‘Grote spelers worden maar zelden opgepakt’ een fractie van wat wordt besteed aan het tegengaan van drugscriminaliteit.’ Om het probleem echt aan te pakken, moet nog veel gebeuren. ‘Gebrek aan politieke wil en corruptie met een hoofdletter C zijn belangrijke redenen waardoor we nog niet veel verder komen. Je ziet maar zelden dat de echt grote spelers worden opgepakt en dan nog weten ze hun vervolging en straf vaak te ontlopen door een goede advocaat of het betalen van grote sommen geld.’ Ook de armoede in de landen waar wordt gestroopt, speelt een rol. Stropers en smokkelaars die worden geronseld onder de lokale bevolking, zijn volgens Verheij eigenlijk slachtoffers van criminele organisaties. ‘Ze hebben weinig geld en dan is het heel aanlokkelijk om een koffer vol beschermde dieren voor een relatief groot bedrag het land uit te smokkelen. Zolang we dit niet aanpakken, kunnen we het probleem niet oplossen.’ Vraag en aanbod Een ander keihard feit is dat ngo’s, overheden en zelfs Interpol vaak achter de feiten aanlopen. ‘Criminele organisaties zijn flexibel. Zodra ze merken dat ze in de gaten worden gehouden, verplaatsen ze hun illegale activiteiten eenvoudig naar een ander gebied. Maanden, soms jaren werk is dan in één klap weg. Heel frustrerend, omdat we dan weer van voor af aan kunnen beginnen.’ De toename van wildlife criminaliteit is vooral een kwestie van vraag en aanbod. Verheij ziet het internet en sociale media als een van de oorzaken van een toenemende vraag. ‘Het is onvoorstelbaar hoe groot de impact is van influencers die met een babyaapje of tijger poseren. Dat willen hun volgers dan ook.’
De anonimiteit van het internet maakt het bovendien voor handelaren erg makkelijk om wilde dieren en producten daarvan te verkopen en hun afzetmarkt te vergroten. Daarnaast speelt de snelle ontwikkeling van de Chinese economie een belangrijke rol. ‘De nieuwe middenklasse van miljoenen Chinezen kan producten kopen die vroeger alleen de elite zich kon veroorloven. Het gaat dan niet alleen om producten die zijn gemaakt van beschermde diersoorten, zoals de olifant, tijger, beer, haai en het gordeldier, maar ook om exotische dieren die als huisdier gehouden worden. Zolang er vraag is, zal het stropen en verhandelen van beschermde dieren blijven bestaan.’ Grote impact Ondanks de complexiteit van de problematiek kijkt Verheij met trots naar de behaalde successen. Een mooi voorbeeld is het onderzoek naar wildlife crime in Bolivia en Suriname, waarbij ze in kaart bracht hoe de illegale handel en stroperij in die landen in elkaar steekt. ‘Dat onderzoek heeft behoorlijk wat impact gehad. In Suriname bleken verschillende Chinese criminele netwerken actief die jaguars stropen en verwerken in sieraden en medicinale producten voor smokkel naar China.’ Deze ontdekking was voor de International Union for Conservation of Nature (IUCN) reden voor verder onderzoek. Ze infiltreerden in de criminele organisatie om zo bewijs te verzamelen tegen de betrokkenen bij de smokkel van jaguars. Dit alles met maar één doel: hun activiteiten te verstoren. ‘Het geeft me veel voldoening dat de uitkomsten van mijn onderzoek ertoe doen. Dat er concrete actie wordt ondernomen.’
70