Θ Ε Μ ΑΤΑ
Τι συνιστά κακοτεχνία (στα οικοδομικά συμβόλαια) Α. Εισαγωγή Η ύπαρξη κακοτεχνιών σε ένα έργο ή σε μια κατασκευή αποτελεί τον κύριο λόγο πρόκλησης διαφορών ή/και αντιπαραθέσεων μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων. Κατά συνέπεια το άρθρο αυτό αποτελεί μέρος μιας μεγάλης προσπάθειας που γίνεται από την Επιτροπή ΕΜΕΔ ΕΤΕΚ για να εξηγήσει της έννοια της κακοτεχνίας στα οικοδομικά συμβόλαια (όχι όμως για καταγραφή του ορισμού της κακοτεχνίας). Δυστυχώς ο επιστημονικός και επίσημος ορισμός της κακοτεχνίας απουσιάζει και δεν έχει τεκμηριωθεί και καταγραφεί βιβλιογραφικά και επιστημονικά μέχρι σήμερα, τουλάχιστον στην Κύπρο. Σύμφωνα με τον Γ. Μπαμπινιώτη, κακοτεχνία (η) είναι η κατασκευή που δεν πληροί τις αναγκαίες προδιαγραφές, κακή ή ακαλαίσθητη κατασκευή, εκτέλεση ενός έργου με ελαττώματα ή ατέλειες, ενώ ο όρος αναφέρεται στη δημιουργία κατασκευών που γίνονται πρόχειρα ή με ελαττώματα. Ενώ σύμφωνα με το «AI overview» κακοτεχνία σημαίνει έλλειψη επιδεξιότητας και καλαισθησίας στην κατασκευή ενός έργου, ή ένα ελάττωμα ή ατέλεια σε μια κατασκευή που οφείλεται στην προχειρότητα ή την αδεξιότητα. Η έννοια της κακοτεχνίας στα οικοδομικά συμβόλαια συσχετίζεται με κατασκευαστικό ελάττωμα ή απόκλιση από τις προδιαγραφές, τα σχέδια ή τους όρους του συμβολαίου, το οποίο έχει ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ποιότητας, τη μείωση της αντοχής, την αλλοίωση της αισθητικής ή την επηρεασμένη λειτουργικότητα του έργου. Στα οικοδομικά συμβόλαια της ΜΕΔΣΚ, γίνεται αναφορά σε ελαττωματική εργασία ή χρήση ακατάλληλων υλικών που αποκλίνουν από τις συμφωνημένες προδιαγραφές, τα σχέδια ή τους όρους του συμβολαίου, επηρεάζοντας αρνητικά την ποιότητα, την αντοχή ή τη λειτουργικότητα του έργου. Ενώ ο κώδικας καλής πρακτικής των κατασκευών καλύπτει προσδοκίες ποιότητας, ορθής εγκατάστασης υλικών και ανθεκτικότητας κατασκευών και εγκαταστάσεων. Στην κυπριακή νομοθεσία, ο όρος «κακοτεχνία» παρόλο που εντοπίζεται και αναφέρεται συχνά, δεν φαίνεται να ορίζεται με σαφήνεια σε κάποιο συγκεκριμένο νόμο, και συνεπώς παρατηρείται έλλειψη σαφούς ορισμού και εξήγησης. Αντίθετα, στην ελληνική νομοθεσία γίνεται αναφορά και σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα (άρθρο 681), μια κατασκευή θεωρείται ελαττωματική όταν: 1. Δεν ανταποκρίνεται στους όρους της σύμβασης (π.χ. χρήση υλικών χαμηλότερης ποιότητας). 2. Παρουσιάζει τεχνικές ατέλειες που την καθιστούν ακατάλληλη ή μειώνουν την αξία της. 3. Παραβιάζει πολεοδομικούς ή τεχνικούς κανονισμούς. 4. Δεν συμμορφώνεται με τους κανόνες της τέχνης και της επιστήμης της οικοδομικής βιομηχανίας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κακοτεχνία στις κατασκευές ορίζεται κυρίως μέσω νομοθεσίας όπως η Consumer Rights Act 2015 και οι οικοδομικοί κανονισμοί που θεσπίστηκαν από τη νομοθεσία Building Act 1984 (Building regulations). Αυτοί οι νόμοι και τα πρότυπα θέτουν προσδοκί-
24
ες για την ποιότητα, την ασφάλεια και τη συμμόρφωση της κατασκευής με τους νόμους και πρότυπα. Ο νόμος Consumer Rifhts Act 2015 ορίζει ότι όλες οι υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής, πρέπει να παρέχονται με «εύλογη προσοχή και επιδεξιότητα». Υπάρχει πληθώρα αναφορών στη βιβλιογραφία, με κυριότερη κατά τη γνώμη μου, αυτή που δίνεται στο Hudson’s Building and Engineering Contracts, όπου καταγράφεται ο ορισμός της κακοτεχνίας ως «work which fails to comply with the express descriptions or requirements of the contract, including, very importantly, any drawings or specifications, together with any implied terms as to its quality, workmanship, performance or design». Μια πρώτη Η κυπριακή νομοθεσία έχει εναρμονιστεί προσπάθεια για και έχει ενσωματώσει τις διατάξεις της σταχυολόγηση, Οδηγίας 92/57/ΕΟΚ της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω των «Ελάχιστων Προδιαγραφών τεχνική για Προσωρινά ή Κινητά Εργοτάξια» Κανονισμών του 2002 (Κ.Δ.Π. 172/2002), οι οποίπροσέγγιση οι επιβάλλουν την εφαρμογή διαδικασιών και επεξήγηση, που διασφαλίζουν την πρόληψη κακοτεκατά το δυνατόν, χνιών και τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων συντελεστών του κατασκευαστικού του όρου έργου. Όμως απουσιάζουν σαφείς νομο«κακοτεχνία» θεσίες όπως το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασίλειου που αναφέρεται πιο πάνω. Β. Πρόληψη και Διόρθωση Κακοτεχνιών Στην περίπτωση εντοπισμού κακοτεχνίας που προκλήθηκε εξ υπαιτιότητας του εργολάβου (εκτός εάν υπάρχουν άλλες ενδείξεις, οδηγίες του Αρχιτέκτονα / Πολιτικού Μηχανικού ή οδηγίες του διαχειριστή του συμβολαίου), αυτός υποχρεούται να διορθώσει την κακοτεχνία ή τα ελαττώματα, σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές και τους όρους του συμβολαίου. Για παράδειγμα, το «Έντυπο Κυρίως Συμβολαίου για Οικοδομικά Έργα» που συντάχθηκε από τη Μικτή Επιτροπή Δομικών Συμβολαίων Κύπρου (ΜΕΔΣΚ), βασισμένο στο αγγλικό JCT, καθορίζει τις υποχρεώσεις του εργολάβου σε περίπτωση εντοπισμού κακοτεχνίας. Σε περίπτωση κακοτεχνίας, ο διαχειριστής του συμβολαίου, Αρχιτέκτονας / Πολιτικός Μηχανικός μπορεί να ζητήσει: • Διόρθωση των ελαττωμάτων, • Ανάλογη χρηματική αποκοπή, • Αποζημίωση για ζημιές (εάν μπορεί να αποδείξει ζημιά), • Σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί και ακύρωση της σύμβασης (αυτό βέβαια μπορεί να προκύψει μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις). Επίσης το πιστοποιητικό προσωρινής παραλαβής που εκδίδεται από τον Αρχιτέκτονα μετά την πάροδο του χρόνου κατασκευής και την παραλαβή του έργου καθορίζει τις υποχρεώσεις του εργολάβου για την αποκατάσταση κακοτεχνιών ή επουσιωδών εργασιών και μάλιστα αυτό μπορεί να καθοριστεί και εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, μετά από γραπτές οδηγίες του Αρχιτέκτονα. Με βάση το συμβόλαιο του ΜΕΔΣΚ, σε περίπτωση που ο εργολάβος δεν ανταποκριθεί στις συμβατικές του υποχρεώσεις, ο Αρχιτέκτονας / Πο-