Issuu

UNIVERS 1987 - jaargang 24 n u m m e r 32

Strengere controle op beursfraude Al deze zomer, in juni of juli, begint de Directie Studiefinanciering in Groningen met het verscherpte controlesyysteem om de gegevens van beursstudenten door te lichten. In de toekomst zal iedere student minstens eenmaal in zijn studie 'door de machine worden gehaald'. Per jaar zal de Directie een derde van het totale bestand doorwerken. Daarnaast gaat Groningen door met het nemen van steekproeven, zoals dat ook in het oude syysteem al het geval was. Alleen in de gevallen waarin sprake is van 'opzettelijk frauderen' wordt de officier van justitie ingelicht. Beleidsmedewerker Rob Molenaar van de Directie garandeert dat iedere student aan de beurt komt. Volgens hem zal de Afdeling Interne Controle die klus wel aankunnen en zijn daar geen extra krachten voor nodig. 'Het hangt er maar vanaf hoeveel automatiseringskracht je er op zet.' Ambtenaren in Groningen hebben in de nieuwe Wet op de Studiefinanciering de bevoegdheid gekregen om de gegevens die studenten opgeven na te trekken aan de hand van bestanden van onder andere de sociale diens, de gemeente en de belastingen. Van studenten die nu onder de nieuwe regeling vallen worden alle gegevens bekeken, ook van voorgaande jaren. De totale

studief)eriode wordt dus nagescreend, ook van studenten die dit jaar afstuderen. In het vorige stelsel werd aan de hand van steekproeven slechts 10 procent van het totale studentenbestand gecontroleerd en werd alleen gekeken naar het lopende studiejaar. Van fraude is sprake wanneer studenten opgeven uitA'onend te zijn terwijl ze thuis wonen. Ook het verzwijgen van bijverdiensten valt onder de 'beursfraude'. Overigens komen vervolgingen tegen studenten niet vaak voor. Volgens Groningen worden gemiddeld per jaar 'slechts enkele tientallen' studenten daadwerkelijk vervolgd. J.P./UP

Bik krijgt eigen propedeuse De raad van de Economische faculteit heeft op 7 mei besloten dat de bovenbouwstudie Bestuuriijke Informatiekunde met ingang van het nieuwe collegejaar een eigen propedeuse zal krijgen. De faculteit hoopt met die nieuwe zelfstandige studierichting in staat te zijn de bestuuriijke informatiekunde beter te profileren bij middelbare scholieren. Op den duur

verwacht men zeker een toename van studenten. Op dit ogenblik studeren er ongeveer 135 'Bikkers' aan de Katholieke Universiteit Brabant. De nieuwe propedeuse volgt in grote lijnen de propedeuse economie, maar worot aangevuld met toegespitste vakken als Inleiding Informatica, Inleiding Informatiesystemen en Computerboekhouden. Met deze aanpassingen hoopt men vooral de kwaliteit van onderwijs en onderzoek te versterken en beter te voldoen aan de eisen van de markt. _ -

Uitslag verkiezingen uitgesteld De bekendmaking van de resultaten van de KUB-verkiezingen zal niet doorgaan op vrijdag 15 mei zoals eerder gepland, maar wellicht op maandag 18 mei, om 14 uur. Officieel Is er dus nog niets bekend, maar officieus kan worden gesteld dat de studenten fiscalisten met 1 zetel hun intrede doen in de raad. Bij het wetenschappelijk personeel in de URaad zou Onafhankelijk Appèl een zetel veriiezen aan PLM, terwijl bij het niet-wetenschappelijk personeel PLM een zetel moet inleveren ten voordele van Breed Front.

Individualisering van het onderwijsaanbod is broodnodig, aldus VSNUvoorzitter P. van der Schans tijdens het congres Hoger Onderwijs vorige week op de KUB.

SIgnatiiin-

Taalverlies Twee onderzoekers van de vakgroep Taal en Minderheden op zoek naar verloren stukjes taal.

De K van KUB versterken, dat wil het Stichtingsbestuur van de Katholieke Universiteit Brabant blijkens een voorlopige notitie.

Tweefasenstructuur alleen kwantitatief een succes

Maar twaalf procent stroomt door naar tweede fase De tweefasenstructuur heeft de gemiddelde studieduur aan de universiteiten verl<ort van 7,4 jaar tot 5,5a 6jaar. De efficiency van tiet onderwijs is daardoor sinds 1982 sterk vergroot. Andere belangrijke doelstellingen van de in dat jaar ingevoerde wet tweefasenstructuur zijn echter niet bereikt: Het studierendement is niet met de beoogde tien procent verhoogd. De studiedruk voor studenten is groter geworden. Er bestaan gerede twijfels over de kwaliteit van de afgestudeerden. En slechts zeer weinig studenten stromen door naar de tweede fase. Dat concluderen onderzoekers uit Twente en Amsterdam in de in opdracht van het ministerie van onderwijs verrichte evaluatiestudie naar de tweefasenstructuur, die tijdens het ministerschap van dr. A. Pais in 1981 tot stand kwam. De evaluatie verschijnt deze week. Het onderzoek is verricht onder redactie van prof. dr. F.A. van Vught, directeur van het Centrum voor Studies van het Hoger Ondenwijsbeleid (CSHOB) in Enschede, en prof. dr. A.M.L. van Wieringen, hoogleraar onderwijsbeleid aan de Universiteit van Amsterdam en betrokken bij de Stichting Centrum voor Onderwijsonderzoek (SCO). De studie toont aan dat behalve een verkorting van de studieduur - hoofdzakelijk het gevolg van de in de wet ingevoerde beperking van de inschrijvingsduur tot zes jaar - de doelstellingen niet zijn bereikt. Van de beoogde verhoging van het studierendement in zowel de propaedeuse als de doctorale studiefase met 10 procent (tot resp. 80 en 70 procent) is niets terechtgekomen. Volgens de onderzoekers liggen die cijfers niet hoger dan 70, resp. 60 è 65 procent. Zij noemen dat eerder een te optimistische dan te pessimistische schatting.

Ook de nagestreefde verhoging van het aantal studenten dat de bul in de nominale studietijd haalt is ver achtergebleven bij de verwachtingen. Was het in de nota Hoger Onderwijs voor Velen, die aan de wet tweefasenstructuur voorafging, nog de bedoeling om dit percentage te verhogen tot 40, in werkelijkheid studeert slechts één op elke tien studenten zonder vertraging af. Ook de doorstroming naar de tweede fase is aan de lage kant. Aanvankelijk zou tenminste 40 procent van de studenten in aanmerking komen voor de tweede fase, zo verklaarde Pais in 1981. Minister drs. W . J . Deetman had daar in zijn Beiaardnota uit 1984 voorzichtigsheidshalve al 30 procent van gemaakt, maa r ook dat wordt lang niet gehaald. Slechts 19 van de 100 studenten stromen door. Worden de medische opleidingen, waarin nagenoeg alle studenten ook de tweede fase volgen, daar van afgetrokken dan resteert slechts 12 procent. De onderzoekers concluderen dan ook dat de tweede faseopleidingen, aanvankelijk een belangrijk element in de wet, 'in feite grotendeels zijn verdwenen'. De verkorting van de studieduur van voor-

heen (meestal) vijf jaar tot vier jaar is in veel studierichtingen gepaard gegaan met het schrapfjen van bijvakken en het verkorten van de tijd voor practica, scripties en stages. Desondanks is de studiedruk toch gestegen. In veel gevallen moeten bijvoorbeeld per studieuur meer pagina's worden verwerkt dan vroeger. Veel studierichtingen geven meer colleges en de vakanties zijn korter. Bij maar liefst de helft van alle ondervraagde studierichtingen is de feitelijke studielast zwaarder dan de norm van 1700 uur, zo blijkt uit de steekproef van 116 studierichtingen aan alle dertien universiteiten. Door de hoge studiedruk zullen veel studenten de maximale inschrijvingsduur van zes jaar nodig hebben om de studie tot een goed einde te brengen, zo verwachten de onderzoekers. Gelukkig zijn de studiefinanciering en de regeling inschrijvings- en studieduur zo slecht op elkaar afgestemd dat studenten daarvan 'creatief' gebruik maken om de studieduur te verlengen. Een jaar geleden (mei 1986) had 50 procent van de in 1982 begonnen eerste fasestudenten in de alfa-richtingen een achterstand van minstens twee jaar op het studieprogramma en maar liefst negentig procent had een achterstand van ten minste één jaar. Voor de gamma-richtingen lagen die percentages op 21 en 74, en in de beta-studies een half jaar geleden (november 1986) op 9 en 92. Volgens Van Vught en Van Wieringen moet worden onderzocht of, bij het ontbreken van voldoende tweede-fase-opleidingen, de vierjarige cursusduur voor alle studieprogramma's op den duur gehandhaafd kan blijven. Omdat nog maar weinig tweetasenstudenten zijn afgestudeerd houden de onderzoekers een slag om de arm bij de be-

oordeling van de kwaliteit van afgestudeerden. Gesprekken met deskundigen van de universiteiten en het bedrijfsleven geven echter aan dat de wetenschappelijke vaardigheden van de afgestudeerden over de hele linie zijn gedaald. Bij de alfaopleidingen is ook het kennisniveau lager dan voorheen. Wel blijkt de beroepsgerichtheid te zijn toegenomen. Volgens de evaluatiestudie is een voortgezet onderzoek nodig naar de kwaliteit van de Nederlandse doctorandussen, ook omdat internationaal veel onduidelijkheid bestaat over de waarde van de in ons land behaalde diploma's. De onderzoekers wijten het achterblijven van de weri<elijkheid bij de doelstellingen van de wet voor een deel aan de overheid. Die was vooral geïnteresseerd in de verhoging van de doelmatigheid (rendementen, studieduur) en gaf daar duidelijke richtlijnen voor. Maar de integratie met het HBO, de verbetering van de studiebegeleiding en de gewenste toename van de (horizontale en verticale) differentiatie en daarmee van de flexibiliteit in de studierichtingen moesten het zonder zulke regels doen. Niettemin zijn ook door de universiteiten weinig initiatieven getoond om de eenzijdige aandacht voor de kwantiteit te doorbreken. De onderzoekers zijn van mening dat de overheid de instellingen alsnog moet prikkelen om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. De toch al geringe aandacht hiervoor is nog eens extra afgenomen door de invoering van de voorwaardelijke financiering, die in dezelfde jaren tot stand is gekomen. Volgens de onderzoekers is daardoor de aandacht voor het onderwijs ondergeschikt geworden aan die voor het onderzoek. B.B./UP

BOEK

COLOFON MATSERTJES

Is dat wel wetenschappelijk? Sommige van mijn collega's verrichten zeer ingewikkeld onderzoek: zij ontwerpen een landkaart van de wereld die net zo groot moet zijn als de wereld zelf. Of an ders gezegd: hun b eschrijvingen van de werkelijkheid zijn zo gedetailleerd dat je onmiddellijk in de rijkdom aan details ver drinkt.

Ik heb echter ook collega's die op een heel andere manier onderzoek doen: ze kijken hoe een rat op een eenvoudige prikkel rea geert; uit die reactie wordt vervolgens afge leid hoe de menselijke samenleving in el kaar zit. De grote sprong voorwaarts! Ook Sherlock Holmes wist na een korte inspec tie van een voetafdruk precies wat voor iemand de moordenaar uit het verhaal was. Eigenlijk heb ik nog veel meer collega's. Sommigen noemen iets pas 'wetenschap pelijk' als het gepubliceerd is in een Ameri kaans tijdschrift dat slechts een vijftal le zers telt. Het aantal is niet b elangrijk; de taal waarin je schrijft, daar gaat het in hun wetenschap om! Deze collega's werken voor de eeuwigheid: ooit, ergens in een ko mende eeuw, zal er een zesde lezer op aarde verschijnen die de gepub liceerde b ood schap verder zal uitdragen. Die zesde lezer is, louter op statistische gronden, eerder een Amerikaan dan een Nederlander. Andere collega's schrijven nooit iets: we

■^

matsertjes

^"i

'Matsertjes' kunnen enkel per ingevulde matser bon worden opgegeven bij de redaktie. Contant betalen. Tot 30 woorden kosten ze/ 5,—. Tus sen 30 en 60 woorden ƒ 10,—; onder nummer ƒ 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. FEEST!!: Over 4 weken ben je hopelijk verlost van alle tentamenperikelen. Om dit heugelijke feit gepast te vieren organiseert 'Socrates' een groots feest in het Noorderligt op donderdag 11 juni. Een avondvullend programma met concertfilm en 2 live-acts! ITALIAANS: Intensieve communicatieve tweeweekse zomercursus Italiaans in Rome, inclusief accommodatie en excursies naar droomplekjes: / 395,—. Bel voor meer informatie: Angelique van Groeninghen 030-513118. GEZOCHT: Het koor van Maranatha, de Tilburgse studentenkerk, zoekt nog een aantal enthousiaste zangers/zangeressen. Repetities; 's woensdags van 20.00-22.00 uur. Diensten: 's zondags 11.30 uur. Voor inlichtingen bel 013-36.35.49 of 01367.53.02. TE HUUR: Amsterdam. Kamers in onderhuur in studentenhuis: 1 juli - 1 december, augustus - maart, augustus -Januari. Tel.: 020-931458. TYPEWERK: Secretaresse typt scriptie's, proefschriften e.d. in Nederlands, Frans, Duits, Engels op moderne apparatuur. Tel. 013-702978. FEEST??: Kom naar La Cabane (special price). Donderdag t/m zaterdag vanaf 21.00 uur open en zondag vanaf 15.00 uur. Bel of kom langs. Academielaan 73, Tilburg Tel.: 013-673384/354223.

Univers

tenschap is naar hun overtuiging slechts gediend met geniale inzichten. Zolang je die zelf nog niet verworven hebt, moet je zwijgen. De variatie in opvattingen over wetenschappelijkheid is enorm. Nog een voorbeeld: de KUB bestaat komende herfst zestig jaar; een lustrumcommissie bedacht een mooi onderwerp voor een lustrumviering. Wat was dat onderwerp? De jaren negentig - daar zouden lezingen en congressen over gehouden kunnen worden. Dit plan stuiiie bij de economen en juristen van de KUB op nogal wat weerstand. Waarom? Economie en juristerij, aldus de zegslieden uit deze faculteiten, zijn wetenschappen die zich nauwelijks met de toekomst bezig kunnen houden. Economieën recht gaan over heden en verleden, maar niet over zoiets vaags als de jaren negentig. Uitspraken doen over de toekomst: dat is onwetenschappelijk. Ik ben het daar niet mee eens, maar dat geeft weer aan dat er uiteenlopende opvattingen over wetenschappelijkheid bestaan. Uitgeverij Martinus Nijhoff heeft een reeks kleine boekjes op stapel staan over de filosofie van de diverse wetenschapsgebieden. Volgens het plan van de uitgeverij moeten er 18 boekjes verschijnen over verschillende vakgebieden; daar wordt een overkoepelend deel over 'de' wetenschappen aan toegevoegd. Inmiddels verschenen het algemene deel, Filosofie van de wetenschappen, van C A . van Peursen en een deel Filosofie van de sociale wetenschappen, geschreven door C.J.M. Schuyt. Aardige boekjes, bruikbaar om al te enge opvattingen over wetenschappelijkheid te doorbreken. Beide boeTE KOOP: 4 Delen Cursus Belastingrecht van Mobach bijgewerkt t/m april 1984 (supplement 96)/ 50,—. Tel. 013-673540, na 18 uur. VAKANTIE: Heb je zin om komende zomer 3 weken naar Marokko te gaan. Reizen per truck, zelf koken, kamperen. Ook gaan we komende herfst 3 maanden naar West-Afrika. Reizen door woestijn, savanne en regenwoud. Vertrek 1/10. Wil je meer weten? Tel.: 020-120008/255424. Meestal 's avonds bereikbaar. VERTAALWERK: Native speaker, academicus, beëdigd vertaler vertaalt al Uw artikelen, scriptie-onderdelen in of uit het Engels. Ook voor correctiewerk of samenvattingen. Drs. P.E. Davies, 030-522695. TE KOOP: Tilburg centrum, Akkerstr. 13, ged. gerenoveerd, nieuwe leidingen en aansluitingen, betegelde keuken-douche-wc, 3 slaapkamers, tuin ƒ 48.500,—. Incl. vloerbedekking, verwarming, onmiddellijk bewoonbaar, inl. 0162314556. GEZOCHT: Student (24) zoekt contact met studente(s), die tussen mei en eind juli hun 'vacantie' in Tilburg studerend doorbrengen om samen te studeren, eten, sporten (tennissen), etc. Brieven onder nummer B-2. STOP: Wat doe jij deze vakantie? Zeil- en surfschool Wijnstra voor jongeren en volwassenen. Tevens zeilboten-, surfplanken- en kanoverhuur. Folder op aanvraag. Uitwellingerga (Frl.). Tel. 05153-214. TE HUUR: Gevraagd een gestoffeerde woning met min. drie slaapkamers. Ingaande 1 juli voor een periode van 1 jaa. Gaarne bellen 683522.

ken behandelen de thema's grondslagen, methoden van onderzoek, en ethiek. Beide auteurs laten zien dat er verschillende opvattingen aangehangen kunnen worden over het ideaal waar goede wetenschap aan zou moeten voldoen. Wie zich, bijvoorbeeld als student, beklemd voelt door de dogma's van de eigen docenten kan deze boekjes gebruiken om te zien welke alternatieve denkbeelden bestaansrecht hebben. Van Peursen behandelt in het kort diverse opvattingen over de relatie tussen wetenschap en werkelijkheid; hij duidt ook de relatieve verschillen tussen een aantal vakgebieden aan. Schuyt engt het brede terrein van de sociale wetenschappen in tot sociologie. Zijn tekst is wat persoonlijker dan die van Van Peursen, want Schuyt tracht een eigen systematiek te ontwerpen. In zijn voorwoord rechtvaardigt hij die systematiek door er op te wijzen dat gangbare discussies in de wetenschapsfilosofie meestal betrekking hebben op de natuurwetenschappen. Bepaalde sociaal-wetenschappelijke problemen komen in dergelijke discussies onvoldoende tot hun recht. Kortom, Van Peursen is meer de schoolmeester die in heldere taal gangbare opvattingen naast elkaar zet; Schuyt wijkt van de schoolmeestersrol af door een eigen systeem te ontwerpen. Maar beide auteurs lijken mij bruikbaar om verwarring te stichten bij de landkaart-ontwerper, de rattengeleerde, de bejubelaars van steenkool-Engels, de zwijgers, de KUB-economen en de KUB-juristen.

B DRIE GENERATIES STUDENTEN

In de \ernieuude kleurenbijlage : de bewoners \an Uilenstede 94.Een portret \ in de driestudentengeneraties die in de/elfde Kamers «oonden.De generatie l%6, toen de pil nog niet werd gebruikt en de seksuele re\olutle begon. De generatie 1976. die de politieke revolutie meemaakte, en de generatie 1986: wat heeft deze maatschappij eigenlijk nog te bieden.CDe waarheid Is dal de maatschappij onze generatie niet nodig heeft")

Arme oud-bewindslleden Een opzienbarende rondgang langs de oud-bewindslieden \an het kabinet-Lubbers I.VVat zijn ze er eigenlijk treurig aan toe: onthand, zonder staf, roem en (h)erkenning. Na de behandeling in Botha's gevangenis: een psvchologe bericht. De advocaat van Barbie. Leo \ roman over Dick Hillenius.

Lees naast UW krant Vrpederland

Karel Soudijn CA. van Peursen, Filosofie van de wetenschappen. Leiden: Martinus Nijhoff, 1986, 120 p., f 22,—. C.J.M. Schuyt, Filosofie van de sociale wetenschappen. Leiden: Martinus Nijhoff, 1986, 136p., f 22,—. THEATER: De Werkgroep Universiteitstheater Tilburg (W.U.T.) zoekt voor een nieuwe productie nog enkele acteurs/actrices met ervaring en/of talent. Bellen: Susan 432062; Ingrid: 360048. TE KOOP: Eerstejaars psychologieboeken. Spotgoedkoop Tel: 013-422580 vraag naar Jaco. TYPEWERK: Informade - Typeline. Type- en tekstverwerkingsbureau voor al uw typewerk (Nederlands, Engels, Duits). Alles op computer dus sneller en goede service. Tel. 01608-37653.

univers tilburgs universiteitsblad (voorheen tilburgs hogeschoolbladi redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela van schendel (assistente) medewerkers toineasselbergs, hugo backx, ben bejjaars, hans de brouwer, claartje van der grinten, rené van hoeren, michel knapen, frank soonieus, gerard rutten, astrid tates, yvonne ton, nanny timmers, lil wagenmakers columnisten dr a j w boelhouwer, c m van diek dr p f m kop, prof dr | a stalpers

samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter) dr h v a n e r p , m ackermans (adviseur), drs th schouw, h van kleef, drs c p m broekhof officiële mededelingen afd persen voorlichting cartoonist ad van haandel advertenties angela van schendel

Op dinsdag ''studentenprijs** 16,50 van 10.00 tot is.oo uur Goede instruktie vóór en begeleiding tijdens het saunabad • Grote cabine met ruime ligplaatsen • Aparte wasdouches • Buiten patio • Koel douches-slangen • Warm voetbad met whiripooleffect • Verwarmd zwembassin met golfslag • Hot whirlpool-bubbelbad - Royale rustruimte met heerlijke relax-stoelen • Solana, zonnebanken en hemels • Sfeervolle bar

kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor univers) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer B 12 en B 13 (gebouw b) foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings universiteitsblad, utrechts universiteitsblad, delta (delft), cursor (eindhoven), tut-nieuws (twente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv,.baarle-nassau abonnementen voor niet-universiteitsleden ^ 1 5 , - per jaargang

Nota 'Universiteit en ievensbescfiouwing'

Stichtingsbestuur wil verstericing van de K van KUB Het Stichtingsbestuur van de Katho/ie/ce Universiteit Brabant wil zowel intern als naar buiten toe een versterking van de katholie/(e signatuur. Hiervoor wil men binnen de muren van de KUB een centrum oprichten, kunnen de studenten een basiscursus wijsbegeerte volgen en - desgewenst - een cursus theologie. De voorgestane aanscherping van het katholieke karakter van de universiteit zou ook door gaan werken in het personeelsbeleid. Dit staat te lezen in de vertrouwelijke nota 'Universiteit en levensbeschouwing; een aanzet tot eigentijdse invulling van de katholieke signatuur' van het Stichtingsbestuur van de KUB. Het Presidium van de universiteitsraad heeft zich drie april over de nota onderhouden met het Stichtingsbestuur. Een volgend gesprek moet nog plaatsvinden. 'Een belangrijk aspect van de profilering van de katholieke signatuur van de Katholieke Universiteit Brabant naar buiten vormt een versterking van de mogelijkheden om als instelling van onderzoek en onderwijs te functioneren ten dienste van de Nederlandse katholieke samenleving.' Aldus de nota 'Universiteit en levensbeschouwing' van het Stichtingsbestuur [SB]. Om de versterking van de banden met katholiek Nederland te realiseren ziet het SB een 'belangrijke taak' weggelegd voor het op te richten centrum dat in de KUB 'stimuleert tot aandacht voor de band tussen levensbeschouwing en wetenschap.' Men denkt hierbij aan de opbouw van documentatie 'ten dienste' van katholiek Nederland, contacten met katholieke organisaties [stageplaatsen of afstudeeronderwerpen], het geven van advies op het gebied van de mensen maatschappijwetenschappen en het geven van scholing aan het kader van katholieke organisaties en instellingen. Een en ander zou dan worden afgestemd op vergelijkbare centra in Nederland. Genoemd worden het Katholiek Studiecentrum en Katholiek Documentatiecentrum van de Katholieke Universiteit Nijmegen en het Bezinningscentrum van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ten aanzien van het onderwijs en onderzoek schrijft het bestuur in de nota dat er op het grensvlak van de mensen maatschappijwetenschappen enerzijds en levensbeschouwing, zingeving, ethiek en religiositeit anderzijds talrijke vragen opdoemen die nader onderzoek waard zijn en geschikt zijn om in het onderwijsprogramma opgenomen te worden.

ten die zich willen oriënteren in de christelijke levensovertuiging moeten hiertoe binnen het studieprogramma de gelegenheid krijgen, vindt het Stichtingsbestuur. Het Academisch Statuut biedt die mogelijkheid. 'Een geëigende weg daartoe lijkt een inleidende cursus in de theologie, te verzorgen door een of meerdere theologen', aldus de nota.

Een speciale rol ziet het Stichtingsbestuur weggelegd voor wijsbegeerte en theologie. Filosofie heeft naast een eigen-vakwetenschappelijke betekenis ook een belangrijke rol In de vorming van de studenten. 'Om dit laatste met name wordt de wijsbegeerte In verband gebracht met de signatuur', meldt de nota.

Het Stichtingsbestuur volgt 'met aandacht' het studentenpastoraat en studentenparochie 'Maranatha', die een 'grote betekenis' kunnen hebben voor de 'identiteitsbepaling van studenten en voor de leniging van de soms grote innerlijke nood onder hen.' Daarom ziet het SB het studentenpastoraat als een 'wezenlijke voorziening' die evenwel in een 'pril' stadium verkeert. 'In een dergelijk stadium verdient een kwalitatieve benadering van het studentenpastoraat voorkeur. De oecumenische dimensie van dit pastoraat mag een stimulans krijgen. Ook een versteviging van de financiële basis van het pastoraat is gewenst', zo meent het Stichtingsbestuur.

'Verwacht mag worden', vervolgt de nota, 'dat zij (de wijsgerige disciplines, G.R.) worden behartigd vanuit een christelijke levensvisie.' Men overweegt een (wissel)leerstoel in te stellen voor de betrekkingen tussen christelijke levensbeschouwing en wetenschap. Studen-

Eredienst in de KU B-aula Over het studentenbeleid merkt het SB in de nota op dat 'vragen en standpunten van levensbeschouwelijke aard niet zonder contact met de beoefening en inoefening van de wetenschappen blijven.' Vanuit die gedachtengang acht men het 'noodzakelijk' om de studenten kennis te

laten maken met wijsbegeerte en -desgewenst- met theologie. Van de studenten wordt verwacht dat Zij 'respect' tonen voor de katholieke signatuur.

PERSONEELSBELEID Ook het personeelsbeleid heeft de aandacht van het Stichtingsbestuur. 'De herwonnen aandacht voor de signatuur zal daarbij in een evenwichtige verhouding moeten staan tot de wetenschappelijke kwaliteit van een vak of vakgebied', schrijven zij. Het SB acht het 'voor de hand liggend' dat sollicitanten informatie krijgen over wat er binnen de KUB aangaande de signatuur wordt gedacht en gedaan. Zij vindt het 'vanzelfsprekend' dat personeelsleden ten aanzien van de signatuur een houding hebben van 'respect en integriteit'. Personeelsleden die bestuurlijke verantwoordelijkheid dragen moeten 'bestuurlijke medewerking geven aan de invulling van de signatuur.' De leden van het Stichtingsbestuur en van het College van Bestuur alsmede de secretaris van de Universiteit en van het Stichtingsbestuur moeten 'een bijzondere zorg' aan de dag leggen in verband met de signatuur. Aan diegenen die zich bezighouden met wijsgerig-antropologische en wijsgerig-ethische vraagstukken wordt eveneens een bijzondere zorg toegedicht. 'Verlangd mag worden dat zij vanuit een christelijke levensbeschouwing worden behartigd', zo meldt de nota. Het Stichtingsbestuur streeft 'in alle opzichten' naar versteviging van de banden met de Theologische Faculteit, die in tegenstelling tot andere universiteiten formeel niet tot de KUB behoort. De Theologische Faculteit kan haar diensten verlenen aan de universiteit 'op het vlak van de ontmoeting tussen mensen maatschappijwetenschappen en levensbeschouwing, ethiek en religiositeit' en is daartoe volgens de nota ook bereid. 'De Theologische Faculteit herkent zich in de open wijze waarop de Katholieke Universiteit Brabant vorm wil geven aan haar. katholiciteit', schrijft het Stichtingsbestuur. Andersom verwacht de Theologische Faculteit 'een vruchtbare dialoog' met de universiteit, aldus het Stichtingsbestuur in de nota. De katholieke signatuur vraagt om 'voldoende draagkracht in de instelling zelf en om opoffering naar buiten', schrijft het SB. G.R.

'De nota van het Stichtingsbestuur is een stap terug'. 'Er is nog geen standpunt van het Presidium over de nota omdat er nog geen nota is.' Aldus reageert Hans Geleynse, voorzitter van de Universiteitsraad. Het Stichtingsbestuur [SB] heeft officieel nog geen stuk uitgebracht dus is er nog geen stuk. Er is enkel een 'gedachtenontwikkeling' van het Stichtingsbestuur over de invulling van de signatuur waarover met het Presidium (de voorzitters van de fracties in de Universiteitsraad) gepraat is. Geleynse: 'Naar aanleiding daarvan is de conclusie getrokken dat thans het accent ligt op de vraag hoe invulling kan worden gegeven aan het idee van een open centrum.' In het 'concept' van het Stichtingsbestuur en in een afgelopen jaar door de raad vastgestelde nota van de raadswerkgroep 'Invulling signatuur' over een Univers

open centrum voor dialoog en documentatie, zitten parallellen waarvan het College van Bestuur 'zo practisch en concreet mogelijk nagaat waar het Stichtingsbestuur, Universiteitsraad en College van Bestuur gelijk op kunnen trekken.' Voorlopig is men het alleen eens dat het idee van een open centrum nader onderzocht wordt. 'Alle andere aspecten van de nota lenen zich voor nadere discussie', aldus Hans Geleynse. Een van de kritiekpunten van de fractie Breed Front is dat het Stichtingsbestuur de discussies uit het verleden negeert. Fractievoorzitter Lou Keune: 'Een tiental jaar geleden is er een nogal fikse discussie geweest over de katholiciteit. Die is vergezeld gegaan van een opiniepeiling. Daaruit bleek dat maar een klein gedeelte van de medewerkers en studenten het

op prijs stelt dat de katholieke signatuur gehandhaafd blijft. Het draagvlak is dus erg beperkt.' Wat hem betreft kan de katholieke signatuur opgedoekt worden. Maar: 'Je ontkomt er niet aan om rekening te houden met hoe zoiets politiek valt, maar ten principale heb ik geen behoefte aan die K.' 'Het tweede kritiekpunt is dat de nota verregaande beleidsconsequenties heeft en die zijn onaanvaardbaar', aldus Keune. Dat Wijsbegeerte vanuit een christelijk gezichtspunt beleden moet worden is voor Breed Front uit den boze ('Hoe bestaat het!') evenals de speciale aandacht die bestuursleden aan de signatuur moeten gaan geven. Volgens Keune zou dit ook gelden voor leden in de universiteitsraad en faculteitsraden. Ook het aanhalen van de banden met de katholie-

ke kerk is voor Breed Front verwerpelijk. Keune: 'De nota is des te onacceptabeler vanwege allerlei ontwikkelingen in de Rooms-Katholieke Kerk, zoals de toenemende tendens tot fundamentalisme, de problemen die er zijn rondom feminisme en homofilie.' Keune heeft wel waardering voor het open katholieke kerkbeeld van het Stichtingsbestuur (die volgens Keune van het Tweede Vatikaanse Concilie afstamt) maar deze strookt niet meer met de realiteit, vindt hij. 'Ik heb ook wel waardering voor de nota vanwege het open katholieke kerkbeeld maar tegelijkertijd koppelt het Stichtingsbestuur de KUB sterk aan de Katholieke Kerk. Het kerkbeeld dat het SB ophangt is niet meer reëel. We zitten nu met de kerk van Simonis, Ter Schure en Gijsen. vervolg op pag. 7 15 mei 1987

'Arrogantie vierde macht is een permanente bedreiging' 'Ambtenaren hebben weinig gevoel voor bladen als KRI. Die vinden dat maar lastige luizen in de pels van de overheid. Datzelfde verschijnsel zie je aan universiteiten waar veel mensen rondlopen die de onafhanl<elijke universiteitsbladen een overbodige luxe vinden. Maar ook buiten de universiteiten wordt er aan de positie van die bladen geknaagd. De Rekenka-. mer bijvoorbeeld vindt elke keer dat de postverzending van de universiteitskranten een luxe is die weggesneden kan worden. De Rekenkamer is ook zo'n typisch doelmatigheidsdenkend instituut, een representant van het managementsdenken en managers zijn altijd voor het wegsnijden van w a t zij zien als overbodige luxe. Die hebben dus geen oog voor het bijzondere karakter van reclasserings- en universiteitsbladen'. 'Ik denk niet dat met de dreigende opheffing van KRI verworvenheden van de jaren zestig en zeventig teruggedraaid worden. Die dreiging is van alle tijden. Managers zijn er altijd en overal, die hebben last van dat soort bladen en ruimen die op wanneer zich een gelegenheid voordoet. En KRI zit wat dat betreft in een bijzondere positie. Zowel binnen de reclassering als op het departement van justitie ligt het blad zeer controversieel door de zeer kritische toon die het aanslaat. Die toon is eigenlijk niet zo verwonderlijk want de reclassering pretendeert een maatschappelijke tegenbeweging te zijn en KRI is daar de exponent van. Je kunt dus stellen: hoe controversiëler het blad ligt hoe beter ze die functie waarmaken. Maar ook binnen de reclassering vinden ze kennelijk dat het nu ook weer niet zo kritisch hoeft. Nu proberen ze dus om via de bezuinigingen die de reclassering van het ministerie opgelegd krijgt op een nette manier van het blad af te komen'. 'Ik denk dat de arrogante wijze waarop hoge ambtenaren zich in de media over allerlei zaken uitlaten een nieuwe trend is. Ik doel daarbij onder meer op de onlangs gepensioneerde directeur-generaal Van Hijlkema van het ministerie van justitie die in een interview zei dat het laten voortbestaan van KRI een vorm van

PARTI PRIS Prof. mr. Paul v a n Saters studeerde rechten aan de universiteit van Utrecht en sociologie aan de universiteit van Californië in Berl<eley. in 1978 werd hij benoemd tot lector in de rechtssociologie aan de Juridische Faculteit in Tilburg. I-lij zat in het eerste bestuur van de Coornhertliga en momenteel is hij onder meer bestuurslid van de Nederlandse Federatie van Reclasseringsinstellingen. Daarnaast is hij voorzitter van de redaktieraad van Univers. Onlangs bralt hij in de N R C een lans voor het met opheffing bedreigde reclasseringsblad K R I . Een gespreid met hem over datzelfde KRI, de arrogantie van de vierde macht en het no-nonsensedenl<en in Nederland. overheidsmasochisme is. Het gaat hem te ver dat de overheid een luis in eigen pels koestert. Dat noem ik dus de arro-

Lustrum

Onlangs verscheen de tussentijdse rapportage over de voorbereiding van het lustrum van de KUB. Zelfs de SNUIVER besteedde er in het a/gelopen nummer aandacht aan in de vorm van een interview met de voorzitter van de lustrumcommissie. Niet iedereen blijkt gelukkig met het gekozen thema 'De samenleving in de jaren negentig'. Hef is volgens sommigen te algemeen en volgens anderen te vaag, kortom we horen weer het soort universitaire kritiek dat altijd opklinkt als voor iets gekozen is dat de briljante medewerkers van deze universiteit niet zelf hebben bedacht. Terwijl het toch zo mooi kan worden. Er worden weer ere-doctores benoemd waar onze Universiteit veel eer mee inlegt. Ik durf er veel om te verwedden dat ze vooral uit verre landen zullen blijken te komen. Dat gebeurt namelijk vrijwel altijd, want degenen die de ere-doctor voordragen worden dikwijls voor een wetenschappelijk tegenbezoek uitgenodigd. En geef toe, wie wil er nu een fwetenschappelijkj tegenbezoek afleggen bij een ere-doctor uit, om maar eens wat te noemen, Biezenmortel, aJs je ook naar Amerika of Australië kan. Met andere woorden, de plaats Univers

gantie van de vierde macht. We kennen allemaal het voorbeeld van directeurgeneraal In 't Veld van het ministerie van onderwijs die een ongelooflijke macht heeft en die eigenlijk het beleid op het ministerie bepaalt. Nu is Deetman een sterke minister, die kan zich zo'n sterke topambtenaar veroorloven. Dat is een oud adagium: een sterke topambtenaar heeft een sterke minister nodig. Een zwakke minister is natuurlijk de pest voor een sterke topambtenaar. Aan de andere kant zit er ook wel iets goeds aan die forse uitspraken in de media. Daarmee wordt de macht zoals die feitelijk wordt uitgeoefend onder ieders aandacht gebracht'. 'De arrogantie van de vierde macht is een permanente dreiging, ledere organisatie die zichzelf serieus neemt, de universiteiten, de reclassering, dient voortdurend bedacht te zijn op dat nononsensedenken in die hoge torens in Den Haag en Zoetermeer. Die organisaties moeten zich de wet niet laten voorschrijven maar moeten zelf uitmaken wat ze doen. De arrogantie schuilt natuurlijk ook gedeeltelijk in het feit dat ambtenaren denken dat het bij uitgaven gaat om geld van het ministerie. Maar de overheid, dat zijn wij allemaal, dat is ons geld'. Toine Asselbergs

Univers einde seizoen

Volgende weelc (22 mei) is er een Universnummer maar daarna slaat het lentevirus toe. W e verschijnen niet op 29 mei, wel op 5 juni, niet op 12 juni, en w e l - voor het laatst in deze jaargang - op 19 juni. Stukjes voor memo, agenda etc. w e gens beperkte plaatsruimte tijdig (één week voor verschijnen) bezorgen.

Stichting l-leeml<unde wil leerstoel Volkskunde Een leerstoel aan de KUB. Dat is op het moment de grootste wens van de Stichting Brabants Heem. In het kader van het veertigjarig jubileum startte de stichting dit voorjaar alvast met een Leergang Volkskunde aan de K U B . Dit in samenwerking met de universiteitsbibliotheek die sinds juni 1986 een grote collectie volkskundewerken bezit. Heemkunde is het vergaren van kennis over de eigen streek, in dit geval Brabant. De heemkundigen kijken naar het leven en wonen van mensen in de streek, proberen bepaalde gebruiken in ere te houden (bijvoorbeeld het Sint Maartensvure), verzamelen en bewaren van gebruiksvoorwerpen, of inventariseren van volksliederen. Heemkunde zelf is geen wetenschap, maar het maakt wel gebruik van wetenschappen zoals geschiedenis, taalkunde, kunstwetenschap en volkskunde. De heemkundigen willen graag op een wetenschappelijk verantwoorde manier studeren. Vandaar de inrichting van een leergang Volkskunde, waarbij de Stichting Heemkunde vooral een wetenschappelijke aanpak voorstaat. De bibliothecaris van de KUB, dr. J.L. Wieërs is betrokken bij de organisatie van de Leergang. 'Het is een experiment, maar uiteindelijk wil de stichting komen tot een Leerstoel Volkskunde aan de KUB. Vroeger had bijna elke universiteit een volkskunderichting. Nu is Leuven als enige universiteitsstad in de Benelux in het bezit van een afdeling voor volkskunde', aldus de bibliothecaris. De Leergang bestaat uit vier collegeavonden (in mei, juni, september en november). De eerste bijeenkomst vond plaats op 6 mei. Prof. dr. S. Top van de Katholieke Universiteit van Leuven, hij is momenteel de enige hoogleraar Volkskunde in de Benelux, hield die avond een inleiding over het vakgebied. Hij stelde ondermeer dat studenten volkskunde niet alleen in de geschiedenis van een volk moeten graven, rfiaar ook het huidige leven van de mensen moeten bespiegelen. Thema's die aan bod komen in de volgende bijeenkomsten: volksgeneeskunde, over ondermeer gebedsgenezers en alternatieve geneeswijzen; volksliederen en op de laatste avond de dodencultus in Brabant. N.T.

van herkomst van de ere-doctor is in de eerste plaats een maat voor de reislust van de sub/acultaire benoemingscommissie. i Ook las ik in de interim rapportage van de lustrumcommissie dat alle hoogleraren die het komend jaar a/scheid nemen onder hef lusfrumprogramma geschoven zullen worden om het programma daarmee nog meer allure te geven. Mijn voorstel om alle medewerkers die dankzij Deetman in het iustrumjaar afvloeien onderdeel te laten zijn van het lusfrumprogramma, heeft het helaas niet gehaald. De Stichting Sfeunfonds, de grote geld- j schieter van het lusfrumprogramma, lief mij weten dat er nog altijd rangen en standen zijn en dat dat zo moet blijven ook. Naar verluidt heeft de weigering van het Sfeunfonds om geld beschikbaar te stellen ook te maken met het gebrek aan culturele "en wetenschappelijke belangstelling van hef Sfeunfonds bestuur, of zoals de voorzitter van hef Sfeunfonds hef uitdrukte; 'Ik heb de laatste tien jaar geen boek gelezen en ben desondanks als een raket omhoog geschoten op de maatschappelijke ladder'. Ook de interesse van de juristen en de economen voor het lusfrumprogramma is nogal ondermaats, maar dat is natuurlijk geen echte verrassing als je weet dat het wetenschap- \ pers betreft die mef name hun beroep maken van hef bestuderen van hef verleden en hef heden. De enige die wel echt enthousiast zijn voor hef lusfrumprogramma zijn de POLEKeconomen. Tien jaar geleden organiseerden zij in hef kader van het tiende lustrum een congres onder de titel 'Kapitalisme in de jaren tachtig'. De belangstelling schijnt toen wat tegengevallen te zijn en men hield veel congresbundels over. Inmiddels is men in al die boeken het woord tachtig aan het doorstrepen om het te vervangen door het woord negentig. Wie was er ook al weer van mening dat de wereld veranderd moet worden? 15 mei 1987

PERSONEEL

Personeel krijgt straks meer greep op eigen functioneren Tot nu toe had de Dienst Personeelszaken het meest te vertellen over hoe u en ik en de rest van het personeel hier binnen de KUB functioneren. Dat gaat binnenkort veranderen. Voortaan zullen ook wij en onze chefs een vinger in de pap hebben. De commissie functiebeschrijving en -waardering, die zeer binnenkort in het leven wordt geroepen, zal ons straks beschrijven en waarderen en het gepaste salaris vaststellen. Het hoofd van de Dienst Peroneelszal<en Peroneelszaken (DPZ), Drs. R. Geerts: 'Functiebeschrijving is het conglomeraat van opgedragen taken en de functiewaardering is het prijsl<aartje wat daaraan wordt gehanprijskaartje gen. In deze nieuwe procedure ligt de functiebeschrijving en -waardering minder bij DPZ'. De procedure voor het beschrijven van een functie is als volgt. Het betrokken personeelslid, de chefs of een medewerker van DPZ doet een voorstel. Wanneer een van hen het er niet mee eens is wordt er opnieuw overleg gevoerd en het voorstel eventueel aangepast. Uiteindelijk gaat er een voorstel naar de commissie die er dan over beslist. Op basis van de functiebeschrijving wordt door de commissie de bijbehorende waardering vastgesteld. Naast het bepalen van de functiewaardering dient de functiebeschrijving ook voor zaken als werving en selectie, personeelsbeoordelingen, organisatiebeleid en loopbaanontwikkeling. De beschrijving moet het doel van de functie omvatten, de positie van de functie in de KUB-organisatie, de belangrijkste taken en hoeveel tijd er per hoofdtaak wordt besteed. Voor wat betreft de functiebeschrijving bestaat de mogelijkheid om tegen het besluit van de commissie in beroep te gaan bij het College van Bestuur. Het personeelslid kan ook tegen de waardering van de functie in beroep gaan. In eerste instantie bij de commissie en daarna nog bij het College van Bestuur. Zij laat zich

dan adviseren door een aparte commissie van beroep.

P. Kersten, medewerker van de dienst personeelszaken vult aan.'De commissie functiebeschrijving en -waardering is besluitvormend en daarnaast is er een commissie van beroep die toetsend te werk gaat. De besluitvorming zat eerst te eng bij DPZ. Er was behoefte om duide-

geen lid zijn van de universiteitsgemeeschap. Een van de drie leden wordt benoemd op voordracht van de commissie personeelsoverleg. De leden mogen niet tegelijkertijd lid zijn van de commissie functiebeschrijving en -waardering. De commissie personeelsoverleg (CPO) is intussen, evenals de grote staf (overlegorgaan van diensthoofden en secretarissen van de faculteiten) accoord gegaan met de nieuwe opzet. De CPO is een belangrijke adviescommissie van het college van bestuur waar de Abva/Kabo de grootste fractie in is. Opvallend is dat zij het aanbod van het College van Bestuur om zitting te nemen in de commissie functiebeschrijving en -waardering heeft afgewezen. J . Rietveld van de Abva/Kabo geeft aan waarom:'Wij vinden dat functiebeschrijving en -waardering een taak is voor het management. De rol van de commissie personeelsoverleg is er een van rechtsbescherming. Als mensen problemen hebben met de functiewaardering kan de CPO dit uitzoeken. Wij hebben daarom wel zitting willen nemen in de commissie van beroep'. Volgens Rietveld blijft er wel een verschil van mening met het College van Bestuur bestaan over de mate waarin functiebeschrijving en -waardering los van elkaar kunnen worden gezien. Het college schrijft dan ook in een brief aan de CPO van 31 maart:'Eerst dient besloten te zijn welke taken aan betrokkene worden overgedragen. Pas nadat hierover een beslissing is genomen, kan vervolgens de stap, nl. het waarderen van die functie geschieden. Het is ons inziens zuiver om deze twee zaken uit elkaar te houden omdat anders de discussie en procedures onzuiver gaan verlopen'. Rietveld vindt niet dat deze twee zaken zomaar van elkaar zijn te scheiden:'Het is veel meer een wisselwerking, een onderhandelingsproces'.

lijk te maken dat het eigenlijk een heel objectieve besluitvorming is. De functiewaardering is nu ook wat breder onderbouwd, de besluitvorming is helderder. Het is jammer dat de regelgeving zo complex is als hij nu geworden is. De procedure is in geval van overeenstemming zeer eenvoudig. Er zijn echter in vele situaties beroepsmogelijkheden en als je dat allemaal in een regeling perst ontstaat het risico van onleesbaarheid'. Voor de eerste tien salarisschalen bestaat er een interne (KUB)commissie van be-

roep. Voor salarisschaal elf en hoger bestaat er een landelijke commissie die werkt voor alle universiteiten. De interne commissie beroep functiewaardering bestaat uit drie leden. Alle drie worden ze benoemd door het College van Bestuur, de voorzitter mag

R.V.H.

Functioneringsgesprekken niet overal goed doorgevoerd Van decaan tot wetenschappelijk medewerker en van diensthoofd tot koffiejuffrouw, sinds 1 januari 1985 moet ieder personeelslid regelmatig met zijn of haar chef overleggen over de werksituatie. Nu, twee jaar later blijkt dat deze functioneringsgesprekken in de diensten wel, maar in de faculteiten nog wat moeilijker van de grond komen. De bedoeling is dat een gesprek tussen baas en medewerker kan plaatsvinden op gelijkwaardig niveau. Het gaat er om eventuele problemen te onderkennen en er gezamenlijk een oplossing voor te vinden. Voorheen bestonden alleen beoordelingsgesprekken, daar is nu dus het functioneringsgesprek bijgekomen. De oude situatie werd niet volledig als positief ervaren. Drs. R. Geerts, hoofd van de dienst personeelszaken: 'Zwak punt van de beoordelingsgesprekken was dat er alleen een aantal terugkijkaspecten aan de orde kwamen. Er werd gekeken naar wat de taakafspraken waren geweest en of mensen in het licht hiervan voldoepde hadden gefunctioneerd. Er werd veel minder vooruit gekeken. Het functioneringsgesprek is er nu juist voor om te kijken wat voor afspraken er gemaakt kunnen worden. Hoe eventuele problemen op te lossen zijn. Ook kan al een blik in de verre toekomst geworpen worden, de Univers

loopbaanplanning. Als uit zo'n gesprek blijkt dat iemand slecht functioneert kunnen bijscholing of het vaker hebben van een functioneringsgesprek oplossingen zijn'. In het beoordelingsgesprek gaat het voortaan alleen nog maar om zaken die met de rechtspositie van een medewerker te maken hebben. Daarbij valt te denken aan het omzetten van een tijdelijke in een vaste aanstelling, promotie of in een negatief geval een reprimandegesprek. P. Kersten, medewerker van de dienst personeelszaken: 'De beoordeling is iets tussen de organisatie en de medewerker. Het functioneringsgesprek speelt tussen leidinggevende en medewerker. Het blijft ook tussen die twee. Er wordt geen officieel dossier van gemaakt'. Geerts beaamt dat bij veel medewerkers nog steeds angst voor het beoordelingsgesprek en ook het funktioneringsgesprek bestaat. Het wordt in de wandelgangen ook wel 'veroordelingsgesprek' genoemd, maar deze angst is niet terecht volgens Geerts. Om wat te doen aan de weerstand en huivering die er leeft beschikt de dienst personeelszaken zelfs over een videoband. De band laat een aantal voorbeeldgesprekken zien en hoe de medewerker er zich op kan voorbereiden. Uit evaluaties blijkt

dat met name in de faculteiten de functioneringsgesprekken moeilijk of helemaal niet op gang komen. Geerts probeert hier een verklaring voor te geven: 'Het heeft te maken met een stuk historie en de aard van het onderwijs- en onderzoekprodukt wat hier wordt afgeleverd. De autonomie en de eigenheid van een wetenschapper is dominant aanwezig. Maar men is er ook huiverig voor vanuit een stuk onbekendheid'. Met name de sociale faculteit en de letterenfaculteit vormen goede uitzonderingen. De secretaris van de letterenfaculteit, F. Teunissen is enthousiast: Wij hebben hier de instelling dat als het nut van een bepaalde aanpak wordt ingezien, wij er ook aan meewerken. Iedereen, behalve de decaan die een gesprek wilde hebben met de rector is door de molen gegaan. Het functioneringsgesprek is goed omdat de druk van de beoordeling niet zo gevoeld wordt. Beoordelen kan en doet men ook niet zo makkelijk'. Daar komt volgens Geerts bij dat de letterenfaculteit een wat 'nieuwe I cultuur' is. Teunissen: 'Onze faculteit bestaat nog niet zo lang. En dat is een heel andere situatie dan bijvoorbeeld bij de economen waar al een veel langere traditie bestaat en waar bepaalde ver-

houdingen zijn gegroeid'. De medewerkers van de letterenfaculteit werken wel mee. Volgens Teunissen zouden 'ze gek zijn het niet te doen, want ze functioneren over het algemeen goed'. Nog helemaal in de ban van de strijd om het behoud van de letterenfaculteit: 'Wat hier gebeurt kan niet in veertig uur per week, dat blijkt ook als je het onderzoeks- en onderwijsverslag erbij haalt'. Volgens Geerts heeft men in de diensten veel minder moeite met de functioneringsgesprekken. Debet daaraan is, aldus Geerts dat 'de structuur en de geaardheid van de diensten een duidelijke rol speelt en men van oudsher veel meer gewend is aan het beoordelingsinstrument'. De verhouding chef-medewerker is binnen de diensten veel duidelijker dan binnen de faculteiten en dat vergroot de mogelijkheden om t o t functioneringsgesprekken te komen. Al loopt het in sommige faculteiten nog niet zo vlot, er wordt wel aan gewerkt. Geerts: 'Dit hele gebeuren is twee stappen vooruit en een achteruit. Wanneer zo'n proces stagneert moet je niet de botte bijl gebruiken. Anderzijds moeten w e wel een stuk vooruitgang constateren, want stilstand is achteruitgang'. R.V.H.

GEZOND

'Bedrijfsarts is geen controleur' Lidy van Oort is per 1 maart '87 de nieuwe bedrijfsarts van de KUB. De functie van bedrijfsarts valt sinds januari '87 niet meer onder de Bedrijfsgezondheidsdienst Tilburg, maar is een onderdeel van de gezamenlijke Bedrijfs Geneeskundige Dienst (BGDJ van de KUB en de Katholieke Leergangen. Lidy van Oort ziet dit als een voordeel:'Mensen stappen denk ik gemakkelijker bij je binnen als je op het eigen terrein zit, dan wanneer je in een gebouw zit dat ver buiten het bedrijf ligt. Het werkt drempelverlagend.' Met het opzetten van een eigen BGD zal ook het periodiek geneeskundig onderzoek (PGO) voorlopig voor de periode van 1 jaar verdwijnen. Welke consequenties heeft dit voor de werknemers van de KUB? Lidy van Oort:' Al is het PGO afgeschaft, het blijft altijd mogelijk om op eigen verzoek een onderzoek te laten doen.' Belangrijk vindt van Oort het sociaal contact met haar patiënten. Daarom heeft ze een spreekuur ingesteld waar de mensen vrij binnen kunnen lopen. Voor een bedrijfsarts is dit niet zo vanzelfsprekend als het misschien lijkt. Ook maakt ze na een eerste gesprek meestal meteen een vervolgafspraak zodat ze de mensen beter leert kennen. Een bedrijfsarts moet volgens Van Oort goed kunnen luisteren en weten langs welke kanalen de problemen opgelost kunnen worden. Zij behandelt de mensen niet maar stuurt ze b.v. via de huisarts door naar een specialist of naar het maatschappelijke werk. Een bedrijfsarts krijgt het meest te maken met het begeleiden van ziekteverzuim. Van Oort: 'Ik wil zo snel mogelijk het idee de wereld uithelpen dat een bedrijfsarts als controleur optreedt. Dat is helemaal niet waar. Bij ziekteverzuim krijgen mensen na enige tijd een oproep voor een informatief gesprek met de bedrijfsarts. Dit is zeker niet bedoeld als controle.'

'Je gaat dan kijken naar materiële kanten die van invloed op de arbeidssituatie kunnen zijn: bijvoorbeeld of de machines veilig zijn, en naar de immateriële kanten: hoe de werksfeer is en of de werk-

druk te hoog of te laag is. Op de KUB zijn veel alfa-vakken, als bedrijfsarts houd je je hierdoor meer bezig met arbeidsomstandigheden op het immateriële vlak. Hoe krijg je daar inzicht in? Moet je dat ter plekke onderzoeken? Ik denk dat je het beste individuele gesprekken met verschillende personen kunt hebben om daar achter te komen.' Wanneer verklaar je mensen beter? Lidy van Oort: 'Soms zijn mensen fysisch wel en psychisch niet in staat om te werken. Wat dan? Het is een feit dat in Nederland lichamelijke klachten geaccepteerd worden, maar wanneer je psycho-sociaal niet in staat bent om te werken wordt dit niet geaccepteerd. Dat vind ik jammer. Wie ben ik om te zeggen dat iemand beter is? Gezond zijn is volgens de definitie van de wereldgezondheids organisatie 'algeheel lichamelijk, psychisch en sociaal welbevinden', maar iemand die psycho-sociale problemen

heeft kan in bepaalde gevallen best werken en ondertussen die problemen oplossen. Dat is heel afhankelijk van de persoon. Ik heb nog nooit tegen iemand gezegd:'Jij kunt weer werken'. Meestal stellen mensen dit zelf voor. Want wie wil er nu echt niet werken? Als ik sterk het gevoel heb dat iemand simuleert zal ik dat wel tegen hem of haar zeggen. Maar ik denk dat dat bijna nooit voorkomt.' Naast haar werk als bedrijfsarts van de KUB heeft Lidy van Oort een kleine praktijk in Amsterdam als homeopatisch arts. Bovendien gaat ze een opleiding volgen om zich te specialiseren in de sociale geneeskunde aan het Nederlands Instituut voor Preventieve Geneeskunde in Leiden. Het gesprek is afgelopen. Lidy van Oort heeft haast:'Nu moet ik gauw naar A m sterdam om de halve marathon te lopen.' C.vd G.

Onderzoek naar zelfhulp: Elkaar helpen helpt Voor allerlei problemen zoals alcoholisme, te dik zijn, hoge bloeddruk, kanker en ouder worden bestaan er praatgroepen of zogenaamde 'zelfhulpgroepen'. Een aantal lotgenoten komen dan regelmatig bij elkaar om elkaar te helpen, zonder dat er bijvoorbeeld een maatschappelijk werker of psycholoog bij is. Deze manier van werken is ook veel goedkoper dan wanneer er professionele hulp wordt ingeschakeld. Drs. K. Geelen van het IVA (Instituut voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek) heeft alle onderzoeken naar zulke groepen in binnen- en buitenland op een rijtje gezet. De resultaten van het onderzoek zijn terug te vinden in het rapport 'Zelfhulp onder de loep'. Een van de conclusies is dat in veel gevallen deze zelfhulpgroepen positieve effecten hebben op de deelnemers. Ook blijkt dat de resultaten vaak net zo goed of soms beter zijn vergeleken met de professionele hulpverlening. In het rapport valt te lezen dat groepen niet voor iedereen geschikt of aantrekkelijk zijn. Vrouwen, personen uit de midden- en hogere

In plaats van het PGO moet er meer werkplekgericht onderzoek komen. Wat wil dat precies zeggen? Lidy van Oort:

klasse, beter opgeleiden en mensen die hun probleem wat moeilijker aankunnen zullen over het algemeen eerder lid worden. In het rapport worden ook aanbevelingen gedaan. Van de overheid wordt een actievere ondersteuning gevraagd. Te denken valt aan het bevorderen van de bekendheid van zulke groepen bij hulpverleners en het grote publiek. Dit kan bereikt worden door meer aandacht te vragen voor deze alternatieve vorm van hulpverlening in opleidingen en beleidsnota's. Ook zou een ereprijs ingesteld kunnen worden voor succesvolle initiatieven. Volgens het rapport moeten overheidssubsidies vooral ten goede komen aan administratieve werkzaamheden van zelfhulporganisaties en hun publiciteit. Ook wordt er voor gepleit dat professionele hulpverleners vaker naar zelfhulpgroepen verwijzen. Tenslotte wordt aan deze groepen de raad gegeven meer in de publiciteit te treden zodat ze een grotere bekendheid krijgen bij vooral de beroeps-hulpverleners. R.V.H.

K N I P T

Onder het toeziende oog van Moeder Maria legt in mei elk vogeltje een ei, en gaat er geen dag voorbij, of we herdenken 40-45. In dat opzicht is het tijdstip van de promotie van historica Selma Leydesdorff aan de Universiteit van Amsterdam, uitstekend gekozen. Leydesdorff promoveerde op een studie naar het 'voor-oorlogse' Joodse proletariaat en kreeg daarmee afgelopen week veel publiciteit. FOLIA interviewde haar. De promovendus stootte in haar onderzoek vooral op het 'zogenaamde' ontkennen van antisemitisme: ' De mythe is dat Amsterdam met antisemitistisch was, en die mythe wordt

UoJN^era

door de herdenking van de Februari-staking elk jaar bevestigd. Die mythe heeft veel meer te maken met schuldgevoelens over de deportatie van de Joden dan met de werkelijkheid'. Over vermeende collaboratie van Amsterdamse ambtenaren zegt ze :' Ik heb ongelooflijk veel ambtelijke stukken gezien, je ziet dat ze gewoon hebben doorgewerkt en ook met anders konden omdat er brood op de plank moest komen. De manier waarop men langzamerhand bij de gemeente de Joden afschreef is een van de meest schokkende uitkomsten van mijn onderzoek. (...) 'In het Joods Historisch Museum wordt wel de deportatie beschreven maar niet hoe het gewerkt heeft'. De rol van de wetenschap in het nazi Duitsland van Hitler is totnutoe evenmin uitvoerig beschreven. In het VU MAGAZINE komt Koos Heuvel, in navolging van de Duitse hoogleraar in de genetica, Benno Müller-Hill, tot de conclusie dat de 'objectieve' houding van veel wetenschappers toendertijd, veel bedenkelijke experimenten heeft mogelijk gemaakt. Sommige wetenschappers smul-

den van de ruimte die ze van het Hitlerregime kregen. Hun bereidheid tot het uitvoeren van sterilisatie- en euthanasie-programma's ten aanzien van 'minderwaardige' individuen, viel samen met reeds lang bestaande verlangens van vakgeleerden. Ook op het terrein van de psychiatrie werd driftig geëxperimenteerd, aldus Keuvel. Volgens een aantal critici overigens, vinden heden ten dage op het terrein van de genetische manipulatie, ontwikkelingen plaats die Hitler in zijn stoutste dromen nog niet had kunnen bevroeden. De verwachting is bijvoorbeeld dat men al op korte termijn bij een embryo zal kunnen vaststellen of die drager is van een erfelijke ziekte. Abortus zou om die reden toegepast kunnen worden. De rol van de wetenschap daarin is hoogst actueel. De katholieke wetenschap heeft zo zijn eigen reden om bezorgd te zijn. Het Nijmeegse KU NIEUWS opent deze week met het bericht dat vier katholieke universiteiten (Nijmegen, Leuven, Louvain-laNeuve en Lille) aan hun kerkelijke autori-

teiten verzocht hebben om stappen te ondernemen voor een gesprek tussen de universiteiten en de congregatie. De congregatie verbood een aantal weken geleden katholieke instellingen als ziekenhuizen en universiteiten mee te werken aan andere dan natuurlijke wijzen van voortplanting. De reageerbuismethode is dus taboe. De KUN wil echter met het ontwikkelen van een dergelijke methode doorgaan. De Nijmeegse rector Van lersel vreest dat 'de deur blijkbaar dichtgegooid is'. 'Ik denk niet dat er nog veel aan te veranderen zal zijn, maar wel dat er soepeler mee kan worden omgegaan', aldus Van lersel. Volgens Zijne Haarlemse Heiligheid Bomers is de oplossing heel simpel : niet op de VVD of PvdA stemmen. Dat zo'n Bomers met zo'n opmerking steeds meer mensen aanspreekt wordt onderschat. Neem nou zo'n Leidse student die in MARE deze week naar aanleiding van de verkiezingen op de universiteit verzucht : 'Ik stem, ook al weet ik er geen zak van '. Wees gerust. Bomers zal wel adviseren. En hij zag dat het goed was. H.B. , 1-5. mei-1987

Promotie drs. R.J. Sctiotsman

De bibliotheek van de KUB beschiltt sinds kort over een Facsimile-toestel, een - zeg maar - telefonisch copieerapparaat. Met dat toestel kan men tekstpagina's en illustraties razendsnel doorzenden naar andere gebruikers van het systeem. De Facsimilé is aangesloten op het PTT-net en dat biedt ongekende mogelijkheden voor boekenleners die voortaan niet lang hoeven wachten om materiaal naar Tilburg te laten facsen! De KUB-bibliotheek is de derde universiteitsbibliotheek in Nederland die zo'n toestel in huis heeft.

De toekomstschets van Deetman: 'Een prachtig tijdloos werkstul<' 'Niets is zo ontmoedigend als enerzijds weidse perspectieven voorgeschoteld te krijgen, en anderzijds bij elke stap die men in die richting wil zetten geremd te worden door minutieuze regelgeving en koudwatervrees bij de overheid. 'Het eigen meesterschap van hoger onderwijsinstellingen zal toenemen', stelt de toekomstschets, maar de concretisering daarvan ontbreekt.' Die vermaning schrijven de universiteiten aan het einde van een brief d.d. 11 mei aan minister drs. W . J . Deetman van Onderwijs. Diens schets vinden ze een prachtig tijdloos werkstuk, maar ze vinden ook dat hij wringt met de praktijk. Meent de minister wat hij schrijft, dan moet dat In de nabije toekomst blijken als het Hoger Onderwijs- en Onderzoeksplan (HOOP) gemaakt wordt. Veel behoefte aan een dialoog over de schets toonden de universiteiten bij de overlegkamer Hoger Onderwijs van 11 mei dan ook niet. Ze overhandigden Deetman hun brief, en wachten verder af hoe het HOOP-overleg zich ontwikkelt. Beschouwingen over de verre toekomst vinden ze minder belangrijk dan concrete randvoorwaarden In een ontwerp-HOOP. En daarvoor hebben ze een waslijst aan agendapunten. De voorwaardelijke onderzoeksfinanciering moet verder uitgebouwd worden, en de VSNU moet daar in 1988 een landelijke database voor hebben

ontwikkeld. De kwaliteitsbewaking - vijf proef evaluaties In 1988, en daarna elke vijf jaar een evaluatie voor ledere discipline moetvan de grond komen. De tweede fase en het post-academische onderwijs moeten tot een geheel gesmeed worden. Het computernetwerk moet In 1990 klaar zijn, en het gezamenlijk gebruik van schaarse apparatuur moet van de grond komen. Verder moet de komende jaren een nieuwe organisatorische vorm gevonden worden voor contract-onderzoek, dat immers steeds belangrijker wordt. Deetmans schets gaat daar te weinig over, vinden de universiteiten. Deetman moet dus nog maar eens verduidelijken wat hij nu eigenlijk tot de taken van een universiteit rekent, en vervolgens hoeveel geld hij per taak overheeft. Ook moet hij de grenzen tussen WO en HBO nog maar een duidelijk afbakenen, want de schets schildert een beeld waar die vervaagd zijn; en blijkens de reactie van het VNO op Deetmans schets vinden de werkgevers dat allerminst een goed Idee. Wat de universiteiten ook missen. Is de mogelijkheid om zelf een sociaal beleidskader te maken. Een universiteit die zich - conform Deetmans wens profileert zal bepaalde taken moeten afstoten, maar moet dan ook de mogelijkheid hebben zelf zo'n beleidskader te maken. E.H./UP (ingekort)

Vervolg van pag. 3

Discussie over de nota: niet opportuun Het kerkbeeld van het Tweede Vatlkaanse Concilie is voorbij.' De nota is voor Breed Front 'onaanvaardbaar'. 'Ik denk dat het een nota Is die meer vragen oproept dan beantwoordt', stelt Paul Gerlach van Onafhankelijk Appèl. Daarom heeft zijn fractie er in het gesprek met het Stichtingsbestuur voor gepleit om aansluiting te zoeken met de bestaande nota over het open centrum. 'Dat betekent', aldus Gerlach, 'dat elementen uit de nota wellicht Inpasbaar zouden kunnen worden gemaakt In het Idee van zo'n centrum.' De nota rakelt discussies op, aldus de fractievoorzitter, over het personeelsbeleid en benoemingsbeleid waarvan het 'niet helemaal opportuun is om die zaken weer volop In discussie te brengen.' De recente discussie naar aanleiding van de nieuwe Structuurregeling en het Bestuursreglement hebben tot besluiten geleid over benoemingen binnen de KUB. Gerlach: 'Juist nu er een accoord bereikt is tussen het Stichtingsbestuur enerzijds en de Raad en College van Bestuur anderzijds vinden Univers

wij het niet het goede moment om die discussies te voeren die we ook al In het verleden gevoerd hebben.' De nota Is voor Onafhankelijk Appel 'aanvaardbaar als discussiestuk en niet meer' en de fractie ziet 'geen noodzaak om het beleid bij te stellen zoals dat in de nota Is aangestipt.' Onafhankelijk Appel wil de katholieke signatuur van de KUB niet overboord zetten. 'Wat mijn fractie betreft Is het zeker mogelijk om zinvol invulling te geven aan de katholieke signatuur, aangepast aan de omstandigheden van vandaag', aldus Paul Gerlach. De Progressieve Studenten Fractie [PSF] was bij monde van Stijn Schoonderwoerd 'uitermate geschokt' over de nota van het Stichtingsbestuur. 'Inhoudelijk doet de nota een stap terug ten aanzien van de signatuur dan wat er In al die jaren gewoonte is geworden', aldus Schoonderwoerd. De passage over Wijsbegeerte mag wat PSF betreft nooit uitgevoerd worden en het gedeelte over het

Op vrijdag 1 mei j . l . promoveerde drs. R.J. Schotsman aan de KUB tot doctor In de economische wetenschappen. In zijn proefschrift gaat Schotsman na hoe de verhouding van de Staten-Generaal tot De Nederlandsche Bank (DNB) gekenmerkt kan worden. Daarbij stelt hij de parlementaire behandeling van het monetaire beleid sinds 1863, het jaar van de eerste Bankwet, centraal. Schotsman komt tot de conclusie dat er In de verhouding tussen Staten-Generaal en DNB van 1863 tot nu sprake Is van een opmerkelijke continuïteit. In. de regel is er geen sprake geweest van een directe parlementaire bemoeiing met het monetaire beleid: zowel de Eerste als de Tweede Kamer zijn al die jaren nogal terughoudend geweest om over het monetaire beleid met de minister van Financl'en In discussie te treden. De geringe parlementaire bemoeiing met het monetaire beleid schrijft Schotsman toe aan een drietal factoren. In de eerste plaats, zegt hij, dient de Nederlandse centrale Bank op enige afstand van de politiek te opereren. Die afstand Is volgens de promovendus gewaarborgd omdat er van een zekere objectivering van het monetaire beleid sprake is. Verder neemt DNB, gezien haar juridische status, een bijzondere positie In ten opzichte van regering en Eerste en Tweede Kamer: de Bank heeft, sinds de Bankwet van 1948, een primaire verantwoordelijkheid voor de Instrumenten van monetaire politiek (met name het stabiliseren van de waarde van de gulden) en het reservebeleid. Terwijl het daarnaast, aldus Schotsman, niet bepaald In 's lands belang zou zijn wanneer de Kamer aanstuurt op een conflict met de Bankdirectie. Kamerleden gaan hoogst vertrouwelijk om met monetaire aangelegenheden, zo blijkt uit het proefschrift. Zowel Eerste als Tweede Kamer zijn in het verleden nogal huiverig geweest om het wisselkoersbeleid In het openbaar ter discussie te stellen. Slechts In enkele gevallen heeft het parlement zich intensief met het beleid bemoeid, aldus Schotsman. personeelsbeleid is niet in overeenstemming met de praktijk. Ook de manier waarop het SB het open centrum in wil vullen Is bij PSF in het verkeerde keelsgat geschoten. Schoonderwoerd: 'Het centrum als geheel staat wat ons betreft ter discussie. We hebben destijds gezegd dat zo'n centrum voor ons niet hoeft. We zagen dat centrum als een alibi voor mensen die de signatuur willen versterken. Nu wij zien hoe het centrum ingevuld gaat worden en de relaties die men wil leggen met de katholieke kerk dan constateren wij nu dat wij gelijk hebben gekregen.' De nota is voor PSF in zijn geheel onaanvaardbaar. Het draagvlak In de Instelling is volgens de PSF 'uitermate klein'. 'Een van de lachwekkende dingen in de nota Is dat er staat dat er een draagvlak moet zijn bij personeel en studenten. Nou, dat stond In 1977 ook in al de signatuurstukken. In die tien jaar is er vanuit de instelling niet duidelijk gemaakt dat men aan die signatuur wil werken.' Onderzoeken uit Nijmegen en van het eigen IVA hebben volgens de PSF-fractievoorzitter aangetoond dat studenten niet vanwege de katholieke signatuur een keus maken voor een universiteit maar dat regionale

Drs. R.J. Schotsman In de vorige eeuw speelde de zgn. Muntkwestie, waarbij de vraag aan de orde was of Nederland moest blijven vasthouden aan de Gouden Standaard, dan wel de waarde van de gulden relateren aan het zilver of aan een combinatie van beide edelmetalen. En In het begin van de jaren vijftig was enig parlementair vuurwerk te beleven bij de behandeling van de Wet Toezicht Kredietwezen, toen de vraag centraal stond of er een permanent monetair toezicht op het kredietwezen moest komen met een belangrijke uitbreiding van de bevoegdheden van DNB. In belde gevallen, benadrukt Schotsman, was de vestandhouding tussen parlement en de minister van Financiën in kwestie allesbehalve goed. Pas met hun opvolging konden deze slepende monetaire kwesties tot een bevredigende oplossing worden gebracht. Schotsman (29) studeerde politieke wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam, waar hij In 1985 afstudeerde. Sinds zomer '86 werkt hij bij het Ministerie van Financiën, directie Binnenlands Geldwezen, afdeling Financiële Markten en Instellingen. Zijn promotoren waren prof.dr. H . W . J . Bosman, buitengewoon hoogleraar Geld-, Krediet- en Bankwezen aan de KUB en zijn Tilburgse collega prof.dr. J o h . de Vries, hoogleraar Economische Geschiedenis. . ^

apspecten meer een rol spelen. De studentenfractie ziet geen heil In de koppeling van de nota van het SB met de nota over het centrum. Het Stichtingsbestuur heeft het idee van zo'n centrum van de raad overgenomen, stelt Schoonderwoerd maar de interpretatie van de het SB Is niet hetzelfde als die van de raad. 'Dat compromis zal voor ons niet aanvaardbaar zijn', stelt hij, 'want alles wat verder gaat dan wat de raad na lang wikken en wegen heeft bereikt Is voor ons een uiterste grens die eigenlijk al te ver gaat.' Het College van Bestuur heeft nog geen standpunt over het stuk van het Stichtingsbestuur. Collegelid L. Schellekens: 'Op dit moment Is het college bezig met de uitwerking van de gedachten over de nota van de raad aangaande het centrum. Er Is daarover nog geen definitief standpunt en er is dus zeker geen standpunt van het college over het concept van het Stichtingsbestuur.' Over de parallellen die In de twee nota's vervat zouden zitten zegt het collegelid: 'Ik heb geen behoefte om parallellen te trekken met een nog niet officieel bestaand stuk.' G.R. 15 mei 1987

[ONDERZOEK

«■viXtfW^<;Mios»MW>W<ri<«»K^y/ja>^

Onderzoek naar taalverlies bij innnnigranten

Taal als prestïge-object voor minderheden Een naar de Verenigde Staten geëmigreerde Nederlander schrijft aan de tiiuisblijvers dat tiij 'problemen ontmoet', o f dat hij 'rumoeren rond hoort gaan'. Een voorbeeld van Nederlands met Engelse invloeden zoals dat aan de orde komt in de colle ges 'Taaiverschuiving en taalverlies' van de Subf aculteit Lette ren. Aanleiding voor de colleges was het gelijknamige onder zoek van Koen Jaspaert en Sjaak Kroon van het werkverband Taal en Minderheden, dat vooral gericht is op taalverlies bij Turken en Italianen in Nederland en Vf aanderen. Ook daarbij draait het om de vraag, hoe het na een jarenlang verblijf in het buitenland met de moedertaal gesteld is. 'Beter dan we ver wachtten', zeggen de onderzoekers nu de eerste resultaten be kend zijn. Spreekt de pizzaboer thuis Nederlands of Italiaans? Praten Turken op het werk met landgenoten In hun eigen taal? We tenschappers hebben zich al uitgebreid gebogen over de vraag welke taal men sen in bepaalde situaties gebruiken. Ver der bekeken ze welke factoren daar in vloed op hadden. Deze elementen van taaiverschuiving staan in de belangstel ling sinds de migratiestromen goed op gang begonnen te komen. Of het spre ken van een tweede taal ook een gedeel telijk verlies van de eerste betekent, is minder bekend. K oen Jaspaert en Sjaak Kroon schenken daarom in hun onder zoek vooral aandacht aan dat taalverlies. 'Het meeste onderzoek over taalverlies gaat over de beheersing van een vreem de taal: wat kan iemand die al een paar jaar van school is zich nog van Frans her inneren?', licht K roon toe. 'Vooral het Nijmeegse Instituut voor Toegepaste Taalkunde is op dat gebied actief. Naast alle belangstelling voor het kwijtraken van vreemde talen, is er weinig onder zoek geweest naar het verlies van de eer ste taal wanneer die niet meer dagelijks gebruikt wordt.' Gegevens over de mate waarin minderheden in Nederland hun moedertaal beheersen zijn er wel, maar die zeggen vaak niets over het verlies van die taal. Zo bleek uit een onderzoek van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS)in 1985, dat 35 procent van de Ma rokkanen en maar vier procent van de Turken in ons land zegt dat ze moeite hebben met het schrijven van een brief in hun moedertaal. Een opmerkelijk ver schil? Niet als je weet dat het aantal anal fabeten onder Marokkanen veel hoger is dan onder Turken, ook in hun vaderland.

ENQUETEi De Tilburgse wetenschappers hebben gekozen voor een taalsociologische aan pak. Dat wil zeggen dat ze inzicht probe ren te krijgen in maatschappelijke pro cessen die invloed hebben op taalveran deringen. Jaspaert: 'Het gaat er ons niet in de eerste plaats om wat er verandert, maar om de vraag welke factoren bepa len of er iets verandert. Daarbij kun je denken aan opleiding, contact met het thuisland, waar immigranten wonen en of ze getrouwd zijn, al dan niet met iemand die dezelfde taal spreekt.' Om die invloeden te achterhalen houden Jaspaert en K roon een enquête onder achthonderd Turken en Italianen in En schede en in Vlaanderen Hasselt en om Univers

geving. Die plaatsen zijn om praktische reden gekozen: er wonen vrij veel Turken en Italianen dus is het makkelijker om kandidaten te vinden, legt Jaspaert uit. In juli wordt begonnen met de enquêtes In Enschede, nadat eerder al wat proef enquêtes gehouden werden in onder meer Nijmegen en Leuven. 'Wat ons op valt is dat er, in tegenstelling tot wat in de literatuur gesuggereerd wordt, weinig verdwijnt van de moedertaal. Exacte re sultaten zijn natuurlijk pas na een analyse duidelijk, maar de eerste gegevens wij zen er op dat er structureel weinig fout gaat,' aldus K oen Jaspaert over de uit komsten van de proefenquête. De kandidaten moeten In die enquête fouten uit een Turkse of Italiaanse tekst halen, een andere tekst ontdoen van overbodige en misplaatste woorden en ze worden getest op hun woordenschat om na te gaan in hoeverre ze 'lijden' aan taalverlies. Verder krijgen ze twee com prehensietoetsen. In de eerste wordt ze gevraagd de bijschriften bij zestien foto's op hun juistheid te beoordelen, in de tweede moeten ze bij vijftien foto's het juiste bijschrift zoeken. Ook taalverschui vlng wordt gecontroleerd. In welke situa ties spreken ze hun moedertaal, en met wie?

BRIEVENi In de enquête staat een aantal situaties beschreven. Aan de kandidaten de vraag, hoe ze in die situaties zouden han delen. De onderzoekers gaan uit van een theoretisch model en noemen dat de 'lin guïstische markt'. Elke taalgebruiker die zich op die taalmarkt begeeft wil zoveel mogelijk succes hebben, prestige ver werven, kortom gedaan krijgen wat hij met zijn taalgebruik beoogt. K roon en Jaspaert noemen dat 'symbolische winst'. Minderheden kunnen proberen de taal van de meerderheid te gebruiken om hun aanzien zo groot mogelijk te maken, of kiezen voor hun eigen taal. Ze schatten in wat het meeste op zal leveren en vol gen een bepaalde gedragsstrategie. Jaspaert noemt als voorbeeld een Turk In een Nederlandse winkel: 'Die Turk kan duidelijk maken wat hij wil door zijn eigen taal te gebruiken en een hoop ge baren. Hij kan ook Nederlands proberen te praten als hij denkt dat daarmee zijn kans op succes stijgt. Maar als zijn Ne derlands gebrekkig is, krijgt hij op deze manier misschien wel minder aanzien. Beheerst hij de taal voldoende, dan wint hij aan prestige. Die symbolische winst hangt vaak samen met economische. Als hij te weinig geld terug krijgt en daarover een opmerking maakt, is de kans dat hij zijn geld krijgt groter wanneer hij goed Nederlands spreekt.' De minderheden zijn ook nog op een an dere taalmarkt actief, wanneer ze met landgenoten in hun eigen taal communi ceren. Het hangt uiteraard ook van de hechtheid van die groep af, hoe snel een buitenlander zijn taal verleert. K roon en Jaspaert leggen er de nadruk op, dat succes van de minderheden op de taal markt niet inhoudt dat ze zoveel mogelijk de eigen taal kunnen spreken. Daar is voor hen geen beginnen aan. Hun aantal is te klein en de Nederlanders en het Ne derlands zijn op de markt te dominant.

Koen Jaspaert en Sjaak K roon op zoek naar taalverlies

Toen de Subfaculteit Letteren begon met de colleges taaiverschuiving en taal verlies, bleek dat veranderingen in een voor studenten vreemde taal moeilijk te bestuderen waren. Daarom kozen de do centen voor taalverlies bij Nederlanders die naar Engelstalige landen verhuisd zijn. 'We bekijken nu de brieven van een man uit Mllsbeek in het noorden van Limburg die in de jaren dertig naar Ame rika verhuisde. Hij stuurt nu nog steeds brieven naar Nederland waarin duidelijk veranderingen te herkennen zijn, zoals 'er gaan rumoeren rond dat'. Waar het ons om gaat zijn niet 'platvloerse' invloe den van Engels op Nederlands, bij voor beeld het gebruik van Engelse woorden, maar aanpassingen van regels', zegt Sjaak K roon. Jaspaert geeft nog wat illustraties van dergelijke aanpassingen. In het Neder lands wordt 'ontmoeten' alleen voor per sonen gebruikt, Engelstaligen zeggen echter 'to meet problems'. Een Neder lander in de VS kan dan ook melden dat hij 'problemen ontmoet'. In het Engels krijgt het lidwoord 'the' een iklank wan neer het voor een woord staat dat met een klinker begint. De geëmigreerde Mllsbekenaar schrijft nu 'die' in plaats van 'de' als er een klinker volgt: die om geving, die eerste keer. Veel van de oudere brieven van de Mlls bekenaar zijn al weggegooid, zodat ver anderingen op lange termijn niet zo goed in kaart zijn te brengen. Via een radiopro gramma van de BRT, Servicetelefoon, hebben de onderzoekers een oproep ge daan voor materiaal over een langere pe riode. Dat heeft een stuk of twintig bruikbare reacties oplevert, bij drie daarvan ging het om materiaal over een langere periode. Sjaak K roon en K oen Jaspaert vinden dat nadrukkelijk vermeld moet worden dat dit onderzoek in de eerste plaats be doeld is om structuren In taalverschui ving en met name verlies aan te geven, niet vanwege het nut op sociaalmaat schappelijk gebied. K roon: 'Onze primai re interesse is van wetenschappe lijktheoretische aard. Hoe functioneert taal in de maatschappij? Hoe werken ta len, afgezet tegen de maatschappelijke factoren er omheen?' Jaspaert: 'De re sultaten zouden toegepast kunnen wor den in het beleid ten aanzien van etni sche minderheden of een betere organi satie van taalonderwijs aan minderhe den. Ook kun je denken aan voorlich tingsmateriaal van Postbus 5 1 . In welk geval is een folder in een vreemde taal nodig en wanneer niet? Maar dan is dat slechts een mogelijke toepassing. We kunnen nu niet voorzien waarvoor de re sultaten van ons onderzoek ooit nog bruikbaar zullen zijn. Hans de Brouwer

15 mei 1987

De universiteit als snackbar

Individualisering onderwij saanbod 'broodnodig om achterstand in te halen' Hoe kunnen de universiteiten t)un onderwijs beter af stemmen op de individuele wensen van studenten? En hoe l<an men de wetenschappe/i/ke opleidingen beter laten aansluiten op de maatschappelijke behoef te aan goedgeschoolde wetenschap pers? Deze vragen dienden als uitgangspunt voor het nationale con gres Hoger Onderwijs, vorige week woensdag op de Katholieke Universiteit Brabant. Vertegenwoordigers van alle Nederlandse universiteiten waren naar Tilburg getogen om op uitnodiging van de VSNU met elkaar van gedachten te wisselen over de toekomstige inrichting van het wetenschappelijk onderwijs. Gaat de zogenaamde 'programmadiff erentiatie' Deetmans to verformule voor de individualisering van het onderwijsaanbod het gezicht van de toekomst bepalen? In Tilburg bleek de discussie over de plannen van de minister nog niet echt te zijn losgebarsten. 'Het congres heef t de men sen niet wakker kunnen schudden'. Als het aan minister Deetman ligt krijgen de instellingen van hoger onderwijs meer zelfstandigheid in het aanpassen van hun opleidingen aan de eisen van de samen leving. Door het bijzondere deel van het Academisch Statuut buiten werking te stellen wil de overheid de universiteiten en hogescholen alle ruimte bieden om hun onderwijs zoveel mogelijk naar eigen goeddunken in te richten.In de ministe riële nota 'Hoger Onderwijs; autonomie en kwaliteit', kortweg HOAK nota uit 1985 spoort Deetman aan tot een diffe rentiatie in het onderwijsaanbod,zodat studenten beter aan hun persoonlijke trekken kunnen komen en er gemakkelij ker nieuwe vakgebieden tot ontwikkeling kunnen komen.Een stukje deregulering dus ten behoeve van de maatschappelij ke vraag. Dat zullen de onderwijsinstellingen graag horen,zou je zo denken. Na alle kritiek van de afgelopen jaren op een bemoei zieke overheid zal een pleidooi voor meer autonomie en bewegingsvrijheid wel in goede aarde vallen bij de universitei ten.Toch bleek er tijdens het Tilburgse congres over de programmadifferentia tie in het Hoger Onderwijs de nodige scepsis te bestaan. In de congresbundel, bij deze gelegenheid uitgegeven onder auspiciën van de landelijke Contactgroep Research Wetenschappelijk Onderwijs, lopen de meningen over de wenselijkheid van differentiatie nogal uiteen. Ongeveer vijf en twintig auteurs, de meesten als onderwijsdeskundigen verbonden aan universiteiten en hogescholen in ons land, geven in de bundel elk vanuit hun eigen plaats en ervaring commentaar op de voornemens van Deetman. Alhoewel hier en daar al in praktijk ge bracht is differentiatie een vrij jong idee dat nog voor de nodige bearipsverwar ring weet te zorgen. De HOA K nota maakt onderscheid tussen interne en ex terne differentiatie. De term interne, ook wel programmatische, differentiatie wordt gehanteerd om aan te geven dat er verschillen zijn in de samenstelling van onderwijsprogramma's voor studenten van dezelfde studierichting. Externe of ook institutionele differentiatie duidt in het ministeriële jargon op de verschillen tussen de onderwijsinstellingen onder ling. De samenstellers van de congresbundel wijzen in hun inleiding op de merkwaar dige relatie die er tussen deze twee diffe rentiatievormen bestaat: de ene lijkt de andere onmogelijk te maken. Immers, 'programmatische differentiatie vermin Univers

met een aanbod aan allerlei cursussen. Dit is een onjuiste veronderstelling. En ten vierde: De arbeidsmarktproblema tiek wordt opgelost door meer externe differentiatie als de studenten zich bij hun studiekeuze op de juiste wijze laten leiden door arbeidsmarktoverwegingen. Dit lijkt een utopische veronderstelling. De voorspellingen over de ontwikkelin gen op de arbeidsmarkt zijn daarvoor te weinig precies en het juiste inzicht in der gelijke ontwikkelingen ontbreekt bij de studenten.

EIGEN B O O N T J E S ■ ^ ■ ^ ^ ■ i ^ Deze en andere stellingen hadden tot een levendig debat moeten leiden tijdens de VSNU congresdag van vorige week. Maar het vuurwerk bleef uit. De voorzit ter van de Vereniging van Samenwer kende Nederlandse Universiteiten, ir. P. van der Schans, toonde zich zeer opti

ris onderwijs van het VNO, vertegen woordigde de werkgeversopvatting dat programmadifferentiatie niet bij voor baat het vertrekpunt is voor een betere afstemming van het onderwijs op de be hoeften van de arbeidsmarkt. Boeren: 'Marktoriëntatie, dat wil zeggen geza menlijke inschatting van de behoeften aan onderwijs binnen de samenleving en bij het bedrijfsleven, dient centraal te staan en moet leiden t o t het op de markt brengen van nieuwe programma's en tot het doorlichten van de bestaande met als consequentie, zonodig, aanpassen, al dan niet via differentiatie, of uit de markt nemen ervan'. Het overheidsstandpunt werd verwoord door drs. N. Dersjant van het ministerie van O en W . Uiteraard pleitte deze voor verregaande differentia tie van het onderwijsaanbod, maar ook weer niet te ver, want 'het moet ook dui delijk zijn dat een te grote flexibiliteit niet leidt tot herkenbaarheid voor het afne mend veld. Naar de studenten toe zal dat duidelijk moeten worden aangegeven. Vrijheid van samenstelling van het Ders jant studieprogramma zal een vrijheid in gebondenheid zijn'.

BRUGKLAS I

VSNUvoorzitter P. v.dr. Schans: optimistisch dert het onderscheid tussen instellingen [allemaal een breed aanbod] en beperkt dus de institutionele differentiatie. Het omgekeerde gaat ook op: verscherping van het eigen profiel van een instelling beperkt de mogelijkheden van die instel ling om een breed aanbod van cursussen aan de student te doen'. De Hoaknota, aldus de redactie van de congresbundel, lijkt op twee paarden tegelijk te wedden. 'Daarmee wekt de nota verwarring en is in feite onduidelijk'. De conclusie die de redactie na lezing van alle bijdragen aan de congresbundel wel wil trekken is dat 'differentiatie in zijn algemeenheid niet moet worden na gestreefd', ook al kunnen sommige vor men ervan wel nuttig zijn. Enkele andere stellingen die men de congresgangers graag als discussiekluiven toe had ge worpen luidden: de variatie in onderwijs vragen van de studenten is niet in alle in stellingen en faculteiten gelijk en een al gemeen landelijk beleid om differentiatie te stimuleren is dan ook niet zinvol. Of: Differentiatie zal de kosten per student van de opleiding aanmerkelijk verhogen. Een derde stelling: de wijze waarop diffe rentiatie is voorgesteld gaat uit van een aanbodvisie van de studenten: een uit gesproken behoefte aan een cafetaria

mistisch over de kansen die differentiatie kan bieden. Ondanks alle bezwaren die Van der Schans koestert jegens de bedil zuchtige Deetman, leest hij in de HOAK nota een grote bereidheid van de minis ter om het WO in staat te stellen de eigen boontjes te doppen. Van der Schans: 'Verdere onderwijsdif ferentiatie naar aanleg, belangstelling en maatschappelijke behoeften is broodno dig om de achterstand in te halen die in Nederland bestaat van het aantal men sen met een hogere opleiding en vooral het aantal studerende vrouwen. Want het inhalen van die achterstand is nood zakelijk willen de universiteiten hun rol vervullen in de ontwikkeling van de sa menleving, de versterking van de econo mie en de verbetering van de werkgele genheid . Prof. dr. E. Bleumink van de Rijksuniver siteit Groningen spitste vervolgens zijn redevoering toe op de beleids en be heersaspecten van de onderwijsinstellin gen bij invoering van meer differentiatie. En dr. Th. Stoelinga, voorzitter van het College van Bestuur van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden, schetste de eisen en randvoorwaarden voor pro grammadifferentiatie in het Hoger Be roeps Onderwijs. Dr. C. Boeren, secreta

Dersjant gaf en passant enkele cijfers over het fors groeiende aantal Nederlan ders dat Hoger Onderwijs gaat volgen. De verwachting is dat in het begin van de volgende eeuw meer dan 65% van de beroepsbevolking een middelbare of ho gere opleiding zal hebben gehad. Voor academici is de ontwikkeling nog preg nanter. In 1985 waren er ongeveer 250.000 werkzaam in ons land, dat is 4,7% van de beroepsbevolking. Voor het jaar 2000 zal dat aantal zijn verdubbeld. De laatste spreker, professor R. de Moor van de K atholieke Universiteit Brabant, deed tot slot de suggestie tot invoering van een soort brugklas voor het Hoger Onderwijs. De Moor vroeg zich af of de handhaving van het onderscheid tussen wetenschappelijk onderwijs en hoger be roeps onderwijs nog wel gewenst is. Waarom niet een geïntegreerde prope deuse ingesteld voor die twee onderwijs vormen? Daarna zou de studie in drie hoofdtypen kunnen uiteenvallen: onder zoekersopleidingen, praktijkopleidingen en algemeen vormende opleidingen. De Moor: 'Gelet op de verscheidenheid van te verdedigen opvattingen moet de overheid de integratie van WO en HBO niet opleggen, maar wel alle hinderpalen daarvoor weghalen. Het vraagstuk van de programmatische differentiatie moet echter aan de instellingen ter beslissing worden overgelaten'. Zoals gezegd: de afsluitende forumdis cussie leverde niet het spektakel op dat de organisatoren hadden verwacht. Vol gens dr. Hans Schellekens van het Til burgs Onderwijs Research Centrum is het onderwerp blijkbaar nog niet zo ver uitgekristalliseerd dat het al grote tegen stellingen oproept. 'De discussie over de plannen van Deetman is nog niet goed op gang gekomen. En het congres heeft de mensen helaas ook niet kunnen wak kerschudden'. Intussen is niet duidelijk op welke termijn de overheid de differentiatievoorne mens ten uitvoer wil brengen. Dat kan nog jaren gaan duren.Waarschijnlijk zul len de universiteiten zelf alvast aan de slag gaan met de individualisering van hun onderwijsaanbod. Als ze daar niet allang mee bezig waren. Twan Geurts 15 mei 1987

Tien dagen Oxford

Luidruchtigheid en French kissing verboden Statig en breedvoerig klinkt het, nogal on-nederlands: 'Hierbij beloof ikplectttig geen boekdeel, document of enig ander tot de bibliotheek behorend voon^/erp op welke wijze dan ook aan de bibliotheek te onttrekken, er aantekeningen op te maken, het te bevuilen, te beschadigen, of er iets in door te halen of van te ven/vijderen; ik beloof voorts geen vuur of vlam in de bibliotheek te brengen of te ontsteken; en ik beloof mij aan alle regels van de bibliotheek te zullen houden'. Iedereen die het gigantische bibliotheekbolwerk van Oxford, The Bodleian, wil betreden legt deze belofte in zijn landstaal af tegenover de 'registrator of administration'. Gehuld in een officiële 'gown'moet zijn serieuze blik verhullen datje woorden in een communicatief vacuüm vallen. De man verstaat heus geen nederlands. Dat kun je met van hem ven/vachten. Als om dit te illustreren toont hij me een dun boekjeDe Belofte, geplastificeerd in honderd talen. Heeleven breekt wat trots door zijn plechtstatigheid heen. Zou het werken vraag ik me af. Laat een beetje moderne psychopaat zich door zo'n ritueel in de luren leggen? In Nederland heb ik nog nooit een dergelijke belofte moeten uitspreken alvorens een openbaar gebouw te betreden. Ja, op het Ministerie van W.V.C, moet je meedelen met wie je een afspraak hebt; er wordt gebeld en na bevestiging krijg je een pasje waarmee je langs de portier kan. Die behandeling zal best wel nodig zijn, in het huidige tijdsgewricht en dergelijke, maar toch voelde ik me daar een potentiële bedrieger. In The Bodleian heeft het meer cachet. Ze spelen datje een gentleman bent die zijn beloften ernstig opneemt. Je legt een belofte af en de deuren gaan voor je open. Oxford is een stad die vanouds gebouwd lijkt om zo schitterend mogelijk in te kunrien studeren. Stadhuis, rechtbank en politiebureau bevinden zich net iets buiten het centrum. De universiteit overheerst. De talloze 'colleges' bepalen het beeld van de binnenstad. In de belangrijkste straten. High Street, Broad Street, St. Giles rijgeri ze zich aaneen tot monumentaal verstilde getuigen van het dagelijks gewoel en van de geschiedenis, die tot in de Middeleeuwen terugreikt. In het midden liggen de kloosterachtige binnenplaatsen en tuinen. Enkele uren per dag zijn ze opengesteld voor de talloze toeristen die de Intellectuele Traditie, muf en fris inéén, even willen opsnuiven. Verder zijn luidruchtig en 'french kissing'er verboden. Het onderwijs is hier, net als in Cambridge, anders georganiseerd dan in Nederland. Hoorcolleges, zoals wij die kennen zijn er niet. Passief kennis tot je nemen om het op een tentamen weer op te boeren is er niet bij. De undergraduates werken met tutorials. Per week krijgen zij rond een bepaald thema een vraagstelling mee plus een lijst met 10 a 15 boeken. Het is met de bedoeling dat ze die allemaal bestuderen. Ze moetn ermee aan de slag om een antwoord van vier è vijf kantjes te formuleren. Dat lezen ze voor aan hun tutor, die het met ze bespreekt, de volgende vraagstelling opstelt en de volgende boekenlijst. Persoonlijk contact tussen student en docent gegarandeerd. Het is een zeer intensief systeem. Dat geldt voor de docent, die echter tutorials kan afgeven aan zijn beste graduate studenten. Dat geldt evenzeer voor de studenten die je in de periode van de tutorials met boeken onder de armen van college-bibliotheek naar collegebibliotheek ziet gaan. 'Ze hebben dan altijd haast en ze lopen wat gebogen', lacht Wim smakelijk. Hij studeerde in Tilburg psychologie, maar beheert nu een afdeling van een groot antiquariaat aan Broad Street. Een groot invoelingsvermogen met de studentenpopuUnivers

('Nee, het is geen nederlands accent' zeiden ze. 'Het is, het is', zo zochten ze naar het juiste woord, 'Het is erger'- en ze zwegen eensgezind). Verdraait Haskell de waarheid? Nee, hij is slechts engels en beleefd. Hij nodigt me uit om in zijn bibliotheek te werken en stelt me voor aan een medeprofessor uit Londen. Deze houdt net die midag een lezing. Ik word uitgenodigd. Undergraduates hebben het zo druk met hun tutorials dat ze massaal verstek laten gaan op deze lezingen. Daar verzamelen zich voornamelijk graduates; vaak buitenlanders met minder volgeladen programma. De populatie buitenlanders in Oxford is groot en uitzonderlijk gemêleerd. Johnnie is een Zuid-Afrikaan. Zijn grootouders, blank maar joods, vluchtten in de jaren dertig uit Europa en vestigden zich in dat toenmalige land van de toekomst. Nu overwegen ze opnieuw te vertrekken. De zoons hebben allemaal voor arts gestudeerd. Een beroep met aantrekkingskracht over de gehele wereld. Voorzorgsmaatregel? Mij wordt een kleindochter van Ghandi aangewezen (of van Nehru? Nou ja). Ze is mooi en vriendelijk en verder net een gewoon mens. Harold studeert godgeleerdheid, ('Divinity' noemt hij het en laat de hoofdletter niet bepaald achtenA^ege). Hij is Amerikaan en vindt dat de Kerk in Europa amerikaanse import van godvruchtigheid hard nodig heeft. Hij bezit die franke blik vol idealisme, die Amerikanen wel vaker hebben, maar die in mijn vermoeide europese ogen zo verrekte naief kan zijn. Amerikanen zijn niet geliefd in Oxford: 'oversexed, over-eaten, over here'. Het klinkt als een uitgemolken cliché. Het riekt naar snobbisme. Maar het is slechts de waarheid: het intellectuele klimaat is uitermate stimulerend. De twee lezingen

latie karakteriseert hem niet. Engeland is veel sterker dan Nederland een klassensamenleving en Wim staat sinds kort aan de andere kant. 'Ze worden in de watten gelegd. Op de colleges worden maaltijden voor ze gemaakt tegen gereduceerde prijzen. Eten dat vaak niet te vreten is, maar dat doet er even niet toe. Ze krijgen overal kortingen. Het enige cultuurgebouw dat zich nadrukkelijk ook voor niet-studenten openstelt, 'The Old Firestation', wordt van de ene dag op de andere gesloten. Zonder omhaal klinkt plompverloren altijd één doorslaggevend argument: geen geld. Studenten krijgen alle hulp van hun college bij huisvestingsproblemen. De mooiste of de best betaalbare huizen zijn voor de studentenmaffia', zo besluit hij. Ik beaam zijn werkende-jongere-leed, maar wil, omdat ik nu eenmaal in een stralend humeur ben, een luchtiger wending aan het gesprek geven. 'Maar een schitterende stad is het wel, hè?'. Fout! Hij woont hier nu lang genoeg om de 'Romance of Oxford' van kalenders en ansichtkaarten te doorzien. Hij voert me een bemodderd paadje in. Op het eind ligt een vervallen begraafplaats. Er is niemand. De kruizen staan schots en scheef in de grijze motregen; zelfs het vaalgroene mos heeft iets smerigs. Een aaneengesloten hoge omheining van onbestemd grauwe fabriekswanden sluit de graven in. Bovenin de muren zitten kapotgeslagen ramen. 'Neem dit ook maar mee, voor je Oxfordimpressie' schampert W i m . Eigenlijk vind ik die vervallen troosteloossheid verschrikkelijk mooi. Maar de dégéneré in mij zwijgt. De volgende dag, teruggekeerd in het officiële circuit, ontmoet ik Frances Haskell THE PROFESSOR OF THE HISTORY OF ART zo staat het in bescheiden hoofdletters op zijn briefpapier. Hij lijkt er zelf ook uit te bestaan, uit bescheiden hoofdletters. Hij is beroemd en draagt een streepjespak. Ik praat over mijn kunstsociologisch onderzoekproject: de ontvangst in Engeland, nu ongeveer een eeuw geleden, van dé franse Impressionisten en de commotie waarmee dat gepaard ging. Hij luisterd geïnteresseerd, maar wat me meer opvalt zijn zijn 'civilised manners'. Als vanzelf schept hij daarmee een sfeer om zich heen van gemakkelijke sociabiliteit, die alle ruimte geeft om daarbinnen je verhaal te vertellen. (Daarbinnen, niet daarbuiten! civilization is aan onuitsprekelijke regels gebonden, laten we wel wezen!) Het heeft niets met overdreven beleefdheid of vormelijkheid te maken. Het is gewoon Engeland op zijn 'smoothliest', denk ik. Haskell complimenteert me met mijn engels. Ik weet dat dat niet klopt; vrienden van me, hollandse vrienden, hebben me in allé oprechtheid kond gedaan van mijn accent.

The Bodleian

die ik bijwoon zijn buitengewoon boeiend. De professor getroost zich uitgebreid moeite om een informele, haast gemoedelijk sfeer te scheppen. Het 'Don't feel embarrassed' is niet van de lucht, maar wordt zo onnadrukkelijk geventileerd dat het zelfs de meest verlegen toehoorder niet lamlegt. Wederom engelse beschaving op zijn best? Dan begint de lezing. Hij duurt meer dan twee uur. Stevige concentratie een eerste vereiste. Carl C. Rohde Carl Rohde is onderzoeker bij de Tilburgse vakgroep Cultuurwetenschappen.

Economisch Instituut Tilburg Het Economisch Instituut Tilburg (E.l. T.) ondTnT^'^''"'''^'^'*^''^ instelling voor toegepast economisch onderzoek en na-ervaringsDoor uitbreiding van de activiteiten binnen de sectie Bedrijfseconomisch Onderzoek bestaat er een vacature voor een WETENSCHAPPELIJK Wij zoeken iemand met

0NDER20EKSMEDEWERK(ST)ER

- een wetenschappelijke opleiding bedrijfseconomie, -econometrie of bedrijfskunde - een grote interesse, zo mogelijk ervaring, in het doen van onderzoek - een bereidheid zowel individueel als in teamverband te werken b r a k e n ° ^ ' ' ' ° ° ' «^o^tractresearch, d.w.z. werken binnen gegeven tijds en financiële af- een vloeiende stijl van schrijven en beknopt rapporteren. Wij bieden: - een variatie in onderzoeksondenwerpen - een grote zelfstandigheid van werken -eenarbeidsvoonA^aardenpakketanaloogaanhetambtelijke(analoog, wanthetE I T iseen zelfstandige stichting en géén overheid) - een inschaling naar gebleken ervaring in schaal 10 (tussen f 3 195 maand) , '

en ^ 5 221 - n^r --..^i, K>CI

Nadere informaties kunnen ingewonnen worden bij Prof.Dr. R. Bannink, sectiehoofd telefonisch bereikbaar via 013-662347. Sollicitaties binnen 2 weken na heden te adresseren aan: ECONOMISCH INSTITUUT TILBURG, t.a.v. Mej. C. Coppelmans, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg.

BOEK

De medische blik

Nog geen tien jaar terug kon men op de amsterdamse filosofische faculteit vriendelijk en wat verbaasd informeren 'of die Foucault nu ook een echte filosoof was'. Daarna werd de parijse denker middels stencils en uittreksels de hoogste sferen ingehesen en tot goeroe verheven in tal van milieus. Daar kwamen natuurlijk ook meteen geërgerde tegenstemmen. Jean Baudrillard in zijn aardige en felle pamflet Oublier Foucault probeerde korte metten te maken: een handige kletser was het, meer niet. Foucault wikkelt je in zijn stijl, zijn retorica, maar met hetzelfde materiaal zou ook een heel ander beeld ontworpen kunnen worden. De pointes van het betoog van Foucault zijn doorgaans spits, al te spits. Het is bij hem, meende Baudrillard, doorgaans 'trop belle pour - être vraie'. Andere critici weer haalden hun schouders op over Foucaults betogen over macht en verlangen. Het eerste thema leunde niet zozeer op Marx alswel op Nietzsche, en het verlangen had minder met Freud van doen dan met diens leerling Reich; en wat Foucault daar van maakte verdiende slechts mythe te heten. Zulke kritiek deed aan de grote belangstelling voor zijn werk en denken niet veel af. Integendeel, wie op woensdagochtend zijn college aan het College de France wilde bijwonen moest vroeg opstaan of een vouwstoeltje meenemen. Tijdens het zomersemester van '84 werden die colleges plotseling afgebroken en tien dagen later kwam het bericht dat Mi-

'De schepper van de natuur heeft het verloop van de meeste ziektes vastgelegd door middel van onveranderlijke wetten, die men snel ontdekt als de patiënt het verloop van de ziekte niet onderbreekt of verstoort.' Zo meende men omstreeks 1800 en het gevolg daarvan is dat de blik van de arts zich niet primair richt op de zieke en op diens zieke lichaam, maar op de tekst van zijn leerboeken over de ziektes. Het zieke individu is dus eigenlijk alleen maar een storend element, dat met enige wrevel wordt bekeken. De zieke patiënt dient te passen in het systeem van de medische kennis, en de nare eigenschap van de meeste zieken is dat ze nooit helemaal overeenstemmen met het gave systeem der ziekten dat in het leerboek staat. Het is een soort geneeskunde van de soorten en het werkte ongeveer zoals de rechtspraak in die tijd: formeel. Mis-

chel Foucault op 57-jarige leeftijd aan een neurologische ziekte was overleden. Foucault was de zoon van een arts uit Poitiers en veel van zijn denken gaat over zieken en ziektes. Een van zijn boeiendste studies daarover is zijn Geboorte van de kliniek, een archeologie van de medische blik. Het dateert al van 1963 en werd nu, en voortreffelijk, vertaald in het Nederlands. Foucault laat in deze studie zien hoe zieken en ziektes steeds weer veranderen naargelang

dadiger en patient werden nauwelijks een blik waardig gekeurd; rechter noch arts vroegen naar het verhaal van hun cliënt, ze zochten slechts in hun classificatiesys.teem de juiste plek op waar hun cliënt thuishoorde: koorts plus braken plus geelachtige huidskleur, conclusie. Moord plus diefstal met geweld, conclusie. Het hele verhaal van de patient werd overgeslagen en de bij ons zo gebruikelijke eerste vraag: 'wat scheelt eraan'. Dat

het gekozen gezichtspunt, de medische blik. En tevens dat die kijk van de medici helemaal niet op een keuze berust maar afgedwongen wordt door grotere, maatschappelijke structuren.

Hoogleraar Personeelswetenschappen benoemd Het Stichtingsbestuur van de KUB heeft, met ingang van 1 juli a.s., dr. L.S. Tigcheiaar benoemd tot hoogleraar Personeelswetenschappen. De nieuwe hoogleraar is toegevoegd aan de staf van de vorig jaar gestarte experimentele bovenbouwstudie Personeelswetenschappen. Dr. Tigchelaar (40) werd geboren in Sneek, hij studeerde psychologie aan de Rijksuniversiteit Utrecht en hij promoveerde in 1974 aan de VU in Amsterdam op het proefschrift 'Potentiëelbeoordeling en loopbaansukses'. Univers

De nieuwe hoogleraar maakte carrière bij een bekende gloeilampenfabriek in het zuiden des lands. Van '71 tot '79 werkte hij bij de afdeling Bedrijfspsychologie van Philips in Eindhoven. Vervolgens was hij werkzaam als personeelschef Hoger Personeel bij Philipsdochter Hollandse Signaalapparaten BV in Hengelo om die betrekking begin '83 in te ruilen voor die van hoofd Personeel & Organisatie bij Philips Telecommunicatie en Data Systemen Nederland BV in Hilversum. L.K.

kon een patiënt toch niet weten! Dat wist enkel Aristoteles of Hippocrates en stond in de leerboeken in zoektabellen en tafels reeds keurig aangegeven. De patiënt kon met zijn gezeur alleen maar het heldere plaatje bederven. De arts onderzocht geen zieken maar determineerde hen zoals een botanicus, volgens het systeem van Linnaeus, de planten. Ten tijde van de Franse revolutie veranderde dat, de artsen wilden niet langer de zieken opsluiten in hun voorbedachte systematische vormen, maar wendden hun blik naar de zieke zelf en begonnen de patiënten werkelijk te onderzoeken. In plaats van het gesloten systeem kwam het open en beperkte onderzoek van de zieken en het opsporen van wat hen scheelde. In dat voor ons nuchterder noorderlingen wat afstotende wollige taaltje van Foucault heet het dat de artsen thans de priesters van het lichaam werden. Fascinerend zijn een aantal ideeën die Foucault aangeeft en die vaak door leerlingen van hem later uitgewerkt werden. Zoals in het begin van hoofdstuk drie de opmerking dat er een overeenkomst bestaat tussen de eisen van de politieke ideologie van de Franse revolutie en die van de medische technologie. Beide eisten afschaffing van tal van belemmeringen en inperkingen, de autoriteit des konings gleed van dezelfde helling af als die van Aristoteles, de medische faculteiten werden even heftig aangevallen als de voorrechten der adel of de gesloten gilde-

structuur. Men eiste gelijktijdig politieke en medische vrijheid. Maar die onbelemmerde medische blik was een nogal dubbelzinnige, de blik die eindelijk oog krijgt voor de zieke maar een koude en heerszuchtige blik. De revolutionaire Jacobijnen wilden alle ongeluk en ellende afschaffen, ziekte en armoede moesten met dezelfde decreten vernietigd worden als politieke onvrijheid en onderdrukking. 'Geen aalmoezen meer, geen hospitalen meer!' was een revolutionaire kreet. Het hospitaal werd inderdaad afgeschaft en de kliniek kwam er voor in de plaats. In het ziekenhuis was de zieke een geval, een subject, maar in de kliniek was hij een voorbeeld, een object. Daar kon men experimenteren met de zieke en onderzoek doen dat risico meebracht, terwijl de oude huisartsenpraktijk natuurlijk voortdurend rekening moest houden met de op het spel staande reputatie. De kliniek was de plek waar de boekenwijsheid niet meer gold maar waar men praktijk kon opdoen, veel kon zien en leren en oefenen. Maar deze geboorte van de kliniek betekende, behalve dat hier voor het eerst de ruimte werd geschapen om door proefnemingen de oorzaken van de ziektes op het spoor te komen en zo de vooruitgang van de medische wetenschap te bewerkstelligen, ook vaak de dood van de beproefde, de patiënt. Charles Vergeer Michel Foucault: Geboorte van de kliniek, een archeologie van de medische blik. Uitgeverij Sun, Nijmegen.

I I u lil

„.imtieuitdebn^hiov

Voor postdoctorale studenten accountancy hebben wij een zeer informatief boelg'e geschreven Openhartig Het boekje gaat o a. in op uw carrière als drs/a5. registeraccountant. Het doet dat met in vrijblijvende, algennene termen, neen het geeft exacte voorlichting Dus vertelt het ook over zaken die u in het begin kunnen tegenvallen. Met een zelfde openhartigheid schrijven wij over onze motieven by het aantrekken van jonge academici en geeft de

BDD/DiikcrGrwp

n r

voorzitter van de Raad van Bestuur een onverbloemd oordeel over onze Maatschap en haar toekomst.

Interesse?

U kunt deze brochure schnftelyk of telefonisch bestellen. Antwoordnummer 11,3720 VB Bilthoven. Tel. 030-790844. Vraagt u naar mevrouw Kluiters?

b Dijker en Doornbos Registeraccountants

15 mei 1987

AANKOMENDE INGENIEURSJURISTEN EN DOCTORANDI

WIE BENT U?

U bent een man of vrouw die aan 2dch2elf hoge eisen stelt. Verantwoordelijkheden pakt u snel op. U hebt een goed gevoel voor commercie en een pragmatische geest. Organiseren en regelen gaat u goed af. Ook bij tegenvallers rust u niet voordat u resultaten hebt geboekt. Complexe problemen doorziet u snel. Het uitwerken van concrete en creatieve oplossingen ervaart u als een uitdaging. U kunt goed met anderen overweg en drukt u helder en bondig uit. U beheerst de balans tussen vasthoudendheid en flexibiliteit.

WIE ZOEKEN wil? U herkent uzelf hierin? En u studeert binnenkort af? Dan wordt het tijd voor een kennismaking. Wij hebben banen waarin dagelijks een beroep wordt gedaan op deze persoonlijke kwaliteiten. Welke universitaire studierichting u precies hebt gekozen, vinden wij daarom minder belangrijk.

WAT BIEDEN Wil?

Een uitdagende managementloopbaan. En uiteraard een gedegen trainingsprogramma om uw managementkwaliteiten optimaal te ontwikkelen. U start bij één van onze werkmaatschappijen op de marketingafdeling. Door snel toenemende verantwoordelijkheden, gecombineerd met de excellente Unilevermarketingopleidingen groeit u uit tot een allround marketeer met perspectief op general management en internationale ervaring.

INTERESSE?

ELKE ALL-ROUND ACADEMICUS VAN HOOG NIVEAU LEGT BIJ UNILEVER IN MARKETING DE BASIS VOOR EEN INTERNATIONALE TOPCARRIÈRE

Is bovenstaande u op het lijf geschreven en bent u niet ouder dan 28 jaar, dan willen wij graag met u kennismaken. Richt uw sollicitatiebrief met curriculum vitae aan ir. B.H.W Wesselink, Nederlandse Unilever Bedrijven BV, Algemene Personeelszaken Nederland, Sectie Management Development, Museumpark 1, 3015 CB Rotterdam, of bel: 010-46442 56.

V. k^ ^

UNILEVER

'N WERELD VAN MOGELIJKHEDEN

MEDEDELINGEN

MK£VBtB« VAN KOPM VOOR DE MEDEOEUNGENPAGINA

Kopi] voor de madedeiingenpagina BM»t uiterlijk op vriJdagochteniJ voof het verschilneo van Uni vers (op de daaropvolgende donderdag) ingeleverd zijn op de afdeling Pers en Voorlichting, kemer B i l . Tol. 2000. Omdat er per nummer slechts 1 pagina beschikbaar is, is het zaak de berichten zo kort en kernachtig mogelijk te formuleren. Bil «en teveel aan kopij wordt voorrang gegeven aan de mededelingen mot de hoogste actualitettswfaarde.

ECO

RESPONSIECOLLEGE Het responsiecollege Algemene Economie van Prof. Kolnaar voor studenten 1e doctoraaljaar zal plaatsvinden op 10 juni a.s. om 09.30 uur in zaal AZ 10. VOORBEREIDENDE BUEENKOMSTEN PEMO Op dinsdag 26 mei a.s., vinden er twee voorbereidende bijeeni<omsten plaats i.v.m. de kursussen PEMO 2 en PEMO 3 (l<ollegejaar: 1987-1988) in Sz-135. De bepaling van het thema en de aanpak van PEMO 2 (docent: J . Glombowski) begint om 14.(X). Om 15.30 geven de leden van de vakgroep toelichting bij de aanpak van PEMO 3. Een gedeelte van het curriculum kan ook als keuzevak van 1 SB gevolgd worden.

BIK-ers OPGELET 2e en 3e jaars BIK-ers die meer willen weten over het fenomeen afstuderen kunnen hiervoor terecht op 2 juni a.s. om 13.30 uur in AZ 111. SBIT organiseert dan een voorlichtingsmiddag over het afstuderen bij de vakgroepen Organisatie, Informatiesystemen & Accountancy en Informatica. DOCTORAAL T E N T A M E N SOCIALE EN E C O N O M I S C H E V R A A G S T U K K E N V A N HET M I D D E N - EN KLEINBEDRUF Studenten die de doctoraal colleges in het bovengenoemd vak gevolgd hebben t / m het collegejaar 1985/1986 kunnen desgewenst hun doctoraaltentamen nog afleggen bij Prof. drs. H. Roos. Zij dienen zich aan te melden bij Bureau Examens. Er moet rekening worden gehouden met een wachttijd van maximaal 4 weken. Voor de te bestuderen literatuur is een literatuurlijst verkrijgbaar bij het secretariaat op de 4e verdieping van gebouw 8.

W ECO/JUR T E N T A M E N S T O F OFA1987 Voor de tentamens van 2 juni en 21 'augustusa.s. over de cursusOFA (Drs. F.G. van den Heuvel) dient de volgende l'rteratuur bestudeerd te worden: - Plaatsbepaling hfdst. I (333.86.016) - Plaatsbepaling hfdst. II (333.87.001) - Conjunctuurpolitiek (333.87.003) m.u.v. hfdst. I par. 5.2 t / m 5.7 en hfdst. II par. 4 t / m 6 - Plaatsbepaling (aanvulling) / Overheidsschuld / Begrotingsnormering / Tentamen (333.87.005) - Miljoenennota 1987 hfdst. 1, hfdst. 3, par. 9-10enhfdst.5.

Univers

JUR

CAPITA SELECTA BURGERLUK RECHT De studenten die het in het onderwijsprogramma nieuwe stijl verplichte vak Privaatrecht III hebben gevolgd komen ook in aanmerking voor een vrijstelling voor de onderdelen huwelijksgoederen- en erfrecht en personen- en familierecht van het keuzevak capita selecta burgerlijk recht. PRISMA Aangezien de Prisma enigszins verlaat is kan dit blad niet meer op college worden aangeboden. Degenen die nu reeds over de Prisma willen beschikken kunnen deze tegen 50 cent per stuk afhalen op kamer B 920 bij Mw. I. Smit. Deze keer staat er een interessant stuk in over de ontwikkelingen van de ouderlijke macht. Verder wordt het leerstuk van de algemene voorwaarden onder de loep genomen en wordt het een en ander geschreven over maatregelen die de mededinging beperken. BURGERLIJK RECHT B Mededeling voor fiscalisten Op pagina 9 van de leidraad bij de bestudering van het vak Burgerlijk Recht B (verbintenissen uit de wet en vertegenwoordiging) 1986/1987 staan de onderdelen van de studiestof vermeld die voor studenten fiscaal-recht (tweefasenstructuur) vervallen. Hierin is de volgende wijziging aangebracht: - Het onderdeel zaakwaarneming wordt ook voor frscalisten verplichte stof (nr. VII in de leidraad: Asser-Rutten-Hartkamp III p. 219-233) - Ter compensatie vervallen de volgende arresten: - HR 31-1-1919 NJ 19, 161 Lindebaum-Cohen - HR 16-2-1973 NJ 73, 463 Maas-Willems - HR 09-1-1939 NJ 39,1011 Bniynzeel Overige Recht B

mededelingen

Burgerlijk

- Op pagina 2 van de leidraad staat bij de aan te schaffen literatuur onder punt 3 vermeld Asser-Rutten-HartkampVerbintenissenrechtdeel4lll. De verbintenis uit de wet, 6e druk 1983. Dit laatste moet zijn: 7e druk, 1986. RECHTSFILOSOHE B In afwijking van andere c.q. eerdere berichten met betrekking tot de examens over de stof van 1986/87 van de cursus Rechtsfilosofie B zal er nog een examen kunnen worden afgelegd in december 1987.

SLE

GASTCOLLEGES Op uitnodiging van het werkverband Literatuursociologie zal Siegfried Schmidt, hoogleraar aan de Universiteit van Siegen en directeur van het Institutfür Empirische Literatur- und Medienforschung aldaar, op dinsdag 19 mei twee voordrachten houden; het eerste is in het kader van de propedeuse-cursus 'Inleiding Literatuurbeschouwing', het tweede in de vorm van een colloquium voor docenten, doctoraal-studenten en eventuele belangstellenden. Voordracht 1: Titel: 'La Béte et la belle: Nicot meets poetry' Plaats: AZ 114. Tijd: 13.30-15.30 uur. Voordracht 2: Trtel: 'Why text is not enough. Literature as social system'

Plaats: Raadszaal B 602. Tijd: 15.4518.00 uur. Als belangstellende voor het colloquium wordt men verzocht zich vooraf op te geven bij Mw. G. van Duijvenbode of M. Deenen, tst. 2773.

psY

Langs deze weg maakt de Psychologie Instroduktie Commissie de volgende vacature bekend: GFIOEPSBEGELEID(ST)ERS (4 x j Geboden wordt: een te introductiekamp in een sfeervolle omgeving. Gevraagd wordt: enthousiaste inzet door propedeuse of 4e semester studenten. Inlichtingen/aanmelding: 013-356212 (Simone), 030-218622 (Nieck). S.T.E.P.S. Samenwerking Economische Psychologie Studenten Tilburg zoekt serieuze gegadigden die een structurele bijdrage willen leveren aan de activiteiten van de vereniging. Inlichting/aanmelding: 013-368507 (Hans), 030-318622 (Nieck). T E N T A M E N FILOSOFIE 4e SEMESTER Het in het dictaat opgenomen artikel van Charies Taylor: Hegel's philosophy of mind, is geen tentamenstof.

FVACATURES Bij de Subfaculteit der Econometrie van de Katholieke Un'rversiteit Brabant is plaats voor ASSISTENTEN IN OPLEIDING (a.i.o.'s (m/v). (econometrist/besliskundige/toegepast wiskundige/informaticus) De taak bestaat uit het verrichten van promotieonderzoek in een van de volgende twee projecten: - analyse van eenvoudig implementeerbare beslisregels voor het onderhoud en de vervanging van stochastisch falende (produktie) systemen bestaande uit meerdere componenten - prestatieanalyse van complexe dienstverieningssystemen (computers, communicatienetwerken, geautomatiseerde flexibele produktielijnen) met behulp van de theorie van netwerken van wachtrijen. Het onderzoek zal plaatsvinden in het kader van een onderzoekprogramma waarin een achttal personen samenwerken. Vereisten: doctoraalexamen (bedrijfs-) econometrie, besliskunde, toegepaste wiskunde dan wel informatica met goede kennis van de toegepaste waarschijnlijkheidsrekening. Ook zij die binnenkort afstuderen kunnen voor deze posities in aanmerking komen. De rechtspositie van de AIO is gelijk aan die van een lid van het wetenschappelijk personeel in tijdelijke dienst. Hij of zij geniet de gebruikelijke faciliteiten die worden aangeboden aan andere leden van het wetenschappelijk personeel. Aanstelling geschiedt gedurende vier jaar voltijds of gedurende vijf jaar voor 8/10 van de werktijd. Salariëring is gebaseerd op ministeriele richtlijnen en bedraagt f 1.757,80 in het eerste aanstellingsjaar tot f 3.132,75 in het laatste aanstellingsjaar (bij voltijdse aanstelling).

Nadere inlichtingen worden gaarne verstrekt door dr. R. Heuts, tel. 013-662352 (privé (013-332678). Schriftelijke sollicitaties kunt u binnen twee weken na het verschijnen van deze advertentie richten aan: Secretariaat FEW, Katholieke Universiteit Brabant, Kamer B 403, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg, o.v.v. AIOsollicitatie.

Binnen de Dienst Bouw en Huishoudelijke Zaken, bestaande uit de afdelingen Bouwzaken, Onderhoud, Restauratieve Voorzieningen, Drukkerij inkl. Diktatenmagazijn, Post en Bewaking, Schoonmaak en Congresbureau is bij het Bedrijfsbureau van de Dienst per 1 /7/1987 vakant de funktie van: ADMINISTRATIEF FINANCIEEL MEDEWERKER M / V (vac. no. 177) Belangrijkste taken: - funtioneert als inkoopmedewerker voor het totaalpakket van DBH, inhoudende o.a. * inkoop c.q. offertevergelijking van kantoorapparatuur * inkoop papier, kantoorartikelen, meubilair, bewegwijzering e.d. * in samenwerking met hoofd RV regelen van inkoopafspraken voor deze afdeling. - doet voorstellen aan Hoofd Bedrijfsbureau inzake in/verkoopprocedure; - stelt jaarlijks inventaris assortiment, samen (meubilair), waarbij opgetreden wordt als intermediair tussen interne klanten en de leveranciers. - verzorgt financiële administratie van de drukkerij en de afdeling RV (bestellingen administratie, faktuuradministratie) - levert informatie aan t.b.v. begrotingsvoortjereiding - kontakten met leveranciers t.a.v. kopieërapparatuur. Gevraagd wordt: - een opleiding op MEAO/MBA-ni^*^veau - indien mogelijk enige jaren ervaring met soorgelijke werkzaamheden - op zelfstandige wijze kunnen funktioneren - goede contactuele eigenschappen. Het aanvangsalaris is afhankelijk van leeftijd en ervaring en kan voor deze funktie maximaal f 3.601,— bedragen. Informatie bij dhr. A. Wesdorp, Hoofd Bedrijfsbureau, tel. 013-662635.

Sollicitaties schriftelijk, vóór 22 mei a.s. aan hoofd dienst Personeelszaken, Postbus 90153, 5000 LE Tilburg, onder vermelding van het vacaturenummer op de enveloppe. Bij de vakgroep Inleiding Bedrijfseconomie, Kostprijs en Kosteninformatie is vacant de functie van UNIVERSITARI DOCENT M / V Taak: - Een bijdrage in het onderwijs in de inleiding bedrijfseconomie voor eerstejaarsstudenten in economie, econometrie, doctoraal studenten fiscaal recht, personeelswetenschappen en postdoctorale studenten belastingkunde. - Het verrichten van onderzoek in het kaderr van het door de vakgroep bestreken onderzoeksgebied. - Bijdrage in beheersen bestuurstaken. Vereist: Doctoraal examen bedrijfseconomie, bedrijfseconometrie of bedrijfskunde of vergelijkbare opleiding. Aanstelling geschiedt met vooruitzicht op een vast dienstverband. Salaris: maximum f 6.854,— bruto per maand. Nadere inlichtingen bij prof. W. van Hulst, tel. 013-662490 (werk) of 076-657538 (privé) of drs. M. Wijn, tel. 013-662406 (wede) of 04242-16609 (privé). Sollicitaties te richten aan het Hoofd Dienst Personeelszaken onder vacaturenummer 260 op de enveloppe vóór 20 mei a.s.. Postbus 90153 LE Tilburg. Bij de faculteit der economische wetenschappen bestaat een vacature vooreen STUDENT-ASSISTENT voor het opzetten van een (computer) bestand van bedrijfsgegevens voor de periode 1 juni 1987 tot januari 1988. Met vacantie-afspraken is rekening te houden. Informatie bij prof.dr. A. Hempenius, tel. 013-(66)2343) of 03436-2533. Sollicitaties te richten aan Katholieke Universiteit Brabant, prof.dr. A . L . Hempenius, Kamer B 433, PosttHJS 90153, 5000 LE Tilburg.

HET NORBERTUSCOLLEGE TE ROOSENDAAL vraagt per 1 augustus 1987

DOCENT v/m ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN voor ca. 24 lesuren in een S-12 betrekking. Gevorderde studenten worden uitgenodigd ook te solliciteren. Benoeming in een deelbetrekking is mogelijk. Het Norbertuscollege is gelegen op een loopafstand van 3 minuten van spoor- en busstation. Schriftelijke sollicitaties z.s.m. te richten aan de rector, dr. P.W.J. JANSEN, Lyceumlaan 10, Postbus 1127, 4700 BC ROOSENDAAL Telefoon school: 01650-37652; privé Rector: 01650-37366.

15 mei 1987

MEMO

Varia \ ZUID-NEDERLANDS KAMERKOOR Ter gelegenheid van het 4e lustrum van de Theologische Faculteit zingt het Zuid-Nederlands Kamerkoor o.l.v. Jan Staudt op woensdag 20 mei om 20.00 uur in de Petrus en Pauluskerk, Vierwindenlaan 11, Tilburg, muziek uit diverse eeuwen.

TUP Nieuwe publikaties: A.J. Greimas en J. Courtés: Analytisch woordenboek van de semiotiek. Vertaald door Ko Joosse en Paul de Maat. Gebonden. Prijs: ^65, — . Loek Halman, Felix Heunks, Ruud de Moor en Harry Zanders: Traditie, secularisatie en indivkiualisering. Een studie naar de waarden van de Nederlanders in een Europese context. Prijs: fX,-. Verkrijgbaar in boekhandel of op onderstaand adres. Tilburg University Press Katholieke Universiteit Brabant Gebouw A, Kamer 6, Postbus 90153 5000 LE Tilburg. Tel.: 013-662146/662121.

PERIODE 18T/M 22 MEI MAANDAG 18/5 preisoep of heldere kippegroentesoep paprftt^chnrtzel of cheeseburger Hongaarse saus - mexico mix of schorseneren - pommes decorés of gekookte aardappelen Veg: gevuW pasteitje met sojaragout mexfco mix - pommes decorés DINSDAG 19/5 bouJRonsoep of kervet/a^jergesoep bami goreng - kroepoek - a ^ r gemarineerd varkenslapje - pindasaus of rundenw* - bietjes S^kookte aard^jpelen Veg: bami goreng - kroepoek ioempia - pindasaus WOENSDAG 20/5 taugésoep of chan^ngnonsoep peperschnitzel of kaJkoen cordon bteu pepersaus - s n i | x > o n ^ met worte) of retttchsalade gebleken of gekochte aardappelen Veg: tahoe - s n ^ » o n ^ / w o r t e l pepersaus - gebakken aardappelen DONDERDAG 21/5 oxtaü clair of btoemkoolsoep sha^ck - tomaten/paprikasaus - kaas spaghetti - rauwkoetsalade of kippeieverragout-post^ein gekookte aardappelen Veg; shaslick - t«na ten/paprikasaus sla - spa^ietti VRUDAG22/5 tontatenso^ of heMere aspergesoep k^jp^XHJtje of cotetetto Charnpignonsaus - doperwten apptimoea of tifeekselderie patütös frrtes of gekookte aard^>peien Veg: 2 kaasfcroketten - bleeksetderie patates frites

INDONESISCH ALS KEUZEVAK In het cursusjaar 1987/1988 wordt een cursus Elementair Indonesisch georganiseerd aan de Rijksuniversiteit in Leiden. Zwaarte: 300 sbu. Tempo naar keus, een halfjaar of een jaar. Inlichtingen en aanmeldingen: secretariaat van de Vakgroep Talen en Culturen van Zuidoost Azië en Oceanië, 071-272418.

Studentenx

WERKGROEP VOORUCHTING HOMOSEXUALITEfT Verzorgt voorlichtingen op o.a. scholen, buurthuizen, wijkcentra, en VOSgroepen. De werkgroep werkt o.m. met video- en foldermateriaal. Wij zoeken nog een aantal enthousiaste vrijwilligers om onze groep te versterken. Je wordt begeleid en er is een mogelijkheid voor training. Voor meer informatie kun je je wenden tot COC-afd. Tilburg, Koestraat 73, tel: 013-359050. BEURZEN De Indonesische regering stelt voor het studiejaar 1987-1988 tien beurzen beschikbaar voor Nederlandse studenten of pas afgestudeerden en voor jonge onderzoekers om gedurende maximaal 10 maanden studie of onderzoek te verrichten in Indonesië. Van de kandidaten wordt verwacht dat zij een redelijke kennis van het Bahasa Indonesia hebben. De beurs bestaat uit een bedrag van 150.000 roepia per maand, aangevuld door het Nederlandse ministerie van Onderwijs en Wetenschappen tot een equivalent van f 500,— per maand. Bovendien worden de internationale reiskosten (retour Nederland-lndonesie) vergoed op basis van 'economy class'. Aanvragen moeten vóór 25 mei bij het ministerie worden ingediend. Aanmeldingsformulieren zijn verkrijgbaar bij de bureaus buitenland of afdelingen internationale samenwerking van de universiteiten. THEMAMIDDAG N JP Op 25 juni aanstaande organiseert de studenten commissie van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) een thema-middag over de opleiding in de psychologie, getiteld 'Dynamiek in de psychologie-opleiding'. Doel van deze middag is informatie verschaffen en discussieeren over de stand van zaken met betrekking tot de psychologieopleiding en de toekomstige veranderingen als gevolg van bezuinigingsmaatregelen van het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen. Het programma is als volgt: er zullen vier inleiders (elk nauw betrokken bij de bezuinigingen) hun standpunt ten aanzien van de bezuinigingen en de reorganisaties uiteenzetten, om vervolgens in een forum-discussie hun standpunten te verdedigen. Locatie: Uithof Utrecht, Centrumgebouw zuid, zaal F 125. Aanvang: 13.30 uur. Inschrijving vóór juni 1987 geschiedt door middel van storting van f 10,— op rekeningnummer 492885850 (Amro Nijmegen, giro 848700), t.n.v. Lucienne Samuels, onder vermelding van 'thema-middag'. Men dient tevens naam en adres te vermelden (i.v.m. bevestiging en routebeschrijving).

Univers

ICHTHUS De Evangelische studentenbeweging Ichthus organiseert ook deze zomer weer een aantal kampen voor studenten. Deze zomer kan er gesurft, gezeild en gewandeld worden. Naast deze sportieve bezigheden zijn er ook nog een aantal andere vaste onderdelen. Deze zijn o.a. zingen, bijbelstudie, een gezellige avond en een gastspreker. Dit jaar draait alles rond het thema: 'Maakt het wat uit?' Inlichtingen over deze kampen zijn te verkrijgen bij: Astrid Hendriksen, 071123007. TEV Algemene Leden Vergadering van de Tilburgse Econometristen Vereniging datum: 2 juni 1987, plaats: P.U.F., tijd: 13.00 u. AGENDA 1. Opening 2. Vaststelling agenda 3. Notulen 4. Mededelingen 5. Kongres 6. Aanvulling van het Huishoudelijk Reglement 7. Benoeming nieuwe bestuursleden 8. Samenstelling nieuwe bestuur 9. Rondvraag 10. Sluiting De stukken voor de vergadering kunnen afgehaald worden op kamer O 78. Tijdens de vergadering: koffie en vlaai (voor leden). N.B. Mocht op deze vergadering het aantal aanwezigen (leden en bestuursleden) het gewenste aantal van 10% van het ledental met een minimum van tweemaal het aantal bestuursleden plus 1 niet worden gehaald, dan wordt direkt na sluiting van de vergadering een tweede Algemene Leden Vergadering belegd en geopend. JONGEREN IN OOST-EUROPA Zaterdag 13 juni organiseert Pax Christi samen met een tiental jongeren uit verschillende Jongerenorganisaties een informatiemarkt voor jongeren met als thema 'Jongeren in Oost-Europa'. Je kunt er informatie opdoen over de DDR, Polen, Hongarije, Tsjechoslowakije en Rusland, video's bekijken over bijv. een jongerenreis naar Polen, luisteren naar muziek, horen over sport, de vredesbeweging of bijvoorbeeld luisteren naar gedichten uit Hongarije. Als kulturele afsluiting is er een toneelgroep en een Hongaarse slagweri(groep. Alleriei organisaties die reizen en/of werkkampen organiseren in Oost-Europa zullen zich presenteren. Met praktische vragen kun je bij hen terecht. 13 juni 1987 van 10.30 uur -17.00 uur. Cunera, Nieuwe Gracht 32 in Utrecht. Toegangskaarten è f 12,50 te bestellen via Postbus 85627, 2508 CH Den Haag 070-50.71.00. STUDENTASSISTENTSCHAP Op het Economisch Instituut van de R.U. te Utrecht bestaat voor het komende studiejaar een vacature voor een student-assistent(e). De werkzaamheden houden verband met het onderwijs economie (prijstheorie en/of bedrijfseconomie) ten behoeve van juridische studenten. Belangstellenden die in het bezit zijn van een propedeusediploma economie met aantoonbare belangstelling voor bedrijfseconomie worden verzocht vóór 27 mei a.s. schriftelijk contact op te nemen met mevr. Drs. A.H.E.B. Koot-du Buy (Economisch Instituut, Domplein 24, 3512 JE Utrecht). Informatie 030-393100 of 02154-18527.

Sport \ NATIONAAL STUDENTEN GOLFTOERNOOI Op vrijdag 29 mei a.s. wordt voor de tweede maal het Nationale Studenten Golftoernooi op de Twentsche Golfclub verspeeld. Deze wedstrijd wordt georganiseerd door het Drienerloos Studenten Golf Genootschap en deelname staat open voor alle universitaire en HBOstudenten met handicap O tot en met 29. Om 11.00 uur wordt gestart vanaf alle tees. De kosten voor deelname bedragen f 25, — , (incl. greenfee en lunch). Alle relevante informatie zal aan iedere deelnemer worden toegezonden. Opgave voor deelname: - telefonisch: Richard Stemerdink 074-918934 Petra Hubbeling/Leon Broere 053-332035 - schriftelijk: (Onder vermelding van naam, adres, telefoonnummer, handicap en golfclub) Drienerioos Studenten Golf Genootschap, p/a Richard Stemerdink, Dolf Nijhoffstraat 10, 7552 GR Hengelo (O) SPORTCENTRUM NIEUWS Windsurf-instructiedagenl Op woensdag 20 mei en dinsdag 9 juni zijn er weer de windsurf-instructiedagen. Een ieder die kennis wil maken met deze mooie en fascinerende sport heeft nu een kans. Indien je mee wilt doen dan moet je je zo snel mogelijk opgeven bij de balie van het Sportcentrum. Kosten f 35,— dienen direct bij inschrijving te worden voldaan. Er is slechts plaats voor tien deelnemers per dag. PENDRAGON Badminton: Studentenbadmintonvereniging Sauron zoekt nog enkele dames, die in het seizoen '87-'88 bij o ns competitie willen spelen. Dus als je je racket al aan de wilgen gehangen hebt of je hebt er genoeg van om op en neer te reizen naar de club in je woonplaats, kom dan bij ons spelen. Wij zijn goedkoper en naast het sportieve element hebben we ook het gezelligheidselement hoog in het vaandel staan! I VELUWELOOP1987 Op zaterdag 12 september 1987 wordt voor de 8e maal de Veluweloop gehouden. Dit is een trimloop in estafettevorm voor ploegen van 16 personen: 4 dames en 12 heren. De start zal gaan plaatsvinden tussen 7 en 8 uur 's morgens in Arnhem. De 105-km lange route gaat door de mooiste plekjes van de Zuid-Veluwe. Via Ugchelen, Lunteren en Ede komen de lopers in Wageningen, alwaar om ongeveer half 7 's avonds de finish zal plaatsvinden. De ploegen dienen zelf voor vervoer tussen de wisselpunten te zorgen. Dit jaar is de Veluweloop 2 weken vervroegd. Hierdoor zal de Veluweloop de bronst van de herten, welke rond eind september valt, niet verstoren. De Veluweloop heeft veel te bieden aan natuurschoon en festiviteiten. Iedereen kan meedoen aan de Veluweloop. Het inschrijfgeld bedraagt f 210,— per ploeg. Inlichtingen en/of inschrijfformulieren kan men verkrijgen bij: SLW-Veleweloopcie, Bornsesteeg 2, 6708 PE Wageningen, tel. 08370^2746.

Agenda MEI VRÜDAG 16 MB Cinecitta, ^ . 0 0 uur: 'Manner". Met Davis Dörrie (t/m 20-5). Cinecitta, 22.00 uur: 'True stories'. Regie: David Byrne. Noordeiligt, 21 30 uur Hawkwrtf) Schouwburg, 20.15 uur 'Wolfsklem' met Oecleir Schouwburg, 20,00 uur Ftlmhuts 'My lite as a dog' Regie Lasse Hafetrèm (t/m 27-5) Schouwburg, 22 15 uur Filmhuis 'Desert Hearts' Regie Donna Dettch (tm 20-5) ZATERDAG 16 MEI Noorderljgt, 21 30 uur 'icide Works' Schouwburg, 2D 15 uur 'De vijfde van purper' Schouwburg, 2045 uur, studio 'Vuurpaarden vart het Titourgse Danserscoflectief ZONDAG 17 MEI Maranatha, 11 30 uur Eucharistieviering Voorganger. Gijs Bouwman Koorzang Buurthuis Binnenstad, 14 00 uur 'De rechtvaardige staat?' Inleider Prof Dr Koen Eioey, hoogleraar politieke filosofie üvA Egelantier, 16 00 uur Flextet, jazz DINSDAG 19 MEI Schouwburg, 20 15 uur 'Helder als glas' met Hans Cornelissen en Dortjn Cupi/ers tn de hoofdrollen Schouwburg, 20.45 uur, studio. 'Ooit Sakahama', toneelstuk van Thorras Verbogt WOENSDAG 20 MEI Petrus en Pauluskerk, Vierwindenlaan Optreden Zuid-Nederlands Kamerkoor o I V Jan Staudt Noorderligt, 20 45 uur 'Tie 3 Theater met 'Alt, de 1001 Nachtmeme'. Schouwburg, 20.15 uur- Centrum met 'Lang ben ik vroeg gaan slapen' Schouwburg, 20 45 uur, studio Electronisch concert. Gallery Club, 20.00 uur; VtTE/NAKiezjng. Paul Aarts over 'Khadaffi's Libië: Mythe en Realiteit'. DONDERDAG 21 MB Universitait, 16 15 uur, aula Promotie Drs L Th. Verhoeven Tite) proefschrift, 'Ethnic minority children acquiring literacy' Universiteit, 20 15 uur, aula Kon liedertafel met het Consortium Classicum o.l.v. Dieter Kiöcker. Paradox, 22 00 uur Tno Polo de Haas Farce-theater, 20 30 uur. 'Menmgwi van een ctown', solo-voorstelting naar het boek van Heinrk;h Boll. Schouwburg, 2045 uur studio. Salon met Beckett Schouwburg, 22.15 uur Filmhuis 'Bn Virus kennt keine Moral' Rosa von Praunhein (t/m 27-5), VRIJDAG 22 MEINoor<ierligt, 21 30 uur. 'f arfarello ö supp act'. Maria-Zleicanhuis, kapel, 20 30 uur. Ingeborg Vughs, orgö. Het Eindhovens Vocaal Ensemble o.l v Ruud Huijbregts Werken van Sweelinck, Bruhns, Schütz, Vivaldi en Bach. Schouwburg, 20 15 uur Boems met 'Helto Dolly', musical

15 mei,1987

p^gp UNIVERSITEIT

FILMHUIS

Consortium Classicum o.l.v. Dieter Klocker

My life as a dog D o . 14 t / m w o 2 7 m e i , a a n v a n g 20.00 uur. Een a a r d i g Z w e e d s j o n g e t j e m e t een v o o r l i e f d e v o o r g r u w e l i j k e a n e c d o t e s . D a t is d e h o o f d p e r s o o n I n g e m a r uit de f i l m ' M y life as a d o g ' die t w e e w e k e n lang in het Filmhuis t e zien is. De eerste a n e c d o t e die I n g e m a r o n s t e g e n de a c h t e r g r o n d v a n een p r a c h t i ge sterrenhemel vertelt gaat over L a j k a . D a t is e e n Russische h o n d die v o o r de v o o r t g a n g der w e t e n s c h a p in een b a a n o m de aarde w e r d g e b r a c h t . Zij stierf een l a n g z a m e en e e n z a m e d o o d o m d a t er t e w e i n i g v o e d s e l aan b o o r d w a s . Ingemar trekt zich haar lot erg a a n e n k o m t vaak o p dit hondeleven t e r u g . Ingemar houdt veel van Sjika, zijn h o n d en e n i g e s t e u n in het lev e n w a a r i n hij t r o u w en z o r g z a a m is maar d o o r zijn o u d e r s in d e steek g e l a t e n w o r d t . Zijn m o e d e r is ziek e n ligt in b e d , o m r i n g d d o o r b o e k e n . Ze k a n haar k i n d e r e n niet a a n e n g e d r a a g t z i c h s o m s h y s t e r i s c h . Zijn vader ' v e r s c h e e p t b a n a n e n bij de even a a r ' en k a n niet t e r u g k o m e n w a n t ' w i e m o e t er d a n v o o r de bananen z o r g e n ' , aldus Ingemar. O m zijn m o e d e r t e o n t l a s t e n w o r d t hij in de z o m e r v a k a n t i e naar familie in Smaland g e s t u u r d . Zijn belevenissen daar g e v e n het m o o i g e f i l m d e verhaal m e e r snelheid e n v r o l i j k h e i d .

I n g e m a r o n t m o e t daar u i t e e n l o p e n d e m e n s e n z o a l s Berit, de plaatselijke B r i g i t t e B a r d o t die als o e r m o e d e r v o o r een k u n s t e n a a r p o s e e r t , e n S a g a , een meisje d a t o p een j o n g e n w i l lijken o m in h e t voetbalelftal te kunnen blijven. U i t de steeds t e r u g k e r e n d e h e r i n nering v a n I n g e m a r aan een z o n o v e r g o t e n vrolijk tafereeltje m e t zijn m o e d e r b l i j k t zijn v e r l a n g e n naar haar liefde en a a n d a c h t . Hij relativeert zijn verdriet door anecdotes te vertellen over m e n s e n die o p e e n v r e e m d e en g r u welijke manier aan hun einde gek o m e n zijn. Later als zijn m o e d e r g e s t o r v e n is e n hij b o v e n d i e n zijn h o n d Sjika m i s t uit hij zijn v e r d r i e t o p een w e l heel speciale m a n i e r : als een h o n d . G e l u k k i g w o o n t hij d a n in S m a l a n d , w a a r er m e n s e n zijn die v a n h e m h o u d e n en h e m helpen. ' M y life as a d o g ' is e e n leuke f i l m o v e r een k i n d e r t i j d t e g e n de a c h t e r g r o n d v a n de late j a r e n v i j f t i g . Een onschuldige, hoopvolle, m a a r o o k w r a n g e t i j d die bij kijkers w e l l i c h t v e e l h e r i n n e r i n g e n zal o p r o e p e n . Een g r o t e verd i e n s t e v a n de f i l m is d a t z o w e l d e g r a p p e n als h e t v e r d r i e t ' n a t u u r l i j k ' en niet ' v o o r het e f f e c t b e d a c h t ' lijken. Z e z i j n , o m m e t een cliché te e i n d i g e n , uit het leven gegrepen. A.T. een toneel van het moeizame en toch vrolijke leven. Beckett 1 heet de voorstelling waarin spelen: Ella van Drumpt, Niek Pancras en de muzikant Michiel Weidner (cello). Donderdag 20 mei, 20.45 uur. Studiozaal. STADSSCHOUWBURG

Dansers Collectief: "Vuurpaarden'

De S^lon STADSSCHOUWBURG

De Salon speelt Beckett De nieuwe wat verwarrende voorstelling van De Salon is gebaseerd op het werk van de schrijver Samuel Beckett. In zijn Teksten zomaar' schrijft hij: 'Een verhaal Is niet strikt nodig, alleen maareen leven.' Zo bevinden we ons in de door Annemarie Prins gemaakte voorstelling In een merkwaardige omgeving van microfoons, boxen en koptelefoons. Binnen dit geluidsdecor zoeken drie mensen naar richting In hun leven. Ze raken het spoor bijster, struikelen en vallen zichzelf in de rede. Wie praat er? Nu ben ik hier als mijn stem daar i s ' Het is

Univers

Met belangstelling wordt uitgekeken naar de première van de nieuwe bewegingstheaterproductie 'Vuurpaarden' van de enige Tilburgse groep die ook over de landsgrenzen bekendheid krijgt. Het Dansers Collectief profiteert van de hausse die dans- en bewegingstheater momenteel doormaakt. Première in de studio-zaal op zaterdag 6 mei om 20.45 uur. Uit het persbericht van de groep: 'Vuurpaarden' etaleert de frikties welke tegenstellingen als licht en donker, hard en poëtisch, verstrooiing en strijd, in zich dragen. Het wordt een voorstelling in een ogenschijnlijk sobere montering van kartonnen dozen, gloeilampjes en muziek uit vooroorlogse speakers. Er is geprobeerd geen grootscheeps drama te maken van noodlottige situaties, die ons al dan niet ten deel vallen. De voorstelling is opgebouwd uit een aaneenschakeling van momenten uit de vervlogen levens van een aantal mensen, waarin de overlevingsdrift samenvalt met de laatste, tevens grootste krachtsinspanning. De voorstelling wordt gespeeld door twee danseressen en een danser: Yildou de Boer, Emilie Sterkenburgh en IvesThuwis. Regie en choreografie zijn van Ricardo Anemaet en Lilian Bruinsma. De muziek varieert van Haydn tot marsen.

Els D o t t e r m a n s en Jan Decleir STADSSCHOUWBURG

Jan Decleir en groep in 'Wolfsklem' In 'Wolfsklem' komt Jan Decleir na een jarenlange solo-carrière opnieuw met anderen op het podium. Vrijdag 15 mei o m 20.15 uur spelen Jan, Els Dottermans en Mare van Eeghem een zeer theatrale bewerking van Ysengrimus. Onder de titel 'Wolfsklem' heeft de Gentse schilder-schrijver Pjeroo Roobjer met zijn plastisch taalgebruik een toneelstuk geschreven waarin de machtsverhoudingen centraal staan. Ook de middeleeuwse dichter schetste al dat het slecht zwemmen is tegen de stroom in. We zien twee mannen (Jan Decleir en Mare van Eeghem) die bezig zijn, naar later blijkt, een soort Toren van Babel

te bouwen. Beide mannen benijden elkaar om het bezit van de enige vrouw in het stuk: de aantrekkelijke Els Dottermans. Terwijl zij iedere kans te baat neemt voor een erotisch avontuur met de jongste, staan beide mannen elkaar ondertussen naar het leven. De manier van spelen is zo theatraal dat alle, ook de meest bizarre wendingen aannemelijk worden. Een middeleeuws toneel, dat door zijn fraaie decoruitvoering een vurig einde kent. De muziek is van de muzikale duizendpoot Jean Blaute. De kostuums van Yvette Lauwaert en het licht van Gerrit de Beuze. Vrijdag 15 mei. 20.15 uur. Schouwburgzaal. Toegang: f 15, — . CJP: i 12,50. FARCE THEATER

NOORDERLIGT

Tie 3 speelt 'Ali' van Wallraff Theater in Noorderligt. En wat voor theater' __ Woensdag 20 mei, Tie 3 Theater met 'Ali, de 1001 nachtmerrie'. Het stuk is een zeer vrije bewerking van Gunter Wallraff's bestseller 'Ganz Unten'. Het scenario is van Paul Pourveuf en Eugene Bervoets. De reakties op dit Belgische stuk waren zeer uiteenlopend, van 'Vlaamse groep misbruikt Wallraff's 'Ali' (Welzijnsweekblad) tot 'Gruwelijke geniale beeldenstorm over zwart en blank' (K. Verdonschot). 'Ali, de 1001 nachtmerrie' is een verpletterende theaterervaring. Het is niet een getrouwe kopie van het boek, maar iets wat veel verder gaat, Tie 3 toont op een zeer associatieve manier de pure abstracties van nacht, onderdrukking, onbegrip en onvrijheid. De kracht van deze voorstelling schuilt in de manier waarop Paul Pourveur te werk gaat in de opbouwvan zi|n scenario. Pourveur, scenarist van de zeer ondergewaardeerde t.v.-serie Adriaan Brouwer en van diverse successtukken van de 'Witte Kraai', tovert met zijn associatieve manier van bewerken een wereld waarin droom, harde realiteit en literaire bespiegelingen elkaar afwisselen. Eugene Bervoets, die bij Tie 3 de fakkel van Tone Brulin overnam, toont zich in al zijn acteursmogelijkheden. Hij is net zo'n theaterbeest als zijn voorganger, en daarmee is er weer hoop voor het door bezuinigingen bedreigde gezelschap.

'Meningen van een clown' Liggend in een hangmat of zittend op een vuilnisemmer, pratend door een niet aangesloten telefoon, verhaalt Hans Schnier (Peter van Dijk) de worsteling met zijn katholieke opvoeding, het nazi-verleden van zijn ouders, zijn idealen en vooral zijn brandende liefde voor Marie..

D o n d e r d a g 21 m e i , 20.15 uur, aula. Het in 1969 opgerichte Consortium Classicum ontleent zijn bekendheid vooral aan de beroemde grammofoonopna men en ontdekkingen van de oprichter van het ensemble, de sublieme klarinettist en hoogleraar uit Freiburg, Dieter Klocker. Hij haalde meer dan 1000 onbekende of vergeten, vaak niet gepubliceerde of niet uitgevoerde werken onder het stof vandaan in bibliotheken, kloosters, kastelen, stadsarchieven en musea van Londen tot Leningrad. De leden van het ensemble bezetten voornamelijk de eerste lessenaars van beroemde Duitse orkesten. Orkestpraktijken en plaatopnamen beperken de mogelijkheid om als kamermuziekgroep 'life' op te treden. Het optreden in Tilburg is dan ook een uitzonderlijke kans. Het C.C. speelt in uiteenlopende bezettingen: o.m. als blazersensemble zoals we ze op 21 mei 1987 bij ons zullen horen. Van de vele plaatopnamen noemen w e nog Symfonieën konzertante, opgespoord door Dieter Klocker en samen met The Academy of. St. Martin in the Flels voor firn/vereeuwigd. De heersende moraal zal hem een zorg zijn. Hij verzet zich tegen zijn opvoeding en tegen de ontwikkelingen op maatschappelijk en politiek vlak. Hij wordt clown van beroep in de hoop daarin zijn vrijheid te vinden. Deze clown, die donderdag 21 mei in het Farce Theater optreedt, is de clown uit Heinrich BöH's boek 'Ansichten eines Clowns' dat in het begin van de jaren zestig noal w a t beroering in de Bondsrepubliek veroorzaakte. De meningen van deze clown over met name de katholieke kerk en het politieke bedrijf in Bonn hebben de Duitse opinie destijds verdeeld in fel reagerende kampen: hevige kritiek en hartstochtelijke verdediging. Nu, vijfentwintig jaar later gebruikt de Tilburgse Peter van Dijk, afgestudeerd aan de Hogeschool voor de Kunsten, dit thema van Böll om af te rekenen met zijn eigen katholieke opvoeding. Aanvang: 20.30 uur. Entree: f 3,50.

Betaald matseren Voor f 5 — vult u onderstaande ruimte boordevol, inclusief trefwoord bovenaan. De matsertjes kunnen enkel met deze leesbaar ingevulde bon (één letter, leesteken of spatte per blokje) htj de redactie worden ingediend. Betaling kan per giro- of betaalkaart onder gesloten omslag of op de redactie. Vergeet niet ook naam en adres in te vullen.

'Als het maar gezellig wordt' Een dansvloer, disejockey, discobal, bar, spiegels, acht soorten bier, zitjes, twee fruitautomaten, garderobe verplicht en een bloemstukje van de Tilburgse Taxicentrale. Vorige week donderdag gooide de gloednieuwe studentendisco The Elephant aan de Magazijnstraat in het centrum van Tilburg haar deuren open. Met grote rode letters staat de naam op de extra muur waarmee het etablissement vanwege de geluidsoverlast is ingepakt. Binnen ontpopt zich een heuse disco, voor studenten en gerund door studenten. Cars Seegers (22) is student aan de Academie Mens Arbeid en bedrijfsleider: 'Studenten zijn de hoofdgroep maar ook verpleegsters en anderen kunnen komen. Als het maar gezellig wordt.' Voor het predikaat studentendisco is bewust gekozen. Cars: 'Agressieve discogangers houden niet van studenten en die blijven zo w e g . ' Vier vrouwelijke studenten ('Die heb ik zelf aangesteld') staan klaar achter de bar. 'We hebben voor vrouwelijk barpersoneel gekozen om die vriendelijke sfeer te benadrukken', aldus Cars.

Eigenaar Robby Tseng (32): 'De cafe's waar veel studenten komen, zoals Variété en Polly Magoo, zitten bomvol. Er is een grote vraag naar studentencafe's. Tilburg is een studentenstad.' De prijs van een pilsje is vanwege het geringe budget van studenten zo laag mogelijk gehouden. 'Een pilsje kost eenvijftig, wij zijn de goedkoopste van Tilburg', aldus de uitbater. Wat hij er echter niet bijvertelt is dat het bierglas kleiner is. Dat de studentencafe's Bacchus en Willem-ll behalve letterlijk om de hoek ook figuurlijk het hoekje om lijken te zijn deert de initiatiefnemers van The Elephant niet. Bacchus? 'Waar is dat.' Willem-ll? 'Die is gesloten.' Over de muziek zegt de bedijfsleider: 'We draaien Level 42, The Cure, U2, Simple Minds en top tien. We hebben van alles.' Disejockey Nop beaamt dit: 'Geen punk of hardrock maar new-wave en disco voor alle soorten publiek.' Collegadiscjockey Brooks schijnt ook zelf te rappen en te scratchen. 'Hij maakt er een hele show van.' 'Gezellig', oordeelt Laura Voorhorst ('Ik kom eigenlijk nooit in kroegen, ben niet zo'n bartype')

Het Bhie Band-huis

Koninklijke Universiteit Tilburg

IJNÏKERS De KUT krant verpakt in mail-art. Gevatte satire of onderbroekenlol? De meningen over de KUTkrant, jaargang 2 nummertje 1, zullen zeker ver uiteen lopen. De KUTkrant is een anonieme, gestencilde uitgave op tweezijdig A-4 en verscheen op 5 mei in een toepasselijk oranje kleurtje. De koninklijke over de nieuwe disco. Ze is een van de nieuwsgierigen die rond half elf binnendruppelen. Ze kijkt rond en legt uit: 'Het oogt leuk verzorgd. De ruimte is goed ingedeeld: je hebt een discovloer en je kunt je ook terugtrekken. Aardige belichting.' Later op de avond schijnt het gezellig druk geweest te zijn. G.R.

familie wordt door de redactie meteen in het brandende zonnetje gezet. 'Juliana vragend aan Bernhard: waarom ben je toch ook zo idioot geweest o m met mij te trouwen?'. Het krantje gebruikt voor de Katholieke Universiteit Brabant steevast de benaming die inderdaad meer voor de hand had gelegen, maar die in afgekorte vorm naar het oordeel van de bestuurderen tenslotte toch tot teveel schaamrood aanleiding gegeven zou hebben: KUT. Zoals in de opmerking: 'De KUT heeft te weinig vrouwen in hogere functies. Gelijk onze monarchie moet er een vrouw aan het hoofd van de KUT komen. Oranje boven!'. En die moet natuurlijk de eretitel rextrix krijgen. Enfin, van dik hout zaagt men planken. De drie-, vieren nog meer letterwoorden vliegen tussen -de kolommen heen en weer, of misschien beter: op en neer. De dubbelzinnigheden zijn niet van de lucht. Veel Tilburgse prominenten krijgen ervan langs. Arie Kapteyn, 'de troetelschijf in de economen top-40', zou de Tilburgse universiteit hebben vergeleken met de Herald of Free Enterprise. Prof.

ANSICHTEN

Alting von Geusau wordt opgevoerd als schrijver van VN-achtige dagboeknotities. Citaat: '5 Mei. In besloten kring het heldhaftig verzet van Tilburgse hoogleraren tegen de Duitse bezetter herdacht. Heb altijd moeite met het spellen van de naam van prof. dr. J . E. de Qaai. De Kwaal. Quay. Ook nu weer'. Prof. Hirsch Ballin en Prof. Koekkoek maken zich zorgen over het verhoogde besmettingsgevaar dat dreigt door de wisselende contacten bij het afnemen van mondelinge tentamens. En het Academisch Instituut voor Tilburgse Studies, kortweg AITS, start in september een nieuwe postdoctorale cursus Holistisch Management, onder het motto 'Voor 17 mille likt Nol zelfs uw hol'. De initiatiefnemers van de KUTkrant zijn er na twee uitgaven wonderwel in geslaagd om hun identiteit geheim te houden: zelfs de doorgewinterde wandelgangers van de KUB durven zich nauwelijks aan een gissing te wagen. Dat wordt dus uitzien naar KUTkrant nummertje drie, bij voorbaat geamuseerd of bij voorbaat geërgerd. In elk geval met rooie oortjes. Leve de Koningin! T.G.

door Frans Godfroy

De inspraak-golf, die een jaar of twintig geleden over ons land spoelde, maakte het plotseling mogelijk dat de burger meepraatte over zijn woonomgeving. Dat was me even wat! Wie herinnen zich niet de bonte taferelen, waarbij de wethouder en zijn ambtenaren voor de leeuwen gingen? Woedende buurtbewoners die van geen sanering wilden weten omdat ze de bijbehorende huurverhogingen al op zich afzagen komen, of zichzelf voor aanzienlijke periodes in containerwoningen wisten opgeborgen. Of er moest worden gekozen voor de indeling van het woonerf, maar de lichtmasten en groenvoorzieningen namen alle parkeerruimte in beslag. Menige inspraak-avond liep zo met behulp van intermptie-mikrofoons en dito inspraak-fimtionarissen uit de hand. Eén keer zo'n ritueel meegemaakt, en je hoefde niet meer. De meesten van ons weten onderhand wel, dat er over het algemeen natuurlijk toch dat gebeurt wat de boze bewoners niet hadden gewild, al schikt men zich doorgaans in zijn lot. Tegenwoordig gaan er dus nog maar zelden wethouders voor de leeuwen en buurtbewoners over de rooie. Men hoort trouwens steeds minder van inspraak- en steeds vaker van informatierondes. Betekent dat nu, dat we geen werkelijke invloed op onze woonomgeving hebben? Niks hoor. We hebben veel meer in te brengen dan we geneigd zijn te denken. En we hoeven er zelfs geen woord aan vuil te inaken. Spreek niet langer in! Ga over tot de daad! Heeft u een eigen woning, of zit het wel goed met de huisbaas, pak de verkwast, en beschilder uw stukje-straat geheel naar eigen goeddunken! Mag dat zo maar? Ja. U kunt het geloven of niet, maar in dit land, waar je voor het houden van duiven, of het in huis nemen van je ouwe opoe een legertje controlerend ambtenaren aan de deur riskeert, en waar je voor het aan de openbare weg ten verkoop aanbieden van je gebruikte auto, dan wel voor het vissen op stekelbaarsjes over één of meerdere vergunningen moet beschikken, mag dat. Ga u derhalve ongestoord te buiten aan uw diepste schilderkimstige fantasieën. De nog lang niet uitgeraasde inspreker bijvoorbeeld kan zijn grieven natuiu-lijk evengoed op de gevel kwijt, zoals de bewoners van Tivoliestraat 126-128, naast verwarmingsbedrijf De Bont, deden, waar vanaf het pand in felle kleuren en bewoordingen de oorlog aan boze buurman en trawanten wordt verklaard, "t Gaat goed. B & W en De Bont BV kiezen: huizen weg, parkeergrond." Een enorm geschilderd parkeerbord beUnivers

dekt een groot deel van het linker huis. Een variaüe op net verkeersbord 'einde woonerf kompleteert de wandschildering: het is omgedoopt tot 'Einde woningen'. Zo te zien begint de aanklacht aardig het karakter te krijgen van een voorspelling die in zichzelf ten onder gaat: hij prijkt er al jaren. Een doordacht stukje toegepaste kunst kortom. Maar we treffen ook de vrije muurkunst aan. De beoefenaar daarvan gaat ervanuit, dat hij toch alleen maar zelf het leven om hem heen enigszins naar zijn wensen en smaak kan vormgeven. Aan de Atelierstraat 107-109 (achter de NS-werkplaats) hebben ze van twee naast elkaar gelegen woningen niet alleen het interieur, maar ook het uiterüjk samengevoegd. De panden zijn wit geschilderd en als het ware bijeengebonden met een blauwe strik, zodat het geheel er nu uitziet als een reuze-pak Blue Band. Ook aan de afwerking is gedacht: aan de voet van het margari-

ne-monument groeien van links naar rechts in een smalle strook ont-tegeld trottoir enigszins wild door elkaar bloempjes en giasjes, en als eenmaal per week de vuilcontainer ter lediging aan de straatkant wordt gezet, blijkt deze rondom voorzien van een Alice-in-wonderland-achtige landschapsschildering, die geraffineerd met de aanplant harmoiuéen. En het mooiste van alles: geen ambtenaar die zich ermee bemoeit, geen welstandscommissie die ernaar omkijkt. Althans zolang de buurt het pikt. Want bevalt het kunstwerk de buurman niet, dan hoeft die zich maar op het gemeentehuis te melden en de welstandscommissie staat alsnog op de stoep. Die heeft dan de wettelijke bevoegdheid om de gewraakte verfraaiingen te laten verwijderen. Zo heeft in Nederland zelfs wie het muurschilderen verafschuwt nog invloed op zijn omgeving: hij kan klagen. 15 mei 1987