Issuu on Google+

Bio Actief 32 Jouw ontmoeting met een dynamische sector

“De kippen vinden het heerlijk om tussen het maïs te vertoeven.” J O S A R I TS

DRIEMAANDELIJKS  TIJDSCHRIFT

VERSCHIJNT  IN  MAART  -  JUNI  -  SEPTEMBER  -  DECEMBER


Bio Actief

Jouw ontmoeting met een dynamische sector J U N I   2 0 1 6 ,   E DI T I E   3 2 Bio  Actief  is  een  uitgave  van  BioForum  Vlaanderen  vzw.   Bio  Actief  vind  je  vier  keer  per  jaar  in  je  brievenbus. BI O FOR U M   V L AANDE R EN  V Z W Quellinstraat  42 2018  Antwerpen T  03  286  92  78 E  info@bioforumvl.be www.bioforumvlaanderen.be V.U . Kurt  Sannen,  Asdonkstraat  49,  3294  Molenstede HO O FDR EDAC T I E Tom  Wouters

VOORWOORD

Wortels Beste lezer,

E I N D R E DAC T I E Petra  Tas RE D A C T I ER AAD   E N   I NHOUD ELIJKE  EXPERT I SE Bram  Fronik  (Verwerking  &  wetgeving),  An  Jamart  (Landbouw),   Marijke  Van  Ranst  (Verkooppunten  &  foodservices),  Esmeralda   Borgo  (Beleid),  Paul  Verbeke  (Ketenmanager),  Lotte  Van  Boxem   (Communicatie  consument),  Lieve  Vercauteren  (Directeur) FO T O G R AF I E KVL/Creative  Nature,  Lisa  Develtere,  Sophie  Nuytten,     Tim  Vandewiele

Elke  dag  voel  ik  hoe  bio-ondernemers  ambitieus  hun  eigen   grenzen  blijven  verleggen.  Voorzitter  zijn  van  zo’n  sector  is   een  hele  eer. Het  deed  me  dan  ook  erg  veel  plezier  dat  de  Algemene   Vergadering  mijn  mandaat  als  voorzitter  verlengde.  Ik  zal   me  de  volgende  vier  jaar  nog  eens  zo  hard  inzetten,  want   er  staat  ons  nog  heel  wat  te  wachten. De  Nederlandse  schrijver  Harry  Mulisch  zei  ooit:  "een  boom   die  zo  hard  wil  groeien  dat  hij  zijn  wortels  uit  de  aarde  trekt,   zweeft  niet  ten  hemel,  maar  valt  om."  

CO VE R F OT O Sophie  Nuytten VO RM G EV I NG We  Make  Graphics ME T   DANK   AAN Jos   Arits,   Giedo   De   Snijder,   Lode   Vanhoutte,   Jan   Gelders,     Nia  Ponsaerts. D RU K Zwart  op  wit VE RZ E NDI NG De  Brug  vzw A BO N NER EN Belgische  marktspelers  krijgen  een  gratis  abonnement.  Ben  je  geen   marktspeler,  maar  wel  geïnteresseerd  in  een    jaarabonnement?   Maak  dan  25  euro  over  op  bovenstaand  rekeningnummer  met   de  vermelding  ‘Abonnement  Bio  Actief’.  Buitenlandse  abonnees   betalen  30  euro  (BIC:  TRIOBEBB,  IBAN:  BE30  5230  8012  5311).   A D VE R T ER EN Wil  je  graag  de  publicitaire  mogelijkheden  van  Bio  Actief  kennen?     Neem  contact  op  met  Sabrina  Proserpio,   E  sabrina.proserpio@bioforumvl.be,  T  03  286  92  70.

Dat  geldt  ook  voor  ons.  Ja,  we  moeten  ambitieus  zijn  en  willen  groeien,  maar  tegelijkertijd  mogen  we  onze  wortels  niet   uit  het  oog  verliezen.  Onze  wortels,  dat  zijn  de  biologische   principes,  en  zij  houden  ons  recht  als  sector.   Om  te  vermijden  dat  we  omvallen,  moeten  we  ook  met  elkaar   blijven  praten.  Alleen  dan  komen  we  er  allemaal  beter  uit.   Onze  Algemene  Vergadering  gaf  daar  met  een  debat  over  de   toekomst  van  bio  al  een  goede  aanzet  toe.  Boeren  en  afnemers  gingen  in  gesprek  en  legden  hun  verwachtingen  en   twijfels  op  tafel.   Praten  doen  we  ook  met  gelijkgezinde  organisaties,  die  eveneens  pleiten  voor  een  ander  landbouw-  en  voedingsmodel.  De   Voedsel  Anders-campagne,  waar  je  in  dit  nummer  meer  over   leest,  is  het  resultaat  van  die  gebundelde  krachten.  Samen   zullen  we  de  volgende  jaren  agro-ecologie  verder  uitdiepen.   Wortels  in  de  grond  en  de  blik  naar  boven:  zo  groeien  bomen.   Wie  zijn  wij  om  hen  tegen  te  spreken?

Deze  publicatie  kwam  tot  stand  met  de  steun  van  de  Afdeling  Duurzame   Landbouwontwikkeling,  van  het  Departement  Landbouw  en  Visserij. KURT SANNEN

Voorzitter  BioForum  Vlaanderen kurt.sannen@bioforumvl.be

02

Bio Actief

32


BIO ACTIEF 32

Inhoudstafel 10

Biosector  in  bloei

17

Denken  over   Biogarantie

13

Jaarverslag

24

Schone  kleren

6 LEVENDE SECTOR

Boter, kaas en eieren

LEKKERE SECTOR

18

Het land van melk en boter

22 SAMENWERKENDE SECTOR

Voedsel anders Bio Actief

32

03


Bio Flash Bio kan de wereld voeden De  metastudie  "Organic  Agriculture  in  the  21st  Century"   onderzocht  40  jaar  van  vergelijkend  onderzoek  tussen  biologische  en  gangbare  landbouw.  Onderzoekers   Reganold  en  Wachter  keken  in  honderden  studies  wat   de  resultaten  waren  op  het  vlak  van  productiviteit,  economie,  milieu  en  maatschappelijke  duurzaamheid.  Hun   conclusie:  biologische  landbouw  speelt  een  belangrijke   rol  willen  we  de  wereld  in  de  toekomst  voeden.  

FOTOGRAFIE

KVL/Creative Nature

Meer  info  over  deze  studie  vind  je  op  www.bfvl.be/nieuws/ bio_wereldvoeden.

Foodservices in Algemene Vergadering BioForum Vlaanderen Bio Mijn Natuur in een nieuw kleedje! Midden  april  kreeg  onze  consumentenwebsite  Bio  Mijn   Natuur  een  make-over.  Niet  alleen  ziet  de  site  er  een   pak  frisser  uit,  ook  inhoudelijk  heeft  hij  een  update   gekregen.  Zo  vind  je  er  nu  ook  productinformatie,  een   uitgebreide  receptendatabank  en  een  pak  veelgestelde   vragen.  Consumenten  vinden  via  de  nieuwe  adressengids  makkelijk  biopunten  in  hun  buurt.   Je  kan  de  nieuwe  website  ontdekken  op  www.biomijnnatuur.be.   Tijdens  onze  campagnegolf  zal  de  website  volledig  in  het  teken   staan  van  zuivel  en  eieren.  

04

Bio Actief

32

Op  26  april  hield  BioForum  Vlaanderen  zijn  jaarlijkse   Algemene  Vergadering.  Door  een  statutenwijziging   vorig  jaar  is  er  nu  voor  het  eerst  ook  plaats  voor  twee   foodservices.  Lucie  Evers  van  de  Natuurfrituur  en  Patricia   Silverans  van  Ferm  zullen  in  naam  van  de  foodservices  in   de  Algemene  Vergadering  zetelen.   De   volledige   samenstelling   van   de   Algemene   Vergadering     en  de  Raad  van  Beheer  vind  je  op  www.bfvl.be/bestuur


Ontmoet je collega’s! Op  3  juli  organiseert  BioForum  Vlaanderen  een  netwerkmoment  voor  de  hele  biosector.  Op  deze  informele   ontmoeting  voor  jou  en  je  familie  kan  je  bijpraten  met   je  collega’s  uit  de  sector.  We  nodigen  ook  een  spreker  uit   en  chef-kok  Jo  Lemmens  maakt  aan  de  hand  van  jouw   en  andere  producten  een  lekker  buffet  klaar!  

FOTOGRAFIE

Het  netwerkmoment  van  3  juli  vindt  plaats  op  de   Grenshoeve  in  West-Vlaanderen.  Inschrijven  kan  op     www.bfvl.be/netwerkdag_3juli.

Sophie Nuytten

Dag van de klant 2016 Net  als  vorig  jaar  ondersteunt  BioForum  de  bio  winkels   met  een  actie  voor  de  Dag  van  de  Klant.  Die  vindt  plaats   op  zaterdag  24  september.  In  de  loop  van  juni  kan  je   jouw  bestelling  plaatsen.     Voor  meer  informatie  neem  je  contact  op  met  Marijke  van   Ranst  marijke.vanranst@bioforumvl.be.

VLAM voert campagne voor bio In  2016  voert  VLAM  opnieuw  campagne  met  de  slogan   "Bio,  je  kan  er  niet  meer  omheen.  Het  ludieke  concept   van  de  posters  met  grote  producten  wordt  herhaald.   Tijdens  de  Gentse  Feesten  vindt  er  bovendien  een  groot   bio-event  plaats.   Meer  info  over  het  bio-event  vind  je  te  zijner  tijd  op  de     website  van  de  Gentse  Feesten  www.gentsefeesten.be.

Bio Actief

32

05


LEVENDE SECTOR

Boter, kaas en eieren Van 4 tot 12 juni zetten we biologische zuivel en eieren in de kijker in onze publiekscampagne. Het perfecte moment om drie biologische zuivelbedrijven aan jou voor te stellen.

LANGE INTERVIEWS ONLINE

06

Bio Actief 32

Je  vindt  een  uitgebreidere  versie  van     deze  interviews  op  onze  website.   www.bfvl.be/bedrijfindekijker FOTOGRAFIE

Sophie Nuytten


De Taemhoeve WIE?

Jos  Arits  en  Linda  Marzée W AT ?

Biopluimveehouderij WAAR?

Neeroeteren A A N TA L H E C TA R E ?

21,5 BIO SINDS?

2000

S

amen  met  zijn  vrouw  Linda  baat  Jos   Arits  de  biologische  pluimveehouderij   De  Taemhoeve  uit.  Jos:  "Dit  bedrijf  wordt  al   sinds  de  jaren  1920  door  mijn  familie  uitgebaat.  We  wilden  graag  zelf  ook  boeren  en  dus   begonnen  we  hier  in  1992  met  legkippen."  In   2000  schakelden  ze  om  naar  bio.  

"Waarom  bio?  We  hadden  geen  vertrouwen   meer  in  al  die  chemische  producten  die  in   de  landbouw  zo  gangbaar  zijn:  kunstmest,   bestrijdingsmiddelen,  antibiotica,  ...  Je  zal   het  altijd  zien:  een  product  wordt  de  ene   dag  veilig  genoemd,  maar  blijkt  na  enkele   decennia  opeens  toch  nadelig  te  zijn  voor   gezondheid  en  milieu."  Gaandeweg  leerde   Jos  ook  de  voordelen  kennen  van  teeltrotatie,  vlinderbloemigen,  compost  en  uitlopen.   Op  de  Taemhoeve  lopen  vandaag  zo'n  7.500   kippen  rond,  en  dat  op  3,5  hectare.  Jos  werkt   met  een  rotatiesysteem  met  5  uitlopen   voor   drie   groepen,   zodat  de  kippen  op   elk  beschikbaar  perceel  van  de  boerderij   rondlopen.  Tijdens   de  leegstand  zaait   hij  mais  of  zonnebloem.  Een  andere  uitloop   met  fruitbomen  staat  leeg  tijdens  de  pluk   om  de  werkzaamheden  vlot  te  laten  verlopen.   "De  kippen  vinden  het  heerlijk  om  tussen  het   maïs  te  vertoeven."

Kippen  zijn  geen  makkelijke  dieren  om  te   houden.  Jos:  "Als  biopluimveehouder  moet   je  verhinderen  dat  ze  elkaar  beginnen  te   pikken:   dat   kan   via   goed   opgefokte,   uniforme  poeljen,  een  "rijke"  scharrelruimte  en   veel  voergelegenheid.  De  stallen  beschikken   over  3  parallelle  circuits,  zodat  elke  hen  veel   plaats  heeft  aan  de  voergoot."   Ook  rassenkeuze  speelt  een  rol:  "We  zijn  een   aantal  jaren  geleden  overgestapt  op  een   ander  kippenras,  omdat  de  pikkerij  voordien   erg  groot  was.  Soms  waren  we  beschaamd   om   onze   dieren   te   laten  zien.  Zeker  als   je  zegt  dat  er  in  bio   heel  veel  aandacht   gaat  naar  dierenwelzijn.  Met  dit  nieuwe   kippenras  lukt  het  

“We zitten aan de top wat eigen voerproductie betreft.”

"Met  30  ton  produceren  we  op  dit  moment  10   procent  van  ons  eigen  voer:  veldbonen,  triticale,  haver  en  erwten.  Dat  lijkt  misschien   een  klein  eigen  aandeel  maar  daarmee  zitten  we  met  ons  100%  biobedrijf  binnen  de   Vlaamse  biokippenhouders  aan  de  top  wat   eigen  voerproductie  betreft".  

veel  beter  en  moeten   we  ook  minder  tijd  steken  in  afleidingsmanoeuvres  zoals  intensief  strooigranen  geven." De   meeste   eieren   gaan   via   groothandel   Tot   slot   ontvangen   Jos   en   Linda   ook   vier   Bolderhof  naar  de  supermarkt.  Daarnaast   keer  per  week  een  groep  van  zo’n  8  mensen   levert  de  Taemhoeve  ook  aan  Voedselteams,   van  zorginstelling  Ter  Engelen  in  Maaseik.   enkele  boerderijwinkels  en  marktkramers.   "Bedoeling  is  om  hen  een  aangename  dagbeEen  klein,  maar  groeiend  deel  wordt  recht- steding  te  geven.  Het  is  prachtig  om  te  zien   streeks  op  de  boerderij  verkocht.  "Die  eigen   hoe  trots  ze  zijn  op  hun  werk.  Daar  word  ik   directe  verkoop  vind  ik  wel  heel  belangrijk.   zelf  ook  trots  van." Zo  houden  we  voeling  met  de  consument  en   MEER WETEN? weten  we  wat  er  leeft." www.taemhoeve.be

Bio Actief

32

07


werkte  als  keldermeester  in  een  kaas  winkel.   Daar  kreeg  ik  zin  om  iets  nieuws  uit  de  grond   te  stampen."

kwaliteit.  Ons  assortiment  bestaat  dus  uit   (half)zachte   kazen   met   een   natuurlijke   korstflora."

Magda   en   Giedo   leerden   Koen   al   in   2010     kennen  op  een  van  hun  cursussen  thuis  kaas   maken.  Koen  wou  graag  zijn  eigen  melk  verwerken.  De  plannen  voor  Karditsel  begonnen   te  rijpen  in  de  zomer  van  2014.  Eind  2014     richtten  ze  samen  de  BVBA  op.  

Innoveren  doet  Giedo  vooral  met  zijn  geitenkaas  op  basis  van  de  kardoenplant,  waarvoor   hij   ook   de   innovatie-award   kreeg   van   de     provincie   Limburg.   "De   kardoenplant   is     verwant   met   de   artisjok   en   komt   vooral   in   Zuid-Europa   voor.   De   bloemblaadjes     kan  je  gebruiken  als  stremsel,  een  tech  -   niek  die  de  schapenherders  in  onder  meer     Portugal   al   eeuwen     toepassen   om   voor   zichzelf  kaas  te  maken." Kwaliteit   is   een   van   Giedo's   stokpaardjes:   "Bij   kaasmaken   gaat  het  om  de  kaas.   Die   moet   van   topkwaliteit  zijn.  Dat  kan   het  best  met  bio,  maar  het  is  niet  omdat   je   biokaas   maakt   dat   dat   meteen   ook   goede   kaas   is.   Karditsel   moet   hét   merk   worden   voor   rauwmelkse,   ambachtelijke     geitenkaas.  Dat  is  voor  onze  bioboeren  de   beste  garantie  voor  duurzame  meerwaarde."  

"Op   10   maart   2015   verwerkten  we  voor   het  eerst  melk  van   Koens   geiten,   en   sindsdien   is   het   niet   meer   gestopt.   Je   moet   als   boer   wel  visie  en  vertrouwen  hebben  om  die   stap  te  zetten.  Koen   besliste   om   zijn   vaste  afzetkanaal  links  te  laten  liggen  en   samen  te  werken  met  twee  mensen  die  hij   nauwelijks  kende."

“Ik wil niet zomaar melk verwerken, ik wil kaas maken met goesting.”

FOTOGRAFIE

Lisa Develtere

Karditsel BVBA WIE?

Magda  Bauweleers  en  Giedo  De  Snijder W AT ?

Biologische  geitenkaas WAAR?

Giedo  is  gepassioneerd  door  kaas  maken,   vooral  (half)zachte  geitenkaas.  "Ik  wil  niet   zomaar  melk  verwerken,  ik  wil  kaas  maken   met  goesting.  Wij  steken  dan  ook  ontzettend   veel  energie  in  het  leveren  van  topkwaliteit,   en  we  willen  blijven  innoveren." Door   zijn   ervaring   als   keldermeester     wist   Giedo   ook   hoe   hij   zich   nog   kon   onderscheiden:  "De  markt  zoekt  naar  ambachtelijke,  rauwmelkse  hoevekazen  van  hoge    

Lummen BIO SINDS?

2015

Karditsel  is  een  kaasmakerij  op  mensenmaat   en   het   resultaat   van   een   fair   samenwerkingsverband  tussen  twee  bioboeren  en   twee  kaasmakers.  "Samen  bouwen  we  aan   een  duurzaam  bioplus-verhaal." MEER WETEN?

www.karditsel.be

M

illeke  Melleke  Mol  Karwitsel  Karditsel   Kardol:   met   deze   slogan   leerde   Nonkel  Bob  begin  jaren  zestig  kinderen   melk   drinken.   Pure   nostalgie,   ook   voor   kaasmaker  Giedo,  die  er  de  naam  van  de   kaasmakerij  aan  ontleende.   Giedo   en   zijn   vrouw   Magda   en   boeren   Pieter  Coopmans  en  Koen  Vanroye:  samen     vormen   ze   het   team   achter   Karditsel.   Giedo  en  Magda  runnen  de  kaasmakerij,     de  boeren  beheren  de  geitenboerderij  't   Goerenhof  die  de  melk  voor  de  kaas  levert.   De  kaas  makerij  bevindt  zich  op  het  erf  van   de  boerderij.  Karditsel  levert  dus  hoeve  -   kaas.   "Magda   en   ik   hebben   jarenlang   een  biolo  gische  geitenboerderij  en  kaas-   makerij  gehad.  In  1983  werkten  wij  al  biologisch.  In  2006  verkochten  we  ons  bedrijf  en     gingen  we  wat  anders  doen.  Maar  de  kaas   liet  me  niet  los.  Ik  werd  kaasconsultant  en  

08

Bio Actief

32

FOTOGRAFIE

Lisa Develtere


De Damse Kaasmakerij WIE?

Lode  Vanhoutte W AT ?

Biologische  kaas WAAR?

Damme BIO SINDS?

1992

D

e  Damse  Kaasmakerij  ligt  niet  alleen   pal  naast  het  centrum  van  Damme,  het   is  ook  de  naam  van  het  bedrijf  waar  Lode   Vanhoutte  en  zijn  vrouw  Petra  al  sinds  1989   kaas  maken.  De  passie  voor  kaas  begon  bij   Lode  op  het  melkveebedrijf  van  zijn  vader.  In   2000  breidde  de  kaasmakerij  uit.  

"Op  mijn  twintigste  ben  ik  beginnen  experi- "Na   al   die   jaren   blijf   ik   het   fascinerend     menteren  en  na  twee  jaar  had  ik  een  eigen   vinden  hoe  de  wrongel  en  wei  zich  scheireceptuur  klaar."  De  Damse  Mokke,  een  zachte   den   na   het   toevoegen   van   het   stremsel.     witschimmelkaas  in  bolvorm,  was  geboren.   Ook    interessant  is  hoe  de  melk  verschilt     per   seizoen   en   de   invloed   daarvan   op     Lode   koos   voor   bio,   omdat   die   princi- de   samenstelling   van   de   kaas.   In   het     pes   het   best   aanleunden   bij   wat   hij   van   begin  was  dat  zoeken."  Zijn  receptuur  heeft   voedselproductie   verwacht.   "Ik   denk   dat   Lode  intussen  in  de  vingers,  maar  hij  blijft   bio-ondernemers  vooral  gepassioneerde  en   zich  verbeteren.  Ik  probeer  nog  altijd  het  prokritische  ondernemers  zijn.  Ik  wil  vooral  een   ductieproces  verder  te  optimaliseren." eerlijk  en  authentiek  product  op  de  markt   brengen.  Al  die  bewaarmiddelen  of  sproei- Een  deel  van  de  productie  gebeurt  nog  mastoffen:  waarom  zou  je  ze  gebruiken?  Je  kan   nueel:  "We  hebben  door  de  jaren  bepaalde   geweldige  producten  produceren  zonder  die   stappen  geautomatiseerd  om  efficiënter   toevoegingen!" en  aangenamer  te  kunnen   werken,   maar   ik   Met   5   mensen   blijf  wel  waarde  hechten   verwerken  ze  schaaan  het  ambachtelijke.   pen-,   geiten-   en   Daarom  kiezen  we  niet   koeienmelk,  onder   voor  massaproductie." meer  van  Biomelk   Vlaanderen.   "De   De   Damse   kazen   zijn   melk  wordt  gepaste  vinden  in  de  superteuriseerd  om  het   markt,   biowinkels   en   risico   op   ziekteverwekkers   zoveel   moge- delicatessenzaken.  Stabiele  prijzen  vindt   lijk  uit  te  schakelen.  Dan  voegen  we  er  het     Lode   belangrijk,   zowel   bij   afnemers   als   stremsel,  het  zuursel  en  de  witschimmel  aan   leveranciers.  "We  werken  goed  samen  met   toe.  Na  de  stremming  snijden  we  de  wrongel   alle   schakels   in   de   keten.   Een   goed   conen  kneden  we  de  kaas  in  de  typische  vorm   tact  is  alles." van  de  Damse  Mokke,  een  halve  bol."   "Koeienkazen  en  geitenkazen  worden  trou- Lode  denkt  intussen  na  over  de  toekomst  en   wens  anders  gemaakt.  Het  verschil  zit  in  de   is  trots  dat  zijn  zoon  op  termijn  de  dagelijkse   culturen  die  gebruikt  worden.  Geitenkazen   leiding  in  de  zaak  zal  overnemen.  De  markt   FOTOGRAFIE rijpen  ook  sneller  dan  koeienkazen." voor  biokazen  ziet  hij  alleen  maar  groeien:  "  

FOTOGRAFIE

Lisa Develtere

Bio  is  helemaal  geen  hype,  het  is  een  bewuste   keuze  voor  en  door  mensen.  Daar  dragen  we   FOTOGRAFIE graag  toe  bij." Lisa Develtere MEER WETEN?

www.damsekaasmakerij.be

“Ik wil vooral een eerlijk en authentiek product op de markt brengen.”

FOTOGRAFIE

Lisa Develtere

Lisa Develtere

Bio Actief

32

09


SECTOR IN CIJFERS

Biosector in bloei VOOR WIE?

Onze sector blijft groeien, zowel wat productie als wat consumptie betreft. Dat vertellen de cijfers uit het biojaarrapport.

Iedereen  in  de  biosector W AT ?

Cijfers  uit  het  biojaarrapport WAAROM?

Omdat  steeds  meer  mensen  kiezen  voor   bio,  ontstaan  er  ook  kansen FOTOGRAFIE

Lisa Develtere

10

Bio Actief

32

900 5.000

800 700

4.000

600 3.000

500 400

2.000

300 200

1.000

100

Biologisch  landbouwareaal  (hectare) In  omschakeling

15 20

14 20

13 20

11

12 20

20

20 08 20 09 20 10

07 20

20

06

aantal   bedrijven

05

aantal   hectare

20

Met  een  groei  van  8  %  klokte  het  aantal  gecertificeerde  biologische  landbouwbedrijven   in  2015  af  op  370.  Ruim  een  kwart  van  deze   bedrijven  haalt  een  inkomen  uit  de  teelt  van   diverse  groenten,  bijna  een  derde  uit  veehouderij.  Samen  bewerken  ze  een  areaal  van   5.343  hectare  (+6%).  Ook  in  de  verwerking,     verdeling  en  verkoop  steeg  het  aantal  bedrijven  met  een  certificaat  voor  bio:  een  groei   van  11  %  bracht  het  aantal  van  deze  marktspelers  in  Vlaanderen  op  823.

1000

04

Groei in productie

6.000

03

De   consumptiecijfers   worden   verzameld   door  onderzoeksbureau  GfK,  in  opdracht   van  VLAM.  Het  bureau  analyseert  daarvoor   de  bestedingen  van  5.000  Belgische  gezinnen.  Op  basis  daarvan  maakt  het  bureau   marktanalyses  voor  verschillende  producten  en  verkoopskanalen.  De  productiecijfers   worden  verzameld  door  het  AMS  of  Afdeling   Monitoring  en  Studie  op  basis  van  de  gegevens  van  de  controleorganisaties.

Evolutie van de oppervlakte bio, in omschakeling, aantal producenten en andere marktdeelnemers

20

lk   voorjaar   publiceert   het   Vlaams   Departement  voor  Landbouw  en  Visserij   het  biojaarrapport.  Daarin  staat  een  overzicht  van  de  meest  recente  cijfers  over  de   biologische  sector  in  Vlaanderen,  zowel  voor   productie  als  voor  consumptie.  

20

E

Aantal  biologische  productiebedrijven Aantal  andere  marktdeelnemers

Bron:  Departement  Landbouw  en  Visserij  op  basis  van  Certisys,  Integra,  Quality  Partner


Consumptie stijgt ook

Wat kopen mensen bio?

Ook  de  consument  kiest  steeds  vaker  voor   bio:  de  vraag  groeit  zelfs  sneller  dan  het   aanbod.  Met  een  groei  van  18  %  brengt  de   Belgische  koper  het  marktaandeel  van  verse   bioproducten  op  2,7  %.  Dat  komt  neer  op   een  totale  besteding  van  514  miljoen  euro.   Splitsen  we  de  bestedingen  op  per  gewest,   dan  blijkt  44  procent  besteed  in  Vlaanderen   (+11  %),  40  procent  in  Wallonië  (+18  %)  en  16   procent  in  Brussel  (+47  %).

Bovendien  blijkt  dat  consumenten  hun  aankopen  uitbreiden  naar  andere   productgroepen.  Terwijl  groenten  en  aardappelen  nog  steeds  de  toppers   van  bio  zijn,  blijken  vooral  producten  als  brood,  zuivel  en  fruit  extra  kopers   te  verleiden.  Gemiddeld  geven  mensen  33,08  euro  per  persoon  uit  aan  biovoeding  per  jaar.  De  grafiek  hieronder  toont  aan  welke  productgroepen  dat   bedrag  dan  wordt  besteed.

Vleeswaar

Zuivel  (excl  substituut)

Vleesvervangers

Zuivelsubstituten

Vlees/gevogelte

Aardappelen

Biobestedingen per regio 2015

40%

14% 4% 3% 2%

€ 514

MILJOEN 16%

14%

20%

BIOBESTEDINGEN

2%

€ 33,08

3%

7%

P.P. PER JAAR

13%

44% 17%

Vlaanderen Wallonië Brussel

Brood/gebak Fruit   Eieren

Groenten

Overige  kruideniers  waren  en  dranken

Bron:  GfK  Panelservices  Benelux  in    opdracht  van  VLAM

Bron:  GfK  Panelservices  Benelux  in  opdracht  van  VLAM

5

Wie koopt bio? De  verkoop  van  bio  is  verspreid  over  alle   leeftijden  en  alle  sociale  klassen,  met  lichte   verschillen  volgens  leeftijd  en  inkomen.  9  op   de  10  Belgen  koopt  wel  eens  bio.  9%  van  de   biokopers  koopt  bio  wekelijks  of  meerdere   keren  per  week,  goed  voor  60%  van  de  verkoop.

4

Marktaandeel bio vers per levensfase Alleenstaande  >40

3

Jong  alleenstaande  <40 Welgestelde  HH    

“9 % van de kopers koopt wekelijks of meerdere keren per week bio, goed voor 60 % van de verkoop.”

2

met  kinderen Welgestelde   gepen  sioneerden  

1

Gepensioneerden     met  bep.  ink. Kostwinner

in  %

0

Tweeverdieners HH  met  kinderen,  bep.  ink

Bron:  Departement  Landbouw  en  Visserij  op  basis  van  Certisys,  Integra,  Quality  Partner

Bio Actief

32

11


FOTOGRAFIE

Lisa Develtere

Waar kopen mensen bio?

Distributiekanalen biologische voeding en dranken

De  groei  in  consumptie  is  onder  meer  te   danken   aan   een   ruimere   beschikbaarheid  van  bio  in  meer  verkoopskanalen.     De  grafiek  hieronder  toont  waar  mensen   hun  biologische  voeding  en  drank  kopen.   De  staafdiagram  geeft  de  totale  jaarlijkse   groei  weer  van  de  consumptie,  de  percentages  vermeld  in  de  staven  staan  voor   het   aandeel   van   elk   distributiekanaal.     Zo  zien  we  dat  de  hard  discount  in  2015   sterk  gegroeid  is  en  intussen  goed  is  voor   5,5  procent  van  de  bio-aankopen.  

€514 500 400

4,2%

Hard  discount

Speciaalzaak

Buurtsupermarkt

Hoeve  en  boerenmarkt

31,7%

4,5% 30,9%

300

29,8%

200

3,5% 11,0% 2,1%

4,5% 11,4% 2,4%

13,1% 3,8%

100

49,1%

45,7%

43,4%

in  €

Openbare  markt

Hiernaast  bekijken  we  voor  een  aantal  producten  de  aankoopstatistieken  van  2015  in   detail.  Aankoopfrequentie  verwijst  naar  het   gemiddeld  aantal  keren  dat  de  gemiddelde   Belg  dit  product  kocht.  Het  marktaandeel   in   volume   zegt   hoe   het   aandeel   bio   zich   verhoudt  tot  de  totale  verkoop  van  dit  product,  uitgedrukt  in  volume.  Marktaandeel  in   waarde  zegt  hetzelfde,  uitgedrukt  in  gespendeerd  bedrag.  Tot  slot  heb  je  de  penetratie:   dat  cijfer  geeft  aan  hoeveel  procent  van  de   bevolking  dat  type  product  minstens  één   keer  kocht.  Een  hoge  penetratiegraad  wijst   op  een  grote  beschikbaarheid.

€352 4,6%

Dis  1

Enkele producten in detail

€418

€386

4,5%

€435

4,4%

4,3% 20,7%

4,4% 5,1%

5,5%

11,9% 3,2%

10,9%

45,4%

41,8%

0

Bron:  GfK  Panelservices  Benelux  in  opdracht  van  VLAM

GROENTEN

Aankoopfrequentie   Marktaandeel  volume   Marktaandeel  waarde   Penetratie    

FRUITSAP

6,2 4,4% 6% 58,6%

FRUIT

Aankoopfrequentie   Marktaandeel  volume   Marktaandeel  waarde   Penetratie    

3,6 1,8% 3,8% 7,8%

WIJN

6,5 3,4% 3,9% 45,6%

AARDAPPELEN

Aankoopfrequentie   Marktaandeel  volume   Marktaandeel  waarde   Penetratie    

Aankoopfrequentie   Marktaandeel  volume   Marktaandeel  waarde   Penetratie    

Aankoopfrequentie   Marktaandeel  volume   Marktaandeel  waarde   Penetratie    

2,3 0,8% 0,9% 5,9%

D RO GE D EEGWAARD EN

4,2 1,8% 2,6% 11,5%

Aankoopfrequentie   Marktaandeel  volume   Marktaandeel  waarde   Penetratie    

5,8 20,8% 23,5% 6,7%

MEER WETEN?

2,9 3% 4,7% 7,8%

V L E E S V E R VA N G E R S

Aankoopfrequentie   Marktaandeel  volume   Marktaandeel  waarde   Penetratie     12

Bio Actief

32

32,9%

Je  vindt  alle  cijfers  over  de  biosector  en   bioconsumptie  in  het  biojaarrapport  op     http://www.bfvl.be/biojaarrapport2016.


Dankzij de sector

BIOFORUM VLAANDEREN VZW

Jaarverslag 2015

De  biosector  bleef  ook  in  2015  groeien.  Als  sectororganisatie  doen  we   er  alles  aan  om  jou  als  ondernemer  zo  goed  mogelijk  te  begeleiden.   Hoe  we  dat  doen,  lees  je  in  dit  jaarverslag.  Maar  onze  organisatie   heeft  alles  te  danken  aan  jou.  Bio,  dat  ben  jij.  

1 Heldere informatie voor het brede publiek Wij informeren consumenten over de meerwaarde van bio, ook samen met ondernemers. FOTOGRAFIE

Frank Toussaint

Bio is investeren in onze toekomst

Bio is aan bod komen in de media

Bio is de consument juist informeren

Acht  ondernemers  uit  de  biosector  waren   de  gezichten  van  de  laatste  editie  van  de   Bioweek.  Die  vond  plaats  onder  de  slogan   "Met  bio  investeer  ik  in  onze  toekomst".  Hun   verhaal  kwam  aan  bod  op  onze  website  Bio   Mijn  Natuur  en  in  een  dossier  op  de  website   van  het  Nieuwsblad.  Op  5  juni  openden  we  de   campagne  feestelijk  op  abdijsite  Herkenrode   in  Hasselt,  in  het  gezelschap  van  Vlaams  landbouwminister  Joke  Schauvliege.  

Dankzij  onze  perswerking  schonken  media  in   2015  heel  wat  aandacht  aan  bio.  We  hielpen   tientallen  journalisten  aan  de  juiste  informatie   en  relevante  contacten.  Zo  ondersteunden   we  Test-Aankoop  bij  hun  dossier  over  bio   en  voedingslabels.  Ook  kwam  bio  aan  bod  in   het  debat  over  eerlijke  prijs  bij  boeren.  Naast   persberichten  en  opiniestukken  maakten  we   ook  zelf  nieuws  met  berichten  vanuit  onze   Twitter-account.  

Zoals  altijd  kon  de  consument  voor  informatie  over  bio  terecht  op  de  Facebook-pagina   Lekker  Bio  en  op  www.biomijnnatuur.be.  Achter   de  schermen  werkten  we  vanaf  de  zomer  aan   de  vernieuwing  van  de  website,  die  voltooid   wordt  in  2016.  Ook  de  BioGenietenGids  zal   dan  een  nieuw  jasje  krijgen.  

DE BIOWEEK IN CIJFERS

BREDE PUBLIEK IN CIJFERS

170

90

1.500

12.000

Meer  dan  170  activiteiten  en  60  promo-  acties  in   heel  Vlaanderen.

Ondernemers  schonken     90  prijzen  voor  de   Bioweek-wedstrijd.

20.000

Eind  2015  bevatte  de   Biogenietengids  1500  adressen,  een  stijging  met  300   t.o.v.  het  jaar  voordien.  

De  Facebook-pagina  Lekker   Bio  telde  eind  2015  meer  dan   12.000  fans,  2.713  meer  dan  in   het  begin  van  het  jaar.  

100

70

8.560

Meer  dan  20.000  unieke   online  bezoekers  tussen     6  en  14  juni.  

Een  tiental  reportages  op  tv  en   radio,  meer  dan  100  artikels  in   geschreven  pers.

In  de  media  verschenen,   buiten  de  Bioweek,     meer  dan  70  artikels     of  reportages  over  bio.

Elke  maand  ontving  de  website   Bio  Mijn  Natuur  8.560  unieke   bezoekers.


2

Bio is de sector goed informeren

Advies en ondersteuning aan bio-ondernemers Wij helpen ondernemers met hun vragen en organiseren studiedagen.

FOTOGRAFIE

Sophie Nuytten

Bio is mensen samenbrengen In  september  organiseerde  BioForum   voor  het  eerst  de  beurs  BioXpo,  in   samenwerking  met  de  bestaande   beurs  Vitasana.  We  vierden  tijdens   deze  beurs  ook  ons  15-jarig  bestaan.   In  de  toekomst  moet  deze  beurs  nog   meer  een  ontmoetingsplaats  worden   voor  alle  schakels  van  de  keten.  

MENSEN SAMEN BRENGEN IN CIJFERS

180 180  standhouders  stelden  hun   assortiment  voor.

3.000 BioXpo-Vitasana  kreeg  zo'n  3.000   bezoekers  over  de  vloer.

B I O I S BLIJ VEN BIJ LEREN Bio-ondernemers  willen  steeds  bijleren.  Ondernemers  met  vragen  kunnen  bij  ons  altijd  terecht  voor  advies.   Naast   de   biobedrijfsnetwerken,     organiseerden  we  ook  studiedagen  en     infomomenten   waar   we   bepaalde     thema's  dieper  uitspitten  met  de  sector.   BioForum  stimuleert  ook  onderzoek     op  maat  van  de  noden  van  de  sector  en   volgt  deze  nauw  op,  zowel  op  Vlaams  als   Europees  niveau.  Biobedrijven  kunnen   sinds  2015  bij  BioForum  Vlaanderen   terecht  voor  interne  bedrijfsopleidingen   over  bio.  Een  greep  uit  de  studiedagen:   -  18  Biobedrijfsnetwerken  over  5     landbouwsectoren. -  Een  bijeenkomst  voor  startende     bioboeren. -  Twee  studiedagen  over  bodem -  Een  studiedag  over  biologisch  zaad       en   nieuwe   technologieën   voor   bio-     logische  boeren.

ZICHTBAARHEID IN CIJFERS

58

26

58  biowinkels  namen  deel     aan  Dag  van  de  Klant

26  bedrijven  bestelden  promomateriaal:  48  pijlen,  111  T-shirts,  17   wimpels,  9  vlaggen  enzovoort.

BioForum  houdt  jou  op  de  hoogte  van   ontwikkelingen  in  de  biosector  via  vakblad   Bio  Actief,  de  tweewekelijkse  sector  -     nieuwsbrieven  en  de  website  van  Bio  -   Forum  Vlaanderen.  In  2015  kregen  de   nieuwsbrieven  een  update.  De  inhoud   werd  meer  gestructureerd  en  we  voorzagen  plaats  om  elke  maand  een  nieuwe   markt  deelnemer  in  de  kijker  te  zetten.    Om   nog  sneller  op  de  bal  te  kunnen    spelen,   startten  we  een  Facebook-groep  voor   alle  bioboeren  die  lid  zijn  van  BioForum   Vlaanderen.  

BIOSECTOR INFORMEREN IN CIJFERS

3.703 (ONHPDDQGJDDQ ondernemers  op  zoek  naar   informatie  op  de  website  van   BioForum  Vlaanderen.

1.044 'HSRSXODLUVWHSDJLQDEOLMIW   Vraag  en  aanbod,  met  1.044   paginaweergaves  per  maand.

960 Onze  databank  Biobedrijvengids   wordt  elke  maand  door  zo'n  727   mensengeraadpleegd.

Bio is de zichtbaarheid van de sector vergroten Met  de  hulp  van  BioForum  kunnen  bio-   bedrijven  de  zichtbaarheid  van  bio  vergroten.   In  2015  konden  bedrijven  in  de  lente  promomateriaal  bestellen.  Winkeliers  ontvingen   bovendien  4  receptkaarten,  één  per  seizoen,   en  zes  informatieve  affiches  over  bio.  Op  de   Dag  van  de  Klant  deelden  heel  wat  biowinkels   biowafels  uit.  We  ondersteunden  tot  slot  de   zichtbaarheid  van  biobedrijven  op  de  website  Recht  van  Bij  de  Boer.  


3

Op de bres voor de belangen van de biosector Wij laten van ons horen bij het beleid.

FOTOGRAFIE

Bio is opkomen voor onze belangen BioForum  zetelt  in  verschillende  overlegorganen  en  adviesraden  om  daar  de  stem   van  bio  te  laten  klinken.  Dat  is  absoluut   nodig,  willen  we  als  kleine  sector  de  ruimte   krijgen  om  te  groeien.  We  gaan  verder  ook  in   gesprek  met  politici  en  zetten  waar  nodig  ook   onze  pers-  werking  in  om  onze  beleidseisen   kracht  bij  te  zetten.

Sophie Nuytten

VL A A M S M E ST B E L EI D •      We  onderbouwden  ons  standpunt   verder  met  hulp  van  de  sector. •      We  gingen  in  overleg  met  de   Vlaamse  administratie,  het  kabinet   Omgeving  Natuur  en  Landbouw,   de  Vlaamse  parlementsleden  en   de  Europese  Commissie. •      We  organiseerden  voor   de  Vlaamse  administratie   en  kabinetsmedewerkers   bedrijfsbezoeken  om  de  mestproblematiek  te  duiden.

AL G E M E E N L A N D B O U W EN P LAT T E LA N D S B E L EI D •      We  overlegden  met  de  bevoegde   administratie  over  de  verdere   uitvoering  van  de  Europese   wetgeving.

ACHTER DE SCHERMEN

•      We  deden  lobbywerk  op   Europees  niveau  via  de  IFOAM   Farmers  Interest  Group.   •      We  communiceerden  over  het   GLB  naar  de  sector  en  hielpen   met  alle  mogelijke  vragen.  

isaties  ontwikkelden  we  een   protocol  om  de  analyseresultaten  van  pesticidenresidu's   eenvormig  te  interpreteren.   •      We  namen  deel  aan  het   Noordelijk  pluimveeoverleg. •      Opvolging  van  de  nieuwe   ontwikkelingen  in  de  Europese   biowetgeving  en  verspreiding   van  informatie  over  evolutie  en   impact  voor  de  sector •      Standpunten  van  de  Vlaamse   biosector  op  Europees  niveau   laten  gelden  via  de  Europese   koepel  IFOAM  en  de  Vlaamse   overheid.  

PAC H TWETGEVING •      We  stelden  een  standpunt  op   voor  de  biosector. •      We  namen  deel  aan  het  debat   over  pacht.  

V L A A MSE EN EUROPESE B I OW E T G E VI N G

VLAAMS N AT U U RBELEID

•      We  werkten  mee  aan  de  implementatie  van  een  wettelijk   kader  voor  gebruik  van  biologisch  zaaizaad. •      Samen  met  de  controleorgan-

•      We  deden  lobbywerk  n.a.v.   verdere  ontwikkelingen  PAS  (programmatische  aanpak  stikstof).

COLOFON —

8%

ANDERE

BioForum  verenigt  als  sectororganisatie   alle  schakels  in  de  keten.  We  tellen  425   leden:   boeren,   verwerkers,   winkeliers,   foodservices,  controleorganisaties,  onderzoeksinstellingen  en  maatschappelijke   organisaties.   Onze  Raad  van  Bestuur  is  samengesteld   uit  ondernemers  met  een  biologische  productie  en  lidorganisaties.  Voorzitter  is  Kurt   Sannen  van  bioboerderij  het  Bolhuis.  

4%

66%

ADVERTISING

SUBSIDIES INKOMSTEN

22%

BIJDRAGEN   BIOSECTOR

Fotografie Frank  Toussaint Sophie  Nuytten Lisa  Develtere

6%

OVERHEAD

67%

De  dagelijkse  werking  is  in  handen  van   13  personeelsleden  (11  VTE)  onder  leiding   van  directeur  Lieve  Vercauteren.  In  2015   gingen  twee  medewerkers  weg.  Zij  werden   niet  vervangen.  

Verantwoordelijke  uitgever Kurt  Sannen Asdonkstraat  49 2360  Molenstede

PERSONEEL UITGAVEN

27%

WERKING


4

Stimulansen en ondersteuning voor marktontwikkeling & onderzoek Wij stimuleren mensen tot samenwerking, innovaties, onderzoek en kennisuitwisseling.

FOTOGRAFIE

Kennisnetwerk BioForum   Vlaanderen   is   coördinator,   sleutel  partner  en  uitvoerder  in  het  Vlaamse   biokennisnetwerk.  We  vinden  ook  steeds   meer  aansluiting  bij  de  kennis  op  Europees   niveau  en  werken  samen  met  organisaties   en  onderzoekers  uit  andere  landen.  Met  het   project  Bio  in  Beeld  brachten  we  de  meerwaarde  en  knelpunten  van  de  biosector  in   kaart  en  probeerden  we  kengetallen  op  te   stellen.  Bioforum  kreeg  samen  met  Inagro,   andere  Europese  organisaties  en  IFOAM  EU   een  Europese  financiering  voor  een  thematisch  netwerk  akkerbouw.

Lisa Develtere

Biogarantie

Bio is vooruitkijken

BioForum  Vlaanderen  beheert  het  Belgische   Biogarantie-label   voor   alle   bedrijven   in   Vlaanderen,  de  nationale  retailers  en  Brusselse   bedrijven  die  voor  Vlaanderen  kiezen.  In  2015   werkten  we  aan  de  voorbereidingen  voor  het   nieuwe  lastenboek.  

BIOGARANTIE IN CIJFERS

240 240  Vlaamse  ondernemers  kozen   voor  het  Biogarantie-label.  

43  43  Biogarantie-houders  kwamen   op  een  visiedag  mee  nadenken   over  de  toekomst  van  Biogarantie.

Bio is marktkansen zien   Onder  de  noemer  Your  Choice  brengt  BioForum  samen  met  Vredeseilanden  en  Fair   Trade  Belgium  al  enkele  jaren  duurzame  

voeding  onder  de  aandacht  van  grootkeukens  en  catering.  In  2015  organiseerden   we  voor  het  eerst  een  Your  Choice-beurs   tijdens  Horeca  Expo.  Een  30-tal  leveranciers   kwamen  hier  hun  producten  voorstellen.  

Bio is de keten verenigen Bio  zoekt  Keten  en  Bio  zoekt  Boer  zijn  een   gezamenlijk  initiatief  van  ABS,  Boerenbond  en   BioForum  Vlaanderen.  Bio  zoekt  Keten  brengt   de  marktvraag  in  beeld,  Bio  zoekt  Boer  maakt   deze  marktvraag  bekend  bij  gangbare  landbouwers.  In  2015  werkte  Bio  Zoekt  Keten  op:  

80 80  marktgerelateerde     vragen  beantwoord.

•    Export:  bezoek  aan  Parijse  vroegmarkt   Rungis,  ondersteuning  groepsstand   Nordic  Organic  Food  Fair.

•    Overheidsopdrachten:  advies  bij  aanbestedingen,  screenen  van  gepubliceerde   opdrachten  op  kansen  voor  bio,  overleg   tussen  cateraars,een  groenteversnijder   en  telers  van  biogroenten.

111 Bio  zoekt  Boer  adviseerde  111   bedrijven  en  organiseerde  6   vormingsmomente.

Samen  met  een  tiental  partner-organisaties   werkte  BioForum  in  2015  aan  de  opstart  van   een  koepelcampagne  over  agro-ecologische   landbouw.  Onze  openheid  naar  een  landbouw   die  niet  gecertificeerd  bio  maar  wel  duurzaam   is,  schept  een  band  met  organisaties  die   elk  op  hun  terrein  streven  naar  een  meer   duurzame  landbouw  en  voedselconsumptie.   Achter  de  schermen  groeit  een  sterk  netwerk   dat  in  2016  voor  het  eerst  naar  buiten  zal   komen.  Samen  met  wetenschappers  organiseerden  we  een  conferentie:  Agroecology   in  action.  We  zetten  dit  landbouw  model  in   de  verf  via  de  pers  en  via  formele  advies-   organen  zoals  de  Salv.   We  namen  in  2015  ook  de  eerste  stappen   voor  een  duurzaamheidsproject.  Daarmee   willen  we  kijken  hoe  de  biosector  nog  verder   kan  verduurzamen.  In  2016  tonen  we  daarvan  de  eerste  resultaten.  

•    Biologisch  graan:  markstudie,  ondersteuning  van  samenwerking  tussen   graanteler,  molenaar,  bakker  en     distributieketen.  Resultaat  was  een   brood  op  basis  van  inlands  geteelde   baktarwe.  

•    Biologisch  varkensvlees:  bezoek  aan   biologisch  varkensbedrijf,  overleg   met  ketenactoren,  tweemaandelijks   marktoverzicht.

•        Allerhande:  afzetmarkt  biologische   soepkippen,  markstudie  groenten,   overleg  tussen  ketens  in  pitfruit  en   groentesector.


VOORUITKIJKENDE SECTOR

Denken over Biogarantie Op 31 maart vond in Brussel een denkdag plaats over de toekomst van Biogarantie. We sprokkelden er deze gedachten.

“De kracht van Biogarantie wordt onderschat. Biogarantie is sterker dan het Europees label: het is beter gekend en wordt meer vertrouwd.”

“In de communicatie van Biogarantie moet de nadruk liggen op Belgische bedrijven en Belgische controleorganisaties.”

“Het blijft belangrijk dat we een lastenboek hebben dat we zelf beheren, want op het Europese lastenboek hebben we weinig impact.”

“Biogarantie moet voldoende zichtbaar blijven in de rekken. Daarom moeten we niet te limitatief zijn in het gebruik en ons niet enkel beperken tot lokale producten.”

“We zouden producten van Belgische telers beter zichtbaar moeten kunnen maken door bijvoorbeeld Biogarantie stickers te maken met vermelding ‘Belgisch product’.”

“Boeren zoeken een manier om zich te onderscheiden met lokale producten. Dat moet kunnen binnen Biogarantie.” MEER WETEN?

De  denkdag  was  maar  een  start.     In  de  toekomst  zullen  we  nog  inbreng     vragen  aan  Biogarantie-houders.     Meer  info  hierover  krijg  je  via  de     website  en  nieuwsbrieven.  

Bio Actief

32

17


LEKKERE SECTOR

Land van melk en boter Begin juni zetten we met onze campagne zuivelproducten en eieren in de kijker. Dankzij dit artikel ben je als winkelier voorbereid op de vragen over zuivel.

18

Bio Actief 32 30 FOTOGRAFIE

Wout Hendrickx


FOTOGRAFIE

KVL/CreativeNature

VOOR WIE?

Aanbieders  van  zuivelproducten W AT ?

Verkoopinformatie  over  zuivelproducten WAAROM?

Van  4  tot  12  juni  staan  zuivel  &  ei  in  de  kijker     met  de  publiekscampagne  van  BioForum   Vlaanderen.  

M

elk  is  een  mooi  product,  maar  rauw  niet   lang  houdbaar.  Daarom  gingen  melkveehouders  vroeger  op  zoek  naar  manieren   om  de  melk  te  transformeren  tot  een  product   dat  ze  langer  konden  bewaren.  Ze  verwerkten   de  melk  tot  boter,  yoghurt,  kaas  en  andere   producten.  Die  eeuwenoude  praktijken  leveren  tot  op  vandaag  heerlijke  zuivelproducten. Ongeveer  40%  van  de  bevolking  koopt  wel   eens  biologische  zuivel,  gemiddeld  7,7  keer   per  jaar.  Het  marktaandeel  van  biozuivel   is  (in  waarde)  2,7%.  Het  sterkste  segment   is  zonder  twijfel  yoghurt,  met  een  marktaandeel  van  7,2%.  Dat  biologische  yoghurt   vlot  te  vinden  is  in  de  supermarkt  heeft  daar   mee   te   maken.   De   gemiddelde   aankoopfrequentie  daalt,  dus  de  ontwikkeling  van  de     algemene  markt  moet  zeker  opgevolgd  worden     (bron:  GfK  in  opdracht  van  VLAM,  2015).  

Biologische  zuivel  heeft  een  meerwaarde   omdat  de  melk  op  een  diervriendelijke  manier   geproduceerd  wordt.  Ook  op  gezondheidsvlak  zouden  er  voordelen  zijn.  Zo  blijkt  uit   een   recente   studie   dat   biologische   melk   (en  de  afgeleide  producten)  ongeveer  50%   meer  gunstige  omega  3-vetzuren  bevatten   dan  gangbaar  geproduceerde  zuivel.  Omega   3-vetzuren  hebben  een  gunstig  effect  op  de   neurologische  ontwikkeling  en  het  immuunsysteem.  Bovendien  verkleinen  ze  het  risico   op  hart-  en  vaatziekten.  Ook  de  concen  traties   aan  bepaalde  essentiële  mineralen  en  antioxidanten  verschillen  tussen  biologisch  en   gangbaar.  Meer  info  over  de  studie  lees  je  op   www.bfvl.be/studiemelk.

Bereiding De  biologische  melkveehouderij  in  Vlaanderen   werkt  met  geiten  of  koeien.  Een  groot  deel  van   de  melk  wordt  verwerkt  in  melkerijen.  Een   aantal  boeren  produceert  zelf  hoevezuivel,   zoals  kaas.  We  geven  een  overzicht  van  hoe  de   verschillende  zuivelproducten  bereid  worden:   •    Kaas  ontstaat  wanneer  je  aan  melk  stremsel  toevoegt.  Stremsel  is  van  dierlijke  (uit  de   maag  van  kalveren),  microbiële  of  plantaardige  oorsprong.  Het  stremsel  doet  de  melk   schiften  in  een  vaste  substantie  (wrongel)   en  een  vloeistof  (wei).  De  wrongel  wordt  ver-

sneden,  in  vormen  geperst  en  dan  gepekeld.   Na  het  pekelen  mogen  de  kazen  rijpen.  Een   overzicht  van  de  Vlaamse  kazen  vind  je  op   www.bfvl.be/biokazen.   •    Yoghurt  wordt  geproduceerd  door  twee   levende  bacteriestammen,  lactobacillus  bulgaricus  en  streptococcus  thermophilis,  toe  te   voegen  aan  melk.  Die  twee  bacteriestammen   moeten  aanwezig  zijn  om  het  product  yoghurt  te  mogen  noemen.  Door  ze  toe  te  voegen,   begint  de  melk  te  fermenteren.  Het  melkzuur   dat  hierbij  vrijkomt,  doet  yoghurt  ontstaan.     Er  zijn  twee  soorten  yoghurt:  roeryoghurt   wordt  tijdens  het  fermentatieproces  voortdurend  geroerd.  Bij  standyoghurt  gebeurt  de   fermentatie  in  de  verpakking.  Roeryoghurt   kan  je  gieten,  standyoghurt  is  steviger.   •    Door  yoghurt  na  de  verzuring  voor  zichtig   te   pasteuriseren,   krijg   je   drinkyoghurt.   Dit   product   heeft   de   smaak   en   geur   van   yoghurt,  maar  bevat  geen  levende  melkzuurbacteriën  meer.  Het  mag  om  die  reden  geen   yoghurt  genoemd  worden.  Vaak  wordt  een   vruchtensmaak  toegevoegd  en  krijgen  deze   producten  een  fantasienaam.   •    Door  melk  te  centrifugeren  worden  room   en   magere   melk   van   elkaar   gescheiden.   Room  vormt  de  basis  voor  roomijs  en  boter.  

Bio Actief

32

19


B E WAARTI P Alle   zuivelproducten   moet   je   bewaren     onder  7  graden  Celsius.  Zuivel  is  in  een   aantal  gevallen  een  levend  product  waarvan  je  de  processen  stillegt  bij  te  koude   temperaturen.  Bij  voldoende  rotatie  in  je   koeltoog  is  het  voor  de  smaak  en  kwaliteit   aan  te  raden  de  temperatuur  niet  veel  lager  in  te  stellen.  Bied  je  verse  rauwmelkse   producten  aan  als  winkelier,  besef  dan  dat   de  houdbaarheid  ervan  een  stuk  korter  is.

Afhankelijk  van  het  vetgehalte  spreek  je  van   koffieroom,  volle  room  of  slagroom.  Het  vetgehalte  bepaalt  ook  of  een  fabrikant  zijn  product   room  mag  noemen  of  niet.  Toegevoegde  melkzuurbacteriën  geven  zure  room  of  crème   fraîche.  Die  laatste  heeft  een  hoger  vet  gehalte   en  is  daardoor  beter  geschikt  om  in  warme   bereidingen  te  gebruiken.   •     Door   verzuurde   room   in   beweging   te     brengen  (te  karnen)  scheidt  men  de  vetdeeltjes  van  de  karnemelk.  De  vetdeeltjes   gaan   aan   elkaar   plakken   en   vormen   na     toevoeging  van  melkzuurbacteriën  boter.   •    Karnemelk  is  van  oudsher  een  bijproduct   dat  ontstaat  bij  het  maken  van  boter.  De   karnemelk  die  vandaag  verkocht  wordt,  is   echter  vaak  gewoon  magere  melk  met  toegevoegde  melkzuurbacteriën.  Biodynamische   karnemelk   wordt   nog   steeds   conform   de   BD-normen   op   de   ouderwetse   manier   gemaakt.  Verse  karnemelk  leent  zich  minder   goed  tot  het  lange  verkoopskanaal.  De  vetachtige  stoffen  reageren  gemakkelijk  met   zuurstof  uit  de  lucht,  waardoor  de  smaak   snel  achteruitgaat.   •    Kwark  of  plattekaas  is  min  of  meer  hetzelfde  product,  al  is  kwark  iets  grover  van   structuur.  Het  gaat  hier  om  erg  verse  kaas,   die  heel  kort  heeft  liggen  rijpen.  

houdbaar.  Een  aantal  zuivelproducten  wordt   gemaakt  op  basis  van  rauwe  melk.  Bij  biologische  kazen  is  het  aanbod  op  basis  van   rauwe  melk  iets  groter.  Er  bestaat  ook  rauwmelkse  boter  en  yoghurt.  Rauwe  melk  is  licht     controversieel.  Volgens  tegenstanders  zijn  er   door  mogelijke  besmetting  met  de  listeria-   bacterie  gezondheidsrisico’s  aan  verbonden.   Dat  risico  bestaat  eigenlijk  alleen  bij  zachte   en  verse  kazen.  Bovendien  zijn  de  controles   in  de  praktijk  erg  streng.   Voorstanders  van  rauwe  melk  zeggen  dan   weer  dat  heel  wat  voedingsstoffen  verloren  gaan  door  pasteurisatie.  Het  aanbod   rauwmelkse  zuivelproducten  is  in  elk  geval   kleiner  dan  zuivel  op  basis  van  gepasteuriseerde  melk.   Je   kan   je   als   winkelier   met   rauwmelkse   producten  onderscheiden,  omdat  veel  supermarkten  deze  producten  niet  willen  verkopen.  

W E I A L S N EVEN PRODUC T Bij  de  productie  van  kaas  ontstaan  er  na   stremming  twee  stoffen:  de  wrongel  (vaste   vorm)  en  de  wei  (vloeistof).  De  wei  wordt   zoveel   mogelijk   gerecupereerd,   omdat   het  rijk  is  aan  eiwitten  en  mineralen.  Het   wordt  bijvoorbeeld  gedroogd  tot  weipoeder,   wat  erg  geliefd  is  in  fitnesskringen.  Het   dient  ook  als  ingrediënt  voor  babyvoeding,   brood,   crackers,   gebak,   diervoeding   en   light-producten.  Tot  slot  zet  de  landbouw   het  soms  in  als  natuurijk  bestrijdingsmiddel  bij  bepaalde  plagen.  

MEER WETEN?

Wil  je  je  klanten  nog  meer  inlichten  over   de   voordelen   van   biozuivel?   Lees   dan   de     productartikels  over  kaas,  melk  en  yoghurt  op     www.biomijnnatuur.be/producten.   Je   vindt     daar  ook  een  productfiche  over  eieren.

Daarnaast  heb  je  nog  tal  van  andere  producten  als  rijstpap,  roomijs,  vla,  pudding.  Bij  al   deze  producten  vormen  melk  of  room  de  basis   en  worden  er  nog  andere  ingre  diënten  aan  toegevoegd,  zoals  suiker,  vanille,  rijst  of  eieren.

Pasteuriseren of niet? Door   melk   voor   een   korte   tijd   op   te   warmen   tot   72   graden   Celsius,   dood   je   een   heel  aantal  micro-organismen.  Dat  proces   wordt  pasteuriseren  genoemd.  Bij  sterilisatie  wordt  die  temperatuur  opgedreven  tot   130  graden  Celsius.  Die  laatste  is  heel  lang  

20

Bio Actief

32

FOTOGRAFIE

Kjell Gryspeert/De Zwaluw


TÜV NORD INTEGRA

Certificatie in landbouw en voeding

Verwerkers  die  biomelk  willen bekomen? Melkveehouders  op  zoek  naar nieuwe  afzet?

Samen bouwen we aan de toekomst

BE-BIO-02

Meld  je  nu  aan  via info@biomelkvlaanderen.be

WWW.BIOMELKVLAANDEREN.BE

en vele andere... Statiestraat 164 2600 Berchem - Antwerpen T + 32 3 287 37 60 F + 32 3 287 37 61 www.tuv-nord-integra.com

Wij investeren in een biosector met pit

En jij plukt er de vruchten van! Word lid van BioForum Vlaanderen en geef ons meer slagkracht! Meer info: www.bfvl.be/wordlid E info@bioforumvl.be T 03 286 92 78

Bio Actief

32

21


SAMENWERKENDE SECTOR

Voedsel Anders Naast BioForum pleiten ook andere organisaties voor een ander voedselproductiesysteem. Voortaan bundelen we onze krachten met het oog op een broodnodige transitie. Maak kennis met de plannen van het Vlaamse netwerk Voedsel Anders.

22

Bio Actief

32 FOTOGRAFIE

KVL/Creative Nature


WIE?

Een  netwerk  van  organisaties  uit   Vlaanderen,  verbonden  aan  de  gelijknamige  beweging  uit  Nederland. W AT ?

Voor  iedereen  die  een  andere  voedselproductie  en  -distributie  genegen  is.   WAAROM?

Samen  vertegenwoordigen  we  een  zeer   grote  groep  burgers.  Dat  maken  we  zichtbaar.  

A

gro-ecologie   betekent   dat   we   voedsel  produceren  op  een  manier  die  echt   duurzaam  is.  Lokaal,  met  de  natuur  en  de   kringloop  mee.  Met  respect  voor  de  rechten,   de  kennis  en  de  noden  van  de  mensen  die   het  produceren.  

Veel  biologische  bedrijven  werken  al  volgens  deze  principes,  maar  strikt  genomen   garandeert   een   certificaat   voor   bio   nog   geen  agro-ecologische  aanpak.  De  principes   behelsen  immers  ook  een  sociale  en  economische  duurzaamheid  die  niet  vervat  zit  in  de   Europese  wetgeving  voor  bio.  Agro-ecologie   sluit  wel  mooi  aan  bij  de  principes  die  IFOAM,   de  wereldwijde  koepel  voor  bio,  voorop  stelt.   Beide  inspireren  onze  sector  om  verder  te   verduurzamen  en  de  wetgeving  voor  bio  als   startpunt  te  zien.   Omgekeerd  kan  een  niet-biologisch  bedrijf   perfect  agro-ecologisch  werken.  Een  certificaat  voor  bio  is  niet  noodzakelijk,  al  gaan   agro-ecologisch  en  biologisch  in  de  praktijk  vaak  samen.

Ecologisch

regio  en  de  mensen.  Wetenschappelijk  onderzoek  vertrekt  van  de  boeren  en  vindt  plaats   in  samenwerking  met  hen.  

Voedselsoevereniteit Agro-ecologie  beoogt  een  grote  onafhankelijkheid  en  autonomie  van  de  boer,  een  vrije   uitwisseling  van  zaden  tussen  boeren  en   een  gegarandeerde  toegang  tot  grond,  water,   zaden  en  andere  noodzakelijke  hulpbronnen  voor  boeren.  

Eerlijk, sociaal, verantwoordelijk Een   agro-ecologische   voedselproductie   moet  hand  in  hand  gaan  met  een  eerlijke   prijsvorming  en  een  rechtvaardig  handelsbeleid.  Boeren  wereldwijd  hebben  recht  op  een   kostendekkende,  stabiele  prijs  waarin  alle   sociale,  milieu-  en  dierenwelzijnskosten  zijn   verrekend.  Agro-ecologie  is  zich  bewust  van   de  impact  van  de  hele  voedselketen.  Ook  de   manier  waarop  voedsel  wordt  verdeeld,  verwerkt  of  verhandeld  moet  eerlijk  en  sociaal   zijn.  De  consument  draagt  mee  verantwoordelijkheid  via  de  keuzes  die  hij  maakt.  Hij   kiest  bij  voorkeur  producten  afkomstig  van   lokale  agro-ecologische  landbouw,  rekening   houdend  met  het  seizoen.  Hij  heeft  recht  op   gezond  geproduceerd  voedsel,  maar  moet   ook  bereid  zijn  om  daar  een  eerlijke  prijs   voor  te  betalen.  

dat  wij  allemaal  pleiten  voor  een  duurzaam   voedselsysteem.  Samen  vertegenwoordigen   deze  organisaties  een  snel  groeiende  groep   burgers  en  ondernemers.  Onder  deze  organisaties  bevinden  zich  BioForum  Vlaanderen,   Velt,  Wervel,  Broederlijk  Delen,  Vredeseilanden,   Voedselteams,   Natuurpunt,   EVA,   Oxfam   Solidariteit  en  Oxfam  Wereldwinkels.  Dit   Vlaamse  netwerk  staat  ook  in  contact  met   de  gelijknamige  en  gelijkgezinde  beweging   in  Nederland.  

Verbinding maakt ons sterk We  zetten  ons  actief  in  om  het  netwerk  nog   verder  uit  te  breiden.  Door  de  hand  te  reiken   aan  andere  organisaties  die  een  transitie   beogen  en  met  hen  in  overleg  te  gaan,  verwachten  we  ons  standpunt  steeds  breder   bekend  te  kunnen  maken.  Ook  jij  kan  daarbij   helpen.  Omhels  de  agro-ecologische  aanpak   en  maak  Voedsel  Anders  mee  bekend  in  jouw   klantenkring! MEER WETEN?

Eind  mei  of  begin  juni  lanceren  we  de  Voedsel   Anders-campagne.  Vanaf  dan  kan  je  ook   terecht  op  de  website  www.voedsel-anders.be.

Een wereldwijde beweging Agro-ecologie  is  uitgegroeid  tot  een  wereldwijde  beweging.  Agro-ecologische  principes   krijgen  steeds  meer  erkenning  en  worden  in   de  praktijk  gebracht  door  boeren,  in  samenwerking  met  burgers  en  wetenschappers.   Daaronder  vallen  onder  meer  initiatieven  vanuit  de  biologische  landbouw,  permacultuur,   stadslandbouw,  bewegingen  voor  voedselsoevereiniteit  en  landrechten.  

Een  agro-ecologische  benadering  gaat  uit   van  samenwerking  met  en  nabootsing  van   de  natuur.  Basisprincipes  bij  de  teelt  zijn  het   recycleren  van  voedingsstoffen  (vb.  mest  en   compost  om  de  bodem  te  voeden),  de  zorg   voor  een  gezonde,  van  nature  vruchtbare   bodem,  het  minimaliseren  van  verlies  aan   hulpbronnen  (zonlicht,  water,  bodem...)  en  het   stimuleren  van  genetische  diversiteit.  Het   wordt  meteen  duidelijk  dat  het  gebruik  van   chemische  bestrijdingsmiddelen,  kunstmest   of  ggo’s  in  deze  benadering  niet  thuishoort.  

Ook  in  Vlaanderen  groeit  een  netwerk  van   organisaties  die  elk  actief  bezig  zijn  met  een   aspect  van  agro-ecologie.  Waar  de  ene  organisatie  de  impact  op  het  milieu  belangrijk   vindt,  legt  de  andere  de  focus  op  een  eerlijke   prijs  of  op  rechtvaardige  grondrechten.  Terwijl   de  ene  actief  is  in  Vlaanderen,  investeert  de   andere  in  het  Zuiden.  Allemaal  belichten  ze   een  ander  aspect  van  agro-ecologie.

Een  agro-ecologisch  systeem  is  milieuvriendelijk  omdat  het  door  zijn  grondgebondenheid   rekening  houdt  met  de  (lokale)  draagkracht   van  de  natuur.  Agro-ecologie  zet  lokale  middelen  en  boerenkennis  in  om  te  komen  tot   een  veerkrachtige  landbouw  die  past  bij  de  

Dit  netwerk  bundelt  nu  de  krachten  en  ontwikkelde  onder  de  naam  Voedsel  Anders  een   gemeenschappelijk  logo  en  een  gezamenlijke   website.  Die  zal  alle  relevante  campagnes   en  acties  van  elk  van  deze  organisaties  met   elkaar  verbinden.  Zo  maken  we  duidelijk  

Bio Actief

32

23


VERANDERENDE SECTOR

Schone kleren Steeds meer kledingstukken worden gemaakt van biologische grondstoffen. Goed nieuws, lijkt ons. Maar wat betekent ‘bio’ bij textiel? En waarom zouden consumenten voor biotextiel moeten kiezen?

FOTOGRAFIE

Lisa Develtere

WIE?

Winkeliers  die  textiel  aanbieden W AT ?

Overzicht  van  bestaand  biotextiel   WAAROM?

De  consument  wil  ook  voor  non-food  duurzame  keuzes  maken  

I

s  de  keuze  voor  bio  belangrijk  in  non-food?     Wat  textiel  betreft  is  het  antwoord  duidelijk   ‘ja’.  De  gangbare  productie  van  textielgrondstoffen  als  katoen,  heeft  immers  een  erg   grote  impact  op  het  milieu  door  het  hoge   pesticidegebruik.   Daar   waar   de   bezorgdheid   voor   voedselveiligheid   strenge   normen   oplevert   voor   voedsel,  zijn  die  normen  minder  streng  bij   de  productie  van  niet-voedingsgewassen.   Bovendien  worden  textielgewassen  vaak   geteeld  in  landen  waar  pesticidegebruik   sowieso  minder  gereglementeerd  is.   Biologisch  textiel  geeft  niet  alleen  stimulansen  aan  een  milieuvriendelijke  landbouw   in  het  land  van  oorsprong,  het  zorgt  er  ook  

24

Bio Actief

32

voor  dat  boeren  daar  in  gezondere  omstandigheden  kunnen  werken.  

Hoe herken je duurzaam textiel?

beperkende  positieve  lijst  aan  chemische   producten  die  gebruikt  mogen  worden.  Naast   ecologische  criteria  zitten  ook  sociale  criteria   vervat  in  het  label  met  specifieke  verplichtingen  op  arbeidsvlak,  een  onderwerp  dat  in   de  textielsector  erg  relevant  is.  

Het  gebruik  van  biologische  grondstoffen   is  een  stap  in  de  goede  richting,  al  biedt  dat   geen  garantie  dat  de  kledij  over  de  hele  lijn   duurzaam  is.  Non-foodproducten  zijn  niet   opgenomen  in  het  Europese  lastenboek  voor   bio;  het  verwerkingsproces  en  de  herkomst   van  de  producten  worden  dus  niet  gecontroleerd.  Zo  is  het  niet  altijd  duidelijk  welk   percentage  van  de  gebruikte  grondstoffen   effectief  bio  is.  En  zelfs  als  de  grondstoffen   bio  zijn,  dan  worden  er  in  sommige  gevallen   toch  schadelijke  producten  gebruikt  voor  het   bleken  of  kleuren  van  de  stoffen.  

Katoen  is  wereldwijd  de  belangrijkste  grondstof  voor  textiel.  De  gangbare  katoenteelt  is   weinig  milieuvriendelijk  en  dat  maakt  katoen   tot  een  erg  omstreden  gewas.  Zo  is  de  teelt   op  zijn  eentje  verantwoordelijk  voor  twintig   procent  van  het  wereldwijde  pesticidegebruik.   Dat  heeft  naast  een  zware  milieu-impact  ook   heel  wat  gevolgen  voor  de  gezondheid  van  de   arbeiders  in  de  katoenplantages.  De  katoenteelt  verbruikt  heel  veel  water.  

Gelukkig   bieden   duurzame   textiellabels   wel  zekerheid.  Voor  bio  is  het  GOTS-label   (Global  Organic  Textile  Standard)  de  norm.   Biologische  landbouw  is  de  basis:  minstens   70  procent  van  de  gebruikte  vezels  moet  uit   biologische  landbouw  afkomstig  zijn  (en  die   productie  valt  uiteraard  onder  de  wetgeving   voor  bio).  GOTS  geeft  ook  normen  voor  het   verwerken  van  de  vezels  en  werkt  met  een  

Het  wondermiddel  om  die  nadelen  weg  te   werken,  ligt  volgens  sommigen  bij  ggo’s.   Katoen  is  een  van  de  stokpaardjes  van  de     ggo-wereld.  Onder  andere  India  en  de  VS     schakelden  begin  2000  over  op  BT-katoen,  een   ggo-gewas  dat  resistent  is  voor  herbiciden.   India  komt  intussen  op  die  beslissing  terug.   Begin  dit  jaar  verklaarde  de  Indiase  overheid   dat  BT-katoen  een  mislukking  was.  

Katoen


De  productie  blijkt  tegen  te  vallen,  de  vezels   zijn  minder  geschikt  en  door  resistentie     worden  er  intussen  bij  deze  ggo-gewassen   juist  meer  pesticiden  gebruikt.   Biologisch   katoen   is   een   aantrekkelijk   alternatief  aan  het  worden.  India,  Tanzania,   Nicaragua,  Soedan,  Turkije,  de  VS,  Burkina   Faso  en  Kyrgyzstan  zijn  op  dit  moment  de   grootste  producenten  van  biokatoen.  Grootste   is  evenwel  relatief:  slechts  0,5  procent  van   alle  geproduceerde  katoen  wereldwijd  is   biologisch.

Wol De  breihype  van  de  voorbije  jaren  lijkt  wat   over  haar  hoogtepunt  heen.  Toch  is  wol  nog   steeds   populair.   Ook   hier   zijn   duurzame    keuzes  mogelijk.   Net  als  bij  ander  textiel  worden  er  bij  de  gangbare  wolproductie  (mogelijk)  schadelijke   producten  gebruikt  in  het  productie  proces,   vooral   bij   het   kleuren   en   het   bewaren.   Opnieuw  biedt  het  GOTS-label  de  nodige   garanties  dat  het  gebruik  van  chemische   middelen  bij  biologische  wol  beperkt  blijft.   Door  te  kiezen  voor  biowol  kiest  de  consument  bovendien  voor  een  product  afkomstig   van  diervriendelijke  veehouderij.  

In  2015  hielden  in  Vlaanderen  27  biobedrijven  schapen,  goed  voor  2.132  schapen  (Bron:   biojaarrapport).  Veel  gebeurt  er  voorlopig   niet  met  de  wol  van  deze  Vlaamse  schapen.   Niet  elk  ras  is  geschikt  voor  wolproductie,   maar  ook  andere  afzet  (bv  isolatiemateriaal)   is  niet  evident.  Sommige  boeren  stockeren   het  tijdelijk,  anderen  proberen  het  in  kleine   hoeveelheden  te  verkopen  aan  hobbyisten   of  zetten  het  af  als  isolatiemateriaal.  Dit   nevenproduct  wordt  nog  niet  echt  gevaloriseerd.  Het  bedrijf  Herbalana  werkt  wel  al  met   enkele  lokale  boeren  samen  (niet  enkel  bio)   en  is  vragende  partij  om  samen  aan  afzet   te  werken. In  Wallonië  bestaat  een  initiatief  voor  lokale   wol,  bio  en  gangbaar  (zie  www.laines.be),  In  het   Verenigd  Koninkrijk  voorziet  Soil  Association   certificatiemogelijkheden  voor  biowol.  In   de  VS  is  het  aanbod  biowol  groot  en  ook  bij   onze  noorderburen  worden  er  stappen  gezet.  

Hennep Hennep  is  het  typevoorbeeld  van  een  duurzaam  textielgewas.  Het  is  een  snelgroeiend   gewas  dat  meerdere  keren  per  jaar  geoogst   kan  worden.  Het  heeft  weinig  voeding  of  water   nodig,  is  nauwelijks  ziektegevoelig  en  kan   vlot  groeien  op  diverse  bodemtypes.  Door  de  

diepe  wortels  is  het  bovendien  erg  geschikt   om  erosie  tegen  te  gaan.  Het  is  een  erg  efficiënte  plant,  want  hij  levert  drie  keer  meer   bruikbare  textielvezels  per  hectare  op  dan   katoen.  De  meeste  hennep  wordt  in  China   geproduceerd.  De  biologische  hennep  teelt  is   zeer  beperkt  en  richt  zich  eerder  op  voedingsproducten  met  hennep  (vb.  hennep  olie,  -zaad).  

Andere gewassen Tot   slot   bestaat   er   ook   een   zeer   beperkt   aanbod  aan  biologisch  geteeld  vlas,  bamboe  en  zijde.  De  voordelen  van  bamboe  zijn   gelijkaardig  aan  die  van  hennep.  Biozijde  is   afkomstig  van  zijderupsen  op  biologische   moerbeibomen.   MEER WETEN?

Als  winkelier  vind  je  GOTS-gecertificeerde     bedrijven   op   de   website   www.globalstandard.org.  Verkoop  je  ook  biotextiel  aan     consumenten   en   staat   dat   nog   niet     vermeld   op   je   profiel   in   de   databank     op  www.biomijnnatuur.be?  Laat  het  weten     aan   onze   coördinator   Verkooppunten     Marijke  Van  Ranst  marijke.vanranst@bioforumvl.be.

Bio Actief

32

25


Van horen zeggen “Landbouw wordt door overheden en lobbygroepen als een economische sector gezien, niet als een manier van omgaan met leven, dieren, planten, grond.”

“Bio is geen niche meer.”

“Het wordt hoog tijd dat we met Europees belastinggeld agroecologische boeren belonen voor hun publieke diensten in plaats van de gangbare landbouw voor zijn productiviteit.”

B E R N A R D H A S P E S L A G H , C O O VA N D I E P V R I E S B E D R I J F A R D O T R E F DA G O M S C H A K EL I N G I N A GR O, 2 6 F EB RUA R I 2 0 16

RENAAT DEVR E E S E , B I O G E I T E N H O U D E R MO.BE, 9 MAART 2016

“De landbouwsector moet begrijpen dat het pesticidengebruik een tijdbom is. Als er niets gebeurt, dan zullen we in de toekomst draconische maatregelen moeten nemen.”

A N D R E L EU, B ES TU U R D ER I F OA M EU I F OA M EU - C O N GR ES , A P R I L 2 0 1 6

STÉPHANE LE F O L L , MINISTER VA N LA N D B OU W FRA N KRIJK LIBÉRATION, 23 FE B RUA RI 2016

“Dat het vlees van een koe of varken dat gras gegeten heeft en vrijuit heeft kunnen bewegen beter is dan dat van een dier dat zijn (korte) leven op stal doorbracht en gevoed is met dat wat het in de natuur niet zou eten, is meer dan waarschijnlijk.” LOES NEVEN, S TA F M E D E W E R K E R GEZONDE VOE D IN G V IG E Z DE REDACTIE. B E , 9 FE B RUA RI 2016

26

Bio Actief

32

Tussen  4  en  6  april  vond  in  Amsterdam  het  IFOAM   EU-congres  plaats.  Daar  kwamen  bio-ondernemers  en  organisaties  vanuit  heel  Europa  samen   om  na  te  denken  over  waar  we  willen  staan  met   bio  in  2030.     De  conclusies  van  het  congres?  De  biosector  moet   steeds  dichter  naar  de  biologische  principes  toegroeien,  omschakeling  moet  interessanter  worden,   bio  mag  vaker  naar  voor  geschoven  worden  als   oplossing  voor  maatschappelijke  problemen  en  om   de  biologische  teeltwijze  mainstream  te  maken,  is   ook  economische  verandering  nodig.


©foto: Lisa Develtere

We leveren ons roomijs ook Ik ken enkele bioboeren aan winkels en zij vinden het persoonlijk. heel belangrijk dat we dat Biogarantie®-voeding kopen is label hebben. mijn manier om hen te steunen en tegelijkertijd het Rina, Biogarantie®-verwerker, systeem te veranderen.

René, consument

De Trommelhoeve

Er bestaat veel verwarring bij consumenten, maar met een Biogarantie®-winkel ben je zeker.

Kathleen, Biogarantie®-winkelier Biotoop

Bio op volle kracht

STEM UIT DE SECTOR

Consumenten

De biosector streeft naar een duurzame wereld, hier en nu, elders en later. Bedrijven die kiezen om het Belgische label Biogarantie® te behalen, gaan voor bio op volle kracht. Ze hebben extra aandacht voor ecologische, sociale en economische duurzaamheid. Biogarantie®-producten garanderen voor de consument de link met een Belgische producent of verwerker. Logisch dus dat consumenten het meeste vertrouwen hebben in Biogarantie®.

www.biogarantie.be

B

io  zit  in  de  lift,  dat  merken  we  elke  dag.  Consumenten   uit  alle  lagen  van  de  bevolking  kopen  bio:  uit  overtuiging,  voor  hun  gezondheid,  omdat  ze  begaan  zijn  met   het  milieu,  omdat  het  hip  is....   Maar  vragen  we  onze  klanten  waarom  ze  kiezen  voor  bio,   dan  valt  het  ons  vooral  op  hoe  weinig  ze  echt  weten  over   biolandbouw.  Verder  dan  "bio  gebruikt  geen    pes    ticiden"   komen  ze  vaak  niet.  We  zeggen  dan  dat  we  als  bioboer   vooral  respect  hebben  voor  bodem,  natuur  en  dierenwelzijn,  dat  we  streng  gecontroleerd  worden,  dat  natuurlijke   bestrijdingsmiddelen  in  een  beperkt  aantal  gevallen   wel  mogen.   Veel  consumenten  weten  dus  niet  wat  bio  precies  is.  Een   aantal  producenten  zijn  zich  bewust  van  deze  onduidelijkheid.  Zij  liften  mee  op  het  succes  van  bio  en  gebruiken   voor  hun  producten  uitdrukkingen  als  ‘op  natuurlijke   wijze   geproduceerd’,   ‘grootgebracht   op   weidegras’,     enzovoort.  Dat  maakt  de  verwarring  nog  groter.   Om  de  consument  te  informeren,  mogen  we  niet  alleen   vertrouwen  op  de  inzet  van  vakorganisaties  als  BioForum   Vlaanderen.  We  moeten  als  bioboeren  uitleggen  wat  het   betekent  om  aan  biolandbouw  te  doen.  Via  sociale  media,   opendeurdagen,  activiteiten  tijdens  de  biocampagnes..   Vertel  consumenten  dus  waarom  duurzaamheid,  ecologie  en  dierenwelzijn  voor  ons  geen  ijdele  begrippen   zijn  maar  een  dagdagelijkse  zorg.  Alleen  zo  kunnen  we   het  succes  van  bio  handhaven. NIA PONSAERTS EN JAN GELDERS

Den  Boogerd

R

UU NAT

F

STO

EST

IO M

EB LIJK

0% 10 isch log bio

Biologische humus, gecomposteerd met Californische rode regenwormen voor veerkrachtige, gezonde planten! Hoge humusgehaltes (8-10% / L) Uitgebreid assortiment, interessante prijzen.

T + 371 264 79 567 WORMFARM.VERITA@GMAIL.COM WWW.VERNERSUNDRAUGI.LV Geproduceerd in overeenstemming met de EU-verordeningen 889/2008;1069/2009 Erkenningsnummer Voeding- en Veterinair A063598

Bio Actief

32

27


Wim Lybaert, bekend van televisie als duurzaam moestuinier, leent zijn gezicht aan onze nieuwe biocampagne. Aan de hand van de meest evidente productgroepen vertellen we de komende drie jaar wat bio bijzonder maakt. Profiteer van extra aandacht in juni Ook als je geen zuivel-of eiproducten maakt kan je genieten van de extra aandacht voor bio van 4 tot 12 juni: hang de affiches op, deel onze nieuwsberichten met je klanten en nodig hen uit om hun favoriete product te nomineren tijdens de online verkiezing op www.biomijnnatuur.be. Schrijf je activiteit in voor het najaar Van 17 en 25 september 2016 focussen we op de liefde, zorg en vakmanschap in biologische groenten en aardappel. Ook als je geen groenten teelt, kan je meedoen met een activiteit of promotionele actie. We maken gratis reclame voor jou in de kalender van Bio Mijn Natuur en je kan online adverteren voor extra zichtbaarheid. Meer info en planning van de producten die aan bod komen vanaf 2017 www.bioforumvlaanderen.be/campagne2016


Bio Actief 32