Issuu on Google+


Zęby są pierwszym narzędziem wykorzystywanym do przyswajania jedzenia. Pokryte białym szkliwem, które jest najtwardszą rzeczą w naszym ciele, doskonale sobie radzą z rozdrobnieniem pokarmu. Bez nich nie da się zjeść nawet kanapki, chyba że zmielimy ją na luźną papkę.

Dzieci mają za małe szczęki, aby pomieścić wszystkie 32 zęby dorosłych. Dlatego na początku musimy dawać sobie ałymi radę z 20 m bnymi”. zębami „pró

Dlaczego tak się dzieje?

Człowiek w swoim życiu ma dwa zestawy zębów: m leczne i stałe.

m M a a

2

BY

ić sz lat i właśnie zaczął trac ZĘ u e m E t de N MLECZ e si

.


korzeń

szyjka

korona

Jak się dobrze przyjrzycie swoim zębom, to zobaczycie, że można podzielić je na grupy. Przednie są ostre i płaskie, za nimi sterczą pojedyncze szpice, za którymi widać już tylko szerokie twory z wgłębieniem w środku. Ta różnorodność pozwala pełnić wiele funkcji.

SIEKACZ odcina

ZĘBY PRZEDTRZONOWE KIEŁ e j u m I TRZONOWE zy przytr ywa ro zcierają i miażdżą i rozr

zębina

Miazga wypełniona nerwami, żyłkami i tętnicam i, które dostarczają krew do zęba .

PRZEKRÓJ ZĘ BA TRZONOWEGO

szkliwo

3


chemiczny Węch to zmysł, który bada skład azuje powietrza. Wykrywa zapachy i przek , czy informacje do mózgu, który ocenia decyzja wrażenia są pozytywne, czy nie. Ta ma ogromny wpływ na odczuwany smak. Odpowiedni zapach wy Ner we może nawet sprawić, że o ęch ją do w o mim ni, głod się my poczuje zu cje eka forma z r p że jesteśmy in e. zgu achow ó m zap najedzeni.

WA NOSO A M JA

JA M A

US

A TN

R D ŁO A G

JĘZYK

gł na ni oś

a

Tak wygląda Twoja głowa w środku w czasie jedzenia.

Dziurk w nos a ie


A tak wyglą da Twoja głowa na zewnątrz, gd y za dużo weźmie sz naraz do buzi.

5

Zaraz po odgryzieniu pokarmu do akcji wkracza język. Miesza jedzenie ze śliną, podsuwa nawilżone kawałki pomiędzy zęby trzonowe oraz bada skład chemiczny przeżuwanego kęsa. To właśnie dzięki tej analizie odczuwamy smak.


6

Nasz język to wyjątkowy narząd. Służy nie tylko do mielenia i przesuwania kawałków jedzenia. Bez niego nie moglibyśmy ssać, mówić ani odczuwać smaków. są Trucizny j zazwycza gorzkie.

PIĘĆ PODSTAWOWYC H S MA K Ó w KW

Y

NY AŚ

SŁ O

N

Wyczuw alny n awet w bard zo mał ej ilości p o z w a la uniknąć zjedzen ia trucizn y.

G OR Z KI

I

oD kI

Cały język jest pokryty brodawkami smakowymi, które badają wszystko, co włożymy do buzi. Rozpuszczone w ślinie drobinki wpadają w małe otworki. Tam są analizowane przez czujniki nazywane KUBKAMI SMAKOWYMI. Jeśli receptor znajdzie węglowodany, to poczujemy słodki smak.

Jego is tnienie został o potwie rdzone dopiero w 2000 roku. N pochod azwa zi z ję zyka ja i ozna poński cza „p ego rzyjem słonaw n y, y sma k”.

BRODAWKI SMAKOWE

Brodawki mogą m ieć różne kształty. Ok rągłe, grzybowate, liścias te i nitkowate.

UM

AM


ŁAMAŃCE JĘZYKOWE

7

to zdania, które zostały tak wymyślone, aby były bardzo trudne do wymówienia. Aby zrozumieć, o co chodzi, Spróbuj szybko powiedzieć: Pchła pchłę pchała, pchła płakała.

Wiemy, że cała powierzchnia języka wyczuwa wszystkie podstawowe smaki. Jednak jeszcze do niedawna w wielu na było przeczytać, WPADKA książkach moż że język jest podzielony na Z MAPĄ SMAKÓW strefy, z których każda rozpoznaje tylko jeden smak. Na przykład czubek języka UPS… wykrywał tylko słodkości. Było to bardzo powszechne nieporozumienie, do którego doprowadzili autorzy podręczników na początku XX wieku. Źle przeczytali pracę naukową, a potem przez wiele lat powtarzali własny błąd . Słyszeliście kiedyś, jak ktoś z zakłopotaną miną mówi: MAM TO NA KOŃCU JĘZYKA? n, To powiedzenie określa sta iegoś w którym zapomina się jak jąc słowa , jednocześnie pamięta ład pewne jego cechy. Na przyk pierwszą literę lub ostatnią obinie sylabę. Zazwyczaj przy odr z wysiłku zablokowany wyra szybko się przypomina .


8

Zapach karmelu to jedna z najsłodszych woni, jaką znamy. Potrafi zmienić nawet smak kwaśnej cytryny.

Fetor zgniłych jaj jest tak ostry i nieprzyjemy,

że każdy, kto go poczuje, skręci się z obrzydzenia .

Ten odruch to obrona naszego

organizmu przed trującym siarkowodorem,

Olejki kwiató

w są częs to wykorz ystywan e do tworzen ia perfum .

którego nawet minimalna

obecność w powietrzu

jest łatwo wyczuwalna.

Smród

zgniły

ch jaj jest t ak okrop ny, że nie ty lko ic h nie zj emy, ale b ędzie my chciel i znale źć się jak n ajdal ej od ni ch.

Naukowcy

potrafią stworzyć przezroczyste pł yny, które mają określony zapach.


9

Wiemy już, że odczuwamy smak dzięki brodawkom znajdującym się na języku. Jednak (mimo że dziwnie to zabrzmi) nie tylko smak jedzenia decyduje o tym, jak ono smakuje. Zapach ma ogromny wpływ na to, czy jakaś potrawa będzie pyszna, czy nie.

Niektóre zapachy budzą w nas niespodziewane skojarzenia . Mięta orzeźwia i odświeża. Dlatego jest doskonałym dodatkiem do napojów chłodzących i gum do żucia.

W niektórych sklepach rozpyla się zapachy, aby pobudzić odpowiednie skojarzenia . Sklep z cukierkami mógłby pachnieć wanilią lub czekoladą, a za to sklep z ubraniami powinien mieć zapach świeżo upranego materiału.

Zapach wanilii sprawi, że zwykły serek będzie smakował jak wyśmienity deser.

Ocet spirytusowy ma ostry, nieprzyjemny zapach. To dlatego, że w dużych ilościach jest szkodliwy i nasz organizm chce nam o tym przypomnieć. Jednak stosowany z umiarem pobudza apetyt i jest smakowitym dodatkiem do wielu potraw.

. ia , ak m s Można robić z nich różne pachnidła albo dodawać do jedzen wić jego aby popra


10

Zróbmy eksperyment.

zyj Przyjr m się ty m cztere m porcjo a . Któr lodów ak ma sm h c i n   z ra y? Któ w o c o ow , waśna jest k ? słodka a r ó t a k ląda ś wyg a k a j Czy jszą acznie m s a n zy ych? C od inn nie w sta ś e t s je te eć na i z d e i odpow ia? pytan

Podobnie jak zapach, wygląd potrawy ma duży wpływ na wrażenia smakowe. Aby to zrozumieć, wystarczy wyobrazić sobie wspaniały czekoladowy deser. Czy gdyby wyglądał jak szaro-zielona smoła, nadal by wam smakował? Nawet jeśli smak i zapach pozostałyby bez zmian?


11

Jeśli t ak, to zna czy, że zan im spróbu jemy lub pow ącham y jedzen ie, już domyś lamy s ię, jak może s makow ać. To nastaw ienie w zmacn nasze ia doznan i a . Ciemno brązow e lody będą s makow ać bar czekol dziej adowo , niż g dyby miały kolor z ielony . Niektórzy producenci tanich landrynek wrzucają do opakowania różnokolorowe cukierki o identycznym smaku. Gdy sięgniemy po żółtego cukierka, wyda nam się inny niż czerwony, ponieważ pewne kolory jedzenia kojarzymy z odpowiednimi smakami. Sugestia jest tak silna, że zaczynamy dostrzegać różnice, tam gdzie ich nie ma.



Zjedz to sam