფი­ნან­სე­ბის გა­რე­შე, ამ პრო­ექ­ტის რე­ა­ლი­ზა­ცია წარ­მო­უდ­გე­ნე­ლი­ა. ვფიქ­რობ, ჩვე­ნი ჩა­ნა­ფიქ­რი ევ­რო­პის­თ­ვი­ საც სა­ინ­ტე­რე­სო უნ­და იყოს. ვთვლი, რომ ჩვენ­სა­ვით რუ­სეთს ისი­ნი ნამ­დვ ­ ი­ლად არ იც­ნო­ბენ. მძაფ­რი, გა­მარ­თუ­ლი დე­ტექ­ტი­ურ ­ ი ინ­ტ­რი­გა აუცი­ლებ­ლად უნ­და ჩა­ი­დოს მო­მა­ ­ ე­თა ან­ჟეი ვალ სცე­ნარ­ში – რო­გორც ეს გა­აკ კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი, რო­მე­ლიც აშ­კა­რად გა­ნიც­

დახ­ვე­წი­ლი ტაქ­ტით, სიმ­სუ­ბუ­ქით, იუმო­რი­თაა

ვა­ი­დამ თა­ვის ფილ­მშ ­ ი, კა­ტი­ნის სა­ხელ­გან­თ­

დის ამე­რი­კუ­ლი კი­ნოს მძლავრ ზე­გავ­ლე­ნას,

მო­წო­დე­ბუ­ლი. ადა­მი­ა­ნე­ბი ავ­ტო­ი­უ­მორს უნ­

ქ­მულ ტრა­გე­დი­აზ ­ ე. რაც შე­ე­ხე­ბა კო­მერ­ცი­ას,

მთლი­ა­ნად კო­მერ­ცი­ა­ლი­ზა­ცი­ა­ზეა ორი­ენ­ტი­

და ფლობ­დ­ნენ; მა­შინ, ერი უფ­რო ძლი­ე­რი­ა.

ამა­ზე ჩე­მი ერ­თ­-ერ­თი დო­კუ­მენ­ტუ­რი ფილ­მის

რე­ბუ­ლი, რო­დე­საც ხე­ლოვ­ნე­ბა მა­ყუ­რებ­ლის

მას სა­კუ­თარ თავ­ზე გა­ცი­ნე­ბა უნ­და შე­ეძ­ლოს

გმირ­ზე უკეთ ვერ ვიტყ­ვი. გა­და­ღე­ბუ­ლი მაქვს

აღ­ზ­რ­დას კი არ ცდი­ლობს, არა­მედ თა­ვად

და კი­ნო ამა­ში ხელს უნ­და უწყობ­დეს. არ

დო­კუ­მენ­ტუ­რი სუ­რა­თი ძა­ლი­ან ცნო­ბილ, ებ­

ეშ­ვე­ბა და­ბა­ლი სო­ცი­ალ ­ უ­რი ფე­ნის პრი­მი­ტი­

შე­იძ­ლე­ბა მხო­ლოდ სხვას დას­ცი­ნო­დე. ეს

რა­ულ ­ ი წარ­მო­მავ­ლო­ბის ლიტ­ველ მწე­რალ­ზე

ულ მოთხოვ­ნე­ბამ­დე. ძველ ქარ­თულ კი­ნე­მა­

ნიშ­ნავს, რომ თა­ვად სუს­ტი ხარ.

გრი­გო­რი სტა­ნო­ვიჩ­ზე. ვკითხე, მი­სი აზ­რით, რით იყო გა­მოწ­ვე­უ­ლი მი­სი­ვე თა­ნა­მოძ­მე­ე­ბის

ტოგ­რაფ­ში კი პი­რი­ქით ხდე­ბო­და. ად­რე­ულ ფილ­მებ­ში, რომ­ლე­ბიც მე ნა­ნა­ხი მაქვს,

კო­მერ­ცი­ა­ლი­ზა­ცია ახ­სე­ნე, რაც გლო­ბა­

ამ­გ­ვა­რი დრა­მა­ტუ­ლი ხვედ­რი. მან, რო­გორც

სწო­რედ ასე იყო. ამი­ტომ, მე დღე­საც თქვე­ნი

ლუ­რი პრო­ცე­სი­ა, მაგ­რამ რო­გორ ფიქ­რობ,

ებ­რა­ელ ­ ებს სჩვე­ვი­ათ, ძალ­ზე მრა­ვალ­მ­ნიშ­ვ­

ძვე­ლი ფილ­მე­ბი­დან ვსწავ­ლობ ბევრ რა­მეს.

ჩვენს ქვეყ­ნებ­ში, ლიტ­ვა­სა და სა­ქარ­თ­ვე­ლოს

ნე­ლოვ­ნად მი­პა­სუ­ხა: „სატანა ნაღ­დი ფუ­ლით

ვგუ­ლის­ხმ ­ ობ, ნუ­თუ არ შე­იმ­ჩნ ­ ე­ვა ზე­მო­აღ­

და­უ­ყოვ­ნებ­ლივ გიხ­დის, ღმერთს კი შენ უნ­და

დრო­თა გან­მავ­ლო­ბა­ში ბევ­რი რამ ჩვენს კი­ნო­შიც შე­იც­ვა­ლა. არა­ერ­თ­მა პრობ­ლე­მამ

ნიშ­ნუ­ლი­სა­გან გან­ს­ხვ ­ ა­ვე­ბუ­ლი, სა­პი­რის­პი­

გა­დუ­ხა­დო! “... ამი­ტომ, ვფიქ­რობ, ალ­ბათ ეს

­ ის გან­ვი­თა­რე­ბა?! რო ტენ­დენ­ცი­ებ

ის ვა­ლი­ა, რო­მელ­საც ჩვენ უზე­ნა­ესს ვუხ­დით. თუმ­ცა­ღა, ხე­ლოვ­ნე­ბის ყვე­ლა იმ დარ­გის,

იჩი­ნა თა­ვი. თუმ­ცა ბო­ლო დროს გარ­კ­ვე­ულ ­ ი ჩვენ ღა­რი­ბი ქვეყ­ნე­ბის წა­მო­მად­გენ­ლე­ბი

რო­მე­ლიც სა­ნა­ხა­ობ ­ ის ელე­მენ­ტებს შე­იც ­ ავს

ვართ. კო­მერ­ცი­უ­ლი კი­ნო ჩვენ­თ­ვის მი­უწ­ვდ ­ ო­

სა­ფუძ­ველ­ში, არ­სშ ­ ი თა­ვის­თა­ვად დევს კო­მერ­

გა­სა­გე­ბი­ა. ძვე­ლი ფილ­მე­ბის კო­ლექ­ცია

მე­ლი­ა. ხე­ლო­ვა­ნი იძუ­ლე­ბუ­ლი­ა, სა­უ­კე­თე­სო,

­ ი­ზა­ცი­ის გარ­კ­ვე­ულ ­ ი დო­ზა. ვი­ნა­იდ ­ ან, ცი­ალ

მაქვს შეგ­რო­ვე­ბუ­ლი. სტუ­დენ­ტებს ვუჩ­ვე­

იდე­ალ ­ ურ შემ­თხ­ვე­ვა­ში, 100 ან 200 000 ევ­როდ,

ეგო­ის­ტუ­რად მხო­ლოდ სა­კუ­თა­რი თა­ვის­თ­ვის

ნებ ხოლ­მე. ამით ბევრ რა­მეს უკეთ იგე­ბენ,

ეგ­რეთ წო­დე­ბუ­ლი ავან­გარ­დუ­ლი პრო­დუქ­ცია

არ ქმნი. თე­ატ­რი და კი­ნო მა­ყუ­რებ­ლის გა­რე­შე

ცდი­ლო­ბენ, თა­ვი და­აღ­წი­ონ ლი­ტე­რა­ტუ­რულ

შექ­მნ ­ ას. ჩე­მი პირ­ვე­ლი მხატ­ვ­რუ­ლი ფილ­მი,

ვერ იარ­სე­ბებს. შენ, რო­გორც ხე­ლო­ვან­მა,

შტამ­პებს, აით­ვი­სონ სა­და, ყვე­ლას­თ­ვის გა­სა­

„როცა მე პარ­ტი­ზა­ნი ვი­ყა­ვი“, ათ დღე­შია გა­

ყვე­ლა რან­გის მა­ყუ­რე­ბელს უნ­და უთხ­რა ის,

სა­სი­კე­თო ტენ­დენ­ცი­ებ ­ ი მა­ინც შე­იმ­ჩ­ნე­ვა.

გე­ბი, ალე­გო­რი­უ­ლი კი­ნო­ე­ნა. მა­თი აღ­ქ­მი­სას

და­ღე­ბუ­ლი ბი­უჯ ­ ე­ტით – 80 000 ევ­რო. ჩვენ სხვა

რა­ღაც მთა­ვა­რი, რის გა­მოც დად­გი სპექ­ტაკ­

ჩნდე­ბა გან­ც­და, თით­ქოს გარ­კ­ვე­ულ ზღვარ­ზე

რე­ალ ­ ო­ბა­ში, გვი­წევს მუ­შა­ო­ბა. ერ­თი მხრივ,

ლი ან გა­და­ი­ღე ფილ­მი. ამ მხრივ, ძა­ლი­ან

ხარ, კო­მი­კურ­სა და ტრა­გი­კულს შო­რის.

გულ­წ­რ­ფე­ლად ვიტყ­ვი, ეს მა­ხა­რებს. ექ­სტ ­რ ­ ე­

მომ­წონს დიდ ბრი­ტა­ნეთ­ში ერ­თი მა­გა­ლი­თი.

ტკი­ვილ­საც გა­ნიც­დი, სევ­და­საც, ნაღ­ვე­ლიც

­ ი­ა­ში გიხ­დე­ბა რა­ღა­ცის შექ­მნ ­ ა. მა­ლურ სი­ტუ­აც

იქა­ურ ­ ი უნი­ვერ­სი­ტე­ტის დოქ­ტო­რან­ტი, ვიდ­რე

გე­უფ­ლე­ბა და ამა­ვე დროს ყო­ვე­ლი­ვე ეს

ნი­უა ­ ნ­სე­ბის და­სახ­ვე­წად არც დრო გაქვს და

საკ­ვა­ლი­ფი­კა­ციო ნაშ­რო­მის დაც­ვა­ზე გა­ვა

84


interviu და აკა­დე­მი­ურ ხა­რისხს მო­ი­პო­ვებს, ვალ­

სწავ­ლაც გვსურ­და, გარ­კ­ვე­უ­ლი მი­ზე­ზე­ბის

ებ­რა­ე­ლე­ბის, რომ­ლებ­მაც ნა­ცის­ტე­ბის მი­ერ

დე­ბუ­ლი­ა, სა­შუ­ა­ლო სკო­ლა­ში ბავ­შვ ­ ე­ბის,

გა­მო, ვერ შევ­ძე­ლით. დო­კუ­მენ­ტუ­რი კი­ნო

მოწყო­ბილ ერის გე­ნო­ციდ­ზე არა­ერ­თი სუ­

მოს­წავ­ლე­ე­ბის წი­ნა­შე წარ­დ­გეს. დოქ­ტო­რან­

ლიტ­ვა­ში კარ­გა­დაა გან­ვი­თა­რე­ბუ­ლი. ჩვენ

რა­თი გა­და­ი­ღეს. ამ მხრივ, ჩვენ­მა ხე­ლი­სუფ­

ტ­მა თა­ვი­სი სათ­ქ­მე­ლი ჯერ აუდი­ტო­რი­ას უნ­და

თბი­ლის­ში მხატ­ვ­რუ­ლი კი­ნოს სპე­ცი­ფი­კის

­ ­ჭ­ვ­რე­ტე­ლო­ბა ვერ გა­მო­იჩ ­ ი­ნა. ლე­ბამ შორ­სმ

გა­უ­ზი­ა­როს. ამა­ზეა და­მო­კი­დე­ბუ­ლი, შედ­გე­ბა

შე­სას­წავ­ლად ჩა­მო­ვე­დით და მხო­ლოდ თე­

ამი­ტომ, თით­ქოს არ­ქი­ვის­თ­ვის ვა­ფიქ­სი­რებ,

დაც­ვა თუ არა. ვფიქ­რობ, ხე­ლოვ­ნე­ბა­შიც ასე­ა.

ო­რი­უ­ლი ას­პექ­ტე­ბის გავ­ლა შევ­ძე­ლით. სა­

„ტყის ძმე­ბის“ სა­ხე­ებს, მო­გო­ნე­ბებს... ვთვლი,

მა­ყუ­რე­ბელს მხო­ლოდ შენ­თ­ვის გა­სა­გე­ბი თავ­

კუ­თარ თავს თვით­ნას­წავლ კი­ნო­რე­ჟი­სო­რად

რომ რო­დე­საც ამ საქ­მეს მოვ­რ­ჩე­ბი, მე­რე

სა­ტე­ხით თუ რე­ბუ­სით არ უნ­და ესა­უბ­რო...

აღ­ვიქ­ვამ. ყვე­ლა­ფე­რი და­ნარ­ჩე­ნი უშუ­ა­ლოდ

და­ვიწყებ მხო­ლოდ ხე­ლოვ­ნე­ბა­ზე ფიქრს და

ბავ­შ­ვე­ბი ახ­სე­ნე... ოდეს­მე თუ გი­ფიქ­რია

გა­და­ღე­ბის პრო­ცეს­ში ვის­წავ­ლე! ამი­ტო­მაც,

გა­და­ვი­ღებ იმას, რაც მე მინ­და, თუ მა­ნამ­დე

დღემ­დე მხო­ლოდ ორი მხატ­ვ­რუ­ლი ფილ­მი

ვი­ცოცხ­ლე! (იცინის).

სპე­ცი­ალ ­ უ­რად მათ­თ­ვის ფილ­მის გა­და­ღე­ბა?

მაქვს გა­და­ღე­ბუ­ლი; ძი­რი­თა­დად, დო­კუ­მენ­

ეს ძალ­ზე საფ­რ­თხი­ლო, სა­თუ­თი საქ­მე­ა.

ტურ კი­ნო­ზე ვმუ­შა­ობ.

მა­ინ­ტე­რე­სებს, ფორ­მა­სა და სტილს თა­ ვად არ­ჩე­ულ ­ ი თე­მა გკარ­ნა­ხობს?

ჩე­მი პირ­ვე­ლი ფილ­მი იყო ძმე­ბი გრი­მე­ბის ზღაპ­რის „ჰენზელი და გრე­ტე­ლის“ ეკ­რა­

ვი­ტას, შენს ფილ­მებ­ში საკ­მა­ოდ მნიშ­ვ­ნე­ ლო­ვა­ნი ად­გი­ლი უკა­ვია ფოლ­კ­ლორს...

ნი­ზა­ცი­ა. სი­ურ­რე­ა­ლიზმს მივ­მარ­თე მცი­რე

გულ­წ­რ­ფე­ლად გეტყ­ვი – ამა­ზე გან­ზ­რახ, არ ვფიქ­რობ! თვი­თონ საქ­მე მიჩ­ვე­ნებს, რა და

დო­ზით. შე­ვე­ცა­დე, მეჩ­ვე­ნე­ბი­ნა ის მტრუ­ლი

პირ­ველ რიგ­ში, მო­ქა­ლა­ქე ვარ და მხო­ლოდ

რო­გორ ჯობს. ისე, პი­რო­ბი­თად, ჩემს ნა­მუ­

გა­რე­მო, რო­მე­ლიც ჩვენს ყო­ველ­დღი­ურ

ამის შემ­დეგ ხე­ლო­ვა­ნი. ამი­ტომ, მა­ინ­ტე­რე­

შევ­რებს სამ კა­ტე­გო­რი­ად ვყოფ: ძა­ლი­ან

ცხოვ­რე­ბა­შია მი­ა­მი­ტი, უცოდ­ვე­ლი, შე­ურ­ყ­ვ­

სებს ჩე­მი ქვეყ­ნის ფოლ­კ­ლო­რიც, ის­ტო­რი­აც,

მიყ­ვარს დო­კუ­მენ­ტუ­რი პორ­ტ­რე­ტი; მე­ორ ­ ე,

ნე­ლი ბავ­შ­ვე­ბის წი­ნა­აღ­მ­დეგ მი­მარ­თუ­ლი.

წარ­სუ­ლი­ცა და აწ­მყ ­ ოც. ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, მო­

­ ი ფილ­მე­ბი­ა; მე­სა­მეს – ალ­ბათ ის­ტო­რი­ულ მე­ტა­ფი­ზი­კურს და­ვარ­ქ­მევ­დი, სა­დაც უფ­რო

სუ­ლაც არაა სა­ჭი­რო, ამ ბო­რო­ტე­ბას სა­ში­ნე­

მა­ვალ­ზეც ვფიქ­რობ! ყო­ველ­თ­ვის, რო­დე­

ლი კუ­დი­ა­ნი დე­დაბ­რის, ან მა­ხინ­ჯი ჯა­დოქ­

საც რა­ღა­ცას ვა­კე­თებ, მინ­და ის გა­სა­გე­ბი,

მე­ტად წმინ­და ხე­ლოვ­ნე­ბის მი­მარ­თუ­ლე­ბით

რის სა­ხე ჰქონ­დეს. ეს საფ­რ­თხე რე­ალ ­ უ­რი­ა.

­ ის, სა­ინ­ტე­რე­სო იყოს ახალ­გაზ­რ­დო­ბის­თვ

ვა­ხორ­ცი­ე­ლებ ჩე­მე­ულ ძი­ე­ბებს.

თუნ­დაც ლიტ­ვა­ში არ­სე­ბუ­ლი სკან­და­ლუ­რი

ჩვე­ნი მო­მა­ვა­ლი თა­ო­ბი­სათ­ვის. ჩვენ რუ­სუ­ლი

ვი­თა­რე­ბა ავი­ღოთ – პე­დო­ფი­ლი­ა, მცი­რეწ­

ოკუ­პა­ცი­ი­სა­გან ტრავ­მი­რე­ბუ­ლი ხალ­ხი ვართ.

ლო­ვან­თა პროს­ტი­ტუ­ცი­ა, ძა­ლა­დო­ბა, იძუ­

ხე­ლოვ­ნე­ბის ნა­წარ­მო­ებს ის ადა­მი­ა­ნი უნ­და

ვის, რა­საც აკე­თებ. კარ­გი იქ­ნე­ბა, ტრა­დი­ცი­

ლე­ბა უკ­ვე ყო­ველ­გ­ვარ საზღ­ვრ ­ ებს გას­ც­და.

ქმნი­დეს, ვინც ეს ჭრი­ლო­ბე­ბი სა­ბო­ლო­ოდ

ად აქ­ციო ჩა­მოს­ვლ ­ ა და სა­კუ­თა­რი ნა­მუ­შევ­

ეს იყო კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ში გა­სას­ვ­ლე­ლი გზის

მო­იშ ­ უ­შა. ვინც სა­კუ­თა­რი თა­ვი, თა­ვი­სი ერის

რე­ბის ფარ­თო აუდი­ტო­რი­ის­თ­ვის გაც­ნო­ბა...

და­საწყი­სი. ძა­ლა­უ­ნე­ბუ­რად, კვლავ სტუ­დენ­

ის­ტო­რია შე­იც­ნო, ვინც მო­ძა­ლა­დეს, დამ­პყ­

მად­ლო­ბა მინ­და გა­და­გი­ხა­დო იმის­თ­

ტო­ბის ხა­ნას მი­ვა­დე­ქით. მა­შინ ჩვენ­მა ჯგუფ­

რო­ბელს მი­უ­ტე­ვა... ვინც სიყ­ვა­რულს, სი­კე­თეს

მა, სწავ­ლის­თ­ვის გან­კუთ­ვ­ნი­ლი ხუთ­წ­ლი­ან ­ი

ქა­და­გებს... ამი­ტომ შე­ვე­ცა­დე, აქეთ ამე­ღო

ლიტ­ვამ და სა­ქარ­თვ ­ ე­ლომ ერ­თობ­ლი­ვი პრო­

პე­რი­ო­დი ბო­ლომ­დე ვერ და­ამ­თავ­რა. სამ

გე­ზი. მსურ­და, ყვე­ლას­თ­ვის მეთ­ქ­ვა, რომ

ექ­ტე­ბი გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლონ რო­გორც თე­ატ­რა­

მე უფ­რო მას­შ­ტა­ბუ­რი გეგ­მე­ბი მაქვს, მინ­და

წე­ლი­წად­ნა­ხე­ვა­რი ვის­წავ­ლეთ. ასე რომ,

ჩვე­ნი ძლი­ე­რი, ბრძე­ნი, ღირ­სე­ბის გრძნო­ბის

ლურ, ისე კი­ნო­ხე­ლოვ­ნე­ბა­ში. ჩვენ ბევ­რი რამ

მო­ვას­წა­რით მხო­ლოდ სა­ო­პე­რა­ტო­რო და

მქო­ნე, ამა­ყი ერი ვართ. ამის მა­ყუ­რებ­ლამ­დე

გვა­ახ­ლო­ებს – თუნ­დაც, ძალ­ზე ტრა­გი­კუ­ლი

დო­კუ­მენ­ტუ­რი კი­ნოს რე­ჟი­სუ­რის სას­წავ­ლო

მი­სა­ტა­ნად კი ვქმნი­დი დო­კუ­მენ­ტურ ფილ­

ის­ტო­რი­ა. ჩვენ მა­ღა­ლი ზნე­ობ ­ ის, სიბ­რ­ძ­ნის,

კურ­სის გავ­ლა. ჩაგ­ვი­ტარ­და კი­ნოდ­რა­მა­

მებს, რომ­ლის მთა­ვა­რი გმი­რე­ბიც ცხოვ­რე­

ღირ­სე­ბის გრძნო­ბის მა­ტა­რე­ბე­ლი ხალ­ხი

ტურ­გი­ის ლექ­ცი­ე­ბიც. რო­ცა უკ­ვე პირ­ვე­

ბა­ში რე­ა­ლუ­რად არ­სე­ბუ­ლი ის პი­როვ­ნე­ბე­ბი

ვართ. სა­ერ­თოდ, ჩრდი­ლო­ე­ლებ­ზე ამ­ბო­ბენ,

ლი და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი მოკ­ლე­მეტ­რა­ჟი­ა­ნი

არი­ან, რომ­ლე­ბიც ყვე­ლა იმ ჩემს მი­ერ

რომ ცი­ვე­ბი არი­ან. სი­ნამ­დვ ­ ი­ლე­ში ლიტ­ვე­ლებს

ფილ­მე­ბი უნ­და გა­დაგ­ვე­ღო, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში

ხსე­ნე­ბულ ღირ­სე­ბას ატა­რე­ბენ. ერ­თ­-ერ­თი

სუ­ლის სიწ­რ­ფე­ლე, სი­ფა­ქი­ზე ახა­სი­ათ ­ ებთ და

ვი­თა­რე­ბა გარ­თულ­და.. სა­ო­მა­რი მოქ­მე­დე­

ასე­თია ХХ სა­უ­კუ­ნის 80-იანი წლე­ბის ლე­გენ­

სურთ, ის კე­თილ­გან­წყო­ბილ სხვა ხალ­ხ­საც გა­

ბე­ბი და­იწყო... ჩვენს უსაფ­რ­თხო­ე­ბა­ზე პა­სუხს

და­რუ­ლი ლიტ­ვე­ლი კა­ლათ­ბურ­თე­ლი, არ­

უ­ზი­ა­რონ. ასე­თე­ბად მე მხო­ლოდ ქარ­თ­ვე­ლებს

ვე­რა­ვინ აგებ­და და მა­შინ­დელ­მა ხელ­მძ ­ ღ­

ვი­დას სა­ბო­ნი­სი. თა­ვის თა­ნა­გუნ­დე­ლებ­თან

ვხე­დავ. ბევ­რი რამ გვაქვს სა­ერ­თო და ერ­თმ ­ ა­

ვა­ნე­ლო­ბამ გვთხო­ვა, ერთი წლით ლიტ­ვა­ში

ერ­თად, რო­გორც ლი­დერ­მა, „ჟალგირისი“

ნე­თის გულ­დას­მით მოს­მე­ნა არ გაგ­ვი­ჭირ­დე­ბა.

დავ­ბ­რუ­ნე­ბუ­ლი­ყა­ვით, მოგ­ვი­ა­ნე­ბით, სი­ტუ­

სამ­ჯერ აქ­ცია იმ­ჟა­მინ­დელ საბ­ჭო­თა კავ­ში­რის

შე­იძ­ლე­ბა ვაზ­ვი­ა­დებ, მაგ­რამ მეჩ­ვე­ნე­ბა, რომ

ა­ცი­ის და­რე­გუ­ლი­რე­ბის შემ­დეგ ჩა­მოვ­სუ­

ჩემ­პი­ო­ნად. ამ ადა­მი­ანს, ფი­ზი­კურ­ზე უფ­რო

სამ­ყა­რო რა­ღაც უსა­ხუ­რი ხდე­ბა. ინ­დი­ვი­დუ­ა­

ლი­ყა­ვით და სწავ­ლა დაგ­ვეს­რუ­ლე­ბი­ნა...

მე­ტად, ის მო­რა­ლუ­რი ძა­ლა ჰქონ­და, რა­მაც

ლო­ბას, თვით­მყ ­ ო­ფა­დო­ბას კარ­გავს სა­ხელ­მ­

მოხ­და ისე, რომ მხო­ლოდ 21 წლის შემ­დეგ,

მსგავ­სი გმი­რო­ბა ჩა­ა­დე­ნი­ნა. იგი ში­ნა­გა­ნი,

წი­ფოც, ერიც, ხე­ლოვ­ნე­ბაც; აი, სწო­რედ ასეთ

გა­სულ 2011-ში დავ­ბ­რუნ­დით. ზო­გი­ერ­თ­მა

პი­როვ­ნუ­ლი ღირ­სე­ბე­ბით აღე­მა­ტე­ბო­და მო­

დროს, ჩვე­ნის­თა­ნა პა­ტა­რა ქვეყ­ნებს მარ­თებთ

ჩვენ­გან­მა შარ­შან აიღო კი­ნო­რე­ჟი­სო­რის

წი­ნა­აღ­მ­დე­გეს. გარ­და ამი­სა, გა­და­ღე­ბუ­ლი

ერ­თ­მა­ნეთ­ზე ზრუნ­ვა, რომ სა­ერ­თოდ არ გავ­ქ­

დიპ­ლო­მი. ღი­მილს იწ­ვევ­და ის ფაქ­ტი, რომ

მაქვს სა­მი დო­კუ­მენ­ტუ­რი ფილ­მი ლიტ­ველ

რეთ მსოფ­ლიო რუ­კი­დან; რა­ღაც, რე­ზერ­ვა­ცი­ ის მსგავ­სი რამ თუ გა­დაგ­ვარ­ჩენს!

ჩვენს სა­დიპ­ლო­მო ნა­მუ­შევ­რებს გა­ნი­ხი­

პარ­ტი­ზა­ნებ­ზე, ე.წ. „ტყის ძმებ­ზე “. ეს თა­ო­ბა

ლავ­დ­ნენ და აფა­სებ­დ­ნენ მა­შინ­დე­ლი ჩვე­ნი

უკ­ვე მი­დის. ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში, წმინ­და ხე­ლოვ­

თა­ნა­კურ­სე­ლე­ბი, რომ­ლე­ბიც დღეს უკ­ვე

ნე­ბა­ზე ნაკ­ლე­ბად ვფიქ­რობ. პირ­ველ რიგ­ში,

თე­ატ­რი­სა და კი­ნოს უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­

მო­ქა­ლა­ქე­ობ­რი­ვი პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბის ინ­ს­

სო­რე­ბი არი­ან... ისე გა­მო­ვი­და, რომ ის რი­სი

ტინ­ქტ ­ ი მა­მოძ­რა­ვებს. კე­თი­ლი შუ­რით მშურს

>> ქეთევან ტრაპაიძე

85


ნარევ გრძნობათა ბუნება

A Cloc­kw ­ ork Orange („მექანიკური ფორ­­­

ფიქ­­­რე, – რა­­ტო­­მაც არა?! ძა­­ლი­­ან მი­­ხა­­რი­­ა,

A Cloc­­­k­­­work Orange („მექანიკური ფორ­­­თო­­ხა­­

თო­­ხა­­ლი“), O Lucky Man! („იღბლიანი“),IF,

რომ დავ­­­თან­­­ხ­­­მ­­­დი მის წი­­ნა­­და­­დე­­ბას. აქ ყვე­­

ლი“) სა­­კულ­­­ტო ფილ­­­მია – ფილ­­­მი, რო­­მე­­ლიც

Ca­li­gu­la (“კალიგულა“) – კი­­ნოკ­­­ლა­­სი­­კად

ლა­­ფე­­რია იმის­­­თ­­­ვის, რომ საკ­­­მა­­ოდ მცი­­რე

არ კვდე­­ბა. შე­­საძ­­­ლო­­ა, შე­­იც­­­ვა­­ლოს კონ­­­

აღი­­ა­­რე­­ბუ­­ლი ფილ­­­მე­­ბი, სა­­დაც მსა­­ხი­­ობ­­­

ბი­­უ­­ჯე­­ტით მარ­­­თ­­­ლაც ხა­­რის­­­ხი­­ა­­ნი ფილ­­­მი

ტექ­­­ს­­­ტი, ნა­­წარ­­­მო­­ებს მი­­ე­­ცეს სხვა დატ­­­ვირ­­­

მა მალ­­­კოლმ მაკ და­­უ­­ელ­­­მა და­­უ­­ვიწყა­­რი

გა­­და­­ი­­ღო. ასე­­თი­­ვე ის­­­ტო­­რი­­ის გა­­და­­ღე­­ბა

თ­­­ვა, რაც თავ­­­და­­პირ­­­ვე­­ლად არ ყო­­ფი­­ლა

სა­­ხე­­ე­­ბი შექ­­­მ­­­ნა; სა­­ხე­­ე­­ბი, რომ­­­ლე­­ბიც მა­­თი

გა­­ცი­­ლე­­ბით ძვი­­რი ღირს მსოფ­­­ლი­­ოს სხვა

ჩა­­ფიქ­­­რე­­ბუ­­ლი, ეს ხში­­რად ხდე­­ბა კლა­­სი­­კუ­­რი

არა­­ერ­­­თ­­­გ­­­ვა­­როვ­­­ნე­­ბით ხში­­რად ხდე­­ბო­­და

ქა­­ლა­­ქებ­­­ში – იქ­­­ნე­­ბა ეს ლონ­­­დო­­ნი, რო­­მი, თუ

ნა­­წარ­­­მო­­ე­­ბე­­ბის შემ­­­თხ­­­ვე­­ვა­­ში, მაგ­­­რამ ის

გან­­­ხილ­­­ვის სა­­გა­­ნი. მა­­ი­­სის ბო­­ლოს მსა­­ხი­­

სხვა... გა­­დამ­­­ღებ ჯგუფს და­­ვა­­ხა­­სი­­ა­­თებ­­­დი,

მა­­ინც ცოცხ­­­ლობს. ბედ­­­ნი­­ე­­რი ვარ, რომ ჩე­­მი

ო­­ბი თბი­­ლისს ეს­­­ტუმ­­­რა. „თბილისი – ჩე­­მი

რო­­გორც ნი­­ჭი­­ერ, შრო­­მის­­­მოყ­­­ვა­­რე პრო­­ფე­­

სამ­­­სა­­ხი­­ო­­ბო კა­­რი­­ე­­რის და­­საწყის­­­ში შევ­­­ხ­­­ვ­­­დი

ქა­­ლა­­ქი“; ასე ეწო­­დე­­ბა ქარ­­­თულ­­­-ა­­მე­­რი­­კულ

სი­­ო­­ნა­­ლებს – მის თი­­თო­­ე­­ულ წევრს სა­­უ­­კე­­

ლი ან­­­დერ­­­სონს, დიდ რე­­ჟი­­სორს, რო­­მელ­­­მაც

პრო­­ექტს, რომ­­­ლის გა­­და­­ღე­­ბე­­ბი დღემ­­­დე

თე­­სო რე­­კომ­­­ნ­­­და­­ცი­­ას გა­­ვუ­­წევ­­­დი. ეს არის

დი­­დი ფილ­­­მე­­ბი შექ­­­მ­­­ნა. ბო­­ლოდ­­­რო­­ინ­­­დე­­

მიმ­­­დი­­ნა­­რე­­ობს – ერთ ფილ­­­მად შეკ­­­რულ

მშვე­­ნი­­ე­­რი ქვე­­ყა­­ნა, სა­­დაც სტუ­­მარ­­­თ­­­მოყ­­­ვა­­

ლი ნა­­მუ­­შევ­­­რე­­ბი­­დან გა­­მოვ­­­ყოფ­­­დი კა­­რენ

ცა­­მეტ ნო­­ვე­­ლას მა­­ყუ­­რე­­ბე­­ლი შე­­მოდ­­­გო­­მა­­

რე, ოპ­­­ტი­­მიზ­­­მით სავ­­­სე ხალ­­­ხი ცხოვ­­­რობს;

შახ­­­ნა­­ზა­­რო­­ვის ფილმს Цареубийца („მეფის

ზე იხი­­ლავს.

თბი­­ლი­­სი კი გა­­სა­­ოც­­­რად ლა­­მა­­ზი ქა­­ლა­­ქი­­ა.

მკვლე­­ლი“), ძა­­ლი­­ან სა­­ინ­­­ტე­­რე­­სო იყო ჩემ­­­თ­­­ ვის ამ ფილ­­­მ­­­ზე მუ­­შა­­ო­­ბა, მის ნახ­­­ვას ყვე­­ლას

რა იცო­­დით სა­­ქარ­­­თ­­­ვე­­ლოს შე­­სა­­ხებ აქ ჩა­­მოს­­­ვ­­­ლამ­­­დე და რა შთა­­ბეჭ­­­დი­­ლე­­ბე­­ბი

თქვენს გმირ­­­ზე თუ­­კი ვი­­ლა­­პა­­რა­­კებთ –

ვურ­­­ჩევ­­­დი.

რა იპო­­ვა მან ამ ქა­­ლაქ­­­ში?

გაქვთ უკ­­­ვე დღეს?

გმი­­რის ხა­­სი­­ა­­თის შექ­­­მ­­­ნი­­სას, იქ­­­ნე­­ბა ეს მე ვთა­­მა­­შობ პერ­­­სო­­ნაჟს, რო­­მე­­ლიც თბი­­

კა­­ლი­­გუ­­ლა, ალექ­­­სი „მექანიკური ფორ­­­

თქვე­­ნი ქვეყ­­­ნის შე­­სა­­ხებ ბევ­­­რი არა­­ფე­­რი

ლის­­­ში სა­­მუ­­შა­­ოდ ჩა­­მო­­დის. მას ყვე­­ლა­­ფე­­რი

თო­­ხა­­ლი­­დან“ თუ სხვა, რა გზით ახერ­­­ხებთ

ვი­­ცო­­დი. მხო­­ლოდ ის მსმე­­ნო­­და, რომ ეს

მო­­ყირ­­­ჭე­­ბუ­­ლი აქვს და დი­­დად არც არაფ­­­

მი­­სი ხა­­სი­­ა­­თის ამოც­­­ნო­­ბა­­სა თუ გა­­თა­­ვი­­სე­­ბას

მშვე­­ნი­­ე­­რი ქვე­­ყა­­ნა საბ­­­ჭო­­თა კავ­­­ში­­რის ნა­­

რით ინ­­­ტე­­რეს­­­დე­­ბა. სწო­­რედ აქ, ამ ხალ­­­ხ­­­თან

– ლო­­გი­­კით ცდი­­ლობთ გა­­უ­­გოთ მას , თუ

წი­­ლი იყო; ისე­­თი შთა­­ბეჭ­­­დი­­ლე­­ბა მრჩე­­ბა,

გა­­ტა­­რე­­ბუ­­ლი საღ­­­მოს შემ­­­დეგ იგი უკ­­­ვე თა­­ვის

ემო­­ცი­­ურ ხაზს მის­­­დევთ?

თით­­­ქოს საბ­­­ჭო­­ე­­თის დაშ­­­ლის შემ­­­დეგ სა­­ქარ­­­

თავ­­­ში პო­­უ­­ლობს რა­­ღაც ისეთს, რაც აქამ­­­დე

თ­­­ვე­­ლო და­­სავ­­­ლე­­თის არც კულ­­­ტუ­­რულ, არც

არ იცო­­და. მიხ­­­ვ­­­დე­­ბა, რომ მი­­სი ცხოვ­­­რე­­ბა

ვერ გეტყ­­­ვით, ამ კითხ­­­ვა­­ზე ცალ­­­სა­­ხა პა­­სუ­­ხი არ

სა­­ზო­­გა­­დო­­ებ­­­რივ თუ პო­­ლი­­ტი­­კურ ორ­­­ბი­­ტა­­ზე

უაზ­­­რო და უინ­­­ტე­­რე­­სო­­ა, მნიშ­­­ვე­­ლო­­ბას მოკ­­­

მაქვს. რა თქმა უნ­­­და, დრო­­თა გან­­­მავ­­­ლო­­ბა­­ში

არ მოხ­­­ვედ­­­რი­­ლა.­­­ყო­­ველ შემ­­­თხ­­­ვე­­ვა­­ში, ჩემს

ლე­­ბუ­­ლი; მიხ­­­ვ­­­დე­­ბა, რომ ცხოვ­­­რე­­ბა აზრს

მი­­ღე­­ბუ­­ლი გა­­მოც­­­დი­­ლე­­ბით გარ­­­კ­­­ვე­­უ­­ლი ტექ­­­ნი­­

გარ­­­შე­­მო არა­­ვინ არა­­ფე­­რი იცო­­და ამ ქვეყ­­­ნის

კარ­­­გავს, თუ­­კი ადა­­მი­­ა­­ნი თა­­ნა­­ზი­­ა­­რად სხვას

კა ვი­­თარ­­­დე­­ბა. თუმ­­­ცა, მთა­­ვა­­რი მა­­ინც ის არის,

შე­­სა­­ხებ. დღეს და­­ნამ­­­დ­­­ვი­­ლე­­ბით შე­­მიძ­­­ლია

არ გა­­იხ­­­დის.

ვთქვა – ეს ქვე­­ყა­­ნა მარ­­­თ­­­ლაც მშვე­­ნი­­ე­­რი­­ა. ფილ­­­მის რე­­ჟი­­სორს – ნი­­კა აგი­­აშ­­­ვილს თავ­­­

რაც შიგ­­­ნი­­დან მო­­დის – არ­­­ტის­­­ტი ხომ მა­­ინც გან­­­ც­­­დით თა­­მა­­შობს და არა ტექ­­­ნი­­კით. მა­­გა­­ლი­­

თქვენ და­­უ­­ვიწყა­­რი სა­­ხე­­ე­­ბი შექ­­­მე­­ნით

თის­­­თ­­­ვის ავი­­ღოთ სცე­­ნა, რო­­მელ­­­შიც იარა­­ღი

და­­პირ­­­ვე­­ლად „მწვანე ოთახ­­­ზე“ მუ­­შა­­ო­­ბი­­სას

დღეს უკ­­­ვე კი­­ნოკ­­­ლა­­სი­­კად აღი­­ა­­რე­­ბულ

გი­­ჭი­­რავს. ვის აინ­­­ტე­­რე­­სებს, თუ რო­­გორ გი­­ჭი­­

შევ­­­ხ­­­ვ­­­დი. სწო­­რედ მან მი­­ამ­­­ბო თბი­­ლი­­სის

ფილ­­­მებ­­­ში – იქ­­­ნე­­ბა ეს სტენ­­­ლი კუბ­­­რი­­კის, თუ

რავს ეს იარა­­ღი? – არა­­ვის. ეს მექა­­­ნი­­კა­­ა, მე

შე­­სა­­ხებ და აქ ჩა­­მოს­­­ვ­­­ლა შე­­მომ­­­თა­­ვა­­ზა. ვი­­

ლი ან­­­დერ­­­სო­­ნის ფილ­­­მე­­ბი...

უფ­­­რო მე­­ტად გმი­­რის ფსი­­ქო­­ლო­­გია მა­­ინ­­­ტე­­რე­­

86


იბერია ფილმი, ლევან სიხარულიძე

interviu

87


interviu

სებს, ის ხა­­ზი, რო­­მე­­ლიც პერ­­­სო­­ნაჟ­­­სა და მსა­­ხი­­

რო­­გორ ფიქ­­­რობთ, რა­­შია მსა­­ხი­­ო­­ბის

სა­­უ­­კე­­თე­­სო არ­­­ტის­­­ტი. მას წარ­­­მო­­უდ­­­გენ­­­ლად

ობს შო­­რის არ­­­სე­­ბობს. მარ­­­ტი­­ვი ადა­­მი­­ა­­ნე­­ბი არ

წარ­­­მა­­ტე­­ბის გა­­სა­­ღე­­ბი – მის ნი­­ჭი­­ე­­რე­­ბა­­ში,

ხან­­­გ­­­რ­­­ძ­­­ლი­­ვი სამ­­­სა­­ხი­­ო­­ბო კა­­რი­­ე­­რა ჰქონ­­­და

არ­­­სე­­ბო­­ბენ – ხში­­რად ერთს ამ­­­ბობ და მე­­ო­­რეს

შრო­­მის­­­მოყ­­­ვა­­რე­­ო­­ბა­­ში, თუ იღ­­­ბალ­­­ში? ალ­­­ბათ ნი­­ჭი­­ე­­რე­­ბა­­სა და იღ­­­ბალ­­­ში.

არ­­­ტის­­­ტუ­­ლად სწო­­რედ ეს არის სა­­ინ­­­ტე­­რე­­

თუ არ­­­სე­­ბობს ლი­­ტე­­რა­­ტუ­­რუ­­ლი ან კი­­

სო – ნა­­რევ გრძნო­­ბა­­თა ბუ­­ნე­­ბა. სა­­ინ­­­ტე­­რე­­სო­­ა,

ნოგ­­­მი­­რი, რო­­მელ­­­თა­­ნაც გან­­­სა­­კუთ­­­რე­­ბულ

გა­­ნა­­სა­­ხი­­ე­­რო პერ­­­სო­­ნა­­ჟი, რომ­­­ლის ბუ­­ნე­­ბა­­საც

სი­­ახ­­­ლო­­ვეს გრძნობთ?

შევ­­­ძ­­­ლებ. ძალ­­­ზედ სა­­ინ­­­ტე­­რე­­სო­­ა, რო­­დე­­ საც ასაკ­­­თან ერ­­­თად იც­­­ვ­­­ლე­­ბა შენს მი­­ერ გან­­­სა­­ხი­­ე­­რე­­ბუ­­ლი სა­­ხე­­ე­­ბი, ეს ბედ­­­ნი­­ე­­რე­­ბაა მსა­­ხი­­ო­­ბის­­­თ­­­ვის.

ბო­­ლომ­­­დე ვე­­რას­­­დ­­­როს ჩაწ­­­ვ­­­დე­­ბი. ახა­­ლი თავ­­­გა­­და­­სავ­­­ლის სა­­ძი­­ებ­­­ლად მა­­ლე

წლე­­ბის ბო­­ლომ­­­დე. ბედ­­­ნი­­ე­­რი ვიქ­­­ნე­­ბი, თუ­­კი ასეთ ხან­­­გ­­­რ­­­ძ­­­ლივ სამ­­­სა­­ხი­­ო­­ბო ცხოვ­­­რე­­ბას

სიტყ­­­ვებ­­­ში ბო­­ლომ­­­დე დარ­­­წ­­­მუ­­ნე­­ბუ­­ლი იყოს.

ასე­­თი გმი­­რი არ მახ­­­სენ­­­დე­­ბა. სი­­ა­­მოვ­­­ნე­­ბით

შოტ­­­ლან­­­დი­­ა­­ში მი­­ვემ­­­გ­­­ზავ­­­რე­­ბი, სე­­რი­­უ­­ლი

ვკითხუ­­ლობ კაფ­­­კას ან ჰე­­მინ­­­გუ­­ე­­ის, გრემ გრინს,

მკვლე­­ლის რო­­ლი უნ­­­და ვი­­თა­­მა­­შო. ფილ­­­მის

თუ ჯეკ ლონ­­­დონს, მაგ­­­რამ ვერ გეტყ­­­ვით, რომ

სი­­უ­­ჟე­­ტი 50-იან წლებ­­­ში გან­­­ვი­­თა­­რე­­ბულ

არ­­­სე­­ბობს გმი­­რი, რო­­მელ­­­შიც ჩემს თავს ვპო­­

ყვე­­ლა­­ზე ლა­­მა­­ზი ქა­­ლი, რო­­მე­­ლიც კი ოდეს­­­მე შეგ­­­ხ­­­ვედ­­­რი­­ათ...

რე­­ა­­ლურ ის­­­ტო­­რი­­ას ეყ­­­რ­­­დ­­­ნო­­ბა – დამ­­­ნა­­შა­­

უ­­ლობ. ასე­­თი გმი­­რი არც კი­­ნო­­ში მახ­­­სენ­­­დე­­ბა.

ვე, რო­­მელ­­­მაც ეს მკვლე­­ლო­­ბე­­ბი ჩა­­ი­­დი­­ნა,

ჩემს მი­­ერ გან­­­სა­­ხი­­ე­­რე­­ბულ გმი­­რებს რაც შე­­ე­­

ლიფ­­­ტ­­­ში შე­­ვე­­დი, კა­­რი და­­ი­­ხუ­­რა და ლიფ­­­ტი

დღე­­საც ცი­­ხე­­ში­­ა. შე­­მომ­­­თა­­ვა­­ზეს, გა­­მეც­­­ნო

ხე­­ბა, ვიტყო­­დი – იმის­­­თ­­­ვის, რომ მა­­ყუ­­რე­­ბელ­­­მა

ზე­­მოთ და­­იძ­­­რა. ჩემს გვერ­­­დით ახალ­­­გაზ­­­რ­­­და

კა­­ნის კი­­ნო­­ფეს­­­ტი­­ვალ­­­ზე ვი­­ყა­­ვი. სას­­­ტუმ­­­როს

ადა­­მი­­ა­­ნი, რო­­მე­­ლიც უნ­­­და გან­­­ვა­­სა­­ხი­­ე­­

და­­გი­­ჯე­­როს, პერ­­­სო­­ნაჟ­­­ში სა­­კუ­­თა­­რი თა­­ვი უნ­­­და

გო­­გო­­ნა იდ­­­გა – სუნ­­­თ­­­ქ­­­ვა შე­­მეკ­­­რა ისე­­თი ლა­­მა­­ზი

რო. ვფიქ­­­რობ, დი­­დად იმედ­­­გაც­­­რუ­­ე­­ბუ­­ლი

ჩა­­დო, ამა­­თუ­­იმ როლ­­­ში შე­­ნი თა­­ვი იპო­­ვო. რაც

იყო. რო­­დე­­საც მი­­სი ვი­­ნა­­ო­­ბა ვი­­კითხე, მითხ­­­რეს,

დარ­­­ჩა, რო­­დე­­საც მას­­­თან შეხ­­­ვედ­­­რა­­ზე უარი

უფ­­­რო მე­­ტი იქ­­­ნე­­ბა შე­­ნი გან­­­ც­­­და, მით უფ­­­რო და­­

რომ ეს ჟაკ­­­ლინ ბი­­სე იყო. მე კან­­­ში წარ­­­მო­­

ვთქვი. სრუ­­ლი­­ად არ მჭირ­­­დე­­ბა, დი­­დე­­ბით

მა­­ჯე­­რე­­ბე­­ლი იქ­­­ნე­­ბი. წი­­ნა­­აღ­­­მ­­­დეგ შემ­­­თხ­­­ვე­­ვა­­ში,

ვად­­­გენ­­­დი ფილმს O Lucky Man! („იღბლიანი“),

შევ­­­მო­­სო მი­­სი პერ­­­სო­­ნა, ან­­­და ცი­­ხე­­ში ვე­­ახ­­­

ყვე­­ლა ემო­­ცია ყალ­­­ბი­­ა.

ლო. არც ის მინ­­­და, რომ მან ჩემ­­­ზე ამა­­თუ­­იმ კუთხით რა­­ი­­მე გავ­­­ლე­­ნა მო­­ახ­­­დი­­ნოს. ჩემ­­­

სა­­ოც­­­ნე­­ბო რო­­ლე­­ბი თუ გაქვთ?

თ­­­ვის გა­­ცი­­ლე­­ბით სა­­ინ­­­ტე­­რე­­სო­­ა, სა­­კუ­­თა­­რი

შემ­­­დეგ ეს ამ­­­ბა­­ვი მო­­ვუ­­ყე­­ვი, მითხ­­­რა, რომ იქი­­ დან თურ­­­მე სა­­ერ­­­თოდ არ ვახ­­­სოვ­­­დი...

წარ­­­მო­­სახ­­­ვის მეშ­­­ვე­­ო­­ბით თა­­ვად ჩავ­­­წ­­­ვ­­­დე

ყო­­ველ­­­თ­­­ვის ვოც­­­ნე­­ბობ­­­დი ხან­­­გ­­­რ­­­ძ­­­ლივ სამ­­­სა­­

მის ხა­­სი­­ათს. ეს ხომ მხატ­­­ვ­­­რუ­­ლი სა­­ხეა და

ხი­­ო­­ბო კა­­რი­­ე­­რა­­ზე. ჩე­­მი გმი­­რი ჯონ ჰილ­­­გუ­­

არა დო­­კუ­­მენ­­­ტუ­­რი ფილ­­­მი.

დია – ჩე­­მი აზ­­­რით, ყვე­­ლა დრო­­ის ერ­­­თ­­­-ერ­­­თი

88

ჟაკ­­­ლი­­ნი – ტრი­­უ­­ფოს La Nuit Américaine-ს („ამერიკული ღა­­მე“). რო­­დე­­საც ოც­­­და­­ა­­თი წლის

>> ირინე ჟორდანია

იბერია ფილმი, ლევან სიხარულიძე

და არც ისე­­თი თავ­­­და­­ჯე­­რე­­ბუ­­ლი, რომ სა­­კუ­­თარ

– გა­­სუ­­ლი სა­­უ­­კუ­­ნის 20-იანი წლე­­ბი­­დან მო­­ყო­­ ლე­­ბუ­­ლი წარ­­­მა­­ტე­­ბუ­­ლად მუ­­შა­­ობ­­­და 90-იანი

ფიქ­­­რობ, არა­­ვი­­ნაა ბო­­ლომ­­­დე გუ­­ლახ­­­დი­­ლი


Tavisufali Tema

რა შე­უძ­ლია კი­ნოს... ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მის მძაფ­რი სურ­ვი­ლის შე­სა­ხებ...

>> ქეთევან ტრაპაიძე

ძნე­ლი­ა, დღე­ვან­დე­ლი გა­და­სა­ხე­დი­დან

ტო­ტა­ლი­ტა­რუ­ლი რე­ჟი­მის ხე­ლოვ­ნე­ბა,

გ­ზის და­ამ­ტ­კი­ცეს, რომ სა­ბო­ლო­ოდ გმი­რი

თა­ვის­თა­ვად, ბუ­ნებ­რი­ვად ახ­დენს დიდ გავ­

ტო­ტა­ლი­ტა­რულ ეპო­ქა­ში პი­რო­ბი­თი ცნე­ბა­ა.

ბო­ლომ­დე ობი­ექ­ტუ­რად გან­ვ­სა­ჯოთ ეპო­ქა,

ლე­ნას ზო­გად ეპო­ქა­ლურ პრო­ცე­სებ­ზე და

რას ეყ­რ­დ­ნო­ბა ხოლ­მე ამ­გ­ვა­რი პი­რო­ბი­თო­ბა

რომ­ლის არ­სე­ბო­ბაც უკ­ვე დი­დი ტრა­გე­დი­ა,

შე­დე­გად, კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ზე. რაც, რა­ოდ ­ ენ

ნა­თე­ლია – სი­ყალ­ბე ორ­სა­ხო­ვა­ნი­ა. პირ­ველ

რეგ­რე­სუ­ლი მოვ­ლე­ნა გახ­ლ­დათ რო­გორც

გა­საკ­ვი­რიც უნ­და იყოს, ამა­თუ­იმ ქვეყ­ნის

შემ­თხ­ვე­ვა­ში, მა­ყუ­რე­ბელ­მა იცის, რომ მას

­ ის ის­ტო­რი­ა­ში, ასე­ვე სა­ხე­ლოვ­ კა­ცობ­რი­ობ

კი­ნოპ­რო­ცე­სებ­ში თა­ვის გა­მო­ძა­ხილს ათ­წ­

შეთხ­ზულ კე­თილ­დღე­ო­ბას სთა­ვა­ზო­ბენ და

ნე­ბო პრო­ცე­სებ­ში... მი­უხ ­ ე­და­ვად ამი­სა,

ლე­უ­ლე­ბის შემ­დე­გაც პო­უ­ლობს.

მა­ინც იღებს ამ სამ­ყა­როს, რად­გან ალ­ტერ­ნა­

და­უს­რუ­ლებ­ლად გვეს­მის მსჯე­ლო­ბა ლე­ნი

ტი­ვა მის წარ­მო­სახ­ვას მხო­ლოდ ინ­დი­ვი­დუ­ა­

რი­ფენ­შ­ტა­ლის ხედ­ვით ოს­ტა­ტო­ბა­ზე, რაც ამ

ლუ­რი აქვს... ამ ორ­სა­ხოვ­ნე­ბის მე­ო­რე მხა­რე

ფე­ტი­ში­ზა­ცი­ის სა­უ­კე­თე­სო მა­გა­ლი­თად შე­იძ­

არა გმი­რის გან­ყე­ნე­ბულ ფე­ნო­მენს, არა­მედ

კი სწო­რედ ისა­ა, რომ გმი­რი­სა და მტრის

ლე­ბო­და გა­მომ­დ­გა­რი­ყო...

მტრის ხატს. ტო­ტა­ლი­ტა­რუ­ლი რე­ჟი­მის გმი­რი

ურ­თი­ერ­თო­ბის სქე­მა არ იც­ვ­ლე­ბა, იც­ვლ ­ ე­ბა

არას­რუ­ლი კი­ნო­პერ­სო­ნა­ჟი­ა, თუ მას­თან

მხო­ლოდ იდე­ო­ლო­გია და მი­მარ­თუ­ლე­ბე­ბი...

ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მი ქმნის გმირს – მაგ­რამ,

ერ­თად არ მო­ი­აზ­რე­ბა მტე­რი. და არა აქვს

ის, ვინც გერ­მა­ნი­ა­ში სა­თა­ვე­ში ჩა­უდ­გა ტო­

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა მტე­რი რის სა­ხე­ლით ებ­რ­ძ­ვის

ტა­ლი­ტა­რიზ­მის ეპო­ქის კი­ნოს ამ პე­რი­ოდ­ში,

გერ­მა­ნი­ამ კი­ნოს­თან ურ­თი­ერ­თო­ბის „საუკეთესო“, ყვე­ლა­ზე მარ­ტი­ვი გზა აირ­ჩი­ა: უბ­რა­ლოდ მო­აქ­ცია ის სა­კუ­თა­რი მფარ­ვე­ ლო­ბი­სა და ძა­ლა­უფ­ლე­ბის ქვეშ. გერ­მა­ნი­ა,

და­დე­ბით გმირს. ეს შე­იძ­ლე­ბა იყოს კლა­სობ­

თა­ვად იყო კონ­ფორ­მის­ტუ­ლი ქმე­დე­ბი­სა და

მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომ­ში მო­ნა­წი­ლე სხვა

რი­ვი, რა­სობ­რი­ვი, ან­ტი­სო­ცი­ა­ლუ­რი თუ ან­

ცხოვ­რე­ბის წე­სის ნა­თე­ლი გა­მო­ხა­ტუ­ლე­ბა.

ქვეყ­ნე­ბი­სა­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით, აზ­რობ­რივ,

ტი­პო­ლი­ტი­კუ­რი მოვ­ლე­ნა, სულ ერ­თი­ა, სად

ლე­ნი რი­ფენ­შ­ტა­ლი, სა­ხე­ლი, რო­მე­ლიც

ცნო­ბი­ერ კრი­ზისს არა­ვი­თარ ყუ­რადღე­ბას

ჰპო­ვებს იგი თა­ვი­სი მოქ­მე­დე­ბის არე­ალს...

დღემ­დე ასო­ცირ­დე­ბა ერ­თ­-ერ­თი ყვე­ლა­ზე

არ აქ­ცევ­და და მორ­ჩი­ლად გა­ნაგ­რ­ძობ­და

ფა­შიზ­მი­სა და მი­სი მსგავ­სი რე­ჟი­მე­ბის კი­ნოს ის­ტო­რი­ულ­მა რე­ალ ­ ი­ებ­მა არა­ერ­თ­

სა­ში­ნე­ლი, კაც­თამ­კ­ვ­ლე­ლი, აგ­რე­სი­უ­ლი რე­

ყალ­ბი იდე­ო­ლო­გი­ის მფარ­ვე­ლო­ბის ქვეშ,

ჟი­მის ცნო­ბი­ე­რე­ბას­თან...

ეკ­რა­ნუ­ლი სიც­რუ­ის კვალ­დაკ­ვალ სი­ა­რულს...

89


იდე­ოლ ­ ო­გი­ას­თან ერ­თად იც­ვ­ლე­ბო­და და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბაც ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბის, ოჯა­ ხუ­რი ინ­ს­ტი­ტუ­ტის, სხვა რე­ა­ლი­ე­ბის მი­მართ.

მხო­ლოდ სა­ნა­ხა­ობ­რი­ვი სი­ახ­ლეც არა­ფერს

„ოლიმპიის“ გა­რე­შე, რო­მე­ლიც ჭეშ­მა­რი­ტი

წყვეტს ორი­ო­დე პრე­მი­ერ ­ ის შემ­დეგ...

სა­ხეა გან­დი­დე­ბის მა­ნი­ი­თა და არას­რულ­

კა­ცობ­რი­ო­ბის მოთხოვ­ნი­ლე­ბე­ბი არა­ი­დე­

ფა­სოვ­ნე­ბის კომ­პ­ლექ­სით და­ავ ­ ა­დე­ბუ­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბის ერ­თი ნა­წი­ლის ცნო­ბი­ე­რე­ბა­ზე

ყო­ვე­ლი­ვე ამას, გერ­მა­ნე­ლი ერი სხვა­დას­ხ­ვა

ო­ლო­გი­ზი­რე­ბუ­ლი კი­ნოს მი­მართ იზ­რ­დე­ბა.

სა­ხელს არ­ქ­მევ­და.

ეს ერ­თა­დერ­თი და­დე­ბი­თი, შე­უქ­ცე­ვა­დი პრო­

ზე­მოქ­მე­დე­ბი­სა. მაგ­რამ, აქაც კი, ამ ის­ტო­

ცე­სია იქ, სა­დაც ყვე­ლა­ზე მე­ტად შე­იძ­ლე­ბა

რი­ულ ფაქ­ტ­ში დევს ერის წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბის

ჯერ კი­დევ მე­ო­ცე სა­უ­კუ­ნის და­საწყის­ ში, რო­დე­საც იტა­ლი­ის ხე­ლი­სუფ­ლე­ბის

და­ზა­რალ­დეს ახა­ლი თა­ო­ბის მა­ყუ­რე­ბე­ლი.

გარ­და­უ­ვა­ლო­ბა: სწო­რედ რი­ფენ­შ­ტა­ლის

სა­თა­ვე­ში ბე­ნი­ტო მუ­სო­ლი­ნი მო­ექ­ცა (1923

სი­ნამ­დ­ვი­ლე­ში მას არ გა­აჩ­ნია კომ­პ­რო­

ფილ­მე­ბი, მის მი­ერ შექ­მნ ­ ი­ლი ფსევ­დო

წ.), კი­ნომ ბუ­ნებ­რი­ვად და­იწყო დიქ­ტა­ტო­რუ­

მის­ზე წას­ვ­ლის სურ­ვი­ლი, მაგ­რამ დიდ­ხანს

-დოკუმეტები, მი­უ­ხე­და­ვად მა­თი ტექ­ნი­კუ­რი,

ლი მოთხოვ­ნე­ბის სა­პა­სუ­ხოდ მოქ­მე­დე­ბა.

ით­მენს. მის ცნო­ბი­ე­რე­ბა­ზე, უკ­ვე მრა­ვა­ლი

სა­შემ­ს­რუ­ლებ­ლო ოს­ტა­ტო­ბი­სა, გახ­და ტო­ტა­

სი­ყალ­ბე, ში­ში, მა­ყუ­რებ­ლის ცნო­ბი­ე­რე­ბის

ათ­წ­ლე­უ­ლი­ა, სულ უფ­რო და უფ­რო მძაფ­რად

ლი­ტა­რუ­ლი რე­ჟი­მის მეს­ვე­ურ­თა გო­ნებ­რი­ვი

გა­ნუ­ყო­ფელ ნა­წი­ლად იქ­ცა.

მოქ­მე­დებს ნე­ბის­მი­ე­რი აგ­რე­სი­უ­ლი ის­ტო­რი­უ­

­ ის გა­კილ­ვის, და­ მო­ნა­ცე­მე­ბის, სა­ზო­გა­დო­ებ

ლი მოვ­ლე­ნა: ომი, დე­მა­გო­გი­ა, ექ­ს­პან­სი­ა,

ცინ­ვის, გა­შარ­ჟე­ბის, აბუ­ჩად აგ­დე­ბის სა­ბა­ბი...

­ ატ­ვ­რულ­მა და დღემ­დე სა­ინ­ტე­რე­ მა­ღალ­მხ

ძა­ლა­უფ­ლე­ბის­კენ სწრაფ­ვის ჟი­ნი და ა.შ. მას

კაც­თაკ­ვლ ­ ი­სა და რეპ­რე­სი­ე­ბის პა­რა­ლე­ლუ­

სო მი­მარ­თუ­ლე­ბამ, რო­გო­რიც ექ­ს­პ­რე­სი­ო­

სულ უფ­რო მე­ტად აღი­ზი­ა­ნებს კი­ნოს არა

რად, ფა­შიზმს კულ­ტუ­რის სრულ ნი­ვე­ლი­რე­

ნიზ­მი იყო. თუმ­ცა, 1933 წლის არ­ჩევ­ნე­ბის

მა­სობ­რი­ვი, არა­მედ „კოლექტიური“ ხა­სი­ა­თი,

ბა­ში, ადა­მი­ა­ნის ინ­ტე­ლექ­ტის დამ­ცი­რე­ბა­შიც

შემ­დეგ, რო­დე­საც ხე­ლი­სუფ­ლე­ბა ადოლფ

რო­დე­საც რო­მე­ლი­მე ან­ტი­დე­მოკ­რა­ტი­უ­

დებ­დ­ნენ ბრალს. ეს პრო­ცე­სი მე­ო­ცე სა­უ­კუ­ნის

ჰიტ­ლერ­მა და მის­მა ნა­ცის­ტურ­მა პარ­ტი­ამ

­ ოდ ცდი­ლობს, ლი რე­ჟი­მი, თა­ვის­და სა­ზი­ან

ორ­მო­ცი­ან წლებს ეხე­ბა, კა­ცობ­რი­ო­ბამ კი

იგ­დო ხელთ, თით­ქ­მის სრუ­ლი­ად და­იკ ­ არ­გა

ჩა­ა­გო­ნოს მა­ყუ­რე­ბელს, რომ ჯერ სა­ზო­გა­

ამის შემ­დეგ, დი­დი ნა­ბი­ჯე­ბით გა­ნა­ვი­თა­რა

რა­იმ ­ ეს შეც­ვ­ლის იმე­დი...

დო­ებ­რი­ვი თა­ვი­სუფ­ლე­ბის მოთხოვ­ნით უნ­და

სა­კუ­თა­რი სწრაფ­ვა ტო­ლე­რან­ტუ­ლი დე­მოკ­

იცხოვ­როს და მხო­ლოდ შემ­დეგ იფიქ­როს

რა­ტი­უ­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბის შექ­მ­ნი­სა­კენ.

­ ი გან­ვი­თა­რე­ბა ჰპო­ვა ისეთ­მა გერ­მა­ნი­აშ

ეს ქრეს­ტო­მა­თი­ულ ­ ი მა­გა­ლი­თი­ა. სხვა­

ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მის სამ­სა­ხურ­ში მდგო­მი

დას­ხ­ვა ფე­ნის ადა­მი­ან­თა ცხოვ­რე­ბა თა­ვი­სი

პი­როვ­ნულ­ზე. ნე­ბის­მი­ე­რი, ტო­ტა­ლი­ტა­რუ­

­ ი­ლე გზით მი­დი­ო­და, ხო­ლო კი­ნო­სი­ნამ­დვ

ლის­კენ თუნ­დაც მხო­ლოდ სუს­ტად მიდ­რე­კი­

სულ სხვა მი­მარ­თუ­ლე­ბით ცდი­ლობ­და იგი­ვე

ლი რე­ჟი­მის არა­წინ­და­ხე­დუ­ლე­ბაც, პირ­ველ

­ ის მა­ღალ ვას, დაკ­ვე­თა კი­ნო­ში, ყო­ველ­თვ

მა­ყუ­რებ­ლის წარ­მო­სახ­ვის გან­ვი­თა­რე­ბას,

რიგ­ში, აქ ვლინ­დე­ბა. მა­ყუ­რე­ბელს ბეზ­რ­დე­ბა

სა­შემ­ს­რუ­ლებ­ლო ხა­რის­ხ­ზე იყო ორი­ენ­

და პრი­მი­ტი­ულ მა­სას­თან ურ­თი­ერ­თო­ბა­

სა­კუ­თა­რი პი­როვ­ნე­ბის მი­მართ არაფ­რის­მ­თ­ქ­

ტი­რე­ბუ­ლი. ასე რომ არ ყო­ფი­ლი­ყო, მა­შინ

ში ეს წარ­მა­ტე­ბით გა­მოს­დი­ო­და კი­დეც.

მე­ლი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა.

რა­ტომ ითხოვ­დ­ნენ ფა­შის­ტი იდე­ოლ ­ ო­გე­ბი,

თუმ­ცა, მთა­ვა­რი შეც­დო­მა იმ ეპო­ქა­შიც და

ინ­ფორ­მა­ტი­უ­ლო­ბა, კი­ნოს ერ­თ­-ერ­თი

მოგ­ვი­ან ­ ე­ბით გან­ვი­თა­რე­ბულ ის­ტო­რი­ულ

თან­და­ყო­ლი­ლი, ბუ­ნებ­რი­ვი მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­

კი­ნო­ხე­ლოვ­ნე­ბა, უფ­რო მარ­ტი­ვად რომ ით­ქ­

და­მა­ჯე­რე­ბე­ლი ყო­ფი­ლი­ყო ცა­ზე გერ­მა­ნელ მორ­ბე­ნალ სპორ­ტ­ს­მენ­თა გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბა,

მოვ­ლე­ნებ­შიც ის იყო, რომ დროს­თან ერ­

ლი­ა. ნე­ბის­მი­ერ სი­ახ­ლეს, ის არა შორ­ს­მ­ჭ­

ან რის­თ­ვის იყო სა­ჭი­რო თვით­მ­ფ­რი­ნა­ვე­

თად მა­ყუ­რე­ბე­ლი კარ­გავ­და არა მხო­ლოდ

ვ­რე­ტე­ლის პო­ზი­ცი­ი­დან, არა­მედ გა­ცოცხ­

ბის, ტან­კე­ბის დი­დი რა­ო­დე­ნო­ბით ჩვე­ნე­ბის

ნდო­ბას, არა­მედ სურ­ვილს, კი­დევ ცო­ტა

ლე­ბუ­ლი სი­ნამ­დ­ვი­ლის სხვა­დას­ხ­ვაგ­ვა­რი

პა­რა­ლე­ლუ­რად, ჩვე­უ­ლი ყო­ფის დე­ტა­ლე­ბის

­ ი. ხნით ეცხოვ­რა სიც­რუ­ეშ

ინ­ტერ­პ­რე­ტა­ცი­ით გვთა­ვა­ზობს. ამი­ტო­მაც,

ოს­ტა­ტუ­რად წარ­დ­გე­ნა ეკ­რან­ზე საბ­ჭო­თა

ჰიტ­ლე­რის კა­პი­ტუ­ლა­ცი­ი­დან ოცი წლის

დი­დი სიფ­რთ ­ ხი­ლე უნ­და გა­მო­ე­ჩი­ნა კი­ნოს

კი­ნო­ში? ან თუნ­დაც იმ ეპო­ქა­ში მოქ­მე­დი

შემ­დეგ ექ­ს­პ­რე­სი­ო­ნიზმს ახა­ლი მიმ­დი­ნა­რე­

იდო­ლო­გი­ზი­რე­ბის მომ­ხ­რე კა­ცობ­რი­ო­ბას

დი­დოს­ტა­ტი მსა­ხი­ო­ბე­ბი­სა და რე­ჟი­სო­რე­ბის

ო­ბა - მო­დერ­ნიზ­მი მოჰ­ყ­ვა. ერ­თი შე­ხედ­ვით,

იქ, სა­დაც ახალ გმირს ქმნი­და.

თით­ქოს ძნე­ლია პა­რა­ლე­ლის გავ­ლე­ბა,

­ უ­ნის 20-ან წლებ­ში, ჯერ კი­დევ მე­ო­ცე სა­უკ

მი­მართ არ­სე­ბუ­ლი მომ­თხოვ­ნე­ლო­ბა, და პრი­ვი­ლე­გი­ე­ბი, მათ­თან სა­ხე­ლი­სუფ­ლე­ბო

მაგ­რამ თუ ჩა­ვუღ­რმ ­ ავ­დე­ბით, ჰო­ლი­ვუ­დის

მა­შინ, რო­დე­საც გერ­მა­ნი­ა­ში ექ­ს­პ­რე­სი­ო­ნიზ­

წრე­ე­ბის და­ახ­ლო­ე­ბის სურ­ვი­ლი ნე­ბის­მი­ერ

იაფ­ფა­სი­ა­ნი, კო­მერ­ცი­უ­ლი კი­ნოს იდე­ო­ლო­

მ­მა და­ამ­ტ­კი­ცა, რომ კი­ნო ნო­ვა­ცი­ის­თ­ვის

ტო­ტა­ლი­ტა­რულ რე­ჟიმ­ში?

გი­ურ ­ ი სიმ­წი­რე, ხში­რად იგივ­დე­ბა ტო­ტა­

ყო­ველ­თ­ვის ღი­ა­ა, კი­ნო­ძი­ე­ბამ ახა­ლი სა­ხე

ლი­ტა­რიზ­მის მი­ერ და­ნერ­გილ სქე­მას­თან,

შე­ი­ძი­ნა. თუმ­ცა, ძა­ლი­ან მა­ლე, „მესამე რე­ი­

მე­ო­ცე სა­უ­კუ­ნის დიქ­ტა­ტო­რი, ადოლფ ჰიტ­ ლე­რი, ჭა­ბუ­კო­ბა­ში აქ­ტი­უ­რად ხა­ტავ­და და

სა­დაც, ღრმა აზ­რობ­რი­ვი დე­ფი­ცი­ტის

ხის“ ბა­ტო­ნო­ბის ხა­ნა­ში, გერ­მა­ნი­ის პრო­პა­გან­

­ ი, იდი­ლი­უ­რი შე­იძ­ლე­ბა თა­ვი­სი პრი­მი­ტი­ულ

გარ­და, შე­იმ­ჩ­ნე­ვა პერ­სო­ნაჟ­თა გა­მე­ო­რე­ბა,

დის მი­ნის­ტ­რის, იოზეფ ჰე­ბელ­სის ინი­ცი­ა­ტი­

ყო­ფის ამ­სახ­ვე­ლი, ცო­ტა არ იყოს, უღიმ­

გა­მარ­ტი­ვე­ბა, სქე­მა­ტუ­რო­ბა. თა­ვი­სუფ­ლე­ბის

ვით, რე­ჟი­სო­რი ლე­ნი რი­ფენ­შ­ტა­ლი ქმნი­და

ღა­მო პე­ი­ზა­ჟე­ბით, მსოფ­ლიო ხე­ლოვ­ნე­ბის

სა­ხე­ლით ხდე­ბა მა­ყუ­რე­ბელ­თან ამ­გ­ვა­რი

იდე­ო­ლო­გი­ურ ­ ად „გამართულ“ სტი­ლუ­რი,

ის­ტო­რი­ა­ში სა­კუ­თა­რი ად­გი­ლის დამ­კ­ვიდ­

გმი­რე­ბის წარ­დ­გე­ნა, თუ არი­უ­ლი რა­სის პრი­

სა­შემ­სრ ­ უ­ლებ­ლო თვალ­საზ­რი­სით დახ­ვე­

რე­ბა­ზეც ოც­ნე­ბობ­და, მაგ­რამ ასე არ მოხ­და.

ვი­ლე­გი­უ­ლო­ბის, სა­ბო­ლო­ოდ კი­ნოს­თან და­

წილ ფილ­მებს. მოგ­ვი­ა­ნე­ბით, და­ნა­შა­უ­ლის

სა­მა­გი­ე­როდ, ჰიტ­ლერ­მა პირ­და­პირ, ასე­ვე

მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა­ში მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა ეკარ­გე­ბა,

გრძნო­ბის, მძი­მე კომ­პ­ლექ­სის მოქ­მე­დე­ბა,

პრი­მი­ტი­უ­ლად და­ი­მორ­ჩი­ლა კი­ნო­აზ­რი.

რად­გან ად­რე თუ გვი­ან, მა­ყუ­რებ­ლის სულ

რა თქმა უნ­და ხე­ლოვ­ნე­ბის სფე­რო­ებ­ზეც გავ­

­ ავ­ნებს უფ­რო და უფ­რო დი­დი ნა­წი­ლი ამ­ჟღ

რ­ცელ­და. გერ­მა­ნუ­ლი და ფრან­კოს რე­ჟი­მის

აგ­რე­სი­ულ პრო­ტესტს თა­ვად აგ­რე­სი­ულ ­ ი

დრო­ინ­დე­ლი ეს­პა­ნუ­რი კი­ნო იდე­ო­ლო­გი­

ცნო­ბი­ლი­ა, და შე­იძ­ლე­ბა ოდეს­ღაც ეს დიქ­

კი­ნოს პა­სი­უ­რი ექ­ს­პან­სი­ის მი­მართ. ნე­ბის­მი­

ზი­რე­ბის პე­რი­ო­დი­დან დღემ­დე, ინ­ტე­რე­სის

ტა­ტო­რიც ფიქ­რობ­და პო­ე­ზი­ა­ზე, მაგ­რამ მი­სი,

ე­რი თე­მის ინ­ტერ­პ­რე­ტა­ცია კარ­გავს მნიშ­ვ­ნე­

სა­გა­ნი­ა. ცენ­ზუ­რა ეპო­ქის სრულ­ფა­სო­ვა­ნი

ჰიტ­ლე­რის და სხვა დიქ­ტა­ტორ­თა ინ­ტე­რე­სე­

ლო­ბას, რო­დე­საც მას სა­ფუძ­ვ­ლად ამ­გ­ვა­რი

ანა­ლი­ზი წარ­მო­უდ­გე­ნე­ლია იგი­ვე ლე­ნი

ბი, მხო­ლოდ ამ მცი­რე­დით შე­მო­ი­ფარ­გ­ლა.

­ ო­გი­ურ ­ ი პრი­მი­ტი­ვიზ­მი უდევს და იდე­ოლ

რი­ფენ­შ­ტა­ლის „ნებისყოფის ტრი­უმ­ფის“, ან

90

იოსებ სტა­ლი­ნის ახალ­გაზ­რ­დო­ბის­დ­რო­ინ­ დე­ლი პო­ე­ტუ­რი ინ­ტე­რე­სე­ბის შე­სა­ხებ ასე­ვე

სა­მა­გი­ე­როდ, მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი, წარ­მო­უდ­


Tavisufali Tema მაყურებელს ბეზრდება საკუთარი პიროვნების მიმართ არაფრისმთქმელი დამოკიდებულება

გა­და­ღე­ბუ­ლია „არგონავტებიც“ – სა­ბო­

ის და დევ­ნის პრო­ცე­სი. გერ­მა­ნი­აშ ­ ი მცხოვ­

ლო­ოდ, არც ერთ ამ ანი­მა­ცი­ურ ფილმს

­ ი, ოს­კარ რე­ბი მხატ­ვ­რე­ბი – ვა­სი­ლი კან­დინ­სკ

ბო­ლომ­დე სა­ბავ­შ­ვო ფილ­მის სტა­ტუ­სი და

კო­კო­შა, პო­ე­ტე­ბი, მწერ­ლე­ბი ტო­ვებ­დ­ნენ

მხატ­ვ­რუ­ლი ჟღე­რა­დო­ბა არ ჰქო­ნი­ა. თვით

ქვე­ყა­ნას. ფილ­მე­ბი, სადღე­სას­წა­უ­ლო ეპი­

„არგონავტებიც“ კი მა­ყუ­რე­ბელს კოლ­ხე­თის

ზო­დე­ბით და მე­სა­მე რე­იხ ­ ის გან­დი­დე­ბით,

დაბ­ლობ­ზე გან­ვი­თა­რე­ბულ სო­ცი­ალ ­ ურ­-­პო­

აქ­ტი­უ­რად მოქ­მე­დებ­დ­ნენ მა­სე­ბის ფსი­ქო­

ლი­ტი­კურ დრა­მა­ზე მო­უთხ­რობ­და...

ლო­გი­ა­ზე. ამის გა­მო, გაჩ­ნდ ­ ა და­უ­ჯე­რებ­ლო­

რა თქმა უნ­და, ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მი ვერც ერთ ქვე­ყა­ნა­ში ბო­ლომ­დე ვერ დევ­ნი­და

ბის სინ­დ­რო­მი სიტყ­ვი­სად­მი, კი­ნო­სად­მი. 40-ანი წლე­ბის ბო­ლოს და 50-ანი წლე­ბის

თა­ვი­სუ­ფალ აზრს, მაგ­რამ ამ­ჯე­რად მი­სი

და­საწყის­ში, და­სავ­ლე­თი გერ­მა­ნია გა­ნიც­

ორ­სა­ხოვ­ნე­ბის იდენ­ტი­ფი­კა­ცი­ა­ზე გა­მახ­

დი­და თა­ვი­სი ის­ტო­რი­ის ერ­თ­-ერთ ყვე­ლა­ზე

ვილ­და ყუ­რადღე­ბა და სწო­რედ ამი­ტომ,

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან ეტაპს – ეს იყო ფა­შიზ­მ­თან

შე­იძ­ლე­ბა და­ვა­მა­ტოთ, რომ მი­ხე­ილ ჭი­ა­უ­

ან­გა­რიშ­სწ ­ ო­რე­ბა.

რე­ლის „გიორგი სა­ა­კა­ძე“ შო­თა მა­ნა­გა­ძის „ჭირვეული მე­ზობ­ლე­ბი“ და უკ­ვე სოც­რე­ა­ ლიზ­მის კლა­სი­კად ქცე­უ­ლი „ჭრიჭინაც“ იგი­ვე დი­ნე­ბას გა­ნე­კუთ­ვ­ნე­ბა... მი­უ­ხე­და­ვად ამ ზე­და­პი­რუ­ლი თე­მა­ტუ­

­ ის ურ­თუ­ლეს­მა მა­სობ­რი­ვი დამ­ნა­შა­ვე­ობ კომ­პ­ლექ­ს­მა ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვი დეპ­რე­სი­ის ახა­ ლი ეტა­პი შვა. კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი ყო­ველ­თ­ვის აღიქ­ვამს ნე­ბის­მი­ერ ამ ცვლი­ლე­ბას და

­ ა­ვე­ბე­ბი­სა, ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მია რი გან­ს­ხვ

გა­ნა­ვი­თა­რებს მას და­დე­ბი­თი, ან ნე­გა­ტი­ურ ­ ი

­ ი გა­აზ­რე­ბის ყო­ვე­ლი მათ­გა­ნის პრი­მი­ტი­ულ

­ ი და­ახ­ლო­ე­ მი­მარ­თუ­ლე­ბით. გერ­მა­ნი­აშ

მი­ზე­ზი და სა­ფუძ­ვე­ლი. ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მია ის

­ ე­ულ ­ ი დას­ჭირ­და თა­ობ ­ ა­თა ბით ორი ათ­წლ

ათ­ვ­ლის წერ­ტი­ლი, სა­იდ ­ ა­ნაც შემ­დეგ ალ­

ცვლის ჩვე­ულ პრო­ცესს. ­ ­რივ ომის­შემ­დ­გომ­მა პე­რი­ოდ­მა ყო­ველ­მხ

გენ­ლად აქ­ტი­უ­რი ხე­ლოვ­ნე­ბის დარ­გი გახ­და

ტერ­ნა­ტი­ულ ­ ი კი­ნო იწყებს თა­ვის ბრძო­ლას

მათ­თ­ვის კი­ნო – ის, რა­საც ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მი

და ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მია ის, რა­საც სა­ბო­ლო­ოდ

შეც­ვა­ლა კი­ნო­მა­ყუ­რებ­ლის ინ­ტე­რე­სე­ბი,

„მასობრივად“ თვლი­და, ისე, რომ თა­ვად არ

არც ერ­თი ქვეყ­ნის მა­ყუ­რე­ბე­ლი არ მი­ი­ღებს

მაგ­რამ ცო­ტა არ იყოს გა­ან ­ ე­ლა, და­აქ­ვე­ი­თა

იცო­და, რო­გორ შე­უწყობ­და შემ­დეგ ხელს,

დროს­თან ერ­თად...

პრე­ტენ­ზი­ე­ბი ის­ტო­რი­უ­ლი თემ­ტი­კი­სად­მი.

მა­ყუ­რებ­ლი­სა და ხე­ლო­ვან­თა პრო­ტეს­ტის გა­მოღ­ვი­ძე­ბას.

ისე­ვე, რო­გორც 30-40-ანი წლე­ბის საბ­

ახალ­მა თა­ობ ­ ამ ეს ინ­ტე­რე­სი სა­კუ­თა­რი

ჭო­თა დიქ­ტა­ტუ­რა, ადოლფ ჰიტ­ლე­რიც არ

თა­ვის ძი­ე­ბას გა­უ­ტო­ლა. ასე ჩნდე­ბა ხოლ­მე

­ ებ­და სა­ხე­ლოვ­ნე­ბო ძი­ე­ბებს, იგი­ვე აღი­არ

ეკ­რან­ზე ურ­თუ­ლე­სი და სა­ინ­ტე­რე­სო ფი­გუ­რა

მე­ტად იყო მიდ­რე­კი­ლი კე­თილ­დღე­ობ ­ ის,

­ ე­სი­ო­ნიზმს. მას მი­აჩ­ნ­და კუ­ბიზმს, ექ­ს­პრ

­ ო­გი­ი­სად­მი აგ­ ტო­ტა­ლი­ტა­რუ­ლი იდე­ოლ

ფსევ­დო-­ჰუ­მა­ნიზ­მის ქა­და­გე­ბის­კენ, ვიდ­რე

რომ მა­თი უმ­რავ­ლე­სო­ბა თურ­მე უვი­ცო­

რე­სი­უ­ლად და­მო­კი­დე­ბუ­ლი პერ­სო­ნა­ჟი­სა,

გერ­მა­ნუ­ლი. ამის სა­ი­ლუს­ტ­რა­ცი­ოდ საკ­მა­რი­

ბას­თა­ნაა გა­ი­გი­ვე­ბუ­ლი და ა. შ. გერ­მა­ნი­

რო­მე­ლიც დაპყ­რო­ბი­ლის სტა­ტუ­სით აღა­რა­

სია გა­ვიხ­სე­ნოთ გრე­გო­რი ალექ­სან­დ­რო­ვის

ა­ში „ფიოლკიშის“ (გერმანული სოფ­ლუ­რი

სო­დეს იცოცხ­ლებს.

„ცირკი“, „მხიარული ახალ­გაზ­რ­დო­ბა“. ისეთ

პას­ტო­რა­ლის მო­ტი­ვე­ბი) მი­მართ თაყ­ვა­ნის­

ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მ­ში მხო­ლოდ ხან­და­ხან

პა­ტა­რა ქვე­ყა­ნა­შიც კი, რო­გო­რიც სა­ქარ­თ­

ცე­მაც დამ­კ­ვიდ­რდ ­ ა საკ­მა­ოდ დი­დი ხნით...,

იჩენს თავს სა­ნა­ხა­ო­ბის მა­ღალ­პ­რო­ფე­სი­უ­ ლი, მა­ღა­ლოს­ტა­ტუ­რი დო­ნე, რაც რთუ­ლად

საბ­ჭო­თა ტო­ტა­ლი­ტა­რიზ­მი ბევ­რად უფ­რო

­ ი, ვე­ლო­ა, ტო­ტა­ლი­ტა­რუ­ლი არა აგ­რე­სი­ულ

დიქ­ტა­ტო­რი, გერ­მა­ნი­აშ ­ ი ისე­ვე რო­გორც

არა­მედ დე­მა­გო­გი­ურ ­ ი მი­მარ­თუ­ლე­ბის თე­

სხვა ქვეყ­ნებ­ში, გარ­კ­ვე­ულ ჟან­რებს გა­მო­არ­

მიღ­წე­ვა­დია და ამა­ვე დროს ერ­თა­დერ­თი­ა,

მა­ტუ­რი კი­ნოს მომ­ძ­ლავ­რე­ბაც სა­ხე­ზე­ა. და­

ჩევ­და. მი­სი ინ­ტე­რე­სის სფე­როს სი­ყალ­ბით,

რაც ტო­ტა­ლი­ტა­რიზმს შე­უძ­ლი­ა, კი­ნო­სა­გან

იწყო მძი­მე ოც­და­ა­თი­ა­ნი წლე­ბი და ქარ­თულ

­ ი და ჰე­რო­იზ­მით აღ­სავ­სე, რო­მან­ტი­ულ

მო­ითხო­ვოს. ვი­ნა­ი­დან, ის ბო­ლოს და ბო­

კი­ნო­ში გაჩ­ნ­და მულ­ტიპ­ლი­კა­ცი­ა, რო­მე­ლიც

ლი­რი­კულ­თან მი­ახ­ლო­ებ ­ უ­ლი ჟან­რე­ბი წარ­

ლოს გა­ნად­გუ­რე­ბის­კენ მი­მა­ვა­ლი რე­ჟი­მი­ა.

ისე­ვე რო­გორც მხატ­ვ­რუ­ლი და დო­კუ­მენ­

მო­ად­გენ­და. მოხ­და ისე, რომ გერ­მა­ნი­ა­ში

­ ი კა­ნონ­ზო­მი­ერ ­ ე­ბაა და სა­ბედ­ ეს ის­ტო­რი­ულ

ტუ­რი კი­ნო, ვალს იხ­დი­და იდე­ო­ლო­გი­ის

ურ­თუ­ლეს პე­რი­ოდ­ში, 1936 წელს ეროვ­ნუ­ლი

­ ის და­უ­მორ­ ნი­ე­როდ ასე იქ­ნე­ბა, კა­ცობ­რი­ობ ჩი­ლე­ბე­ლი ხა­სი­ა­თი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე.

წი­ნა­შე. ვლა­დი­მერ მუ­ჯირ­მა 1930 წელს

მუ­ზე­უ­მე­ბის ძი­რი­თა­დი ფონ­დე­ბი­დან ამო­ი­

გა­და­ი­ღო ანი­მა­ცი­უ­რი ფილ­მი „გაზაფხული“

ღეს ვან გო­გის, გო­გე­ნის, სე­ზა­ნის, პი­კა­სოს

და ამა­ვე წელს შექ­მ­ნა „შორს აკ­ვა­ნი!“ მი­სი

ნა­მუ­შევ­რე­ბი. აპო­თე­ოზს აღ­წევ­და ემიგ­რა­ცი­

91


industria da Tanamedrove teqnologiebi


sarCevi

მარ­ტინ სკორ­სე­ზეს "ჰუგო" ძვე­ლი ტექ­ნო­ლო­გი­ე­ბის ახა­ლი სი­ცოცხ­ლე

>> დათო გუჯაბიძე

უკ­ვე გა­ი­ა­რა და თა­ვის სა­კუ­თარ ად­გილს ხე­

ცი­ფერ­ბ­ლატს, რომ­ლის მიღ­მაც დე­ტა­ლის

ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რი ატ­რაქ­ცი­ო­ნია და, სა­ნამ

ლოვ­ნე­ბა­ში ეძი­ებს. ვიმ ვენ­დერ­სის „პინა“ და

მას­შტ ­ ა­ბით ვხე­დავთ ბავ­შ­ვის თვა­ლებს.

ხე­ლოვ­ნე­ბად ჩა­მო­ყა­ლიბ­დე­ბო­და, მი­სი

მარ­ტინ სკორ­სე­ზეს „ჰუგო“ იმით გან­სხ ­ვ ­ ავ­დე­ბა

ასე­თი მოძ­რა­ო­ბის უწყ­ვე­ტად შეს­რუ­ლე­ბის

მო­მავ­ლი­სა მის გა­მომ­გო­ნებ­ლებ­საც კი არ

აქამ­დე ჩვენს მი­ერ ნა­ნა­ხი სხვა მო­ცუ­ლო­ბი­თი

უნა­რი არა­ნა­ირ ტრა­დი­ცი­ულ კი­ნო­ტექ­ნი­კას

­ ებ­მა ხომ, მა­თი აზ­რით, სჯე­რო­დათ. ლუ­მი­ერ

ფილ­მე­ბი­სა­გან (მაგალითად, „ავატარი“), რომ

არ შე­უძ­ლი­ა, კი­ნო­გა­დამ­ღე­ბი ვერ­ტმ ­ფ ­ ­რე­ნის­

ძვირ­ფა­სი სა­თა­მა­შო შექ­მ­ნეს, რო­მელ­საც

ავ­ტო­რე­ბი ტექ­ნო­ლო­გი­ის დე­მონ­ს­ტ­რი­რე­ბის

თ­ვი­საც კი ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რი პრობ­ლე­მა იქ­ნე­

თა­ვი­სი არ­სით კი­ნო, პირ­ველ რიგ­ში,

გან­ვი­თა­რე­ბის არა­ნა­ი­რი პეს­პექ­ტი­ვა არ

ფუნ­ქც ­ ი­ით არ კმა­ყო­ფილ­დე­ბი­ან. ამ ფილ­მებ­ში

ბო­და მსგავ­სი ამო­ცა­ნის შეს­რუ­ლე­ბა. ამი­ტომ

ჰქონ­და. ამ მო­საზ­რე­ბა­ში ისი­ნი იმ­დე­ნად იყ­

„3დ“ მხატ­ვ­რუ­ლი სა­ხის შექ­მ­ნის ახა­ლი სა­შუ­ა­

პა­ნო­რა­მა პა­რი­ზის ვაგ­ზალ­ზე სხვა­დას­ხ­ვა

ვ­ნენ დარ­წ­მუ­ნე­ბულ­ნი, რომ ჟორჟ მე­ლი­ესს

ლე­ბა­ა, ძალ­ზე შთამ­ბეჭ­და­ვი სა­შუ­ა­ლე­ბა.

- კაცს რო­მელ­მაც ატ­რაქ­ცი­ონ­ში ხე­ლოვ­ნე­ბა

„ჰუგო“ „პინასგანაც“ გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი­ა,

დროს გა­და­ღე­ბუ­ლი ნა­წი­ლე­ბის­გა­ნაა აწყო­ ბი­ლი და გა­ერ­თი­ა­ნე­ბუ­ლი. უწყ­ვე­ტი კად­რის თი­თო­ე­უ­ლი პერ­სო­ნა­ჟი, ან

და­ი­ნა­ხა, კი­ნო­კა­მე­რა არც კი მიჰ­ყი­დეს. ჟაკ

­ ი ტრა­დი­ცი­უ­ლი კი­ნო­ რა­კი­ღა ამ ფილ­მშ

და ოგი­უსტ ლუ­მი­ერ ­ ე­ბი ალ­ბათ არც ხარ­ბე­ბი

გა­და­ღე­ბა გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბის კომ­პო­ზი­ცი­ის

ჯგუ­ფი ე.წ. „მწვანე ეკ­რა­ნის“ ფონ­ზეა გა­და­ღე­

­ ენ და არც ბო­რო­ტე­ბი, რო­გორც მა­თი ამ იყ­ვნ

­ ის მხო­ლოდ ერ­თ­-ერ­თი შე­მად­გე­ნე­ლი შექ­მნ

­ ე­ბი­თაა გა­ერ­ ბუ­ლი და კომ­პი­უ­ტე­რის სა­შუ­ალ

საქ­ცი­ე­ლის გა­მო შე­იძ­ლე­ბა მოგ­ვეჩ­ვე­ნოს;

ელე­მენ­ტი­ა. მთე­ლი ფილ­მი პრაქ­ტი­კუ­ლად

თი­ან ­ ე­ბუ­ლი ერთ კად­რშ ­ ი. აქ უკ­ვე ლა­პა­რა­კიც

პი­რი­ქით, მა­თი აზ­რით, ახალ­გაზ­რ­და მე­ლი­

მწვა­ნე ეკ­რა­ნით ამო­ფე­ნილ პა­ვი­ლი­ონ­შია

ზედ­მე­ტია დამ­დგ ­ ­მე­ლი კი­ნო­ო­პე­რა­ტო­რის

ე­სი მა­ტე­რი­ალ ­ ურ ზა­რალს გა­და­არ­ჩი­ნეს,

გა­და­ღე­ბუ­ლი. აქ არც ერ­თი დე­კო­რა­ცია

ხე­ლოვ­ნე­ბის ტრა­დი­ცი­ულ ­ ი არ­სე­ნა­ლის შე­

რო­მელ­საც მას კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი უეჭ­ვე­ლად

არაა ბო­ლომ­დე აშე­ნე­ბუ­ლი, აქ კად­რე­ბის

სა­ხებ, რად­გან კა­მე­რით (სტერეოსისტემით)

მო­უ­ტან­და... შეც­დნ ­ ენ ძმე­ბი ლუ­მი­ე­რე­ბი.

უმე­ტე­სო­ბა კომ­პი­უ­ტერ­შია აგე­ბუ­ლი მო­ზა­ი­

გა­და­ღე­ბუ­ლი თი­თო­ე­ულ ­ ი კად­რი მხო­ლოდ

კის მსგავ­სად და მხო­ლოდ ვირ­ტუ­ალ ­ უ­რად

ცალ­კე­ულ ­ ი ელე­მენ­ტე­ბია იმ სუ­რა­თი­სა, რაც

არ­სე­ბობს.

სა­ბო­ლო­ოდ ეკ­რან­ზე შე­იქ­მნ ­ ე­ბა კომ­პი­უტ ­ ე­რუ­

კი­ნო­ტექ­ნო­ლო­გი­ებს, რო­გორც წე­სი, ერ­ თ­გ­ვა­რი „საინკუბაციო“ პე­რი­ო­დი აქვს, რო­ცა

ლი სინ­თე­ზის შე­დე­გად. ამ­დე­ნად, თუ­კი ად­რე

­ ის სა­ხით გა­დის აპ­რო­ იგი ჯერ ატ­რაქ­ცი­ონ ბი­რე­ბას, შემ­დეგ კი უკ­ვე მხატ­ვ­რუ­ლი სა­ხის

სა­ოც­რად შთამ­ბეჭ­და­ვია ფილ­მის პირ­

თი­თო­ეუ ­ლ ­ ი კად­რის სუ­რა­თის შეთხ­ზ­ვა უშუ­ა­

შექ­მნ ­ ის სა­შუ­ა­ლე­ბად გარ­და­იქ­მ­ნე­ბა. ასე იყო

ვე­ლი­ვე პა­ნო­რა­მა, რო­ცა კად­რი 1930-

­ ან­ზე ხდე­ბო­და, დღეს ლოდ გა­და­სა­ღებ მო­ედ

ხმო­ვა­ნი კი­ნოს და­ბა­დე­ბი­სას, ფე­რა­დი კი­ნოს

იანი წლე­ბის პა­რი­ზის სა­ერ­თო ხე­დი­დან

მზა შაბ­ლო­ნე­ბის ტექ­ნი­კურ კომ­პი­ლა­ცი­ას­თან

დამ­კ­ვიდ­რე­ბი­სას და ა.შ. რა­საც ათ­წ­ლე­უ­ლე­ბი

მერ­ცხ­ლის ფრე­ნის სიჩ­ქა­რით და ტრა­ექ­

უფ­რო ხში­რად გვაქვს საქ­მე, რო­მე­ლიც აქამ­

დას­ჭირ­და... ახ­ლაც ასეა – სა­ნამ ხე­ლოვ­ნე­ბად

ტო­რი­ით უახ­ლოვ­დე­ბა ვაგ­ზ­ლის შე­ნო­ბას,

დე უმე­ტე­სად პოს­ტპ ­რ ­ ო­დუქ­ცი­ის ამო­ცა­ნა იყო.

სა­ბო­ლო­ოდ ჩა­მო­ყა­ლიბ­დე­ბა, „3დ“ სტე­რე­ო­

„შეფრინდება“ მა­ტა­რებ­ლე­ბის ბა­ქან­ზე, ჩა­

ამ­გ­ვა­რი ფილ­მე­ბის დამ­დგ ­მ ­ ე­ლი ოპე­რა­ტო­რის

კი­ნო ჯე­რაც ატ­რაქ­ცი­ონ ­ ი­ა, თუმ­ცა ქარ­თვ ­ ელ­მა

ის­რი­ალ ­ ებს მგზავ­რებს შო­რის, გა­და­სე­რავს

ფუნ­ქც ­ ია გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბის შექ­მნ ­ ის ინ­დუს­ტ­რი­

მა­ყუ­რე­ბელ­მა უკ­ვე ნა­ხა, სულ მცი­რე, 2 ფილ­მი,

ფარ­თო მო­საც­დელ დარ­ბაზს და ახ­ლო

­ ის ეკ­რა­ნებ­ზე ამ­დე მი­ვი­და, ამი­ტო­მაც დღე­ის­თვ

რომ­ლებ­ზეც შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, რომ „3დ“-მ

ხე­დამ­დე მი­უ­ახ­ლოვ­დე­ბა დარ­ბა­ზის მე­ორ ­ ე

ასუ­ლი ნე­ბის­მი­ერ ­ ი ფილ­მი ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რად

ე.წ. „ატრაქციონული სა­ინ­კუ­ბა­ციო პე­რი­ოდ ­ ი“

იარუს­ზე გან­თავ­სე­ბუ­ლი უზარ­მა­ზა­რი სა­ა­თის

გა­მარ­თუ­ლია (სხვაგვარად ვერც ავი­დო­და),

93


ორი­გი­ნა­ლუ­რი მხატ­ვ­რუ­ლი სა­ხის შექ­მნ ­ ა გა­

ორი გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბის კომ­ბი­ნა­ცი­ა... და არც

და­სა­ღებ მო­ე­დან­ზე კი იშ­ვი­ა­თო­ბად იქ­ცა.

ერთ სხვა ხე­ლოვ­ნე­ბა­ში ხე­ლოვ­ნე­ბის მთე­

თ­ვე­ლო­შია გა­და­ღე­ბუ­ლი. (http://www.imdb.com/

ლი ის­ტო­რი­ის მან­ძილ­ზე არ არ­სე­ბობს სხვა

title/tt0038888/). დი­ახ, 1946 წელს თბი­ლი­სის

ად­რე­ულ ­ ი მხატ­ვრ ­ უ­ლი სტე­რე­ო­ფილ­მი სა­ქარ­

მა­გა­ლი­თი იმი­სა, თუ რო­გო­რი სრულ­ყო­ფი­

კი­ნოს­ტუ­დი­ა­ში – მი­ხე­ილ ჭი­ა­უ­რე­ლის „ფიცის“

სა­შუ­ალ ­ ე­ბას აძ­ლევს, რომ შე­და­რე­ბით

ლი დი­ნა­მი­კით... გარ­და­იქ­მნ ­ ე­ბა მო­ცუ­ლო­ბა

პა­რა­ლე­ლუ­რად, მი­დი­ო­და მუ­შა­ო­ბა რე­ჟი­სორ

ნაკ­ლე­ბი დრო­ი­თი და მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი და­ნა­

სივ­რ­ცედ, სივ­რ­ცე – მო­ცუ­ლო­ბად, და ორი­ვე

ალექ­სანდრ ან­დ­რი­ევ­ს­კის სტე­რე­ო­ფილ­მ­

ხარ­ჯე­ბით შე­იქ­მ­ნას არარ­სე­ბუ­ლი ლან­დ­

თა­ნა­არ­სე­ბო­ბით ერ­წყ­მის ერ­თმ ­ ა­ნეთს...“

კომ­პი­უ­ტე­რუ­ლი სინ­თე­ზი კი­ნე­მა­ტოგ­რაფს

შაფ­ტე­ბი, ან არ­სე­ბულ პე­ი­ზაჟ­ში ჩა­ე­მა­ტოს (ან

კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის ის­ტო­რი­ას თუ გა­დავ­

ზე „რობინზონ კრუ­ზო“ (ქრონომეტრაჟით 85 წუ­თი). რო­ლებ­ში და­კა­ვე­ბუ­ლი იყ­ვ­ნენ: პა­ველ

ამო­ი­შა­ლოს) ესა­თუ­ის შე­ნო­ბა. ელ­გ­რე­კოს

ხე­დავთ, აღ­მო­ვა­ჩენთ, რომ სტე­რე­ოკ ­ ი­ნოს

კა­დოჩ­ნი­კო­ვი (რობინზონ კრუ­ზო), იური

მი­ერ და­ხა­ტუ­ლი ქა­ლაქ ტო­ლე­დოს ხედ­ში

პირ­ვე­ლი პა­ტენ­ტე­ბი ჯერ კი­დევ 1893 წელს

ლუ­ბი­მო­ვი (პარასკევა), და ვინ­მე ე. სა­ნი­კი­ძე,

რე­ალ ­ უ­რად არ­სე­ბუ­ლი შე­ნო­ბე­ბის ად­გი­ლის

ყო­ფი­ლა გა­ცე­მუ­ლი (გამომგონებლები

რო­მელ­საც რო­ბინ­ზონ კრუ­ზოს დე­დის რო­ლი

ცვლი­ლე­ბა საკ­მა­ოდ დიდ­ხანს იყო ხე­ლოვ­

ჟორჟ დე­მე­ნი და უილი­ამ ფრიზ­-­გრ ­ ი­ნი), ანუ

შე­უს­რუ­ლე­ბი­ა. რო­ბინ­ზო­ნის მა­მის როლ­ში

ნე­ბათ­მ­ცოდ­ნე­ე­ბის და ფსი­ქო­ლო­გე­ბის

კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის ოფი­ცი­ალ ­ უ­რი და­ბა­დე­ბამ­

სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სსრ დამ­სა­ხუ­რე­ბუ­ლი არ­ტის­ტი

მსჯე­ლო­ბის სა­გა­ნი, დღეს კი, უბ­რა­ლოდ

დე 2 წლით ად­რე. კი­ნოს გან­ვი­თა­რე­ბას­თან

ა. სმი­რა­ნი­ნი გა­და­უ­ღი­ათ; ტიტ­რებ­ში მოხ­სე­ნი­

კომ­პო­ზი­ცი­ის სა­ჭი­რო­ე­ბე­ბი­დან გა­მომ­დი­

ერ­თად სტე­რე­ოკ ­ ი­ნოს მი­მართ ინ­ტე­რე­

ე­ბუ­ლი ფილ­მის პრო­დუ­სე­რე­ბი­დან (ფილმის დი­რექ­ტო­რე­ბი) ერ­თ­-ერ­თი ქარ­თვ ­ ე­ლია –

ნა­რე, კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი ამას უპ­რობ­ლე­მოდ

სიც იზ­რ­დე­ბო­და, თუმ­ცა ეს მცდე­ლო­ბე­ბი

ას­რუ­ლებს. ანა­ლო­გი­ურ ამო­ცა­ნას კი­ნო­ში

ექ­ს­პე­რი­მენ­ტუ­ლი შეს­რუ­ლე­ბის დო­ნეს არ

სერ­გეი ტომ­სკ ­ ი და ვიქ­ტორ ცირ­გი­ლა­ძე, ხმის

ად­რე მი­ხატ­ვის, ან მი­მა­კე­ტე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბით

გას­ცი­ლე­ბი­ა. სტე­რე­ო-­კი­ნო­და­ნად­გა­რე­ბი ან

ოპე­რა­ტო­რე­ბი­და­ნაც ერ­თ­-ერ­თი დ. ლო­მი­ძე­ა,

აღ­წევ­დ­ნენ კომ­ბი­ნი­რე­ბუ­ლი გა­და­ღე­ბე­ბის

მე­ტად რთუ­ლი ტექ­ნი­კუ­რი მოწყო­ბი­ლო­ბე­ბი

გრი­მი­ო­რი – ზ. ვახ­ტან­გიშ­ვი­ლი; და­ნარ­ჩე­ნე­

ოს­ტა­ტე­ბი, რომ­ლე­ბიც პერ­ს­პექ­ტი­უ­ლი შე­თავ­

იყო, რომ­ლე­ბიც თი­თო­ე­უ­ლი მა­ყუ­რებ­ლის

ბი – არა­ქარ­თუ­ლი გვა­რე­ბი­ა. მწარ­მო­ე­ბე­ლი

სე­ბე­ბის, რირ­პ­რო­ექ­ცი­ის, ფრონ­ტ­პ­რო­ექ­ცი­ის,

სა­ვარ­ძ­ლის წინ იდ­გ­მე­ბო­და (ამერიკული

სტუ­დი­ებ ­ ად „სტერეოკინო“ და თბი­ლი­სის

ინ­ფ­რა­ეკ­რა­ნის თუ სხვა ტექ­ნი­კუ­რი სა­შუ­ა­

სის­ტე­მა Te­le­vi­ew – გა­მომ­გო­ნებ­ლე­ბი ლო­

კი­ნოს­ტუ­დია მო­იხ­სე­ნი­ე­ბა. აქ­ვე მი­თი­თე­ბუ­

ლე­ბე­ბით ქმნიდ­ნენ ვირ­ტუ­ა­ლურ რე­ა­ლო­ბას

უ­რენს ჰა­მონ­დი და უილი­ამ კე­სი­დი), ან­და

ლი­ა, რომ ფილ­მი რუ­სულ და ქარ­თუ­ლე­ნო­ვან

კი­ნო­ეკ­რან­ზე. ძვე­ლი ოს­ტა­ტე­ბის ფან­ტა­ზია

­ უ­რი რას­ტრ ­ უ­ სა­ჭი­რო ხდე­ბო­და სპე­ცი­ალ

ვა­რი­ან­ტე­ბად ყო­ფი­ლა გა­და­ღე­ბუ­ლი (ისევე

და გა­მომ­გო­ნებ­ლო­ბა აღ­მაფ­რ­თო­ვა­ნე­ბე­

ლი ეკ­რა­ნი (მაგ. მოს­კო­ვის კი­ნო­თე­ატრ

რო­გორც, მა­გა­ლი­თად, „ქეთო და კო­ტე“),

ლი­ა, მა­გა­ლი­თად, ისეთ ფილ­მ­ში, რო­გო­რი­

„მოსკვა“-ში 1941 წელს და­მონ­ტა­ჟე­ბუ­ლი

აგ­რეთ­ვე ისიც, რომ ფილ­მი თით­ქოს ფე­რად

ცაა „ბაღდადელი ქურ­დი“ (The Thi­ef of Bagdad

სე­მი­ონ ივა­ნო­ვის გა­მო­გო­ნე­ბა).

ფირ­ზე („სოვკოლორ“) ყო­ფი­ლა გა­და­ღე­

1940). ასე რომ, კომ­პი­უ­ტე­რუ­ლი სინ­თე­ზი

ორი­ვე ეს სის­ტე­მა უსათ­ვა­ლო მა­ყუ­რე­

ბუ­ლი; თუმ­ცა, ინ­ტერ­ნეტ­ში გან­თავ­სე­ბუ­ლი

ბელ­ზე იყო გათ­ვ­ლი­ლი, მაგ­რამ მო­უხ ­ ერ­

„რობინზონ კრუ­ზოს“ სტე­რე­ო-­თ­რე­ი­ლე­რი

რომ­ლის წი­ნა რგოლ­ზე „კომბინირებული“

­ა ხე­ბე­ლი და ძვი­რი გა­მოდ­გა და გა­ი­მარ­ჯვ

(ისევე, რო­გორც ფილ­მის მო­ნო­ვერ­სი­ა) შავ­­

გა­და­ღე­ბე­ბის გა­მოც­დი­ლე­ბა დგას.

შე­და­რე­ბით იაფ­მა სათ­ვა­ლი­ან­მა სის­ტე­მებ­

-­თეთ­რი­ა, და ალ­ბათ im­d­b-­ზე გან­თავ­სე­ბუ­ლი

მა, რომ­ლებ­შიც მა­ყუ­რე­ბე­ლი სხვა­დას­ხ­ვა

ეს ბო­ლო ორი ცნო­ბა რე­ა­ლო­ბას ნაკ­ლე­ბად

­ ე­ბი­ა­ნი ფე­რის, ან პო­ლა­რი­ზე­ბუ­ლი ფილ­ტრ

შე­ე­სა­ბა­მე­ბა.

გან­ვი­თა­რე­ბის სპი­რა­ლის ახა­ლი რგო­ლი­ა,

რაც შე­ე­ხე­ბა „3დ“-ს 1947 წელს სერ­გეი ეიზენ­შ­ტე­ინ ­ ი თა­ვის

სათ­ვა­ლით უყუ­რებ­და ეკ­რანს, რო­მელ­ზეც სინ­ქ­რო­ნუ­ლად მი­დი­ო­და ორი გა­მო­სა­ხუ­ლე­

სტე­რე­ო­კი­ნოს მხატ­ვ­რუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ ბე­ბით არა­ერ­თი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტი და

სტა­ტი­ა­ში „სტერეოკინოს შე­სა­ხებ“ წერ­და:

ბა. (დღეისთვის თბი­ლი­სის კი­ნო­თე­ატ­რებ­ში

ტექ­ნი­კის ენ­თუ­ზი­ას­ტი იყო და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლი

„ეჭვი იმის მი­მართ, რომ ხვა­ლინ­დე­ლი დღე

გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა ელექ­ტ­რო­ნუ­ლი სტე­რე­ოს ­ ათ­ვა­

(ჩვენში – მაგ. და­ვით კა­კა­ბა­ძე); ბევ­რია კი­ნოს

სტე­რე­ო­კი­ნოს ეკუთ­ვ­ნის, ისე­თი­ვე გუ­ლუბ­რ­

ლე­ე­ბი, რომ­ლე­ბიც მო­ცუ­ლო­ბი­თი ეფექ­ტის

ის­ტო­რი­სათ­ვის უც­ნო­ბი გა­მომ­გო­ნე­ბე­ლი,

ყ­ვი­ლო­ბა­ა, რო­გორც ეჭ­ვი - გა­თენ­დე­ბა თუ

გა­ცი­ლე­ბით მა­ღალ ხა­რისხს იძ­ლე­ვა, თუმ­ცა

რო­მელ­თა ნაშ­რო­მე­ბიც ვერ ჩა­ე­წე­რა დრო­ის

არა ხვა­ლინ­დე­ლი დღე სა­ერ­თოდ“

თი­თო­ე­უ­ლი ასე­თი სათ­ვა­ლის ღი­რე­ბუ­ლე­ბა

მოთხოვ­ნებ­ში და უსა­ხე­ლოდ ჩა­ი­კარ­გა სა­პა­

­ნ ­ ობ­ლად აღე­მა­ტე­ბა.) 100 დო­ლარს საგ­რძ

ტენ­ტო ბი­უ­რო­ე­ბის არ­ქი­ვებ­ში. კი­დევ უფ­რო

ეიზენ­შტ ­ ე­ინ ­ ი თა­ვის მო­საზ­რე­ბას შემ­დე­გი მო­საზ­რე­ბე­ბით ამ­ტ­კი­ცებ­და: „სტერეოკინო-

­ ეს ასეა თუ ისე, უკ­ვე 1930-იან წლებ­ში გა­და­იღ

მე­ტია მა­თი რიცხ­ვი, ვინც სა­პა­ტენ­ტო ბი­უ­რომ­

გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბა იძ­ლე­ვა სამ­გან­ზო­მი­ლე­ბი­ან ­ი

სრულ­მეტ­რა­ჟი­ან ­ ი სტე­რე­ოს­კო­პუ­ლი მხატ­ვ­რუ­

დეც ვერ მი­აღ­წი­ა, მაგ­რამ თი­თო­ე­უ­ლი ასე­თი

სივ­რ­ცის სრულ ილუ­ზი­ას. ამას­თან, ეს ილუ­

ლი ფილ­მე­ბი. ყვე­ლა­ზე ძვე­ლი სტე­რე­ო­ფილ­

მცი­რე ნა­ბი­ჯი თი­თო პა­ტა­რა აგურს დებს

ზია იმ­დე­ნად და­მა­ჯე­რე­ბე­ლი­ა, რომ არა­ვი­

მი, რომ­ლის შე­სა­ხე­ბაც ცნო­ბე­ბი მო­იპ ­ ო­ვე­ბა

ხოლ­მე სა­ერ­თო პროგ­რეს­ში. სტე­რე­ო­კი­ნოს

თარ ეჭვს არ იწ­ვევს – ისე­ვე, რო­გორც არ

– „ნიაგარას ჩან­ჩქ ­ ე­რი“ აშ­შ­-­ში გა­და­უღ ­ ი­ათ

ტექ­ნი­კურ ძი­ე­ბებ­ში ქარ­თ­ვე­ლებ­საც მიგ­ვიძღ­ ვის თურ­მე გარ­კ­ვე­უ­ლი წვლი­ლი:

იწ­ვევს ეჭვს ჩვე­უ­ლებ­რივ კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ში

1914 წელს, 1952 წლამ­დე სხვა­დას­ხვ ­ ა ჟან­რის

მოძ­რა­ო­ბის რე­ა­ლუ­რო­ბა. სივ­რ­ცის ილუ­ზია

48 ერ­თე­უ­ლია და­ფიქ­სი­რე­ბუ­ლი სტე­რე­ოფ ­ ილ­

ერთ შემ­თხ­ვე­ვა­ში და მოძ­რა­ო­ბის ილუ­ზია

მე­ბის სი­ა­ში. (http://en.wikipedia.org/wiki/List–of–

სო­ცი­ა­ლიზ­მის აღ­მ­შე­ნებ­ლო­ბის სი­უ­ჟე­ტებს

მე­ო­რე შემ­თხ­ვე­ვა­ში – სავ­სე­ბით მი­სა­ღე­ბია

3D–films–pre-2005).

შო­რის ასეთ ინ­ფორ­მა­ცი­ა­საც ინა­ხავს: ქარ­თ­ველ­მა ინ­ჟი­ნერ­მა ხა­ტი­აშ­ვილ­მა შექ­მ­ნა

მათ­თვ ­ ი­საც კი, ვინც შე­სა­ნიშ­ნა­ვად იცის, რომ მის თვალ­წინ მოძ­რა­ობ ­ ის დაშ­ლი­ლი ცალ­ კე­უ­ლი უძ­რა­ვი ფა­ზე­ბის მიმ­დევ­რო­ბაა ერთ შემ­თხ­ვე­ვა­ში, ხო­ლო მე­ო­რე შემ­თხ­ვე­ვა­ში – ერ­თი და იგი­ვე საგ­ნის ორ­გან­ზო­მი­ლე­ბი­ა­ნი

94

1939 წელს ქარ­თუ­ლი კი­ნოქ­რო­ნი­კა

სტე­რე­ო­კი­ნო და სა­ქარ­თ­ვე­ლო რა უც­ნა­უ­რა­დაც უნ­და მოგ­ვეჩ­ვე­ნოს, საბ­ჭო­ თა კავ­შირ­ში შექ­მ­ნი­ლი ერ­თ­-ერ­თი ყვე­ლა­ზე

ფე­რა­დი სტე­რე­ოს­კო­პუ­ლი კი­ნო­ა­პა­რა­ტის მო­დე­ლი, მის და­სამ­ზა­დებ­ლად მთავ­რო­ ბამ გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბა მი­ი­ღო და თან­ხე­ბიც გა­მო­ყო. კად­რ­ში ეს ინ­ჟი­ნე­რი პა­ვი­ლი­ო­ნის


კა­მე­რის ირ­გ­ვ­ლივ ფუს­ფუ­სებს და გა­და­ღე­ბის

1950-იან წლებ­ში სტე­რე­ო­კი­ნოს მცი­რეხ­

სი­ის ­ ად­მი მიდ­რე­კი­ლი მა­ყუ­რებ­ლი­სათ­ვის შე­ტე­ვის ამაღ­ლე­ბუ­ლი რის­კის შე­სა­ხე­ბაც,

და­საწყე­ბად ემ­ზა­დე­ბა. მარ­თა­ლი­ა, გა­მომ­

ნი­ა­ნი ბუ­მის პე­რი­ო­დი და­უდ­გა. შე­იქ­მნ ­ა

გო­ნე­ბელ ხა­ტიშ­ვი­ლის მი­ერ შექ­მ­ნი­ლი სტე­

სხვა­დას­ხ­ვა ფორ­მა­ტის და კონ­ფი­გუ­რა­ცი­ის

მაგ­რამ რე­ალ ­ უ­რად, სათ­ვა­ლი­სად­მი პრო­

რე­ო­კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­უ­ლი სის­ტე­მის შე­სა­ხებ

სტე­რე­ოს­კო­პუ­ლი სის­ტე­მე­ბი: 35 მმ-იან სტან­

ტეს­ტი ალ­ბათ უფ­რო იმან გა­მო­იწ­ვი­ა, რომ

სხვა ცნო­ბე­ბი ჯერ­ჯე­რო­ბით ვერ მო­ვი­პო­ვეთ,

დარ­ტულ ფირ­ზე თა­ვი­სუფ­ლად ეტე­ოდ ­ ა სტე­

მა­ყუ­რებ­ლე­ბი, კი­ნო­ატ­რაქ­ცი­ო­ნის ნაც­ვ­ლად,

მაგ­რამ ეს კი­ნო­სი­უ­ჟე­ტი არ­სე­ბობს და ამ

რე­ოწყ­ვი­ლის კად­რი, არ­სე­ბობ­და 70 მმ-იან

ხე­ლოვ­ნე­ბას მო­ითხოვ­დ­ნენ.

სის­ტე­მის შექ­მნ ­ ის მცდე­ლო­ბა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­

ფი­რის სტან­დარ­ტის სტე­რე­ო­კი­ნოც „სტერეო

ხე­ლოვ­ნე­ბის შექ­მ­ნი­სათ­ვის კი სტე­რე­ო­კი­

ში ის­ტო­რი­ა­ში და­ფიქ­სი­რე­ბუ­ლი­ა. ამ­დე­ნად,

-70“, ლა­ზე­რის გა­მო­გო­ნე­ბის შემ­დეგ და­იწყო

ნოს ტექ­ნი­კუ­რი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი იმ დროს

ციფ­რუ­ლი „3დ“-ც ახა­ლი რგო­ლია მო­ცუ­ლო­

ექ­სპ ­ ­რი­მენ­ტე­ბი ჰო­ლოგ­რა­ფი­ულ კი­ნო­შიც.

ბი­თი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის სპი­რალ­ში. სტე­რე­ო­კი­ნოს ტექ­ნი­კუ­რი სტან­დარ­ტე­ბი მო­

და მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, 60-იანი წლე­ბის და­

ჯერ კი­დევ ნა­ად­რე­ვი აღ­მოჩ­ნ­და. ტექ­ნი­კუ­რი პრობ­ლე­მე­ბი იმ­დე­ნად სე­რი­ო­ზუ­ლი იყო, რომ

საწყის­ში მო­ცუ­ლო­ბი­თი კი­ნო მა­ყუ­რებ­ლის

გა­მო­ჩე­ნი­ლი კი­ნო­რე­ჟი­სო­რე­ბი თავს არი­

გა­რე­შე დარ­ჩა. ამის მი­ზე­ზად მა­ყუ­რებ­ლის

­ ენ ამ „ხათაბალას“. ამი­ტო­მა­ცა­ა, რომ დებ­დნ 50-იანი წლე­ბის სტე­რე­ო­კი­ნოს ავ­ტორ­თა

ი­ცავ­და სის­ტე­მებს, სა­დაც სტე­რე­ოწყ­ვი­ლე­ბი

მი­ერ სათ­ვა­ლის გა­კე­თე­ბის აუცი­ლებ­ლო­

გან­თავ­სე­ბუ­ლე­ბი იყ­ვნ ­ ენ არა­მარ­ტო ერ­თ­მა­ნე­

ბას მი­იჩ­ნე­ვენ. მი­ზე­ზი ან­გა­რიშ­გა­სა­წე­ვი­ა,

ჩა­მო­ნათ­ვალ­ში ერ­თა­დერ­თია მარ­თ­ლაც დი­

თის გვერ­დით, არა­მედ ზე­ვით­-­ქ­ვე­ვით,

რად­გან რო­გორც ფე­რა­დი, ისე პო­ლა­რი­ზა­

დი რე­ჟი­სო­რი - ალ­ფ­რედ ჰიჩ­კო­კი, ფილ­მით

ცი­უ­ლი ფილ­ტრ ­ ე­ბი­ან ­ ი სათ­ვა­ლე მხედ­ვე­ლო­

„მკვლელობის შე­საკ­ვე­თად და­რე­კეთ ნო­მერ­

არ­სე­ბობ­და 35-მმ-იან ფირ­ზე ანა­მორ­ფო­ ტუ­ლი და 70-მმ-იანი ფი­რის სტან­დარ­ტე­ბი:

ბის დე­ფექ­ტის მქო­ნე მა­ყუ­რე­ბელს მძლავრ

ზე „M“ (Dial M for Murder 1954) (http://www.imdb.

დის­კომ­ფორტს უქ­მ­ნის; სა­უბ­რო­ბენ ეპი­ლეფ­

com/title/tt0046912/taglines)

95


„ჰუგო“ - წიგ­ნი და ფილ­მი ხე­ლოვ­ნე­ბა – მხატ­ვ­რუ­ლი სა­ხე­ა, კი­ნოს

სამ­ყა­რო იყო - მა­მა­ცი გმი­რე­ბით, რომ­ლე­ბიც

ლაღ­მომ­ჩე­ნია მე­ლი­ეს ­ ი – კი­ნო­ხე­ლოვ­ნე­ბის

სა­მარ­თ­ლი­ა­ნო­ბას იცავ­დნ ­ ენ და იმარ­ჯვ ­ ებ­დნ ­ ენ,

­ა მა­გე­ლა­ნი და კო­ლუმ­ბი. თუმ­ცა კო­ლუმ­ბმ

ბო­რო­ტე­ბა კი მარ­ცხ­დე­ბო­და. და ეს ყვე­ლა­ფე­

სი­ცოცხ­ლის ბო­ლომ­დე არ იცო­და, რომ

მხატ­ვრ ­ ულ სა­ხეს კი სცე­ნა­რი გან­საზღ­ვ­რავს.

რი ძა­ლი­ან შთამ­ბეჭ­და­ვი სწო­რედ იმის გა­მო

ახა­ლი კონ­ტი­ნენ­ტი აღ­მო­ა­ჩი­ნა; მე­ლი­ეს­მა

„ჰუგოს“ წარ­მა­ტე­ბის მი­ზე­ზი ალ­ბათ ძი­რი­თა­

იყო, რომ ეს სუ­რა­თე­ბი წიგ­ნშ ­ ი ბრტყლად კი

კი შე­სა­ნიშ­ნა­ვად იცო­და, თუ რა სამ­ყა­როს

დად მა­ინც ისა­ა, რომ ამ­ბა­ვია კარ­გი: „ჰუგო“

არა სივ­რც ­ უ­ლად იყო შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი - ერ­თგ ­ვ ­ ა­

­ ე­ბის­თ­ვის მხი­ა­რუ­ლი ქმნი­და, რი­თაც ადა­მი­ან

სა­ბავ­შვ ­ ო წიგ­ნის ეკ­რა­ნი­ზა­ცი­ა­ა. წიგ­ნის ჟან­რი

რი „3დ“ ფორ­მა­ტით.

გან­წყო­ბი­ლე­ბა და ხა­ლი­სი მოჰ­ქონ­და. სკორ­სე­ზემ თვალ­ნათ­ლივ დაგ­ვა­ნა­ხა

კი შეთხ­ზუ­ლი ის­ტო­რი­ა­ა, ე.წ. „ფენტესი“ – გა­მო­გო­ნი­ლი ამ­ბა­ვი რე­ა­ლუ­რად არ­სე­ბუ­ლი პი­რე­ბის შე­სა­ხებ. წიგ­ნის ავ­ტო­რი - მწე­რა­ლი და მხატ­ვა­რი ბრა­ია ­ ნ სელ­ზნ ­ ი­კი, პრო­ფე­სი­ით წიგ­ნის დი­

უბ­რა­ლო დამ­თხ­ვე­ვა ნამ­დვ ­ ი­ლად არა­ა, ­ ა ჟორჟ მე­ლი­ეს­ზე რომ სა­ბავ­შ­ვო წიგ­ნმ

ტექ­ნი­კუ­რი სა­თა­მა­შო ხე­ლოვ­ნე­ბად აქ­ცი­ა,

­ ას, სკორ­სე­ზე და­ა­ინ­ტე­რე­სა. შე­იძ­ლე­ბა ით­ქვ

ვინც ეკ­რან­ზე ზღა­პა­რი შექ­მ­ნა, ვინც ადა­მი­ა­ნის

რომ ეს არის მო­ცუ­ლო­ბი­თი წიგ­ნი იმის შე­სა­

სიზ­მა­რე­ულ ­ ი ხილ­ვე­ბი ყვე­ლას­თვ ­ ის და­სა­ნახ

ხებ, თუ რა­ტომ გვიყ­ვარს კი­ნო.

სუ­რა­თად გა­და­აქ­ცი­ა. გიყ­ვართ ზღაპ­რე­ბი? ­ ოვ­ნებთ ფე­რა­დი სიზ­მრ ­ ე­ბის ნახ­ვა? გიყ­ გსი­ამ

ზა­ინ ­ ე­რი­ა, გა­ფორ­მე­ბუ­ლი აქვს სხვა­დას­ხ­ვა სა­ბავ­შ­ვო მწერ­ლის პო­პუ­ლა­რუ­ლი წიგ­ნე­ბი,

მე­ლი­ეს ­ ის დამ­სა­ხუ­რე­ბა; მე­ლი­ეს ­ ია ის, ვინც

კი­ნოს ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რი ფუნ­ქ­ცია - რე­ა­ლო­

ვართ ფე­რა­დი ზღაპ­რე­ბი ეკ­რან­ზე, რომ­ლე­ბიც

1991 წელს კი გა­მო­უ­ცია თა­ვი­სი­ვე და­წე­რი­ლი

ბის და­ფიქ­სი­რე­ბა­ა, კი­ნო­ხე­ლოვ­ნე­ბის ფუნ­ქ­

კე­თი­ლად მთვრდე­ბა? იცო­დეთ, რომ ეს ყვე­ ლა­ფე­რი ჟორჟ მე­ლი­ეს­მა გა­ჩუ­ქათ თქვენ.

და და­სუ­რა­თე­ბუ­ლი სა­ბავ­შ­ვო წიგ­ნი „ჰუდინის

ცია კი რე­ა­ლო­ბის მხატ­ვრ ­ უ­ლი ტრან­სფ ­ ორ­მი­

ყუ­თი“ (The Houdini Box (1991); ამის შემ­დეგ

რე­ბა. რო­გორც კი­ნოს ის­ტო­რია გვიყ­ვე­ბა, ეს

კი­დევ შე­უთხ­ზავს (ამ სიტყ­ვის სრუ­ლი მნიშ­ვნ ­ ე­

პირ­ველ­მა ჟორჟ მე­ლი­ეს­მა შე­იგ­რ­ძნ ­ ო, რის

ლო­ბით) სა­კუ­თა­რი წიგ­ნე­ბი; ერ­თ­-ერ­თია 2007

შემ­დე­გაც კი­ნო ხე­ლოვ­ნე­ბად იქ­ცა (ყოველ

ასე­თი ტექ­ნო­ლო­გი­ურ ­ ი ფილ­მი, რო­მელ­შიც

წელს გა­მო­ცე­მუ­ლი „ჰუგო კაბ­რეს გა­მო­გო­ნე­ბა“

შემ­თხ­ვე­ვა­ში, ასე ამ­ბობს კი­ნოს ის­ტო­რი­ა).

ტექ­ნო­ლო­გია არ იგ­რ­ძნ ­ ო­ბა.

და ძა­ლი­ან კარ­გი­ა, რომ მარ­ტინ სკორ­ სე­ზემ - ხე­ლო­ვან­მა რე­ჟი­სორ­მა გა­და­ი­ღო

(The Invention of Hugo Cab­ret), რის­თ­ვი­საც 2008

მე­ლი­ეს­მა კი­ნო­ტექ­ნო­ლო­გი­ის სა­შუ­ა­ლე­ბით

წელს კალ­დე­კო­ტის მე­და­ლი (Caldecott Medal)

რე­ალ ­ ო­ბის­გან გან­სხ ­ვ ­ ა­ვე­ბუ­ლი სამ­ყა­რო შექ­

მი­უღ ­ ი­ა, რო­გორც ამე­რი­კის სა­უ­კე­თე­სო სა­ბავ­შ­

მ­ნა, რო­მელ­შიც მა­ყუ­რებ­ლი­სათ­ვის ნაც­ნო­ბი

ვო სუ­რა­თე­ბი­ა­ნი წიგ­ნის ავ­ტორს. იმე­დი მაქვს,

პე­სო­ნა­ჟე­ბი, ხა­სი­ათ ­ ე­ბი და ვნე­ბე­ბი მოქ­მე­

ექ­ს­პე­რი­მენ­ტე­ბის პრო­ცეს­ში­ა. ამ­გ­ვა­რი ფილ­ მე­ბის­თვ ­ ის სპე­ცი­ა­ლუ­რი ცალ­კე ფეს­ტი­ვა­ლე­ბი

*** P.S. „3დ“მოცულობითი ტექ­ნი­კა ჯერ კი­დევ

ქარ­თვ ­ ე­ლი გა­მომ­ცემ­ლე­ბი და­ინ­ტე­რეს­დე­ბი­ან

დებ­დ­ნენ. ხე­ლოვ­ნე­ბის ნი­მუ­შის ძი­რი­თა­დი

და ამ წიგ­ნის ქარ­თულ ვა­რი­ანტს გა­მო­უშ­ვე­

ფა­სე­ულ ­ ო­ბაც ხომ სწო­რედ იმით გა­ნი­საზღ­

არ­სე­ბობს, მთელ მსოფ­ლი­ო­ში ენ­თუ­ზი­ას­ტი

ბენ, რად­გან ბრა­ი­ან სელ­ზ­ნი­კის და­წე­რილ და

ვ­რე­ბა, თუ რამ­დე­ნად ორი­გი­ნა­ლუ­რად და

კი­ნო­მე­ოც­ნე­ბე­ნი ნა­ირ­გ­ვარ ცდებს ატა­რე­ბენ

და­ხა­ტულ ამ წიგნს უდა­ვო წარ­მა­ტე­ბა ელის

გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლა­დაა წარ­მო­ჩე­ნი­ლი ის, რაც

და შე­დე­გებს ერ­თ­მა­ნეთს აც­ნო­ბენ. დი­დი

არა­მარ­ტო ბავ­შ­ვებ­ში, არა­მედ მა­თი მშობ­ლე­ბი­

ასე ნაც­ნო­ბი­ა. ამი­ტო­მაც, ფილ­მ­ში „ჰუგო“ ად­

ინ­ტე­რე­სით ადევ­ნე­ბენ ამ პროგ­რესს თვალს

ვი­ლად ჩნდე­ბა პა­რა­ლე­ლე­ბი კი­ნო­ხე­ლოვ­ნე­

კი­ნო­ბიზ­ნე­სის წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბიც. წლი­

­ ა ეტაპს შო­რის, ბის გან­ვი­თა­რე­ბის სხვა­დას­ხვ

დან წლამ­დე გე­ომ ­ ეტ­რი­ულ ­ ი პროგ­რე­სი­ით

მის შე­სა­ხებ ინ­ტერ­ნე­ტი­დან ამოკ­რე­ფი­ლი

რო­ცა ტექ­ნი­კუ­რი პროგ­რე­სი ახალ შე­მოქ­მე­

­ ე­ბა „3დ“ ფილ­მე­ბის და ტე­ლე­არ­ხე­ბის იზ­რდ

მა­სა­ლე­ბის მი­ხედ­ვით, მი­სი მკითხ­ვე­ლე­ბი მარ­

დე­ბით სა­შუ­ა­ლე­ბად იქ­ცე­ოდ ­ ა.

რა­ო­დე­ნო­ბა. სა­ქარ­თვ ­ ე­ლოს ელექ­ტ­რო­ნუ­ლი

სა და ბე­ბი­ა-­ბა­ბუ­ე­ბის წრე­შიც. თა­ვად ეს წიგ­ნი ხელ­ში არ მჭე­რი­ა, მაგ­რამ,

მა­ღა­ზი­ე­ბის ქსელ­ში უკ­ვე საკ­მა­ოდ უხ­ვა­დაა

­ ე­ბი არ იქ­ნე­ბი­ან. ალ­ბათ არის მას­ში ტო ბავ­შვ ისე­თი რამ, რის გა­მოც მარ­ტინ სკორ­სე­ზე მი­სი

სკორ­სე­ზეს ფილ­მშ ­ ი შექ­მ­ნი­ლი სამ­ყა­რო

„3დ“ ტე­ლე­ვი­ზო­რე­ბი. მწარ­მო­ებ­ლე­ბი სა­მოყ­

ეკ­რა­ნი­ზა­ცი­ით და­ინ­ტე­რეს­და. და ეს რა­ღაც ის

მე­ლი­ე­სის ფე­ერ ­ ი­ებ ­ ის კომ­პი­უტ ­ ე­რუ­ლი ვა­რი­ან­

­ ა­მე­რებს სთა­ ვა­რუ­ლო კლა­სის „3დ“ ვი­დე­ოკ

არის, რომ ეს წიგ­ნი მხო­ლოდ კი არ იკითხე­ბა,

ტე­ბი­ა, „ჰუგოს“ კად­რე­ბი მო­ზა­ი­კა­სა­ვი­თაა აგე­

ვა­ზო­ბენ მო­სახ­ლე­ო­ბას საკ­მა­ოდ იაფად. რაც შე­ე­ხე­ბა ქარ­თულ „3დ“ ფილ­მ­წარ­

არა­მედ იყუ­რე­ბა ამ სიტყ­ვის სრუ­ლი მნიშ­ვ­ნე­

ბუ­ლი სახ­ვა­დას­ხ­ვა ელე­მენ­ტა­რუ­ლი ნა­წი­ლე­

ლო­ბით: 533-გვერდიანი წიგ­ნ­ში 284 სუ­რა­თი­ა,

ბის­გან და ისე­ვეა ჩას­მუ­ლი სა­კად­რო სივ­რ­ცე­ში

მო­ე­ბას, ჯერ­ჯე­რო­ბით ად­გი­ლობ­რივ

რომ­ლე­ბიც ტექსტს კი არ ასუ­რა­თე­ბენ, არა­მედ

თი­თო­ე­უ­ლი ელე­მენ­ტი, რო­გორც მე­ლი­ეს ­ ის

ენ­თუ­ზი­ას­ტებს, ინ­ჟი­ნერ ხა­ტი­აშ­ვი­ლის­გან

ავ­სე­ბენ და ხი­ლულს ხდი­ან. სკორ­სე­ზეს ფილ­მ­

ფან­ტას­მა­გო­რი­ებ­ში დი­რი­ჟო­რის მომ­ღე­რა­ლი

გან­ს­ხვ ­ ა­ვე­ბით, ძალ­ზედ უჭირთ ფი­ნან­სუ­

ში მრა­ვა­ლი კომ­პო­ზი­ცია პირ­და­პირ გად­მო­

თა­ვი, რო­მე­ლიც სა­ნო­ტო სის­ტე­მა­ში სხვა­დას­

რი მხარ­და­ჭე­რის მო­პო­ვე­ბა; არა­და, ჩვენც გვყავს ასე­თე­ბი, საკ­მა­ოდ შთამ­ბეჭ­და­ვი

ტა­ნი­ლია წიგ­ნი­დან, თით­ქოს სელ­ზ­ნიკს, წიგ­ნი

ხ­ვა ბგე­რის შე­სა­ბა­მის ნო­ტად იქ­ცე­ვა. კი­ნო­ზე

კი არა, ფილ­მის სა­რე­ჟი­სო­რო კად­რი­რე­ბა

შეყ­ვა­რე­ბუ­ლი ჰუ­გოს სიზ­მ­რე­ბი კი, პრაქ­ტი­კუ­

შე­დე­გე­ბით. სულ ახ­ლა­ხან გა­მომ­გო­ნე­ბელ­მა

(storyboard) გა­ე­კე­თე­ბი­ნოს. ამ­დე­ნად, მარ­ტინ

ლად, ცი­ტა­ტე­ბია მე­ლი­ე­სის ფილ­მე­ბი­დან.

ზა­ზა ლო­მი­ძემ და­ა­პა­ტენ­ტა სტე­რე­ო­გა­მო­სა­

სკორ­სე­ზეს „ჰუგო“ ფილ­მი-­წიგ­ნია – ლა­მა­ზად ­ ით და­ხა­ტუ­ლი ზღაპ­რის წიგ­ნი, და­ახ­ლო­ებ

სკორ­სე­ზეს ფილ­მ­ში უზარ­მა­ზა­რი შრო­მაა ჩა­დე­ბუ­ლი, ისე­ვე რო­გორც მე­ლი­ეს ­ ის ფე­

ხუ­ლე­ბის მი­ღე­ბის ორი­გი­ნა­ლუ­რი სის­ტე­ მა, რომ­ლის ღირ­სე­ბე­ბი მა­ყუ­რებ­ლებ­მა

ისე­თი, ბავ­შვ ­ ო­ბა­ში რომ უჩუქ­ნი­ათ ჩვენ­თვ ­ ის:

­ლ რად ფილ­მებ­ში, რომ­ლებ­საც თი­თო­ეუ

უკ­ვე შე­ა­ფა­სეს სა­გა­ზაფხუ­ლო გა­მო­ფე­ნა­ზე

გა­დაშ­ლი ყდას და ამო­იწ ­ ე­ვა მინ­დორ­ზე მო­ბა­

­ ენ. მე­ლი­ე­სის კადრს ხე­ლით აფე­რა­დებ­დნ

„ექსპო-ჯორჯია 2012“.

ლა­ხე ცხვრე­ბი, მწყემ­სი გო­გო­ნა – ყვა­ვი­ლე­ბით

ფილ­მე­ბი პირ­ვე­ლი­ა, რო­მელ­შიც ანი­მა­ცი­ა,

­ უ­ნე­ებ ­ ის ცი­ხე-­სი­მაგ­ მო­ჩი­თუ­ლი კა­ბით, შუა სა­უკ

თო­ჯი­ნუ­რი მა­კე­ტი და კომ­ბი­ნი­რე­ბუ­ლი გა­

P.P.S. ნე­ტავ სად გაქ­რა ინ­ჟი­ნე­რი ხა­ტი­აშ­ვი­

რე, ქა­რის წის­ქვ ­ ი­ლე­ბი, ბრე­მე­ნე­ლი მუ­სი­კო­სე­

და­ღე­ბის სხვა ელე­მენ­ტე­ბი გაჩ­ნდ ­ ა ეკ­რან­ზე.

ლი და მი­სი კი­ნო­კა­მე­რა?

ბი, მძი­ნა­რე მზე­თუ­ნა­ხა­ვი და ნი­ან­გი – რო­მე­

მომ­დევ­ნო ეპო­ქებ­ში ეს ხერ­ხე­ბი მხო­ლოდ

ლიც მზეს ყლა­პავ­და... რა სა­ო­ცა­რი, ლა­მა­ზი

და­იხ­ვე­წა, თო­რემ რამ­დე­ნი რა­მის პირ­ვე­

96


ანი­მა­ცია – ცვლი­ლე­ბე­ბის ხა­ნა >> ქეთევან ჯანელიძე

იდე­ო­ლო­გია ანი­მა­ცი­ურ კი­ნო­შიც აქ­ტუ­

ანი­მა­ცი­ას სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ჯერ კი­დევ მე­ო­ცე

ნის თავ­გა­და­სა­ვალ­მა“, ბ. შო­ში­ტა­იშ­ვი­ლის

სა­კუ­ნის 20-ანი წლე­ბის მი­წუ­რულს ჩა­ე­ყა­რა

„კაცუნებმა“, ი. დო­ია ­ შ­ვი­ლის “ღამურამ“, ლ.

სა­ფუძ­ვე­ლი, რო­დე­საც კო­ტე მი­ქა­ბე­რი­ძის მი­

ჭყო­ნი­ას „ჟანგიანმა რა­ინ­დმ ­ ა“, თ. სი­ხა­რუ­

მაგ­რამ ქარ­თუ­ლი ეროვ­ნუ­ლი ხა­სი­ა­თის

ერ 1929 წელს გა­და­ღე­ბულ ფილ­მ­ში – „ჩემი

ლი­ძის „გულუბრყვილო ბა­ტი ტა­სი­კოს თავ­

გა­და­ტა­ნა ეკ­რან­ზე ამ­დიდ­რებ­და მის ში­

ა­ლუ­რი იყო და ამას ვე­რა­ვინ გა­ექ­ცე­ო­და,

ბე­ბი­ა“ – ავ­ტო­რებ­მა გა­მო­ი­ყე­ნეს რო­გორც

გა­და­სა­ვალ­მა“, ლ. სუ­ლაქ­ვე­ლი­ძის ფილ­მ­მა

ნა­არსს, გა­ნუ­მე­ო­რე­ბელ ხიბლს ანი­ჭებ­და

თო­ჯი­ნუ­რი ანი­მა­ცი­ა, ასე­ვე გრა­ფი­კუ­ლი

„მიწა თა­ვი­სას მო­ითხოვს“. დ. თა­ყა­იშ­ვი­ლის

მის ფორ­მას. მოგ­ვი­ან ­ ე­ბით, 90-იან წლებ­ში

მოძ­რა­ვი გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბაც. ამა­ვე წელს,

ფილ­მ­მა – „ჭირი“ – კან­ში უმაღ­ლე­სი ჯილ­დო,

სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში შექ­მნ ­ ილ­მა მძი­მე ეკო­ნო­მი­

ვლა­დი­მერ (ლადო) მუ­ჯი­რის თა­ოს­ნო­ბით,

„გრან-პრი“ და­იმ­სა­ხუ­რა სა­უ­კე­თე­სო მოკ­

კურ­მა და პო­ლი­ტი­კურ­მა სი­ტუ­ა­ცი­ამ, ბუ­ნებ­

შე­იქ­მ­ნა მულ­ტ­ს­ტუ­დი­ა, სა­დაც იღებ­დ­ნენ მცი­

ლე­მეტ­რა­ჟი­ა­ნი ფილ­მის ნო­მი­ნა­ცი­აშ ­ ი. ეს

რი­ვი­ა, იმოქ­მე­და ხე­ლოვ­ნე­ბის ამ დარ­გის გან­ვი­თა­რე­ბა­ზეც.

რე მულ­ტ­სი­უ­ჟე­ტებს სხვა­დას­ხ­ვა სა­ხის მხატ­

ის­ტო­რი­ა, დი­დი ხა­ნი­ა, იქ­ცევს ყუ­რადღე­ბას

ვ­რუ­ლი და დო­კუ­მენ­ტუ­რი ფილ­მე­ბის­თ­ვის.

თა­ვი­სი გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი პრო­დუქ­ტი­უ­ლო­

მოგ­ვი­ა­ნე­ბით, 1935 წელს ლა­დო მუ­ჯირ­მა

ბით და მხატ­ვ­რუ­ლი ძი­ებ ­ ე­ბის სპექ­ტ­რით.

თ­ვე­ლო­ში ერ­თა­დერ­თი ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ა­ა,

გა­და­ი­ღო პირ­ვე­ლი მხატ­ვ­რუ­ლი ანი­მა­ ცი­უ­რი ფილ­მი „არგონავტები“, რომ­ლის

­ ი­ან ­ ი კრი­ზი­სის შემ­დეგ, 2003 მრა­ვალ­წლ წლი­დან ეროვ­ნუ­ლი კი­ნო­ცენ­ტ­რი სა­ქარ­

ქარ­თუ­ლი ანი­მა­ცი­უ­რი კი­ნო მსოფ­ლიო

რო­მე­ლიც ყო­ველ­წ­ლი­უ­რად აცხა­დებს კონ­

სტან­დარ­ტე­ბის დო­ნე­ზე იდ­გა, მაგ­რამ იშ­ვი­

კურსს ანი­მა­ცი­უ­რი ფილ­მის და­ფი­ნან­სე­ბის

იყო. სწო­რედ ამ ფილ­მით იწყე­ბა ქარ­თუ­ლი

­ ებ­და შტამ­პე­ბის და თე­მა­ტუ­რი ა­თად იმე­ორ

მო­სა­პო­ვებ­ლად. მი­სი ხელ­შეწყო­ბით უკ­ვე

ანი­მა­ცი­ის ოთხ­მოც­წ­ლი­ან ­ ი ის­ტო­რი­ა. ამ პე­

­ ე­როვ­ნე­ბის ნიშ­ნებს. მი­უ­ხე­და­ვად ერ­თფ

ოც­ზე მე­ტი ფილ­მი შე­იქ­მ­ნა. გარ­და ფი­ნან­სუ­

რი­ოდ­ში 350-მდე სუ­რა­თი შე­იქ­მ­ნა და ბევ­რ­მა

იმი­სა, რომ ანი­მა­ცია ურ­თუ­ლე­სი სფე­როა

რი მხარ­და­ჭე­რი­სა, კი­ნო­ცენ­ტ­რი ეხ­მა­რე­ბა

მათ­გან­მა მსოფ­ლიო აღი­ა­რე­ბაც მო­ი­პო­ვა.

ტექ­ნო­ლო­გი­ურ ­ ი თვალ­საზ­რი­სით, სა­ქარ­თ­

პრო­დუ­სე­რებს, რე­ჟი­სო­რებს თუ დრა­მა­ტურ­

დამ­დ­გმ ­ ე­ლი მხატ­ვა­რი ლა­დო გუ­დი­აშ­ვი­ლი

საკ­მა­ოდ პრეს­ტი­ჟუ­ლი კი­ნო­ფეს­ტი­ვა­ლე­

ვე­ლო­ში მულ­ტიპ­ლი­კა­ტო­რე­ბი გა­ურ­ბოდ­ნენ

გებს მსოფ­ლიო კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფი­ულ სივ­რ­

ბის პრი­ზე­ბი და­იმ­სა­ხუ­რეს ა. ხინ­თი­ბი­ძის

ერ­თ­ფე­როვ­ნე­ბას, ად­ვი­ლად იყე­ნებ­დნ ­ ენ

ცე­ში ინ­ტეგ­რი­რე­ბა­სა და პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლურ

“მტრობამ“, ვ. ბახ­ტა­ძის „ო, მო­და, მო­დამ“,

არ­სე­ბულ გა­მოც­დი­ლე­ბას და სტი­ლი­ზე­ბულ

გან­ვი­თა­რე­ბა­ში. ამ გზა­ზე, ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, უნ­და

ბ. სტა­რი­კოვ­სკ ­ ის „ცრუმორწმუნე ადა­მი­ა­

ფორ­მას ქმნიდ­ნენ ანი­მა­ცი­ა­ში.

ხდე­ბო­დეს ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რი გან­ვით­რე­ბის

97


სი­ახ­ლე­თა ათ­ვი­სე­ბაც, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში კი ეს

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი იყო არა მხო­ლოდ გა­მოც­

მო­ი­პო­ვოს და­ფი­ნან­სე­ბა, რაც ერ­თობ აქ­ტუ­

ყვე­ლა­ფე­რი ძი­რი­თა­დად ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რად

დი­ლე­ბის მი­ღე­ბის თვალ­საზ­რი­სით, არა­მედ

ა­ლუ­რია დღეს ქარ­თუ­ლი ანი­მა­ცი­ურ ­ ი კი­ნოს

კეთდე­ბო­და, და ნე­ბის­მი­ერ სი­ახ­ლეს გან­

სხვა მხრი­ვაც: ფილ­მი ხა­რის­ხი­ა­ნი პრო­დუქ­

გან­ვი­თა­რე­ბის­თვ ­ ის. დამ­ყარ­და ურ­თი­ერ­თო­

ხორ­ცი­ელ ­ ე­ბამ­დე თავ­და­პირ­ვე­ლად იდე­ის

ტია ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვი კრი­ზი­სის ფონ­ზე.

ბე­ბი ამ სფე­როს ძა­ლი­ან ცნო­ბილ და წარ­

სა­ხე ჰქონ­და­;ა­მას ხში­რად სი­ახ­ლის მი­მართ ში­შიც ახ­ლ­და, რაც გა­ნახ­ლე­ბის პრო­ცესს

გი­ორ­გი ქა­მუ­შა­ძე (მედიახელოვნების პრო­ ფე­სი­ულ ­ ი სწავ­ლე­ბის მე­ო­რე კუს­რის სტუ­დენ­

მა­ტე­ბულ პრო­დუ­სე­რებ­თან, რე­ჟი­სო­რებ­თან და ანი­მა­ტო­რებ­თან, რაც ასე­ვე უმ­ნიშ­ვნ ­ ე­

აფერ­ხებ­და;­სწ ­ ო­რედ ამი­ტომ იძენს დღეს

­ ე­ლო­ვა­ნია ეს ფილ­მი, ტი): „ჩემთვის მნიშ­ვნ

ლო­ვა­ნე­სია ქარ­თუ­ლი ანი­მა­ცი­ის მსოფ­ლიო

გან­სა­კუთ­რე­ბულ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბას გან­ვი­თა­რე­

გარ­და იმი­სა რომ მი­ვი­ღე დი­დი პრაქ­ტი­კა,

სივ­რც ­ ე­ში ინ­ტეგ­რა­ცი­ის­თ­ვის.

ბის პერ­ს­პექ­ტი­ვის მქო­ნე ყვე­ლა გზა.

ამ პრო­ექ­ტ­მა და­მა­ნა­ხა ჩე­მი მო­მა­ვა­ლი პრო­ ფე­სი­ის ნამ­დ­ვი­ლი სა­ხე....

ლის პა­რა­ლე­ლუ­რად, პირ­ვე­ლად რო­ბერტ ბო­შის ფონ­დის მხარ­და­ჭე­რით გა­ი­მარ­თა

მსოფ­ლიო ანი­მა­ცი­ა­ში დღეს უახ­ლე­სი ტექ­ნო­ლო­გი­ე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბით ხდე­ბა ახა­ლი

­ ი ფეს­ტი­ვა­ წელს, შტუდ­გარ­ტის ანი­მა­ცი­ურ ნა­ნა სა­მა­ნიშ­ვი­ლი (­ ა­ნი­მა­ტო­რი ბო­შის ფონ­ დის მი­ერ ორ­გა­ნი­ზე­ბუ­ლი ფო­რუ­მის ჟი­უ­რის

სა­ხე­ებ ­ ის და პერ­სო­ნა­ჟე­ბის დამ­კვ ­ იდ­რე­ბა. სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში თა­ნა­მედ­რო­ვე ანი­მა­ცი­ურ ­ ი

ანი­მა­ცი­ის კო-­პ­რო­დუქ­ცი­ის ფო­რუ­მიც­.­სა­ქარ­

­ ი ახ­ლა იკი­დებს ტექ­ნო­ლო­გი­ებ

­ ე­ლო­ვან შეხ­ვედ­რა­ზე თ­ვე­ლო­დან ამ მნიშ­ვნ

ფეხს. სი­ახ­ლე თა­ვის­თა­ვად გარ­

­ ი: და­თო რამ­დე­ნი­მე მო­ნა­წი­ლე იყო მიწ­ვე­ულ

და­უ­ვა­ლი პრო­ცე­სის შე­დე­გია და

კიკ­ნა­ვე­ლი­ძე, გი­ორ­გი ივა­ნიშ­ვი­ლი, ნა­თია

ამი­ტომ მი­სი ათ­ვი­სე­ბაც ად­რე თუ

ნი­კო­ლაშ­ვი­ლი, ვლა­დი­მერ კა­ჭა­რა­ვა და

გვი­ან, გა­დარ­ჩე­ვის პრინ­ცი­პით,

სან­დ­რო ქა­თა­მაშ­ვი­ლი. ანი­მა­ტო­რი ნა­ნა

მაგ­რამ მა­ინც იწყე­ბა. მთა­ვა­რი­ა,

სა­მა­ნიშ­ვი­ლი ამ ფო­რუ­მის ჟი­უ­რის წევ­რი იყო.

თვით­მიზ­ნუ­რი სა­ხე არ მი­ი­ღოს

ქარ­თუ­ლი ანი­მა­ცი­ის მი­მართ ინ­ტე­რე­სი არც

პა­ტა­რა ქვეყ­ნებ­ში ნე­ბის­მი­ერ ­ ი

უსა­ფუძ­ვ­ლოა და არც არა­ბუ­ნებ­რი­ვი. მი­უხ ­ ე­და­

ტექ­ნო­ლო­გი­ურ ­ ი შტამ­პის დამ­კ­

ვად იმი­სა, რომ მსოფ­ლი­ოს ანი­მა­ცი­ურ კი­ნო­

ვიდ­რე­ბამ. სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ახა­ლი ტექ­

წარ­მო­ე­ბა­ში სულ უფ­რო სწრა­ფად იც­ვ­ლე­ბა

ნო­ლო­გი­ის გა­მო­ყე­ნე­ბით სულ

გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბის და ზო­გა­დი ტექ­ნო­ლო­გი­ე­ბის ტენ­დენ­ცი­ე­ბი, პა­ტა­რა ქვეყ­ნის მი­ერ წარ­მო­ე­

რამ­დე­ნი­მე ფილ­მი შე­იქ­მ­ნა.

ბუ­ლი პრო­დუქ­ცია სწო­რედ ამ პა­ტარ­-­პა­ტა­რა

ერ­თ­-ერ­თი მათ­გა­ნია და­ვით

­ ის გა­მო იქ­ცევს ყუ­რადღე­ბას. ნო­ვა­ცი­ებ

სი­ხა­რუ­ლი­ძის „გავარდნილები“.

ფო­რუ­მის ჟი­უ­რის გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბით,

თუ შე­ვა­და­რებთ ამ ორი სა­შემ­ს­ რუ­ლებ­ლო პრო­ცე­სის ფი­ნან­სურ

„საუკეთესოდ მომ­ზა­დე­ბულ პრო­ექ­ტად“ და­სა­ ხელ­და ნა­თია ნი­კო­ლაშ­ვი­ლის მოკ­ლე ანი­მა­

ღი­რე­ბუ­ლე­ბას, აღ­მოჩ­ნდ ­ ე­ბა,

ცი­უ­რი ფილ­მის პრო­ექ­ტი „ლილე". სა­ინ­ტე­რე­სო

რომ სამ­გან­ზო­მი­ლე­ბი­ან ­ ი გრა­

ფაქ­ტია ისიც, რომ ქარ­თვ ­ ე­ლი მო­ნა­წი­ლე­ე­ბი

ფი­კა თა­ნა­მედ­რო­ვე სტან­დარ­ ტე­ბის დო­ნე­ზე შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი

თით­ქ­მის ერ­თ­ნა­ი­რად აფა­სე­ბენ ფო­რუმს.

ტრა­დი­ცი­ულ ხე­ლით ნა­ხატ

სან­დ­რო ქა­თა­მაშ­ვი­ლი, ქარ­თუ­ლი დე­ლე­გა­ ცი­ის ერ­თ­-ერ­თი წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი თვლის,

­ ე შე­ღა­ვა­თი­ა­ნი ნამ­დ­ ანი­მა­ცი­აზ

რომ ეს პრო­ექ­ტი გახ­დე­ბა ცვლი­ლე­ბე­ბის

ვი­ლად არ გახ­ლავთ. აღ­სა­ნიშ­ნა­ვი­ა, რომ სწო­რედ

და­საწყი­სი თა­ნა­მედ­რო­ვე ქარ­თულ ანი­მა­ცი­ა­ ში. პრო­დუ­სე­რი ვო­ვა კა­ჭა­რა­ვა, ამ­ბობს, რომ

წევ­რი): აღ­სა­ნიშ­ნა­ვი­ა, რომ ჩვენ ულ­რიხ

ქარ­თუ­ლი ხე­ლით ნა­ხა­ტი ფილ­მე­ბი იწ­ვევს სულ უფ­რო მეტ ინ­ტე­რესს უცხო­ელ­თა მხრი­დან.

ბო­შის ფონ­დის მი­ერ ორ­გა­ნი­ზე­ბუ­ლი პრო­

ვეგენას­ტის (კინომცოდნე, შტუტ­გარ­ტის ანი­

ექ­ტი სა­ინ­ტე­რე­სო იყო რამ­დე­ნი­მე მი­ზე­ზის

მა­ცი­უ­რი კი­ნოფეს­­ტივა­ლის ხელ­მ­ძღ­­ვა­ნელი)

­ ო­ბა, გა­ჯე­რე­ბუ­ლი ქარ­თუ­ლი ხე­ლით მხატ­ვრ

გა­მო: ყვე­ლა პრო­დუ­სერ­მა კი­დევ ერ­თხელ

მიწ­ვე­ვით ვი­ყა­ვით ჩა­სუ­ლი. ფო­რუმ­ზე სხვა­

ნა­ცი­ონ ­ ა­ლუ­რი და ამავ­დრ ­ ო­უ­ლად ზო­გად­სა­კა­

შე­ა­მოწ­მა ის, თუ თუ რამ­დე­ნად სა­ინ­ტე­რე­სოა

დას­ხ­ვა ქვეყ­ნი­დან წარ­მოდ­გე­ნილ პრო­ექ­

ცობ­რიო შტრი­ხე­ბით, ერ­თ­გვ ­ ა­რი სა­ვი­ზი­ტო ბა­

სა­კუ­თა­რი პრო­ექ­ტი სა­ერ­თა­შო­რი­სო ბა­ზარ­ზე;

­ ე­თე­სოდ და­სა­ხელ­და ნა­თია ტებს შო­რის სა­უკ

რა­თიც შე­იძ­ლე­ბა გახ­დეს ქარ­თუ­ლი ანი­მა­ცი­ი­

კავ­კა­სი­ის ხე­ლოვ­ნე­ბა­ში არ­სე­ბუ­ლი პრო­ცე­სე­

ნი­კო­ლაშ­ვი­ლის „ლილე“, რო­მე­ლიც ახ­ლა

სათ­ვის. სტი­ლი­ზე­ბუ­ლი ნა­ხა­ტი გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბით

­ ექ­ ბი კი გან­სა­კუთ­რე­ბით თვით­მ­ყო­ფად პერ­სპ

უკ­ვე უცხო­ელ პარ­ტნ ­ ი­ო­რებ­თან ერ­თად უნ­და

აზ­როვ­ნე­ბის ტენ­დენ­ცია ქარ­თუ­ლი ანი­მა­ცი­უ­რი

ტი­ვებს ბა­დებს ქარ­თუ­ლი ანი­მა­ცი­ის­თ­ვი­საც.

გან­ხორ­ცი­ელ­დეს.

კი­ნოს და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი თვი­სე­ბა გახ­და.

ნა­თია ნი­კო­ლაშ­ვი­ლის თქმით, ფო­რუმ­ში

ფო­რუ­მი ნე­ბის­მი­ე­რი დე­ბი­უ­ტან­ტის­თ­ვის

მო­ნა­წი­ლე­ობ ­ ა უკ­ვე ძა­ლი­ან დი­დი გა­მოც­დი­

თუ გა­მოც­დი­ლი მულ­ტიპ­ლი­კა­ტო­რის­თ­ვის

ლე­ბა­ა; ეხ­მა­რე­ბა და ზრდის მას, რო­გორც

ახა­ლი სის­ტე­მუ­რი ცვლი­ლე­ბე­ბის ასათ­ვი­

ანი­მა­ტორს.

სებ­ლად ეს უმოკ­ლე­სი გზა­ა. ფო­რუ­მებ­ში

ელი­ნა ტოვ­სტ ­ ა­ნოვ­ს­კა­ი­ამ თქვა, რომ

­ ი­ა. ეს არის, მო­ნა­წი­ლე­ო­ბა ძა­ლი­ან დრო­ულ

­ ს მე­დი­ახ ­ ე­ლოვ­ნე­ბის (სამხატვრო აკა­დე­მი­იი

საკ­მა­ოდ დი­დი გა­მოც­დი­ლე­ბის მი­ღე­ბის

ფა­კულ­ტე­ტის კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბუ­ლი) პრო­ექტ

­ ე­ვა, სა­შუ­ა­ლე­ბა. ფილ­მის ავ­ტო­რი უკეთ ერ­კვ

­ ა მის­თ­ვის სა­ინ­ტე­რე­სო და „ბებოზე“ მუ­შა­ობ

თუ რო­გორ გა­ნა­ვი­თა­როს პრო­ექ­ტი და

98


kinosTvis erTad


"თავს ძა­ლი­ან ბედ­ნი­ერ ­ ად ვგრძნობ"

ქარ­თუ­ლი კი­ნოს ხვა­ლინ­დელ დღეს, რა

მი­სი და­ნა­ხუ­ლი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე უყუ­რებს

ლე­ბა სირ­თუ­ლედ არ გა­და­იქ­ცე­ვა. ხედ­ვა

თქმა უნ­და, ის თა­ობ ­ ა გან­საზღ­ვრ ­ ავს, რო­მე­

ნა­წარ­მო­ებს. სწო­რედ ამან და­მა­ინ­ტე­რე­სა.

თან­და­ყო­ლი­ლი ნი­ჭი­ა. სამ­წუ­ხა­როდ, ან

ლიც ახ­ლა ეუფ­ლე­ბა რთულ და ამ­ვე დროს

ასე რომ, ეს მხო­ლოდ ხე­ლო­ბა არა­ა.

გაქვს, ან – არა...

გა­ნუ­მე­ორ ­ ე­ბე­ლი ხიბ­ლით გა­მორ­ჩე­ულ პრო­ფე­სი­ებს კი­ნო­ში. სა­ინ­ტე­რე­სო­ა, რას

სა­ინ­ტე­რე­სო სიტყ­ვა ახ­სე­ნე – ხე­ლო­ბა. აი,

შეძ­ლე­ბის­დაგ­ვა­რად და­ა­კონ­კ­რე­ტე,

ფიქ­რო­ბენ ისი­ნი იმა­ზე, რაც მა­თი ცხოვ­რე­

ამ ხე­ლო­ბა­ში იმ­პ­რო­ვი­ზა­ცი­ას დი­დი რო­ლი

ამ­ჟა­მად რა გა­ინ­ტე­რე­სებს - დო­კუ­მენ­ტუ­რი,

ბის გა­ნუ­ყო­ფელ და ხან­და­ხან უმ­თავ­რეს

ენი­ჭე­ბა ხოლ­მე. უამ­რა­ვი პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლი

მხატ­ვ­რუ­ლი თუ ანი­მა­ცი­ურ ­ ი კი­ნო?

ნა­წილს შე­ად­გენს...

იქ­ცევს ალ­ბათ შენს ყუ­რადღე­ბას, მაგ­რამ იქ­ ნებ და­ა­სა­ხე­ლო ოპე­რა­ტო­რი, რო­მე­ლიც ამ

ზა­ზა: მხატ­ვრ ­ უ­ლი, სრულ­მეტ­რა­ჟი­ა­ნი კი­ნო.

ეტაპ­ზე ყვე­ლა­ზე მე­ტად გა­ინ­ტე­რე­სებს?

მოკ­ლე­მეტ­რა­ჟი­ან ფილ­მებ­ში, ჩე­მი აზ­რით,

თუ რა პრო­ფე­სია უნ­და გახ­დეს მის­თ­ვის

ზა­ზა: ისევ მი­ხე­ილ კა­ლა­ტო­ზიშ­ვი­ლი უნ­და

ჩა­დე­ბა, ღი­რე­ბუ­ლის ჩა­ტე­ვა. შე­იძ­ლე­ბა, სწო­

დღეს ჩვენ ვსა­უბ­რობთ ერ­თ­-ერთ ურ­თუ­ ლეს არ­ჩე­ვან­ზე, რო­დე­საც ადა­მი­ა­ნი წყვეტს,

ჯერ­ჯე­რო­ბით უფ­რო რთუ­ლია რა­ღა­ცის

უმ­თავ­რე­სი.­რამ გა­ნა­პი­რო­ბა შე­ნი არ­ჩე­ვა­ნი;

გა­ვიხ­სე­ნო. სა­ერ­თოდ, მსოფ­ლიო კი­ნო ამ

რედ ამ მი­ზე­ზით მა­ინ­ტე­რე­სებს მხატ­ვ­რუ­ლი

რო­გორ მოხ­და, რომ ასე­თი რთუ­ლი პრო­ფე­

პრო­ფე­სი­ის არა­ერთ დიდ წარ­მო­მად­გე­ნელს

ფილ­მი ყვე­ლა­ზე მე­ტად.

­ ი­ სი­ი­სად­მი გა­გიჩ­ნ­და ინ­ტე­რე­სი? სა­მარ­თლ

იც­ნობს. მა­გა­ლი­თად: ვი­ტო­რიო სტო­რა­რო,

ა­ნად ით­ვ­ლე­ბა, რომ ეს ერ­თ­-ერ­თი ყვე­ლა­ზე

ძი­გა ვერ­ტო­ვი, სერ­გეი ურუ­სევ­ს­კი... თუნ­დაც,

რთუ­ლი დარ­გი­ა. არ­სე­ბობს მო­საზ­რე­ბაც,

ქარ­თ­ვე­ლე­ბი: ლე­ვან პა­ა­ტაშ­ვი­ლი, ლო­მერ

სა­ო­პე­რა­ტო­რო ხე­ლოვ­ნე­ბას დღე­ვან­დელ

რომ ოპე­რა­ტო­რო­ბა ე.წ. „საშემსრულებლო“,

ახ­ვ­ლე­დი­ა­ნი... არი­ან ოპე­რა­ტო­რე­ბი, მა­გა­

ქარ­თულ კი­ნო­ში, და რო­გორ შე­იძ­ლე­ბა დაძ­

„ხელოსნური“ საქ­მეა და არა შე­მოქ­მე­დე­ბი­თი.

ლი­თად ვი­ტო­რიო სტო­რა­რო, რო­მე­ლიც

ლი­ოს შენ­მა თა­ო­ბამ არ­სე­ბუ­ლი პრობ­ლე­მე­

­რა თქმა უნ­და, ამ­გ­ვა­რი კა­ტე­გო­რი­უ­ლი მო­საზ­

უდა­ვოდ დი­დი ოს­ტა­ტია და ასე­ვე ძა­ლი­ან

ბი? იქ­ნებ გსურს, რა­მე უთხ­რა შე­ნი თა­ო­ბის

რო­გორ ფიქ­რობ, რა სირ­თუ­ლე­ე­ბი აქვს

რე­ბე­ბი ყვე­ლა პრო­ფე­სი­ას­თან მი­მარ­თე­ბით

პო­პუ­ლა­რუ­ლია ჩვენს უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში. მაგ­

კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტებს – მათ, ვინც კი­ნო­ში

შე­იძ­ლე­ბა გა­მო­ით­ქვ ­ ას, თუმ­ცა სა­ინ­ტე­რე­სო­ა,

რამ, ჩე­მი აზ­რით, სტო­რა­როს ხედ­ვა­ში უფ­რო

შენ­თან ერ­თად იმუ­შა­ვებს?

თა­ვად რას ფიქ­რობ ამა­ზე?

მე­ტია მხატ­ვ­რი­სე­უ­ლი – ის ძი­რი­თა­დად ფერ­თან მუ­შა­ობს. მი­ხე­ილ კა­ლა­ტო­ზიშ­ვი­ლის

ზა­ზა: სა­მუ­შა­ოს, საქ­მის მო­ძი­ებ ­ ის პრობ­

ზა­ზა: (ზაზა ცქი­ტიშ­ვი­ლი - სა­ქარ­თ­ვე­ლოს

„ჯიმ შვან­თე“ კი შავ­-­თეთ­რი ფილ­მი­ა, მაგ­რამ

ლე­მა, ალ­ბათ, ისე­ვე რო­გორც ზო­გა­დად

შო­თა რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­რი­სა და კი­ნოს

პირ­ვე­ლი­ვე კად­რი­დან ყვე­ლა­ფე­რი გა­სა­გე­

­ იც დგას. ქარ­თულ კი­ნო­ში, ჩემს პრო­ფე­სი­აშ

­ ი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის, კი­ნო-­ტე­ლე სა­ხელ­მწ

ბია ჩემ­თ­ვის... ესაა ნამ­დ­ვი­ლი ხე­ლო­ვა­ნის

საქ­მე ისა­ა, რომ ჩვენს თა­ო­ბა­შიც, სირ­თუ­

ფა­კულ­ტე­ტის კი­ნო­სა­ოპ ­ ე­რა­ტო­რო სპე­ცი­ა­

თვა­ლით და­ნა­ხუ­ლი სამ­ყა­რო, რო­მე­ლიც

­ ის დაძ­ლე­ვას ხში­რად სხვა ქვე­ყა­ნა­ში ლე­ებ

­ ე კურ­სის სტუ­დენ­ტი. ხელ­მ­ძღ­ ლო­ბის მე­ორ

მა­ღალ­მ­ხატ­ვ­რუ­ლი გრა­ფი­კის ნი­მუ­ში­ა.

­ ეს კე­თე­ბას ამ­ჯო­ბი­ნე­ბენ. წვა­ლე­ბა რა­იმ არა­ვის უნ­და და არ­ჩე­ვანს იმ ქვეყ­ნებ­ზე

ვა­ნე­ლი - ნუგ­ზარ ნო­ზა­ძე. (ბაკალავრიატი) ­ ე­ბა ჩემს არ­ჩე­ვანს, თავ­და­პირ­ რაც შე­ეხ

რო­გორ ფიქ­რობ, რა არის შენს მი­ერ

აკე­თე­ბენ, სა­დაც უკ­ვე არის კი­ნო­ბა­ზა­რიც და

ვე­ლად კი­ნო­რე­ჟი­სო­რო­ბა­ზე ვფიქ­რობ­დი.

არ­ჩე­უ­ლი პრო­ფე­სი­ის მთა­ვა­რი და ძი­რი­თა­

წარ­მო­ებ ­ აც. რამ­დე­ნად შე­მიძ­ლია რჩე­ვის

ოპე­რა­ტო­რო­ბა მი­ხე­ილ კა­ლა­ტო­ზიშ­ვი­ლის

დი სირ­თუ­ლე­ე­ბი?

მი­ცე­მა, არ ვი­ცი, მაგ­რამ მა­ინც ვიტყო­დი,

ზა­ზა: სირ­თუ­ლეს ვერ და­ვარ­ქ­მევ, მაგ­რამ

ვეშ­ვე­ბით თვით­მიზ­ნურ, ზედ­მეტ ძი­ე­ბებს და

რომ მო­მავ­ლის­თვ ­ ის უკე­თე­სი იქ­ნე­ბა, თუ მო­

ნა­მუ­შევ­რე­ბის ნახ­ვამ გა­და­მაწყ­ვე­ტი­ნა ვნა­ხე „ჯიმ შვან­თე“ და მივ­ხვ ­ ­დი, რომ ოპე­რა­ტო­ რო­ბა მხო­ლოდ ხე­ლოს­ნო­ბა არ არის, ის

ჩე­მი აზ­რით, ამ­ჟა­მად ხედ­ვის კრი­ზი­სის ეტა­

გა­მო­გო­ნე­ბებს, ვი­მუ­შა­ვებთ მარ­ტი­ვად – არ

ბევ­რად მე­ტი­ა, და ძა­ლი­ან და­მა­ინ­ტე­რე­სა ამ

პი­ა. ხედ­ვა ის არის, რა­საც ვე­რა­ვის ას­წავ­ლი.

არის სა­ჭი­რო არაფ­რის გარ­თუ­ლე­ბა და თავ­

მხრივ ყვე­ლა­ფერ­მა. ოპე­რა­ტორს შე­უძ­

და­ნარ­ჩე­ნი ყვე­ლა­ფე­რი ის­წავ­ლე­ბა: წე­სე­ბი,

სა­ტეხ გა­უგ ­ ებ­რო­ბამ­დე მიყ­ვა­ნა. ყვე­ლა­ფე­რი

ლია თა­ვი­სი სამ­ყა­რო აჩ­ვე­ნოს. სა­ერ­თოდ,

ხერ­ხე­ბი, მხატ­ვ­რუ­ლი მე­თო­დე­ბი. თუ ხედ­ვაც

­ უ­რი ხომ ყო­ველ­თ­ვის ძა­ლი­ან მარ­ტი­ გე­ნი­ალ

მა­ყუ­რე­ბე­ლი ოპე­რა­ტო­რის ნა­ხე­ლა­ვი­დან,

გაქვს და სურ­ვი­ლიც, მა­შინ ტექ­ნი­კის და­უფ­

ვი და ყვე­ლა­სათ­ვის გა­სა­გე­ბი­ა?!..

100


sarCevi

ფოტო: ხათუნა ხუციშვილი

ნუცი წიქარიძე

გიორგი ბაიდაური

ირაკლი ფაღავა

თაკო ფოლადაშვილი

101


ჯამბაკურ ბაქრაძე

ზაზა ცქიტიშვილი

თქვენთ­ვის პრო­ფე­სია და რამ გა­ნა­პი­რო­ბა

სა­შუ­ა­ლე­ბა, ბავ­შ­ვო­ბი­დან­ვე ტე­ლე­ვი­ზო­რი

ორ­გი ბა­იდ ­ ა­უ­რი, ირაკ­ლი ფა­ღა­ვა, ჯამ­ბა­კურ

კი­ნოდ­რა­მა­ტურ­გი­ა­ში მუ­შა­ო­ბის ასე­თი და­ჟი­

იყო... ბო­ლოს მივ­ხვ ­ ­დი, რომ რე­ჟი­სო­რო­ბა

ბაქ­რა­ძე - კი­ნოდ­რა­მა­ტურ­გე­ბი

ნე­ბუ­ლი სურ­ვი­ლი?

მინ­და, რომ ეს არ არის მხო­ლოდ სპე­ცი­ა­

თა­კო ფო­ლა­დაშ­ვი­ლი, ნუ­ცი წი­ქა­რი­ძე, გი­

ლო­ბა. ის, რა­ღაც ბევ­რად მე­ტია და ამი­ტომ,

­ ე­ლოს შო­თა რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­ სა­ქარ­თვ რი­სა და კი­ნოს სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის

ნუ­ცი: ბავ­შვ ­ ო­ბი­დან ძა­ლი­ან მიყ­ვარს კი­ნო.

თავ­და­პირ­ვე­ლად ჩა­ვა­ბა­რე ფო­ტოგ­რა­ფი­ა­

კი­ნო-­ტე­ლე ფა­კულ­ტე­ტის პირ­ვე­ლი კურ­სის

ეს ჩემ­თვ ­ ის ხე­ლოვ­ნე­ბის გა­მორ­ჩე­ულ ­ ი დარ­

ზე... რე­ჟი­სო­რის სპე­ცი­ა­ლო­ბის­კენ მი­მა­ვა­ლი

სტუ­დენ­ტე­ბი (მაგისტრატურა)

გი­ა, რო­მე­ლიც სა­კუ­თარ თავ­ში აერ­თი­ან ­ ებს

ნა­ბი­ჯე­ბი მინ­დო­და სა­ფე­ხუ­რე­ბად და­მე­ყო...

ხე­ლოვ­ნე­ბის ძა­ლი­ან ბევრ სხვა დარგს...

და­ვამ­თავ­რე ფო­ტოგ­რა­ფია და გა­ვი­გე, რომ

2011 წლი­დან, სა­ქარ­თვ ­ ე­ლოს შო­თა რუს­

12-13 წლის ასა­კი­დან მახ­სოვს, რომ უკ­ვე

კო­ტე ჯან­დი­ე­რი აიყ­ვანს ჯგუფს და აღ­მოვ­ჩ­

თა­ვე­ლის თე­ატ­რი­სა და კი­ნოს სა­ხელ­მწ ­ ი­ფო

კლა­სი­კად ქცე­ულ ფილ­მებ­საც ვუ­ყუ­რებ­დი

ნ­დი ამ ჯგუფ­ში. რო­გორ და რა სა­ხით უნ­და

უნი­ვერ­სი­ტეტს, მა­გის­ტრ ­ ან­ტ­თა ჯგუ­ფის სა­ხით,

და მა­თი დრა­მა­ტურ­გია ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო

მე­მუ­შა­ვა ამ პრო­ფე­სი­ა­ში, ამ სა­კითხ­ზე ბო­

კო­ტე ჯან­დი­ე­რის ხელ­მძ ­ ღ­ვა­ნე­ლო­ბით, მკვეთ­

იყო ჩემ­თვ ­ ის. თან ქარ­თულ ფილ­მშ ­ ი დრა­მა­

ლომ­დე არ ვი­ყა­ვი ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლი... ჩემ­

რად გა­მო­ხა­ტუ­ლი ახალ­გაზ­რ­და დრა­მა­ტურ­

ტურ­გია მკვეთ­რად გან­სხ ­ვ ­ ა­ვე­ბუ­ლი­ა, რად­გან

თ­ვის არ აქვს მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა, გამ­ნა­თე­ბე­ლი

გე­ბის ნა­წი­ლი შე­ე­მა­ტა. ყო­ველ მათ­განს სურს

დო­მი­ნან­ტი უფ­რო მე­ტად სა­რე­ჟი­სო­რო კონ­

ვიქ­ნე­ბი თუ ვინ­მე სხვა. მთა­ვა­რი­ა, კი­ნო­ში ვმუ­შა­ობ­დე...

მო­იძ ­ ი­ოს სა­კუ­თა­რი თა­ვიც და სათ­ქმ ­ ე­ლიც

ცეფ­ცი­ა­ა, ვიდ­რე დრამ­ტურ­გი­ულ ­ ი.

კი­ნო­ში, მაგ­რამ ამას იმ­დე­ნად გამ­ძაფ­რე­ბუ­ლი

ირაკ­ლი: სა­რე­ჟი­სო­რო­ზე მინ­დო­და ჩა­

თვით­კრ ­ ი­ტი­კით ეს­წ­რაფ­ვი­ან, რომ ხში­რად

ბა­რე­ბა, მაგ­რამ ჩემს თავს უფ­რო წე­რი­სას

ჩნდე­ბა სურ­ვი­ლი, ბო­ლოს­და­ბო­ლოს გა­ვი­

ვხე­დავ­დი... ამან გა­ნა­პი­რო­ბა ჩე­მი არ­ჩე­ვა­ნი,

გოთ, რა სურს დრა­მა­ტურ­გის პრო­ფე­სი­ი­სა­გან

გავ­მ­ხ­და­რი­ყა­ვი დრა­მა­ტურ­გი. ვფიქ­რობ­დი,

რო­დის გა­დაწყ­ვი­ტეთ, რომ დრა­მა­ტურ­ გო­ბა გინ­დო­დათ?

ყო­ველ მათ­განს. სა­ინ­ტე­რე­სო თა­ო­ბა­ა, მით

ჩა­მე­ბა­რე­ბი­ნა კი­ნო­სა­რე­ჟი­სო­რო­ზე, მაგ­რამ

უმე­ტეს, თუ ტკი­ვი­ლე­ბის და პრობ­ლე­მე­ბის

ჩე­მი ნაშ­რო­მე­ბის გაც­ნო­ბის შემ­დეგ ბა­ტონ­

მაგ­რამ ვიდ­რე ეს მოხ­დე­ბა, მა­ნამ­დე დრა­

გარ­და, მათ ზო­გა­დი ფა­სე­უ­ლო­ბე­ბის მი­მარ­

მა გი­ორ­გი მარ­გ­ვე­ლაშ­ვილ­მა, ყო­ფილ­მა

მა­ტურ­გია ძა­ლი­ან კარ­გად უნ­და ვის­წავ­ლო.

თაც სა­კუ­თა­რი, ნა­თე­ლი პო­ზი­ცია აქვთ. ძა­ლი­ან მინ­და ვი­ცო­დე, რა არის

102

ნუ­ცი: სა­ბო­ლო­ოდ მინ­და რე­ჟი­სო­რი ვი­ყო,

რექ­ტორ­მა მირ­ჩი­ა, დრა­მა­ტურ­გი­ა­ში მე­ცა­და

ვფიქ­რობ, რომ ძა­ლი­ან კარგ ად­გი­ლას მოვ­

ბე­დი და მგო­ნი, ამ რჩე­ვამ გა­ა­მარ­თლ ­ ა.

ხ­ვდ ­ ით, სწო­რედ იქ, სა­დაც ამას ნამ­დ­ვი­ლად

ჯამ­ბა­კუ­რი: ჩე­მი, ასე ვთქვათ, „დაბმის“

შევ­ძ­ლებთ.


sarCevi თა­კო: უც­ნა­უ­რი­ა, მაგ­რამ მე არას­დ­როს

ბის და ვფიქ­რობ, მა­ლე აღარ იარ­სე­ბებს ეს

გა­ვი­გოთ, რო­გო­რია კარ­გი სცე­ნა­რი. შე­სა­ბა­

მინ­დო­და დრა­მა­ტურ­გო­ბა. სადღაც მეშ­

პრობ­ლე­მა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში.

მი­სად, ეს ქმნის დიდ ქა­ოსს თუნ­დაც ჩემ­ში.

ვი­დე, მერ­ვე კლა­სი­დან და­ვინ­ტე­რეს­დი

გი­ორ­გი: მინ­და და­ვა­მა­ტო, რომ არა მხო­

ეს იმ პრო­ცესს ჰგავს, რო­დე­საც ოთახ­ში,

კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფით. ვერც იმას ვიტყ­ვი, რომ

ლოდ კი­ნო, არა­მედ დღეს ზო­გა­დად დრა­მა­

სა­დაც ყვე­ლა სა­გა­ნი ჰა­ერ­ში­ა, მი­წევს რა­ღა­

რე­ჟი­სო­რო­ბა მინ­დო­და ან რა­ი­მე სხვა, კონ­კ­

ტურ­გი­ის პრობ­ლე­მაც დგას. თუნ­დაც, თვა­ლი

­ ი­ლეს ცე­ბი და­ვა­ლა­გო და ქარ­თულ სი­ნამ­დვ

რე­ტუ­ლი. იმას კი მივ­ხ­ვ­დი, რომ რე­ჟი­სო­რის

გა­და­ვავ­ლოთ თე­ატ­რებს. ძა­ლი­ან ცო­ტა

და­ვამ­ს­გავ­სო. პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლიზ­მი იწყე­ბა იმ

პრო­ფე­სია სა­ჩე­მო არ იყო, მაგ­რამ თან

­ ა იწე­რე­ბა და აქე­დან მა­თი მცი­რე ნა­წი­ პი­ეს

წერ­ტი­ლი­დან, სა­დაც იცი, შენს წინ რა არის

მსი­ამ ­ ოვ­ნებ­და რა­ღა­ცე­ბის ჩა­წე­რა; ვი­ცო­დი,

ლია ღი­რე­ბუ­ლი. მე­ო­რე მხრივ, ვერ ვიტყ­ვი,

გა­კე­თე­ბუ­ლი. ჩვენს წინ ძა­ლი­ან ცო­ტა, მი­ნი­

რომ კი­ნოს­თ­ვის გა­მოდ­გე­ბო­და. გა­მოც­და­ზე

რომ წე­რის პრობ­ლე­მა დგას, რად­გან ჩვენ

მა­ლუ­რია გა­კე­თე­ბუ­ლი. ხან­და­ხან თით­ქოს

რო­დე­საც მოვ­დი­ოდ ­ ი, მა­ში­ნაც არ ვი­ცო­დი,

და ჩვენ­ზე უმ­ც­როს თა­ობ ­ ა­შიც არი­ან ადა­მი­

თა­ვი­დან ვი­გო­ნებთ ბორ­ბალს ნუ­ცი: ქარ­თულ კი­ნოს კი არ ვაკ­რი­ტი­კებთ.

დავ­რ­ჩე­ბო­დი თუ არა ბო­ლომ­დე, იმ­დე­ნად

ა­ნე­ბი, რომ­ლე­ბიც ძა­ლი­ან კარ­გად წე­რენ...

ჩა­მო­უ­ყა­ლი­ბე­ბე­ლი და დაბ­ნე­ულ ­ ი ვი­ყა­ვი...

იმის ცოდ­ნაა სა­ჭი­რო, რო­გორ მო­აქ­ციო

მე ძა­ლი­ან მომ­წონს ქარ­თუ­ლი კი­ნო და

­ ით ორი თვის წი­ნათ მივ­ხვ ­ ­დი, და­ახ­ლო­ებ

ყო­ვე­ლი­ვე ეს პი­ე­სა­ში ან კი­ნოს­ცე­ნარ­ში. ბავ­

ვთვლი, რომ მი­სი რე­ჟი­სუ­რა ერ­თ­-ერ­თი

რომ ეს არის ბო­ლო წერ­ტი­ლი, სა­ი­და­ნაც

შ­ვო­ბი­დან მიყ­ვარ­და კი­ნო. თა­ვი­დან, ჩა­ვა­ბა­

უძ­ლი­ე­რე­სი­ა, მაგ­რამ დრა­მა­ტურ­გია დიდ

არ­სად არ წა­ვალ. ძა­ლი­ან კარ­გად ვგრძნობ

რე კი­ნო­სა­რე­ჟი­სო­რო­ზე. მივ­ხ­ვ­დი, რომ ჩე­მი

პრობ­ლე­მად რჩე­ბა.

თავს. არც ჟურ­ნა­ლის­ტი­კა მინ­და და არც

ფილ­მის­თ­ვის მე თვი­თონ ვერ ვქმნი­დი კარგ

თა­კო: ხიბლს რაც შე­ეხ ­ ე­ბა, ძა­ლი­ან დი­დი

რე­ჟი­სო­რო­ბა. თავს ძა­ლი­ან ბედ­ნი­ე­რად

სცე­ნარს - დი­ა­ლო­გე­ბი არ გა­მომ­დი­ო­და.

შე­მოქ­მე­დე­ბი­თი ხიბ­ლი აქვს. შე­ნი ნა­მუ­შე­

ვგრძნობ. ვზი­ვარ და ქა­ო­სის­გან რა­ღა­ცებს

აქ რომ ვა­ბა­რებ­დი, ბა­ტონ კო­ტე ჯან­დი­ერ­

ვა­რი მარ­თ­ლა შვი­ლი­ვით გყავს, გიყ­ვარს.

ვქმნი... თავს ვგრძნობ ზევ­სად... (იცინის).

საც ეს ვუთხა­რი. სა­კუ­თა­რი სცე­ნა­რის წე­რა

ღა­მე რომ ვი­ძი­ნებ, ვფიქ­რობ ხოლ­მე, ჩე­მი

თქვე­ნი აზ­რით, რა არის ამ პრო­ფე­სი­ის

მინ­დო­და, თუმ­ცა არ არის გა­მო­რიცხუ­ლი,

პერ­სო­ნა­ჟი რო­გორ და­ი­ძი­ნებ­და, რო­მელ

მხო­ლოდ დრამ­ტურ­გი­ას გავ­ყ­ვე.

მხა­რეს გა­დაბ­რუნ­დე­ბო­და და ა.შ. მა­თი

მთა­ვა­რი ხიბ­ლიც და სიმ­ძი­მეც? კი­ნოკ­რი­

ნუ­ცი: რთუ­ლია ის, რომ სხვაგ­ვა­რად და­ვიწყე

ცხოვ­რე­ბით ცხოვ­რობ, მათ კან­სა და ტყავ­

ტი­კო­სე­ბის, რე­ჟი­სო­რე­ბის და მთლი­ა­ნად

აზ­როვ­ნე­ბა. ახ­ლა ვფიქ­რობ, რომ ნე­ბის­მი­ერ

ში ხარ, ერ­გე­ბი ძა­ლი­ან ბევრ სო­ცი­ა­ლურ

კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის­ტე­ბის უმ­რავ­ლე­სო­ბა მი­იჩ­

ქმე­დე­ბას აქვს მი­ზე­ზი, თან ეს მი­ზე­ზე­ბი უნ­და

პრობ­ლე­მას და სამ­ყა­როს სხვა თვა­ლით

ნევს, რომ ქარ­თუ­ლი კი­ნოს ყვე­ლა­ზე დი­დი

იყოს მაქ­სი­მა­ლუ­რად ნა­თე­ლი, გულ­წრ ­ ­ფე­ლი

აღიქ­ვამ.

პრობ­ლე­მა, დრა­მა­ტურ­გი­ა­ში უნ­და ვე­ძი­ოთ.

და ყვე­ლას­თ­ვის მი­სა­ღე­ბი. ცო­ტა ძნე­ლი აღ­

მა­ინ­ტე­რე­სებს თქვე­ნი აზ­რი იმის თა­ო­ბა­ზე თუ

მოჩ­ნ­და გა­დას­ვ­ლა ასე­თი ფორ­მის აზ­როვ­

რამ­დე­ნად მწვა­ვედ დგას ეს სა­კითხი ქარ­

ნე­ბა­ზე. ბუ­ნებ­რი­ვი­ა, დღეს ფილ­მებ­საც სხვა

მა­ტოგ­რა­ფის­ტ­თა პრობ­ლე­მას, და პი­რი­ქით

თვა­ლით ვუ­ყუ­რებ, დრა­მა­ტურ­გი­ას ვა­ა­ნა­ლი­

– რი­სი მო­ტა­ნა შე­უძ­ლია თქვენს თა­ო­ბას?

თულ კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ში?

რას და­არ­ქ­მევ­დით თქვე­ნი თა­ობ ­ ის კი­ნე­

ზებ. პირ­ვე­ლი მო­გო­ნე­ბის წერ­ტი­ლი, პე­რი­პე­ გი­ორ­გი: ჩე­მი აზ­რით, ქარ­თულ კი­ნო­ში უამ­

ტი­ე­ბი და ა.შ. ყვე­ლა­ფერს ვაქ­ცევ ყუ­რადღე­ბას,

ნუ­ცი: მთა­ვა­რი პრობ­ლე­მა გან­თლ ­ ე­ბა­ში­ა.

რა­ვი პრობ­ლე­მა­ა. დრა­მა­ტურ­გი­ით ალ­ბათ იმი­

რა­საც გვას­წავ­ლი­ან დრა­მა­ტურ­გი­ა­ში. მგო­ნი­ა,

რა თქმა უნ­და, არი­ან კარ­გი პე­და­გო­გე­ბი, და კარ­გი იქ­ნე­ბა, ერ­თი­ან ­ ი აკა­დე­მი­ურ ­ ი ჯგუ­ფი

ტომ იწყე­ბენ რომ პირ­ვე­ლად სწო­რედ სცე­ნა­რი

რომ ქარ­თვ ­ ე­ლი რე­ჟი­სო­რე­ბი არ ფიქ­რო­ბენ,

იქ­მ­ნე­ბა. ამ ჯგუფ­ში სწავ­ლის მე­რე მივ­ხ­ვ­დი, სცე­

რამ­დე­ნად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია დრა­მა­ტურ­გია

თუ შე­იქ­მნ ­ ე­ბა. ტექ­ნი­კუ­რი რე­სურ­სის დე­ფი­ცი­

ნა­რის და­სა­წე­რად ცოდ­ნაა სა­ჭი­რო. ბევ­რი ჩე­მი

კი­ნოს­თ­ვის. ად­რე არც მე ვფიქ­რობ­დი, ამ­დე­

ტიც არ­სე­ბობს, რის გა­მოც, ოპე­რა­ტო­რებს და

თა­ნა­ტო­ლი თვლის, რომ ამ სფე­რო­ში არა­ნა­ი­

­ ე­ლო­ბა თუ ჰქონ­და. ვთვლი, ნად დი­დი მიშ­ვნ

რე­ჟი­სო­რებს უჭირთ აკე­თონ სა­კუ­თა­რი საქ­მე.

რი გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი გა­ნათ­ლე­ბის ქო­ნა არაა

რომ ყვე­ლა დრა­მა­ტურ­გ­მა თვი­თონ უნ­და

რთუ­ლია ამ დროს რა­ი­მე ხა­რის­ხი­ან ­ ის შექ­მნ ­ ა.

სა­ჭი­რო. თით­ქოს, სა­თა­ნა­დო ცოდ­ნის გა­რე­შე

გა­და­ი­ღოს ფილ­მი - ეს ყვე­ლა­ფე­რი ბავ­შ­ვის

კარ­გი ის არის, რომ დღეს სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში

შე­იძ­ლე­ბა, რომ გა­და­ი­ღო ფილ­მი. ალ­ბათ, ესეც

გაშ­ვი­ლე­ბას წა­ა­გავს, რად­გან შენ წერ სცე­

უფ­რო თა­ვი­სუ­ფა­ლი აზ­როვ­ნე­ბა­ა­,ინ­ფორ­მა­ცია

არის ერ­თ­-ერ­თი უმ­თავ­რე­სი მი­ზე­ზი იმი­სა, რომ

ნარს რე­ჟი­სო­რის­თ­ვის. შემ­დეგ მსა­ხი­ობ ­ ე­ბი

ხელ­მი­საწ­ვ­დო­მი­ა. გა­ნათ­ლე­ბულ ადა­მი­ანს

დრა­მა­ტურ­გი­ის პრობ­ლე­მა დგას.

ცუ­დად ითა­მა­შე­ბენ – შენ კი ღა­მე­ე­ბი გაქვს

უფ­რო დი­დი დი­ა­პა­ზო­ნი აქვს იმის­თ­ვის, რომ

ირაკ­ლი: მე ვფიქ­რობ, მხო­ლოდ დრა­მა­

გა­თე­ნე­ბუ­ლი, მთე­ლი შე­ნი აზ­როვ­ნე­ბა, შეგ­რ­

რა­ღაც კარ­გი შექ­მნ ­ ას. კარ­გი­ა, რომ უცხო­უ­რი

ტურ­გებ­ზე არ შე­იძ­ლე­ბა ჯო­ხის გა­დამ­ტ­ვ­რე­ვა.

ძ­ნე­ბა, გან­ცდ ­ ა და პო­ზი­ცია გაქვს ჩა­დე­ბუ­ლი ნა­

ფონ­დე­ბი არ­სე­ბობს, და ბევ­რი ქარ­თვ ­ ე­ლი

ხშირ შემ­თხ­ვე­ვა­ში, რე­ჟი­სო­რებს არ ჰყოფ­

მუ­შე­ვარ­ში. მოგ­წონს, გიყ­ვარს, რა­საც აკე­თებ,

რე­ჟი­სო­რი იყე­ნებს ამ ფონ­დებს.

ნით გა­მოც­დი­ლე­ბა და ცოდ­ნის მა­რა­გი, რაც

გიყ­ვარს შე­ნი პერ­სო­ნა­ჟე­ბი და ა.შ. უც­ბად კი

თა­კო: ჩვე­ნი თა­ობ ­ ის მთა­ვა­რი უპი­რა­ტე­სო­ბა

სა­შუ­ა­ლე­ბას მის­ცემთ ტექ­ს­ტის სრუ­ლად

ვი­ღა­ცა შეც­ვ­ლის ყო­ვე­ლი­ვე ამას. რო­მე­ლი­მე

ისა­ა, რომ შე­გიძ­ლია უსაზღ­ვრ ­ ო ინ­ფორ­მა­

ამო­კითხ­ვა შეძ­ლონ. ვთვლი, რომ ტექ­ს­ტის

რე­ჟი­სო­რის ხედ­ვა შენს სცე­ნარ­ზე სა­ინ­ტე­რე­სო

ცია მო­ი­პო­ვო. პრობ­ლე­მა კი ის გახ­ლავთ,

­ ე­ლო­ვა­ნი ამო­კითხ­ვა ძა­ლი­ან ფა­ქი­ზი, მნიშ­ვნ

იქ­ნე­ბა, მაგ­რამ მა­ინც მგო­ნი­ა, რომ კარ­გი­ა, თუ

რომ ჩე­მი აზ­რით, რე­ა­ლო­ბას ვერ აღ­ვიქ­ვამთ

სა­კითხია რე­ჟი­სო­რის­თ­ვის.

ჩვენ შევ­ქ­მნ ­ ით ფილ­მებს (იცინის).

სა­თა­ნა­დოდ. მა­გა­ლი­თად, სკა­მი, რო­მე­ლიც

ჯამ­ბა­კუ­რი: ნა­წი­ლობ­რივ ვე­თან­ხ­მე­ბი

თა­კო: და­ვე­თან­ხმ ­ ე­ბი ნუ­ცის და და­ვა­მა­

შე­იძ­ლე­ბა იყოს ისე­თი, რო­გო­რიც არის და არა

ირაკ­ლის. ჩე­მი აზ­რით, ძა­ლი­ან კარ­გი რე­

ტებ – ყვე­ლა­ზე დი­დი სირ­თუ­ლე ისა­ა, რომ

ისე­თი, რო­გო­რიც ფილ­მ­ში­ა... პლუს სა­მეტყ­ვე­

ჟი­სო­რი, თა­ვის ნა­აზ­რევს მა­ინც ჩარ­თავს,

­ ი წარ­სუ­ლი არ ძი­რი­თა­დად დრა­მა­ტურ­გი­ულ

ლო ენა. საკ­მა­ოდ მი­უჩ­ვევ­ლე­ბი ვართ. რო­ცა

მრა­ვალ­ფე­როვ­ნად გაშ­ლის ნე­ბის­მი­ერ

გვაქვს. ჩვენ გვი­წევს ფე­ლი­ნის და პა­ზო­

სცე­ნა­რის დი­ა­ლო­გებ­ზე ვფიქ­რობ, ძი­რი­თა­დად

სცე­ნარს. უკ­ვე მო­დის თა­ო­ბა დრამ­ტურ­გე­

ლი­ნის სცე­ნა­რე­ბის კითხ­ვა იმის­თ­ვის, რომ

ინ­გლ ­ ი­სუ­რად მომ­დის თავ­ში ყვე­ლა­ფე­რი.

103


იმი­ტომ, რომ ინ­გ­ლი­სუ­რად და რუ­სუ­ლად ვუ­ყუ­

რეთ არ ვი­ცი, მაგ­რამ ვი­ცი ის, რომ ჩემ­თ­ვის

რო­გორ შე­ა­ფა­სებ­დით ქარ­თუ­ლი კი­ნოს

რებთ ფილ­მებს. მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ ქარ­

ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სოა ქარ­თუ­ლი სი­ნამ­დ­ვი­

აწ­მ­ყოს და რო­გო­რია თქვე­ნი პროგ­ნო­ზი მის

­ ი­ა, თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რა მდი­და­რი და ძლი­ერ

­ ე­ლოს ად­გილ­მ­დე­ ლე. და­ვიწყებ სა­ქარ­თვ

სა­მო­მავ­ლო გან­ვი­თა­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­

ქარ­თუ­ლი სა­ლი­ტე­რა­ტუ­რო ენა კი­ნო­ე­ნის­გან

­ ი­დან, რო­მე­ლიც ევ­რო­პი­სა და აზი­ის ბა­რე­ობ

ბით?

და­შო­რე­ბუ­ლი­ა, კი­ნოს­თ­ვის აუცი­ლე­ბელ უშუ­ა­

შერ­წყ­მაა არა მხო­ლოდ ტე­რი­ტო­რი­ულ ­ ად,

ლო­ბას მოკ­ლე­ბუ­ლი და, ჩე­მი აზ­რით, ეს დი­დი

არა­მედ მენ­ტა­ლუ­რა­დაც. ეკო­ნო­მი­კუ­რად

გი­ორ­გი: მთა­ვა­რი პრობ­ლე­მა, ჩე­მი აზ­

პრობ­ლე­მა­ა.

მძი­მე მდგო­მა­რე­ობ ­ აა სა­ქარ­თვ ­ ე­ლო­ში,

რით, ისა­ა, რომ დი­დი ყუ­რადღე­ბა უნ­და

სა­დაც, შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, ბევ­რი მარ­გა­ლი­

მი­ექ­ცეს გა­ნათ­ლე­ბას. რე­ა­ლუ­რად, წიგ­ნი­ე­

ნუ­ცი: ძა­ლი­ან დი­დი პრობ­ლე­მაა კი­ნო­

ტი ყრია და თუ მათ ჩა­ი­წერ, და­ი­მახ­სოვ­რებ,

რე­ბის პრობ­ლე­მაც დგას და გა­ნათ­ლე­ბი­საც.

სამ­სა­ხი­ო­ბო ოს­ტა­ტო­ბა... ერ­თხელ ვნა­ხე,

სადღაც გექ­ნე­ბა ეს ყვე­ლა­ფე­რი და­ლე­ქი­ლი,

ყვე­ლა­ზე მე­ტი ინ­ვეს­ტი­ცი­ის ჩა­დე­ბა გან­თ­

მარ­ტინ სკორ­სე­ზე რო­გორ უხ­ს­ნის მსა­

სა­ბო­ლოო ჯამ­ში, გა­მო­გად­გე­ბა...

ლე­ბის სის­ტე­მა­შია სა­ჭი­რო. რაც შე­ე­ხე­ბა, დღე­ვან­დე­ლო­ბას – სა­ჭი­როა ფუ­ლი, და­ფი­

ხი­ო­ბებს თა­ვის ამო­ცა­ნას. ძა­ლი­ან დი­დი სიყ­ვა­რუ­ლით, დი­დი პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლიზ­მით აკე­თებს ამას.

ფიქ­რობ, რომ მძი­მე ყო­ფა, ერ­თ­გვ ­ ა­რი კი­ნე­ მა­ტოგ­რა­ფი­უ­ლი მა­სა­ლაა ხე­ლო­ვა­ნის­თვ ­ ის?

ნან­სე­ბა უნი­ვერ­სი­ტე­ტის­თ­ვის, რა­თა თა­ო­ბას, რო­მე­ლიც სწავ­ლობს და ემ­ზა­დე­ბა ქარ­თულ კი­ნე­მა­ტოგ­რაფ­ში მო­სას­ვ­ლე­ლად ჰქონ­

თა­კო: უპი­რა­ტე­სო­ბაა ისიც, რომ კარ­გი

პო­ლი­ტი­კუ­რი და სო­ცი­ალ ­ უ­რი გა­რე­მოა

გი­ორ­გი: უფ­რო მე­ტად სა­ინ­ტე­რე­სო­ა, რო­

დეს სა­თა­ნა­დო ტექ­ნი­კუ­რი აღ­ჭურ­ვი­ლო­ბა.

იმის­თ­ვის, რომ გა­და­ვი­ღოთ ფილ­მე­ბი და

ცა იმა­ზე ჰყვე­ბი, რაც მარ­თ­ლა გა­წუ­ხებს და

თუ მოხ­და ინ­ვეს­ტი­რე­ბა, ძა­ლი­ან სწრა­ფად

გა­ვა­კე­თოთ კარ­გი სცე­ნა­რე­ბი აქ­ტუ­ა­ლურ და

შენ გე­ხე­ბა. არ­სე­ბობს გა­მო­ნაკ­ლი­სე­ბი, მა­გა­

გან­ვი­თარ­დე­ბა მოვ­ლე­ნე­ბი. შე­სა­ბა­მი­სად,

არა და­ვიწყე­ბულ თე­მებ­ზე. წი­ნა თა­ო­ბებ­თან

­ ე, რო­მე­ლიც წერ­და „ფაუსტს“ ლი­თად გო­ეთ

ქარ­თუ­ლი კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფიც, სხვა ქვეყ­ნე­ბის

შე­და­რე­ბით, უკეთ შეგ­ვიძ­ლია რა­ღა­ცე­ბის

და ა.შ. მაგ­რამ, უმე­ტეს შემ­თხ­ვე­ვა­ში, ის

მსგავ­სად, მა­ლე შეძ­ლებს ფეხ­ზე დად­გო­

და­ნახ­ვა იმი­ტომ, რომ არა­ვინ გვიშ­ლის, და­

­ ე­ბი, ვი­საც მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი სი­დუხ­ ადა­მი­ან

მას. ბევ­რ­მა ქვე­ყა­ნამ მო­ა­ხერ­ხა ის, რომ

ვი­ნა­ხოთ, რაც გვსურს...

ჭი­რე აწუ­ხებ­დათ, არა­ნაკ­ლებ გე­ნი­ა­ლურ

რამ­დე­ნი­მე წლის მან­ძილ­ზე­ა­ა­ღორ­ძი­ნა

ნუ­ცი: პრობ­ლე­მა­ტი­კა იმ­დე­ნად მრა­ვალ­ფე­

ნა­წარ­მო­ებს ქმნიდ­ნენ.

კი­ნო – თუნ­დაც, ჩვე­ნი მე­ზო­ბე­ლი თურ­ქე­თი

რო­ვა­ნი­ა, რომ ნე­ბის­მი­ერ თე­მა­ზე შე­იძ­ლე­ბა

ირაკ­ლი: ორ პა­რაგ­რა­ფად ვიტყ­ვი, თუ შე­იძ­

ავი­ღოთ მა­გა­ლი­თად... და­ახ­ლო­ე­ბით, ერთ

სცე­ნა­რის შექ­მ­ნა.

ლე­ბა. 1. ნე­ბის­მი­ერ ­ ი რა­ღაც, რა­საც გა­ვა­კე­თებ,

ათ­წ­ლე­ულ­ში მო­ახ ­ ერ­ხეს კი­ნე­მა­ტოგ­რა­ფის

იქ­ნე­ბა სა­ქარ­თვ ­ ე­ლოს სა­ხე­ლით, მაგ­რამ ეჭ­ვი

აღორ­ძი­ნე­ბა. მაგ­რამ, ამი­სათ­ვის გეგ­მა­ზო­მი­

მე­პა­რე­ბა, რომ ეს იყოს სა­ქარ­თ­ვე­ლოს­თ­ვის.

ე­რი, მი­ზან­მი­მარ­თუ­ლი ნა­ბი­ჯე­ბის გა­დად­გ­

გეგ­მებ­ზეც მინ­და გკითხოთ – რო­გორ გე­სა­

2. კი­ნოს­თ­ვის ფუ­ლი უბ­რა­ლოდ სა­სი­ცოცხ­ლო

მაა სა­ჭი­რო და არა ერ­თ­ჯე­რა­დი აქ­ცი­ა.

ხე­ბათ კი­ნო­ში თქვე­ნი მუ­შა­ო­ბა მო­მა­ვალ­ში?

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბი­სა­ა. ხე­ლო­ვა­ნია ის ადა­მი­ა­ნი, რო­

ირაკ­ლი: მიმ­ბაძ­ვე­ლო­ბა­ა, ჩე­მი აზ­რით,

მე­ლიც ქვეყ­ნის პულ­სა­ცი­ას გრძნობს, გა­ნიც­დის.

ყვე­ლა­ზე დი­დი სე­ნი, რო­მე­ლიც არა მხო­

რას გა­უ­ზი­ა­რებ­დით თქვენს თა­ო­ბას?!

ნუ­ცი: მე ყვე­ლა თა­ო­ბის წარ­მო­მად­გენ­ლებს

ის, რაც ქვე­ყა­ნა­ში ტრი­ალ ­ ებს, ჩემ­თ­ვის მტკივ­

ლოდ კი­ნოს, არა­მედ მთელ სა­ხე­ლოვ­ნე­ბო

ვურ­ჩევ­დი, არ და­ნებ­დ­ნენ და გუ­ლი არ აუც­

ნე­ულ ­ ი­ა, რო­გორც მო­ქა­ლა­ქის­თ­ვის, მაგ­რამ

სივ­რ­ცეს ახა­სი­ა­თებს. მე ვიტყ­ვი პო­ტენ­ცი­ალ­

რუვ­დეთ, თუ რა­მე არ გა­მო­უ­ვათ. პირ­ვე­ლი­

რო­გორც ხე­ლო­ვა­ნის­თ­ვის გა­რე კონ­ფ­ლიქ­ტე­ბი

ზე და შე­საძ­ლებ­ლო­ბა­ზე, რო­მე­ლიც უდა­ოდ

ვე მცდე­ლო­ბა­ზე კარ­გი ფილ­მი ალ­ბათ არ

ნაკ­ლე­ბად სა­ინ­ტე­რე­სო­ა, ში­ნა­გა­ნი კონ­ფ­ლიქ­

არის ახალ თა­ო­ბა­ში. ეს ძა­ლი­ან დი­დი

­ ელ რე­ჟი­სო­რებ­ გა­მოგ­ვი­ვა. ვურ­ჩევ­დი ქარ­თვ

ტე­ბი კი მა­ინ­ტე­რე­სებს. სა­ქარ­თვ ­ ე­ლო­სა და

ძა­ლა­ა. უნი­ჭი­ე­რე­სი ადა­მი­ა­ნე­ბი არი­ან, რომ­

საც და დრა­მა­ტურ­გებ­საც, მუდ­მი­ვად აკე­თონ

­ ი არ­სე­ბუ­ლი პრობ­ლე­მე­ბი მთელ მსოფ­ლი­ოშ

ლებ­საც შე­უძ­ლი­ათ ახა­ლი სიტყ­ვის თქმა.

­ ი და და­ა­ფიქ­სი­რონ ვი­დე­ოთ ­ ი. სა­ვარ­ჯი­შო­ებ

გა­მომ­დი­ნა­რე­ობს ცნო­ბი­ერ ­ ე­ბი­დან. ცნო­ბი­ე­რე­

ჯამ­ბა­კუ­რი: ახალ­გაზ­რ­და თა­ო­ბას და ჩემს

ბევრ რა­მეს მიხ­ვ­დე­ბი­ან ამ გზით.

ბა კი და­მო­კი­დე­ბუ­ლია სუ­ლი­ერ გან­ვი­თა­რე­ბა­

მე­გობ­რებს ვურ­ჩევ­დი, რომ რის­კზ ­ ე წას­ვლ ­ ის

თა­კო: ნუ­ცის სრუ­ლი­ად ვე­თან­ხ­მე­ბი და

ზე... არ მინ­და, პო­ზი­ო­რად ვჩან­დე, თით­ქოს

არ შე­ე­შინ­დეთ. გა­ა­კე­თონ ის, რაც მარ­თ­ლა

და­ვა­მა­ტებ: ერთ ფილ­მ­ში ნუ აიღე­ბენ ყვე­ლა

ისეთ რა­მეს ვა­კე­თებ, რა­საც ხალ­ხი ვერ გა­ი­

სურთ და რა­საც მიზ­ნად ისა­ხა­ვენ. ჩემს თავ­

ფუნ­ქ­ცი­ას სა­კუ­თარ თავ­ზე – და­იხ­მა­რონ მხატ­

გებს. პი­რი­ქით, მინ­და ხმა მი­ვაწ­ვდ ­ ი­ნო სა­ზო­გა­

საც ამა­ვეს ვურ­ჩევ.

ვა­რი, დრა­მა­ტურ­გი, ყვე­ლა, რომ ის­წავ­ლონ

დო­ე­ბას; ადა­მი­ანს, რო­მელ­საც გა­აჩ­ნია რა­ღაც

ირაკ­ლი: მთე­ლი ცხოვ­რე­ბა უნ­და წე­რონ

და აკე­თონ ის, რაც უყ­ვართ; თუნ­დაც იმი­

ჯგუ­ფუ­რად მუ­შა­ობ ­ ა და ნაკ­ლე­ბი ჩა­ვარ­დნ ­ ე­ბი

საზ­რი­სი, სა­ფიქ­რა­ლი. ხე­ლო­ვან­მა მხატ­ვ­რულ

იყოს. სი­ცა­რი­ე­ლეს იწ­ვევს დრა­მა­ტურ­გი­ის

ფორ­მა­ში უნ­და მო­აქ­ცი­ოს თე­მა და ისე შეს­თა­

ტომ, რომ მიხ­ვ­დ­ნენ, მა­თი საქ­მეა ეს, თუ არა.

უგუ­ლე­ბელ­ყო­ფა – რო­დე­საც არ იცი, ესა თუ

ვა­ზოს სა­ზო­გა­დო­ე­ბას, რომ ნა­წი­ლობ­რივ მა­ინც

ამას უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში მშვე­ნივ­რად გვას­წავ­

ის კად­რი რას ნიშ­ნავს და რის­თვ ­ ის გჭირ­დე­ბა.

იყოს ან შე­მეც­ნე­ბი­თი, ან აღ­მზ ­რ ­ დ ­ ე­ლო­ბი­თი,

ლი­ან, სხვა­თა შო­რის...

ამი­ტომ, ვურ­ჩევ­დი, იმუ­შა­ონ ჯგუ­ფუ­რად, და

ან მა­გა­ლი­თის მიმ­ცე­მი. მთა­ვა­რი­ა, ხე­ლო­ვან­მა

გი­ორ­გი: ვურ­ჩევ­დი, რომ ყო­ველ­თ­ვის მი­

იყ­ვა­ნონ დაწყე­ბუ­ლი საქ­მე ბო­ლომ­დე. შუ­რის

იქ­ნებ ამ გზით მა­ინც წა­ვი­დეს უფ­რო სწრა­ფად

მო­ახ ­ ერ­ხოს რა­ღა­ცის შეც­ვლ ­ ა. კარ­გი­ა, თუ ხე­

ქარ­თუ­ლი კი­ნო გან­ვი­თა­რე­ბის­კენ.

ლო­ვა­ნი რამ­დე­ნად­მე მზა­დაა იმის­თ­ვის, რომ

­ ა­ნე­თის არ­გა­ტა­ნის ნაც­ვ­ლად, იყოს და ერ­თმ

ჯამ­ბა­კუ­რი: ერ­თა­დერ­თი ის ვი­ცი, რომ

აიღოს სა­კუ­თარ თავ­ზე ამ­გ­ვა­რი ტვირ­თი და

ერ­თი­ა­ნო­ბა და წინ­ს­ვ­ლა.

ჩემს ფიქ­რებ­ზე, მო­საზ­რე­ბებ­ზე, ტკი­ვილ­ზე

შეს­თა­ვა­ზოს ადა­მი­ან ­ ებს გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბუ­ლი სა­

გა­და­ვი­ღებ ფილ­მებს, რომ­ლე­ბიც ნაკ­ლე­ბად

ხით. სხვა სა­კითხი­ა, რო­დე­საც სა­ზო­გა­დო­ე­ბას

იქ­ნე­ბა კო­მერ­ცი­ა­ზე გათ­ვ­ლი­ლი...

არ უნ­და ამ პრობ­ლე­მის მი­ღე­ბა ფა­სა­დუ­რად,

გი­ორ­გი ბა­იდ ­ ა­ურ ­ ი: სად შევ­დ­გე­ბი, რო­

­ ე­ზე ზე­და­პი­რუ­ლად სჭირ­დე­ბა სი­კე­თე­ზე, სიბ­რ­ძნ

გორც დრა­მა­ტურ­გი, აქ, თუ საზღ­ვ­რებს გა­

და სუ­ლი­ე­რე­ბა­ზე მსჯე­ლო­ბა.

104

>> ქეთი ტრაპაიძე

#5 filmprints  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you