Urban development in Brussels

CYRUS

CHRISTIAAN

PIET

WILLEM

De site Memling ligt in Anderlecht, specifieker in de wijk Kuregem-Bara. Deze wijk ligt tussen kanaal en spoorlijn. Het Zuidstation werd net buiten het historisch centrum gebouwd. Samen met het kanaal Brussel-Charleroi vormt de spoorlijn een belangrijke invalsweg sinds de industriële revolutie.

De revolutie bracht een volksverhuizing richting de steden teweeg. Voor de inwijkelingen was er geen betere plaats dan langs de iconen van industrialisatie om zich te vestigen. Nog steeds kan je in deze wijk aan de vele herenhuizen zien dat onder de inwijkelingen ook nieuwe rijken zaten. Helaas is de wijk ondertussen verwaarloosd en heeft ze een slechte reputatie gekregen.

De Memlingsite is heel gemakkelijk bereikbaar. Zowel het Zuidstation, het metrostation Clemenceau en de kleine ring liggen op wandelafstand. De weinige publieke plaatsen in de buurt zijn verhard en brengen dus weinig groen in de wijk.

Opmerkelijk is dat het terrein net op de overgang van commerciële zone naar residentiële zone ligt.

In de Brogniez is het gelijkvloers vaak een handelszaak, terwijl in de Kliniekstraat enkel woningen rond de site liggen.

4

De wijk bestaat uit een traditioneel bouwblokkenpatroon. Oorspronkelijk bood het binnengebied van elk van deze bouwblokken een kwalitatieve ruimte aan de bewoners. Na verloop van tijd is de druk om te verdichten groter geworden en zijn deze binnengebieden volgebouwd met loodsen, achterhuizen en koterijen. Het weinige overgebleven groen is gefragmenteerd en kan niet meer de kwaliteit bieden die een grote meerwaarde was aan typologie van het bouwblok.

In de jaren vijftig was ook onze site volgebouwd geraakt met loodsen. In dit geval een stalplaats voor trams en later voor bussen. Na het slopen van de loodsen werd het braakliggend terrein gebruikt als parking voor auto’s.

Onze intentie is om de bouwbloktypologie in zijn oorspronkelijke vorm te gebruiken. Zo geven we het binnengebied de plaats om kwaliteit te bieden aan de omwonenden.

5

De site is een braakliggend terrein waar enkel op de zuid- en noordhoek enkele woningen overblijven van het oorspronkelijke bouwblok. Deze woningen behouden we en worden opnieuw de hoeken van een vervolledigd bouwblok. In de Geuzenstraat ligt het Geuzenmuseum. Om dit museum een publieke plaats te geven, maken we een square door het bouwblok te onderbreken. Deze publieke plek wordt nog opgeladen door het sprotcentrum, een [geuzen]cafĂŠ, een sportwinkel en een supermarkt. De rest van de binnenruimte worden twee collectieve tuinen.

6

De tuinen worden van de square gescheiden door ze een niveau hoger te tillen. Zo kan op zich niveau nul vanalles afspelen zonder dat de tuin kleiner wordt of last heeft van privacy problemen. De zuidtuin biedt dus toegang op niveau 1. De grotere noordtuin daarentegen helt af naar de randen toe zodanig dat de omliggende woningen wel op het gelijkvloers toegang hebben tot de tuin.

7

Om aan het divers programma tegemoet te komen hebben we gebruik gemaakt van verschillende typologieën.

1| Op het gelijkvloers is er een open werkruimte. Dit betekent een grote ruimte waarin op een flexibele manier ‘cubicles’ ingericht worden die dienen als aterlier/kantoor/praktijk voor de bewoners. Woningen hierboven worden door paserelles ontsloten. Dit zijn dubplexwoningen om voldoende private gevels te voorzien.

2| Twee woningen van telkens twee verdiepingen worden gestapeld. Hier volgen we meer het brussels herenhuis. In de trappenhal is plaats voor enkele fietsen, zo moeten de regelmatige fietsers niet telkens naar de collectieve fietsenstalling.

3| De appartementen boven commerciële ruimtes zijn via kokers bereikbaar. Hun fietsen kunnen ze stallen aan de achterkant van de winkels.

4| Door het afwisselend uittrekken en induwen krijg je tussenruimte die afhankelijk van het niveau gebruikt wordt als toegang tot de woningen of als private terassen bij de woningen.

5| Op de koppen van de blokken gaan we anders om met de indeling van appartementen. Het worden lange en smalle appartementen waar je eerst langs de slaapzone loopt om op de kop van het gebouw in de leefzone te komen.

6| Aan de zuidzijde van het bouwblok gebruiken we doorzonwoningen waar de living en keuken open zijn van gevel tot gevel zodat zon en zicht op de tuin in die ruimte aanwezig is.

7| Voor integratie van kleine ruimten zoals studio’s, gebruiken we een spiltrap die parking, tuin, collectieve ruimten als gangen en terassen verbindt.

8

Het buurtsportcenturm is bereikbaar van op straat en van in de parking, maar de hoofdingang bevindt zich op de square. De grote zaal ligt eveneens langs de square en zit voor de helft onder het maaiveld. Rondom is er een bandraam op vier meter hoogte. Dit trekt licht binnen en laat zichten toe van voorbijgangers op de square en andere sporters in het complex. De kleine zaal die aan de Memlingstraat ligt vervolledigt de strook van sportfaciliteiten. Zo krijgt het sportcentrum een adres in zowel de Geuzen- als de Memlingstraat. De kleedkamers op niveau nul horen bij de kleine zaal en die op min een horen bij de grote zaal. Een patio trekt ligt naar binnen in de circulatieruimte en inkomhal.

Gemeenschapscentrum Spikkerelle | Avelgem | Onraet, Callebaut, Desmyter

9

Om de overgang van commerciële naar residentiële zone die op deze plaats in de buurt gebeurt te volgen, voorzien we in de Brogniezstraat een commerciële plint. Deze plint loopt door in de Geuzen- en Memlingstraat tot waar ze overgaat in sporthal. Na de onderbreking door de square bestaat het gelijkvloers uit wonen of de werkruimtes die bovenliggende woningen horen. In de noordgevel op de square plannen we een café dat dienst doet als drinkgelegenheid na het sporten, het proeven van het Geuzenbier na een bezoek aan het museum en als buurtcafé. Daarnaast een fietsenstalling waar zowel sporters, bewoners en passanten hun fiets kwijt kunnen.

Via de stalling is er een toegang tot de tuin. De overige ruimte is bedoeld voor een buurtsupermarkt.

10

De afwezigheid van groen in de buurt heeft ertoe geleid dat op de site zelf veel groen ge誰ntegreerd is. De twee grote tuinen geven de bewoners voldoende collectieve ruimte in het groen. Enkele appartementen kunnen daarenboven genieten van een daktuin. De publieke ruimte is verhard en er is behalve enkele bomen en struiken geen groen aanwezig. Toch baadt deze plek mee in de sfeer van de natuur die aan beide zijden door niets anders dan een hoogteverschil afgescheiden wordt.

Circulatie verloopt veelal via kokers. Boven de open werkruimte worden de duplexen ontsloten met paserelles.

De gestapelde woningen delen met vier een trappenhal. Waar de woningen geschrankt zijn, is de tussenruimte afwisselend een toegang van de koker naar de woningen of private terassen.

11

gemiddelde leeftijd < 34

aandeel vreemdelingen > 38%

gemiddeld inkomen â&#x201A;Ź 9000

De buurt heeft enkele opmerkelijke kenmerken. De bewoners zijn heel jong, veelal van vreemde origine en hebben gemiddeld een laag inkomen. Dit dreef ons ertoe een verscheidenheid van configuraties te voorzien.

Het meerendeel van de woningen voldoet net aan de minimumeis van 120 vierkante meter.

Door de gorte ononderbroken open ruimte valt er veel zon op de tuinen. De gebouwen aan de zuidzijde zijn lager om dit effect uit te vergroten.

Qua mobiliteit is de voormalige stalplaats uiteraard uitmuntend gelegen. Trein-, metro-, en busstations liggen op wandelafstand. Ook ligt de site op een as van het fietsnetwerk van Brussel.

12

Water wordt op de square geïntegreerd door middel van een kunstmatige plas. Deze plas variëert in diepte naargelang het gevallen hemelwater. Onderin zit een reservoir waar al de verharde opervlakte naar afloopt.

Zo kan de sporthal, het café en zoveel als mogelijk ook de woningen gebruik maken van hemelwater voor sanitair, onderhoud en dergelijke.

De ondergrondse parking zit onder de gebouwen om extra graafwerken te vermijden. De grond die hierbij geproduceerd wodt, wordt gebruikt om de tuinen op te hogen.

Zowel de Geuzen- als de Memlingstraat zijn al enkelrichting. Wij willen een stap verder gaan en berijdbaar voetpad van maken. Auto’s zijn dus nog steeds toegelaten, maar het karakter van verhoging en grondbedekking zorgt voor rustiger verkeer. Daarbij zorgen bomenrijen voor het beperken van lawaaihinder, het creëren van afstand en het verbeteren an de luchtkwaliteit.

13

Rondom de site zijn veel straten enkelrichting. Dit zorgt voor een vrij rustig verkeer. We behouden deze situatie, maar gaan in zowel de Memling- als Geuzenstraat een stap verder. We gebruiken daar bereidbare voetpaden. We beogen hiermee een rustige straat zonder mobiliteit te beperken.

De square ligt tegenover het Geuzenmuseum waar de Geuzenwandeling doorheen Brussel eindigt. Verminderd verkeer in die straat zal een aangenamere situatie creëren voor de voetgangers die het museum, sporthal, supermarkt of café bezoeken.

aat Ottetstr

De

at

er kt

Do

a str de eu Gh

M ee an rsm aa

str t

ss Bi és

Kl

in

Br

Ottetstr

iek

str

og

ni

aa

t

ez

st

ra

at

at

tra aat

t

aa

str

de

eu

Gh

M

em

gs

rsq

ua re

tra

Pe

qu

eu

at

aa

t

Ro

be

rt

lin

str

Lambert

ez

Cl

en

ce

Br og

ni

ém

au

laa

t

derstraa

Limnan

n

14

Crickxstr

aat

15

CD -1

DOORSNEDE GRONDPLAN NN

11 500 16

P.P.162

0

GRONDPLAN N

1 17 500

P. 17

1

GRONDPLAN N

1 18 500

P. 18

2

GRONDPLAN N

1 19 500

P. 19

3

GRONDPLAN N

1 20 500

P. 20

4

GRONDPLAN N

1 21 500

P. 21

5

GRONDPLAN N

1 22 500

P. 22

6

DAKENPLAN N

1 23 500

P. 23

A

DOORSNEDE N

1 24 500

P. 24

B

DOORSNEDE N

1 500 25

P. 25

CD

DOORSNEDE N

1 500 26

P. 26

27

Wanneer we als uitgangspunt voor ons masterplan vertrokken van het klassieke bouwblok, wisten we dat dit meteen ook zou resulteren in een zeer compact en efficiënt ontwerp. Na het berekenen van de milieu-impact van dit basisvolume, zagen we dat er heel wat ruimte was voor een minder compact en speelser ontwerp. We zagen de efficiëntie van ons bouwblok dalen met elke nieuwe stap in het ontwerp, maar dit verschil was telkens verwaarloosbaar. Het lijkt er dus op dat de materiaalkeuze de belangrijkste fase zou zijn bij de realisatie van dit masterplan.

10 359 m

2

1 371 m

2

1 280 m

2

3 005 m

2

KOSTPRIJS PER VIERKANTE METER KOSTPRIJS PER VIERKANTE METER

VOORSTEL 1 VOORSTEL 1 VOORSTEL 2 VOORSTEL 2 DEFINITIEF DEFINITIEF

IMPACT INDICATOREN IMPACT INDICATOREN

VOORSTEL 1 VOORSTEL 1 VOORSTEL 2 VOORSTEL 2 DEFINITIEF DEFINITIEF

100 100 100

200 200 200

100 100 100

200 200 200

100 100 100

200 200 200

LEVENSCYCLUSFASEN LEVENSCYCLUSFASEN

VOORSTEL 1 VOORSTEL 1 VOORSTEL 2 VOORSTEL 2 DEFINITIEF DEFINITIEF

VOORSTEL 1

0

28

DEFINITIEF

VOORSTEL 2

500

29