PRISMA
Conclusie: een veld in ontwikkeling – tweede bedrijf
Zal het cultureel-erfgoedveld zich – drie jaar na het in werking treden van het Cultureel-erfgoeddecreet van 2008 – verder kunnen ontwikkelen en uitgroeien tot een volwaardige ‘sector’? Aangezien de identiteitsconstructie van het veld naar een cultureel-erfgoedsector inherent is aan de doelstellingen van het Cultureel-erfgoeddecreet, lijkt ons de primaire voorwaarde dat dit decreet verder loyaal en zo mogelijk ook royaal wordt uitgevoerd, en dat de beloofde investeringen zich sterk(er) kunnen doorzetten. Er moet een versnelling hoger geschakeld worden om het veld te ontwikkelen. Onder het motto ‘eenheid in verscheidenheid’ kan het cultureel-erfgoedveld zich dan vanuit een solide decretale sokkel – die momenteel vrij smal is – als sector verder
profileren, gebaseerd op een sterkere interne samenhang en gedeelde belangen. Dit is geen geforceerd bod of een soort dwangmatig carcan: ook het kunstenveld bestaat uit heel verschillende subvelden (beeldende kunsten, podiumkunsten, muziek, architectuur), die elk hun eigen dynamiek en historiek hebben. Toch profileert en presenteert het kunstenveld zich – met succes – vanuit het Kunstendecreet als één ‘sector’ naar het beleid, om vanuit een sterke interne samenhang als één geheel op te treden als er gemeenschappelijke behoeften en noden opduiken of gedeelde strategische belangen in het spel zijn.26 Het cultureel-erfgoedveld of de ‘cultureel-erfgoedsector’ zal zich dus sterker moeten gaan organiseren en profileren om meer (intern en extern) draagvlak te verwerven en meer gewicht in de schaal te werpen als volwaardig onderdeel van de cultuursector.
1
Dr. Jeroen Walterus is adjunct-directeur van FARO en coördinator van het PRISMA-project.
2
Zie: www.faronet.be/erfgoedveld.
3
Zie: http://binnenland.vlaanderen.be/interne-staatshervorming.
4
Zie: http://binnenland.vlaanderen.be/planlastvermindering.
5
Zie: http://binnenland.vlaanderen.be/decreet/periodieke-plan-en-rapporteringsverplichtingen-aan-lokale-besturen.
6
Een beleid voor immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen, 2010: www.faronet.be/e-documenten/een-beleid-voor-immaterieel-cultureel-erfgoed-in-vlaanderenvisienota-vlaams-minister-v.
7
Zie website en publicatie ‘Nooit genoeg’: www.nooitgenoeg.be, zie ook www.faronet.be/e-tijdschrift/nooit-genoeg-verzamelen-geblazen.
8
We verwijzen hier naar de blauwdruk van het ‘Vlaams Instituut voor de Archivering van het Audiovisuele erfgoed’ en het project op de Waalse Krook te Gent: www. dewaalsekrook.be/.
9
P. D epondt , Met nieuwsgierige blik – Collectievorming en aankoopbeleid in Vlaanderen, ASP Editions, 2011; zie ook de info over de lezingenreeks: www.faronet.be/ nieuws/lezingenreeks-met-nieuwsgierige-blik-2011.
10 Zie: Creatieve industrieën in Vlaanderen anno 2010: een voorstudie, Flanders DC – Antwerp Management School, 2010. 11
De Europese activiteitennomenclatuur (NACE) vormt het referentiekader voor de productie en de verspreiding van statistieken met betrekking tot economische activiteiten in Europa en wordt gebruikt door Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie. In categorie 91 vindt men de ‘Bibliotheken, archieven, musea en overige culturele activiteiten’ en ook de ‘Exploitatie van monumenten en dergelijke toeristenattracties’ Zie: http://economie.fgov.be/nl/statistieken/ gegevensinzameling/nomenclaturen/nacebel/.
12 Een overzicht staat op de website van het agentschap: www.kunstenenerfgoed.be/ake/view/nl/1374736-Werkingssubsidies.html. 13
Zie voor meer info de website van het agentschap: www.kunstenenerfgoed.be/ake/view/nl/433088-Subsidies+voor+cultureel-erfgoedconvenants.html.
14 Zie: www.faronet.be/nieuws/icom-vlaanderen-biedt-nieuwe-kansen-voor-museumsector en www.museumvereniging.be/. 15
Zie voor meer info o.a.: www.vvbad.be en www.abd-bvd.be/.
16 Zie: www.faronet.be/e-documenten/framework-convention-value-cultural-heritage-society. 17
Zie voor een overzicht: www.faronet.be/erfgoedveld/sectoren.
18 J. W alterus , Bewaar(de)bibliotheken, Brussel, 2003 (www.faronet.be/e-documenten/bewaardebibliotheken-vlaanderen). Zie ook de bijdrage elders in dit nummer. 19 Zie: www.kunstenenerfgoed.be/ake/view/nl/3766755-Register+erkende+organisaties.html. 20 We baseren ons op eerdere studies: J. Walterus, Erfgoedverenigingen en volkscultuur ontcijferd. Inzichten over historische en ‘volkscultuur’-verenigingen als onderdeel van het Vlaamse erfgoedlandschap, Brussel, Vlaams Centrum voor Volkscultuur, 2003. De cijfers werden door het VCV geactualiseerd tot in 2007 (VRIND 2007). 21 Zie: www.faronet.be/erfgoedveld/sectoren/erfgoedverenigingen-en-vrijwilligers. 22 PRISMA, survey erfgoedverenigingen, FARO, 2011. 23 Zie o.a.: http://fin.vlaanderen.be (begrotingsreeksen per jaar en per programma).
september 2011
24
16
agentschap
K unsten en E rfgoed , Jaarverslag 2010. Brussel, 2011, p. 193–197.
25 G. D e B rabander e.a., Financiering van cultureel erfgoed: vergelijkende studie naar de financiering van en financieringsmogelijkheden voor het cultureel erfgoedbeleid in Vlaanderen en Nederland, Universiteit Antwerpen, november 2007 (niet publieke beleidssamenvatting). 26 J. J anssens (VTi), D. M oreels (BAM), De ins & outs van het Kunstendecreet – Een blik op de opbrengsten en uitgaven van Kunstendecreetstructuren (2007–2008), 2011 (www.bamart.be/pages/detail/nl/6036).