KERN Nederlands brochure 2024/2025

BROCHURE

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

VMBO / HAVO / VWO / GYMNASIUM ONDERBOUW + BOVENBOUW

boom voortgezet onderwijs

Voor een beter begrip De lesmethoden van Boom voortgezet onderwijs ondersteunen docenten en leerlingen optimaal.

Leren met pen en papier vormt de basis van onze les­methoden, terwijl digitale hulpmiddelen het leerproces effectief ondersteunen.

v Duurzaam — Geen wegwerpboeken

Onze lesmethoden zijn niet alleen inhoudelijk van top­kwaliteit, de boeken zijn ook mooi vormgegeven, worden in Nederland gedrukt en gaan meerdere jaren mee.

Wij hanteren geen LiFo-model, zodat leerlingen niet elk jaar hun lesboeken hoeven weg te gooien.

v Vrijheid — Jouw school, jouw keuze

Wij geloven in keuzevrijheid: je kiest zelf of je lesgeeft met boeken, digitaal of een combinatie van beide, zonder koppelverkoop of een langjarig contract.

Onze lesmethoden zijn eerlijk geprijsd en vaak goed­ koper dan die van andere uitgevers.

v Service — Persoonlijk contact

Wij hechten veel waarde aan persoonlijk contact.

Onze educatief adviseurs en uitgevers denken met je mee en ze komen graag persoonlijk langs voor een gesprek.

Meer lezen, meer weten, meer kunnen Lezen is de drijvende kracht achter geletterdheid en taalvaardigheid.

Meer lezen zorgt voor een grotere woordenschat en beter spellen.

Meer lezen vergroot de ontwikkelingskansen.

Meer lezen zorgt voor beter begrip van jezelf en anderen.

Meer lezen draagt bij aan burgerschap.

3

v Zie pagina 28–30 voor het hele assortiment

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

vmbo-basis / kader KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

1 VMBO-KGT

VMBO-BASIS/KADER 1-A

vmbo-kgt

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

vmbo-theoretisch / havo

1 KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

VMBO-THEORETISCH / HAVO

tweede editie KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

HANDBOEK ONDERBOUW HAVO / VWO

havo / vwo onderbouw ACADEMISCHE LEERROUTE ONDERBOUW GYMNASIUM / VWO+

gymnasium / vwo+ onderbouw

KERN Nederlands ‘Ik zie mijn vak weer terug’ — Een veelgehoorde reactie van ­docenten over KERN Nederlands is dat ze hun vak weer terug zien en dat leerlingen de teksten over taal, communicatie en literatuur waarderen en met interesse lezen. Blijer kan je mij niet maken: de inhoud van ons vak is rijk, gevarieerd en relevant voor alle leer­ lingen. Gelukkig zien we dat dit besef ook doordringt bij de mensen die bezig zijn met het ontwerpen van een nieuw curriculum.

Rijke inhoud en samenhang — Op basis van de positieve reacties en voortschrijdend inzicht gaan we in de nieuwe edities voor de ­onderbouw een stap verder door naast een rijke inhoud ook meer ­samenhang aan te brengen. We hebben ­gekozen voor een thema­ tische aanpak zodat leerlingen met meer kennis nieuwe kennis ­kritisch tot zich kunnen nemen en zo tot dieper begrip komen.

Daarnaast zijn we ervan overtuigd dat voor de ­socialisatie en per­ soonlijke vorming van leerlingen interactie met ­medeleerlingen en de docent noodzakelijk is. Leerlingen worden in de oefenboeken ­regelmatig gestimuleerd om na te denken over allerlei kwesties en met elkaar ideeën uit te wisselen. Doordat de thema’s raakvlakken hebben met het vak kan de docent er het nodige aan ­toevoegen. ­Bovendien ben ik van mening dat een mooi en interessant vak als ­Nederlands een mooie en interessante methode verdient.

Goed voorbereid — Met KERN Nederlands streven we ernaar dat de leerlingen goed ­worden voorbereid op hun vervolgopleidingen en zich goed kunnen redden in onze pluriforme en complexe maatschappij, en natuurlijk ook dat ze zich bewust zijn geworden van de rijkdom van de Nederlandse taal en cultuur.

theo witte Neerlandicus en vakdidacticus

5

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

VMBO-BASIS/KADER 1-A

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

1 VMBO-KGT

VMBO-BASIS/KADER 1-B

Compleet voor leerjaar 1 en 2

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

1 VMBO-THEORETISCH / HAVO

6

KERN Nederlands taal & cultuur havo/vwo / gymnasium v Zie pagina 12 –19 KERN Nederlands taal & cultuur tweede fase v Zie pagina 22–27

KERN Nederlands taal & cultuur vmbo Tweede editie Taal is de stof waar dromen van worden gemaakt. imme dros

In deze tweede editie van KERN Nederlands voor vmbo laten we zien hoe taalgebruik is ­verweven met onze cultuur en wie we zijn.

v Feedback en expertise

De tweede editie van KERN Nederlands is gemaakt met hulp van de expertise van docenten, onderzoekers en vakdidactici.

v Thematische hoofdstukken

In thematische hoofdstukken staan onder­ werpen over taal & cultuur centraal en worden de vaardigheden spreken, lezen en schrijven in samenhang aangeboden. v Verhalen en gedichten

Leerlingen leren boeken te kiezen die bij hen passen en werken in een portfolio aan creatieve schrijfopdrachten. v Burgerschap

v Arrangement

Vmbo-basis / kader heeft per leerjaar twee ­leerwerkboeken; vmbo-kgt en vmbo-t / havo per leerjaar een leeropdrachtenboek.

Vmbo-t / havo biedt een havo-inhoud en een vmbo- didactiek. Het digitale aanbod voor ­leerlingen bestaat uit uitlegvideo’s, voor­ lezers en adaptieve oefeningen. Voor de docent is er een gratis licentie met ondersteunend mate­riaal en een uitgebreide papieren docentenhandleiding.

In KERN Nederlands doen leerlingen enerzijds kennis en vaardigheden op, anderzijds dragen de onderwerpen en opdrachten bij aan persoonsvorming en socialisatie. v Functioneel taalgebruik

Het aanleren en de oefening van vaardigheden gebeurt doelgericht en in een relevante context. v Vakvernieuwing

Met KERN Nederlands ben je goed voorbereid op de vernieuwde kerndoelen.

v Bekijk op de volgende bladzijden

de inhoudsopgave en een paragraaf van vmbo-kgt 1. v Meer informatie?

https://boomvoortgezetonderwijs.nl/ kern-nederlands-vmbo/

v Formatief handelen

Laagdrempelig formatief handelen is gemakkelijk met RTTI in de methode: de opdrachten in het boek en in de toetsen zijn voorzien van een RTTI-codering.

7

vmbo-kgt 1

De inhoud van vmbo-kgt en vmbo-basis/kader loopt gelijk, waardoor je de methoden naast elkaar kunt aanbieden.

Inhoud Hoofdstuk 2 De kracht van verhalen

Hoofdstuk 1 Meer dan één taal

spreken

1

Welke talen spreek je? 8 gesprek voeren

1

Waar of niet waar? 34 vertellen

lezen

2

De taal waar je vandaan komt 12 titel, inleiding, tussenkopje, alinea

2

Sterk verhaal en broodje aap 38 woorden en betekenissen

3

Straattaal 16 verkennend en intensief lezen

3

Reclameverhalen 42 woordenboek

4

Meertaligheid 20

4

Mensen en verhalen 46

schrijven

5

Praten met iemand die er niet is 22 schrijven voor je lezer

5

Een goede smoes schrijven 48 schrijfproces

school

6

Taal op school 26 vragen beantwoorden

6

Het verhaal van de docent 52 luisteren naar uitleg en vragen stellen

woorden

7

Woorden bij hoofdstuk 1 30

7

Woorden bij hoofdstuk 2 56

cursus Verhalen en gedichten

4

8

1 2 3

Leeservaringen 112 Soorten boeken 116 Portfolio 120

10 11 12

Klassiekers 142 Vrienden en vijanden 146 Portfolio 150

4 5 6

Boeken kiezen en lezen 122 De motor van een verhaal 126 Portfolio 130

13 14 15

Boek promoten 152 De afloop van een verhaal 156 Portfolio 160

7 8 9

Boeken beoordelen 132 Problemen voor de hoofdpersoon 136 Portfolio 140

16 17 18

Gedichten en liedjes 162 Verhaalplot 166 Portfolio 170

Hoofdstuk 4 Inleven in anderen

Hoofdstuk 3 De wortels van het Nederlands

1

Waar komt je naam vandaan? 60 vragen stellen

1

Meeleven in een gesprek 86 luisteren en aandacht geven

spreken

2

Hebban olla vogala 64 hoofd- en bijzaken (trefwoorden)

2

Wie je bent 90 tijd, opsomming en tegenstelling

lezen

3

Geschiedenis van het Nederlands 68 oorzaak en gevolg

3

Leef je in 94 doel en middel

4

Spreekwoorden 72

4

Statement tegen pesters 98

5

Maak je eigen familiestamboom 74 schema invullen

5

Whatsapp-instructie voor oma 100 instructie schrijven

schrijven

6

Mens en maatschappij 78 aantekeningen maken

6

Pubergids 104 samenvatten

school

7

Woorden bij hoofdstuk 3 82

7

Woorden bij hoofdstuk 4 108

woorden

cursus Spelling en grammatica

1 2 3

Zelfstandige naamwoorden 174 Bijvoeglijke naamwoorden 178 Trappen van vergelijking 182

10 11 12

Zwakke werkwoorden verleden tijd 204 Sterke werkwoorden verleden tijd 208 Voltooid deelwoord 212

4 5 6

Werkwoorden 184 Persoonsvorm en onderwerp 188 Persoonsvorm tegenwoordige tijd 192

13 14 15

Samengestelde woorden 214 Tussenklanken 218 Leestekens 222

7 8 9

Meervoudsvormen 194 Bijzondere meervoudsvormen 198 Hoofdletters 202

16 17 18

Persoonsvorm op -d, -t of -dt 224 Onregelmatige werkwoorden 228 Engelse woorden 232

5

Scan de QR-code om een inkijkexemplaar van dit boek te kunnen bekijken.

9

hoofdstuk 1 meer dan één taal

2 De taal waar je vandaan komt

vmbo-kgt 1

Leerdoelgestuurd

doel → Je komt meer te weten over streektalen en leert wat titel, inleiding, alinea en tussenkopje zijn.

v

Bekijk de tekst bij VOORBEELD

1

Waarover gaat de tekst bij voorbeeld? t 1

2

Wat heb je van de tekst gelezen om vraag 1 te kunnen beantwoorden? t 1

3

Hoor jij bij de Nederlanders die in de titel van de tekst worden genoemd? t 1

v

Lees nu de informatie bij BELANGRIJK

4

Welke onderdelen van een tekst helpen je om deze beter te begrijpen? r

5

Lees de inleiding van de voorbeeldtekst. Welke talen worden thuis het meest gesproken? t 1

6

Lees het tussenkopje in de voorbeeldtekst.

Waarover denk je dat de hierop volgende alinea gaat? t 2

7

Lees alinea 2 en bekijk de cirkel met percentages hieronder. Welke percentage hoort waarbij? Kies uit : t 2 dialect / Nederlands / Fries / Nedersaksisch / andere taal / Limburgs A (5%)

B (3%)

C (2%)

D (5%) E (8%)

8

Lees alinea 3. a Klopt je antwoord bij opdracht 6? t 1 b Beantwoord de vraag van het tussenkopje met informatie uit de alinea. t 1

9

De tekst hieronder komt uit een schoolboek voor mens & maatschappij. a Waarover gaat de tekst? t 1 b Waarom is de eerste alinea een soort inleiding? t 2 c Bedenk zelf een tussenkopje voor de tweede alinea. I Jagen en verzamelen Dit hoofdstuk gaat over het eerste tijdvak: de tijd van jagers en boeren. Het behandelt de periode vanaf het ontstaan van de eerste mensen tot 3000 v. C. Ongeveer 10 000 jaar geleden kwamen voor het eerst groepjes mensen naar Nederland.

Zij kwamen aan voedsel door te jagen en door eetbare planten te verzamelen in de natuur.

Zulke mensen noemen we daarom jagerverzamelaars. Jagen en verzamelen was hun middel van bestaan.

Bron: Plein M (Noordhoff)

10 Neem zelf een (online) boek van een ander vak dan Nederlands. Bekijk de inhoudsopgave. a Bekijk een hoofdstuk of paragraaf.

Waarover gaat deze? t 1 b Is er een inleiding? Hoe herken je die (vet of schuin)? t 1 d Zie je tussenkopjes en zo ja, wat voor informatie geven ze? t 2 d Is de informatie opgedeeld in kleinere stukken, zoals alinea’s? t 1

F ( 77 % )

12

hoofdstuk 1 meer dan één taal

Veel aandacht voor begrijpend lezen; vanaf de onderbouw langere leesteksten

OEFENTEKST

v

Helft Limburgse jongeren appt in het dialect

11 Waarover gaat de oefentekst? t 2

[ 1 ] Ruim 52 procent van de Limburgse jongeren appt in het dialect. Met name met familie en vrienden met wie ze een hechte relatie hebben.

Dat blijkt uit een onderzoek van dialectvereniging Veldeke Limburg. [ 2 ] “Het is een hele tijd zo geweest dat mensen aarzelden om in het dialect te schrijven.

Men maakte zich zorgen of de schrijfwijze wel juist zou zijn”, zegt Bèr Brounts van Veldeke Limburg. “De jeugd heeft daar maling aan. Ze maken zich niet druk over hoe je het schrijft of beter gezegd, appt. Ik denk dat dat een goede ontwikkeling is.”

Ruzie [ 3 ] Een groep meiden en jongens pakt de telefoon erbij en laat de laatste appjes zien. “Ik had dus ruzie met een goede vriend over de app. Dat doen we dus in het dialect”, zegt de scholiere.

Haar vriendin die naast haar staat vertelt: “Ik app met mijn ouders in het Nederlands en met vrienden in het dialect. Hoe ik het uitspreek, schrijf ik het ook.”

In elke les aandacht voor woordenschat

Grappig [ 4 ] Ook als thuis helemaal geen dialect wordt gesproken wordt er af en toe toch geappt in het dialect, zegt een meisje met Turkse achtergrond. “Waat bisse aan ut doon. Wie geit ut?

Dat is gewoon grappig om te appen.”

Bekijk de OEFENTEKST

12 Is de inleiding cursief of vetgedrukt? t 1 13 Met wie appen de Limburgse jongeren in dialect? t 1 14 Lees het eerste tussenkopje. Wat heeft dit tussenkopje met de tekst te maken, denk je? t 2 15 Lees ook het tweede tussenkopje. Wat heeft dit tussenkopje met de tekst te maken? t 2 16 Lees alinea 2. a Waarom aarzelden mensen lang om in het dialect te schrijven? t 1 b Waarom schrijft de jeugd wél in dialect? t 1 c Bedenk zelf een tussenkopje voor alinea 2. I 17 Lees alinea 3. Met wie appen de jongen en meisjes in dialect en met wie niet? t 1 18 Lees alinea 4. a Waarom appt dit meisje soms in het dialect, ook al spreekt ze thuis geen dialect? t 1 b Ben jij het met dit meisje eens? Leg uit en gebruik daarbij minimaal twee woorden uit de lijst hieronder. I c App jij weleens in het dialect of de spreektaal uit jouw regio? Waarom wel of niet? t 2

Woorden Bron: 1limburg.nl, 21 juni 2021

14

10

v v v v

de achtergrond het behoud beschrijven blijken

v v v v

v

ergens maling aan hebben

de ontwikkeling de paragraaf de schrijfwijze regionaal

BELANGRIJK

Titel, inleiding, alinea, tussenkopje Een tekst begrijp je sneller en beter dankzij de titel, de inleiding, de tussenkopjes en de verdeling in alinea’s. v

De titel heeft grote, vette letters en staat bovenaan de tekst. De titel vertelt je kort waarover een tekst gaat en probeert je aandacht te trekken.

v

Een inleiding is het begin van een tekst en vertelt kort waarover de tekst gaat.

De inleiding is soms vet of schuin (cursief) gemaakt.

v

Teksten zijn opgedeeld in kleinere stukken: alinea’s. In een alinea staan de zinnen bij elkaar die over hetzelfde gaan.

Een alinea begint altijd op een nieuwe regel: soms na een witregel, soms springt de eerste zin in.

v

Een alinea begint soms met een tussenkopje.

Een tussenkopje heeft vaak vette letters en zegt in een paar woorden waarover de alinea gaat.

VOORBEELD

Theorie op een aparte pagina, op een vaste plek in de les

Kwart Nederlanders spreekt thuis een dialect of andere taal [ 1 ] Een kwart van de Nederlanders van 15 jaar of ouder spreekt thuis een dialect of een andere taal dan Nederlands. Het gaat in de meeste gevallen om regionale talen als het Fries, Limburgs of Nedersaksisch. [ 2 ] Ruim een op de tien Nederlanders spreekt thuis een van de regionale talen. Nedersaksisch, waaronder bijvoorbeeld Gronings, Drents en Twents vallen, komt het meest voor (5 procent).

Limburgs (3 procent) en Fries (2 procent) komen daarna. Nog eens 5 procent spreekt in dialect aan de eettafel. Verder spreekt 8 procent achter de voordeur vooral een andere taal, zoals Turks, Engels of Berbers.

Vaste lesopbouw

Wanneer spreek je streektaal? [ 3 ] In de provincie Utrecht wordt thuis het meest Nederlands gesproken. Limburgers doen dat het minst; iets minder dan de helft spreekt hier thuis in het Nederlands. Ook in Friesland wordt met familie en geliefden vaak geen Nederlands gesproken. Mensen die de streektalen uit deze twee provincies veel thuis spreken, doen dat ook vaak buiten de deur, zoals op hun werk.

Bij Nedersaksisch is dat veel minder het geval.

Naar: De Telegraaf, 16 juli 2021

13

19 Lees de tekst hieronder. Het is een inleiding uit een krantenartikel. a Wat vindt Simon Keizer belangrijk? t 1 b Waarover zal de rest van het krantenartikel gaan, denk je? t 2 c Bedenk zelf een titel bij deze inleiding. I Simon Keizer, de helft van het Volendamse duo Nick & Simon, vindt het zonde dat een deel van de ouders in zijn dorp hun kinderen geen Volendams meer leren.

20 Bekijk de tekst hieronder. a Waarom is het lastig om deze tekst te lezen? t 2 b Verdeel de tekst in vier alinea’s.

Noteer van elke alinea steeds de eerste drie woorden. I c Bedenk ook een titel en tussenkopjes. I Heb je weleens moeite om iemand te verstaan die met een dialect spreekt? Of heb je zelf een dialect? Het Nederlands kent veel verschillende dialecten. Maar waar komen die vandaan?

Over het ontstaan van dialect is niet zoveel bekend. Wij weten bijvoorbeeld niet hoe de taal klonk in de tijd dat er nog geen voicerecorders waren. Wel zijn er teksten uit de middeleeuwen in het Brabants, Limburgs en Vlaams gevonden. Elk plaats of regio sprak in die tijd al een variant van deze drie ‘talen’.

Tussen 1500 en 1600 was het nette Amsterdamse dialect het belangrijkste. Het werd de basis voor de standaardtaal Nederlands.

Andere plaatselijke talen werden toen dialecten. Wel dringen woorden en taalgebruiken uit het Brabants en Vlaams door in de standaardtaal. Standaardtaal werd gesproken door bestuurders, ambtenaren, rechters, notarissen, geestelijken en in het onderwijs.

Gewone mensen spraken hun dialect of streektaal.

heIn de kort

Naar: ad.nl, 11 juli 2015

21 Bekijk het plaatje hierboven. a Waarom hoopt de autobestuurder dat ze hier Engels spreken? t 2 b In les 1 ging het over ‘gesprek voeren’.

Vind je dat iemand met een vreemd dialect altijd Nederlands met je moet spreken?

Bespreek in de klas en gebruik daarbij woorden uit de woordenlijst. t 2

Doel bereikt? v v v

v

Ik weet meer over streektalen en wat titel, inleiding, tussenkopje en alinea zijn. r Ik kan de titel, inleiding, tussenkopje en alinea van een tekst herkennen. t1 Ik kan door de titel, inleiding en tussenkopjes bedenken waarover een tekst(gedeelte) gaat. t2 Ik kan zelf een titel, tussenkopje of een indeling in alinea’s bedenken en meepraten over streektalen. I

Leerdoelcheck: opdrachten gekoppeld aan cognitieve niveaus van RTTI

Bron: willemwever.nl

15

11

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

HANDBOEK ONDERBOUW HAVO / VWO

De complete leerstof voor de hele onderbouw staat in één overzichtelijk handboek.

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

1

2

3

3

OEFENBOEK

OEFENBOEK

OEFENBOEK

OEFENBOEK

HAVO / VWO

HAVO / VWO

HAVO

VWO

Een oefenboek voor elk leerjaar.

havo/vwo onderbouw

12

KERN Nederlands taal & cultuur tweede fase v Zie pagina 22–27

KERN Nederlands taal & cultuur onderbouw havo/ vwo en gymnasium / vwo+ Tweede editie Dit is mijn taal. Ik kan niet denken zonder haar.

In deze code staat geschreven wat ik zeggen kan, dat ik besta. Zij wist mijn laatste woorden lang voordat ik ‘mama’ zei. Zij is een oude, stille stem in mij. Wij wonen in elkaar. ingmar heytze

v Burgerschap

In KERN Nederlands doen leerlingen enerzijds kennis en vaardigheden op, anderzijds dragen de onderwerpen en opdrachten bij aan persoonsvorming en socialisatie. v Formatief handelen

Mensen en taal wonen in elkaar. In de tweede editie gaan we nóg een stapje verder met ­ontdekken wat het schoolvak Nederlands allemaal voor moois te bieden heeft.

Laagdrempelig formatief handelen is gemakkelijk met RTTI in de methode: de opdrachten in het boek en in de toetsen zijn voorzien van een ­R TTI-codering. v Feedback en expertise

v Taal en cultuur

Onderwerpen rondom taal en cultuur vormen het uitgangspunt voor het oefenen van de ­vaardigheden en de keuze voor bronteksten, verhalen en gedichten. De teksten bieden ­verschillende perspectieven op het onderwerp. v Betekenisvolle grammatica

Bij grammatica kiezen voor een betekenisvolle aanpak waarbij leerlingen redeneren over taal. v Bewuste geletterdheid

De tweede editie van KERN Nederlands is ­gemaakt met hulp van de expertise van docenten, onderzoekers en vakdidactici. v Arrangement

De complete leerstof voor de hele onderbouw staat per niveau in één overzichtelijk handboek.

Daarnaast zijn er oefenboeken per leerjaar.

Het digitale aanbod voor leerlingen bestaat uit uitlegvideo’s, voorlezers en adaptieve ­oefeningen. Voor de docent is er een gratis licentie met ondersteunend materiaal.

KERN Nederlands sluit aan bij wat leerlingen onbewust al weten over taal, helpt hen bewust te worden en leidt op tot goede taalgebruikers. v Meer informatie? v Vakvernieuwing

Met KERN Nederlands ben je goed voorbereid op de vernieuwde kerndoelen.

https://boomvoortgezetonderwijs.nl/ kern-nederlands-havovwogym/

v Functioneel taalgebruik

Het aanleren en de oefening van vaardigheden gebeurt doelgericht en in een relevante context.

13

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

ACADEMISCHE LEERROUTE ONDERBOUW GYMNASIUM / VWO+

De complete leerstof voor de hele onderbouw staat in één overzichtelijk handboek.

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

1

2

3

OEFENBOEK

OEFENBOEK

OEFENBOEK

GYMNASIUM / VWO+

GYMNASIUM / VWO+

GYMNASIUM / VWO+

Een oefenboek voor elk leerjaar.

gymnasium /vwo + onderbouw

14

KERN Nederlands taal & cultuur tweede fase v Zie pagina 22–27

Nieuwe aanpak grammatica In KERN Nederlands zijn de paragrafen over redekundige zins­ontleding ­grondig herzien. De meeste leraren zullen de gebruikte o ­ ntleedtermen herkennen, maar de opzet is anders.

Er is gekozen voor een meer betekenis­gerichte aanpak, met aandacht voor zowel vorm als betekenis.

Daarbij is ook bewust voor een andere volgorde van behandeling ­gekozen : we beginnen met de verbinding tussen onderwerp en ­gezegde, omdat hierin de centrale betekenis van de zin al zichtbaar is.

De persoonsvorm, die voornamelijk op vorm (de congruentie met het onderwerp) gebaseerd is, komt dan iets later.

In het oefenboek kunnen leerlingen de achterliggende ­concepten zelf ontdekken, maar er zijn ook meer traditionele oefeningen opgenomen. De verdiepende opdrachten spreken niet alleen de creativiteit van leerlingen aan, maar laten ze ook dieper nadenken over taalkundige kwesties. peter-arno coppen Hoogleraar Vakdidactiek aan de Radboud Universiteit

v Bekijk op de volgende bladzijden voorbeeld­pagina’s uit de methode.

15

INHOUD

v

TAAL & CULTUUR

v

TAALGEBRUIK

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Van letters tot kennis 10 Mensen kunnen niet zonder verhalen 12 De wortels van onze taal 14 Een gedicht zegt meer 16 Open als een boek 18 Jeugdliteratuur toen en nu 20 Helden en schurken 22 Een tweede taal vergroot je wereld 24 Onverwoestbare verhalen 26 Communicatie zonder woorden 28 De kunst van het redeneren 30 Romans zijn altijd een beetje waargebeurd 32 Welkom in het medialandschap 34 Denk niet aan een roze olifant 36 Humor en spot 38 Wat je zegt, ben je zelf 40

1 2 3 4 5 6 7

Tekstsoorten 44 Tekstdoelen 46 Het onderwerp van een tekst 48 De structuur van een tekst 50 De verbanden in een tekst 52 Verwijswoorden 54 Mening en argumenten 56

Handboek

havo /vwo

13 14 15 16

Begrijpen van teksten 8 9 10 11 12 13

Woorden en hun betekenissen 58 Leesdoelen en leesmanieren 60 Samenvatten 62 Digitaal lezen 64 Bruikbaarheid van teksten 66 Betrouwbaarheid van teksten 68

14 15 16 17 18 19 20 21

Schrijven in stappen 70 Van spreektaal naar schrijftaal 72 Duidelijk schrijven 74 Aantrekkelijk schrijven 76 Opvallend schrijven 78 Correct schrijven 80 Opmaak 82 Werkstuk 84

22 23 24

Aantekeningen maken 86 Beeldtaal 88 Video 90

25 26 27 28 29

Gesprekken voeren 92 Interviewen 94 Discussiëren 96 Presentatieprogramma’s 98 Spreken voor publiek 100

Schrijven van teksten

onderbouw

Kijken & luisteren

Spreken

Inhoud Oefenboek, leerjaar 1

1

Geletterdheid

2 Kracht van verhalen

A Van letters tot kennis 8

A Mensen kunnen niet zonder verhalen 26

TAALGEBRUIK

B Woorden en hun betekenissen 10 C Leesdoelen en leesmanieren 14

B Tekstsoorten 28 C Tekstdoelen 32

VERHALEN & GEDICHTEN

D Anansi en Sebastiaan 18 E Kiezen en lezen van boeken 22

D Het onderwerp van een tekst 36 E Blauwe plekken 40

TAAL & CULTUUR

Inhoudsopgave handboek havo / vwo leerjaar 1 t /m 3

WOORDEN

F

Woordenschat 24

F

Woordenschat 42

Grammatica

A B C D E F G

16

4

Ontleden 92 Zelfstandig naamwoord, lidwoord en bijvoeglijk naamwoord 94 Werkwoord 96 Voornaamwoorden 98 Onderwerp en gezegde 100 Persoonsvorm 102 Werkwoordelijk en naamwoordelijk gezegde 104

v

VERHALEN & GEDICHTEN

v

GRAMMATICA

v

TAALVERZORGING

1 2 3 4

Kiezen en lezen van boeken 104 Literaire ontwikkeling 106 Genre 108 Bespreken en beoordelen 110

1

Ontleden 138

1 2 3 4 5 6 7 8 9

Basisprincipes spelling 172 Spelling in de praktijk 174 Meervoudsvorming 176 Bijvoeglijke naamwoorden 178 Werkwoordspelling 180 Samenstellingen 184 Cijfers en getallen 187 Hoofdletters 188 Leestekens 190

Redekundig ontleden

Verhalen 5 6 7 8 9 10

Spannende verhalen 112 Verhalen over mensen 114 Verhalen over verleden en toekomst 116 Plot, tijd en ruimte 118 Vertelperspectief 120 Thema en motieven 122

11 12 13 14 15 16

Dichten over gevoelens 124 Dichten met een boodschap 126 Spelen met taal 128 Dichtvormen 130 Rijm en ritme 132 Beeldspraak 134

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Onderwerp en gezegde 140 Persoonsvorm 142 Werkwoordelijk gezegde 144 Naamwoordelijk gezegde 146 Voorwerpen 148 Lijdend voorwerp 150 Meewerkend voorwerp 151 Voorzetselvoorwerp 152 Bijwoordelijke bepaling 154 Hoofdzin en bijzin 156 Passieve zin 158

13 14 15 16 17

Zelfstandig naamwoord, lidwoord en bijvoeglijk naamwoord 160 Werkwoord 162 Voornaamwoorden 164 Voorzetsel en bijwoord 166 Telwoord en voegwoord 167

18

Talenwijzer 168

Bronnen 193 Register 194

Gedichten Taalkundig ontleden

Inhoudsopgave oefenboek havo/vwo, leerjaar 1 3 Geschiedenis van het Nederlands

4 Dichterlijke taal

5 Lezen en inleven

A De wortels van onze taal 44

A Een gedicht zegt meer 60

A Open als een boek 76

B Samenvatten 46 C Aantekeningen maken 50

B De structuur van een tekst 62 C De verbanden in een tekst 66

B Gesprekken voeren 78 C Schrijven in stappen 80 D Schrijfopdracht 82

D Hebban olla vogala 52 E Literaire ontwikkeling 54

D Gedichten 70 E Genre 72

E F

F

Woordenschat 58

F

Woordenschat 74

Het oefenboek is leidend en vertelt hoe er met het handboek gewerkt moet worden.

Het geheime dagboek van Adrian Mole 84 Bespreken en beoordelen 88

G Woordenschat 90

In de meeste paragrafen in het oefenboek wordt er verwezen naar het handboek. Zo wordt duidelijk welke paragraaf je in het handboek moet lezen om de oefenparagraaf te kunnen maken.

Taalverzorging

A B C D E F G H

Meervoudsvorming 108 Bijvoeglijke naamwoorden 110 Persoonsvorm tegenwoordige tijd en verleden tijd 112 Voltooid en onvoltooid deelwoord 114 Onregelmatige en Engelse werkwoorden 116 Samenstellingen 118 Hoofdletters 120 Leestekens 122

17

5

havo /vwo onderbouw

GRAMMATICA REDEKUNDIG ONTLEDEN

2

Voorbeeldpagina’s uit het handboek leerjaar 1 t /m 3

Onderwerp en gezegde Doen of zijn L In sommige zinnen doet het onder­

Iedere zin heeft een onderwerp en een gezegde.

In elke zin doet of is iemand iets. Degene die iets doet of is, noem je het onderwerp. Wat het onderwerp is of doet, is het gezegde. Het onder­ werp en het gezegde zijn samen de basis van iedere zin. Zelfs peuters gebruiken deze zins­ delen al. Ze zeggen bijvoorbeeld:

werp iets. Dit zijn doen-zinnen. Bijvoorbeeld: v Opa lacht. v De buurman tuiniert. v De hond kwispelt.

In andere zinnen is het onderwerp iets. Dit zijn zijn­zinnen. Bijvoorbeeld:

v Papa slapen v Mama lief

v Oma is grappig.

Het lijken nog geen echte zinnen, en toch kun je het onderwerp en gezegde al aanwijzen:

v De atleet is snel.

v papa

Doen­zinnen hebben een werkwoordelijk gezegde.

Het belangrijkste woord (het kernwoord) van een werkwoordelijk gezegde is een werkwoord.

Lachen, tuinieren en kwispelen zijn bijvoorbeeld werkwoorden. Op de basisschool noemde je werkwoorden ook wel doe­woorden.

v Vossen zijn roofdieren.

= degene die iets doet = onderwerp slapen = wat papa doet = gezegde v mama = degene die iets is = onderwerp lief = wat mama is = gezegde

Zijn­zinnen hebben een naamwoordelijk gezegde.

Het belangrijkste woord (het kernwoord) van een naamwoordelijk gezegde is een naamwoord.

Grappig en snel zijn bijvoeglijke naamwoorden.

Roofdieren is een zelfstandig naamwoord.

Zo zit het in andere talen L Het onderwerp

VAN9TOT5

wordt in andere talen subject genoemd. In talen met naamvallen, zoals het Duits, zie je aan de verbuiging van het zelfstandig naamwoord of het lidwoord, of ze het onderwerp van de zin zijn. Deze vorm noem je de nominatief of eerste naamval.

Der Mann ist nett. — De man is aardig.

140

18

Gezegde Voorbeeld

Redenering

Een doen­zin heeft een werkwoordelijk gezegde.

Eva droomt.

De baby huilt.

Dat doet ze.

Dat doet hij.

Een zijn­zin heeft een naamwoordelijk gezegde.

Eva is lief.

Mounir is intelligent.

Lief, dat is ze.

Intelligent, dat is hij.

Bepaal het kernwoord van het gezegde.

2 Vul het kernwoord aan: ..., dat doe / ben je.

De motor draait.

1 draaien = kernwoord 2 Draaien, dat doe je.

→ aangevuld met doen = werkwoordelijk gezegde → aangevuld met zijn = naamwoordelijk gezegde

Ik ben vrolijk.

stappenplan 1

→ werkwoordelijk gezegde 1 vrolijk = kernwoord 2 Vrolijk, dat ben je. → naamwoordelijk gezegde

Onderwerp Voorbeeld

Redenering

Het onderwerp is degene die iets doet in een zin.

Mijn vader kookt.

Mijn vader is degene die iets doet.

Het onderwerp is degene die iets is in een zin.

Hun zus is slim.

Hun zus is degene die iets is.

Het onderwerp kan ook een dier, ding of abstract begrip zijn.

De vloer kraakt.

Vriendschap is het mooiste wat er is.

De vloer is datgene wat iets doet.

Vriendschap is datgene wat iets is.

De tulpen bloeien.

1 bloeien = kern 2 Bloeien, dat doen de tulpen.

stappenplan 1 Neem de kern van het gezegde.

2 Is de kern: v een werkwoord? Vul dan aan met: dat doet / doen ... v een naamwoord? Vul dan aan met: dat is / zijn ... → onderwerp

→ de tulpen = onderwerp Die apps zijn gratis.

1 gratis = kern 2 Gratis, dat zijn die apps. → die apps = onderwerp

141

Bekijk onze video over grammatica.

19

KERN Nederlands tweede editie aanvullend digitaal Met een aanvullende digitale licentie hebben je en jouw leerlingen toegang tot: v

v

20

Adaptieve oefendrills op het gebied van spelling, grammatica en woordenschat.

Het programma past zich aan de leeren onthoudcurve van de gebruiker aan.

Leerlingen kunnen de oefendrills ook goed oefenen op hun smartphone.

Uitlegvideo’s die leerlingen de gelegenheid geven om vooruit of terug te kijken en de stof op elk gewenst moment en plaats uitgelegd te krijgen.

v

Voor gymnasium / vwo+ en havo / vwo bieden we in samenwerking met Jörgen Apperloo van Vlogboek boekentips aan die aan­ sluiten bij de thema’s in de oefenboeken.

v

Voorlezers die zijn ingesproken in een voorleesapplicatie, bedoeld voor zwakke lezers en dyslectische leerlingen.

De applicatie heeft een instelbare lettergrootte, interlinie en achtergrondkleur.

KERN Nederlands tweede editie docentenmateriaal Met de gratis docentenlicentie heb je toegang tot : v v v v v

het aanvullende leerlingenmateriaal; antwoorden; toetsen; powerpoints; docentenhandleidingen.

Vraag jouw docentenlicentie aan bij onze educatief adviseurs.

Voor vmbo-basis / kader en vmbo-kgt zijn daarnaast uitgebreide papieren docentenhandleidingen beschikbaar.

DOCENTENHANDLEIDING

DOCENTENHANDLEIDING

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

VMBO-BASIS/KADER LEERJAAR 1

1 VMBO-KGT

21

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR

Al meer dan 50.000 leerlingen werken met deze methode!

handboek

kntc is een mooi en informatief schoolboek.

Het zou mij niet verbazen als er leerlingen zijn die het na hun schooltijd willen houden, precies het doel van de makers ervan. kntc biedt immers een schat aan informatie over taal, taalgebruik en literatuur, domeinen die ook buiten de schoolse context relevant zijn. De teksten uit de verschillende delen kunnen dienen als aanleiding tot discussie en verder onderzoek, als kennisbasis en als oefenmateriaal voor lezen, schrijven en mondeling presenteren. kntc kan zo ­bezien voor de verschillende soorten doelen van het schoolvak worden ingezet. […] kees de glopper neerlandistiek.nl

22

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR OEFEN- EN EXAMENBOEK HAVO

KERN NEDERLANDS TAAL & CULTUUR OEFEN- EN EXAMENBOEK VWO

oefen- en examenboeken voor havo en vwo

De hele methode gaat over taal.

Er zijn geen onzinonderwerpen en geen kinderachtige thema’s, maar gewoon volwassen teksten die interessant zijn en toch aansluiten. De eerste teksten laten leerlingen ontdekken dat er meer is dan alleen oefeningen maken. Daarnaast hebben de opdrachten een logische opbouw door de RTTI-rubricering waardoor de leerlingen groeien. geertje otten Roelof van Echtencollege, Hoogeveen

KERN Nederlands taal & cultuur tweede fase Meer inhoud voor het schoolvak Nederlands KERN Nederlands taal & cultuur behandelt een breed palet aan onderwerpen uit de neerlandistiek aan de hand van drie pijlers: taal, communicatie en literatuur. Het geeft daarmee nadrukkelijk meer inhoud aan het schoolvak Nederlands. De methode laat zien dat het vak zo veel méér is dan het eindeloos ­trainen van steeds dezelfde trucjes en deel­ vaardigheden voor het eindexamen.

v Niveauspecifieke oefen- en examenboeken

v Aandacht voor vakinhoud

v Samenwerking Vlogboek en Schrijfwijzer

De rijkdom van de neerlandistiek aangeboden in één handboek, met daarin de cursussen Taal, Communicatie en Literatuur.

De methode biedt leerlingen vlogs met leestips bij de paragrafen literatuurgeschiedenis in ­samenwerking met Vlogboek en online ­oefe­ningen uit de Schrijfwijzer van Jan Renkema bij de cursus Formulering en stijl.

v Kennis over taal

In lijn met de vakvernieuwingen biedt de ­methode een verscheidenheid aan onder­werpen uit de taalkunde en taalbeheersing aan. v Vaardigheden benaderd vanuit een

breed communicatieperspectief Nederlands en een goede taalbeheersing houden niet op bij het examen. In samenwerking met Jan Renkema van de Schrijfwijzer worden de vaardigheden uit het examenprogramma geïntegreerd aangeboden, waarbij de focus ligt op het doel en de functie van communicatie.

De differentiatie voor havo en vwo vindt plaats in de oefen- en examenboeken. Naast oefening bij de onderdelen uit het handboek bevat het oefenboek ook een cursus examentraining, die de leerling efficiënt en doelgericht voor­ bereidt op het CE. Voor de nieuwe vraagsoorten is een aanvulling op de examentraining ont­ wikkeld.

v Arrangement

De methode bestaat uit een handboek en een oefen- en examenboek voor havo of vwo met aanvullende licentie. Voor de docent is er een gratis licentie met ondersteunend materiaal.

v Bekijk op de volgende

bladzijden voorbeeldpagina's uit de methode.

v De kunst van lezen en schrijven

Samen met docenten heeft Theo Witte de cursus Literatuur ontwikkeld. Hierin staat de functie van literatuur voorop. Literaire analyse is verbonden met creatief schrijven en de literatuurgeschiedenis wordt gepresenteerd als representatie van ideeën en cultuur.

v Meer informatie?

https://boomvoortgezetonderwijs.nl/ kern-nederlands-havovwo-tweede-fase/

23

INHOUD

v

TAAL

v

COMMUNICATIE

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Mens & taal 10 Ontstaan van taal 14 De geschiedenis van het Nederlands 18 Hoe kinderen taal leren 22 Taal & hersenen 26 De Nederlandse spelling 30 Sociale taalverschillen 34 Taal & betekenis 38 Framing 42 Taaltechnologie 46

1

Communiceren doe je samen 52

v

Inhoud en opbouw

2 3 4 5 6 7 8 9

Onderwerp & hoofdgedachte 56 Tekstsoorten 58 Inleiding, kern, slot 60 Tekststructuur 62 Alinea’s & verbanden 64 Samenvatten 66 Bronnenonderzoek 68 Bronvermelding 70

v

Formulering en stijl

10 11 12 13 14

Stijl 72 Begrijpelijk formuleren 74 Nauwkeurig formuleren 76 Bondig formuleren 78 Aantrekkelijk formuleren 80 Overzicht stijlfouten 82

havo /vwo

v

Presentatie

15 16 17 18

Opmaak 84 Lichaamstaal 86 Stemgebruik 88 Spelling & interpunctie 90 Overzicht spelling 92

tweede fase

4

01_KERN_NL_Taal+Cultuur_Handboek_Binnenwerk_272pp.indd 4-5

24

v

Argumentatieleer

19 20 21 22 23

Overtuigen 102 Argumentatiestructuren 104 Argumentatieschema’s 106 Drogredenen 108 Logica 110

v

Tekstvormen

24 25 26 27 28 29 30 31 32

Brief & e-mail 112 Ingezonden brief 114 Recensie 116 Verslag 118 Gesprek 120 Interview 122 Discussie 124 Debat 125 Essay 126

v

LITERATUUR

1 2 3

De kunst van lezen en schrijven 130 Fictie & werkelijkheid 134 Literaire genres 136

v

Poëzie

4 5 6 7 8 9 10

Poëzie 140 Oorlog — Context, presentatie, perspectief 142 Liefde — Versregel, enjambement, strofen 144 Verlies — Klank en ritme 146 Opgroeien — Beelden 148 Identiteit — Herhaling en tegenstelling 150 Humor — Overdrijving, spot en woordspeling 152

v

NASLAG Bronnen 258 Verantwoording illustraties 262 Register van zaken & begrippen 264 Register van personen 268

Overzicht poëtische middelen 154

v

Proza

11 12 13 14 15 16

Het vertellen van verhalen 160 De aanslag — Harry Mulisch 163 Poep — Manon Uphoff 167 Een onbekende trekvogel — Kader Abdolah 172 Huilbaby — Annelies Verbeke 175 Het adres — Marga Minco 180

v

Geschiedenis

17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27

Nederlandse literatuurgeschiedenis 184 Gedenk te sterven (1000 –1600) 186 Pluk de dag (1600 –1700) 194 Alles is maakbaar (1700 –1800) 202 Romantiek & werkelijkheid (1800–1880) 208 Een nieuw geluid (1880–1914) 216 Vorm of vent (1914 –1940) 224 Vernietiging & vernieuwing (1940 –1960) 232 De tijden veranderen (1960 –1980) 238 Rumoer, diversiteit & commercie (1980 –2000) 244 De literatuur draait door (2000 – heden) 250

Voor havo is er een verkorte route voor het onderdeel literatuurgeschiedenis

5

24-12-2020 10:28

25

havo / vwo tweede fase

LITERATUUR

1

Voorbeeldpagina's uit het handboek

De kunst van lezen en schrijven literatuur (uit het Frans: littérature) letterenkunst, kunst van lezen en schrijven.

(1) geheel van de schriftelijke overlevering van een volk of een tijd, m.n. de werken daaruit die zich door bijzondere kwaliteit onderscheiden. […]

Wat is literatuur? Over deze vraag en het moge­ lijke antwoord erop zijn boekenplanken vol geschreven. Er valt dus veel over te zeggen, maar de Dikke van Dale (2015) heeft de betekenis van literatuur beknopt samengevat en omschrijft het in de eerste plaats als ‘letterenkunst’ oftewel ‘de kunst van lezen en schrijven’. Het is klaar­ blijkelijk een bijzondere vorm van lezen en schrijven, die we in deze paragraaf zullen toe­ lichten. Wat maakt literatuur bijvoorbeeld tot kunst en wat heb je er eigenlijk aan: wat is de functie van literatuur?

Functies van literatuur L Opvattingen over wat literatuur is, liggen niet vast, maar zijn tijd­ en situatiegebonden. Honderd jaar geleden was de boekenmarkt heel klein en gericht op een cul­ turele bovenlaag die boeken kon lezen en kopen.

Men had toen een heel beperkte, elitaire opvatting over literatuur. Door de enorme bevolkingsgroei, alfabetisering en stijging van de koopkracht is de boekenmarkt in de afgelopen eeuw gedemocra­ tiseerd. De boekenuitgevers richten zich nu niet meer, zoals vroeger, op een culturele elite, maar sluiten met hun boekenaanbod aan bij de vraag van lezers uit alle bevolkingslagen. Dit heeft geleid tot een heel gevarieerd aanbod, ook voor jongeren. Niet alleen de markt voor literatuur is verbreed, ook de kijk op literatuur is breder ge­ worden. Behalve naar de waarde, is men meer naar de functies van literatuur gaan kijken.

Lezers kunnen zich met literatuur ontspannen of erin wegdromen. Soms vinden ze troost, omdat ze zich in de problemen van een personage her­ kennen. Ook kunnen lezers hun kennis van het leven en de wereld uitbreiden, bijvoorbeeld van hoe loverboys te werk gaan, hoe het is om dement te worden of om in de Tweede Wereldoorlog te leven. Daarnaast zijn er boeken die bepaalde misstanden aan de kaak stellen of lezers helpen om mensen te begrijpen die een heel ander leven hebben dan zijzelf. Doordat personages in ver­ halen vaak worstelen met morele dilemma’s en levensvragen, kunnen boeken antwoord geven op vragen waar de lezer zelf mee worstelt. Meer geoefende lezers kunnen genieten van de stijl en zich verdiepen in de wereld achter het boek of gedicht.

Naast deze persoonlijke functies heeft litera­ tuur ook een belangrijke sociaal­culturele functie.

Het lezen van Nederlandse boeken en gedichten is een goede manier om je woordenschat uit te breiden, je gevoel voor de taal te ontwikkelen en je inzicht in de Nederlandse cultuur te vergroten.

Lees­ en boekenhonger versterken de taalvaardig­ heid en hoe beter je je kunt uitdrukk en, hoe beter je aan de maatschappij kunt deelnemen.

Literatuur laat ons zien wat het betekent om mens te zijn en hoe moeilijk het is een fatsoen­ lijk mens te blijven als de omstandigheden onfatsoenlijk worden. Literatuur brengt ons iets dat de psychologie niet vermag, de socio­ logie niet vermag, de journalistiek niet vermag: het vermogen om in het hoofd van de persona­ ges te kijken, deelgenoot te worden van hun dilemma’s en al doende in hun schoenen te gaan staan. Literatuur helpt ons, ons met ande­ ren te identificeren en ook onszelf te begrijpen. [ … ] In goede fictie is er geen eenduidig goed of kwaad. Er staat niemand op een zeepkist te schreeuwen. Daar hebben we de werkelijkheid al voor. renate dorrestein (1954–2018)

130

26

De kunst van lezen. Rechts Lezend meisje, omstreeks 1771 geschilderd door Jean­Honoré Fragonard.

Letterenkunst L Wanneer wordt taal ‘letteren­ kunst’? Voetbal, wetenschap, muziek, kleding, teksten, foto’s zijn allemaal uitingen van cultuur, maar wanneer is bijvoorbeeld een videoclip, voetbal of een tekst kunst? Een spraakmakend voorbeeld uit de kunstgeschiedenis is van Marcel Duchamp, die in 1917 een urinoir exposeerde in een museum in New York en de kijkers daarmee dwong om op een andere manier naar dit object te kijken en er iets van te vinden. Ook voetbal kan kunst zijn als we het niet benaderen als het spel voetbal, maar als kunstobject. Dit deed de choreo­ graaf Rudi van Dantzig. Hij zag in de filmbeelden van de voetballer Marco van Basten ‘een dans van een engel’, vertraagde die beelden en zette er mu­ ziek onder. De aandacht van de toeschouwer wordt hierdoor gericht op de uitdrukking en schoonheid van de beweging en minder op het spel.

Een interessant en aangrijpend voorbeeld uit de literatuur is van de Amerikaanse schrijver

Hemingway, die een zeer kort verhaal de vorm gaf van een advertentie: ‘Te koop: babyschoentjes, nooit gedragen.’ Door de tekst te presenteren als kort verhaal, wordt de lezer gedwongen om naar de betekenis achter deze ‘advertentie’ te zoeken en raakt hij mogelijk ontroerd door de tragiek die achter deze zakelijke boodschap schuilgaat, namelijk die van een doodgeboren kind. Het lezen van een literaire tekst, een roman of gedicht vraagt dus om een andere manier van lezen dan het lezen van een zakelijke tekst. Dat geldt ook voor het schrijven. Hemingway heeft bewust voor de uitzonderlijke vorm van een advertentietekst gekozen om de lezer aan het denken te zetten en ontroering te wekken. Tegelijkertijd roept deze ‘kunstgreep’ bewondering op voor de kunste­ naar, omdat die met slechts zes woorden een hele wereld bij de lezer oproept.

131

27

KERN Nederlands, alle titels — vmbo, vmbo-theoretisch / havo KERN Nederlands vmbo-basis onderbouw + bovenbouw Tweede editie KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-basis/kader 1-A

isbn 978 94 6442 065 4

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-basis/kader 1-B

isbn 978 94 6442 066 1

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-basis/kader 1 docentenhandleiding

isbn 978 94 6442 070 8

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-basis/kader 2-A

isbn 978 94 6442 067 8

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-basis/kader 2-B

isbn 978 94 6442 068 5

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-basis/kader 2 docentenhandleiding

isbn 978 94 6442 152 1

KERN Nederlands onderbouw tweede editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 040 1

KERN Nederlands onderbouw tweede editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 041 8

Eerste editie KERN Nederlands leerwerkboek vmbo-basis 1-A

isbn 978 94 9200 022 4

KERN Nederlands leerwerkboek vmbo-basis 1-B

isbn 978 94 9200 023 1

KERN Nederlands leerwerkboek vmbo-basis 2-A

isbn 978 94 9200 024 8

KERN Nederlands leerwerkboek vmbo-basis 2-B

isbn 978 94 9200 025 5

KERN Nederlands leerboek vmbo-basis 3

isbn 978 94 9286 200 6

KERN Nederlands leerboek vmbo-basis 4

isbn 978 94 9286 201 3

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 096 8

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 097 5

KERN Nederlands vmbo-kgt onderbouw + bovenbouw Tweede editie KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-kgt 1

isbn 978 94 6442 055 5

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-kgt 1 docentenhandleiding

isbn 978 94 6442 071 5

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-kgt 2

isbn 978 94 6442 062 3

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-kgt 2 docentenhandleiding

978 94 6442 151 4

KERN Nederlands onderbouw tweede editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 040 1

KERN Nederlands onderbouw tweede editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 041 8

28

Eerste editie KERN Nederlands leerboek vmbo-kgt 1

isbn 978 94 9200 054 5

KERN Nederlands leerboek vmbo-kgt 2

isbn 978 94 9200 063 7

KERN Nederlands leerboek vmbo-kader 3

isbn 978 94 9286 202 0

KERN Nederlands leerboek vmbo-kader 4

isbn 978 94 9286 203 7

KERN Nederlands leerboek vmbo-gemengd theoretisch 3

isbn 978 94 9286 204 4

KERN Nederlands leerboek vmbo-gemengd theoretisch 4

isbn 978 94 9286 205 1

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 096 8

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 097 5

KERN Nederlands vmbo-theoretisch/ havo onderbouw Tweede editie KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-theoretisch / havo 1

isbn 978 94 6442 063 0

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vmbo-theoretisch / havo 2

isbn 978 94 6442 064 7

KERN Nederlands onderbouw tweede editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 040 1

KERN Nederlands onderbouw tweede editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 041 8

Eerste editie KERN Nederlands leerboek vmbo-theoretisch / havo 1

isbn 978 94 9311 301 5

KERN Nederlands leerboek vmbo-theoretisch / havo 2

isbn 978 94 9311 302 2

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 096 8

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 097 5

Docenten ontvangen 50% korting op de verkoopprijs van tekstboeken, opdrachtenboeken, leerwerkboeken of leeropdrachtenboeken.

Bestel jouw docentexemplaren op: https://www.boom.nl/voortgezet-onderwijs

Scan de QR-code voor beschikbaarheid en actuele prijzen.

29

KERN Nederlands, alle titels — havo, vwo, gymnasium KERN Nederlands havo/vwo onderbouw Tweede editie KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie havo / vwo 1–3 handboek

isbn 978 94 6442 053 1

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie havo / vwo oefenboek leerjaar 1

isbn 978 94 6442 054 8

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie havo / vwo oefenboek leerjaar 2

isbn 978 94 6442 072 2

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie havo oefenboek leerjaar 3

isbn 978 94 6442 061 6

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie vwo oefenboek leerjaar 3

isbn 978 94 6442 093 7

KERN Nederlands onderbouw tweede editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 040 1

KERN Nederlands onderbouw tweede editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 041 8

Eerste editie KERN Nederlands leerboek havo / vwo 1

isbn 978 94 9286 206 8

KERN Nederlands leerboek havo / vwo 2

isbn 978 94 9286 207 5

KERN Nederlands leerboek havo 3

isbn 978 94 9286 208 2

KERN Nederlands leerboek vwo 3

isbn 978 94 9286 224 2

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 096 8

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 097 5

KERN Nederlands gymnasium / vwo+ onderbouw Tweede editie KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie handboek gymnasium / vwo+ 1 – 3

isbn 978 94 9322 473 5

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie gymnasium / vwo+ oefenboek leerjaar 1

isbn 978 94 9322 474 2

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie gymnasium / vwo+ oefenboek leerjaar 2

isbn 978 94 9322 475 9

KERN Nederlands taal & cultuur tweede editie gymnasium / vwo+ oefenboek leerjaar 3

isbn 978 94 9322 476 6

KERN Nederlands onderbouw tweede editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 040 1

KERN Nederlands onderbouw tweede editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 041 8

Eerste editie KERN Nederlands leerboek eerste editie gymnasium / vwo+ 1–3

isbn 978 94 9200 042 2

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 096 8

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 097 5

30

KERN Nederlands Grammatica gymnasium/vwo+ onderbouw KERN Nederlands Grammatica gymnasium / vwo+ 1 – 3

isbn 978 94 9200 046 0

KERN Nederlands Grammatica leerlinglicentie aanvullend gymnasium / vwo +

isbn 978 94 9311 330 5

KERN Nederlands Grammatica leerling volledig digitaal gymnasium / vwo +

isbn 978 94 9311 331 2

KERN Nederlands taal & cultuur tweede fase KERN Nederlands taal & cultuur Tweede Fase

isbn 978 94 9286 288 4

KERN Nederlands taal & cultuur oefen- en examenboek vwo bovenbouw

isbn 978 94 9286 280 8

KERN Nederlands taal & cultuur oefen- en examenboek havo bovenbouw

isbn 978 94 9286 264 8

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie licentie aanvullend

isbn 978 94 6442 096 8

KERN Nederlands onderbouw + bovenbouw eerste editie volledig digitaal

isbn 978 94 6442 097 5

Docenten ontvangen 50% korting op de verkoopprijs van tekstboeken, opdrachtenboeken, leerwerkboeken of leeropdrachtenboeken.

Bestel jouw docentexemplaren op: https://www.boom.nl/voortgezet-onderwijs

Scan de QR-code voor beschikbaarheid en actuele prijzen.

31

Persoonlijk contact Onze educatief adviseurs komen graag langs voor een methodepresentatie.

Neem contact op via info @ boomvo.nl.

Klantenservice Voor vragen over bestellingen of licenties, neem contact op met onze klantenservice.

De klantenservice is bereikbaar op werkdagen tussen 08.00 en 17.00 uur.

Telefoon E-mail WhatsApp

Karen van der Kolk

Rudolf van Bekkum

0522–235250 service @ boomvo.nl 06 466 744 42 ( alleen voor tekstberichten )

Boom voortgezet onderwijs BV Stationsweg 66, 7941 hg Meppel facebook.com / BoomVoortgezetOnderwijs linkedin.com/company / boom-voortgezet-onderwijs

Alice Fahner

Sandra Hakkesteegt

Nieuwsbrief KERN Nederlands Wil je op de hoogte blijven van KERN Nederlands? Schrijf je in voor onze nieuwsflits. https://boomvoortgezetonderwijs.nl/ kern-nederlands/#nieuwsflits

boom.nl / voortgezet-onderwijs September 2024

instagram.com / boomvoortgezetonderwijs

KERN Nederlands kwam tot stand in samenwerking met DocentPlus Docentplus is toonaangevend in het meten en verbeteren van leerprocessen in het primaire proces en is de grondlegger en ontwikkelaar van het RTTI-systeem.