16 COLLECTIE
spui 39 02 | 2013 alumni.uva.nl
Johannes van Dams oudste krokettenrecept In september overleed culinair journalist Johannes van Dam. Zijn verzameling (kook)boeken en curiosa liet hij na aan de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam. Deze afdeling beheert een omvangrijke collectie op het gebied van gastronomie en eetcultuur, waarin ook de verzameling van de Stichting Gastronomische Bibliotheek is opgenomen, van Johannes van Dam en culinair historici Joop Witteveen en Bart Couperus. De collectie vormt een interessante bron voor onderzoekers, van historici en sociologen tot medici en farmaceuten – en voor het publiek.
Johannes van Dam was in de jaren tachtig eigenaar van de Kookboek‑ handel, gevestigd in de Amsterdamse Runstraat.
George Verenet, een vroege voorganger van Van Dam, bundelde zijn bijdragen voor de Amsterdamsche Courant in 1898 onder het pseudoniem Jantje van Leyden.
Eén van de schatten uit de collectie is Le guide Culinaire van Auguste Escoffier (1902). Voorin is een foto geplakt van de meester, geflankeerd door twee (Nederlandse?) koks, genomen in 1930.
Aaltje is dé culinaire bestseller uit de negentiende eeuw. Johannes van Dam beschouwde de recepten in het boek als illustratief voor ons rijke culinaire verleden.
Ontwerp voor een verpakking van Van Dam’s boterhamworst (voor zover bekend geen familie).
Curiositeit in de collectie is deze bouwplaat voor een keuken: Ma cuisine modèle.
De kook- en huishoudscholen die werden opgericht vanaf het einde van de negentiende eeuw, onderwezen een nieuwe methode van koken. Dit onderwijs had volgens Van Dam een desastreuze invloed op onze ‘nationale’ keuken. Praktische Recepten (1930) is een van de vele kookboeken die plaatselijke huishoudscholen uitgaven. Een boek over wijn, geschreven door kenner en bibliograaf André Simon, die een grote bibliotheek over drank bezat.
Het oudste krokettenrecept in Van Dams collectie komt uit Massialots Nouveau cuisinier royal et bourgeois uit 1705.
Een kookboekje uitgegeven in de eerste maanden van de Tweede Wereldoorlog, met een band ontworpen door de Nederlandse kunstenaar Karel Thole.
Ook buitenlandse kookboeken maken deel uit van de collectie, zoals de Engelse bestseller Mrs Beeton’s Cookery Book.
Symposium en Gala van het Kookboek
Tekstboekje van een klucht met een Amsterdamse keukenmeid in de hoofdrol, uit ca. 1868.
Op 17 januari vindt voor het eerst het Amsterdam Symposium on the History of Food plaats, een jaarlijks symposium over de geschiedenis van voeding en eetcultuur. Thema is ‘Cooking up the Low Countries, Textual and Visual Representations of Culinary Culture in Belgium and the Netherlands (16th-21st century)’. Het symposium is een samenwerking van de Bijzondere Collecties en het Instituut voor Cultuur en Geschiedenis van de UvA en de onderzoeksgroep Social & Cultural Food Studies van de Vrije Universiteit Brussel. Aansluitend worden tijdens het Gala van het Kookboek de Johannes van Damprijs 2013 en de Joop Witteveenprijs 2013 uitgereikt. Meer informatie: bijzonderecollecties.uva.nl.