Page 1

Ivan    Gundulić:    „Dubravka“       • Iz  piščeva  života:  

  Ivan  (Dživo)  Gundulić  rodio  se  8.  siječnja  1589.  u  uglednoj  dubrovačkoj  obitelji.  Njegov  otac   Frane   bio   je   plemić   iz   stare   dubrovačke   obitelji   Gondola,   poznate   još   u   13.   stoljeću.   Svi   su   Gundulići   iz   generacije   u   generaciju   prenosili   svoju   ljubav   i   brigu   za   Dubrovnik   i   njegovu   slobodu.  Ivan  je  bio  tihe  i  mirne  ćudi,  duboko  religiozan  i  sklon  razmišljanju,  poznat  i  pod   nadimkom  Maćica.     Stekao   je   klasično   latinsko   obrazovanje   uobičajeno   za   ono   vrijeme   (tzv.   studia   humaniora),   ali  je  bio  i  pod  snažnim  utjecajem  ideja  katoličke  obnove  ili  protureformacije.  Obitelj  je  bila   pobožna   i   u   svojoj   je   sredini   gotovo   uvijek   imala   svećenika.   U   dubrovačkoj   humanističkoj   školi   učitelji   su   mu   bili   Toskanac   Camilo   Camilli,   poznati   nastavljač   Tassove   epopeje   „Oslobođeni  Jeruzalem“  te  Lopuđanin  Petar  Palikuća,  učeni  isusovac  i  prevoditelj.       Izučio   je   i   pravo   kako   bi,   kao   i   svi   plemići,   mogao   obavljati   državne   poslove.   Bio   je   član   Senata   i   konzul,   knez   u   Konavlima,   kriminalistički   sudac   i   službeni   procjenitelj,   carinik   specijaliziran   za   nabavu   vina,   ali   i   nadzornik   magazina   s   oružjem.   Godine   1636.   postao   je   senatorom   i   na   toj   dužnosti   ostao   sve   do   smrti   1638.   godine.   Budući   da   su   dubrovačkim   knezom  mogli  postati  samo  plemići  koji  su  napunili  pedeset  godina,  nikad  nije  imao  priliku   obavljati   tu   dužnost.   Pokopan   je   kod   glavnog   oltara   u   franjevačkoj   Crkvi   sv.   Franje   na   Stradunu.         Gundulić   je   u   lirici,   epici   i   drami   stvorio   klasična   djela   starije   hrvatske   književnosti.   Počeo  je  kao  pjesnik  ljubavnih  i  melodramatskih  sadržaja  –  pisao  je  drame  u  stihu  i  pjesme,  a   u   to   je   vrijeme   i   prevodio   i   prerađivao   talijanske   mitološke   drame.   No   prvi   veći   književni   uspjeh   postigao   je   kad   mu   je   „s   velicim   slavami“,   kako   je   sam   kasnije   rekao,   u   Dubrovniku   izvedeno  čak  deset  drama.  Ivan  Gundulić  je  u  jednoj  od  svojih  duhovnih  kriza  uništio  većinu   svojih   ranih   drama   nazvavši   ih   porodom   od   tmine,   a   ništa   se   nije   sačuvalo   niti   od   pjesama   taštijeh   i   ispraznijeh.   Ipak,   sačuvala   su   se   četiri   teksta   tih   prvih   melodrama:   „Arijadna“,   „Prozerpina  ugrabljena“,  „Dijana“,  „Armida“.     U  zrelijim  se  godinama  odrekao  mladenačkoga  rada  i  priklonio  „ozbiljnijim“  temama:     1.   „Pjesni   pokorne   kralja   Davida“,   Rim,   1621.   –   prva   objavljena   knjiga   (slobodni   prepjevi   Davidovih  psalama)   2.  „Suze  sina  razmetnoga“,  Mleci,  1622.  –  religiozna  poema  u  tri  pjevanja   3.  „Dubravka“,  1628.  –  pastirska  igra  u  tri  čina     4.  „Osman“  –    u  trenutku  kad  je  Gundulić  umro,  njegovu  životnom  djelu,  povijesnom  epu   koji  je  bio  zamišljen  u  20  pjevanja,  nedostajala  su  dva  pjevanja,  četrnaesto  i  petnaesto.        


Sva   su   ta   djela   vrhunska   ostvarenja   u   hrvatskoj   književnosti,   a   istovremeno   su   na   razini   suvremenih  europskih  književnih  baroknih  djela.      

• O  razdoblju:     Barok   je   razdoblje   nakon   renesanse   te   se   javlja   krajem   16.   stoljeća   u   vremenu   katoličke   obnove,  a  puni  zamah  doživljava  u  prvoj  polovici  17.  stoljeća.  Naziv  potječe  od  portugalske   riječi   barocco   =   neobrađen   biser   nepravilna   oblika   i   nevelike   vrijednosti,   a   tom   se   riječju   prvotno   nazivaju   nesavršena   djela   koja,   umjesto   renesansne   jednostavnosti,   izražavaju   nesklad,  neprirodnost  i  pretjeranu  stilsku  kićenost.     Barokni  je  čovjek  podvojen  između  svoje  osobnosti  i  svjetovne  prirode  (koju  karakterizira   želja   za   uživanjem)   i   straha   od   vlastite   smrti   i   prolaznosti   (utjecaj   Katoličke   crkve).   Crkva   oštro   nastupa   protiv   probuđenoga   renesansnog   čovjeka   ističući   potrebu   preziranja   svega   zemaljskog  i  naglašavajući  važnost  molitve  i  trpljenja.       Barokni   su   pisci   zaokupljeni   religioznom   i   refleksivnom   tematikom,   izražavaju   interes   za   tajnovitim,   mističnim   i   iracionalnim.   Glavna   tema   –   prolaznost   ovozemaljskog   života   –   ostvaruje   se   motivima   ljubavi   i   ženske   ljepote.   Glavne   značajke   baroka   su:   bogata   kićenost,   gomilanje  stilskih  figura,  alegorija,  kontrast,  obilje  raznovrsnih  pokušaja  oblikom  i  zvukom   te   upotreba   vrlo   popularnih   končeta   (concetto   =   stilski   postupak   u   kojem   se   spajaju   i   uspoređuju  pojmovi  i  predodžbe  koji  su  na  prvi  pogled  potpuno  različiti,  nespojivi,  a  cilj  im   je   začuditi   i   dokazati   pjesnikovu   domišljatost   i   oštroumnost).   Najčešći   oblici   končeta   su   hiperbola,  antiteza  i  paradoks.  

Katolička  obnova  ili  protureformacija:  

  Pokret   katoličke   obnove   (reakcija   na   reformaciju,   protestantizam)   snažno   utječe   na   razvoj   renesanse,    naročito  poslije  Tridentinskoga  koncila  koji,  s  prekidima,  traje  18  godina  (1545.  –   1563.).  Naziv  je  dobio  prema  gradu  u  kojem  se  održavao,  talijanskom  Trentu,  lat.  Tridentum.     Glavni  je  zaključak:  crkva  uzima  umjetnost  pod  svoju  kontrolu,  ali  i  pod  okrilje.     →    glavna  književna  vrsta  postaje  tzv.  barokni  ep  čija  je  poetika  strogo  zadana:     1. tema  mora  biti  suvremena     2. mora  se  baviti  nacionalnim  pitanjima  (hrvatskim)   3. mora  biti  moralno  ispravna  –  u  skladu  s  duhom  katoličke  obnove  (kršćanska  vjera)     Barokni   doživljaj   svijeta   i   barokni   stil   javljaju   se   već   potkraj   renesanse   tvoreći   prijelazno   razdoblje   između   renesanse   i   baroka   ↔   manirizam.   Predstavnicima   manirizma   obično   se   smatraju  Miguel  de  Cervantes  i  William  Shakespeare.      


Gundulic_Dubravka  

gundulic,dubravka

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you