White Eagle - Biały Orzeł: wydanie specjalne

October 9, 2020 | Volume XVIII | Issue 20

S P E C IA L

BiałyOrzel24.com

E D I T I O N

Żegnaj, Mistrzu! śp. Andrzej Pityński 1947-2020

2

Wydanie specjalne October 9, 2020

Volume XVIII, Issue 20

MIĘDZY WIERSZAMI

Żegnaj Mistrzu  Arkadiusz Rogowski Dziennikarz whiteeaglenews@gmail.com

P

ożegnaliśmy Mistrza, Prawdziwego Mistrza. Andrzej Pityński zasłużył sobie na to określenie nie tylko swoimi wspaniałymi pomnikami, ale także tym, że jako artysta i jako człowiek nigdy nie szedł na kompromisy. Był zagorzałym Patriotą, antykomunistą, autorytetem, wzorem do naśladowania. W świecie szeroko pojętej polskiej kultury taka postawa to dziś niestety wyjątek.

Był niezłomny, wierny Polsce i jej tradycyjnym wartościom. To także dlatego wiele osób atakowało nie tylko dzieła Mistrza, ale i Jego samego. Walczyła z Nim zarówno komuna, jak i obecna postkomuna, ale nigdy nikomu nie udało się wywołać w Nim skłonności do autocenzury czy politycznej poprawności. Na tym właśnie polegała jego wielkość – białe nazywał białym, czarne czarnym, a czerwone czerwonym.

Najlepszym tego przykładem są losy najbardziej znanego dzieła Andrzeja Pityńskiego, czyli Pomnika Katyńskiego w Jersey City.

W wywiadzie dla „Białego Orła” wspominał, jak w latach 70. XX wieku w dziwnych okolicznościach „wyparowało” kilkaset tysięcy dolarów na jego budowę, przez co sam musiał wydać swoje własne oszczędności na jego realizację (zresztą nie tylko on, bo Zofia Rutkowska wpłaciła na gra-

nitowe schody pomnika całą swoją emeryturę – 30,000 dolarów). „Realizacji pomnika przez cały czas towarzyszyła bitwa prasowa i nagonka na mnie personalnie i na komitet katyński” – mówił Mistrz, ale mimo wielu rzucanych pod nogi kłód monument powstał i stanął w widocznym miejscu, stając się dla społeczności międzynarodowej lekcją

Publisher & Managing Partner Darek Barcikowski – publisher@whiteeaglenews.com Editor-in-Chief & Managing Partner Marcin A. Bolec – editor@whiteeaglenews.com Associate Editor: Joanna Szybiak

Sales & Editorial: (860) 223-1150 Email: info@whiteeaglenews.com www.whiteeaglenews.com

Reporters: Marek Kania, Edward Bolec, Barbara Bilińska Bolec, Agnieszka Granatowska, Robert Strybel, Halina Kossak, Halina Głowacka, o. Tymoteusz Michał Tarnacki, Arkadiusz Rogowski

Advertising: Helena Boczoń

Contributors: Robert Rothstein, Czesław Michałowski, Ryszard Urbaniak, Zofia Braun, Tomasz Moczerniuk, Barbara Szenk, Dominika Heyduk, Bogumiła Gładysz

graphics: Tomasz Świętoniowski, Zbigniew Czeranowski

Intern & Special Projects Manager: Aleksandra Szynkielewska

Office Manager: Andrea Hardy

WhITE EAgLE MEDIA, LLC 55 Broad St. Suite 220 New Britain, CT 06053

prawdziwej historii XX wieku, tak często przecież zakłamywanej.

Prób jego przeniesienia nie brakowało, a były one niczym innym jak próbą zatarcia zbrodni z Katynia. Jeśli dojdzie do kolejnej, Polonia będzie musiała bronić pomnika już bez wsparcia samego Twórcy.

Andrzej Pityński był bez wątpienia jedną z najbardziej wyra-

www.BialyOrzel24.com

Facebook.com/BialyOrzel24

zistych postaci amerykańskiej Polonii. Jako dziennikarz miałem okazję kilkakrotnie rozmawiać z Nim telefonicznie. Pamiętam, że przykładał wielką wagę do tego,

by Jego dzieła i słowa były odbierane w odpowiedni sposób, zawsze podkreślając i tłumacząc ich historyczny kontekst. Był w pełni świadomy tego, jak bardzo jest za to przez komunę i postkomunę znienawidzony, ale wiedział też, że ludzi, którzy stoją po Jego stronie, jest więcej. Przy każdej zresztą okazji im za to wsparcie dziękował.

Głośno mówił to, co myślał. Jego pomnik Rzeź Wołyńska od kilku lat nie znalazł swojej lokalizacji, co sam Mistrz określił jako „wstyd i hańbę”. Podkreślał też, że 100-lecie niepodległości Polski to najlepsza okazja do ostatecznego pozbycia się z przestrzeni publicznej komunistycznych pomników. Nie wszędzie tak się jednak stało, bo „ciągle przy władzy są ci, którzy te pomniki finansowali i tworzyli, za które otrzymywali medale i ordery PRL-u i dlatego czują do nich sentyment i przywiązanie” – mówił Pityński. Redakcji, które drukowały Jego słowa, było jednak mało – dużo mniej niż tych, które piszą o odejściu Mistrza. Ale czy dzisiaj, gdy Go żegnamy, piękne słowa Mu • wystarczą?

The White Eagle is a biweekly publication of White Eagle Media LLC. The content of this publication may not be reprinted or re-transmitted in whole or in part without the expressed written consent of the publisher. White Eagle Media assumes no responsibility for advertising content or errors but will reprint whatever part of the advertisement needs corrections if written notice is submitted within a week of the date of publication. Unsolicited photos will not be returned. The newspaper accepts no responsibility for unsolicited manuscripts, photographs or artwork.

The White Eagle welcomes letters from its readers. Letters must be signed and include a daytime telephone number. Letters may be edited for space restrictions. Back issues can be ordered by sending a request specifying the edition and date as well as a processing fee of $5.00 per copy. Some issues may no longer be available. Annual subscriptions are available at the rate of $89. Semiannual subscriptions are available at a rate of $49. All requests, inquiries and unsolicited content should be sent to White Eagle Media LLC P.O. Box 52057, Boston, MA 02205.

Integralną częścią gazety „Biały Orzeł” – „White Eagle” jest dodatek edukacyjno-rozrywkowy dla dzieci i młodzieży pn.

Edukacja Polonijna. Projekt jest współfinansowany ze środków Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polski w Nowym Jorku.

Wydanie specjalne Volume XVIII, Issue 20

October 9, 2020

3

4

Wydanie specjalne October 9, 2020

Volume XVIII, Issue 20

„Ameryce oddał swój talent, ale w sercu pozostał Polakiem”

Odszedł Andrzej Pityński

 Archiwum WEM

„Pan Profesor będzie na wieki żył w swoich dziełach” – napisał prezydent Andrzej Duda na wieść o śmierci rzeźbiarza Andrzeja Pityńskiego, twórcy wielu wspaniałych pomników, w tym słynnego Pomnika Katyńskiego w Jersey City. Artysta zmarł 18 września w Virtua Hospital w Mount Holly w stanie New Jersey w wieku 73 lat.

A

ndrzej Pityński urodził się 15 marca 1947 roku w Ulanowie na Podkarpaciu. Tam ukończył Liceum Ogólnokształcące, a później Technikum Wodno-Melioracyjne w Trzcianie koło Rzeszowa. Jego rodzice – Aleksander i Stefania – działali w podziemiu antykomunistycznym. Pomagali ukrywającym się Żołnierzom Wyklętym, w czym brał udział sam późniejszy artysta. Z tego powodu cała rodzina często doznawała rewizji czy przesłuchań. Tamte wydarzenia na trwałe zapiszą się w pamięci rzeźbiarza, by przeniknąć do tworzonych dzieł.

Po kolejnych prowokacjach i pokazowym procesie w 1967 roku, w którym oskarżono ojca i syna, rodzina przeprowadziła się do Krakowa. Tam Andrzej Pityński rozpoczął naukę w Studium Nauczycielskim, a następnie studia w Akademii Sztuk Pięknych. Jako student wykonał popiersie Ignacego Jana Paderewskiego, które ustawione zostało przed Collegium Paderevianum w Krakowie.

Do Stanów Zjednoczonych artysta wyjechał w 1974 roku. Pracował i studiował

na wydziale rzeźby w Arts Students League w Nowym Jorku. W 1979 roku wykonał rzeźbę „Partyzanci I”, która 4 lata później została odsłonięta w Bostonie. Kolejny jego pomnik „Partyzanci” stanął w Hamilton.

Ponadto w USA Pityński został członkiem National Sculpture Society (NSS), profesorem rzeźby w Johnson Atelier Technical Institute of Sculpture w Mercerville, a w 1987 roku otrzymał amerykańskie obywatelstwo.

Artysta jest autorem wielu rzeźb, które nie tylko rozsławiły jego imię na świecie, ale przede wszystkim stały się lekcją historii dla międzynarodowej społeczności.

To między innymi bostoński Pomnik Partyzantów, Pomnik Mściciela w Doylestown, Pomnik Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej na warszawskim Żoliborzu, Patriota w Stalowej Woli, popiersie dowódcy 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa, pomniki Ignacego Paderewskiego, księdza Jerzego Popiełuszki, Marii Curie-Skłodowskiej i Tadeusza Kościuszki.

Najbardziej znanym pomnikiem Pityń-

Andrzej Pityński w 2017 r. został odznaczony przez Prezydenta RP Orderem Orła Białego

Andrzej Pityński nazywany był „Mistrzem”. Zmarł w wieku 73 lat

skiego jest jednak Pomnik Katyński w New Jersey, przedstawiający polskiego oficera, któremu Rosjanie wbijają w plecy bagnet.

Mówił o nim m.in. w wywiadzie dla „Białego Orła” w 2018 roku, po zwycięskiej batalii Polonii o pozostawienie monumentu przy ujściu rzeki Hudson do Atlantyku.

– Rzeźba ta jest symbolem głębszym – jest to Pakt Ribbentrop–Mołotov z 23 sierpnia 1939 roku, podanie sobie rąk dwóch zbrodniarzy – Hitlera i Stalina – na zgubę Polski i narodu polskiego. To symbol „noża w plecy”, jaki zadał Związek Sowiecki narodowi polskiemu 17 września 1939 roku. To symbol „noża w plecy” zadany nam przez Litwinów w Ponarach, banderowców z UPA, czyli „Rzeź Wołyńska”, to zdradzenie nas w Jałcie w lutym 1945 roku przez Roosevelta i Churchilla, oddanie Polski Stalinowi. To również śmierć generała Sikorskiego, o ironio – 4 lipca 1943 roku. Można te mordy na

naszym narodzie wyliczać w nieskończoność – tłumaczył artysta, którego w 2017 roku prezydent Andrzej Duda odznaczył Orderem Orła Białego.

O śmierci Andrzeja Pityńskiego poinformowała 18 września jego żona. „Ze smutkiem przyjąłem wiadomość o odejściu profesora Andrzej Pityńskiego – Kawalera Orderu Orła Białego. Rzeźbiarza.

Twórcy wielu pomników, w tym Pomnika Katyńskiego z New Jersey. Pogrążonych w żalu niech wspiera myśl, że Pan Profesor będzie na wieki żył w swoich dziełach.

RiP” – napisał prezydent Andrzej Duda.

Z kolei minister kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotr Gliński określił go mianem „najbardziej znanego polskiego rzeźbiarza w USA”, „twórcy wielu pomników, dzieł monumentalnych i kameralnych”. – Ameryce oddał swój talent, ale w sercu pozostał Polakiem. Niech spoczywa w pokoju – dodał.  opr. ar

Wydanie specjalne Volume XVIII, Issue 20

October 9, 2020

5

6

Wydanie specjalne October 9, 2020

Volume XVIII, Issue 20

Żegnaj, Mistrzu! Śp. Andrzej Pityński był doskonale znane w kręgach polonijnych, zarówno jako wybitny artysta, jak i ogromny patriota, dla którego Polska i prawda o jej historii były zawsze na pierwszym miejscu. Jego dzieła, znajdujące się w wielu miastach w USA, przypominają mieszkającym tu Polakom o historii ojczyzny i stanowią miejsce patriotycznych spotkań. „Pogrążonych w żalu niech wspiera myśl, że Pan profesor będzie na wieki żył w swoich dziełach” – napisał Prezydent RP Andrzej Duda. Poniżej przedstawiamy nasz subiektywny wybór pomników, które wyszły spod dłuta Mistrza.

Pomnik Katyński, Jersey City, NJ  Archiwum WEM

Pomnik gen. Tadeusza Kościuszki, St. Petersburg, FL

 Archiwum WEM

Pomnik bł. Ks. Jerzego Popiełuszki, Trenton, NJ

 Flickr.com

Mistrz Pityński przed jednym ze swych najsłynniejszych dzieł – Pomnikiem Katyńskim w Jersey City, NJ

Przy pomniku polsko-amerykańskiego generała lokalna Polonia celebruje ważne rocznice

„Partyzanci”, Boston, MA

 Archiwum WEM

Pomnik księdza – męczennika znajduje się na terenie polskiej parafii św. Jadwigi w Trenton, NJ  Archiwum WEM

„Mściciel”, Doylestown, PA

Jednym z dzieł śp. Pityńskiego jest pomnik Mściciela w Amerykańskiej Częstochowie, poświęcony ofiarom zbrodni katyńskiej

Matka Boska Powstańcza, Doylestown, PA

Pomnik „Partyzanci” w Bostonie jest pierwszym monumentem na świecie poświęconym Żołnierzom Wyklętym. Na zdj.

Mistrz Pityński z synem Michałem, tuż po przeniesieniu pomnika w nowe miejsce, na skrzyżowaniu D Street i Congress Street, grudzień 2018 r.

 Flickr.com

Andrzej Pityński był także twórcą licznych płaskorzeźb. Na zdj. Matka Boża Armii Krajowej, zwana też Powstańczą, znajdująca się w sanktuarium w Amerykańskiej Częstochowie

W mojej pamięci, jako członka Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (od 20 lat), a obecnie pełniącego obowiązki Komendanta Naczelnego SWAP, Mistrz Andrzej Pityński, mój kolega z organizacji będący przez długi okres – aż do śmierci – wicekomendantem Okręgu 2 SWAP, pozostanie jako wielki rzeźbiarz i Mistrz w swojej profesji, ale również, a może przede wszystkim, jako wielki polski patriota, kochający Ojczyznę ponad wszystko.

Andrzej zawsze podkreślał, jak ważną rolę w jego twórczości odgrywała rodzina, jej tragiczne losy i prześladowania, jakich jego rodzina doznała z rąk sowieckich i niemieckich okupantów, a także ekstremistów z UPA. Bardzo często mówił o losach swego wuja, Żołnierza Niezłomnego, ps. Wołyniak. Mistrz nigdy nie szedł na kompromisy, tak w swojej twórczości, jak i całym swoim życiu, co też było powodem jego emigracji z kraju rządzonego przez komunistów, którzy prześladowali jego rodzinę i starali się utrudniać jego twórczą pracę.

W SWAP posiadał olbrzymi autorytet i szacunek również wśród starszych kolegów, prawdziwych weteranów z okresu II wojny i II konspiracji.

Na walnych zjazdach oraz Radzie SWAP rzadko zabierał głos, nie chciał się wdawać w jałowe dyskusje, ale jak już ten głos zabierał, to był to głos w sprawach pryncypialnych i wielokrotnie wieńczący dyskusję, bo jego autorytet, również jako działacza społecznego, był niepodważalny, oparty na wartościach patriotycznych, prawdziwie narodowych i chrześcijańskich i zawsze antykomunistycznych.

Tadeusz Antoniak p.o. Naczelnego Komendanta SWAP

Wydanie specjalne Volume XVIII, Issue 20

October 9, 2020

7

8

Wydanie specjalne October 9, 2020

Volume XVIII, Issue 20

Pożegnanie Mistrza śp. Andrzeja Pityńskiego na amerykańskiej ziemi

„Był artystą niepokornym” 27

września 2020 r. w Lee Funeral Home w Mount Holly, NJ odbyło się pożegnanie Mistrza prof. Andrzeja Pityńskiego, który zmarł 18 września w Virtua Hospital w Mount Holly, NJ. Ze względu na przepisy związane z panującą pandemią koronawirusa uroczystości miały charakter kameralny i odbyły się gronie najbliższej rodziny, przyjaciół, a także powiadomionych gości. Wśród tych, którzy pożegnali Mistrza, znalazł się konsul generalny RP w Nowym Jorku Adrian Kubicki, przyjaciele i weterani ze Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej (SWAP) na czele z p.o. Komendanta Naczelnego Tadeuszem Antoniakiem, członkami zarządu Okręgu 2. SWAP (którego drugim wicekomendantem był Andrzej Pityński), na czele z 1. wicekomendantem Markiem Chrościelewskim, sekretarzem Teofilem Lachowiczem i sekretarzem finansowym Zygmuntem Bielskim. Poczty sztandarowe wystawiły: Placówka Nr 36 w Clifton, NJ (komendant Grzegorz Głowacz) i Placówka Nr 51/99 w Jersey City, NJ (komendant Stanisław Jarząbek). Obecni byli również przedstawiciele Okręgu 10 SWAP: komendant Antoni Płotka i dwóch placówek: Pl. Nr 81 w Trenton, NJ (komendant

Synowie mistrza: Aleksander i Michał

 Krzysztof Jarząbek

Od lewej: dr Teofil Lachowicz, Zygmunt Bielski, Marek Chrościelewski, Aleksander Pityński, konsul generalny Adrian Kubicki, kom. Tadeusz Antoniak, Michał Pityński

Stefan Radgowski) i Pl. Nr 12 w Filadelfii, PA (komendant honorowy Zbigniew Wrzos i dr Janusz Romański). Przybyli także przedstawiciele Klubów Gazety Polskiej i Komitetu Smoleńsko-Katyńskiego.

Podczas uroczystości zostały odczytane listy specjalnie sygnowane na tę smutną okoliczność przez: prezydenta RP Andrzeja Dudę, sekretarza stanu i pełnomocnika rządu ds. Polonii i Polaków za Granicą Jana Dziedziczaka, wiceministra spraw zagranicznych Szymona Sękowskiego vel Sęka oraz marszałka seniora Sejmu RP Antoniego Macierewicza.

Wszystkie listy zawierały podziękowania dla Mistrza za wkład, jaki włożył w upamiętnienie tragicznej historii Polski. „Był artystą niepokornym i bezkompromisowym (…) sztuka w jego rękach była sposobem wyrażenia życiowej postawy i tworzywem zdolnym kształtować ducha wspólnoty..” – napisał prezydent RP. „Andrzej Pityński, wychowany w patriotycznej polskiej rodzinie, doświadczył horroru komunistycznych prześladowań na własnej skórze, dlatego wszystkie jego

dzieła razem zebrane mogłyby służyć niemal za podręcznik historii (…) – podsumował w swoim liście min. Antoni Macierewicz.

Kolejno w imieniu SWAP głos zabrali komendant Tadeusz Antoniak i adiutant generalny Marek Chrościelewski. Obydwaj mówcy podkreślili wyjątkowość śp. Andrzeja Pityńskiego, nie tylko jako artysty, ale również człowieka honoru i prawdziwego polskiego patrioty.

– Mistrz cieszył się wielkim szacunkiem pośród weteranów II wojny światowej, II Korpusu, żołnierzy AK, Powstania Warszawskiego oraz Żołnierzy Niezłomnych. „Husarz – Mściciel” w Amerykańskiej Częstochowie już na wieczny czas będzie towarzyszył weteranom na największej nekropolii poza granicami kraju.

Pomnik Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej – Armii Błękitnej w charakterystycznym, właśnie błękitnym kolorze, będzie przypominał Polakom o ogromnym wkładzie Polonii w odzyskanie niepodległości w 1918 r. Kolor jest bardzo zbliżony do niebieskiego koloru „Armii Niebiańskiej”, w której zmarły teraz będzie służył

Wydanie specjalne Volume XVIII, Issue 20

October 9, 2020

– mówił T. Antoniak. Marek Chrościelewski pożegnał zmarłego również w imieniu swojego ojca, Sybiraka, uczestnika bitwy pod Monte Casino, Antoniego Chrościelewskiego – komendanta 2 Okręgu SWAP. Na koniec ceremonii głos zabrali synowie zmarłego: starszy Aleksander i młodszy Michał. Wspominali tatę jako ciepłego, mądrego i dobrego człowieka. Aleksander przedstawił też część testamentu Mistrza: „Tata życzył sobie być pochowanym we wspólnym grobie z młodszym bratem Januszkiem, który utonął jako mały chłopiec, w rodzinnej miejscowości w Ulanowie w Polsce. Ma się tak stać jednak dopiero wtedy, gdy ostatnie monumentalne dzieło Mistrza – pomnik „Rzeź Wołyńska” – zostanie oficjalnie odsłonięte na polskiej ziemi, a hasło BÓG–HONOR–OJCZYZNA zatriumfuje w pełnej krasie w wolnej, niepodległej Polsce (...)”. Aleksander zakończył swoje emocjonalne przemówienie słowami hymnu „Jeszcze Polska nie zginęła, póki my żyjemy, co nam obca przemoc wzięła szablą odbierzemy...” – z naciskiem na „szablę” oraz „…lance do boju, szable w dłoń, bolszewika goń, goń, goń...”.

Uroczystości zakończył ksiądz z miejscowej parafii, który modlił się za pokój duszy śp. Mistrza prof. Andrzeja Pityńskiego.  aneta anoniak

9

List prezydenta RP Andrzeja Dudy na uroczystości pogrzebowe śp. Andrzeja Pityńskiego Szanowni Państwo!

Z wielkim żalem przyjąłem wiadomość o śmierci Andrzeja Pityńskiego, wybitnego polskiego i amerykańskiego rzeźbiarza, twórcy pomników upamiętniających chwałę polskiego oręża i męczeństwo narodu polskiego, wielkiego patrioty i ambasadora polskiej kultury, komendanta Placówki 123 Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, kawalera Orderu Orła Białego.

Jako syn sanitariuszki i żołnierza podziemia niepodległościowego, sam również czynnie zaangażowany w pomoc partyzantom, od najmłodszych lat doświadczał szykan i prześladowania ze strony komunistycznych władz.

Po studiach w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie wyjechał do Stanów Zjednoczonych, by na amerykańskiej ziemi krzewić pamięć o polskiej historii i upamiętniać bohaterstwo polskich żołnierzy i ofiarę krwi, jaką złożyli nasi przodkowie, broniąc niepodległości. Stworzone przez Niego pomniki katyńskie w Jersey City i Baltimore, „Partyzanci” w Bostonie i Hamilton czy pomnik „Mściciela” w Doylestown pozostaną widomym znakiem polskiej obecności za oceanem i będą przypominały o bolesnych kartach naszej historii. Także w Polsce Andrzej Pityński stworzył monumentalne dzieła, które wyrażają naszą dumę, pamięć i narodowego ducha. Należą do nich pomnik Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej w Warszawie czy strzegący Stalowej Woli „Patriota”.

Był artystą niepokornym, wyrazistym i bezkompromisowym. Sztuka była w Jego rękach sposobem wyrażania życiowej postawy i tworzywem zdolnym kształtować ducha wspólnoty. Żegnamy dziś człowieka niezwykle zasłużonego dla polskiej kultury i bez reszty zaangażowanego w sprawy Polski i Polaków. W imieniu Rzeczypospolitej pragnę wyrazić głęboką wdzięczność za Jego artystyczną i patriotyczną działalność, w której tak wiele miejsca zajmowała pamięć o ofiarach zbrodni katyńskiej i Żołnierzach Niezłomnych, a także ofiarach rzezi na Wołyniu.

We wdzięcznej pamięci zachowuję też spotkania ze śp. Andrzejem Pityńskim, w tym zwłaszcza wizytę w Placówce 123 Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Nowym Jorku w maju 2018 roku.

Rodzinie i bliskim Zmarłego składam wyrazy głębokiego współczucia.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda

10

Wydanie specjalne October 9, 2020

Volume XVIII, Issue 20

„Biały Orzeł” rozmawia z rzeźbiarzem ANDRZEJEM PiTyńSKiM – autorem pomnika „Partyzanci” w Bostonie

„Dziękuję weteranom z Bostonu za opiekę nad Partyzantami”  Archiwum. A.Pityńskiego

Pozostawienie Pomnika Katyńskiego na Exchange Place w Jersey City to nie jedyny pomnikowy sukces amerykańskiej Polonii w ubiegłym roku. 17 listopada 2018 roku w Bostonie odbyło się uroczyste odsłonięcie rzeźby „Partyzanci” w nowej lokalizacji – nieopodal skrzyżowania D Street z Congress Street. W uroczystości wziął udział sam autor monumentu –Andrzej Pityński.

Mistrz znalazł również czas na wywiad dla „Białego Orła”.

i to ono podpisało kontrakt z Bostonem na wystawienie pomnika w tym pięknym miejscu. Ponowne odsłonięcie pomnika 17 listopada było bardzo uroczyste, zjawiło się wielu polityków, były proklamacje – „Dzień Polskich Partyzantów”. Dopisała też Polonia, a zwłaszcza członkowie Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej spisali się znakomicie Byłem w tym dniu bardzo z Nich dumny. Dziękuję Weteranom z Bostonu za opiekę nad „Partyzantami”.

Co symbolizuje ten pomnik?

„Biały Orzeł”: W sobotę 17 listopada 2018 roku w Bostonie nastąpiło ponowne uroczyste odsłonięcie pomnika Pana autorstwa – Polskich Partyzantów. Co Pan czuł tam, na miejscu, podczas uroczystości odsłonięcia pomnika?

Andrzej Pityński: Piękna lokalizacja, prestiżowe miejsce – może w końcu pomnik „Partyzanci” przestanie wędrować po całym Bostonie. Pierwsza lokalizacja miała być przed Ratuszem Bostońskim, ale ze względu na podziemny subway w tym miejscu, zmieniono lokalizację na Boston Common. Odsłonięcie pomnika nastąpiło 10 listopada 1983 roku. Była piękna uroczystość, przemawiałem w bostońskim Senacie, a burmistrz Bostonu wydał Proklamację i nazwał ten dzień „Dniem Partyzantów”. Był to pierwszy na świecie pomnik „Żołnierzy Wyklętych”. Zrealizowany w Ameryce za amerykańskie dolary.

Andrzej Pityński (w środku) z proklamacją od gubernatora stanu Massachusetts

Rzeźba miała tam stać tylko 6 miesięcy, a stoi już w Bostonie 35 lat. Po 23 latach, gdy zmieniły się władze Bostonu (lewica laicka), pomnik „Partyzantów” został rozbrojony, odcięto im lance i znalazł się za drutami kolczastymi. Sowiecka „Prawda” w Moskwie bardzo się z tego cieszyła. Pomnik stał się sławny. Po proteście Polonii i sławnym marszu na bostoński Ratusz, który sparaliżował Boston na 6 godzin, szybko ustawiono pomnik „Partyzantów” na wiadukcie przy stacji „Silver Line”.

Otwarcie pomnika nastąpiło 6 września 2006 roku. Po kilku latach wiadukt zaczął się sypać, rzeźba wylądowała na kilka miesięcy w przechowalni i ponownie stanęła w bardzo historycznym i prestiżowym miejscu w Bostonie – na D-Str w Historic Waterfront. Podstawę zaprojektowali architekci i inżynierowie miasta. Sam pomnik, który został odlany z aluminium, trzyma się bardzo dobrze i nie było potrzeby jego reperacji. Właścicielem pomnika jest Johnson Atelier w Hamilton, NJ

„Partyzanci” w Bostonie to symbol „Żołnierzy Niezłomnych”. „Żołnierze Wyklęci” to żołnierze antykomunistycznego podziemia. Po 1945 roku nie złożyli broni i walczyli z narzuconą sowiecką władzą. Walczyli w oddziałach NZW, NSZ, WIN, przeciw NKWD, Armii Czerwonej, UB, KBW, MO, ORMO, PZPR. W swojej walce byli samotni, bez szans na zwycięstwo, zapomniani przez Boga i świat. Ścigani, tropieni jak dzikie bestie, torturowani w UB-eckich więzieniach, mordowani strzałem w potylicę, pochowani w nieznanych do dzisiaj bezimiennych grobach, wymazani z historii Polski.

Pomnik „Partyzantów” przedstawia pięciu jeźdźców na koniach w szyku marszowym, z pochylonymi głowami, zmęczonych i wyczerpanych ciągłą walką, ucieczką, na słaniających się wychudłych rumakach, bardziej przypominając leśne widma, duchy wędrujące po leśnych bezdrożach. Tylko ich wyprostowane sylwetki i pionowo sterczące lance są gotowe do następnej szarży na wroga. Jednym z nich był mój wujek Michał Krupa „Wierzba”, od 1942 roku walczący w oddziale NOWAK, „Ojca Jana”, a potem w oddziale NZW, „Wołyniaka”. Michał Krupa został schwytany przez UB, KBW, MO, w obławie w Kulnie koło Leżajska 11 lutego 1959 roku.

Mając 10 lat, spotkałem go dostarczając mu wraz z ojcem prowiant w jego leśnych bunkrach. I to właśnie po jednym z takich zimowych spotkań z jego oddziałem jechaliśmy konno po skutej lodem Tanwi i wtedy wyszło słońce i rzuciło długie cienie jeźdźców na srebrzystą taflę śniegu, długo się wpatrywałem w tę sylwetkę koni i jeźdźców, którzy wyglądali jak wielonogi dragon, sunący cicho po skutej lodem

Wydanie specjalne Volume XVIII, Issue 20

October 9, 2020

żeby męczeńska śmierć naszych rodaków na wschodzie została godnie uczczona, żeby cały świat dowiedział się prawdy o tej okrutnej zbrodni na narodzie polskim.

rzece. Potem, gdy studiowałem rzeźbę na ASP w Krakowie, to wspomnienie było moją inspiracją do wykonania rzeźby „Partyzantów”, którą powiększyłem w Johnson Atelier w Princeton, NJ. Pomnik ten realizowałem, gdy mój ojciec był internowany w Załężu, a w Polsce panował stan wojenny.

Nad czym Pan obecnie pracuje jako rzeźbiarz?

W zeszłym roku obchodziliśmy 100lecie niepodległości Polski. Wiele pomników z okresu komunizmu w Polsce miało zniknąć z przestrzeni publicznej, ale nadal stoją, jak stały.

Jak Pan to ocenia?

No właśnie! O czym to świadczy? O tym, że ciągle są przy władzy ci, którzy te pomniki finansowali i tworzyli, za które otrzymywali medale i ordery PRL-u i dlatego czują do nich sentyment i przywiązanie. Pomniki te są pomnikami kłamstwa i zniewolenia narodu polskiego. One mają swoje miejsce w Kozłówku w „Muzeum czerwonej zarazy”. Stanowią dowód na uczciwość rzeźbiarzy z PRL-u. Jest chichotem historii, że mój pomnik „Rzezi Wołyńskiej”, poświęcony makabrycznej rzezi polskich dzieci, matek i starców przez bandy UPA (200,000 ofiar) na Wołyniu i na Podkarpaciu, ciągle czeka na lokalizację w Polsce. Pomnik ten – dar weteranów SWAP z Ameryki dla Polski –

11

Pomnik Andrzeja Pityńskiego w Bostonie również wymagał wielu akcji obrony ze strony Polonii

których całe rodziny zostały wymordowane przez UPA i pochowane w nieznanych miejscach, od roku czeka w GZUT w Gliwicach na postawienie go pod polskim niebem. Niestety, jest blokowany przez tchórzliwych polityków, którzy się boją

PRAWDY i wybrali poprawność polityczną PIS-u. Jest to wstyd i hańba. Kto ukrywa zbrodnie, jest także zbrodniarzem. Przez 80 lat trwało zakłamanie historii „Rzezi Wołyńskiej”. Dzisiaj, gdy obchodzimy 100-lecie niepodległości, nadszedł czas,

Materiał archiwalny, wywiad ukazał się w gazecie „Biały Orzeł” 4 stycznia 2019 r.

Właśnie skończyłem Medal z okazji 100-lecia Niepodległości. Medal ten odlałem w brązie na wosk tracony w ilości 20 sztuk. Jest o wymiarach 10 centymetrów średnicy i waży pół kilograma. Na awersie medalu umieściłem profil prezydenta Polski Andrzeja Dudy i profil marszałka Józefa Piłsudskiego. Napis na medalu jest w języku angielskim: MARSHAL JOZEF PILSUDSKI – PRESIDENT OF POLAND ANDRZEJ DUDA. Na rewersie znajduje się polski orzeł w koronie z odciętym lewym skrzydłem, w którego są wkomponowane nazwy utraconych polskich miast: WILNO, PINSK, LWÓW. Na górze są daty: 1918-2018, wokół medalu jest napis: 100-TH ANNIVERSARY OF POLISH INDEPENDENCE. Medal jest zapatynowany na jasny brąz. Każdy jest sygnowany z bitym numerem.

Dziękuję za rozmowę.

Rozmawiał  arkadiusz rogowski

12

Wydanie specjalne October 9, 2020

Volume XVIII, Issue 20

„pomniki wskazują drogę dla przyszłych pokoleń polaków” Rzeźbiarz Andrzej Pityński z Nowego Jorku został odznaczony Orderem Orła Białego  Krzysztof Sitkowski/KPRP

 Archiwum A. Pityńskiego

„Biały Orzeł”: 11 listopada, podczas Narodowego Święta Niepodległości, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda uhonorował Pana najwyższym odznaczeniem państwowym – Orderem Orła Białego. Jak Pan się czuje z tym wyróżnieniem? Czy jest ono dla Pana ważne?

Prof. Andrzej Pityński: Czuję się spełniony. To znaczy, że twórczość całego mojego życia – jako rzeźbiarza i Polaka – została doceniona. Order Orła Białego – to dla mnie wielki honor i zaszczyt. Dziękuję Prezydentowi RP, Panu Andrzejowi Dudzie, za to, że mnie zauważył poza granicami Polski. Tym odznaczeniem dodał mi sił i wiary w to, co tworzę. Z wielką wdzięcznością przyjąłem Order Orła Białego, we własnym imieniu, mojej całej Rodziny i mojej Małej Ojczyzny – Ulanowa, gdzie się urodziłem i wychowałem.

Order Orła Białego Andrzej Pityński otrzymał za wybitne rzeźby, za działalność polonijną, krzewienie polskości oraz upowszechnianie i popularyzowanie histori

11

listopada br. w Pałacu Prezydenckim polski rzeźbiarz z Nowego Jorku Andrzej Pityński został odznaczony przez prezydenta Andrzeja Dudę Orderem Orła Białego.

To najstarsze i najwyższe odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej mieszkający od 40 lat w USA artysta otrzymał nie tylko za wybitne rzeźby, ale także za działalność polonijną, krzewienie polskości oraz upowszechnianie i popularyzowanie historii polskiego czynu niepodległościowego.

Pochodzący z Ulanowa na Podkarpaciu prof. Andrzej Pityński nazywany jest „budowniczym polskiej kultury”.

– Poprzez wspaniałe, tak niezwykle wymowne obrazy polskiej rzeźby na obcej ziemi, pokazującej głębię naszej tradycji i naszej kultury – jak choćby „Partyzanci” czy „Katyń” w Jersey City, niezwykle przejmujący obraz polskiego oficera z bagnetem w plecach, tak jak się to stało. Poprzez wiele innych: „Mściciela” w Doylestown, poprzez „Patriotę” w Stalowej Woli, poprzez te obrazy w tylu miastach – w Krakowie, w Warszawie, ale przede wszystkim poza granicami, przede wszystkim w Stanach

Zjednoczonych, tam, gdzie Pan Profesor od lat tworzy. I za to także chciałem ogromnie podziękować – mówił podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim Andrzej Duda, który jako student Uniwersytetu Jagiellońskiego często mijał w Krakowie popiersie Ignacego Paderewskiego autorstwa prof. Pityńskiego.

Prezydent określił rzeźbiarza mianem „symbolu polskiej emigracji, która przechowywała skarb polskiej kultury”. – Ten obowiązek, który wyniósł Pan z domu, wychowany przez rodziców – uczestników antykomunistycznego powstania Żołnierzy Niezłomnych, którzy wpoili Panu nieustanne dążenie do wolnej, suwerennej, niepodległej Polski za każdą cenę. I tak Pan działał i działa, choć nie karabinem, nie szablą – dłutem, obrazem, lecz niezwykle wymownym. Budującym serca, naszą tożsamość, naszą tradycję – ale również i budującym nas jako naród dumny, który jest tak postrzegany przez inne narody poprzez Pańską twórczość. W imieniu Rzeczypospolitej, w imieniu Polaków, jako prezydent, z całego serca Panu Profesorowi za to dziękuję – dodał prezydent Duda.  opr. ar

To odznaczenie otrzymał Pan za „zasługi dla upowszechniania i popularyzowania historii polskiego czynu niepodległościowego, za wybitne osiągnięcia w twórczości rzeźbiarskiej, działalność polonijną i krzewienie polskości”. Czy właśnie tym kieruje się Pan w tworzeniu swoich dzieł?

Najważniejszym celem mojego życia było i jest tworzenie rzeźby polskiej. Rzeźby tak silnej w wyrazie, żeby inne narody wyczuły w niej temperaturę polskiej krwi.

Krwi, która przechodzi z pokolenia na pokolenie, jest wieczna i niezniszczalna.

Zwłaszcza pomnik monumentalny to kamerton uczuć rzeźbiarza, to słup milowy w historii narodu polskiego, który nie pozwala innym systemom, filozofiom, ideologiom zniszczyć waloru i rdzenia kultury narodowej. Pomniki milczą, lecz uczą przez wieki i wskazują jak kompas drogę dla przyszłych pokoleń Polaków.

Jest Pan autorem m.in. pomnika Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej, nazywanego też pomnikiem Hallerczyków, w Warszawie, który upamiętnia udział Polonii amerykańskiej w odzyskaniu przez

Od 1974 roku artysta mieszka i tworzy w Stanach Zjednoczonych

Polskę niepodległości. Kiedy zrodził się pomysł na ten pomnik?

Pomnik Armii Błękitnej, stojący w Warszawie, to pierwszy na świecie pomnik pogromu międzynarodowego bolszewizmu – Armii Czerwonej w 1920 roku. Pomnik ten jest poświęcony „Czynowi Zbrojnemu Polonii Amerykańskiej”, którego głównymi twórcami byli Ignacy Jan Paderewski i dr Teofil Starzyński. Potem komendę nad Armią Błękitną oddano generałowi Hallerowi. 20 tysięcy ochotników z Ameryki, doskonale wyszkolonych, świetnie uzbrojonych, przywiozło do Polski ekwipunek wojskowy na półmilionową armię. Młodzi chłopcy urodzeni w Ameryce wykrwawiali się za wolną Polskę, którą znali tylko z opowiadań swoich rodziców i dziadków. Czyn ten jest bez precedensu w historii narodów.

Bez Armii Błękitnej, „Cudu nad Wisłą” by nie było. Podczas moich poszukiwań okazało się, że starszy brat mojego dziadka, Stanisław Pityński, wstąpił do Armii Błękitnej we Francji, jako jeniec austriacki z branki w Galicji. Z kolei jego kuzyn, Marcin Pityński, wstąpił na ochotnika do Armii Błękitnej w Bostonie w wieku 17 lat. Pomnik został ufundowany przez SWAP –

Wydanie specjalne October 9, 2020

Jednym z dzieł Andrzeja Pityńskiego jest pomnik Mściciela w Doylestown

Andrzej Pityński obok swojego pomnika Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej, nazywanego też pomnikiem Hallerczyków; stoi w Warszawie

Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce. Jego odsłonięcie nastąpiło 1998 roku w Warszawie na Żoliborzu. Jest to monumentalna kompozycja w brązie na granitowym cokole. Cokół zaprojektował doskonały architekt – śp. Pan Zabłocki. Kompozycja przedstawia szarżę – oficera na koniu i dwóch piechurów idących na bagnety ze sztandarem Armii Błękitnej, wyłaniających się z morskich fal. Rzeźba jest w stylu monumentalnego hiperrealizmu.

Wszystkie detale i szczegóły umundurowania i uzbrojenia są idealnie powiększone do monumentalnej skali. Jest to pierwszy na świecie pomnik monumentalny w kolorze, nie malowany, ale patynowany najnowszymi technikami, gdzie pod wpływem temperatury i nakładanych chemikaliów brąz zmienia kolor. Do dzisiaj pomnik taki jest nie do zrealizowania w Polsce z powodów czysto technologicznych.

Chodziło mi o to, żeby odbiorca, a zwłaszcza młode pokolenia Polaków, widziały jak naprawdę oni wyglądali, czym walczyli i pod jakimi sztandarami. Nad samą rzeźbą pracowałem dwa lata. Pomnik został odlany w Johnson

Atelier w New Jersey i w jednym kawałku przetransportowany drogą morską do Polski. Po odsłonięciu pomnika dołączyłem do SWAP-u, podtrzymując tradycję rodzinną i obecnie jestem od kilku lat Komendantem Placówki 123 SWAP na Manhattanie w Nowym Jorku.

Amerykańska Polonia ma wiele zasług dla ojczyzny, m.in. przy wprowadzaniu Polski do NATO. Jak Pan ocenia tę dzisiejszą Polonię i jej polityczną aktywność w USA? Co powinno być jej głównym celem? Zniesienie wiz?

Polonia to drzemiący olbrzym, czego dała dowód w Czynie Zbrojnym Polonii Amerykańskiej w 1918 roku. Dzisiaj Polonia jest silna, ale jej potencjał jest ogromny i niewykorzystany. Są siły, które próbują nas skłócić. Te siły musimy poznać i je likwidować, bo tylko w jedności Polonii jest jej siła.

Który ze swoich pomników uważa Pan za najbardziej udany i dlaczego?

Na pewno ten następny, chyba dlatego, że z

każdym pomnikiem wzbogaca się doświadczenie w trakcie jego realizacji.

W 1974 roku wyemigrował Pan do USA. To był Pana wybór czy konieczność?

Z Warszawy do Nowego Jorku wyleciałem 3 października 1974 roku z biletem w jedną stronę. Mój wybór był koniecznością. Moja mama mi mówi: jedź stąd synu, jak najdalej, bo tak jak nas niszczą, tak i ciebie zniszczą i jedno, co możesz od nich dostać, to kulę w plecy. Mama miała rację – dzisiaj mogę to powiedzieć, że życia nie zmarnowałem – byłem i jestem Polakiem.

Jakie wrażenie zrobiła wtedy na Panu Ameryka? Jak się dzisiaj Panu tutaj żyje? Czy myślał Pan o powrocie na stałe do Polski?

Po przylocie do Ameryki, czułem się jak spuszczony z łańcucha wilk. Początki były trudne, bez języka angielskiego, bez kontaktów artystycznych, z trzydziestoma dolarami w kieszeni, zacząłem moją przygodę w Ameryce.

Ameryka to wspaniały kraj – kraj wielkiej tolerancji i akceptacji. Kraj, w którym mieszają się kultury wszystkich narodów świata, w któ-

Materiał archiwalny, wywiad ukazał się w gazecie „Biały Orzeł” 22 grudnia 2017 r.

13  Archiwum A. Pityńskiego

Volume XVIII, Issue 16

rym można się wiele nauczyć, który krystalizuje się charaktery lub je kruszy. Ja do Ameryki przyleciałem jako rzeźbiarz i jako rzeźbiarz postanowiłem tu żyć i tworzyć. Dzisiaj po latach mogę powiedzieć za Panem Jezusem: „Po owocach jego poznacie go”. Nie dyplomy, tytuły, nagrody – najważniejsza jest praca, jaką po sobie zostawisz.

Obecnie w Polsce toczy się dyskusja na temat usuwania z przestrzeni publicznej symboli komunistycznych. Czy Pana zdaniem powinny zniknąć wszystkie, bez żadnego wyjątku?

Wszystkie pomniki gloryfikujące morderców narodu polskiego powinny być zlikwidowane.

Jeśli posiadają jakieś walory artystyczne, powinny być umieszczone w specjalnym muzeum jako dowód obrazujący zniewolenie Narodu Polskiego.

Czy ma Pan w planach już jakiś kolejny pomnik?

Kończę pomnik „Rzezi Wołyńskiej”, a idei na nowe pomniki mam setki...

Rozmawiał  ARKADiUSZ ROgOWSKi

14

Wydanie specjalne October 9, 2020

Volume XVIII, Issue 20

„Polska zaczyna być Polską” „Biały Orzeł” rozmawia z laureatem Orderu Orła Białego rzeźbiarzem ANDRZEJEM PiTyńSKiM z Nowego Jorku – część II ojca do słoika, żeby wrony i kury jej nie dziobały. Wtedy po raz ostatni w moim życiu płakałem. W czasie stanu wojennego ojciec był internowany w Załężu.

 Archiwum A. Pityńskiego

Ale pomimo tych najcięższych represji, komunistom nie udało się go złamać...

Artysta był fundatorem i wykonawcą popiersia Jan Paweł ii, ustawionego bez zgody władz na rynku w Ulanowie

„Biały Orzeł”: Jako dziecko wspomagał Pan wraz z ojcem działania Żołnierzy Wyklętych. Jak to dokładnie wyglądało w tamtych czasach?

Andrzej Pityński: Moi rodzice byli partyzantami NOW-AK w oddziale „Ojca Jana”, a potem w oddziale „Wołyniaka”, NZW. Walczyli z Niemcami, Armią Czerwoną, NKWD, z bandami UPA i z polskim UB, KBW, MO. W największej zwycięskiej bitwie partyzantów z Armią Czerwoną – 6 maja 1945 roku pod Kuryłówką – byli ranni. Ojciec – „Kula”, ujawnił się w kwietniu 1947 roku w miesiąc po moim urodzeniu. Mama – „Perełka”, nigdy się nie ujawniła. Mamy starszy brat Michał Krupa – „Pułkownik”, został zdradzony i schwytany w obławie 19 lutego 1959 roku przez UB, KBW, MO i ZOMO w Kulnie koło Leżajska. Dostał karę śmierci, amnestia zbiła mu to na 15 lat, siedział w Strzelcach Opolskich. Po wyjściu z więzienia mieszkał razem z nami w Ulanowie, tam jest jego grób. Ojciec, w tydzień po ujawnieniu się, został aresztowany. Siedział na UB w

Nisku, potem na Zamku w Rzeszowie. Był nieludzko torturowany, bity, z wybitymi zębami, z roztrzaskanym nosem z połamanymi żebrami. Najbardziej pastwił się nad nim młody Żyd – porucznik Roman Krawczyński na UB w Nisku.

To wszystko musiało mieć też konsekwencje dla Pana osoby...

Będąc ich dzieckiem, wraz z nimi przechodziłem terror stalinowski, czego powodem było moje jąkanie się. Żyłem z piętnem syna bandytów. Rewizje były częste i brutalne, zawsze nad ranem, 3-4 godzina, wywalali kolbami drzwi, wpadali do środka, wywlekali nas na zaśnieżone podwórko. Cały dom był przez nich obstawiony, z pepeszami. Na moich oczach czterech UB-ków biło pałkami zakutego w kajdanki ojca, krew bryzgała na wszystkie strony, nawet białe kalesony nie były białe, ale czerwone od krwi. Potem sponiewieranego półnagiego wrzucili go do milicyjnej „suki” i długo go nie widziałem.

Rano zbierałem zakrzepłą krew mojego

W tych tragicznych dla mojej rodziny czasach, pomimo podsłuchów zakładanych w naszym domu przez UB, pomimo rewizji, rodzice ciągle pomagali tym ostatnim „Żołnierzom Niezłomnym”, których nazywano „bandytami”. Mając 10 lat, z ojcem dowoziliśmy im prowiant, lekarstwa, „Trybunę Ludu”, proszek na wszy. W jeden zimowy ranek konno odprowadzali nas przez zamarzniętą Tanew i wtedy wyszło słońce, rzuciło długie wyciągnięte cienie na biało-srebrzysty śnieg, jadąc wpatrywałem się w cienie tych wydłużonych jeźdźców, co potem na ASP w Krakowie, było ideą moich „Partyzantów”, które zrealizowałem w Ameryce, dla Ameryki, za amerykańskie dolary.

Rzeźba została odsłonięta w Bostonie, 10 listopada 1983 roku, a burmistrz Bostonu proklamował ten dzień jako Dzień Polskich Partyzantów. Był to pierwszy na świecie pomnik „Żołnierzy Wyklętych”, ufundowany przez Amerykę, tylko ze względów artystycznych, bo o podtekście nikt nie wiedział, tylko ja. Pomnik jest własnością Johnson Atelier.

Dziś „Żołnierze Wyklęci” znowu są dla Polaków bohaterami. Dlaczego, Pana zdaniem, dopiero kilka lat temu Polska „przypomniała” sobie o „Żołnierzach Wyklętych”?

Cieszę się, że dożyłem czasu, w którym nareszcie Polska oddaje hołd najwaleczniejszym synom i córkom narodu polskiego. Tym, którzy przez lata byli tropieni jak dzikie zwierzęta, torturowani i potajemnie mordowani przez NKWD, UB, KBW, ZOMO i milicję. Ich rodziny były prześladowane i skazane na zagładę, żyły

na marginesie Polski Ludowej. To dzięki zmianom orientacji politycznej, odsunięcia od władzy komunistycznych morderców narodu polskiego, dzięki prezydentom RP, śp. Lechowi Kaczyńskiemu i Andrzejowi Dudzie, ministrowi obrony narodowej Antoniemu Macierewiczowi, możemy dzisiaj być dumni i świętować zwycięstwo „Żołnierzy Wyklętych” każdego 1 marca, w Polsce i na świecie.

W lewicowej prasie w Polsce, np. tygodniku „Polityka”, ukazywały się artykuły, w których autorzy ostro krytykują Pana dzieła. Czy sądzi Pan, że ta krytyka ma podtekst polityczny? Jak ją Pan odbiera?

Każda sztuka związana jest pośrednio czy bezpośrednio z polityką, zwłaszcza sztuka współczesna. Tutaj w Ameryce, w kraju wolności i tolerancji, gdzie sztuki piękne są różnorodne, reprezentujące kultury różnych narodów, krytykowanie twórców jest co najmniej dziwne i niezrozumiale. Liczy się siła przebicia, talent, pasja twórcza i dolary. Artysta się sam sprawdza lub nie, najczęściej odpada w ciągłej rywalizacji, o rynek sztuki o zamówienia, o realizację własnego dzieła.

Tylko marszandzi i ich galerie żonglują artystami miernymi, narzucając im swoje „ja”. Nikt nikomu nie mówi, jak i co ma tworzyć, obojętnie czy to się komuś podoba czy nie. Jest jakaś kultura tolerancji i zrozumienia.

A jak Pan ocenia współczesną sztukę w tym kraju?

Współczesna sztuka w Ameryce to wspaniały wachlarz różnych stylów i filozofii, od abstrakcji do hiperrealizmu, każdy znajdzie, co lubi, co go fascynuje. Obcowanie ze sztuką to przeżywanie jej w pozytywny sposób, na fundamencie prawdy, a nie kłamstwa. Faktem jest, że tylko w Polsce Ludowej moja sztuka była przez komunistów nietolerowana, wręcz grożono

Wydanie specjalne mi więzieniem, śmiercią za moje pomniki, próbowano torpedować moje realizacje.

Czasy się zmieniły, Polska zaczyna być Polską, zaczynam realizować moje pomniki w Polsce i jak się okazuje, moja twórczość nadal doprowadza do szału, do nieukrywanej nienawiści do mojej osoby niektórych dziennikarzy lewicowej „Polityki”. Ja tych ludzi osobiście nie znam, nigdy krzywdy im nie zrobiłem, szanuję i toleruję inne filozofie i style w sztuce. Sam wykształciłem setki rzeźbiarzy w Johnson Atelier, w Technicznym Instytucie Rzeźby, w Princeton, w Rider University, Lawrenceville, NJ, w Rutgers University, New Brunswick, NJ. Jestem w najważniejszych zrzeszeniach rzeźbiarskich, mam na swoim koncie złote i srebrne medale, dyplomy i wyróżnienia, setki kompozycji w brązie, medale, płaskorzeźby, pomniki monumentalne w Ameryce, w Polsce, we Włoszech, nawet w Afryce Południowej.

Jestem monumentalistą, zawodowcem. W realizacji pomników monumentalnych w

October 9, 2020

brązie współpracuję z odlewniami brązu na całym świecie: w Chinach, w Tajlandii, w Meksyku, w Polsce, w Ameryce. Mam dyplom magistra rzeźby z ASP w Krakowie, z pracowni profesora Jerzego Bandury (jedyny bezpartyjny). Pracę dyplomową obroniłem z oceną bardzo dobry, a nie celujący, bo na studiach w PZPR nie byłem. I tu nagle znowu jestem atakowany przez „dziennikarza” z „Polityki”, jakiegoś socjologa z wykształcenia, nie pracującego w swoim zawodzie, domorosłego pseudokrytyka antysztuki, nie mającego przygotowania i pojęcia o sztuce wizualnej na świecie, a szczególnie o rzeźbie monumentalnej. Ten śmieszny, w stylu bolszewickim, atak na mnie i na moją twórczość rzuca bardzo złe światło na ten tygodnik, którego mimo ataków na mnie, lubiłem.

Wychodząc z założenia, że gazeta jest po to, żeby w niej pisać, czy dobrze czy źle, najgorsze jest milczenie. W moim przypadku i w krytycznym nastawieniu do mnie i mojej twórczości widzę jedno wy Archiwum A. Pityńskiego

„Patriota” w Stalowej Woli na Podkarpaciu – jeden z pomników Andrzeja Pityńskiego

15  prezydent.pl

Volume XVIII, Issue 20

11 listopada Andrzej Pityński (pierwszy z lewej) odebrał w Pałacu Prezydenckim Order Orła Białego

tłumaczenie. Ścieranie się „Prawdziwej Sztuki” z „Antysztuką”.

Co należy przez to rozumieć? Żeby to zrozumieć, trzeba cofnąć się do 1907 roku, do „Szkoły Paryskiej” we Francji, która skupiała skomunizowaną, inteligencję żydowską ze wschodniej Europy, która robiła polityczny komunistyczny ferment w Paryżu. Wszyscy oni „pseudoartyści”, tacy jak Wassily Kandinsky, Antoine Pevsner, Naum Gabo, Kazimierz Malewich, Marc Chagall, odrzuceni przez galerie i muzea w Paryżu, stworzyli własną ideologię międzynarodowej żydokomuny, której jedynym celem było zniszczyć, zniszczyć i jeszcze raz zniszczyć talent wizualny i kultury narodowe chrześcijańskiej Europy. Trocki – twórca Armii Czerwonej – nazwał ich „awangardą”, po prostu „szpicą” armii i po dojściu do władzy w 1917 roku, wykorzystał ich jako tubę agitacji i propagandy. To dzięki nim cerkwie były rabowane i zamieniane na muzea sztuki abstrakcyjnej, awangardowej, bolszewickiej, to dzięki nim ponad 200,000 artystów sztuki klasycznej zostało wymordowanych. Warto wiedzieć, że wszyscy ci awangardowi artyści pracowali dla żony Lenina. Nadezha Krupskaya, która prowadziła bolszewicką agitację i propagandę, w liście Kandinskiego do niemieckiego komunisty Gropiusa ze szkoły Bauhaus, pisze: „Już tylko godziny dzielą nas i po trupie białej Polski podbijemy Europę i świat, świat bez granic”. I stało się inaczej – „Cud nad Wisłą”, rozbicie Amii Czerwonej Trockiego zmieniło historię świata. My Polacy zostaliśmy najbardziej znienawidzonym narodem, żydokomuna nigdy nam tego nie wybaczy, a byli już tak blisko swojego zwycięstwa. Odpłacili nam za to „Katyniami”, torturami na UB, mordami na polskich patriotach. Dowody krzyczą do nas cały czas. Wraz z klęską Trockiego, Stalin doszedł do władzy i od razu zaczął

Materiał archiwalny, wywiad ukazał się w gazecie „Biały Orzeł” 26 stycznia 2018 r.

likwidować trockistów i ich sztukę awangardową, abstrakcyjną, której nie cierpiał, zastępując ją socrealizmem. Przedstawiciele awangardy uciekali z Rosji, przed Stalinem, Kandinsky uciekł do szkoły Bauhaus, potem do Francji, Gabo i Pevsner, dwaj bracia, uciekli do Anglii, potem do Ameryki, Gropius uciekł do Ameryki i dołączył do Gabo. Malewicz był Polakiem, więc nie miał szans wyjazdu, bo nie był Żydem, pozostał w Rosji i malował figuratywne, prymitywne obrazki Armii Czerwonej. Chagall uciekł do Francji, Trocki skończył w Meksyku zarąbany młotkiem do lodu przez agenta Stalina. I tak skończyła się awangarda w Rosji sowieckiej, którego trupa przywleczono do Ameryki i ciągle nazywają ją międzynarodową sztuką nowoczesną.

A Pan jak ją nazywa?

Ja nazywam ją antysztuką, nie mającą nic wspólnego z prawdziwą sztuką, opartą na talencie wizualnym danym człowiekowi przez Boga. Międzynarodowa sztuka to piękny ogród z oryginalnymi kwiatami kultur wszystkich narodów, a nie ogród zachwaszczony jednym chwastem – międzynarodowym bolszewizmem antysztuki. Dlatego twierdzę, że filozofia antysztuki była stworzona przez skomunizowanych Żydów, dla Żydów, którzy odeszli od wiary swoich ojców, dla międzynarodowej żydokomuny. To jest ich sztuka i z polską sztuką nie ma nic wspólnego. Jak sami twierdzą, że nic nas nie łączy, a wszystko dzieli. To święta prawda. Dzieli nas morze niewinnej krwi narodu polskiego, wytoczonej przez NKWD, Berjów, Jagod, przez UB-ków, Różańskich, Michników, Krawczyńskich i tysiące UB-ckich żydokomunistów, mordujących nas tylko dlatego, że jesteśmy Polakami, patriotami i katolikami.

Rozmawiał  arkadiusz rogowski

16

Wydanie specjalne October 9, 2020

Volume XVIII, Issue 20

„Prawdziwa Polonia nigdy nas nie zawiodła” O zwycięskiej bitwie o Pomnik Katyński w Jersey City „Biały Orzeł” rozmawia z autorem monumentu Andrzejem Pityńskim  Archiwum Andrzeja Pityńskiego

W listopadzie br. Rada Miejska Jersey City przegłosowała uchwałę, która pozostawia Pomnik Katyński autorstwa Andrzeja Pityńskiego w dotychczasowym miejscu przy Exchange Place. To wielki sukces nowojorskiej Polonii oraz mecenasa Sławomira Platty, który stał na czele organizowanych manifestacji w obronie pomnika. O zwycięskiej batalii, przeszłości, jak i przyszłości Pomnika Katyńskiego, „Biały Orzeł” rozmawiał z jego autorem – mistrzem Andrzejem Pityńskim.

wanie, a co za tym idzie są nośnikiem wiedzy, prawdy, jaką głoszą. I o to właśnie chodzi! To one generują energię, ludzie je kochają lub nienawidzą. Pomniki żyją własnym życiem, rodzą się, mają swoją historię i umierają. Czasami są wysadzane w powietrze, czasami idą do lamusa historii jak te w Kozłówku, „Muzeum Czerwonej Zarazy”, czasami giną w zapomnieniu, bo są źle trafione i nikomu niepotrzebne. Dobry pomnik, oglądany przez chwilę, pamięta się przez całe życie. Są jak słupy milowe w historii narodów, nie pozwalają innym systemom i filozofiom zniszczyć waloru i rdzenia kultury i sztuki narodu. Pomniki milczą, lecz uczą przez wieki. Są „kamertonem uczuć narodu”, kompasem wskazującym dokąd idziemy, kim jesteśmy i skąd przyszliśmy.

Ta bitwa o pozostawienie pomnika na Exchange Place trwała długo, ale Polonia się w nią mocno zaangażowała.

Czy to Pana zaskoczyło?

Autorem pomnika jest pochodzący z Podkarpacia rzeźbiarz Andrzej Pityński

„Biały Orzeł”: Wszystko wskazuje na to, że walka o Pomnik Katyński w Jersey City została wygrana. Pomnik ma pozostać na swoim miejscu. Jak Pan, jako autor pomnika, patrzy na ten happy end? Na pewno cała ta sprawa kosztowała Pana sporo nerwów.

Andrzej Pityński (rzeźbiarz, autor pomnika katyńskiego w Jersey City): Poczekajmy, aż się sprawa wyjaśni do końca. Oczywiście że takie zawirowania

jak z pomnikiem „Katyń – 1940” w Jersey City czy pomnikiem „Partyzanci” w Bostonie, a teraz z pomnikiem „Rzeź Wołyńska” w Polsce – kosztują mnie trochę zdrowia, choć psychicznie i fizycznie jestem już na to uodporniony. Faktem jest, że tracę czas, który powinienem poświęcić mojej pracy twórczej. Ale tak to już jest, że ten „wrzask prasowy” sprawia, że pomniki stają się sławne na świecie, budzą międzynarodowe zaintereso-

Na pewno nie. Bitwa o pomnik „Katyń – 1940” w Jersey City ciągle trwa i będzie trwać zawsze. Czas mija bardzo szybko, zmieniają się politycy i prądy w sztuce, życie ciągle płynie do przodu, ale najważniejsi są ludzie, Polacy i Ci, którzy czują się Polakami. Ich wiedza, zaangażowanie w kulturę i sztukę, uosabia ich z pomnikiem. Ten pomnik jest ich kamertonem uczuć: Bóg, Honor, Ojczyzna i dopóki oni żyją, to i pomnik żyje wraz z nimi, stanowi dla nich oparcie, namacalne, fizyczne. Jest jak sztandar bojowy, pod którym się jednoczą i wtedy są silni i niepokonani.

Słychać było też głosy by zgodzić się na propozycje przesunięcia pomnika o 60 metrów na Exchange Place. Ci, którzy to postulowali, mówili, że sprawa przesunięcia monumentu i tak wkrótce powróci. Czy zgodziłby się Pan na takie rozwiązanie?

Wydanie specjalne Volume XVIII, Issue 20

Moje stanowisko od pierwszego dnia było i jest niezmienne. Powiedziałem jasno i wyraźnie, że chciałbym żeby pomnik „Katyń – 1940” w Jersey City stał tam, gdzie obecnie stoi. Powiedziałem także, że jeżeli warunki prawne na to nie pozwolą, to nie pozostaje nic innego jak zgodzić się na przesunięcie pomnika o 60 metrów, pod warunkiem, że pomnik zostanie przesunięty w całości. Ja nie jestem prawnikiem ani politykiem i nie mam kontroli nad Polonią. Jako twórca chcę dla pomnika jak najlepiej i zrobiłem wszystko, co w mojej mocy, żeby pomnik pozostał tam, gdzie obecnie stoi.

Kilka tygodni temu powiedział Pan na łamach „Białego Orła”, że chciałby Pan, aby ten pomnik łączył, a nie dzielił Polonię. Czy to się Pana zdaniem udało?

Mam nadzieję, że tak. Sama historia pomnika na to wskazuje. Inaczej Pomnik Katyński w Jersey City by nie powstał.

Trzeba wziąć pod uwagę, że były to lata osiemdziesiąte, kiedy reżim komunistyczny w Polsce był mocny, a jego agenci w Ameryce robili ferment wśród Polonii, skłócali nas, szpiegowali, a donosicielstwo do Konsulatu PRL na Manhattanie kwitło!

Znam to, bo realizacja tego pomnika to był „papierek lakmusowy – sito”, który

October 9, 2020

ujawniał, kto jest kim. Faktem jest, że „Nowy Dziennik” w tym czasie rozpętał nagonkę na mnie i na Komitet Katyński w celu zablokowania realizacji pomnika. Doszło do tego, że w tym samym czasie „Nowy Dziennik” zbierał dolary na „Gazetę Wyborczą”, a my zbieraliśmy fundusze na pomnik. Nawet organizacje weterańskie SPK i SWAP nie pomogły nam w budowie Pomnika Katyńskiego, bo tak były skołowane przez „Nowy Dziennik”.

Obecnie SPK już nie istnieje, a SWAP jest obrońcą tego pomnika. Ale Polonia, ta prawdziwa Polonia z polskich kościołów, nigdy nas nie zawiodła. To, że Pomnik Katyński stanął, to zasługa prawdziwych polskich bohaterów.

Jakich dokładnie bohaterów ma Pan tutaj na myśli?

Takich jak kapitan Ryszard Winowski, Kawaler Krzyża Virtuti Militari, któremu szrapnel niemiecki wyrwał pół czaszki w czasie ataku na Monte Cassino czy pułkownik Nadolczak, Kawaler Krzyża Virtuti Militari, cichociemny. Inni niezmiernie zasłużeni dla pomnika w Jersey City to: pułkownik armii amerykańskiej Antoni Podbielski, który trzykrotnie otrzymał Purple Heart; porucznik Władysław Sosulski, odznaczony Krzyżem Walecznych; wachmistrz Lucjan Rutkowski (skarbnik

Komitetu), który wyleciał na minie w ataku na wzgórze Monte Cassino, odznaczony Krzyżem Walecznych; porucznik Marian Morawski, żołnierz września 1939 roku, ranny w bitwie o Warszawę, również odznaczony Krzyżem Walecznych; kapitan marynarki wojennej Stanley Wollf; ksiądz prałat major Rudolf Zubik; porucznik Plonski, żołnierz armii amerykańskiej czy porucznik Łazowski z Krzyżem Walecznych na koncie. Ale głównym motorem Komitetu Katyńskiego był porucznik Stanisław Paszul (wiceprezes Komitetu Katyńskiego) – weteran AK, ranny w bitwie z NKWD o „Ostrą Bramę” w Wilnie, sybirak do 1956 roku, odznaczony Krzyżem Oficerskim Polonia Restituta, Krzyżem Walecznych, Medalem Wojska Polskiego (trzykrotnie), Krzyżem Partyzanckim, Krzyżem Sybiru. Wszyscy ci ludzie przelali krew za Polskę, ich nie można było „kupić” czy zbałamucić orderami PRL czy jakimś parszywym biznesem. Na czele komitetu wybrano młodego mecenasa Krzysztofa Nowaka, syna bohatera AK, walczącego w Powstaniu Warszawskim. To oni wygrali tę swoją ostatnią bitwę o Pomnik Katyński w Jersey City, to oni byli gwarantem, że pomnik stanie. To dzięki nim Polonia się zjednoczyła i poparła finansowo budowę pomnika, to dzięki ogromnej determinacji,

Materiał archiwalny, wywiad ukazał się w gazecie „Biały Orzeł” 7 grudnia 2018 r.

17

poświęceniu, hojności, emanowała z nich ogromna energia, ich autorytet, pieczętowany ich krwią i cierpieniem, jaki oddali Polsce, był magnesem, który przyciągał i jednoczył całą prawdziwą Polonię. Tych wspaniałych ludzi już nie ma wśród nas, odeszli na „wieczną wartę”. Ale ich dzieło – Pomnik Katyński w Jersey City – jest i trwać będzie zawsze, dopóki my, Polacy, będziemy się pod nim jednoczyć. Chwała im za to. Chwała Polonii pod przewodnictwem pana mecenasa Sławomira Platty i mistrza Sporka i całej patriotycznej Polonii. Za obronę Pomnika Katyńskiego w Jersey City dziękuję wam wszystkim, bo tak tworzymy naszą historię Polonii w Ameryce.

Na koniec zapytam, jak i gdzie Pan zamierza spędzić Święta Bożego Narodzenia?

Jak zawsze z rodziną. Mam dwóch synów, wnuka Andrzeja i dwie wnuczki. Będzie wesoło. A korzystając z okazji chciałbym życzyć całej redakcji „Białego Orła” i wszystkim Czytelnikom wraz z całą Polonią, szczęścia, zdrowia i słodyczy.

Dziękuję za rozmowę.

Rozmawiał  arkadiusz rogowski

October 9, 2020

Volume XVIII, Issue 20

gniew! „Biały Orzeł” rozmawia z autorem Pomnika Katyńskiego w Jersey City ANDRZEJEM PiTyńSKiM „Biały Orzeł”: Co Pan poczuł w chwili, gdy dowiedział się o planach usunięcia Pomnika Katyńskiego w Jersey City?

Złość, zdziwienie, niedowierzanie?

Andrzej Pityński: Gniew!

W jakich okolicznościach powstał ten pomnik?

Pomnik „Katyń – 1940” w Jersey City był pierwszym pomnikiem monumentalnym na świecie w miejscu publicznym. Jego odsłonięcia odbyły się kolejno: w 1987 roku – makieta pomnika w brązie ofiarowana miastu Jersey City, w 1988 – poświęcenie fundamentu pomnika, w 1989 – ustawienie cokołu z granitu z wykutym napisem „KATYŃ – 1940”, w 1990 – poświęcenie Orła Wojska Polskiego z tablicami informacyjnymi w dwóch językach zamontowanymi do cokołu. W 2001 roku nastąpiło odsłonięcie rzeźby w brązie Polskiego Oficera, przebitego sowieckim bagnetem, w 2002 poświęcenie płaskorzeźby „SYBIR – 1939” umieszczonej na cokole pomnika, zaś w 2004 odsłonięcie płaskorzeźby Madonna NYC.

A kto go ufundował?

Historia Pomnika Katyńskiego sięga lat 70. Jak pamiętam, działały dwa komitety pomników katyńskich. W Nowym Jorku, na Greenpoincie, działał Bałaban, handlujący wódką z PRL-em, wydający tygodnik „Głos”, w którym prowadził listę donatorów, którą szczegółowo studiowali UB-cy z konsulatu PRL na Manhattanie.

Uzbierał kilkaset tysięcy dolarów, które „wyparowały” razem z mającym powstać pomnikiem katyńskim. Polonia w końcu zorientowała się, kim jest Bałaban i powstał nowy komitet pomnika katyńskiego w Jersey City. Głównym motorem komitetu był Stanisław Paszul – sybirak do 1956 roku, weteran AK z Jersey City. Prezesem komitetu budowy pomnika „Katyń – 1940” był młody amerykański adwokat

pan Krzysztof Nowak. W skład komitetu weszli: mecenas Płoński, wachmistrz Lucjan Rutkowski, bohater ranny w bitwie o Monte Cassino, wraz z małżonką panią Zofią Rutkowską – sybiraczką, kapitan Ryszard Wiśniowski – kawaler orderu Virtuti Militari z Monte Cassino, por. Sosulski, pułkownik Nadolczak, oficer marynarki wojennej komandor Stanlej Wolff, porucznik Lazowski, pan Marian Morawski i ksiądz Zubik. Komitet ten wystąpił do burmistrza miasta Jersey City, NJ, Anthony’ego R. Cucci o miejsce pod pomnik i go dostał. W 1987 roku Stasio Paszul zwrócił się do mnie w imieniu komitetu z propozycją wykonania makiety pomnika, na co się bezinteresownie zgodziłem i na własny koszt odlałem w brązie makietę pomnika katyńskiego, która została zaakceptowana przez Urząd Miasta i umieszczona w City Hall w Jersey City. Po otrzymaniu miejsca natychmiast przystąpiliśmy do wykonania fundamentów pod pomnik. Powstawał on etapami – co roku było poświęcanie elementów pomnika. Ja za pomnik nie otrzymałem ani grosza, a wręcz przeciwnie – wydałem moje oszczędności na jego realizację. Pani Zofia Rutkowska wpłaciła całą swoją emeryturę – 30,000 dolarów – na granitowe schody pomnika. Warto przypomnieć, że realizacji pomnika przez cały czas towarzyszyła bitwa prasowa i nagonka na mnie personalnie i na komitet katyński. Najbardziej atakował nas lewicujący „Nowy Dziennik”, pod przewodnictwem Karkowskich, w listach do redakcji, za aprobatą redaktora naczelnego i właściciela gazety Bolesława Wierzbianskiego. Organizacje weterańskie, jak SPK z Krzyżanowskim na czele i SWAP z panem Wyszyńskim i Laszewskim na czele, byli przeciwni budowie pomnika katyńskiego. Żadna większa organizacja polonijna czy biznesowa nas nie wspomagała. Teraz wychodzi na jaw, że ci wszyscy „patrioci” współpracowali

Andrzej Pityński, autor Pomnika Katyńskiego w Jersey City, nie kryje oburzenia, jakie wywołała w nim decyzja lokalnych władz o usunięciu monumentu.

Zbrodnia katyńska jest istotnym elementem polskiej historii, zasługującym na godne upamiętnienie

 Archiwum A. Pityńskiego

18

Wydanie specjalne

Wydanie specjalne October 9, 2020

19  Archiwum A. Pityńskiego

Volume XVIII, Issue 20

W ubiegłym roku Andrzej Pityński otrzymał Order Orła Białego za wybitne rzeźby, za działalność polonijną, krzewienie polskości oraz upowszechnianie i popularyzowanie historii

z UB-kami, a my byliśmy ciągle szykanowani przez Konsulat Generalny PRL w Nowym Jorku. Mimo tych wszystkich przeszkód pomnik w Jersey City stoi.

Pomnik przedstawia polskiego oficera, któremu Rosjanie wbijają w plecy bagnet. Dlaczego zdecydował się Pan upamiętnić tamtą tragedię właśnie w ten sposób? Czy były jakieś inne koncepcje na ten pomnik?

Osobiście jako twórca zawsze mam jedną jedyną koncepcję – tę najtrafniejszą i najlepszą. Jest to moja i tylko moja idea, na którą nikt nie ma wpływu, tylko ja sam.

Dla mnie symbol młodego polskiego oficera – porucznika kawalerii, zakneblowanego, związanego, przebitego od tyłu sowieckim bagnetem, stanowi prawdę historyczną, oficerowie byli zabijani strzałem w tył głowy i dobijani sowieckim trójgraniastym karabinowym bagnetem, tak jak opisuje to generał Anders w swojej

książce „Bez Ostatniego Rozdziału”.

Rzeźba ta jest symbolem głębszym – jest to Pakt Ribbentrop – Mołotow z 23 sierpnia 1939 roku, podanie sobie rąk przez dwóch zbrodniarzy – Hitlera i Stalina – na zgubę Polski i narodu polskiego. To symbol „noża w plecy”, jaki zadał Związek Sowiecki narodowi polskiemu 17 września 1939 roku. To symbol „noża w plecy” zadany nam przez Litwinów w Ponarach, banderowców z UPA, czyli „Rzeź Wołyńska”, to zdradzenie nas w Jałcie w lutym 1945 roku przez Roosevelta i Churchilla, oddanie Polski Stalinowi. To również śmierć generała Sikorskiego – o ironio – 4 lipca 1943 roku. Można te mordy na naszym narodzie wyliczać w nieskończoność.

misja, jako Polaka, katolika i rzeźbiarza.

Ten pomnik jest prawdą o gehennie narodu polskiego. Jestem wdzięczny tym wszystkim ludziom (nie tylko Polakom), że stanęli w obronie tego symbolu – tragicznej prawdy historycznej narodu polskiego. Bardzo wszystkim dziękuję.

Jersey City czy część większego ataku na Polskę i naszą historię?

Jak Pan ocenia porozumienie Polonii z burmistrzem Jersey City, które mówi o przesunięciu pomnika?

Nad czym Pan teraz pracuje jako artysta?

Czy zaskoczyła Pana mobilizacja Polonii w obronie Pana pomnika?

Osobiście jako rzeźbiarz wolałbym, żeby pomnik pozostał na swoim miejscu, ale w sytuacji, jaka zaistniała, zgadzam się z komitetem pomnika katyńskiego, na przesunięcie pomnika o 60 metrów, na nową lokalizację, pod warunkiem, że pomnik zostanie przesunięty w całości, bez jego demontażu, co spowodowałoby kompletne zniszczenie pomnika.

Ten pomnik jest pomnikiem narodu polskiego na całym świecie. Ja miałem honor od losu go zrealizować. To była moja

Czy Pana zdaniem cała ta sytuacja to efekt buńczucznej postawy burmistrza

Materiał archiwalny, wywiad ukazał się w gazecie „Biały Orzeł” 25 maja 2018 r.

Proszę mi wybaczyć, że nie odpowiem na to pytanie. Przykro mi tylko, że marszałek Senatu RP, pan Stanisław Karczewski, do którego mam wielki szacunek i poważanie, został obrażony.

Cały czas od 1979 roku pracuję zawodowo jako rzeźbiarz monumentalista w Johnson Atelier, Hamilton, NJ, na stanowisku Supervisor Modeling and Mold. Jestem odpowiedzialny za odlewy rzeźb w brązie w odlewniach metali w Ameryce i na świecie. Realizuję także moje własne pomniki, rzeźby kameralne w brązie, płaskorzeźby, portrety, medale bite i lane na wosk tracony. Wszystko ku chwale Ojczyzny – Ameryki i Polski.

Rozmawiał  arkadiusz rogowski

 Archiwum A. Pityńskiego

Pomnik Katyński w Jersey City