Μιχάλης Αμάραντος «Θραύσματα Χαρτιού»

ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ Θραύσματα χαρτιού

ΜΙCHALIS ΑΜΑRANTOS Fragments of Paper

Η έκδοση πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της έκθεσης Μιχάλης Αμάραντος: Θραύσματα χαρτιού στην Εvripides Art Gallery 10 Μαρτίου - 5 Απριλίου 2018 Γενική επιμέλεια Νάσια Ευριπίδου Σχεδιασμός έκδοσης Μιχάλης Αμάραντος Μετάφραση στα αγγλικά Δέσποινα Λάμπρου Φωτογράφιση έργων Βάνιας Ξύδας Παραγωγή έκδοσης Γ. Κωστόπουλος Γραφικές Τέχνες Σύμβουλος έκδοσης Ελισάβετ Πλέσσα The catalogue was published on the occasion of the exhibition Michalis Amarantos: Fragments of Paper Evripides Art Gallery 10 March - 5 April 2018 General supervision Nasia Evripidou Publication design Michalis Amarantos Translation into English Despina Lamprou Photographs of works Vanias Xydas Publication production G. Kostopoulos Printing House Publication consultant Elizabeth Plessa Εξώφυλλο: κάρβουνο σε χαρτί, 59x41 εκ., 2009 Cover: charcoal on paper, 59x41 cm, 2009 Προμετωπίδα: Λεπτομέρεια έργου σελ. 27 Frontispiece: Details of work p. 27 © για την έκδοση και τα έργα / for the publication and the works: Μιχάλης Αμάραντος / Michalis Amarantos, 2018 © για το κείμενο / for the text: Ελισάβετ Πλέσσα / Elizabeth Plessa, 2018

ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ Θραύσματα χαρτιού ΜΙCHALIS ΑΜΑRANTOS Fragments of Paper

Τα όρια του κενού

Ο Μιχάλης Αμάραντος μοιάζει ζωγράφος του οικείου, των απλών υλικών και των ιδιωτικών διαστάσεων, καθρέφτης των μικρών στιγμών. Άνθρωπος των συνηθειών, αγαπά το χαρτί, το μολύβι και το κάρβουνο, τα παστέλ και τις τέμπερες, γιατί τον απελευθερώνουν από τους περιορισμούς ενός συγκεκριμένου τόπου και χρόνου της ζωγραφικής πράξης. Σαν βγαλμένη μέσα από τις ζωγραφιές του, η ψηλόλιγνη φιγούρα του βρίσκει το αντίκρισμά της στα πολυάριθμα κεφάλια των τωρινών έργων του που παραπέμπουν σε μια ευγένεια άλλων καιρών και άλλων ρυθμών. Αν στις προγενέστερες συνθέσεις κυριαρχούσαν οι πολύχρωμες νεκρές φύσεις, τα τραπεζάκια τσαρουχικών καταβολών και τα μπαλκόνια της μεγάλης αγάπης του για τον Matisse, στις τωρινές εικόνες του Αμάραντου τα μονοχρωματικά ή ασπρόμαυρα ανθρώπινα πρόσωπα αποτελούν το σχεδόν αποκλειστικό θέμα. Ζωγραφισμένα με έντονα τα μάτια, τη μύτη και τα χείλη, σαν πληθωρικά πορτρέτα Φαγιούμ σε προφίλ, ή σαν πουδραρισμένα προσωπεία ηθοποιών, τα πρόσωπα αυτά υπερκαλύπτουν αποκομμένα από το σώμα τους την επιφάνεια του χαρτιού ή αρκούνται στον χώρο που τους έχει δοθεί. Σχεδιασμένα άλλοτε με γραμμές υπαινικτικής λεπτότητας, συχνά αμφίμορφα, εκμεταλλεύονται το άσπρο του χαρτιού για να επικρατήσουν στο μέσο νυχτερινών τοπίων μιας ολότελα διαφορετικής κλίμακας. Καθώς αντικρίζουν τις μάσκες τους, περιβάλλονται από αναπάντεχες γυμνές φιγούρες, μαρμαρωμένα σκυλιά και ρολόγια σταματημένων χρόνων. Κάποτε ανήκουν σε ανθρωπόμορφους κορμούς που ίπτανται στον αέρα ή συντροφεύονται από πουλιά. Συνωστίζονται πλάι σε άλλα κεφάλια που το βλέμμα τους δεν θα το συναντήσουν ποτέ. Κενές σιλουέτες προτομών, σαν ανέκφραστες κούκλες βιτρίνας, περιστοιχίζονται ερήμην τους από μελίσσια προσώπων και προσωπείων που πολιορκούν το περίγραμμα της κενής μορφής τους.

6

Ο Αμάραντος ανασύρει στο χαρτί του μνήμες ονείρων, ζωγραφίζει άγνωστα πορτρέτα, δεν αποτυπώνει αυτό που βλέπει γύρω του. Παράδοξα, οι τεχνικές του βλέμματος αποτελούν το κλειδί για τη θέαση των περισσότερων από τις τωρινές εικόνες του. Σαν την παλιά οφθαλμαπάτη με το βάζο και τα πρόσωπα, στα ζωγραφικά αυτά πορτρέτα προτείνονται διαρκώς διττές σημασίες όγκων και μορφών, διττοί τρόποι οπτικής πρόσληψής τους. Οι μορφές ορίζονται από τον άδειο χώρο ανάμεσά τους, ο οποίος την ίδια στιγμή σχηματίζει μια άλλη, αυτόνομη, μορφή. Οι όγκοι αλληλεπικαλύπτονται παίζοντας με το κενό, οι σιλουέτες διαμορφώνονται από τη σκιά τους, το θετικό αναδύεται από το αρνητικό, το υπαρκτό υπάρχει χάρη στο ανύπαρκτο. Αλληλένδετα περιγράμματα στον χώρο, τα γλυπτά του Αμάραντου προκύπτουν και αυτά μέσα από την ίδια διαδικασία: ανάμεσα στις παρυφές του συμπαγούς μετάλλου και σε αυτό που υπάρχει πέρα από τις άκρες του, στα σύνορα ύλης και κενού, σχηματίζονται γραμμικά γλυπτικά προφίλ που θέτουν ατέρμονα οπτικά αινίγματα. Στην ήπια αυτή ζωγραφική, των πλάγιων όψεων, οι εντάσεις μοιάζει να μην έχουν θέση. Όμως στα ονειρικά προφίλ των σιωπηλών προσώπων που ολοένα ζωγραφίζει ο Μιχάλης Αμάραντος υπάρχει η επίγευση ενός βάρους, η υποψία μιας εσωτερικής ζωής στο άλλο μισό που δεν απεικονίστηκε, το μυστικό που κρύβει το χαρτόνι που κόπηκε. Σε αυτά τα θραύσματα χαρτιών το μαύρο γίνεται ο ρυθμιστής των μορφών που γεννιούνται στα όρια του κενού, γίνεται το μαύρο σε εκείνα τα «πίσω δωμάτια του νου» (Ν. Χουλιαράς). Ελισάβετ Πλέσσα

7

The Borders of the Void

Michalis Amarantos appears to be a painter of the familiar, of simple materials and private dimensions, a mirror of small moments. Being a man of habits, he is fond of paper, pencil and charcoal, pastels and tempera because they release him from the constraints of some specific place and time of the painting act. As if rising from inside his paintings, his tall and slender figure finds a match in the numerous heads of his current works, reminiscent of a courtesy of past times and past rhythms.

If his earlier compositions were dominated by colourful still lifes, coffee tables with origins that go back to Tsarouchis and the balconies of his great love for Matisse, in the present images of Amarantos the monochromatic or black-and-white human faces are an almost exclusive theme.

Eyes, nose and lips painted in a striking manner, like Fayum portraits in profile, or powdered actors' masks, these faces overspread, detached from their bodies, on the paper surface or pose content in the space they are given. Occasionally drawn with lines of suggestive subtlety, often amphimorphic, they seem to take advantage of the blankness of the paper to prevail amid nocturnal sceneries of an entirely different scale. As they confront their masks, they are surrounded by unexpected naked figures, petrified dogs and clocks of halted time. They belong to anthropomorphic torsos which hover in the air or are accompanied by birds crowding beside other heads whose gaze they are never meant to meet. Empty bust silhouettes, like lifeless shop-window mannequins, stand unaware of the swarms of tiny faces and masks that surround them and besiege the contour of their empty form.

8

Amarantos revokes on his paper memories of dreams, paints unknown portraits, does not depict what he sees around him. Paradoxically, gaze techniques are the key to viewing his current images. Like the old trompe-l'oeil game with the vase and the faces, these portraits are constantly suggesting dual meanings of mass and figures, dual ways for their visual perception. The figures are defined by the empty space between them which, at the same time, forms another, autonomous figure.

Masses overlap playing with the void, silhouettes are shaped by their shadow, the positive rises from the negative, the existing exists owing to the non-existing. Interwoven contours in space, Amarantos's sculptures also emerge from the same process: in-between the fringes of solid metal and what lies beyond its ends, at the borders of matter and void, linear sculptural profiles are formed, which pose infinite visual enigmas.

In this mild painting, of side views, tensions seem to have no place. Yet, in the dream-like profiles of silent faces that Michalis Amarantos paints time and time again there is a lingering flavour of a burden, the hint of an inner life in the other half that was not depicted, the secret that is hidden in the cardboard that was cut. In these fragments of paper, black becomes the adjuster of figures born at the borders of the void, it becomes the black in those “back rooms of the mind� (N. Houliaras).

Elizabeth Plessa

9

Παστέλ σε χαρτόνι, 30,5x22,5 εκ., 2014 Pastel on cardboard, 30.5x22.5 cm, 2014

11

Κάρβουνο σε χαρτί, 41x26 εκ., 1969 Charcoal on paper, 41x26 cm, 1969

12

Χρωματισμένος σίδηρος, 42x22x0,4 εκ.

Coloured iron, 42x22x0.4 cm

13

Στιλό σε χαρτί, 21x29 εκ., 2012 Biro on paper, 21x29 cm, 2012

14

Μολύβι σε χαρτί, 20x29 εκ., 2010 Pencil on paper, 20x29 cm, 2010

15

Μολύβι και παστέλ σε χαρτί, 41,5x29,5 εκ., 2013 Pencil and pastel on paper, 41.5x29.5 cm, 2013

Μολύβι και παστέλ σε χαρτί, 41,5x29,5 εκ., 2013 Pencil and pastel on paper, 41.5x29.5 cm, 2013

16

Μολύβι και παστέλ σε χαρτί, 41,5x29,5 εκ., 2013 Pencil and pastel on paper, 41.5x29.5 cm, 2013

17

Στιλό σε χαρτί, 21x29 εκ., 2013 Biro on paper, 21x29 cm, 2013

Στιλό σε χαρτί, 21x29 εκ., 2012 Biro on paper, 21x29 cm, 2012

18

Μολύβι σε χαρτί, 34x24 εκ., 2013 Pencil on paper, 34x24 cm , 2013

19

Κάρβουνο σε χαρτί, 20,5x18 εκ., 2009 Charcoal on paper, 20.5x18 cm, 2009

20

Κάρβουνο σε χαρτόνι, 30x13 εκ., 2015 Charcoal on cardboard, 30x13 cm, 2015

21

Κάρβουνο σε χαρτί, 20,5x18 εκ., 2009 Charcoal on paper, 20.5x18 cm, 2009

Μολύβι σε χαρτί, 25x30 εκ., 2015 Pencil on paper, 25x30 cm, 2015

22

Μολύβι σε χαρτί, 29,5x21 εκ., 2013 Pencil on paper, 29.5x21 cm, 2013

Χρωματισμένος σίδηρος, 51x35x0,4 εκ.

Coloured iron, 51x35x0.4 cm

23

Χρωματισμένος σίδηρος, 29x25x0,4 εκ.

Coloured iron, 29x25x0.4 cm

Μολύβι σε χαρτί, 35x26 εκ., 2016 Pencil on paper, 35x26 cm, 2016

24

Χρωματισμένος σίδηρος, 31x25x0,4 εκ.

Coloured iron, 29x25x0.4 cm

Μολύβι σε χαρτί, 35x26 εκ., 2013 Pencil on paper, 35x26 cm, 2013

25

Χρωματισμένος σίδηρος, 35x29x0,4 εκ.

Coloured iron, 35x29x0.4 cm

26

Ακρυλικό σε χαρτί, 36x25 εκ., 2015 Acrylic on paper, 36x25 cm, 2015

27

Μεικτή τεχνική σε χαρτί, 30x22 εκ., 2016 Mixed media on paper, 30x22 cm, 2016

28

Ακρυλικό σε χαρτί, 31x22 εκ., 2013 Acrylic on paper, 31x22 cm, 2013

29

Μεικτή τεχνική σε χαρτόνι, 34x19,5 εκ., 2016 Mixed media on cardboard, 34x19.5 cm, 2016

30

Μεικτή τεχνική σε χαρτόνι, 40x16 εκ., 2013 Mixed media on cardboard, 40x16 cm, 2013

31

Ακρυλικό σε χαρτί, 36x25 εκ., 2013 Acrylic on paper, 36x25 cm, 2013

Ακρυλικό σε χαρτί, 30x22 εκ., 2013 Acrylic on paper, 30x22 cm, 2013

32

Μεικτή τεχνική σε χαρτί, 35x28 εκ., 2011 Mixed media on paper, 35x28 cm, 2011

33

Ακρυλικό σε χαρτόνι, 38x25 εκ., 2017 Acrylic on cardboard, 38x25 cm, 2017

34

Ακρυλικό σε χαρτόνι, 35x18 εκ., 2016 Acrylic on cardboard, 35x18 cm, 2016

35

Ακρυλικό σε χαρτόνι, 36x25 εκ. 2017 Acrylic on cardboard, 36x25 cm, 2017

36

Μεικτή τεχνική σε χαρτόνι, διάμετρος 22 εκ., 2016 Mixed media on cardboard, diameter 22 cm, 2016

37

Ακρυλικό σε χαρτόνι, 35,5x32 εκ., 2015 Acrylic on cardboard, 35.5x32 cm, 2015

38

Ακρυλικό σε χαρτόνι, 35,5x32 εκ., 2017 Acrylic on cardboard, 35.5x32 cm, 2017

39

Μεικτή τεχνική σε χαρτόνι, 31,5x22,5 εκ., 2013 Mixed media on cardboard, 31.5x22.5 cm, 2013

40

Μεικτή τεχνική σε χαρτόνι, 33,5x23,5 εκ., 2013 Mixed media on cardboard, 33.5x23.5 cm, 2013

41

Ακρυλικό σε χαρτί, 34x23 εκ., 2017 Acrylic on paper, 34x23 cm, 2017

42

Aκρυλικό σε χαρτί, 29x20 εκ., 2017 Acrylic on paper, 29x20 cm, 2017

43

Μεικτή τεχνική σε χαρτόνι, 33,5x23,5 εκ., 2014 Mixed media on cardboard, 33.5x23.5 cm, 2014

Aκρυλικό σε χαρτί, 23,5x15 εκ., 2017 Acrylic on paper, 23.5x15 cm, 2017

44

Ακρυλικό σε χαρτί, 20,5x12,5 εκ., 2017 Acrylic on paper, 20.5x12.5 cm, 2017

45

Χαρακτικά, βαθυτυπίες, έκδοση 20 αντιτύπων, 29x21 εκ.

Engravings, rotogravures, edition of 20, 29x21 cm

Τύπωμα ζιγκλέ, 43,5x34 εκ. έκδοση 90 αντιτύπων Giclee print, 43.5x34 cm edition of 90

46

Τύπωμα ζιγκλέ, 46x31 εκ. έκδοση 90 αντιτύπων Giclee print, 46x31 cm edition of 90

Λινόλαιο, 42x30 εκ. έκδοση 20 αντιτύπων Linoleum, 42x30 cm edition of 20

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

BIOGRAPHICAL NOTES

Ο Μιχάλης Αμάραντος γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου το 1953. Σπούδασε ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, με δασκάλους τον Δημήτρη Μυταρά, τον Δημοσθένη Κοκκινίδη, καθώς και σκηνογραφία με τον Βασίλη Βασιλειάδη. Έργα του βρίσκονται στις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης, του Μουσείου Φρισύρα, της Εθνικής Τράπεζας, καθώς και σε άλλες δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Michalis Amarantos was born in Ermoupolis, on the island of Syros, Greece, in 1953.

He studied Painting at the Athens School of Fine Arts under Professors Dimitris Mytaras and Dimosthenis Kokkinidis, as well as stage design under Vassilis Vassiliades. Works by him can be found in the collections of the National Gallery of Greece, the Frissiras Museum, the National Bank of Greece, as well as in many other important public and private collections. He lives and works in Athens.

Ατομικές εκθέσεις

Solo exhibitions

Eλληνοαμερικανική Ένωση, Αθήνα (1982) Forum Art Gallery, Αθήνα (1984) Athenaeum Art Gallery, Αθήνα (1985) Athenaeum Art Gallery, Αθήνα (1989) Γκαλερί Σκουφά, Αθήνα (1996) Γκαλερί Αμυμώνη, Ιωάννινα (1999) Αίθουσα Tέχνης Αγκάθι, Αθήνα (2002) Γκαλερί Σκουφά, Αθήνα (2006) Βrasserie Omirou, Αθήνα (2010) Γκαλερί Σκουφά, Αθηνά (2014)

Hellenic American Union, Athens (1982) Forum Art Gallery, Athens (1984) Athenaeum Art Gallery, Athens (1985) Athenaeum Art Gallery, Athens (1989) Skoufa Gallery, Athens (1996) Amymoni Gallery, Ioannina (1999) Agathi Art Gallery, Athens (2002) Skoufa Gallery, Athens (2006) Brasserie Omirou, Athens (2010) Skoufa Gallery, Athens (2014)

Κυριότερες ομαδικές εκθέσεις 2010-2017

Selected group shows 2010-2017

Θεοδωράκεια 2010, Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη, Ζάτουνα Αρκαδίας 5+5+5, Βιβλιοπωλείο Ιανός, Αθήνα Άσπρο Μαύρο, Μουσείο Φρυσίρα, Αθήνα Ύδρας ορώμενα, Ιστορικό Αρχείο Μουσείο Ύδρας Face to Face, Μουσείο Φρυσίρα, Αθήνα Τα παραμύθια μας, Ίδρυμα Ευγενίδου, Αθήνα Χρώμα στην πατρίδα των καιρών, Ίδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη, Αθήνα Μικρές ζωγραφιές, Εικαστικός Κύκλος, Αθήνα Δείγμα γραφής, Αίθουσα Τέχνης Ena, Αθήνα Σε κλίμακα σχεδίου, Evripides Art Gallery, Αθήνα

Theodorakeia 2010, Mikis Theodorakis Museum, Zatouna, Arcadia 5+5+5, Ianos Bookstore, Athens Black & White, Frissiras Museum Hydra's Oromena, Historical Archive Museum of Hydra Face to Face, Frissiras Museum, Athens Our Fairy Tales, Eugenides Foundation, Athens Colour in the Land of our Times, Michael Cacoyannis Foundation, Athens Small Paintings, Ikastikos Kiklos, Athens Style Sample, Ena Art Gallery, Athens In Drawing Mode, Evripides Art Gallery, Athens

www.amarantosmihalis.blogspot.gr