Page 1

2009 boekje DWA Monique.indd 1

10-11-2009 10:36:31


voor woord

Delta Water Award draagt bij aan innovatieve koers Zeeland Wie de geschiedenis kent, kent de toekomst. En wie de toekomst kent, schrijft geschiedenis!

water kan omgaan. In Zeeland ontwik-

van de Delta Water Award, waarvan de

kelde know-how wordt dan ook steeds

finale in 2011 plaatsvindt. Wat zou het

vaker wereldwijd gevraagd en ingezet.

prachtig zijn als daarin ook een team zit

Zo hebben we samenwerkingsverbanden

dat is afgevaardigd vanuit de nieuwe

Als ik de kracht van de innovatieve plan-

met onder meer Bangladesh, China, de

Delta Academy die dit jaar van start is

Verenigde Staten en Vietnam.

gegaan. Jonge talenten uit Zeeland en

nen voor deze eerste Delta Water Award zie, dan zou het mij niets verbazen als

Om onze ambitie ‘Zeeland: veiligste

partners te zoeken om te brainstormen

en slimste delta ter wereld’ te blijven

over nieuwe ideeën voor de delta van

waarmaken, is het essentieel om continu

de toekomst! Laat je inspireren door de

te investeren in nieuwe kennis, en vooral

inventiviteit en originaliteit van de plan-

in mensen die deze kennis ontwikkelen.

nen die in deze uitgave beschreven staan.

Daarom ben ik ontzettend blij met de

Samen blijven we bouwen aan slimme

prestaties van de genomineerde teams.

en veilige deltagebieden in Zeeland en

leven mét het water.

Vanaf deze plaats bedank ik dan ook alle

daarbuiten.

Een positieve koers van kansen die wij

passie hebben gewerkt aan hun project-

onze toekomst mede getekend wordt door de ideeën die voor deze prijsvraag ontwikkeld zijn. Ideeën die de geschiedenis van de strijd tegen het water als vertrekpunt nemen, maar die daarna vooral verder gaan en zoeken naar vernieuwende manieren om op slimme wijze samen te

11 februari 2009 Karla Peijs (midden) tussen leden van genomineerde teams, links van Karla Peijs jurylid Jan Stuip

in de Zuidwestelijke delta al hebben ingezet, en waaraan de teams van young professionals nu een belangrijke bijdrage leveren. Met sterke projectideeën die vaak

‘Er zijn projectideeën bij met wereldwijde potentie.’

niet alleen voor onze eigen delta interessant zijn, maar die wereldwijd potentie hebben. Want laten we niet vergeten dat het grootste deel van de wereldbevolking in deltagebieden leeft. Niet zelden in streken waar relatief weinig kennis is over hoe men op een veilige manier met het

boekje DWA Monique.indd 2

daarbuiten roep ik bij deze op om nu al

jonge talenten die met zoveel energie en plannen voor de Delta Water Award! Op het moment dat ik dit voorwoord schrijf, weet ik zelf nog niet wie de winnaars

Karla Peijs

Commissaris van de Koningin

zijn, maar wat mij betreft hebben alle zes genomineerde teams een prestatie van formaat geleverd waarmee ik ze van harte feliciteer. De provincie Zeeland en haar partners zijn trots op de resultaten en gaan serieus onderzoeken welke plannen de Zeeuwse delta kunnen versterken. Ik kijk nu al uit naar de volgende editie

10-11-2009 10:36:37


Deze eerste Delta Water Award is voor de provincie en haar partners van grote betekenis.

maatregelen voor alle laaggelegen

goed dat hieraan door de nieuwe gene-

delen van ons land. Hoe die veiligheid te

ratie wetenschappers zo ruim aandacht

bereiken en hoe die in de veranderende

is besteed. Ik zal mij er op mijn beurt voor

klimatologische omstandigheden te rea-

inzetten dat de ontwerpen en innova-

Niet alleen door de prikkelende plannen

liseren, is allang niet meer een zaak van

ties ook daadwerkelijk hun weg vinden.

uitsluitend civiel-technische oplossingen.

Zo gaan de Provincie Zeeland en haar

Door de ecologische problemen, die het

partners serieus bekijken in hoeverre de

neveneffect zijn van de Deltawerken, zijn

bedachte initiatieven ingepast kunnen

we anders over water gaan denken. Henk

worden in het uitvoeringsprogramma

Saeijs, oud-directeur-hoofdingenieur van

Zuidwestelijke Delta. Daarnaast hoop ik

Rijkswaterstaat in Zeeland, liep voorop

dat de Hogeschool Zeeland de projecten

in de moderne benadering die water

als casussen voor de studie aan de Delta

niet meer als vijand ziet, maar in plaats

Academy zal kunnen gebruiken. Op die

daarvan als bondgenoot. Hij zei: ‘Moeder

manier inspireren de jonge talenten

natuur is de beste ingenieur!’ Daar

van vandaag hun aanstaande collega-

sluiten de inzendingen voor de award

waterwerkers van morgen!

die de prijsvraag heeft opgeleverd, maar ook doordat de jonge waterwerkers op deze manier betrokken zijn bij onze Zuidwestelijke delta en bij de uitdagingen waar wij voor staan. Op hun beurt, begrijp ik uit de interviews in deze uitgave, zijn de deelnemers ook extra gemotiveerd en geïnspireerd geraakt door de ontwikkelingen in Zeeland. Zo brengen we elkaar op een hoger plan. Laat dat nu net onze bedoeling met deze prijsvraag zijn!

prachtig bij aan.

De Delta Water Award komt als idee voort

Wat mij als gedeputeerde van Water,

uit de Hogeschool Zeeland en is nu ook verbonden aan de nieuwe Delta Academy. Deze prijs en opleiding sluiten aan bij vele andere initiatieven waarmee de provincie en haar partners toekomstgerichte proefprojecten ondersteunen. Veiligheid staat daarbij voorop. Dat geldt niet alleen voor Zeeland; de voorstellen van de Deltacommissie betreffen ingrijpende

Natuur én Landschap is opgevallen, is dat er bij een aantal teams nadrukkelijk aandacht is geweest voor de vormgeving van het landschap. Dat is een belangrijk

Frans Hamelink Voorzitter Stuurgroep Delta Water Award,

innovaties ook daadwerkelijk hun weg vinden.’

Gedeputeerde Provincie Zeeland

item, waar nog te vaak aan voorbij wordt gegaan. Een klimaatbestendig veilige, ecologisch veerkrachtige, economisch vitale toekomst vraagt ook om een sterke, eigentijdse vormgeving. Het doet me

‘Enthousiaste jonge waterwerkers voelen zich betrokken bij de Zuidwestelijke Delta. Zo brengen we elkaar op een hoger plan’ boekje DWA Monique.indd 3

‘Ik zet me ervoor in dat

Op de foto: Frans Hamelink (rechts) met projectleider Ruben Akkermans tijdens de nominatiebijeenkomst.

10-11-2009 10:36:40


Grevelingen: van Meer naar Delta

winnaar eerste prijs boekje DWA Monique.indd 4

10-11-2009 10:36:47


Zeeland is het land van schorren, slikken en getijden. Van landbouw, recreatie en natuur. Zeeland is ontgonnen, ingepolderd, bedijkt, en van duinen voorzien door haar inwoners. Al deze ingrepen hebben weliswaar geleid tot een veiliger gebied, maar de regio kent ook de nodige vraagstukken. Zo heeft Zeeland behoefte aan een verbeterde ecologische omstandigheden en aan een betere waterkwaliteit. Daarnaast verslechtert de regionale economie door de stagnatie van de bevolkingsgroei en het toerisme. Er bestaat een vurige wens Zeeland haar eigen identiteit terug te geven door het oorspronkelijke delta-karakter te versterken. ‘Grevelingen: van Meer naar Delta’ wil de Zuidwestelijke Delta een impuls geven op zowel economisch als ecologisch vlak. Daarbij wordt geput uit de historie van de Zuidwestelijke Delta, door de dynamiek terug te brengen in de delta en door land en water te verbinden. In de regio spelen al verschillende initiatieven op het gebied van verbetering van de waterkwaliteit, maar de koppeling met een achterliggende bredere visie ontbreekt vaak. In dit plan is gekozen voor een integrale aanpak. Alle belangen en plandelen zijn afzonderlijk bekeken en monden uit in een totaaloplossing. Het plan is bewust uitgewerkt voor twee specifieke gebieden: het Grevelingenmeer en het Volkerak. In de toekomst kan de Delta verder worden vergroot door een verbinding te maken met de Oosterschelde. Een belangrijk onderdeel van het plan is het toelaten van een beperkt getij in deze gebieden ter verbetering van de waterkwaliteit en natuurwaarden. Verschillende visies en studies hebben hierbij als leidraad gediend. De terugkeer van het getij biedt goede mogelijkheden voor de recreatie in het gebied. In het plan is de bewuste keuze gemaakt om de recreatie te spreiden over het gehele plangebied

s

en niet langs de kust te centreren. Deze keuze om specifieke functies toe te kennen aan onderdelen in grootschalige gebieden is uniek in Nederland.

door: BAM Infraconsult AM Deltares

Om een beperkt getij in het gebied te realiseren, zijn de volgende, stapsgewijze ingrepen nodig: 1. Aanpassing Brouwersdam met 2 doorlaatsluizen en een getijdecentrale; 2. Aanpassing Grevelingen door aanleg van een doorlaat; 3. Aanpassing randen Grevelingen en Volkerak; 4. Aanleg voorzieningen als zeejachthaven, getijdehavens en extra voorzieningen op de eilandjes in de Grevelingen en Volkerak. Het plan sluit op meerdere punten goed aan op het onlangs gepresenteerde advies van de Deltacommissie. Het gekozen tijdspad loopt parallel aan de eerste fase van het nieuwe Deltaprogramma (2010 - 2040), wat de juridische en financiële haalbaarheid van het plan sterk vergroot. Een integraal plan voor de herinrichting van een gehele regio vereist een breed draagvlak. Daarom is een korte vragenlijst verstuurd naar vijftig belanghebbenden, variërend van beleidsmakers tot natuurorganisaties en van horeca-exploitanten tot vissers en bewoners. De resultaten zijn in het uiteindelijke plan verwerkt. ‘Grevelingen: van Meer naar Delta’ biedt niet alleen een innovatief, maar ook een verleidelijk perspectief voor heel Zeeland!

...innovatief en verleidelijk perspectief voor heel Zeeland...

boekje DWA Monique.indd 5

10-11-2009 10:36:52


... maatschappelijk draagvlak door vijftig belangengroepen uit de omgeving een vragenlijst te sturen...

Martijn Meijer

BAM Infraconsult, teamlid ‘Grevelingen: van Meer naar Delta’:

‘Mijn twee collega-waterbouwkundig ingenieurs en ik waren al bekend met de regio, als zeilers en als voormalige inwoners van de Zuidwestelijke Delta. We waren dus ook min of meer bekend met de problemen met de waterkwaliteit en de matige recreatieve kwaliteit van het kustgebied. Onze ervaring: je beleeft het water eerder als een statisch, brak meer dan als een dynamisch kustwatergebied. En je komt overal grote waterbouwkundige constructies tegen die het gebied op slot zetten. In ons plan willen wij het gebied letterlijk ontsluiten en zo de waterkwaliteit, economie en recreatie in het gebied versterken.’

Getijdehaven

boekje DWA Monique.indd 6

10-11-2009 10:37:08


Integraal plan

op termijn een verbinding voor met de

we een deelplan, om een zandbank om

‘Vanaf het begin was onze inzet: een

Oosterschelde, waarbij de Delta nog

te toveren tot een eiland voor de kust,

integraal langetermijnplan voor de

verder wordt uitgebouwd. En bieden

uiteindelijk hebben laten vallen.’

regio. We zijn daarom bewust op zoek

bijvoorbeeld innovatieve oplossingen

gegaan naar aanvullende expertises.

als de ‘eco-lodges’, eenvoudige gastver-

Duidelijke stappen

Al snel kwam een ecologe van Deltares

blijven dicht bij de natuur. Die kunnen

‘Ons plan beslaat veertig jaar en mikt

met specifieke kennis over de Delta

mogelijk gerealiseerd worden op de

dus op de lange termijn. Juist daarom

het team versterken. Ons zusterbe-

zandbanken, die binnen het slikkenge-

hebben we veel aandacht besteed aan

drijf AM Vastgoed leverde de nodige

bied ontstaan als gevolg van het getij.

de fasering. In vier heldere stappen, van

kennis op het terrein van gebieds- en

de aanpassing van de Brouwersdam

conceptontwikkeling. En LOLA land-

Bsik-programma ‘Delft Cluster’

en de Grevelingen tot de aanleg van

schapsarchitects stond garant voor de

‘Het ondersteunende Bsik-programma

recreatieve voorzieningen.

verbeelding van onze plannen en een

‘Delft Cluster’ leerde ons de belang-

De werkzaamheden worden goed op

inzichtelijke presentatie.’

rijke les: zorg voor zoveel mogelijk

elkaar afgestemd, zodat de hinder voor

maatschappelijk draagvlak voor dit

de direct betrokkenen minimaal is.’

Oplossingen

meerjarenplan, dat een gehele

‘We waren het er gauw over eens dat

regio betreft. Die suggestie indachtig

Meer informatie:

het gebied De Grevelingen die uit-

hebben we een vragenlijst aan vijftig

Martijn Meijer, 06 – 291 21 831

dagingen bood waar we naar op zoek

belangengroepen gestuurd, van jacht-

waren. Geleidelijk aan breidde het plan

haveneigenaren tot beleidsmakers. We

zich uit, zowel in het gebied dat wordt

hebben deze resultaten gebruikt bij de

bestreken als in de geboden oplossin-

verdere ontwikkeling van ons plan. Het

gen. Zo stellen we in het huidige plan

heeft er onder andere toe geleid dat

Sluis en haven Brouwersdam vanaf de zee

Martin Meijer

Elaboration getijdehaven

Bsik-programma

De Nederlandse overheid heeft maatregelen genomen om innovatiekansen in Nederland beter te benutten. Het Besluit Subsidies Investeringen Kennisinfrastructuur (Bsik) is daar één van. Bsik is een breed opgezet, nationaal stimulerings-programma voor onderzoek, waarmee Nederland haar fundament voor de toekomst wil versterken. De Delta Water Award heeft de genomineerde teams gekoppeld aan passende Bsikprogramma’s. Lees meer over het Bsik-programma op www.senternovem.nl

boekje DWA Monique.indd 7

10-11-2009 10:37:14


Van Zoute Vijand naar Zilte Vriend

winnaar tweede prijs boekje DWA Monique.indd 8

10-11-2009 10:37:20


De laatste jaren is zeespiegelstijging een hot issue. Bodemdaling daarentegen krijgt veel minder aandacht. Onterecht, want de gevolgen versterken elkaar, zowel bij hoogwaterveiligheid als bij de verzilting van landbouwgronden. Met een uitgekiend rotatiesysteem wordt het zoute water, traditioneel de vijand, getemd. Door laag gelegen polders tijdelijk terug te geven aan de natuur kan sediment uit het water gevangen worden. Bodemdaling wordt zo omgezet in bodemstijging, het zogenaamde ‘oppolderen’. Als het laaggelegen gebied hoog genoeg ligt, kan het weer in gebruik worden genomen voor gangbare landbouw. Zo werkt zout water mee aan het oppolderen en de instandhouding van zoete landbouw: van zoute vijand naar zilte vriend! De landbouw krijgt een impuls, in plaats van gronden waarvan de kwaliteit afneemt door steeds meer zoute kwel, komen nieuwe gronden met vruchtbaar slib beschikbaar. De agrarische opbrengst van deze gronden is hoger dan de opbrengst in polders die langer geleden van het water zijn afgescheiden. Ook natuurontwikkeling krijgt een impuls. Laaggelegen polders komen in contact met water dat sediment bevat en er ontstaan jonge schorren. Dit zijn belangrijke gebieden waar vogels fourageren. Deze schorren ontwikkelen zich op natuurlijke wijze tot hoge schorren. Hiermee gaat de voedselwaarde voor steltlopers achteruit. In de volgende fase van de rotatie komen weer nieuwe gronden beschikbaar voor de ontwikkeling van jonge schorren.

s

De hoogwaterveiligheid wordt groter doordat een brede zone wordt ingezet voor de kustverdediging. Op de eerste dijk verliezen de golven hun kracht, de tweede dijk is de uiteindelijke bescherming van het achterliggende land.

door: CSO adviesbureau voor Milieu, Ruimte en Water, CLM Onderzoek en Advies H+N+S Landschapsarchitecten

Het plan ‘Van Zoute Vijand naar Zilte Vriend’ sluit aan bij de Zeeuwse traditie van landaanwinning en versterkt de regionale identiteit. De dynamiek die Zeeland kenmerkt, krijgt een plaats in het landschap!

...zout water werkt mee aan het ‘oppolderen’ en de instandhouding van zoete landbouw...

boekje DWA Monique.indd 9

10-11-2009 10:37:23


Henriette Stoop

CSO Milieuadviesbureau BV, teamlid ‘Van Zoute Vijand naar Zilte Vriend’ :

...het Wereld Natuur Fonds heeft beloofd mee te helpen met de realisatie, zodra we een gebied hebben gevonden waar we kunnen experimenteren...

‘Bij CSO lag er geen plan op de plank, maar een aantal van onze mensen is bij elkaar gaan zitten en één ding was zeker: aan ideeën geen gebrek! Uiteindelijk hebben we gekozen voor het onderwerp bodemdaling. Zeespiegelstijging krijgt veel media aandacht, maar mensen die zich met bodemdaling bezighouden, voelen zich nog vaak roependen in de woestijn. We vinden het hoog tijd om dit belangrijke onderwerp onder de aandacht van een breder publiek te brengen.’ Perfecte aanvulling ‘Als je in Zeeland iets op het land wilt

Zeeuwse natuur

primaire waterkering

schor- zilte gewassen en cultuur

Door natuurlijke sedimentatieprocessen wordt het land opgehoogd

boekje DWA Monique.indd 10

10-11-2009 10:37:25


doen, krijg je al snel met landbouw te

een ‘golf’ aan nieuw materiaal binnen,

Enthousiasme vasthouden

maken. Daarom zochten we contact

dat zich moest ‘settelen’.

‘Met een aantal componenten kunnen

met CLM, een bureau dat sterk gericht

Sommige ideeën die al enigszins

we wel snel aan de slag. Wij willen alle

is op duurzame landbouw.

neergeslagen waren, warrelden met

partijen om de tafel krijgen om

Dit was een perfecte aanvulling op

een volgende golf weer op of spoelden

wederzijds vertrouwen op te bouwen.

onze -voornamelijk geografische-

er zelfs weer uit.’

En we vinden het belangrijk om de

expertise.

Martin Meijer

betrokkenheid en het enthousiasme Van knelpunt naar kans

vast te houden. Het Wereld Natuur

Bsik-programma ‘Klimaat voor Ruimte’

‘Door gesprekken met agrariërs en

Fonds heeft beloofd mee te helpen

en Innovatienetwerk

andere mensen in Zeeland is ons plan

met de realisatie zodra we een gebied

Via het Bsik-programma ‘Klimaat voor

geëvolueerd. We begonnen te ontwer-

hebben gevonden waar we kunnen

Ruimte’ en het Innovatienetwerk kwa-

pen voor een concrete locatie binnen

experimenteren, dat geeft ons de kans

men we in contact met deskundigen

een gebied met knelpunten. Nu staat

ons plan in de praktijk te toetsen.’

uit alle disciplines: techniek, natuur

er een breed concept dat we kunnen

en aquacultuur. Met hun bijdragen

inzetten waar de mogelijkheid zich

Meer informatie

konden we onze plannen verder

voordoet. We zien in dat we het plan

Henriette Stoop, 06 – 227 62 055

ontwikkelen. Ook twee enthousiaste

niet binnen een of twee jaar kun-

landschapsarchitecten van H+N+S zijn

nen realiseren. Maar als we rekening

aangehaakt.’

houden met gevoelens en emoties,

nieuwe contactzone tussen land en water en zoet en zout water teamleden van Van Zoute Vijand naar Zilte Vriend, rechts: Henriette Stoop

blijken de meeste gesprekspartners ‘Het plan vormde zich in golven,

achter het concept te staan en goed

vergelijkbaar met ons onderwerp:

mee te kunnen denken over het plan en

sedimentvorming. Elke keer kwam er

de praktische toepassing.’

Gras of akkerland

boekje DWA Monique.indd 11

Sluiten waterinlaten

Zilte gewassen, overgang zout - zoet

10-11-2009 10:37:28


Tidal Economy

winnaar derde prijs boekje DWA Monique.indd 12

10-11-2009 10:37:30


s

De kwaliteit van onze Zuidwestelijke Delta staat onder druk, zowel fysiek als maatschappelijk. Dat vraagt om innovatieve oplossingen die zorgen dat de Delta ook in de toekomst leefbaar en duurzaam blijft. ‘Tidal Economy’ gebruikt de kracht van het getij voor een nieuwe, duurzame manier van werken en leven. Het plan beschrijft een aantal projecten die bijdragen aan een transitie naar een Tidal Economy: het Tij-ater, het getijdenpad, getijdenenergie en autarkie, en zout-zilte agrarische productie. Binnen het plan ‘Tidal Economy’ passen zowel bestaande ideeën als nieuwe ideeën. Bovendien biedt het plan ruimte voor de inbreng van bewoners en gebruikers van de Delta en is het ‘exporteerbaar’ naar andere delta’s in de wereld. De transitie naar een Tidal Economy verloopt stapsgewijs. Als eerste concrete project is de Getijdenterrasdijk uitgewerkt. Deze getijdenterrasdijk bestaat uit een reguliere dijk, met aan de zeezijde diverse terrassen. Deze terrassen bieden, afhankelijk van de getijhoogten, ruimte aan verschillende functies, zoals natuur, aquacultuur, (zilte) landbouw en recreatie. De terrassen dragen bij aan de basisfunctie van deze dijk: veiligheid bieden. Een maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) laat zien dat de getijdenterrasdijk een hoogwaardig alternatief biedt voor reguliere dijkversterking. De getijdenterrasdijk vormt zo de verbinding tussen het water, de dijk en het binnendijkse gebied. En tussen het veiligheidsbelang en andere lokale belangen. Een kansrijke locatie voor de getijdenterrasdijk is Yerseke. Een dergelijke dijk past goed bij de ambitieuze toekomstvisie van de Gemeente Reimerswaal. Bovendien kan de dijk een bijdrage leveren aan het versterken en uitbreiden van de lokale schaal- en schelpdiersector en de recreatie. Bij de keuze van de locatie, het ontwerp en de invulling is onder andere rekening gehouden met de huidige natuurwaarden,

door: ARCADIS TU Eindhoven RU Nijmegen

wensen van mogelijke initiatiefnemers (Gemeente Reimerswaal, Firma Roem van Yerseke) en juridische eisen (Natura 2000, lokale ruimtelijke ordening). Ook is gekeken naar de robuustheid van de dijk bij klimaatverandering en zeespiegelstijging en de flexibiliteit van de inrichting van de dijk (de dijk is modulair opgebouwd). Bovendien is aandacht besteed aan de maatschappelijke en bestuurlijke haalbaarheid. Het proces van meningsvorming, planvorming en betrokkenheid wordt van doorslaggevend belang. De getijdenterrasdijk wordt open en in samenspraak met de Deltabewoners en Deltabestuurders verder ontwikkeld. Om de mogelijkheden van ‘Tidal Economy’ optimaal te benutten, wordt een ‘Patent Pool Tidal Economy’ in het leven geroepen. In deze Pool komen diverse partijen overeen om (innovatieve) ideeën in te brengen, eventueel verder te ontwikkelen, in te zetten en waar mogelijk toe te passen in concrete projecten. Open innovatie kan de ontwikkeling op het gebied van Tidal Economy versnellen en versterken en deze aanpak tot één van de duurzaamheidpijlers van de Zuidwestelijke Delta maken.

...leven met de kracht van het getij...... boekje DWA Monique.indd 13

10-11-2009 10:37:31


Getijdeterrasdijk in vogelvlucht

Martijn de Jong

ARCADIS, teamlid ‘Tidal Economy’:

‘ARCADIS streeft ernaar om haar young professionals snel en op een leuke, praktijkgerichte manier op te leiden en te leren netwerken. De Delta Water Award kwam daarom als geroepen. Eerst hebben wij jongeren, samen met senioren binnen ARCADIS, de Radboud Universiteit en de Technische Universiteit Eindhoven, gebrainstormd over mogelijke concepten. En al snel een heldere focus bepaald: een haalbaar plan voor de Zuidwestelijke Delta, waarbij de economische ontwikkeling

...plan is opgenomen in de toekomstvisie van gemeente Reimerswaal...

hand in hand gaat met de ontwikkeling van andere gebruikswaarden. Een duurzaam plan, met veel aandacht voor de implementatiefase en het creëren van draagvlak!’

Recreatiedijk

boekje DWA Monique.indd 14

10-11-2009 10:37:58


Bsik-programma ‘Leven met Water’

op de Hogeschool Zeeland, bleek erg

nemen in de ‘Task Force Getijdenterrasdijk

‘Vanuit diezelfde focus hebben we bewust

nuttig en hielp ons om het eindplan nog

Yerseke’. De gemeente Reimerswaal heeft

een multidisciplinair team samengesteld.

concreter te maken.’

om praktische redenen nog niet onderte-

Hulp van buitenaf kregen we door de

kend, maar ons plan wel opgenomen

koppeling aan het Bsik-programma

Snel de boer op

in hun toekomstvisie. Er is dus concreet

‘Leven met Water.’ De onderlinge kruis-

‘Veel innovatieve projecten stranden voor

draagvlak voor!’

bestuiving gaf een goed inzicht in de

de uitvoeringsfase. Daarom stond bij ons

vele aspecten en belangen waarmee je

vanaf het begin de basale vraag centraal:

Op naar een Tidal Economy

rekening moet houden bij het bedenken

‘Wat wil de Zeeuw zelf?’ en zijn we met

‘De Getijdenterrasdijk zien wij als

van een levensvatbare oplossing. Zo bleek

ons plan de boer opgegaan. De gemeente

een eerste stap op weg naar een Tidal

bijvoorbeeld dat de ontwikkeling van een

Reimerswaal vindt het idee prachtig pas-

Economy waarmee de Zuidwestelijke

Getijdenterrasdijk met robuuste barrières

sen binnen hun toekomstvisie. Ook het

Delta zich op de wereldkaart kan zetten.

vanuit technisch oogpunt wenselijk kan

schelpdierbedrijf Roem van Yerseke is zeer

Een Getijdenterrasdijk zou ook een

zijn, maar vanuit ecologisch en recreatief

enthousiast en wil graag meedoen aan

belangrijke bijdrage kunnen leveren aan

oogpunt absoluut niet.’

een toekomstige pilot. Zij staan te

de acceptatiegraad van ontpolderings-

springen om een plan voor een productie-

projecten. Immers, de streek krijgt ook een

Eb en vloed

methode in de buitenlucht, met gebruik-

economisch belang.’

‘De fase van idee naar concreet plan

making van vers getijdewater.’

kende een lange doorlooptijd en had nog

Meer informatie:

het meest weg van een getijdenbeweging:

Intentieverklaring

piekmomenten afgewisseld door ‘laag tij’-

‘Met Roem van Yerseke en een aantal

periodes. Een van die hoogtijmomenten,

andere private en publieke partijen is een

de tussentijdse presentatie van het plan

intentieverklaring opgesteld om deel te

Martijn de Jong, 06 – 507 36 643

Yerseke profiel 2015

Team Tidal Economy, geheel rechts: Martijn de Jong

boekje DWA Monique.indd 15

10-11-2009 10:38:09


Juryvoorzitter David Luteijn:

‘De kwaliteit verdient h Toen wij vorig jaar als jury aantraden, schatten wij in dat er voor deze eerste Delta Water Award zo’n tien teams zouden worden voorgedragen vanuit de vakwereld. Wij hadden voor ogen om daar vervolgens drie tot vier teams van te nomineren. Echter, we werden zeer positief verrast door het grote enthousiasme en het krachtige deelnemersveld dat zich aandiende: maar liefst twintig teams verschenen aan de startlijn. Van de twintig projectideeën die in januari 2009 werden ingediend, sprongen er zes uit die wij hebben genomineerd voor de eindstrijd. Van februari tot half oktober 2009 is door deze zes teams een geweldige inspanning verricht om van projectidee tot verder uitgewerkt projectplan te komen. Voor ons als jury was het een hele opgave om de uiteenlopende prestaties te wegen en te vergelijken omdat ieder team zijn eigen focus en aanpak had. Zo was het team dat uiteindelijk tweede is geworden ‘Van Zoute Vijand naar Zilte Vriend’, wel het team dat wij als het meest innovatief en origineel hebben beoordeeld. Een plan dat het ons

‘Het plan ’Grevelingen: van Meer naar Delta’ is het sterkst, omdat hier een interdisciplinair team gezamenlijk oplossingen voorstelt voor een reëel probleem in onze Delta.’

boekje DWA Monique.indd 16

inziens verdient om meegenomen te worden als we naar vernieuwende methoden zoeken om met onze polders in de Zuidwestelijke Delta om te gaan. Ook de derde prijswinnaar mocht op zeer veel waardering van de jury rekenen. Ik schat in dat de Getijdenterrasdijk uit het voorstel ‘Tidal Economy’ daadwerkelijk een verrijking kan betekenen voor het vernieuwen van onze dijken en de wijze waarop we

10-11-2009 10:38:13


nt het om serieus genomen te worden’ het concept dijk in de toekomst benaderen. Kijkend naar de

Namens de jury rest mij te zeggen dat het een voorrecht

brede criteria die we van te voren hadden bepaald, was het

was om getuige te mogen zijn van de ideeënkracht van deze

plan ‘Grevelingen: van Meer naar Delta’ het sterkst, omdat

jonge generatie waterwerkers. Wij wensen hen alle succes

hierin een combinatie van disciplines samen kwam in het

toe bij de realisatie van hun huidige en toekomstige ideeën!

oplossen van een reëel probleem in onze Delta. Weliswaar zijn er ook door Rijkswaterstaat al onderzoeken in dezelfde richting gaande, maar juist het aansluiten bij die praktijk en de haalbaarheid van het doortimmerde plan, gaf de doorslag. Mede namens mijn collega juryleden, roep ik de overheden en bedrijven die werken aan de inrichting van de Zuidwestelijke Delta op om serieus met de young professionals van de genomineerde teams in gesprek te gaan. De studies en plannen die voortkomen uit deze Delta Water Award hebben de kwaliteit en potentie om serieus genomen te worden en kunnen van belang zijn voor de waterwerken van de toekomst! Van harte hopen wij als jury dat de plannen van nu over een aantal jaar daadwerkelijk onderdeel zijn van onze vernieuwde Zuidwestelijke Delta. Want zo’n award en de

David Luteijn

Juryvoorzitter Delta Water Award

De jury voor de Delta Water Award 2009 bestond naast juryvoorzitter David Luteijn uit: Jan Stuip Marcel Stive Yttje Feddes

Juryvoorzitter David Luteijn (midden)

Geert Teisman Patrick Meire Het volledige juryrapport kunt u downloaden op www.deltawateraward.com

bijbehorende studiereis zijn prachtig, maar veel mooier is natuurlijk het scenario waarbij de plannen daadwerkelijk het levenslicht zien! Wat zou dit een prachtige motivatie zijn voor de talenten van de toekomst die nu op hun beurt overwegen om mee te dingen naar de nieuwe Delta Water Award van 2011!

boekje DWA Monique.indd 17

10-11-2009 10:38:15


De Kracht van de Kreek

genomineerd De hier gepresenteerde plannen zijn in alfabetische volgorde in deze uitgave opgenomen.

boekje DWA Monique.indd 18

10-11-2009 10:38:21


De zee is in de Zeeuwse Delta nergens ver weg, maar binnen de dijken zie je dat niet. Het getij en het zout zijn buitengesloten, terwijl de kreken eeuwenlang voor dynamiek en bedrijvigheid in Zeeland hebben gezorgd. Kreken zijn nu bijna overal afgedamd en verscholen in het polderlandschap. ‘De Kracht van de Kreek’ brengt eb en vloed weer terug in het hart van Zeeland, brengt de kreken weer tot leven en vormt daarmee een zichtbare eerste stap naar leven met zout water. ‘De Kracht van de Kreek’ verandert de harde grens tussen water en land in een bijzonder overgangsgebied met nieuwe functies aan de kreek: unieke woonvormen, cultuurhistorie, zilte landbouw, educatie en recreatie. De kreek wordt hiermee een zichtbare ambassadeur van de deltadynamiek. Het concept is met succes toegepast bij drie kreken op verschillende Zeeuwse eilanden: in Zierikzee met een zichtbare getijdentuin nabij het stadshart; in Colijnsplaat als hotspot voor het ontwikkelen en beleven van zilte agrarische technieken en een moderne variant van een historische getijdenmolen; en in St. Maartensdijk met een herstelde verbinding tussen de oude haven en de zee en woningen ‘met de voeten in de kreek’. Er zijn veel meer kreken die zich kunnen ontwikkelen tot parels van de Delta. De kreken bevinden zich bij voorkeur nabij een woonkern, zodat de beleefbaarheid groot is. Met economische of maatschappelijke dragers, zoals een wellness center of speelse getijdentuin, kunnen de kreken zich ontwikkelen tot (toeristische) trekpleisters. Dit zijn de economische of maatschappelijke dragers van de kreek en omgeving. Als het concept aanslaat, wordt de kreekontwikkeling opgeschaald.

door: Tauw

‘De Kracht van de Kreek’ is dé stap naar Leven met Water dankzij vier karakteristieke elementen: • Kenmerkend - Kreken zijn wijdverspreid in Zeeland en zeer kenmerkend voor het deltalandschap. Waterbewustzijn wordt gecreëerd met een element waar Zeeland zich in herkent en mee kan onderscheiden; • Concreet - Het concept ondersteunt en stimuleert beleid en visie met concrete ingrepen. De weg naar leven met water wordt daardoor zichtbaar, herkenbaar en tastbaar; • Haalbaar - Door een kleinschalige, bottom-up benadering wordt draagvlak gecreëerd, wat de slagingskans ten goede komt.

d

Schaalvergroting komt voort uit enthousiasme van de betrokken gebruikers; • Kansrijk – Bedreigingen voor de Delta worden omgebogen naar mogelijkheden en kansen. De kreek fungeert als drager van nieuwe economische activiteiten en combineert beleidsopgaven met deltakwaliteit. Het concept achter ‘De Kracht van Kreek’ heeft volop potentie. Dat de aanpak werkt, blijkt uit de gebiedssessies die het afgelopen jaar zijn georganiseerd. Het leidt tot een Delta waar bewust met de kansen van het gebied wordt omgegaan. Een Delta vormgegeven door en voor alle Zeeuwen. Bewoners die waterbewust zijn en met trots naar hun kreken kunnen kijken. De Kreek start klein en houdt de deur open voor alle partijen. De Kreek eindigt groots, gesteund door alle partijen!

...kreek als zichtbare ambassadeur van de deltadynamiek...

boekje DWA Monique.indd 19

10-11-2009 10:38:24


Jikke Balkema Tauw, teamlid ‘De kracht van de kreek’:

...gemeente Schouwen-Duiveland heeft door ons plan de uitvoering van één van de opgaven voor de Kaderrichtlijn Water vervroegd naar 2010...

‘Na de eerste brainstormfase hebben we meteen contacten aangeknoopt met zo’n twintig mensen bij de lokale overheid, Rijkswaterstaat en natuurorganisaties. We vonden het belangrijk om onze ideeën al in een vroeg stadium te toetsen, met name op de inhoudelijke haalbaarheid en op mogelijke locaties voor ons plan.’ Van klein naar groot ‘Op basis van die input en eigen onderzoek hebben we de kreken met ontwikkelmogelijkheden in beeld gebracht en zijn we via een aantal selectierondes uitgekomen op drie

Krachtige kreken in 2053

kansrijke locaties: in Zierikzee,

Veel kreken

maken licht werk boekje DWA Monique.indd 20

Parels van de delta

Verleden als sleutel voor de toekomst

10-11-2009 10:38:30


Colijnsplaat en St. Maartensdijk. In

afhangt van de betrokken partijen. Om

mate. Zo reageerde een inwoner van

deze plaatsen zijn we met vier direct

dit goed te kunnen organiseren heb-

St. Maartensdijk als volgt: ‘Laat het

betrokken partijen met uiteenlopende

ben we, mede ondersteund door het

getij maar het centrum inkomen. Dan

achtergronden om de tafel gegaan.

Bsik-programma ‘Leven met Water’, veel

wordt onze mooie, oude binnenhaven

Achterliggend idee bij deze gesprek-

aandacht besteed aan de procesmatige

weer nieuw leven ingeblazen!’

ken én bij ons plan als geheel was:

kant van ons plan.’

klein beginnen, groot eindigen. Want

Vruchten plukken

je kunt het zoute water niet in één

Water omarmen

‘Beginnend met lokale en wellicht op

keer Zeeland binnenhalen, dat vraagt

‘Onze stapsgewijze aanpak van klein

het eerste oog bescheiden initiatieven,

een nieuwe manier van denken en een

naar groot heeft grote voordelen. Een

bereik je stukje bij beetje echte water-

lange adem.’

geslaagd klein initiatief genereert van-

bewustwording en draagvlak. Daar pluk

zelf enthousiasme om het verder uit te

je in de toekomst zeker de vruchten

Bsik-programma ‘Leven met Water’

bouwen of elders op te starten. Maar

van, als grootschalige ingrepen nodig

‘In ‘De kracht van de kreek’ staat haal-

ook nu al blijkt er veel enthousiasme

blijken om de gevolgen van bijvoor-

baarheid voorop. Daarbij gaat het niet

onder lokale overheden én onderne-

beeld klimaatswijzigingen het hoofd te

alleen om technische uitvoerbaarheid,

mers. De gemeente Schouwen-

kunnen bieden.’

maar ook of het proces slim is inge-

Duiveland heeft bijvoorbeeld, naar

richt en toelaat dat direct betrokkenen

aanleiding van de gesprekken met ons

Meer informatie

invloed kunnen uitoefenen en kunnen

team, de uitvoering van één van de

Jikke Balkema, 06 -127 11 345

bijsturen. Het eindbeeld van ons plan

opgaven voor de Kaderrichtlijn Water

is flexibel. We hebben intensieve en

vervroegd naar 2010. En wat ons nog

extensieve scenario’s in onze inzen-

het meest verraste: bewoners zelf

ding opgenomen, waarbij de keuze

‘omarmen’ het water in toenemende

St. Maartensdijk

boekje DWA Monique.indd 21

Zierikzee

Team de kracht van de kreek

Colijnsplaat

10-11-2009 10:38:40


Delta Energetic Recreation

genomineerd De hier gepresenteerde plannen zijn in alfabetische volgorde in deze uitgave opgenomen.

boekje DWA Monique.indd 22

10-11-2009 10:38:46


Het unieke deltalandschap van Zeeland vormt een oase van rust, ruimte en ontspanning in de zuidwestelijke regio. Maar het landschap staat vanuit verschillende invalshoeken onder druk. Klimaatverandering veroorzaakt zeespiegelstijging. In Zeeland betekent dit onder andere dat traditionele landbouw door verzilting onmogelijk wordt. Verandering is noodzakelijk. De mosselvisserij is op zoek naar ruimte en mogelijkheden voor aquacultuur op land. Zeeuwse specialisten zien mogelijkheden voor een samenwerking tussen beide sectoren. Veel gemeenten zijn echter bang dat dit het aanzicht van het platteland te radicaal verandert. De behoefte aan recreatiemogelijkheden in Zeeland neemt jaarlijks toe. Als antwoord hierop verschijnen steeds meer grootschalige bungalowparken. Veel Zeeuwen zien dat deze massale manier van ontwikkelen een bedreiging vormt voor het landschap. Particulieren of kleine bedrijven met goede ideeën voor kleinschalige recreatiemogelijkheden die beter passen binnen het Zeeuwse landschap lopen vaak vast in regelgeving. De ontwikkelingsstrategie van ‘Delta Energetic Recreation’ bundelt en faciliteert deze goede initiatieven. Zo ontstaat een optimale omgeving waarin ze elkaar versterken en wordt deze ‘Zeeland-experience’ een verbreding van de huidige recreatieve sector en een broedplaats voor kennis en educatie. Daarnaast laat het ontwerp zien dat kleinschalige bedrijven het Zeeuwse landschap niet aantasten maar juist versterken. Aquacultuur en zilte percelen gaan een symbiose aan met landschapsstructuren en natuur. Gebouwen worden duurzaam gebouwd en gaan op in het landschap. Het wordt de nieuwe norm voor toekomstige transformaties van het Zeeuwse landschap.

door: OKRA landschapsarchitecten MIXT urbanisme De Groene Ruimte

‘Delta Energetic Recreation’ omvat een ontwerp, in de vorm van een ruimtelijk framework, opgebouwd uit de functies energie, locale productie, ecologie en recreatie (verhouding naar gebied en locatie variabel). Maar biedt vooral een nieuwe motor in de vorm van een platform (onafhankelijk orgaan op de schaal van Provincie Zeeland) waar mensen met goede ideeën kunnen aankloppen en verder worden geholpen om hun droom (in samenwerking met andere partijen) te realiseren. De Zeeuwen

d

brengen zelf hun provincie een stap verder in de toekomst.

...een onafhankelijk platform waar mensen met goede ideeën kunnen aankloppen...

boekje DWA Monique.indd 23

10-11-2009 10:38:50


Bart Dijk

OKRA landschapsarchitecten, teamlid ‘Delta Energetic Recreation’:

‘Voor de Delta Water Award hebben we vanaf de vroegste start samenwerking gezocht met Mixst Urbanisme en De Groene Ruimte. Bureaus waarmee we voorheen ook succesvol samenwerkten. We maken gebruik van elkaars expertise en vormen zo een sterk team. Onze inzending voor de eerste ronde was vrij abstract. Hoe bundel je verschillende functies van

...naast bewoners en kleine ondernemers zijn ook natuurorganisaties, provincie en gemeentes enthousiast....

boekje DWA Monique.indd 24

het landschap zodat er een meerwaarde ontstaat, gericht op innovaties voor land en water.’ Breder en scherper ‘Aan de hand van het jurycommentaar is ons plan in de tweede fase verder

10-11-2009 10:39:00


fijngeslepen. Op atelierbijeenkomsten

naar tien andere contacten in de buurt.’

zetten we onze creatieve ideeën om in enthousiasmerende plannen.

met de Koninklijke Maatschap de Wilhelminapolder. Zo kan de enorme

Ideeën testen

kracht van alle partijen in Zeeland

‘Ons plan komt het best tot zijn recht

gebundeld worden. Want de Zeeuwen

Bsik-programma ‘Habiforum’

op de overgang van land naar zee. In

zijn een ondernemend volk. In plannen

Tijdens die bijeenkomsten werden we

verzilte gebieden bijvoorbeeld, waar

uit Den Haag wordt niet altijd rekening

ondersteund door Huibert Haccoû van

geen kostbare landbouwgrond hoeft te

gehouden met wat er onder de bevol-

Bsik-programma ‘Habiforum’. Dat was

worden opgeofferd. Naar zo’n plek zijn

king zelf leeft en in reactie daarop is

zeer nuttig: met veel kennis en meer

we dus op zoek gegaan. Uiteindelijk

een soort ‘eigenwijzigheid’ ontstaan.

afstand kon hij scherp toetsen. Hij hielp

is ons oog gevallen op een gebied bij

Een prima eigenschap voor innovatieve

het plan in een breder kader te trekken

Burgh Haamstede op Schouwen

ondernemers!’

en scherper te formuleren. Ook wees hij

Duiveland. Hier kunnen we onze ideeën

ons op nieuwe mogelijkheden.’

uitproberen. Het is de bedoeling dat

Goede spoor

het daarvandaan uitwaaiert over heel

‘Door wat wij in Zeeland horen en zien,

Zeeland.’

wordt de toekomst van ons plan steeds

Weten wat er leeft ‘Om het goed te laten landen, hebben

duidelijker. Naast bewoners en kleine

we in Zeeland veel mensen gesproken.

Enorme kracht

ondernemers zijn ook natuurorganisa-

Omdat ons plan bestaande initiatieven

‘Belangrijk voor het succes van ons

ties, de politiek, provincie en gemeentes

op het gebied van energie, lokale produc-

plan is een ontwikkelingsmaatschap-

enthousiast. We zitten op het goede

tie, recreatie en natuur bundelt, willen

pij, een samenwerkingsverband van

spoor.’

we weten wat er leeft. Contact leggen is

verschillende innovatieve onderne-

geen probleem: in elk gesprek met een

mers, de provincie, gemeenten en grote

Meer informatie:

ondernemer werden we doorverwezen

investeerders. Je kunt het vergelijken

Bart Dijk , 030 - 273 42 49

team Delta Energetic Recreation, links:Bart Dijk

boekje DWA Monique.indd 25

10-11-2009 10:39:10


Submaricultuur

genomineerd De hier gepresenteerde plannen zijn in alfabetische volgorde in deze uitgave opgenomen.

boekje DWA Monique.indd 26

10-11-2009 10:39:11


De Zeeuwse schelpdiervisserij is afhankelijk van de Waddenzee voor haar grondstof: het mosselzaad. Recentelijk zijn er forse beperkingen opgelegd aan de mosselzaadvisserij in de Waddenzee en de sector bevindt zich in een kritieke situatie. Een kans voor een goede oplossing wordt gevonden in de nieuwste kennis van ecosystemen op open zee. Onderzoek aan harde structuren (zoals palen van windmolens) op de Noordzee wijst uit dat daar een ongekende productiviteit van mosselen plaatsvindt. Mosselzaadinvang en mosselkweek op open zee kan de aanvoer van grondstof naar de Zeeuwse schelpdiervisserij waarborgen. Niet alleen mosselen groeien goed op harde structuren op zee. Er ontstaat meestal een zeer uitbundige levensgemeenschap. Al dat leven onder water trekt weer grote hoeveelheden vis. Door deze vis worden weer zeehonden, bruinvissen en vogelsoorten aangetrokken. Zo’n levensgemeenschap vormt daardoor een unieke plek voor sportduikers en andere natuurliefhebbers. ‘Submaricultuur’ draagt een oplossing aan voor de problemen van de Zeeuwse schelpdiervisserij door een offshore schelpdierkwekerij te realiseren die bestand is tegen de ruige omstandigheden op open zee. Door de kwekerij vanaf de start in te richten als (duik)recreatieplek, wordt voorzien in de behoefte van de honderdduizenden sportduikers en andere natuurliefhebbers die Zeeland jaarlijks bezoeken. Ook worden er dagtochten georganiseerd. Een dagtocht per boot om de weidsheid van de open zee te ervaren en zeehonden en bruinvissen in de kwekerij te zien, is een schitterende ervaring. ‘Submaricultuur’ brengt palen aan in de zeebodem waaraan korven bevestigd kunnen worden voor schelpdierkweek.

door: Bureau Waardenburg BWZ-ingenieurs, RU Groningen Stichting De Noordzee

Dit biedt gelegenheid voor mosselzaadinvang en mosselkweek, maar ook voor de kweek van platte oesters en Sint Jakobsschelpen. De Sint Jakobsschelp is een commercieel zeer interessante soort die nu nog niet in Nederland wordt gekweekt. Dit kan een belangrijke aanvulling zijn voor de Zeeuwse schelpdiersector.

d

‘Submaricultuur’ wordt een bijzondere en waardevolle omgeving waar recreatie en schelpdierkwekerij hand in hand gaan. Hiermee loopt het project voorop in het combineren van gebruiksfuncties op zee. Dit maakt het project uniek, spannend en actueel.

... een offshore schelpdierkwekerij die bestand is tegen de ruige omstandigheden op open zee...

boekje DWA Monique.indd 27

10-11-2009 10:39:11


...ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit vindt plan een kanshebber voor subsidie...

Wouter Lengkeek Bureau Waardenburg, teamlid ‘Submaricultuur’:

‘Het plan om duiken en mosselkweek te combineren, kwam niet uit de lucht vallen. Als marien ecoloog werk ik veel op de Noordzee en als duiker ben ik vaak in Zeeland te vinden. Daar kwam ik in aanraking met de problemen van de mosselvissers. Ook was mij bekend dat aan de pijlers van windmolens op zee een grote aangroei van mossels wordt geconstateerd. Er ontstaat daarbij een levendige onderwaterwereld , zoals ook ontstaat bij scheepswrakken.’ Succesvolle samenwerking ‘Dit te combineren leek een wild, maar goed idee. De uitnodiging van de

Mosselzaad

boekje DWA Monique.indd 28

Levensgemeenschap scheepswrak

10-11-2009 10:39:12


Delta Water Award gaf de mogelijkheid

Componenten combineren

dat hier ruimte voor komt, en vinden

om uit te zoeken of het idee ook haal-

‘Ons plan is uniek in het combineren

het plan een kanshebber voor subsidie.

baar zou zijn in de praktijk. Bij de eerste

van verschillende onderdelen die elders

Hoe lang de realisatie van ons plan in

informatiebijeenkomst kreeg ik de

ook worden toegepast. Zo wordt op

beslag neemt? Dat hangt helemaal af

indruk dat mijn plan goed paste, maar

open zee wel mosselzaad gevangen en

van de vergunningen en de invester-

dat het raadzaam was een samenwer-

in het buitenland worden schelpdieren

ingskosten. Er bestaat een kans dat er

kingsverband te vormen. Ons team met

in beschutte wateren gekweekt. Ook

een gebied op zee komt, waar op kleine

mensen van de Rijksuniversiteit

wordt in schelpdierkwekerijen hier en

schaal met dit soort innovatieve

Groningen, Bureau Waardenburg, Stich-

daar gedoken. Maar al die componen-

plannen kan worden gewerkt. Van dit

ting De Noordzee en BWZ-ingenieurs,

ten met elkaar combineren in de Neder-

soort initiatieven hangt het af. Dan

heeft het idee verder vormgegeven en

landse Noodzee is helemaal nieuw.’

kunnen we uitproberen of wat we

dat bleek succesvol: we konden door naar de finaleronde!’

Reefball:

betonnen structuur die nog meer leven aantrekt

hebben bedacht, ook in de praktijk Overheid is enthousiast

werkt.’

De toekomst van ons project ziet er dus Bsik-programma ‘TransForum’

veelbelovend uit. Eén van de grootste

Meer informatie:

‘Tijdens het hele traject hebben we

mosselkwekers van het land heeft in-

Wouter Lengkeek, 06 – 446 68 019

experts en wetenschappers betrokken

teresse in het project. Na 18 november

bij onze plannen, sommigen vanuit ons

gaan we er keihard tegenaan om het

eigen netwerk en anderen uit de kring

plan van de grond te krijgen. Behalve

van ‘TransForum’, het Bsik-programma

de mosselindustrie is ook de overheid

waaraan we werden gekoppeld. Zelf heb-

enthousiast. Medewerkers van het

ben we op internet mosselvissers gezocht

ministerie van Landbouw, Natuur en

die interesse hebben in innovaties.’

Voedselkwaliteit zouden graag zien

team Submaricultuur, midden-achter: Wouter Lengkeek

boekje DWA Monique.indd 29

10-11-2009 10:39:12


Nawoord

‘Trots op jonge talenten!’ Deze eerste Delta Water Award was een ontdekkingstocht voor de teams, maar ook voor ons als organisatie. In het begin was het vooral spannend of wij voldoende teams van young professionals konden uitdagen om met plannen te komen die de Zeeuwse delta versterken. Tot mijn vreugde dongen maar liefst twintig multidisciplinaire teams mee naar een plek op de nominatie-lijst begin februari. De zes teams die de nominatie verdienden, waren stuk voor stuk veelbelovend. Maar ook bij de andere plannen die het net niet gehaald hebben, zaten prikkelende en uitdagende ideeën.Toch begint een belangrijk onderdeel van de uitdaging nu pas: projectideeën daadwerkelijk uitgevoerd krijgen in onze delta of in delta’s elders ter wereld. Maar ondanks dat voorbehoud, durf ik de eerste Delta Water Award nu al een succes te noemen. De teams zijn voortvarend van start gegaan. Eén van onze doelen als organisatie was om de teams zo professioneel mogelijk te begeleiden en hen de kans te bieden om zich te profileren. Deze aanpak heeft de teams mogelijk een extra stimulans gegeven om hoge kwaliteitsplannen te ontwikkelen. Bestudeer de definitieve projectplannen en oordeel zelf

‘Veel dank voor alle partners en professionals die zich voor deze prijsvraag hebben ingezet.’

of de teams die belofte volgens u ook hebben waargemaakt. Als projectleider ben ik in ieder geval trots op het resultaat en dank ik de teams voor hun inzet en voor de positieve energie waarmee ze het afgelopen jaar aan hun inzending gewerkt hebben. Van harte feliciteer ik de winnaars, het team van BAM Infraconsult, AM en Deltares, met hun uitstekende prestatie.

boekje DWA Monique.indd 30

10-11-2009 10:39:16


Het succes van deze eerste Delta Water Award is ook te danken aan de vele partners en professionals die zich voor de prijsvraag hebben ingezet. De betrokkenen uit de stuurgroep die steeds vanuit de praktijk van de eigen organisatie hebben meegedacht, de mensen uit de wetenschappelijke Bsikprogramma’s die de teams inhoudelijk steunden, en niet in de laatste plaats de jury onder voorzitterschap van David Luteijn. Een vakjury die de lat flink hoog legde en de teams uitdaagde om verder te denken en ideeën sterker te onderbouwen. Natuurlijk bedank ik ook graag de werkgroep en het communicatiebureau VIV/TheLabs die zich de afgelopen jaren met veel passie voor dit project hebben ingezet. Een bijzonder woord van dank gaat uit naar de Hogeschool Zeeland die met het idee kwam voor deze Delta Water Award. Dit vanuit de gedachte dat Zeeland zich sterker moet profileren als dé bakermat van onderwijs op deltagebied. Het

Ruben Akkermans

idee strookte goed met de wens van de Provincie Zeeland en het Kennis Netwerk Delta Water om Zeeland op de kaart te zetten als het laboratorium voor deltatechnologie. De eerste editie van de Delta Water Award zit erop. Hoogste tijd om te evalueren en dan koers te zetten naar een nieuwe editie in 2011. Ik vertrouw erop dat ik daarbij weer veel nieuw jong talent mag ontmoeten. Samen blijven we werken aan de uitdaging om deltagebieden op duurzame wijze te versterken!

Ruben Akkermans Projectleider Delta Water Award

boekje DWA Monique.indd 31

Meer informatie, foto’s, videofragmenten, teamblogs en de complete plannen op: www.deltawateraward.com

10-11-2009 10:39:25


De Delta Water Award is een prestigieuze prijs voor jong talent met het sterkste innovatieve idee voor de toekomst van deltagebieden. De Delta Water Award is ingesteld om de aandacht te vestigen op de mogelijkheden die de Zuidwestelijke Delta biedt als laboratorium voor Delta Studies. De prijs wordt mogelijk gemaakt door de Provincie Zeeland, Hogeschool Zeeland, Roosevelt Academy, Delta NV, Rijkswaterstaat, Unie van Waterschappen, Stichting, Leven met Water, Waterschap Zeeuwse Eilanden en Zeeland Seaports. Dat gebeurt onder auspiciĂŤn van het Kennis Netwerk Delta Water (KNDW), waarin overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven hun krachten bundelen.

Rijkswaterstaat Ministerie van Verkeer en Waterstaat

Tekstredactie, interviews, concept en vormgeving: VIV/TheLabs, fotografie: VIV/TheLabs, Jan van der Ploeg, teams DWA 2009, illustraties: teams DWA 2009

boekje DWA Monique.indd 32

10-11-2009 10:39:30

Delta Water Award 2009  

Eerste editie Delta Water Award

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you