rondje Rotterdam

RONDJE ROTTERDAM Een rondje Oude Haven Rotterdam behoort tot onze favoriete vaartochten. Op zo’n rondje ontmoeten we alle soorten beroeps- en pleziervaart en worden we zo ongeveer ondergedompeld in de landmarks van de stad. Onderweg is het doorlopend genieten, er zijn zelfs plaatsen bij die aan de wieg van ons land hebben gestaan. Maak ons er maar wakker voor …

PIM VAN DER MAREL

1

30

2147.indd 2

www.motorboot.com

11/25/2024 1:28:22 PM

DAG TO CHT ROTTERD A M

We laten ons door de Parksluizen schutten van de Coolhaven (Schie) naar de Parkhaven. Als je via de Kleine Parksluis wordt geschut, krijg je er een gratis douche bij. Dat komt door de hefdeuren die bij opening een soort van ‘wegkantelen’. Na die regenbui kom je eerst nog even in de Parkhaven voordat je de Nieuwe Maas opvaart. Al in de sluis staat met grote letters het VHF-kanaal van de sector Maasbruggen aangegeven. We melden ons bij de sector (zie kader) met bestemming Koningshaven en steken de vaarweg loodrecht over.

Het is vandaag rond de kentering zodat we weinig stroming hebben,

2

maar het kan hier ook heel wat harder stromen. Je vaart op een verschrikke-

1 De Zalmhaventoren I is met 215 meter het hoogste gebouw van ons land. 2 De Euromast dan-

lijk mooi deel van de Nieuwe Maas en

ken we aan de Floriade van 1960. 3 De Hef is een voormalige spoorbrug uit 1878.

tegelijkertijd op één van de drukste vaarwegen naar en van het Rotterdamse havengebied. De sectorleider

ICOON

Katendrechtse hoofd in de kop van de

geeft aan waar je op moet letten. So-

Als we oversteken vanuit de Parkha-

Maashaven. Het schip is in meerdere

wieso staat je marifoon standby om te

ven ligt pal voor ons de SS Rotter-

opzichten iconisch. Niet alleen als re-

luisteren wat de schepen om je heen

dam. Het schip uit 1959 is de vijfde

lict van de teloorgegane trans-Atlanti-

gaan doen en om bereikbaar te zijn

Rotterdam van de Holland-Amerika

sche passagiersvaart maar ook door

voor de sector. Let op, dat laatste is

Lijn (H.A.L.), die inmiddels de zevende

het spoor van verliezen dat de komst

geen theoretische oefening want op-

in de vaart hebben. De vijfde is een

van het schip naar Rotterdam heeft

geroepen worden komt nogal eens

stoomschip met oliegestookte ketels

getrokken. Door de meer dan 150 mil-

voor.

en turbines, afgemeerd aan het 3e

joen euro verlies van Woonbron op

3

het schip is de boot zelfs één van de directe aanleidingen voor de parlementaire enquête naar woningbouwverenigingen geweest. Hardnekkige bronnen houden overigens vol dat de illustere initiatiefnemer van het project – Joep van den Nieuwenhuiyzen – er niet op heeft toegelegd. Uiteindelijk is het schip gekocht door Westcord Hotels voor iets minder dan € 30 miljoen.

Je kunt er eten, slapen, vergaderen, congresseren, feesten, trouwen en meer van dat soort dingen. Zo was het schip bijvoorbeeld ook de host voor het televisieprogramma Kunst & Kitsch.

LANDMARKS ALOM De allereerste landmark van vandaag – de Euromast- staat in de Parkluis al pal naast ons aan bakboord. We danken de mast – inmiddels Rijksmonujanuari 2025

2147.indd 3

31

11/25/2024 1:28:29 PM

4 Door het remmingwerk van ‘de Zwaan’ zien we de RPA 10 op patrouille. 5 De Willemsbrug is een 270 meter lange tuibrug die hangt aan twee rode jukken van 50 meter hoogte. 6 De markthal heeft als bijnaam ‘de Sixtijnse kapel van Rotterdam’.

ment – aan de Floriade van 1960.

Zodra we de steven naar de stad richten strekken de Kop van Zuid, de Hef, de Erasmusbrug (‘de Zwaan’), de Willemsbrug en de nieuwe Zalmhaventoren zich voor ons uit. Gek genoeg valt te midden van het hoogbouwgeweld op de Kop van Zuid het prachtige Hotel New York steeds meer op. De H.A.L. laat er begin van de vorige eeuw een nieuw directiegebouw optrekken. Een kleine eeuw later wordt het omgebouwd tot het huidige hotel.

4

Het directiegebouw is nadat het klaar was verlevendigd met de beide karak-

gereed. Het zijn woontorens, waarvan

ook aangepast aan de eisen van deze

teristieke torentjes die nu het hotel

Zalmtoren I met 215 meter het hoog-

tijd. Vanaf deze locatie zijn talloze

sieren. Midden in een ultramoderne

ste gebouw is van ons land. We stel-

landgenoten na de Tweede Wereld-

omgeving fungeert het hotel – inmid-

len vast dat we de toren inderdaad

oorlog de wereld in getrokken. De

dels ook Rijksmonument – als een

ontzettend hoog vinden en varen door

voormalige ‘loods Rotterdam’ is niet

verademend stuk historie. We genie-

langs de cruise terminal. De histori-

alleen een markante plek maar tegen-

ten er uitgebreid van voordat we de

sche terminal met zijn karakteristieke

woordig ook al een Rijksmonument.

blik richten op de overkant. Sinds

schaaldaken maakt deel uit van ons

De historische omgeving blijkt uitste-

2022 zijn daar de Zalmhaventorens

industrieel erfgoed en is tegelijkertijd

kend te harmoniëren met hypermo-

5

derne cruiseschepen.

DE BRUGGEN We zijn dan onderhand aangeland bij de Erasmusbrug, in de volksmond ‘de Zwaan’. Sinds september 1996 verbindt deze brug Rotterdam-centrum met de Kop van Zuid. De brug is 284 meter lang en is getuid aan een geknikte, asymmetrische stalen pyloon van 139 meter hoogte. Als je schip te hoog is ben je aangewezen op de enorme basculebrug (84 meter) tussen de pyloon en de zuidoever. Wij kunnen er natuurlijk gewoon onderdoor. Door het imposante remmingwerk aan bakboord zien we de RPA 10 varen. De RPA’s zijn de patrouillevaartuigen van het Havenbedrijf, de Rotterdam Port Authority. De nummers 10 en hoger zijn tevens blusboten. Je kunt de RPA’s overal in het havengebied op patrouille of aan het

2147.indd 4

11/25/2024 1:28:35 PM

DAG TO CHT ROTTERD A M

werk tegenkomen. We varen door

prachtig gezicht. Bij elkaar opgeteld

besluiten na de inname van Den Briel

naar de Koningshaven waar ‘de Hef’

vormen al die bruggen in onze ogen

in 1572 hun krachten voor de oorlog-

prominent voor ons ligt. Deze voor-

dan ook niet minder dan een schitte-

voering op zee te bundelen in vijf Ad-

malige spoorbrug dateert uit 1878. Al

rend ensemble, alleen daarvoor zou je

miraliteiten. De Admiraliteit op de

in 1928 wijdde Joris Ivens er een (ui-

dit rondje al gaan varen …

Maze dateert uit 1575 en is de oudste.

Aan het eind van de 17e eeuw betrekt

teraard stomme) film aan. De brug zou worden gesloopt maar dat stuitte op

BOERENGAT

deze Admiraliteit de scheepswerf op

protest van de Rotterdamse bevol-

Als we vanuit de Koningshaven willen

’s Lands werf, hier aan het Boerengat.

king. Daarom is ‘de Hef’ tegenwoor-

oversteken melden we dat eerst aan

Vanaf de tweede helft van de 17e

dig een Rijksmonument. De oude

de sector. Die geeft aan dat we kort

eeuw worden op deze plaats onze

spoorbrug

in

moeten wachten en daarna even

oorlogsschepen gebouwd. Dat is in

2022 toen demontage dreigde om het

geen op- of afvaart in de nabijheid

de tijd dat Michiel de Ruyter opperbe-

jacht van Jeff Bezos te laten passe-

hebben. We steken over en hebben

velhebber is van de vaderlandse vloot.

ren. Dat is anders opgelost zodat de

dan uitzicht op alweer een aantal ico-

Ook zijn vlaggenschip ‘De Zeven Pro-

gemoederen weer tot rust zijn geko-

nen van de stad, waaronder de

vinciën’ is hier gebouwd. In die tijd is

men. Pal ervoor ligt nauwelijks zicht-

Markthal. Die heeft door het kunst-

de Republiek der Zeven Verenigde

baar de Koninginnebrug. ‘Hef’ en

werk ‘hoorn des overvloeds’ van Arno

Nederlanden de belangrijkste natie

Koninginnebrug worden samen met

Coenen en Iris Roskam de bijnaam

van de wereld. Die positie is te danken

de Willemsbrug in Rotterdam de

‘Sixtijnse kapel van Rotterdam’ gekre-

aan de VOC (zie kader). Rotterdam

Maasbruggen genoemd. De Willems-

gen. Tsja, in Rotterdam hebben din-

heeft een eigen VOC-kamer, maar is

brug ligt aan de stadskant van het

gen nu eenmaal snel een bijnaam …

in VOC-verband met een belang van

Noordereiland en verbindt dat met de

We varen langs het voormalige zwem-

één zestiende geen grote speler. De

Blaak. De huidige brug dateert van

paradijs Tropicana het Boerengat op.

oorlogsindustrie is er echter niet min-

1981 en vervangt de eerste uit 1878.

Niet ver hier vandaan heeft het zee-

der indrukwekkend om!

De Willemsbrug is een 270 meter

magazijn van de Admiraliteit op de

lange tuibrug die hangt aan twee rode

Maze gestaan. De geuzen en andere

jukken van 50 meter hoogte, een

aanhangers van Willem van Oranje

werd

wereldnieuws

6

2147.indd 5

11/25/2024 1:28:39 PM

7 7 Het Witte Huis uit 1897 staat op de Unesco

zij het dat hier ook klassieke jachten

werelderfgoedlijst. 8 Aan het water van de

een ligplaats vinden. We genieten op

Oude Haven grenzen veel terrassen. 9 De Re-

het gemak van al die oude dames en

gentessebrug uit 1898 is een Rijksmonument.

komen even later onder de Span-

10 Routekaartje.

jaardsbrug door de Oude Haven in.

8

Exclusief gereserveerd voor de oude

OUDE HAVEN

beroepsvaart is het een hele kleine

We varen bakboord uit onder de

museumhaven waar aan historische

Oostbrug door het Haringvliet op. De

schepen

haringvloot waaraan dit deel zijn naam

Beeldbepalend voor de Oude Haven

dankt maakt al in de 17e eeuw plaats

zijn het Witte Huis en de overbekende

voor de vloot van de Admiraliteit. Net

paalwoningen. De verdere bebouwing

als alle andere binnenstad havens is

is modern en er grenzen volop terras-

het Haringvliet in beheer bij de Stich-

sen aan de haven. Het Witte Huis da-

ting Erfgoedhavens Rotterdam. Een

teert uit 1897 en is één van de weinige

groot deel van deze binnenstad ha-

gebouwen die het bombardement

vens biedt ligplaatsen aan historische,

van 1940 hebben doorstaan. Met 43

al of niet zeilende bedrijfsvaartuigen.

meter hoogte is het de eerste wolken-

Bij het Haringvliet is dat niet anders,

krabber van ons land. Het gebouw is

mag

worden

gewerkt.

VOC Op initiatief van raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt hecht de Staten-Generaal in 1602 haar goedkeuring aan de oprichting van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) voor de handel op Azië. De compagnie is de eerste vennootschap ooit met vrij verhandelbare aandelen en groeit uit tot het grootste handelsbedrijf ter wereld. De compagnie genereert zoveel welvaart dat het de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden een halve eeuw lang de belangrijkste natie van de wereld maakt.

2147.indd 6

11/25/2024 1:28:45 PM

DAG TO CHT ROTTERD A M

opgenomen in de Unesco werelderfgoedlijst en maakt deel uit van de top100

van

de

Nederlandse

VTS De Nieuwe Maas vanaf de Van Brienenoordbrug naar zee is het langst be-

monumenten. Leuk detail is dat de

staande VTS-traject (vessel traffic service) van ons land. Het is opgedeeld in

autoriteiten na de bouw ervan voorlo-

sectoren. De website van het Havenbedrijf heeft een sectie die over deze VTS

pig geen vergunningen meer wilden

en communicatie gaat. Daar zit een handige overzichtskaart van de sectoren

afgeven voor het optrekken van soort-

en kanaalnummers bij. Het hele rondje van vandaag valt in het gebied van de

gelijke gebouwen. Men wilde eerst

sector Maasbruggen. Je meldt je bij de sector zodra je die binnen vaart en

wel eens zien of zo’n hoog pand in de

vertelt hen wat je bestemming is. Je wordt dan opgenomen in de bewaking en

praktijk zou blijven staan. Hoe dan

krijgt te horen waar je op moet letten. Uitluisteren is verplicht en ook nood-

ook, het gebouw maakt nu een rondje

zakelijk want het is zeer wel denkbaar dat de sector je oproept. Stuurboord/

Oude Haven helemaal af!

stuurboord-manoeuvres met schepen die één van de havens in willen komen nogal eens voor. En het is de sector die zo’n manoeuvre met je afspreekt.

WIJNHAVEN We varen onder de Jan Kuitenbrug door de Wijnhaven in en vinden daar midden in het water een vierkante toren met een wachthuis. Dat blijkt een voormalige brugpilaar te zijn met daarop

een

brugwachtershuisje.

Vroeger liep het – inmiddels ondergrondse – spoornet bovengronds en zat er in het spoor hier een draaibrug met op beide pijlers een brugwachtershuisje. Eén daarvan heeft men bij wijze van folklore laten staan. De Wijnhaven heeft zwaar te lijden gehad onder het bombardement van 1940 maar ook de Regentessebrug heeft dat doorstaan. De brug vervangt in 1898 een houten hefbrug en is een Rijksmonument. Ze is gebouwd naar het voorbeeld van de 19e-eeuwse Parijse bruggen in de Franse Beaux-arts stijl. Leuk hoor, zo’n Frans accent tot besluit van een onvervalst rondje Rotterdam! De verdere doorvaart via de

9

Leuvehaven voert je langs het Maritiem museum voordat je onder de Nieuwe Leuvebrug de Nieuwe Maas weer opvaart ter hoogte van de Erasmusbrug. Een klein stukje stroomafwaarts brengt je dan via de Parkhaven weer bij de Parksluizen. Wat een fantastisch rondje! M

2147.indd 7

11/25/2024 1:28:50 PM