Tilburg en de Film DE MIDDENPAGINA
Studiefinanciering Portret van een miljoenenbedrijf.
Tilburgs Hogeschoolblad - 25 n o v e m b e r 1983 - n u m m e r 13
Tilburg vangt 3,3 miljoen extra als kleine instelling De grote instellingen krijgen minder en de kleine soms tientallen miljoenen meer geld te besteden dan waarop zij tot nu toe rekenden. Tilburg krijgt er 3,3 miljoen gulden bij. Met deze verrassing kwam minister Deetman vrijdag 18 november, toen hij de universiteiten en hogescholen de concept-meerjarenbegroting 1985-1988 aanbood. Het gaat soms om verschillen In de orde van grootte van de taakverdelingsaanslagen. Ze zijn, verklaart het ministerie, het gevolg van "het vereffenen van historisch gegroeide ongelijkheden". Maar binnen de instellingen, vooral degenen die erbij inschieten, wordt gesproken van willekeur. De Rijksuniversiteit Limburg krijgt er in de voorstellen 32 miljoen bij, Twente
17,8, Rotterdam 11,1, Tilburg 3,3 en Eindhoven 2,9. De universiteit van Amsterdam echter levert 17,3 miljoen in. Delft 5,5, Utrecht 4 , 1 , Nijmegen 7,5, Groningen 5,8, De Vrije Universiteit 5,3 en Leiden 1,6 miljoen. De afwijking heft in het geval van Rotterdam de taakverdelingsbezuiniging helemaal op. Twente en Limburg houden zelfs over: respektievelijk 15 en 28,6 miljoen. Voor de meeste grote universiteiten wordt de strop echter alleen maar groter. Vanaf volgend jaar wil het ministerie van onderwijs alle instellingen voor wetenschappelijk onderwijs financieel over één kam scheren. Ze worden voortaan betaald naar taken. De manier waarop dat gaat gebeuren, heeft vrijdag nogal wat wenkbrauwen doen fronsen. Tot nog toe was bijvoorbeeld de grote vraag, hoe de taakverdelingsbezuinigingen verwerkt zouden worden. De studenten blijven immers komen, al gaan ze naar andere plaatsen. De taken blijven dus ook. ' vervolg op pag. 6
Onrust over Zuid-Afrika-reis van Veen Prof. dr. P. van Veen heeft in september jl. een elf-daags bezoek aan Zuid-Afrika gebracht. Hij deed dit op uitnodiging van de Economie Society of South Africa (ESSA). Het ESSA organiseerde op 19 en 20 september een congres met als thema "Shaping economie gros, trends in v\/orld trade" aan de Rand Afrikaans Universiteit in Johannesburg. Daarna heeft Prof. Van Veen nog enkele andere universiteiten bezocht. Het is niet de eerste keer dat een professor van de Hogeschool een bezoek brengt aan Zuid-Afrika. In 1982 hield Prof. H.W.J. Bosman een lezing aan de University of Witwatersrand in Johannesburg. Daar is toen geen onrust of boosheid door ontstaan. In het geval van Van Veen echter is er een klein stormpje binnen de hogeschool opgestoken. Na een artikel in de Volkskrant stelde Carel van Nahuijs van de fractie Breed
Front in de Hogeschoolraad vragen over deze kwestie aan het College van Bestuur van de KHT. Uit de antwoorden van rector-magnificus De Moor bleek dat het CvB niet van te voren op de hoogte was van het voorgenomen bezoek. De Moor is overigens niet van mening dat het bezoek op gespannen voet staat met het opzeggen van het Cultureel verdrag door Nederland: "Opzeggen van een cultureel akkoord wil alleen zeggen dat het andere land geen bevoorrechte positie meer heeft, zoals in het verleden de extra contacten met Zuid-Afrika. Het betekent niet dat er geen wederzijds bezoeken meer plaats kunnen vinden".
HET ESSA De Economie Society of South Africa is een groep van Zuid-Afrikaanse economen die zich voornamelijk bezig houden met de economische wereldproblemen van deze tijd. De organisatie is gevestigd in Braamfontijn en geeft vier maal per jaar een tijdschrift uit. De ESSA heeft geen directe banden met de Zuid-Afrikaanse regering. Wel helpt zij de overheid bij het oplossen van financiële provervolg op pag. 6 Prof. van Veen.
Studentonvriendelijke voorstellen van de baan Omdat de bespreking van de begroting 1984 niet vóór maart 1984 in de Hogeschoolraad aan de orde komt wilde het CvB vooruitlopend op die begroting een voorlopige bestedingsruimte voor volgend jaar vaststellen. De raad kon instemmen met het voorstel van het College om de bestedingsvrijheid op de basisen geclusterde budgetten vast te leggen op 9 0 % . Door een voorlopige blokkering van de overige 10% van deze budgetten kan de hogeschool zich voldoende indekken tegen eventuele minder gunstige resultaten bij de behandeling van het volgend Algemeen Financieel Schema. Noodzakelijke uitgaven die niet opgenomen zijn in een basisbudget dreigen door de laattijdige behandeling van de begroting in het gedrang te komen. Voorlopig is dit alleen het geval voor de vervanging en uitbreiding van schrijfmachines. De raad ging akkoord met het beschikbaar stellen van een voorlopig budget van f 20.000,— om de aanvulling van het schrijfmachinepark indien nodig te garanderen. Het CvB had in het kader van deze "voorlopige bestedingsruimte 1984" ook nog enkele 'studentonvriendelijke' maatregelen in petto: een verhoging van de copieprijs en het stopzetten van de automatische verzending van het THB. Het College streefde met de verhoging van de prijs per fotocopie van de muntapparaten naar een kostendekkend tarief. In zo'n geval zou de prijs van een copietje omhoog moeten van 10 cent naar 16,2 cent, dat is kostendekkend zonder de huisvestingskosten maar inclusief de personele lasten. Het CvB maakte daar aanvankelijk 15 cent van, maar omdat dat technische problemen zou veroorzaken op het punt van het wisselgeld zakte de richtprijs tot 12,25 cent of twee copieën voor een kwartje. De studentenfracties Konstruktief en PSF wilden ook deze minimale verhoging van de baan. Konstruktief vond het bovendien onjuist om in de prijs voor een fotocopie de personeelskosten door te berekenen. " D i t is ook bij andere diensten die een onderdeel van de onderwijsvoorziening vormen - zoals de bibliotheek en de drukkerij - geen gebruik" aldus een toelichting van Konstruktief. Hun voorstel om de prijs maar niet te verhogen werd door de raad met een ruime meerderheid aanvaard. Het stopzetten van de automatische toezending van het Tilburgs Hogeschoolblad aan de studenten kreeg in de raad zo mogelijk nog meer tegenwind. Amendementen van PSF en Breed Bront vonden een breed gehoor alsmede de suggestie van Breed Front om te overleggen hoe het blad als volwaardig intern communicatiemedium beter kan gebruikt worden zodat bespaard wordt op verzenden van mededelingen. Het voorstel om de automatische toezending van het THB te stoppen was daarmee van de baan.
E.V.
De Vakbond aan de Universiteiten trel<l<en zich terug op tweede en derde verdedigingslinies. Toon Rieter schreef studieboek over mensenrechten.
Vormgeving Hogeschool ten prooi aan sluipende verloedering De Kommissie Beeldende Kunsten van de Tilburgse Hogeschool is niet te spreken over de menselijke vormgeving van een aantal in en rond de Hogeschool uitgevoerde v/erken. De mensv\/aardigheid van de werkomgeving gaat erop achteruit en daar moet dringend wat aan gedaan worden. De kommissie vraagt meer bevoegdheden om de sluipende verloedering te keren. De Kommissie Beeldende Kunsten (KBK), die het CvB moet adviseren over de menswaardige vormgeving van de inrichting in, aan en rond de Hogeschool, schrijft in een brief aan het College dat het effect van een aantal realisaties in de afgelopen jaren al te vaak destructief en teleurstellend was. Weliswaar zijn er in de voorbije tijd enkele interessante beeldende projecten gerealiseerd, zoals de kunstwerken van Roel Teeuwen en Piet Siegers en de terrasruimte achter het restaurant, maar elders werd dan weer een loopje genomen met de vormgeving. De Kommissie pakt uit met enkele frappante voorbeelden. De hoofdingang en de ingangshal van gebouw B werd 'een trieste mislukking'. De afzwenkende looprichting is vanaf het begin een vormfout geweest, maar daarna werd het vervolg op pag. 10
MATSERTJES
PERS "Reaktionair" is een rubriek waarin reakties van lezers worden geplaatst. Naam en volledig adres van de schrijver(s) dient bij de redaktie bekend te zijn. Anonieme brieven verdwijnen in de prullemand.
Mannenzaak Rob en Luc komen in hun onderzoek "Alledaagse interakties en relaties in cafés" (Hogeschool Tilburg, subfakultelt soclaal-kulturele wetenschappen) tot de konstatering: "De kroeg wordt niet bepaald door een zekere, duidelijk te omschrijven maatschappelijke groep; enz."; wat ons betreft Is dit blindheid en blamage. De kroeg is een mannenzaak, overwegend door en voor mannen, die er de sfeer bepalen. Die sfeer is vaak zo sexisties als de pest. Kwalijk dat Rob en Luc, ondersteund door overheidssubsidie, begeleid door wetenschappers van de Hogeschool, daar blijkbaar niet eens achter gekomen zijn. Frans van Velden
Uit de Universiteitsbladen Onderwijsspecialisten van de CDAfractie in de Tweede Kamer bereiden een plan voor om in een nieuw studiefinancieringsstelsel aan ouders of studenten een eigen bijdrage van enige duizenden guldens te vragen. Dit schrijft het Utrechtse UNIVERSITEITSBLAD. De hoogte van die bijdrage zou per studierichting kunnen verschillen. Met de bezuiniging die zo 'n maatregel oplevert kan het niet doorgaan van de schoolgeldheffing voor leerplichtige kinderen deels worden gecompenseerd. Ook kan het plan een remmende werking hebben op de grote toeloop van aanvragers voor een studiebeurs als gevolg van de werkloosheid. Volgens CDA-onderwijsspecialist Ad Lansink zou het nieuwe stelsel vrij snel kunnen worden ingevoerd. "Als de politieke wil er is, kunnen we er volgend jaar gefaseerd aan beginnen ". De eigen bijdrage moet in het plan naast de gedeelten beurs en renteloos voorschot komen te staan. De CDA-fractie wil het plan indienen bij de bespreking van de onderwijsbegroting, begin december. Lansink verwacht een ruime meerderheid in de Kamer, met steun van de PvdA. Desgevraagd deelde PvdA-onderwijsspecialist Jacques Wallage echter mee het plan een "schandelijke ondermijning" van het bestaande stelsel te vinden. "Het enige waarover met de PvdA te praten valt, is een groter deel renteloos voorschot. Daarover valt te discussiëren en als er een goede afbetalingsregeling komt, gerelateerd aan de hoogte van het latere salaris". Minister Deelman van Onderwijs en Wetenschappen heeft de Universiteiten en Hogescholen laten weten dat ze zelf maar moeten uitmaken hoe ze de Wetenschapswinkels (WEWI's) willen steunen. Op een symposium ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van Chemiewinkel Utrecht zei Collegevoorzitter Ginjaar dat de WEWI-activiteiten ondergebracht moeten worden bij de faculteiten. Deze zouden een "solidariteitsbijdrage" aan het WEWI-werk kunnen leveren. In het kader van het Studium Géneraleprogramma "De buitenlandse politiek van de Sowjet-Unie" werd in Utrecht gesproken over de Sowjet-politiek ten Tilburgs Hogeschoolblad
Pedant In het THB van 11 november j . l . trof ik op de achterpagina een artikeltje aan van HAER onder de titel Pedant. Na het artikeltje te hebben gelezen begreep ik ineens de titel: de schrijver van dit fraais heeft er zijn eigen ik aardig in verwoord! Zij of hij (handig die naamsafkorting) stelt alles te willen bijwonen en heeft daarom haar of zijn visie aan de achterklap van het THB toevertrouwd. Echter, ik meen te mogen opmerken dat toch niet alles is bijgehouden: - de avond was niet van "het LOVO" (de stichting LOVO), maar ontstaan uit een samenwerkingsverband van de Stichting LOVO en de School Begeleidingsdienst Tilburg, en die twee samen nog weer met de subfaculteit Letteren. - de avond was slechts een onderdeel van een groter geheel! 3 November was een studiedag voor veel scholen van basisonderwijs (kleuter- en lager onderwijs) en voortgezet onderwijs.
aanzien van West-Europa. Ondanks een bommelding kwam de genodigde V. Beletsky. Sowjet-ambassadeur in Nederland, toch opdagen. Een andere gast was de Berlijnse journalist Bonder. Er werd gediscussieerd onder leiding van W.L. Brugsma. Beletsky vroeg aandacht voor de noodzaak van zijn land de eigen grenzen te verdedigen. "We willen rust na de grote verliezen in de Eerste en Tweede Wereldoorlog". Beletsky was vol lof voor de Amerikaanse presidenten Nixon, Ford en Carter, maar bekritiseerde Reagan fel. Bonder was pessimistisch over de Amerikaanse bereidheid tot onderhandelen. Zij zullen pas onderhandelen als ook hun land op zeven minuten afstand wordt bedreigd. Een opmerking vanuit de zaal dat de Russen beter raketten op Cuba kunnen plaatsen zou Beletsky doorspelen naar Moskou. Sociaal- Wetenschappelijk onderzoek moet worden ondergebracht in nog op te richten facultaire onderzoeksinstituten. De onderzoeksprogramma's in deze instituten worden onafhankelijk van faculteitsraden vastgesteld. Wel wordt de facultaire wetenschapscommissie om advies gevraagd. Dergelijke instituten moeten ook aan andere faculteiten gevestigd worden. Dit schrijft het Amsterdamse Universiteitsblad FOLIA CIVITATIS over het onlangs door het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen uitgebrachte rapport "Beleidsnota Gedragsen Maatschappijwetenschappen". De dagelijkse leiding van het instituut wordt een door het College van Bestuur benoemde hoogleraar uit de faculteit. Deze krijgt de titel van wetenschappelijk directeur. Deze directeur krijgt een belangrijke taak bij inschakeling van assistentenin-opleiding, een in de conceptnota Beiaard aangekondigde nieuwe wetenschappelijke geleding van aspirant-onderzoekers. Ook moeten de instituten ruimte geven voor uitvoering van voorwaardelijk gefinancieerde onderzoeksprogramma 's. Een deel van het personeel zal door de werkgroepen worden gedetacheerd waarbij de mogelijkheid van dubbelbenoemingen, zowel aan faculteit als instituut, niet uitgesloten worden. Over de begroting wordt rechtstreeks met het CvB onderhandeld. Een deel van het benodigde geld zal uit de eerste en tweede geldstroom moeten komen. L.v.W.
Alleen al het lezen van het plaatselijk dagblad had hierover informatie kunnen verstrekken. - Het avondprogramma bestond uit veel meer dan alleen twee lezingen over "lezen": in drie stromen van steeds twee lezingen werd aandacht besteed aan: taalbeschouwing, spelling en lezen. Daarna was er een forumdiscussie naar aanleiding van door de eerdere sprekers geponeerde stellingen. Buiten deze sprekers (R. Francissen, J . Sijtstra, E. Hendriks, J . Vos, E. Assink, P. Beuming en P. Paardekoper) deed ook dhr. G. Extra aan deze discussie mee, die onder leiding stond van B. Wilhelm. Buiten deze twee momenten in het avondprogramma bestond er tegelijkertijd de mogelijkheid om nieuw op de markt verschenen methodes voor lager- en voortgezet onderwijs te bekijken. U ziet, geachte HAER, dat U lang niet alles hebt bijgehouden. Jammer. Kritiek ten aanzien van het gebodene op de bewuste avond mag natuurlijk iede-
café met o.a. 13 koffiespecialiteiten! restaurant dagelijks een steeds variërend DAGMENU voor f 14,00 bar geopend van woensdag t / m zondag vanaf 21.00 uur.
reen hebben, die heb ik ook (tenwijl ik toch een van de organisatoren ben). Nu ik na het schrijven van bovenstaand het THB weer dicht sla, besef ik ineens dat het nummer 11 is van dit blad, gedateerd 11-11. Betekent dit soms dat ik Uw schrijven met heel andere ogen had moeten lezen? Frans Hulzink of zo U wilt: EFHA
n
a
^iHm a t s e r t j e s i ^ 'Matsertjes' kunnen worden opgegeven bij de redaktie. Tot 30 woorden kosten ze ƒ 5,-; onder nummer / 2,50 extra. Reakties op advertenties onder nummer naar de redaktie sturen. GEVRAAGD: Meerijders dagelijks Eindhoven-Tilburg ± 8.00 uur van Eindhoven naar Tilburg. Terugkeer om ± 17.00 uur. Tel. inl.: René Kuipers, tel. 040-436142. WINTERSPORT: Ga mee met een wintersportreis van de studentenreisclub! Vervoer per supertouringcar, verblijf in goed hotel (zwembad, sauna, discotheek), 10 dagen incl. halfpension ƒ 375,—. Verschillende vertrekdata. Bel voor inf.: dagelijks tussen 18.30 en 20.30 uur: 050-142386. GEZOCHT: In Tilburg of omgeving: Woongelegenheid voor ± 1 jaar tot januari '85 voor arts in het Elisabethziekenhuis. Al of niet gemeubileerd. Inl. gaarne 's avonds, tel. 030-510217.
tilburgs hogeschoolblacJ DN
BEIAARD
Heuvel 22,5038 CP Tilburg Tel.: 013-365324
Naast onze è la carte-gerechten serveren wij tijdens het
WILDSEIZOEN dagelijks een
7-GANGEN WILDMENU
offküële mededelingen buro pers en voorlichting cartoonist ad van haandel, henk van de berg advertenties angela lodder kopij alle kopij moet uiterlijk op donderdag de week vóór het verschijnen in het bezit van de redaktie zijn redaktie-adres/advertenties hogeschoollaan 225, tilburg, telefoon (alleen voor thb) 662277 en 662506 intern 2277 en 2506 kamer 207 en 208
k 1
(gebouw b)
van fijne wlldgerechten. Prijs per couvert:
weekblad voor de katholieke hogeschool tilburg redaktie eddie vaes (hoofdredakteur) twan geurts, lennart kik, angela lodder (assistente) medewerkers paul emonts, wouter van gils, peter pennartz, henk zomer, wilma okkerse, sjef stoop, klaudie biemans, john versieyen samenstelling redaktieraad prof mr p van seters (voorzitter), dr j koning, dr h van erp, m ackermans (adviseur), a de laaf, drs th schouw
f
55,-
Voor nadere informatie en/of reservering:
Restaurant "Den Schout" Oranjestraat 4, Tilburg-Centrum (tussen Paleisring en Emmastraat)
Tel. 013-434512-674394
foto rien siers landelijk samenwerkingsverband universitaire pers (up) waarbij verder aangesloten ad valvas (vu amsterdam), wagenings hogeschoolblad, utrecht universiteitsblad, delta (delft), tjv_ berichten (eindhoven), tht-nieuwsTtwente), observant (maastricht), uk (groningen) en ku-nieuws (nijmegen) druk drukkerij em de jong bv, baarle-nassau Sönnémenten voor niet-hogeschoolleden / " I S , - per jaargang 25 november 1983
1 f
GRONINGEN
Studiefinanciering: bedrijf met 1,2 miljoen icianten Trekken studenten in HBO en W O in de media de meeste aandacht, omdat hun beurzen worden gekort en de financiële onafhankelijkheid van de ouders nog steeds geen feit is, als categorie klanten komen zij bij Studiefinanciering zeker niet voorop. Op 30 september jongstleden waren ruim over de 400.000 toekenningen berekend voor het secundair onderwijs, tegenover respectievelijk 76.000 en 57.000 voor HBO en W O . En ook verreweg het meeste geld gaat dit studiejaar weer naar ouders, van wie de kinderen een van de scholen uit de Mammoetwet bezoeken. Inclusief de terugbetalers staan er nu ruim 1,2 miljoen klanten in het computerbestand. Deze informatie verstrekt de heer H.A. Kamerbeek, eerstverantwoordelijke voor publiciteit en voorlichting. Ook zijn aandacht gaat voor een zeer aanzienlijk deel van zijn tijd uit naar het secundair onderwijs. "Daar zijn de tegemoetlcomingen in de studielfosten nog lang niet voldoende bekend, of hebben mensen nog valse schroom om een tegemoetkoming aan te vragen. HBO en WO hebben decanen in dienst, die het vaak nog beter weten dan wijzelf hier. We zijn dit jaar daarom weer als waanzinnigen bezig met voorlichting op en aan scholen. En ik zeg met opzet waanzinnig, want nuchtere rekenaars houden ons wel eens voor dat meer bekendheid ook meer toekenningen betekent, dus meer kosten. Maar het gaat tenslotte om geld waar mensen recht op hebben." Juist dat recht op geld maakt mensen hongerig naar informatie, zeker wanneer het vermoeden bestaat dat er iets misloopt. Een bureau met 7 medewerkers behandelt alle telefoontjes met algemene vragen. Bovendien komen er jaarlijks zo'n 15.000 mensen langs bij de balie. Twintig procent van deze mensen heeft daar een lange reis voor over, en is afkomstig van buiten de drie noordelijke provincies. "Het zijn vooral mensen die geen vertraging willen riskeren, die zeker willen weten dat hun formulier goed is ingevuld, die zoveel moeite doen om hier langs te komen. Verder proberen wij ze
Termen als "de jaarlijkse campagne", "ons bedrijf" en 'onze klanten" doen een mens aan de Groninger skyline eerder speuren naar de suikerfabriek dan naar het Rijkskantorencomplex. Toch nemen ambtenaren deze woorden regelmatig in de mond, ambtenaren die via hun directeur direct onder minister Deetman vallen. Aan de Kempkensberg in Groningen staat hun fabriek, die toelagen produceert: de Centrale Directie Studiefinanciering. Voorafgaand aan een interview/ met de directeur drs. J.M.C.M. van Schoten, dat van hogerhand niet over het immer actuele 'nieuwe stelsel' mocht gaan, kon Martin Broesterhuizen nader met deze overheidsfirma kennismaken.
ook te helpen de samenhang duidelijk te maken met andere regelingen, zoals de Kinderbijslag. Natuurlijk is dat puur informatief, we kunnen niet in de plaats van de Raden van Arbeid treden," vertelt de heer Straatman, hoofd van de informatieafdeling. Informatie blijkt desalniettemin moeilijk verkrijgbaar te zijn. De Nationale Ombudsman registreerde vorig jaar tientallen klachten over Studiefinanciering, die grotendeels terug te voeren waren op de slechte telefonische bereikbaarheid. "Daar hebben we dit jaar verbetering in gebracht", merkt Straatman op. Op de toekenningen staat een telefoonnummer dat rechtstreeks verbinding geeft met de toekenningsafdeling, waardoor de overbelaste telefooncentrale wordt gepasseerd. Op iedere toekenningsafdeling staat nu een computer-terminal, geflankeerd door twee telefoons voor binnenkomende vragen. De capaciteit om vragen te beantwoorden blijft evenwel beperkt, moet Straatman's chef Kamerbeek toevoegen. "Ons telefoonnummer wordt 8000 keer per week gedraaid en we werken hier met 260 mensen. Ik denk dat dèt wel duidelijk maakt dat wanneer we alles gaan beantwoorden, we aan ons normale werk niet meer toekomen. Toen De Volkskrant onlangs mefdde - volstrekt foutief - dat de gehuwdentoelage was afgeschaft, lag een dag lang door de telefoontjes ons hele bedrijf plat. Zo vertraagt het werk en dat is weer goed voor zoveel nieuwe klachten en telefoontjes." Niet alleen de informatie-vraag is de laatste jaren enorm toegenomen, ook het aantal mensen dat aanspraak kan maken op een Rijksstudietoelage is groeiende. Het aantal aanvragen zwelt procentueel het hardst aan. Maar ook bij het W O is er groei. In het studiejaar 1980/1981 werden 49.215 toelagen uitgekeerd, de raming voor 1983/1984 bedraagt 60.000. Geschat wordt dat 69.000 aanvragen van universitaire studenten verwerkt zullen worden. Het aantal ambtenaren dat in de studiebeurzenfabriek vervolg op pag. 6
Directeur Drs. K.M. van Schoten, (foto Spaargaren}
Proberen of de de formulieren niet tóch eenvoudiger eenvoud kunnen Meer ambtenaren om extra aanvragen te verwerken zitten er in ieder geval niet in, daar is zeker geen geld voor. "Intern moeten we procedures zo gaan stroomlijnen dat de zaak werkbaar blijft," lost Van Schoten ook dit probleem op. Allerwegen staat zijn bedrijf onder toenemende druk, maar erg onder de indruk lijkt de directeur daarvan niet te zijn. "Voor andere overheidsdiensten geldt hetzelfde. En die zullen ook wel door die paar magere jaren heenkomen." Overdreven zielig en dramatisch doen is temeer niet nodig omdat, aldus Van Schoten "minister Deetman verdomd goed weet welke problemen hier spelen. Vandaar dat we qua personeel de toezegging hebben dat we in 1984 gespaard blijven." Sinds een jaar is hij de baas van de Groninger beurzenfabriek, een jaar waarin hij onder meer van zijn baas moest horen dat diens collega's in het kabinet geen geld over hebben voor dat veel besproken nieuwe stelsel. Dat lag, geeft Van Schoten toe, in ver uitgewerkte vorm klaar. Ruim een jaar werk van de begeleidingsafdeling in Groningen is voor niets geweest. Een situatie die zich niet zal herhalen. Tilburgs Hogeschoolblad
"Het is niet zo dat we bij wijze van spreken nu tien mensen een ijsje van een gulden geven en als er volgend jaar honderd mensen om ijs vragen we ze een ijsje van een dubbeltje geven. " Als het aan de directeur Studiefinanciering drs. J.M. C.M. van Schoten ligt leiden meer aanvragers niet tot lagere beurzen. Dan moet er maar meer geld komen, is simpelgezegd zijn redenering. "Je kunt op dit moment niet meer alles zetten op zo'n nieuw stelsel. We moeten twee sporen berijden, naast het ontwikkelen van nieuwe plannen moeten we de problemen van het bestaande stelsel te lijf gaan". Dat laatste betreft een operatie die stroomlijnen heet. Door meer gebruik te maken van de computer, door administratieve procedures te vereenvoudigen en minder uitzonderingen op de regels toe te laten moet het rendement omhoog. "We moeten proberen of de formulieren niet toch eenvoudiger kunnen worden, zodat we er minder retour moeten sturen. Verder hanteren we hier nog enkele verschillende systemen voor verschillende soorten onderwijs. Ook zijn sommige regels in uitzonderingen toe-
gespitst. Wanneer we wat meer eenduidige regels gaan hanteren kan misschien ook het aantal vragen weer omlaag." Behalve dat het stijgende aantal aanvragen door deze maatregel beter verwerkt zal kunnen worden, zal ook de campagne (de grote berg met honderdduizenden aanvragen, die in betrekkelijke korte tijd verwerkt moet worden) beter verlopen. "Zoals het nu verloopt ben ik redelijk tevreden, maar je hebt pas echt een goede campagne wanneer iedereen voor het begin van het studiejaar zijn geld heeft. Behoudens late indieners natuurlijk." Een voorbeeld waar minder uitzonderingen mogelijk zijn is de problematiek van gehuwden/samenwoners/economische eenheden. "In tegenstelling tot de huidige regels moet je zo'n problemen met
één of twee regels kunnen aanpakken. Nu is er nog een oerwoud, waar ook de mensen zelf het inzicht in verliezen," aldus een optimistische Van Schoten. Minder optimistisch, maar zeker niet pessimistisch is hij over het stroomlijnen van zaken, waarbij andere departementen betrokken zijn, bijvoorbeeld m.b.t. vernieuwing van het stelsel. "Het is nog steeds een beetje zo, dat ieder departement zijn eigen beleid ontwikkelt en dit poogt op te leggen aan anderen. Zo gaat het ook met regels van kinderbijslag en uitkeringen. Maar nood leert bidden. Wij zullen meer op andere departementen moeten vertrouwen en zij meer op ons. Verder is het ook vaak een politieke zaak." De politiek kan veel verweten worden, maar geen desinteresse voor studiefinanciering. Regelmatig zijn er Kamervragen: wanneer er een nieuw stelsel te verwachten is, hoe het zit met vertraging in de uitbetaling, wat er gedaan wordt aan klachten van de Nationale Ombudsman. Diezelfde politiek zal moeten beslissen, aldus Van Schoten, waar het heen moet vervolg op pag. 6 25 n o v e m b e r 1983
Gamma-onderzoek in nieuwe superinstituten De sociale wetenschappen zijn de afgelopen decennia enorm gegroeid, maar samenleving noch wetenschap hebben daar genoeg profijt van gehad. Dat vindt het ministerie van onderwijs en wetenschappen, dat het onderzoek in deze sector voor 95% betaalt. Als het aan het ministerie ligt, wordt het sociaalwetenschappelijk onderzoek op de universiteiten losgemaakt van de vakgroepen en het onderwijs en ondergebracht in zogenaamde 'facultaire onderzoeksinstituten'. Die instituten worden gerund door professoren en wetenschappelijlc personeel en icrijgen een grote zelfstandigheid. Dit voorstel is neergelegd in de vrijdag 18 november verschenen nota 'Gedrags- en maatschappijwetenschappen'. Een pretentieus werl<stuk. "De afgelopen twintig jaar", heet het, "fiebben de sociale wetenschappen in ons land een explosieve groei doorgemaakt. Daarbij zijn verwachtingen gewekt over wat zij voor onze samenleving kunnen betekenen. Nu staan zij voor de uitdaging die verwachtingen waar te maken". Dat houdt in: "Urgente maatschappelijke problemen analyseren en de oorzaken duiden". De l<ritiek op nu is niet mis. Het evenwicht tussen onderwijs en onderzoek is zoek. Tussen 1960 en 1970 stegen de studentenaantallen sterk, bij pedagogie zelfs met ruim 700 procent. Het onderzoek kwam daarbij in het gedrang. Is in de alpha- en bètafaculteiten gemiddeld een vijfde van het wetenschappelijk personeel gepromoveerd, bij pedagogie heeft slechts een negende een doctorstitel. VERSNIPPERING Het onderzoek is bovendien versnipperd. Versnippering gebeurde liefst door steeds nieuwe onderzoeksinstituten op te richten, en aan de universiteiten studierichtingen, vakgroepen en leerstoelen, die allemaal hun eigen geïsoleerde levem gingen leiden. Tot diepgang kwam het niet meer. Het practisch gericht onderzoek kan daardoor te weinig bouwen op "kennis uit voorraad".
Tenslotte zijn er de resultaten. Die worden te weinig gebruikt. Ze komen vooral tot ons via de media, terwijl de onderzoekers ook zelf een goede, systematische voorlichting zonder vakjargon zouden kunnen opzetten. "Omdat sociaal-wetenschappelijk onderzoek betrekking heeft op menselijk gedrag, is het ook voor andere dan collegaonderzoekers van belang". Een veel betere aanpak, stelt het ministerie zich voor, is die waarbij al die verschillende onderzoekseenheden zich samen storten op een overzichtelijk aantal probleemgebieden. Het probleem, niet de vakgroep of studierichting of het onderwijs, is dan uitgangspunt. Daarvoor moet wel het een en ander veranderen binnen de universiteiten. Zo zou het onderzoek voor een belangrijk deel uit de vakgroep gehaald kunnen worden en ondergebracht in daartoe op te richten zelfstandige onderzoeksinstituten, die rechtstreeks onder de faculteit ressorteren. Daar heersen andere gezagsverhoudingen. Het bestuur, benoemd door de faculteitsraad, bestaat uit wetenschappelijk personeel en heeft een hoogleraar als voorzitter. Dat bestuur mag een zelfstandig onderzoeksmanagement voeren. Het mag onderzoeksprogramma's vaststellen, los van de facultaire richtlijnen en hoeft de faculteitsraad niet om goedkeuring te vragen. Het verdeelt de taken over de onderzoekers, beheert het geld en sluit contracten af. Voordeel van zulke instituten is, dat ze
De vevdachte als rechter
Iedereen weet wat je met een goridaanse knoop moet doen: doorhakken. Maar nooit lees je, hoe je een gordiaanse knoop moet leggen. Op de padvinderij werden we onderwezen in de platte knoop en in het oud wijf; de gordiaanse knoop was veel te moeilijk. Pas de laatste tijd krijg ik er een beetje zicht op: in onze subfaculteit zijn sommigen heel vaardig in het leggen van dergelijke knopen. Laat ik er eens één schetsen. Universitaire bezuinigingen halen heel wat overhoop. Afgelopen zomer is ten behoeve van de subfaculteit psychologie een nota over de herstructurering uitgebracht, geschreven door mensen die over het algemeen als zeer netjes en bekwaam bekend staan (inderdaad: ik was er niet bijj. De nota vertelt ons, hoe de formatie van 63 naar 50,7 plaatsen teruggebracht kan worden. Inmiddels ziet het er naar uit, dat de subfaculteit helemaal niet zoveel personeel hoeft af te staan aan het Haagse monster. Daarom heeft het dagelijks bestuur van de psychologen de nota maar in de ijskast gezet. Men gokt op natuurlijke afvloeiingen: vervroegde uittreding en hartinfarct. Kaalhoofdigen mogen het eerst weg. Het staat nog niet vast wie de hartinfarcten zullen krijgen, maar die komen vanzelf wel. Eventueel stellen we daarvoor een commissie in. Laatst zag ik ook nog net, hoe een bestuurslid een sigaret aanbood aan twee befaamde kettingrokers. Hebt u wel eens een nota in uw ijskast gestopt? Ik kan het u niet aanraden: het wordt daar een kleffe boel. Bij de psychologen is dat nu al te merken. In de herstructureringsnota stond namelijk nog veel meer dan die ene aanbeveling om formatieplaatsen te reduceren. De opstellers van de nota spreken zich namelijk heel expliciet uit over de waarde van de verschillende onderzoeksprojecten die aan de subfaculteit lopen. De projecten zijn in een dertigtal aandachtsgebieden opgedeeld. Per gebied is over een Tilburgs Hogeschoolblad
beter aanspreekbaar zijn voor derden en dus meer contractresearch zullen aantrekken. De huidige vakgroepsstructuur is vaak een belemmering. De instituten zullen ook, verwacht het ministerie, veel van de grote onderzoeksprojecten uit de voorwaardelijke financiering uitvoeren. Aangezien op deze manier het belangrijkste onderzoek op de faculteit geconcentreerd wordt, ligt het voor de hand dat ook de nieuwe generatie onderzoekers, de zogenaamde 'assistenten in opleiding' daar terecht komt. Wij gaan deze structuur niet dwingend voorschrijven, zei desgevraagd een hoge ambtenaar van het ministerie. Het al of niet oprichten van onderzoeksinstituten is de verantwoordelijkheid van de universiteitsbesturen. IVIaar of faculteiten zonder zo'n instituut nog veel aan onderzoek en twee-faseopleidingen zullen overhouden, is de vraag. Bovendien blijkt ook uit het bedrag dat is gereserveerd voor de aanloopkosten: 1,2 miljoen gulden per jaar tot 1987, dat het de overheid ernst is. In de nieuwe Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs (WWO '80) komen speciale bepalingen. De gedemocratiseerde bestuursstructuur, die op het moment nog geldt, biedt niet voldoende mogelijkheden.
PROJECTSUBSIDIES Het ministerie gaat ook, met gepaste terughoudendheid, de instellingen helpen bij de keuze van de probleemgebieden. Het heeft in de organisatie voor Zuiver Wetenschappelijk Onderzoek (ZWO, in de toekomst om te dopen in NWO) de mogelijkheid van gerichte projectsubsidies, en zal daarvan meer gebruik gaan maken. Op het moment komen de sociale wetenschappen er bij ZWO bekaaid af. Voor een zestal stimuleringsgebieden wordt nog apart geld uitgetrokken, 1,1, miljoen gulden in 1984, oplopend tot 1,8 miljoen in 1988. Die gebieden zijn: de werkgelegenheidsproblematie, groepen buitenlanders, jongeren, ouderen en vrouwen: bevolkingsvraagstukken, zoals de vergrijzing van Nederiand, en openbaar bestuur. Bovendien kunnen de sociale wetenschappen van dienst zijn bij de beoordeling van maatschappelijke en ethische gevolgen van nieuwe technologieën en bij het meten en beoordelen van de effecten van nieuw beleid. Saneringsgebieden zijn er uiteraard ook. Maar de grote schoonmaak wordt aan de instellingen zelf overgelaten. L.T./U.P.
a
Conflict Open Universiteit Een commissie van drie wijze mannen gaat in opdracht van minister Deetman een onderzoek instellen naar de moeilijkheden binnen het College van Bestuur van de Open Universiteit. Uiterlijk 8 december wil Deetman horen wat de oorzaken zijn van de verstoorde verhoudingen tussen de vier collegegelden en wat eraan gedaan moet worden om te voorkomen dat de eerste cursussen niet op 1 september 1984 de deur uit kunnen.
De commissie bestaat uit prof. dr. H.C. Hemker, rector magnificus van de Rijksuniversiteit Limburg, J.B. van der Harten, oud-commissaris van de koningin in de provincie Noord-Brabant en mr. J.A. Janssen, oud-directeur van DSH. Zij zijn door Deetman bij elkaar geroepen, nadat eerst de voorzitter van de stichtingsraad, prof. dr. R.A. de Moor, samen met twee leden van de raad hem op 5 oktober een rapport over de problemen hadden gestuurd en vervolgens de gezamenlijke diensthoofden hadden gemeld, dat ze zich zorgen maakten over het gebrek aan bestuurskracht van hun college.
periode van vier jaar de wetenschappelijke produktie geteld en gewogen. Op grond van die tellingen adviseren de opstellers van de nota om een aantal onderzoeksprojecten op korte termijn stop te zetten. Wat gebeurt er nu met deze laatste aanbeveling? Niets, want de hele nota staat immers in de ijskast. We gaan door alsof er niets aan de hand is. Een paar maanden geleden moesten de vakgroepen hun onderzoeksplannen voor 1984 bij de commissie wetenschapsbeoefening indienen. De commissie keurt de plannen en adviseert de subfaculteitsraad over het geld dat aan de verschillende onderzoeksprojecten toegekend zal worden. Een gebruikelijke gang van zaken. Maar nu komen we bij de gordiaanse knoop. Want wie zitten er eigenlijk in die commissie wetenschapsbeoefening? De verkeerde mensen. Voor een belangrijk deel is deze commissie namelijk bemand met onderzoekers die volgens de bevroren nota verbonden zijn aan zeer onproduktieve projecten. De nota adviseert dus in feite, om op korte termijn een einde te maken aan hef onderzoek van een belangrijk deel van de commissie wetenschapsbeoefening. Als dit advies serieus genomen wordt, dan kunnen we onze commissie wetenschapsbeoefening uitnodigen om publiekelijk een demonstratie harakiri te geven. De commissie moet nu de plannen van verschillende commissieleden afkeuren; daar mag geen geld naar toe gaan. Hebt u wel eens een commissie harakiri zien plegen? Dan hebt u meer gezien dan ik; zoiets hebt ik nog nooit meegemaakt. Maar als de plannen van bepaalde commissieleden nu bijval krijgen van de commissie, dan wekt dit allerlei verdenkingen: slecht geld verdrijft goed geld. Een mooie gordiaanse knoop. Het lijkt alsof de rechter een bindend advies aan een verdachte vraagt: "Wat zal ik met u doen, verdachte, geld geven of geld a^akken?" "Ach, edelachtbare, als het u om het even is, geeft u me dan maar wat, dan ziet u me volgend jaar weer terug." Natuurlijk zullen de individuele leden van de commissie wetenschapsbeoefening hun uiterste best doen om eerlijk en zakelijk adviezen te geven over de besteding van onderzoeksgeld. En toch kan ik maar niet begrijpen waarom bepaalde heren nu niet uit de commissie zijn gestapt om het geven van oordelen over te laten aan mensen wier werk in negatieve zin ter discussie staat. De tijd die bij dat stapje terug vrij komt, zouden de betrokkenen mooi kunnen gebruiken om eens een aardig artikel te schrijven. 25 novennber 1983
VAKBOND
Weinig steun van universiteiten voor Jaap van der Scheur Op donderdag 10 november vroeg in de ochtend kwamen 120 kaderleden en leden bijeen voor een 'vreedzame actie'. Beide telefooncentrales van de Universiteit van Amsterdam werden bezet en alle verbindingen verbroken. Met pamfletten werd de personeelsleden erop gewezen dat als gevolg daarvan, in verband met de calamiteiten-regeling, er dus geen gebruik kon worden gemaakt van lichten, laboratoria en werkplaatsen. Velen gingen naar huis en anderen brachten de dag in de kantine door. Tientallen leden van diverse bonden aan de Rijksuniversiteit Limburg deden diezelfde dag mee aan telefoonblokkade. Alle lijnen werden zoveel mogelijk bezet gehouden door met elkaar te bellen. Aan het einde van de dag kwamen 80 mensen bijeen voor een protestvergadering. Dergelijke protestvergaderingen in werktijd voor het personeel van de universiteit werden ook gehouden in Rotterdam (7 nov.), in Nijmegen en Utrecht (10 nov.) Veel groepen organiseerden ondersteuning van de zogenaamde 'speerpunten'. De Katholieke Universiteit Nijmegen leverde mensen voor het actievoerende douanepersoneel en Utrecht heeft permanent een groep van 4 è 5 leden geleverd voor de blokkade van de PTT-ers bij het postkantoor. Op de Rijksuniversiteit Groningen wordt deze week een handtekeningenactie georganiseerd uit solidariteit met de actievoerders elders in de stad. Bloemen en gebak zullen de handtekeningen begeleiden wanneer die aan de actievoerders worden aangeboden.
De georganiseerde achterban van Jaap van der Scheur aan de universiteiten en hogescholen roert zich in deze wel<en van ambtenaren-acties maar beper/ct. Bij' een rondgang langs de Abva/Kabo-groepsbesturen blijkt alleen de Universiteit van Amsterdam een echte actie te heben uitgevoerd. FNV-voorzltter Wim Kok wist vorige week woensdag met zijn vakbondskaravaan nog wel wat KHT-personeelsleden op de been te brengen.
TILBURG De Abva/Kabo aan de Universiteit van Amsterdam wist 200 personeelsleden te mobiliseren om op de dag van de beslissende onderhandelingen met Rietkerk (2 nov.) naar Den Haag te gaan. Gepamfletteerd tegen de salariskorting is er in Rotterdam op de open dag ter gelegenheid van het 7d-jarig bestaan van de Erasmus Universiteit en in Wageningen bij de Landbouwhogeschool tijdens de voorlichtingsdag zaterdag 19 nov. voor aankomende studenten met hun ouders. In Tilburg werd er door de hogeschoolraad op aandringen van Abva/Kabo en CFO een motie aangenomen tegen de salariskorting. In Wageningen haalde een motie in de hogeschoolraad het net niet die het particulier bezorgen van spoedpost door de Landbouwhogeschool veroordeelde. Bij de TH Twente en de TH Eindhoven en bij de Tilburgse Katholieke Hogeschool zijn de vakbondswoordvoerders duidelijk teleurgesteld door het gebrek aan respons bij hun achterban. In Tilburg speelt daarbij mee dat het college van bestuur in het verleden zonder meer salaris heeft ingehouden voor niet gewerkte uren voor het bijwonen van vakbondsvergaderingen. Het CvB in Wageningen gaf daarvoor uitdrukkelijk wĂŠl toestemming. Alle vakbondskaders zijn het erover eens dat de universiteiten zich niet goed lenen voor acties tegen de salariskorting. Aan vrijwel alle universiteiten worden de gemoederen en de vakorganisaties het meeste in beslag genomen door de consequenties van de taakverdeling en concentratie die een verlies van zesduizend en vijfhonderd arbeidsplaatsen in vier jaar betekent. Tilburgs Hogeschoolblad
VERDEDIGINGSLINIES Had de Abva/Kabo in maart van dit jaar nog een landelijke protestdag in Utrecht tegen de TVC als zodanig gehouden (er waren 300 mensen bijeen), sindsdien heeft men de strijd tegen de opgelegde kortingen (rond 300 miljoen) opgegeven. "Omdat de bazen op plaatselijk niveau de Colleges van Bestuur - aan de operatie mee werkten, waren wij als vakbond uitgepraat", zegt Jaap Bartels, secretaris van de groep wetenschappelijk onderwijs van de Abva/Kabo. Sindsdien heeft men zich landelijk teruggetrokken op de tweede verdedigingslinie: het onderhandelen over een sociaal beleidskader rond de afvloeiing van personeel. Op woensdag 9 nov. is daar overeenstemming over bereikt met minister Deetman. Voor allen die 55 jaar zijn of ouder is wachtgeld gegarandeerd overeenkomstig de wens van de bonden. Deze wilden daarmee de vrijwillige afvloeiing bevorderen om zodoende gedwongen ontslagen te minimaliseren. In een brief van 7 maart 1983 had Deetman al een sociaal beleidsplan beloofd dat aan bepaalde eisen zou moeten voldoen. Het pas bereikte akkoord is daar als gevolg van het ingrijpen van het kabinet 'een uitgeklede versie van', zegt vak-
bondsman Alman Metten van de Universiteit van Amsterdam. Behalve dit landelijke sociale beleidsplan zijn er bij sommige universiteiten reorganisatiecodes van kracht die tot stand kwamen in het georganiseerd overleg met de vakbonden. Bekend is dat van de Universiteit van Amsterdam, de Vrije Universiteit en van de Rijksuniversiteiten van Utrecht en Groningen. Bij de ronde langs de universiteiten bleek dat de vakbonden weinig greep hebben op het TVC-gebeuren en vaak terugvallen op persoonlijke belangenbehartiging voor hun bedreigde leden: de 'derde verdedigingslinie'. Het halen en trekken over reorganisaties speelt zich voor een groot deel op de fakulteiten en subfakulteiten af. Het blijkt verder dat vrijwel overal, vooruitlopend op de eigenlijke TVC-operatie, de centrale diensten in een proces van reorganisatie zijn. Een uitzondering op de algemene sfeer van machteloosheid vormt de vakbondsgroep Abva/Kabo van de Delftse TH. Deze heeft een zeer actieve rol gespeeld in het organiseren van protest tegen de TVC-consequenties voor Delft. Een serie actievergaderingen en een demonstratie werden georganiseerd en op aandringen van de bonden nam de hogeschoolraad een motie aan waarin gedwongen ontslagen zonder meer worden verworpen. Bij een bezoek van minister Deetman aan de TH kon hij zich slechts toegang verschaffen na met een botte bijl een zachtboard plaat te scheuren die daar door actievoerders was geplaatst. De momenteel omstreden Leo Waayers, die uit Abva/Kabo-kringen voortkomt en tegen de wens van de benoemde leden onlangs als lid van het Delftse College van Bestuur werd verkozen, was van veel van deze acties de motor. Bij zijn bezoek aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam op 21 okt. had minister Deetman van actievoerders een 'brevet van onvermogen' ontvangen en op 16 nov. nog kreeg hij aan de zelfde universiteit van sinterklaas een gard. De bonden in Rotterdam spoorden de universiteitsraad aan om een motie aan te nemen waarin een sociaal kader werd geĂŤist conform de toezegging van 7 maart van de minister. 'We hadden gehoopt dat we er in 1983 nog zouden afkomen zonder gedwongen ontslagen door onze status als groeiuniversiteit', aldus G. Jesserun Cardozo, die in het georganiseerd overleg (Europa) de Abva/Kabo vertegenwoordigt. 'Maar onze aanslag voor de medische faculteit is net verdubbeld. In het overleg kun je alleen kritiek uiten op wat van Den Haag komt, maar bereiken doen we njets'.
handelingen in het georganiseerd overleg met het College van Bestuur dienen. Ook daar zijn vooruitlopend op de TVC het audiovisueel centrum en het onderwijskundig centrum al aan reorganisatie toe. 'Er wordt keihard gezegd dat als een van de twee regisseurs in het AVcentrum een andere betrekking aanvaardt, de hele dienst wordt opgeheven. Je kan wel aanvoelen wat dat voor sfeer geeft', zegt vakbondsman M. Caspari uit Enschede.
ADVIESBURO Bij de Rijksuniversiteit Groningen geeft de Abva/Kabo twee brochures uit die dienst moeten doen als handleiding voor bedreigde faculteiten en individuen. 'Wy moeten alle wettelijke middelen gebruiken om de uitvoering van de plannen te vertragen en te verhinderen', zegt Abva/Kabo-woordvoerder Vogelpoel. De brochures zullen de wettelijke mogelijkheden aangeven om 'zo lang mogelijk uitstel en zo mogelijk afstel te bereiken'. Aan de universiteit beschikt de Abva/Kabo over een 'rechtspositioneel team' van juristen uit eigen huis die bedreigde individuen kunnen begeleiden. Ook de Tilburgse groep kent een dergelijk adviesbureau, maar zoals de plannen er nu liggen zullen er daar geen gedwongen ontslagen vallen. Aan de universiteit van Amsterdam zijn de eerste besluiten waarmee gedwongen ontslagen zijn gemoeid, reeds gevallen. De leden bij bedreigde werkplekken, op dit moment vooral bij de centrale diensten, worden vaak bijeengeroepen om druk uit te oefenen, 'maar op sommige plaatsen hebben de mensen het al opgegeven, op zo'n moment kan je daar als vakbond weinig meer doen'. Aan de Vrije Universiteit in Amsterdam zijn er onder druk van sommige reorganisatieplannen reeds problemen ontstaan. Gerhard Smit: 'Als een chef zegt we gaan reorganiseren en een van jullie moet eruit, dan is voorgoed de werksfeer bedorven'. Het komt er op neer dat het aan de mensen wordt overgelaten om te bepalen wie wie de strot afsnijdt. Volgens hem zijn er garanties gegeven dat er aan de VU voor 1 jan. 1985 geen gedwongen ontslagen zullen vallen. Met het vooruitzicht van een verscherping van de ambtenarenacties in de komende tijd is het de vraag of er nog nieuwe initiatieven te verwachten zijn uit de hoek van de universiteiten. In Groningen is de Vawo (vereniging academici wetenschappelijk onderwijs) met een plan gekomen om al het onderwijs 12 uren later te geven dan gewoonlijk: in de avonduren en 's nachts. Dat moet dan gebeuren onder het motto: 'als we zozeer onder druk worden gezet met salarissen en personeelskortingen, dan hebben we op die manier tenminste overdag tijd voor onderzoek. We doen voor de verandering maar eens het onderwijs in de vrije tijd'. Frank Heijbroek/UP
Bij de TH Twente hebben de bonden net een ronde hoorzittingen afgesloten in verband met de TVC-reorganisaties. Die moeten als ondersteuning van de onder25 november 1983
KORT
Hogeschoolraad stemt in met Sociale Zeicerheidswetenschap vervolg van pag. 1
3,3 miljoen Het onderzoeksbudget blijkt gelijk, heeft het ministerie bepaald. Daarom moeten de besparingen toch op een of andere manier uit het onderwijsbudget komen. Dat gebeurt, en wel door niet langer naar instroom maar naar afstudeerpercentages te financieren. Die liggen veel lager. De minister heeft als richtlijn de rendementen van de lichting 1970 genomen. Van die lichting is in de psychologie ruim veertig, in rechten en economie rond de vijftig en in de geneeskunde ongeveer tachtig procent afgestudeerd. Voor de Rijksuniversiteit Limburg echter, die in 1970 nog niet bestond, heeft Deetman aan elk van de bovengenoemde studierichtingen een rendement van 90 procent toegekend. Wat het wetenschappelijk personeel betreft blijken sommige instellingen ruimer bedeeld dan anderen. Dit verschil is rechtgezet. Ook het niet wetenschappelijk personeel was altijd ongelijk verdeeld. In dit geval echter zouden de instellingen tijd krijgen om dat verschil te motiveren. De minister blijkt het alvast zelf te hebben gecorrigeerd, wat vooral in Delft hard aankomt. Maar hij corrigeerde het niet helemaal, zodat bijvoorbeeld Utrecht zich nogal misdeeld voelt. Dat had op ruim honderd posten méér gerekend. De combinatie van politieke keuzes als het bevoordelen van kleine instellingen, en een als systematisch gepresenteerd financieringsmodel maakt de meerjarenbegroting (Algemeen Financieel Schema in vaktermen) voor veel universiteiten en hogescholen een aanvechtbaar document. Overleg is nog mogelijk, schrijft de minister. Maar omdat sommigen voordeel hebben en anderen nadeel wordt de kans op een unaniem alternatief klein geacht. L.T./U.P.
De Hogeschoolraad heeft afgelopen donderdag unaniem ingestemd met het instellen van een studierichting Sociale Zekerheidswetenschap aan de KHT. Wel wil de Raad een werkgroep de basisfilosofie van de opleiding nader laten uitwerken. Ook de nadere invulling van de positie van de student in de studierichting moet die werkgroep voor haar rekening nemen. Het rapport van de werkgroep moet tijdig beschikbaar zijn, opdat de Raad vóór 1 mei 1984 kan beslissen of de nieuwe richting met ingang van het cursusjaar '84/'85 op een verantwoorde wijze van start kan gaan. Met dien verstande natuurlijk dat ook minister Deetman zijn goedkeuring hecht aan het instellen van Sociale Zekerheidswetenschap. Tijdens het raadsdebat drongen verschillende sprekers aan op een andere uitwerking van de basisfilosofie van de opleiding. Raadslid Dijkstra van Breed Front vroeg om meer onderwijkskundige specificatie. "Het is inderdaad van belang dat liet onderwijsprogramma van de nieuwe richting duidelijl( zowel naar vorm als naar inhoud van de cursussen ten opzichte van meer traditionele opleidingen wordt geprofileerd," aldus rectormagnificus De Moor in antwoord op vragen van Dijkstra. Brentje Parent van PSF wees er - in navolging van studentendecaan Danny Backx - op dat het studentenbeleid in het rapport van prof. Veldkamp nauwelijks aan bod komt. Het instellen van een nieuwe studierichting zou volgens Parent juist een prima gelegenheid zijn extra aandacht te besteden aan zaken als het mentoraat en de onderwijskundige kwaliteiten van de docenten. Dat laatste was rector De Moor met haar eens, maar
vervolg van pag. 3
Studiefinanciering werkzaam is zal echter de komende jaren eerder moeten afnemen dan mogen toenemen. Behalve dat er meer geld uitgekeerd moet worden zet ook het toenemend aantal formulieren de Centrale Directie onder verdere druk. Verwerking van al die aanvragen kan alleen maar door ruime gebruikmaking van de computer. Qua automatisering neemt de Directie Studiefinanciering een voortrekkerspositie in bij de rijksoverheid. Waar de belastingdienst nog immer moddert met dossiermappen, die slechts met de hand na te slaan zijn, zit Studiefinanciering sinds 1976 on-line op de computer. Alle gegevens zijn - uiteraard alleen door ambtenaren die daartoe gerechtigd zijn - direct oproepbaar. Per twee ambtenaren staat er gemiddeld één terminal ter beschikking. Terwijl een instructeur, die ambtenaren vertrouwd maakt met het computersysteem, bij wijze van voorbeeld een formulier van de fictieve heer Bokke, P. O. O. T. in het systeem invoert komt de grote grief van Studiefinanciering richting het publiek naar boven: De foutief of onvolledig ingevulde formulieren. Veertig procent van de binnengekomen stukken moet terug omdat er iets niet aan deugt. De klacht van het publiek, dat de formuTilburgs H o g e s c h o o l b l a d
lieren zo ingewikkeld zijn, staat daar tegenover. " W e kunnen er niets aan doen. We vragen wat we van hogerhand vragen moeten. Inkomcrsgegevens kan lang niet iedereen even gemakkelijk verstrekken, voor de hoogte van de toekenning zijn ze echter onontbeerlijk." Dat uitrekenen van die toekenning is, als alle gegevens in de computer zitten, slechts een kwestie van een simpel commando, 's Nachts, wanneer de computers in Apeldoorn het niet zo druk hebben, wordt uitgemaakt hoeveel geld er wanneer op welke girorekening gestort wordt. De financiële gegevens zijn natuurlijk ook in een ander opzicht interessant. Kloppen deze met wat in de annalen van de belastingsdienst staat geschreven. Belasting-ontduiken en aanverwante cijfermanipulaties zijn een nationale sport. Zo'n 15.000 formulieren mogen jaarlijks met de fiscale dossiers vergeleken worden. Dit aantal is beperkt omdat de belasting nog bijna geheel met de hand werkt. Omgekeerd mogen de FIOD en de Raden van Arbeid binnen bepaalde grenzen in de studiefinancierings-bestanden neuzen. Deze fiscale controle is niet alleen van belang voor aanvragers, maar ook voor
hij verwees haar toch naar het algemene beleid dat de KHT in deze zaken voert en met name naar de Nota Studentenbeleid die de HR eerder dit jaar heeft behandeld. Het is de bedoeling dat de hogeschool 'zo vlug mogelijk' ook start met een deeltijdse opleiding Sociale Zekerheidswetenschap, vertelde De Moor. Daarvoor moet echter een aparte aanvraag worden ingediend bij de minister. Wel is het volgens de rector duidelijk dat voor de deeltijdse variant veel animo bestaat. Die indruk wordt ook gewekt door de resultaten van het arbeidsmarktonderzoek. Hèt College van Bestuur vindt het echter niet gewenst de nieuwe studierichting in het eerste aanloopstadium meteen te belasten met het ontwikkelen van een deeltijdse variant. College-voorzitter Van Straaten stelde
de Raad gerust over de financiering van de aanloopkosten van de nieuwe studierichting. Minister Deetman heeft toegezegd vanaf '84 gedurende 6 jaar jaarlijks een bedrag van 1 miljoen gulden beschikbaar te stellen voor die aanloopkosten. Het College zal de Minister aan zijn woord houden, aldus Van Straaten. De nieuwe studierichting krijgt bij wijze van experiment een plaats als subfaculteit binnen de Centrale Interfaculteit (CIF). De Centrale Interfaculteit is in de ogen van het College van Bestuur bij uitstek geschikt om te dienen als "broeds t o o f voor experimentele studierichtingen met een sterk multidisciplinair karakter. Na verloop van tijd kan Sociale Zekerheidswetenschap op grond van de evaluatie van het experiment een definitieve plaats krijgen binnen de organisatiestructuur van de KHT. L.K.
vervolg van pag. 1
overleg geweest met de faculteitsraad en het College van Bestuur van de KHT. Zoals al opgemerkt, het College van Bestuur vindt niet dat er in strijd is gehandeld met de opzegging van het cultureel verdrag door Nederland. Een woordvoerder van het Ministerie van Buitenlandse Zaken is het met die opvatting eens: "De overheid voert een tweesporenbeleid. Bezoeken aan multiraciale en veranderingsgezinde groeperingen kunnen geen kwaad. Zolang het maar niet gaat om verstokte apartheidsorganisaties". Maar zijn collega van het Ministerie van Onderwijs denkt er anders over: "Faculteiten zijn autonoom in het besteden van hun geld. Maar het subsidiëren van reizen naar Zuid-Afrika... Ik denk dat het in strijd is met het opzeggen van het cultureel akkoord". Carel van Nahuijs (van de fractie Breed Front) heeft aangekondigd nog enkele schriftelijke vragen te stellen die op 15 december in de Hogeschoolraad worden behandeld. Allard Berends.
Zuid-Afrika blemen. De organisatie zelf doet niet aan politiek en zegt multiraciaal te zijn. Het Anti Apartheids Comité in Amsterdam heeft daar zo zijn twijfels over: Pim Juffermans: "Wat is multiraciaal in ZuidAfrika? Er zijn bijna geen zwarte economen. De zwarten die gaan studeren - als ze de kans al krijgen - doen bijna allemaal de medische richting." Hoe snel in Zuid-Afrika iets multiraciaal wordt genoemd blijkt wel uit het volgende: De Rand Afrikaans Universiteit, waar Prof. Van Veen het congres bijwoonde, heet als instelling toegankelijk te zijn voor alle rassen. Maar in 1981 studeerden daar zeggen en schrijven 5000 blanken, 2 kleurlingen, 4 Indiase en 3 zwarte leerlingen. Het grootste gedeelte van de reis van Van Veen is betaald door de ESSA. De economische faculteit in Tilburg heeft een gedeelte van de kosten bijgedragen. Hiervoor is toestemming gegeven door het faculteitsbestuur. Er is hierover geen terugbetalende ex-studenten. Steeds vaker kunnen deze hun verplichtingen niet voldoen, bijvoorbeeld door langdurige werkloosheid. Naar zeggen wordt volgende maand een nieuw systeem ingevoerd. Probleembetalers krijgen dan een standaard-vragenlijst. Een andere grief, die vanuit de clientele van de studiefinanciering geuit wordt, betreft het zoekraken van stukken. Alles wat binnenkomt wordt verwerkt op de computer. Het invoeren wordt dubbel gecontroleerd, formulieren worden in 'pakjes' van vijftig gecodeerd. Blijkt de volgende dag het nachtelijk rekenwerk minder dan vijftig resultaten opgeleverd te hebben, dan wordt gezocht welk stuk is zoekgeraakt. Dat de klachten desondanks doorgaan wordt geweten aan de grote aantallen. Op meer dan een half miljoen zijn zelfs een paar honderd fouten een klein aantal, vindt men in Groningen.
Van Schoten met het stijgend financieel beslag, dat studiefinanciering op 's Rijks schatkist legt. "Het budget voor onze toelagen loopt op. Je kunt proberen wat te doen aan het groeiend aantal aanvragen. Het is moeilijk je geld rechtvaardig te verdelen.
a
Ook al is dit jaar de beurs voor WOstudenten gedaald toch moet er een relatie met de levenskosten van de studerende blijven. Maar wat gedacht van de oudere leerlingen in het Middelbaar Beroepsonderwijs? Die kunnen we nu hoogstens een tegemoetkominkje geven van een paar honderd gulden. Terwijl hun leeftijdgenoten van de universiteit veel meer krijgen. Eigenlijk willen we vanaf 18 jaar alles gelijktrekken. Zo'n maatregel als het gelijktrekken van de beurzen van studenten jonger dan 21 jaar met de RWW-uitkering vind ik dan ook een soort erkenning dat die mensen niet minder kosten hebben dan iemand in de bijstand. Dat de beurzen van studenten boven de 21 niet worden opgetrokken tot RWW-niveau wordt dan oneerlijk gevonden. Maar daar hebben we gewoon geen geld voor." Ondanks dat de Tweede Kamer het plan dit jaar afstemde gelooft Van Schoten vast dat er op den duur een afstemming op RWW-niveau zal komen. Los van het niveau van de studietoelagen ziet hij het spanningsveld toenemen. "Naarmate we meer moeten uitgeven zal de roep komen er paal en perk aan te stellen. Maar die vraag speel ik door aan de politiek. Die bepaalt ook dat de ambtenaren 3% achteruitgaan. Dat vind je volgend jaar hier weer terug." UP/Martin Broesterhuizen. 25 novennber 1983
Rieter: "Dingen verwerken in mijn leven, gaat bij mij schrijvendetwijs. IVlijn eerste baan was bij de reclassering waar ik een staffunctie bezat en veel stukken moest schrijven. Daaruit is een boek ontstaan over de reclassering. Het belang van het uitgeven van een boek is voor mij sowieso dat mensen in de gelegenheid worden gesteld om te kunnen lezen wat je hebt geschreven, nog even afgezien van de vraag of ze er wel iets aan hebben." "Toen ik hier op de Hogeschool kwam werken en in het studieprogramma een tijdlang Plato behandeld had, ben ik vanwege de variatie Machiavelli gaan doen. In het geven van het onderwijs over Machiavelli is bij mij de behoefte ontstaan om in de tekst van deze denker zélf te gaan duiken, en daaruit is ook weer een boek ontwikkeld. Dit boek konden studenten, als zij dat wilden, in de cursus gebruiken nèèst de beste nederlandse vertaling van Machiavelli's "II Principe", die van Van Doorn. Dat boekje van mij ("De Vorst - Machiavelli", uitgegeven in 1978, wvg) is een duidelijk uitvloeisel geweest van het onderwijs dat ik toen gaf." "Ja, en dan dit nieuwe boek, "Het Beginsel van de Moderne Staten". Vorig jaar gaf ik een cursus "Geschiedenis van het denken" voor rechtenstudenten. Ik was daarmee gevorderd tot Kant, en toen kwam dus Hegel aan bod. Daar wist ik niet al te veel van, althans niet voldoende om er goed college over te kunnen geven. Toch ben ik aan een tekst gaan werken, en die heb ik eens laten lezen aan professor Heyde van de Centrale Interfaculteit Wijsbegeerte. Die heeft er weer aantekeningen bij gemaakt, en me geattendeerd op een aantal publicaties die hij over het werk van Hegel gedaan had. In een nieuwe cursus die ik moest geven ben ik toen, in continuïteit met de semestercursus ervóór, weer gaan schrijven. Dat schrijven vergt wel heel veel van je, zoveel dat je steeds wenst dat het maar snel afgelopen is. Voor mijn gevoel duurde de voltooiing van het boek dan ook eindeloos lang..." Wat opvalt bij het lezen van het boel< is dat u heel openhartig een vragende, soms twijfelende manier van schrijven heeft, in tegenstelling tot veel filosofen die hun wijsheden juist zo pertinent poneren. Rieter: "Daar ben ik gelukkig mee, niet zozeer omdat ik me tegen anderen wil afzettenl Toen ik het boek maakte had ik namelijk niet het gevoel dat het helemaal "af" zou komen of volledig definitief worden." "Kijk, er is veel wat mij afstoot in de manier waarop filosoferen plaatsvindt. Voor vee[ mensen in het vak ben ik gewoon bangl Ik ben heel beducht voor allerlei termen die als "vaktaal" gelden. Die hebben wellicht hun functie, maar dan toch óók een andere dan alleen het zoeken van de waarheid. Ik geloof dat het vaak een gemakkelijke manier is om bij de groep te horen. Het stikt in de^filosofie van woorden die veelvuldig worden gebruikt, maar waarvan ik nog steeds niet goed weet wat ze precies betekerien. Termen als "discours", "legitimatie", "ideologisch" en - in mijn nieuwe boek - "dialectiek", ik vraag me erbij af: wat is dat? Ik denk soms dat anderen veel gemakkelijker woorden binnen hun vocabulaire halen. Voor mij mogen ze dat natuurlijk wel, maar ik heb er zélf een hekel aan." Evenals de andere boeken die hij schreef, gaf Toon Rieter het werk "Het Beginsel van de Moderne Staten" in eigen beheer
"Geen uitgever zou mijn vormgeving hebben geaccepteerd" "Een boek voor studenten en voor de student in mezelf, de amateur die ik tioop te blijven". Deze maand verscheen "Het Beginsel van de Moderne Staten", geschreven door Mr. Drs. A.(Toon)W.W. Rieter, werkzaam als rechtsfilosoof aan de Juridische Faculteit van de Hogeschool Tilburg. In een prachtig verzorgde uitgave levert de auteur een geslaagde introductie in de veelal moeilijk toegankelijke materie van het wijsgerige denken omtrent de mensenrechten, en daarbij vooral de teksten van Hegel over dit thema. Het boek stelt zich op een persoonlijke wijze open voor studenten die weinig vertrouwd zijn met filosofie. Naar aanleiding van de publicatie had Wouter van Gils een interview met de schrijver.
Filosoof Rieter sclireef toeganl<elijl< stud ieboel< over menserirectiten uit. Die uitgave heeft geresulteerd in een fraai en origineel uitgevoerd boek, waaraan zichtbaar veel zorg is besteed. Over dat in eigen beheer uitgeven vertelt Rieter ondermeer: "Wanneer je een boek publiceert moet je zélf de verantwoordelijkheid willen dragen voor de dingen die je zegt, vind ik. Het aankloppen bij een uitgever heeft nogal vervelende kanten. Zo'n uitgever houdt zich vooral bezig met de commerciële aspecten van publicaties, en dat is iets wat jij als auteur niet altijd even goed kan gebruiken. Het gaat dan toch al gauw om inhoudelijke beoordelingen. Daarbij komt nog dat ik de vormgeving van het boek vrij wezenlijk vindt, want die moet de gedachten erin weergeven. Ik denk dat er geen uitgever te vinden is die de vormgeving zoals ik die nu wilde, had geaccepteerd." "Bovendien vind ik dat er, met name op wetenschappelijk terrein, nog maar weinig echte boeken worden gemaakt, waaraan de nodige zorg is besteed. Ik houd erg veel van boeken, schaf er zelf ook heel wat aan en zit er graag in te
neuzen. Boeken hebben voor mij daarom een hoge waarde. In die lijn denkend heb ik de behoefte om ook zelf een boek te maken. Een boek wat je geschreven hebt is een stuk van jezelf, en dat geef ik niet graag uit handen voor de verdere afwerking. Dat kan eigenliefde zijn, maar het heeft ook te maken met het voorkómen van mijn eigen teksten..." Rieter heeft zijn nieuwe boek vooral geschreven voor studenten. Als docent houdt hij zich veel bezig met de wijze waarop studenten voor het vak filosofie geïnteresseerd kunnen worden, en hij bekent af en toe wel eens problemen te hebben met de gebrekkige motivatie van studenten voor de wijsbegeerte. Rieter: "Het is nu in het derde studiejaar dat de studenten aan onze faculteit in aanraking komen met een behoorlijke brok filosofieonderwijs. Over het algemeen zijn die mensen daar niet zo gemotiveerd voor, hetgeen ik over het algemeen wel begrijpelijk vind. Vaak hebben rechtenstudenten een vage keuze gemaakt voor hun studie, bijvoorbeeld na-
dat andere mogelijkheden zijn afgevallen. Wanneer ze dan eenmaal in die studie zitten en tussen alle juridische vakken ineens met filosofie te maken krijgen, is dat niet eenvoudig voor ze." Rechtenstudenten, en ook wel studenten in andere richtingen, vinden het in veel gevallen belangrijk dat een vak als filosofie een practische gebruikswaarde heeft. Zij zijn geneigd filosofie te toetsen aan een nuts-principe, en komen dan misschien wel bedrogen uit. Rieter: "Die wens is heel begrijpelijk. Studenten willen misschien dat met filosofie direct allerlei practische problemen op te lossen zijn. Dat kunnen ze beter vergeten, vind ik. Filosofie is er niet voor om pasklaar toegepast te worden, want daar is het veel te algemeen voor." "Wat in de kritiek van studenten op filosofie-onderwijs veelal wél terecht is naar mijn mening, is dat het vak herkenbaar moet zijn. Het moet te integreren zijn met de dingen waarmee je je zelf bezig houdt. Juist door de manier waarop filosofie vaak voorgedaan en bedreven wordt, lijkt het wel alsof ze nauwelijks menselijke zin zou hebben. Filosofie steunt op gedachten over andere gedachten, en daarmee ligt het gauw erg ver van je af. Daarom heb ik in mijn nieuwe boek bijvoorbeeld plaatjes opgenomen, want die gaan rechtstreeks naar het gevoel toe en vergemakkelijken daarmee de toegang tot de wijsgerige taal..."
RODE POTLODEN Rieter stelt dat een groot probleem bij het onderwijs in de filosofie gevormd wordt door de toetsing. Het gaat hem dan niet om de ontwikkeling van de vaardigheid tot het adequaat recapituleren van teksten, want daar is nog wel een criterium voor te bedenken. Wanneer van studenten echter gevraagd wordt om over een wijsgerige tekst een eigen visie te geven, dan wordt die toetsing veel moeilijker. Want daarbij gaat het om de waardering van persoonlijke standpunten. Toch ziet Rieter juist die ontwikkeling naar het vermogen om een eigen visie te formuleren, als één van de centrale doelen in het wijsbegeerteprogramma. Het werken met een rood potlood in zo'n ontwikkeling, stuit hem duidelijk tegen de borst. Over de totstandkoming van de universitaire studie in de nieuwe stijl van de tweefasenstructuur zegt Rieter: "De beschikbare studietijd is helemaal opgedeeld in dingen waarvan de docenten zeggen dat ze belangrijk zijn. Dat vind ik eigenlijk fout. Je zou in een studie die vier jaar duurt, toch wel één jaar mogen invoeren waarin studenten op een vrijere manier met hun leerstof kunnen omgaan. In dat jaar moet het voldoende zijn dat studenten zélf dingen belangrijk vinden, waneer zij zich ergens mee bezig willen houden. Daar moet dan niet langer met rode potloden gewerkt hoeven te worden. Voor mij is dat vrij wezenlijk want zo'n jaar ontwikkelt waarschijnlijk méér het eigen gevoel en de eigen creativiteit van studenten. Daarop bestaat weinig kans wanneer een studie totaal is opgevuld met wat anderen belangrijk vinden. Natuurlijk is het van belang datje juristen de maatschappij instuurt die voldoende hebben geleerd over hun vak. Maar het is even belangrijk dat juristen die de maatschappij ingaan tijdens hun studie ook ooit in de gelegenheid zijn geweest om te zeggen wat zij zelf de moeite waard vinden." Wouter van Gils 25 november 1983
u xmemahm^ê^pm^- nmmmmmi:^' H^'
Tipofeps WeteR
Tilburg bezoekt slecht. Of we nu praten over zulke verschillende vormen van receptieve recreatie als het voetbalstadion, de schouwburg of de bioscoop, één facet hebben zij gemeen: het bezoekersaantal is gering en vertoont zelden een neiging om te stijgen. Nu kan over de oorzaken heel wat worden afgekeuveld, maar tenslotte zijn bijna alle spitsvondigheden terug te voeren tot twee categorieën: de kwaliteit van het aanbod en de herkenbaarheid ervan in plaats en tijd. In het kader van deze thematische middenpagina richten we ons op de bioscoop, te beginnen met het commerciële circuit.
Het commercircuit Twee bioscoopmaatschappijen beheren in Tilburg elf filmzalen. De vijf filmzalen in de Heuvelpoort vallen onder de BEM, tenwijl Camera 1 en 2, Harmonie 1 en 2, Ambassade en Midi worden geleid door TIFIO. Deze twee maatschappijen zijn grotendeels verantwoordelijk voor de programmering van de elf films die wekelijks in Tilburg te zien zijn, nu geen en-, kele nachtvoorstelling meer wordt gedraaid. Hoe gaat deze programmering in zijn werk? Natuurlijk is een bioscoopbedrijf een commerciële onderneming die een produkt verkoopt- en dus wordt de programmering van dat produkt grotendeels bepaald door commerciële overwegingen. Om te beginnen moeten de bioscoopmaatschappijen aan de filmprodukten zien te komen. Daartoe worden meestal jaarlijkse contracten afgesloten met bepaalde filmverhuurbedrijven in Nederland, die op hun beurt weer dochtermaatschappijen kunnen zijn van internationale distributiekantoren. Kortom, een keten met veelal vertakkingen, waarvan alle onderdelen bestaan met winstoogmerk. Op grond van deze contracten zijn de bioscoopbedrijven verzekerd van een filmaanbod, maar weten nog niet op welk tijdstip zij een bepaalde film kunnen programmeren. Wekelijks om precies te zijn op de maandagochtend - worden de cdhtacten onderhouden met de filmverhuurbedrijven om de programmering van de komende week, die in het filmbedrijf loopt van donderdag t / m woensdag, rond te krijgen. Bij deze contacten is het filmverhuurbedrijf er natuurlijk op uit een reeds geprogrammeerde film te laten prolongeren, terwijl de bioscoopmaatschappij met name kijkt naar de weekeinde-opbrengst van de betreffende film. Laten we aannemen dat de recette gering is geweest en een andere film geprogrammeerd gaat worden. Meedoen met landelijke premières is dan een lucratieve zaak, omdat de publiciteitsmachine rond de film op dat moment op volle toeren draait via de media, en de kans op een hoog bezoekersaantal derhalve groter is dan wanneer de film enige tijd later in Tilburg arriveert. Hier staat tegenover dat voor een 'landelijke première'-film meer betaald moet worden, en dat het zeker moet zijn dat de film leverbaar is: op grond van prognoses immers komt een film uit in een bepaald aantal copieën die tegelijkertijd gedistribueerd kunnen worden. We hebben het niet precies nagekeken, maar de ervaring leert dat Tilburg zelden blijkt mee te doen aan landelijke premières indien Tilburgs H o g e s c h o o l b l a d
MIDI
i r II Dq«-BY STEREO I
film van CLAUDE LELOUCH B D C A T j ^Sai*ïs^-'
de film in minder dan acht copieën wordt verspreid. De grote steden in het westen van Nederland, alsmede Utrecht, Groningen en Nijmegen blijken meer 'bezoekersvast' dan andere steden, en zijn derhalve meer winstgevend voor een verhuurkantoor. Tenslotte is ook koppelverhuur een normale zaak geworden: " I k lever je deze film (met te verwachten commercieel succes), maar dan moet je die film (...) erbij nemen." Reden waarom het allerergste pulp weleens een week rouleert. Kortom, het zijn commerciële ovenwegingen die de programmering bepalen, en met kwalitiet in artistiek opzicht heeft dit alles weinig te maken. Commerciële kwaliteit betekent "het produkt is verkoopbaar", en een produkt is dat indien het bekend is bij een groot publiek via mediacampagnes. Maar ook films met bekende acteurs die hun winstsporen verdiend hebben of de vervolgfilm op een eerder kassucces, leveren weinig risico op en worden dan ook aan de lopende band geprogrammeerd. Voor artistieke kwaliteit bestaan andere criteria dan winstkansen, waardoor dit filmaanbod gering zal blijven. Dat er toch af en toe kwaliteitsfilms vertoond worden in Tilburg, ligt aan de genoemde koppelverhuur of aan de lage huurprijs, vooral wanneer de landelijke première alweer enige maanden geleden heeft plaatsgevonden. Maar op deze wijze wordt wel een spiraalbeweging in gang gezet: zoekers naar artistieke kwaliteit komen laat aan de beurt en zullen geringer in aantal zijn dan wanneer de film de landelijke première zou hebben meebeleefd. Dit verschil in aantal is natuuHijk te verklaren uit het gebrek aan publiciteit, enige maanden né de première: het 'smaakmakende' is er af, dag- en weekbladen schrijven ondertussen alweer over andere films. Hiermee zijn we gekomen bij de tweede categorie, de herkenbaarheid. Films worden 'herkend', bioscopen en aanvangstijden evenzeer. Over de 'herkenbaarheid' van films is genoeg gezegd: hoe groter de periode tussen landelijke première (en derhalve publiciteit) en vertoning, des te minder zal de film worden herkend. De herkenbaarheid van de bioscoopzalen is van een andere orde, maar wel van het grootste belang bij een filmkeuze, indien de geprogrammeerde film achter de publiciteit blijkt aan te hollen. De vijf zalen in de Heuvelpoort kan geen etiket worden opgeplakt: de situering binnen eéiï complex is hiervan de waarschijnlijke oorzaak, en het gegeven dat alle zalen kunnen fungeren als zogenaamde 'move-ovet'§^aal: een nieuwe film moet geprogralfimeerd worden, aldus verhuist een nog steeds redelijk lopende film naar een andere zaal. Anders ligt het met de zalen van TIFIO. De dislocatie van de zalen maakt een bepaalde mate van herkenbaarheid nastrevenswaardig. Volgens TIFIO zelf mag de Tilburgse bioscoopbezoeker het volgende verwachten. Camera 1 en 2 zijn gericht op een studentenpubliek en draaien de wat meer artistieke films; Ambassade = sex; Harmonie 1 en 2 vormen de familiezalen en doen dienst als move-over; Midi tenslotte - de grootste van de zes zalen - is het premièretheater van grote films. Een vluchtige blik in enkele bioscoopagenda's maakt evenwel duidelijk dat de filmbezoeker niet blindelings op deze etiketten kan vertrouwen. Van ongeveer dezelfde orde is de herkenbaarheid van de aanvangstijden. Welnu, Tilburg mag pratgaan op een on-
gelooflijk allegaartje, de Heuvelpoortzalen enigszins uitgezonderd; bij TIFIO draait elke zaal op verschillende dagen van de week een-, twee- of driemaal een film, ook nog eens afhankelijk van de schoolvakantie. Zonder krant naar de film is niet mogelijk. Tilburg bezoekt slecht, schreven we aan het begin. Dat klopt en is eigenaardig voor een stad met een regionale functie, een hogeschool en zeer vele beroepsopleidingen. Maar de kwaliteit van het aanbod, de onregelmatigheid in aanvangstijden en de verholen herkenbaarheid van de zalen verklaren al een beetje. De overgie oorzaken kunnen gezocht worden in irritante pauzes, kakelende medebezoekers, prijzen die het plafond bereikt hebben... en de video. Ons dunkt dat een aantal hiervan moeiteloos zijn te verhelpen.
''422MT
Tel. 422822
HANS VAN DRIEl BERT HAAGSMAN
j Do.-ma.-di.-wo. 2.30-8.15 uur I Vr.-za.-zon. 2.30-7.00-9.15 uur
Ti/burg is voor de fi7m/iefhebb& niet direct de ideale woonplaats. Met de programmering j/? de commerciële bioscopen is het meestal droevig gesteld, n de alternatieve vertoners waarmee we niet meer bedoek dan: de niet-commerciële kunnen dat moeilijk voor honé ÏI procent compenseren. In dit artikel gaan we na hoe k Tilburgse filmaanbod tot stand komt. Waarom draaien« nnfiige films wel in de randstad, maar niet hier, en: wj i nemen de beslissingen? Vragen als deze zijn, zoals zal blijk \ vaak terug te voeren op het verschil in uitgangspunten tm / de commerciële en alternatieve distributeurs en vertoners, fl commerciële bedrijven zijn gericht op het maken van winst, i ; alternatieve op een zo breed mogelijke verspreiding en venu ng van zoveel mogelijk goede films. Dat heeft uiteraard zijn jf 'olgen voor de programmering, maar er is meer. De com miêle bedrijven zijn aangesloten bij de Nederlandse Bioscoi^ bond (NBB), die zijn leden aan strenge reglementen bindt. Zoilwe zullen zien wordt het filmaanbod ook door die reglememing in belangrijke mate bepaald.
THARMONJE 1 ir HARMONIE 2 IfAMBASSADE TCAMERAI Tel. 422543
Autom. progr.
Do.-ma.-dl.-wg. - I l S uur Vr.-za. 7.00-9.1 S uur Zon. 2.30-7.00-9.15 uur
circuit
Bijna zolang de film bestaat hebben steeds weer andere mensen geprobeerd, de dominerende positie van de commerciële bioscopen te doorbreken. Het initiatief van een groep intellectuelen die in 1927 de Nederiandsche Filmliga oprichtten, spreekt ook nu nog zeer tot de verbeelding. Op vaak heftige toon nam de Filmliga stelling tegen de filmindustrie, en verdedigde zij de filmkunst - want die twee waren eikaars volstrekte tegenpolen. Een lang leven was de Liga helaas niet gegund, en dat gold ook voor latere, soortgelijke bewegingen. Pas toen er in de jaren zestig op nogal wat fronten kritische geluiden hoorbaar werden, kreeg de niet-commerciële film vastere voet aan de grond. Anders dan in de tijden van de Nederiandsche Filmliga ging het bij de alternatieve produktie, distributie en vertoning niet meer zozeer om de esthetiek van de film, maar eerder om de politieke, maatschappijkritische lading (waarmee trouwens niet gezegd wil zijn dat de kunstzinnige en de politieke film niet zouden kunnen samenvallen). Het merendeel van de alternatieve distributeurs en vertoners die op dit moment het beeld bepalen, vestigde zich eind jaren zestig, begin jaren zeventig. De belangrijkste distributeurs zijn Film International en Fugitive Cinema (kort geleden gefuseerd). Classics (hangt tegen het commerciële circuit aan) en Cinemien. Aan vertonerszijde vormen de filmhu zen, filmliga's en dergelijke veruit de belangrijkste groep. Daarvan zijn er in het hele land zo'n 140, als w e tenminste de zalen waar minder dan eenmaal per week wordt vertoond buiten beschouwing la-
Do.-ina.-dl.-wo. S.30 uur " Vr.-zat 7.15-9.30 uur Zon. 2.30-7.15-9.30 uur
omera's ten. Ze geven gezamenlijk 17.500 voorstellingen per jaar. De incidentele vertoners - de filmhuizen met een minder frequente vertoning, plus alle scholen, club- en buurthuizen en jongerencentra die wel eens een film draaien - zijn samen goed voor naar schatting 5(X)0 vertoningsplaatsen met in totaal 15.000 filmvoorstellingen per jaar. Het alternatieve circuit in zijn geheel haalt jaarlijks grofweg 660.000 bezoekers binnen, nog altijd maar een fractie van het bezoek aan de commerciële bioscoop (tegen de dertig miljoen). In Tilburg moet de liefhebber van de andere film het vooral hebben van het Filmhuis en de Filmliga. Daarnaast bestaan er incidentele initiatieven.
DE FILMLIGA In de jaren zestig begon langzaam h e L
besef door te dringen dat de vertoningsmogelijkheden voor de betere film in Tilburg niet riant waren. Veel commercieel niet interessante, maar om andere redenen juist aantrekkelijke films bleven op de plank liggen. Uit onvrede met deze situatie richtte een groep Hogeschoolstudenten in 1966 de Filmliga Tilburg op. Eerst op de Hogeschool, maar na ongeveer een jaar in een bioscoop in de stad, draaide de Liga eens in de twee weken een film. Van begin af aan werkte zij samen met Biemans en Wolff (verenigd in TIFIO bv), exploitanten van de bioscopen De Harmonie, Midi, Ambassade en Camera. Met Wolff werd overeengekomen dat de Filmliga films uit het commerciële circuit zou vertonen, mits ze in Tilburg waren "uitgedraaid", en er geen exploitant belangstelling voor had. Later werd deze afspraak verruimd en kon de Liga ook putten uit het alternatieve aanbod. Verder werd en wordt eens een film uit België geïmporteerd, soms via een achterdeurtje. Sinds 1981 maakt de Liga gebruik van de Ambassadebioscoop; de vertoningsfrequentie is opgevoerd tot een wekelijkse. De Filmliga programmeert zijn films in blokken van acht: vier films rond een thema of regisseur, afgewisseld met vier andere, meestal recente films. Bestuurslid Bert Goessen: "We noemen dat een golf programmering: zwaar, afgewisseld met liclit. Wij laveren daarbij een beetje tussen een ondergrens en een bovengrens. De ondergrens, dat zijn de echt zware, experimentele films; aan de andere kant draaien we geen films als Jaws of Close Encounters, omdat we vinden dat die over de bovengrens heen gaan." Tussen 1975 en 1980 organiseerde de Filmliga jaariijks het Brabants Filmfestival, waarmee zij nog eens tientallen andere films naar Tilburg haalde. Aan die mooie traditie kwam in 1981 een eind. Bert Goessen: " H e t festival had zijn functie vervuld. Het aantal films dat de provincie niet haalde werd kleiner, omdat er minder films werden aangeboden, en omdat de vertoningsmogelijkheden in
Tel. 421379
Do.3.0O-8.15uur Vr.-za.-nM.-dl.-wo. 8.15 uur
Do.-ma.-dl.-wo. 8.30 uur Vrii.-xaL7.0M.tSuur Zon. 2.30-7.064.15 uur
In dit hotfI heeft ieder
6e week .ur'AR.iirARr...
Zon. 3.004.45-9.00 uur
r*>4,
/F
Tilburg Het alternatieve
Tel. 422543 1 Tel. 425113
Tilburg groter waren geworden. Wij waren wekelijks gaan draaien, en het Filmhuis en Camera 2 waren erbij gekomen." Er is nog over gedacht om er een regionaal festival van te maken (samen met Breda, Eindhoven en Den Bosch), maar de organisatie daarvan zou door vrijwilligers niet meer zijn op te brengen, en voor een betaalde kracht had de provincie geen geld. Bert Goessen: "We hebben toen besloten om onze energie te besteden aan een structureel beter filmaanbod, en sinds 1980 doen we pogingen om tot een regulier programma te komen, dus om elke dag te gaan vertonen". Het is wel zaak om daarbij voorzichtig te manoeuvreren, want de goede verstandhouding met Wolff wil de Filmliga bewaren. Een Hchtpuotje, als we het in dit verband zo Tnogerfnoemen, is de ophanden zijnde r e o r « i i s a t i e van het commerciële zalenbesÉmd in Tilburg. Er zijn te veel zalen, vinden de exploitanten, en er moeten er dus een paar weg. Het meest komen daarvoor in aanmerking de (verouderde) Ambasèade- en Camerabioscopen. Bert Goessen: "Daar wordt al een tijd over gedacht; als er een beslissing wordt genomen, is de Liga partij voor het overnemen van een theater. Dan kunnen we met een volledige weekprogrammering gaan draaien. Maar het is nu nog niet te zeggen wanneer dat zal gebeuren."
HET FILMHUIS Het Filmhuis Tilburg, onderdeel van de Stichting Stadsschouwburg/Kultureel Sentrum, ging van start in 1977. Werden er tot dat jaar in het Kultureel Sentrum incidenteel films vertoond, het Filmhuis introduceerde een regelmatige programmering. Van één voorstelling per week in 1977 werd de vertoningsfrequentie geleidelijk verhoogd naar zes voorstellingen per week in september 1982, toen in de Stadsschouwburg een nieuwe filmzaal in gebruik werd genomen. Een half jaar later werd het aantal vertoningen verdubbeld, en het Filmhuis behoort daarmee nu tot de tien grootste filmhuizen van het land. Verder verzorgt het Filmhuis in samenwerking met de Stichting Musische Vorming het programma van het Kinderfilmhuis. Het Filmhuis betrekt zijn films van dezelfde alternatieve distributeurs als de Filmliga, maar kan de films die bij commerciële distributeurs zitten niet krijgen. Dat is minder erg dan het lijkt, omdat het Filmhuis de meeste van die films ook helemaal niet wil hebben. Af en toe is er echter een film bij die voor het Filmhuis wel interessant is, en dan is dit een hinderiijke beperking. Een handicap is ook - we komen daar zo nog op terug - dat een groot deel van het pakket van distributeur Classics niet in het Filmhuis vertoond mag worden. Soms komt er een kopie uit België, en een enkele keer een uit een particuliere verzameling. Die verzamelaarsfilms zijn illegaal, omdat ze officieel uit roulatie zijn genomen en er dus geen vertoningsrechten voor zijn betaald. Maar volgens Ton Crone, stafmedewerker theater en AV-media, moet je dat "illegaal" tussen aanhalingstekens zetten: "De kunstzinnige waarde van die films maakt in feite een langer roulement nodig. Dankzij de mensen die daar illegale kopieën van weten te bemachtigen, zijn die films nog verkrijgbaar, of kunnen ze weer in roulatie komen. Zo zijn veel klassieke films gered. Eigenlijk zou een instelling als het Filmmuseum zich daar mee moeten bezighouden. En als het al
ifCAMERA 2 Tel 421373
Elke dag 8.00 uur Zond. 2.30-8.00 uur
AVONDVULLEND T i MEk a STRtEP bekroond | met een Or»r
gebeurt, dan wordt het niet operationeel gemaakt, dan k u n n * filmhuizen en dergelijke die films niet krijgen." Evenals de Filmliga gaat het Filmhuis uit van een gethematiseerde programmering, maar dan een met een grotere samenhang tussen de verschillende thema's. Van begin af aan is geprobeerd om door de keuze en rangschikking van de thema's een gestructureerd beeld op te bouwen van filmhistorie en hedendaagse ontwikkelingen in de film. Het vertonen van op het eerste gezicht minder toegankelijke films wordt hierbij niet uit de weg gegaan. Ton Crone: "VVe willen het experiment niet schuwen. Door moeilijker, experimentele films in te bedden in een thema, hopen we die films voor meer mensen toegankelijk te maken." Vooral dit opzicht onderscheidt het Filmhuis van de Filmliga, waarbij komt dat het Filmhuis zich die minder toegankelijke programmering - financieel - iets gemakkelijker kan permitteren.
INCIDENTELE VERTONERS Behalve in het Filmhuis en de Filmliga worden er ook op andere plaatsen in Tilburg films uit het alternatieve circuit gedraaid, maar dan incidenteel, en daarom vaak zonder lijn of samenhang. De studentenverenigingen Theseus en Olof willen vooral in de introductieperiode nog wel eens iets vertonen (meestal tamelijk bekende titels), en ook op de verschillende scholen wordt wel wat aan film gedaan. De Hogeschool heeft zijn economenmentoraat, dat af en toe een "triootje f i l m " brengt, en op de Letterenfaculteit is dit jaar een filmvereniging opgericht die vier è vijf films per semester vertoont: in thematische samenhang, en met de bedoeling een meer actieve vorm van filmconsumptie te bevorderen. Opmerkelijk was twee jaar geleden de vestiging van Cinema Tooten, een klein bioscoopje achter café Tooten op de Heuvel. Tooten bracht films uit het alternatieve circuit en had daar aanvankelijk een redelijk succes mee, maar na een half jaar was het zaakje plotseling niet meer vol te krijgen. De Cinema is ruim een jaar geleden gesloten. Korzelig commentaar van eigenaar Frans Tooten: "Als u de kranten in die tijd had bijgehouden, had u geweten dat over het hele land het bioscoopbezoek sterk daalde. Met 38 stoelen voel je dat gauw."
TEGENSTELLINGEN De twee Tilburgse alternatieve vertoners verschillen, zoals we hebben gezien, in hun uitgangspunten. Maar er zijn andere factoren die de programmering beïnvloeden; om te beginnen de tegenstellingen tussen het commerciële en het alternatieve circuit. De Filmliga is goede maatjes met commercieel exploitant Wolff en kan zodoende bijna alle films krijgen die ze hebben wil. Het Filmhuis kan evenwel niet huren van distributeurs die bij de Bioscoopbond zijn aangesloten, en heeft bovendien met een ander probleem te kampen. Dat zelfde Wolff-concern namelijk heeft in alle steden waar het gevestigd is het alleenvertoningsrecht voor de films van het half commerciële, half alternatieve verhuurkantoor The Movies/Classics. Dat betekent dat het Filmhuis die films alleen kan draaien als Wolff daar geen bezwaar tegen heeft. Wolff heeft daar vaak bezwaar tegen. Het zou allemaal nog niet zo'n ran>p zijn als Classics niet een steeds belangrijker distributeur was gevervolg op pag. 11 25 novennber 1983
vervolg van pag. 1
Verloedering door het wegnemen van ruimte en de opvulling met winkels, garderobe en jas sen allemaal een rommeltje. De KBK ci teert de spontane uitspraak van een be zoeker: "Je komt hier meteen binnen bij het openbaar urinoir". De fietsenstalling tussen restaurant en gebouw B is eveneens een miskleun. Al hoewel technisch perfect is deze stalling een okbstakel voor doorloop en doorkijk tussen plein en park. Dit lost het fietsen probleem niet op want rondom blijven nog zeer veel ongestalde fietsen staan en het accentueert de laagte van de mensa en maakt de plaatsing van bomen vol gens het plan Bas Maters (kunstadvi seur) onmogelijk. De KBK neemt ook de vele koffietoestanden in de openbare ruimten op de korrel. Daardoor verdwij nen de laatste rustige zitruimten, de ho geschool wordt een koffierestauratie met bijvoorzieningen. 'Met name d e koffie ruimte op d e eerste verdieping van ge bouw A is een volkomen misgreep'. De ze consumptieplaatsen vragen afgezon derde ruimten, aldus de kommissie. Volgens haar is er sprake van een verre gaande verrommeling. 'Nothing is sa cred anymore', d e Hogeschool verwordt tot een ond erwijskund ige legbatterij". Daardoor gaat de menselijke stijl van wo nen achteruit. Het is een salamiproces, dat gewenning oplevert en waarin de da gelijkse gebruikers niet meer zien dan ge bouwen en hun omgeving geleidelijk steeds meer een monument van mense lijke onwaarde worden, aldus de KBK in haar brief aan het College. Oorzaken van deze sluipende verloede nng ziet de kommissie en haar voorzitter Prof. dr. J.A. Stalpers in eerste instantie in haar beperkte mogelijkheden. Zij werd niet of laattijdig op de hoogte gebracht van bepaalde initiatieven. Als het College wel advies vroeg ging het uitsluitend over beelden of kunstvoorwerpen zodat, tegen de afspraken in, de kommissie werd gereduceerd tot een decoratiekom missie. Te vaak werd de kommissie voor voldongen feiten gesteld, kreeg ze plan nen al kant en klaar op tafel tot in de de tails uitgewerkt. Kortom, de bevoegd heid en positie van de KBK "is wezenlijk om d e bewaking en bevordering van de menswaardige omgeving te verzorgen" aldus de KBK. Daarom wil de KBK een gesprek met het College van Bestuur om te zoeken naar een verandering in haar positie en werkwijze. De Kommissie wil in navolging van sommige andere univer siteiten, grotere bevoegdheden, meer tijd en meer personele en financiële ruim te om haar taak te kunnen vervullen. Ze wil nadrukkelijk geen beschuldigende vinger heffen tegen het voortreffelijke werk van betrokken diensten en perso nen die "geheel volgens hun taak en op dracht"... '"met grote toewijd ing en vaardigheid werkzaam zijn." E.V.
Restaurant
DE ROODE HAAN
Je studeert. Maar heb je dan al iets aan de Amro Bank? Jazeker wel. Want je bent een interessante klant voor ons. Nu meteen al. En straks helemaal. Dus doen we ook ons best voor je. Met méér rente, met een studentenrekening, met goedkope verzekeringen en reizen. Wilje er het fijne van weten? • ■ ^<L\é% Kom dan naar de Amro Bank. r\n Ag^tOB^*^ UUQ^J^ Daar vertellen we precies wat we '^^ \^^AA ALr[t\/l¥\jt, ^ ^ ^ allemaal voor je over hebben. ^ " ^ ^ ^ ^ »\Fw»* Tilburgs Hogeschoolblad
iMriK^iaGAMWKMMIMUÉbjMMvU.'«
25 november 1983
Voor een gezellig avondje uit en waar sfeer nog steeds heerst
11
KEUKEN OPEN 1214/1722 uur zat en zondag 1722 uur maandag gesloten
Wilhelminapark 42 Tilburg 013426982
IJP boekhcxndel pillot
Tilburg en de Film vervolg van pag. 9
en risa /o\Jvide are /VIJhonet fiegeDeon-
i
rresardt
ij".
voes. dageilijk seC in
do-
tter itie erd cht sge 3nd lat. isie >moor andegdlijk de 'n" jen om aar wil ereer mZe de jke soepen
worden, die in zekere zin de voortrekkersrol van Film International heeft overgenomen. De Filmliga huurt er ongeveer de helft van zijn titels. De laatste tijd wordt er wel gesproken over een versoepeling van de NBBreglementen, waardoor uitwisseling van films tussen beide circuits mogelijk zou worden, maar veel is daar nog niet uitgekomen. Bert Goessen van de Filmliga is er trouwens niet erg optimistisch over: volgens hem heeft het veel te maken met de economische malaise, die het de commerciële bedrijven aantrekkelijk maakt om hun produkten af te zetten op de alternatieve markt. "Als het hun beter gaat, wordt de deur weer gesloten."
GELD De andere belangrijke factor die van invloed is op de programmering is: geld. De Filmliga mag dan alle films kunnen krijgen die ze maar wil, ze kan ze niet allemaal vertonen. Er moet een bepaalde afwisseling van moeilijke en makkelijke films zijn om het publiek niet de zaal uit te jagen en het eigen doodvonnis te tekenen. Want van de opbrengsten van lidmaatschap en kaartverkoop is de Liga helemaal afhankelijk; ze wordt niet gesubsidieerd. Het Filmhuis, een gesubsidieerde instelling, had het wat dit betreft vroeger zeker gemakkelijker. Daar lijkt verandering in te komen. Op aandringen van B&W van Tilburg, de subsidiegever, is vorig jaar de gratis entree afgeschaft, en nu er nieuwe bezuinigingen op komst zijn, is het niet uitgesloten dat het Filmhuis uit zelfbehoud ook programmatische concessies zal moeten doen. Ton Crone: "In feite gebeurt dat al. Je gaat voorzichtiger programmeren, niet vanuit dwang, maar vanuit de bezoekersaantallen. Mensen spelen meer op zeker, daar probeer je op in te spelen. Je doet concessies, maar probeert tegelijk toch de wat moeilijker film daarin een plaats te geven." De recessie doet zich ook op het vlak van de distributie voelen. Het aanbod van nieuwe films wordt met het jaar kleiner, in de eerste plaats door een verminderde produktie, maar ook door bezuinigingen bij de distributeurs zelf. Film International kocht in zijn glorietijd 50 films of meer per jaar aan, maar is in ernstige financiële problemen geraakt, en zal, na de gedwongen fusie met Fugitive Cinema, jaarlijks hooguit nog zo'n 25 films kunnen verwerven. Dat betekent minder
Heuvel 32-5038 Tilburg-tel. 013-426252/425218.
premières voor de filmhuizen, en op langere termijn een meer permanente verschraling van het programma, die door Filmhuis en Filmliga soms nu al wordt gevoeld. Het publiek, we schreven het net al, is er ook niet koopkrachtiger op geworden. Wie zijn dat eigenlijk, die bezoekers van Liga en Filmhuis? Uit het weinige cijfermateriaal dat daarover bestaat, blijkt dat ze voor het merendeel tussen 20 en 35 jaar oud zijn, en veelal studeren (MBO, HBO, WO) of hebben gestudeerd. De Filmliga trekt een gemiddeld iets jonger publiek dan het Filmhuis (en in de commerciële bioscopen zijn de bezoekers gemiddeld weer een paar jaar jonger dan in de Filmliga). Veel studenten dus, maar toch ook steeds meer werklozen. Filmhuis en Filmliga zouden beide graag een meer gedifferentieerd publiek zien, maar voor de Filmliga zit dat er , alleen al in verband met de late aanvangstijd (half elf) voorlopig niet in. In drommen trekt het publiek naar de Filmliga, druppelsgewijs (met enige tientallen per voorstelling) bezoekt het het Filmhuis. Voor een deel komt dat natuurlijk door het verschil in toegankelijkheid van het filmaambod, maar zou er verder niets achter zitten? Het lijkt er soms op alsof de Filmliga een instituut is geworden, een vast onderdeel van het uitgaansleven, terwijl het Filmhuis, dat wat minder goed in de loop ligt nog geen traditie heeft opgebouwd, het moet hebben van de mensen die er wat meer moeite voor over hebben om een specifieke film te gaan zien. Bert Goessen is het daar in grote trekken wel mee eens. "Je zou ons inderdaad een soort merkartikel kunnen noemen. Maar het komt toch vooral doordat de mensen bij ons weten wat ze kunnen verwachten. Als wij dezelfde programmering als het Filmhuis zouden hebben, waar ik trouwens alle waardering voor heb hoor, zouden wij gegarandeerd binnen een of anderhalf jaar ons publiek kwijt zijn." De programma's van Filmhuis en Filmliga vullen elkaar goed aan. Het Filmhuis kan het zich, zij het met mate, permitteren om de moeilijker films te vertonen, de Filmliga heeft de beschikking over een ruimer aanbod. Waar het in Tilburg aan ontbreekt, is een theater waar ook de nieuwe, goede commerciële film te zien is. Het is zeer onwaarschijnlijk dat het commerciële bioscoopbedrijf dat gat op korte termijn zal dichten.
Antwoordnummer 312
r
DE ECHTE SURPRISE IN IEDERE PRIJS... v.
.V.
Dies-rede Hulsentop N een llig je uit 1 sfeer g
'ds rst )PEN 2 uur )dag lesloten
rg
De maatschappij kan niet zonder controle. Dit is inherent aan het menselijk tekort. Voor de toekenning van maatschappelijke betekenis aan controle dient behoefte aan controle aanwezig te zijn. Tevens moet controle daarvoor aan een aantal voorwaarden voldoen en dient deze in een gesloten stelsel van handelingen en doeleinden te functioneren. Aldus prof. L.A. Van Hulsentop in zijn rede: 'De maatschappelijke betekenis van controle' uitgesproken bij de zes-envijftigste dies natalis van deze Hogeschool op 24 november 1983. Van Hulsentop is hoogleraar Accountancy aan de Economische Faculteit en is registeraccountant. Voor een goede controle is het noodzakelijk dat de norm waaraan getoetst Tilburgs Hogeschoolblad
wordt, aan de hand waarvan dus gecontroleerd wordt, duidelijk is. Dat vereist onder andere een eenvoudige regelgeving. Een belangrijk aspect is de deskundigheid van de controleur en zijn onpartijdigheid. Van Hulsentop pleit ervoor om bij het ontwerpen van regelingen en daarmee samenhangende controles de privé-sfeer van personen zoveel mogelijk te ontzien. Hierbij kan worden gedacht aan de problematiek van rekeninghouders bij banken. Controle wordt in het algemeen als onaangenaam ervaren, wat een zekere terughoudendheid in het controleren veronderstelt. Uiteindelijk vormt controle een onmisbaar element om gestelde doeleinden te bereiken. Maar wanneer het nu niet opweegt tegenover kosten en negatieve effecten kan controle beter achterwege blijven. PZ. 25 november 1983
BIJ DE GROOTSTE MET DE MEESTE KEUS BENT U HET BESTE UIT! V
DOCTORAALSTUDENTEN NEDERLANDS RECHT
50.000 studieboeken op nog geen 5 minuten lopen van de Hogeschool
Door de vakgroep Privaatrecht van de Erasmus Universiteit Rotterdam w/ordt empiriscli onderzoel< verricht naar beslissingen in civielrechtelijke casus. Wij vragen postkandidaat rechtenstudenten om mee te werken aan dit onderzoek, dat zal worden gehouden op woensdag 7 december a.s. om 11.00 uur in Tilburg. Uw medewerking zal ongeveer 1 uur tijd vergen. Wij zullen u vragen een beslis sing te geven op een aantal casus en enige vragenlijsten in te vullen. Als tegenprestatie ontvangt u na afloop minimaal f20, — , maximaal f 25, —. Aan het onderzoek kunnen niet meer dan 100 stu denten deelnemen. U kunt zich opgeven door onderstaande bon in te leveren bij de secretaresse van de vakgroep Staats en Administratief Recht, door te bellen naar Mevr. M. Hoornman, tel. 662303, of door te bellen naar Drs. P.J. van Koppen en Mr. J. Ten Kate, tel. 010525511, tst. 3606. U ontvangt dan van ons per omgaande een bevestiging en nadere bijzonderheden.
Dat is de ongelofelijke augustusvoorraad van onze studentenboekhandel. Een voonraad die ook overigens het hele jaar door uitstekend is. Zodat u bij ons niet op uw boeken hoeft te wachten! En erg dichtbij: onder de 5e studentenflat. Gemakkelijker kan het bijna niet!
Naam: Adres: Postcode:
Woonplaats:
Telefoon:
tweedehands-boeken
'NPAARSmUNGBi VANKMSSr GB»R0MOmRDEDRUKm
Gianotten start nu met de in en verkoop van 2e handsstudieboeken. Laat de studieboeken die u niet meer nodig heeft door ons beoordelen. Meestal geven wij u eenderde van de nieuwwaarde terug. N.B. "Start nu" betekent uiteraard dat we nu bezig zijn een voorraad op te bouwen!
Krips Repro drukker van de meeste proefschriften in Neder land stelde een aardig stellingenboel<je samen. U ontvangt het als u uw dissertatie in produktie geeft bij Krips Repro. Bel voor informatie met de afdeling Dissertaties.
boekhandel gianotten b.v<
krips repro meppel
studentenboekhandel Prof. Verbemelaan 20. (Onder de 5e studentenflat).
Kaapweg 6, 7944 HV Meppel Postbus 106, 7940 AC Meppel telefoon 0522053731
Studenten hebben hun eigen verzekering:
Het Zekerheidspakket vandeSSGZ. Ziekte in het buitenland, brand, aansprakelijk heid, ongevallen, invaliditeit. Dat kan de beste student overkomen. Maar gelukkig hebben studenten hun eigen verzekering en vs^orden al die risico' s door één pakket voordelig gedekt: het Zekerheidspakket van de Stiditing "SSGZ1970" ofwel SSGZ. Opgeridit door en voor studenten. Dat merk je aan het soepele acceptatiebeleid en het snelle uitkeren. Aan het vergoeden van studieom sdiakeling als gevolg van een ongeval en aan het feit dat er zonder vmistoogmerk gewerkt w^ordt. Verstandig dus om de bon in te vullen, te bellen(01719) 7 0 9 4 4 of biimen te stappen bij het plaatselijke SSGZinformatieburo. Voor alle informatie over het Zekerheidspakket en de Ziektekostenverzekering die ervoor zorgt dat ziek worden geen narefinanciëlegevolgen heeft.
r
1
Bon voor alle zeterheid Studenten verzekeren zich bij de SSGZ. Stuur mij daarom n de folder Zekerheidspakket D de folder Ziektekostenverzekering
Bon in envelop zonder postzegel aan: SSGZ, Antwoordnr. 10070,2200 VB Noordwijk zh geboortedatum;
adres:
SS ■
postcode/plaats:
De premie voor het Zekerheidspakket bedraagt f 37,50, f 50, of f 65, per jaar en voor de Ziektekosten verzekering f 480, per jaar of f 42, per maand.
1
Stichting'SSGZ1970' De venzekering voor studerenden. ITHB 1
nj gmM
met/zonder partner
w
MEDEDELINGEN
innemen inzake de voorgenomen sa laristkorting en verzoekt de motie van de HSR alsnog onder de aandacht te brengen van dat Ministerie. COMMUNIQUE VAN DE VERGADERING VAN DE COMMISSIE PERSON EELSOVER LEG D.D. 18 NOVEMBER 1983 1. De Commissie Personeelsoverleg kan na een korte toelichting door het College van Bestuur zijn instemming betuigen met de verdere voortgang van het project werkoverleg. 2. Het College deelt mee dat het de bedoeling is dat in alle faculteiten door de faculteitsbesturen de perso neelsleden individueel zullen worden uitgenodigd voor een vertrouwelijk gesprek teneinde de wensen en de mogelijkheden van de medewerkers ten aanzien van hun functie en de toekomstmogelijkheden te peilen. De Commissie dringt er bij het College van Bestuur op aan dat daarbij de grootst mogelijke zorgvuldigheid in acht wordt genomen voor wat be treft de wijze waarop de gesprekken worden gevoerd, dat de verslagge ving slechts met instemming van de betrokkene geschiedt en duidelijk heid verschaft wordt over de manier waarop van deze vastgelegde gege vens gebruik gemaakt zal worden. Het College zegt toe deze aanbeve lingen van de Commissie ter harte te zullen nemen en zal entameren dat op korte termijn met de gesprekken gestart kan worden. De Commissie stemt verder in met de voornemens inzake het herplaatsingsonderzoek en de ele menten waaraan ieder conceptreor ganisatieplan moet voldoen, met het verzoek om aan een en ander be kendheid te geven. 3. De behandeling van de sociale pa ragraaf automatiseringsbeleidsplan wordt op verzoek van de Commissie uitgesteld tot 16 december 1983. 4. De Commissie betreurt het dat het College geen standpunt heeft willen
RANGENSTELSEL WETENSCHAPPELUK MEDEWERKERS Op 1 mei 1982 heeft de Minister van Onderwijs en Wetenschappen een maatregel inzake de toepassing van het rangenstelsel wetenschappelijk medewerkers ingevoerd welke in hield dat bevordering tot de rang van wetenschappelijk hoofdmedewerker niet eerder kan plaatsvinden dan één jaar nadat betrokkene het maximum salaris van de aan de rang van weten schappelijk medewerker Ie klasse verbonden schaal 130 of 131 BBRA heeft bereikt. Deze maatregel was van kracht tot 1 november 1982. Inmiddels heeft het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen ons in kennis gesteld van het feit dat deze maatregel is verlengd tot 1 januari 1984 en dat ook verlenging na deze datum te verwachten valt. GASTCOLLEGE DR. A. PAIS In het kader van de colleges 'politieke en bureaucratische besluitvorming' van prof. mr. H.D. Tjeenk Willink zal op maandag 28 november a.s. om 13.30 uur in zaal CZ 217 een gastcol lege worden gegeven door dr. A. Pais, Minister van Onderwijs en We tenschappen in het Kabinet van Agt I. Mede op basis van eigen ervaringen zal dr. A. Pais tijdens dit college trachten een beeld te schetsen van de positie van de minister in de cen trale politieke besluitvorming in Ne derland. In het verlengde van eerdere colleges zal de aandacht zich toespit sen op de relaties van de minister met: de voor haar/hem relevante
maatschappelijke organisaties en hun achterban, de eigen politieke fractie en de parlementaire meerderheid, de eigen ambtenaren van andere depar tementen en de collegabewindslie den, zowel van dezelfde partij als overige. Geïnteresseerden worden hierbij uit genodigd dit college bij te wonen.
SCHRIFTEUJKE TEN TAMEN S Inhaalprogramma Algemene kennis en weten schapsleer: woensdag 1111984, 10.3012.30 uur. Aanmelden: bij Buro Examens tot 14 december 1983. Logica en Taalanalyse: woensdag 2511984, 10.3012.30 uur. Aanmelden: bij Buro Examens tot 23 december 1983. Deze aanmeldingsdata gelden niet voor propedeusestudenten wijsbe geerte! I Gastcollege In het kader van het doctoraalcollege "Interpretatie van de ethiek van S. Kierkegaard" van dr. A. Leijen, zal op woensd ag 7 d ecember 1983 om 13.30 uur in zaal CZ 217 een gastcol lege worden verzorgd door Drs. W.R. Scholten onder de titel "Stad ia van menselijkheid bij Kierkegaard ". Belangstellenden zijn welkom.
De Faculteit der Economische We tenschappen van de Katholieke Ho geschool Tilburg organiseert op don derdag 8 d ecember de
Nationale Ond erzoeksd ag Economie 1983 Die dag zullen 51 inleidingen (in 8 pa rallelzittingen) worden gehouden over recent onderzoek op het terrein van economie en econometrie. De belangrijkste doelstelling van deze dag is onderzoekers (uit het hele land) in de gelegenheid te stellen hun onderzoek bekendheid te geven en directe contacten te leggen met collegaonderzoekers en toehoor ders. Voorafgaand aan de lezingen zal prof. dr. D.B.J . Schouten, hoog leraar in de Algemene leer en ge schiedenis der Economie, een voor dracht houden. Informatie: afdeling Pers en Voorlich ting der Katholieke Hogeschool, tel. 013662004/662000.
DOKT. ECON OMIE <OUDE STRUCTUUR) ALGEMENE LEER EN GESCHIE DENIS VAN DE ECON OMIE Eerste en tweede afstudeerders, die in februari 1984 met het afstudeerjaar Empirische Macroeconomie willen beginnen, dienen zich schriftelijk op te geven bij Dr. A.B.T.M, van Schaik, kamer B516.
VACATURES Bij de subfaculteit Letteren zijn va cant de functies van INFORATICAMEDEWERKER M/V ten behoeve van het werkverband Taal a Informatica en WETENSCHAPPELIJK MEDEWERKER M/V voor 0,6 van de werktijd ten behoeve van het werkverband Literatuursoci ologie.
Bij het buro studentenzaken van de Dienst Studentenzaken en Welzijn komt door een interne verschuiving de functie vacant van MEDEWERKER M/V voor 0,6 van de werktijd. Informatie over deze functies bij de Dienst Personeelszaken, kamer B 1028, tel. 2624.
^■Üi KEUZEVAK EN CYCLOPEDIE VAN HET RECHT Aanvulling op de tekst van de studie gids p. 86: als keuzevak Encyclopedie van het recht naast het thema 'Han delen in het recht' ook gekozen wor den het thema 'Het kontrakt ter dis kussie'. Bij de behandeling van dit laatste thema staat centraal het kon trakt als basis voor samenwerking tussen individuen. Met name wordt aandacht besteed aan de vooron derstellingen die aan het kontrakt ten grondslag liggen en aan de weerspie geling daarvan in een aantal rechts gebieden. 'INAUGURALE REDE PROF. MR. J.B.M. VRANKEN Op 2 december 1983 om 16.15 uur zal prof. mr. J .B.M. Vranken zijn ambt aanvaarden als hoogleraar in het Pri vaatrecht, in het bijzonder het bur gerlijk recht en het burgerlijk proces recht aan de Faculteit der Rechtsge leerdheid met het uitspreken van de rede Een vreemde bepaling. Enige beschouwingen omtrent art. 6.1.10.12 sub b NBW Plaats: aula gebouw A. Het persbericht is verkrijgbaar in het Voorlichtingscentrum op de begane grond van gebouw B en het secreta riaat van de afdeling Pers en Voor lichting, kamer 8 205.
emiel de jong b.v. Q£l de drukkers uit baarlenassau gespecialiseerd in:
— brochures — boeken — kranten
voor inlióhtingen: telefoon 042578922, toestel 25, j . de jong Tilburgs Hogeschoolblad
25 november 1983
i
MEMO
Varidx OPEN DAG THEOLOGISCHE FACULTEIT Op zaterdag 26 november a.s. houdt de Theologische Faculteit, Academielaan 9 een "Open Dag". Voor belangstellenden is er de hele dag gelegenheid om de faculteit te bezoeken en om speciale colleges bij te wonen. Met deze 'Open Dag' richt de faculteit zich bewust op 'het achterland': op mensen die in de ontwikkelingen in kerk en samenleving geïnteresseerd zijn. Het wordt een breed programma aangeboden om zowel de Tilburgse faculteit en de M.O. opleiding te leren kennen als om te ontdekken hoe relevant de theologie kan zijn. Zo'n soort 'Open Dag' hield de faculteit de afgelopen weken buitenshuis, in Terneuzen en Deurne. Een aantal docenten en medewerkers waren een dag lang te gast in de regio en lieten door middel van colleges en gesprekken de belangstellenden daar nader kennis maken met de theologie anno 1983. Nu, komende zaterdag, speelt alles zich af in het eigen faculteitsgebouw. De hele dag door staan de deuren open: in de bibliotheek is er een speciale tentoonstelling over oude boeken, in de hal zijn er stands met boeken voor liturgische groepen, de hele dag door organiseert de werkgroep feministische theologie een 'vrouwenpraathuis', er is gelegenheid de nieuwe kelders van de bibliotheek te bezichtigen, in het audiovisueel centrum worden de hele dag speciale videobanden gedraaid en er is een crèche. Om half elf, kwart voor twaalf, kwart voor twee en drie uur worden steeds een viertal colleges en/of forumgesprekken aangeboden. Belangstellenden zijn van harte welkom tussen 10.00 uur en 17.00 uur. Programma 10.00 uur: opening door de decaan van de faculteit 10.30 uur: colleges P. Leenhouwers: Mens en techniek J. Holman: Is het Hooglied subversief? A. Smits: Meditatie in christelijk perspectief gesprek over Geloofsoverdracht o.l.v. E. Vossen 11.45 uur: colleges G. Lukken: Liturgie is meer dan woorden
A. Chowdhurry-Nugteren: Het vrouwelijke in de oosterse godsdiensten W. Logister: Wie is God? gesprek over Vrouw en Kerk 12.45 uur: middagpauze - dienst 13.45 uur: colleges D. Loose: Filosofie van de machteloosheid J. Bornewasser: Gebruik en misbruik van de kerkgeschiedenis J. Sloot: Parochie als gemeenschap muziek o.l.v. van L. van Tongeren. Nieuwe liturgische muziek 15.00 uur: colleges E. Vossen: Toerusting van vrijwilligers dispuut over de actualiteit van Erasmus en Luther m.m.v. M. Gielis e.a. forum o.l.v. H. Meeuws over vrijblijvende en geëngageerde Theologie m.m.v. H. Boeracker, K. Merks e.a. Informatiepanel over theologiestudie hele dag: Vrouwenpraathuis (Werkgroep Feministische Theologie)
SYMPOSIUM OVER WETENSCHAP TEN GOEDE EN TEN KWADE "Wetenschap ten goede en ten kwade" is de titel van een symposium dat op 9 december 1983 in Utrecht wordt gehouden. Het wordt er georganiseerd door de Koninklijke Nederlandsche Akademie van Wetenschappen ter gelegenheid van haar 175-jarig bestaan. De Akademie van Wetenschappen wil met dit symposium voor een nietwetenschappelijk publiek een aantal belangrijke vragen aan de orde stellen en een discussie daarover bevorderen. Na een inleidende excursie naar het verleden door prof. dr. J. Lever zullen zes sprekers een bepaald facet van de wetenschapsbeoefening onder de loep nemen, leder van hen zal kritisch worden ondervraagd door een gelijkwaardige opponent, zodat men een levendige dag mag verwachten. De sprekers na prof. Lever zijn prof. dr. W.J.M. Levelt, prof. dr. H. Galjaard, prof. dr. H.B.G. Casimir, prof. dr. S.J. Doorman, prof. dr. H.J.J. Leenen en dr. R.J. In 't Veld. De volgende opponenten hebben reeds hun medewerking toegezegd: mevrouw dr. mr. H.A.H. Baronesse
HET KRIS BOEKTE VOOR U... Drs. T. Akkermans, Drs. P. Nobelen (red), "Corporatisme en verzorgingsstaat" Stenfert Kroese, Leiden/Antwerpen 1983, 258 biz., f 39,50. Dit boek gaat in op de relatie tussen corporatisme en de verzorgingsstaat, een relatie die tot nu toe nog nauwelijks aan systematisch onderzoek werd onderworpen. Uitspraken over deze relatie zijn nog erg hypothetisch, reden waarom dit boek er uitvoerig op ingaat. De centrale vraag in dit boek wordt gevormd door de kwestie, of corporatieve strukturen de huidige crisis van de verzorgingsstaat kunnen doen verlichten. Deel I geeft de probleemstelling aan, deel II handelt over begrippen als "verzorgirigsstaat", de "economie van de verzorgingsstaat" en "politiek van de verzorgingsstaat" toegespitst op de corporatisme-kwestie. Deel III beschrijft strukturen en ontwikkelingen in een aantal landen en deel IV geeft een aantal konklusies. Phil O'Brien, Jackie Roddick, "Chile: The Pinochet Decade. The rise and fall of the Chicago Boys.", Latin America Bureau, London 1983, 118biz., f 13,50. Het is tien jaar geleden dat Pinochet op geweldadige wijze aan de macht kwam in Chili. In plaats van de socialistische politiek van Allende kwam de monetaristische ekonomie in zwang, binnengebracht door de zogenaamde Chicago Boys onder aanvoering van Friedrich von Hayek. Dit boek laat het failliet zien van deze "vrije-markt"-ekonomie in Chili, welke slechts ellende bracht. Deze ellende kon alleen nog maar via geweld, repressie en zware ekonomische maatregelen ten koste van de boeren erTarbeiders in de hand worden gehouden.
van Till-d'Aulnis de Bourouill, ir. E.J. Tuininga, prof. dr. A.G.H. Bachrah, prof. dr. J.H. van der Waals en prof. dr. P. Borst. Het symposium begint om 10.00 uur en het einde is ca. 16.15 uur. De toegangsprijs is ^ 50,— exclusief lunch. Hiervoor kan men apart inschrijven è raison van f 19,50. Nadere inlichtingen zijn te verkrijgebn bij de Koninklijke Nederlandsche Akademie van Wetenschappen, symposiumsecretariaat. Kloveniersburgwal 29, Amsterdam, tel. 020-222902, toestel 153.
CURSUS ARTIHCIAL INTELLIGENCE Het Rekencentrum geeft in samenwerking met de afdeling Dataverwerking van de SCW/IVA een cursus "Artificial Intelligence". Deze cursus gaat over wat er aan onze computer aan het veranderen is, zodat zij eenvoudiger te bedienen worden: articificial intelligence. De Engelse term "Artificial Intelligence", verkiezen we boven de Nederlandse term, vanwege de afkorting " A l " , die voor Nederlanders minder agrarisch klinkt dan de afkorting voor Kunstmatige Intelligente: " K I " . De cursus is als volgt samen te vatten: - Wat is Al? - Wat vraagt Al aan hardware? - Hoever is de ontwikkeling van Al? - Wat doen die Al expert systemen? - Welke Al literatuur? Voorkennis: cursus LISP. Docent: drs. H. Koppelaar. Tijd: ma. 30 januari 1984, 10.15-13.00 uur in CZ 215; do. 2 februari 1984, 10.15-13.00 uur in CZ 218. Inschrijving schriftelijk bij het secretariaat van het Rekencentrum, C 220.
Vrouwerii VROUWENSTUDIES INDIENING ZWO: AANVRAGEN IN 1984 VERVROEGD Het Coördinatiepunt Vrouwenemancipatieonderzoek (CVEO) heeft dit najaar een aantal voorlichtingsdagen georganiseerd voor mensen die op het gebied van vrouwenemancipatieonderzoek een subsidieaanvraag wil-
len schrijven. Bij het organiseren van deze dagen was nog niet bekend dat de sluitingsdata voor het indienen van een aanvraag bij ZWO zouden veranderen. De sluitingsdatum voor individuele aanvragen (en dus ook voor aanvragen via de werkgemeenschap vrouwenemancipatieonderzoek i.o.: de WVEO) is verschoven naar 1 mei 1984. Dit heeft gevolgen voor de termijnen waarbinnen de WVEO i.o. een ondersteunende en beoordelende ronde moet organiseren. De sluitingsdatum van de ondersteunende ronde is deze keer 8 januari a.s., de sluitingsdatum voor de beoordelingsronde is 1 maart 1984. Voor iedereen die een onderzoeksvoorstel of een uitgewerkt onderzoeksidee heeft en gebruik wil maken van de ondersteuning die de WVEO kan bieden, is het belangrijk het onderzoeksvoorstel zo spoedig mogelijk op te sturen naar de WVEO, Oude Boteringsstraat 72, 9700 AB Groningen. Nadere inlichtingen tijdens de ochtenduren bij het secretariaat, tel. nr. 050-116485.
iB
Door aanvaarding van de studiebeurs verbindt de ontvanger zich een in overleg met het Comité van Keuze overeengekomen studieprogramma te volvoeren en tussentijds het Comité op de hoogte te houden van de voortgang van de studie. Aanmelding dient voor 31 december a.s. te geschieden bij het Secretariaat van de Raad van Bestuur van Ahold nv, Ankersmidplein 2 te Zaandam, telefoon 075-592247, waar ook de nodige inlichtingen kunnen worden ingewonnen.
Sport i SCHAAKLIEFHEBBERS
Studenterii ALBERT HEIN STUDIEBEURS / 20.000 Deze studiebeurs heeft ten doel de ontvanger daarvan in staat te stellen een studie te maken van de vraagstukken waarvoor goederen en/of diensten distribuerende bedrijven worden gesteld; met name ondernemingen die de detailhandel in levensmiddelen uitoefenen. De studiebeurs kan worden toegekend aan hem of haar die aan enige instelling van wetenschappelijk onderwijs is afgestudeerd of binnenkort zal afstuderen. De studie mag van economische, maar ook van planologische, sociologische, psychologische, rechtwetenschappelijke of technische aard zijn. Mogelijke andere studie-objekten zijn de verhandeling, bereiding, opslag en transport van consumptiegoederen. Gegadigden dienen zelf het onderwerp van studie te bepalen. Een uit de studie voorvloeiende publikatie is voor iedereen toegankelijk.
lijnen beschrijft hij de ontwikkeling van het denken over de vrede en veiligheid in de politieke partijen, de worsteling van de kerken met de idee van de "rechtvaardige oorlog", het vredes-teken binnen het defensie-apparaat en de bewustwording van de Nederlandse vrouw die tot hele nieuwe vredesaktiviteiten leidde. Bob Sutcliffe, "Hard Times, the world economy in turmoil". Pluto Press, 1983, 118 biz., f 14,70. Bob Sutcliffe, vertegenwoordiger van de "profit-squeeze"-theorie, beschrijft in dit boek de huidige crisis, ^e historische wortels ervan, de antwoorden van rechts en de mogelijke antwoorden van links. In het eerste hoofdstuk geeft Sutcliffe kort aan hoe hij tegen een aantal veranderingen in het kapitalisme aankijkt. In het tweede hoofdstuk beschrijft hij de grote ongelijkheid die er heerst en die zijn oorsprong vindt in de huidige organisatie van de ekonomie. Het derde hoofdstuk beschrijft de bloeiperiode van het kapitalisme na 1945 terwijl het vierde hoofdstuk de crisis na 1970 behandelt. Hierbij vooral aandacht voor de moeilijkheden van de staat, het nieuwe protectionisme en de uitwerking van de crisis voor de derde wereldlanden. De twee laatste hoofdstukken (5 en 6) behandelen respectievelijk het antwoord van Thatcher en Reagan op deze crisis, en met name de effectiviteit van deze rechtse strategieën en de antwoorden van links op deze crisis.
Andere nieuwe titels: Harry van den Berg, Peter Reinsch, "Racisme in schoolboeken, het gladde ijs van het westers gelijk". Sua Amsterdam, 1983, 144 bIz., f 19,00. Makoto Itoh, "Waarde en krisis, een Japanse bijdrage aan de marxistische poliGerard van de Boomen, "Honderd jaar vredesbeweging in Nederland. Van soci- tieke ekonomie" (vertaling van Value and Crisis, Plut Press), uitgeverij Konstaalisten tegen oorlog tot vrouwen voor vrede.", Uitgeverij Luyten, Amstelveen pel, Groningen 1983, 240 bIz., f 32,50. 1983, 331 bIz.. f 23,75 Lynne Jones, "Om de lieve vrede. Vrouwen vredes handboek." (vertaling van De journalist van den Boomen maakt in deze dokumentaire de reis terug door het Engelse boek Keeping the peace, 'The Women's Press), Uitgeverij Luyten, de Nederlandse vredesbeweging met al zijn verschillende stromingen. In grote Amstelveen 1983, 262 bIz., f 17,50.
Tilburgs Hogeschoolblad
Het Comité van Keuze dat jaarlijks aan de Raad van Bestuur van Ahold nv een voordracht voor toekenning van de studiebeurs doet is als volgt samengesteld: Prof. Dr. A.l. Diepenhorst te Rotterdam, A. Heijn te Vogelenzang, Prof. Dr. F. de Roos te Amstelveen, Prof. Dr. G.M. van Veldhoven te Biezenmortel.
25 november 1983
Donderdag 8 december wordt er in de kleine zaal van de studentensporthal een schaaktoernooi gehouden. Er worden 5 ronden gespeeld op basis van het Zwitserse systeem d.w.z. een herindeling na iedere ronde vindt plaats. De bedenktijd bedraagt maximaal een half uur per persoon d.w.z. dat een wedstrijd maximaal een uur kan duren. Aanvang is 9.30 uur voor loting en uitleg der regels. Van 10.00-13.00 uur 3 ronden en van 14.00-16.00 uur 2 ronden. Om ongeveer 16.30 uur volgt de prijsuitreiking. De inschrijving sluit vrijdag 2 december om 16.00 uur. Met name de DAMES nodigen wij uit om mee te doen! De wedstrijdleiding, Eric Mathieu Ludger Buijs Erik Frederiks.
Menu PERIODE 28 NOVEMBER T/M 2 DECEMBER 1983 MAANDAG 28-11-1983 kippecrèmesoep - floridasoep gehaktbal mei uien - leverragoüt andijvie è la crème rauwkostsalade DINSDAG 29-11-1983 chinese tomatensoep - kervelsoep met asperges nasi goreng - kroepoek atjar tjampoer - plakje tricandeau 1 stokje saté + satésaus Indische schijf - chinese koolsla WOENSDAG 30-11-1983 kerrysoep - bouillonsoep kippeboutje - bloedworst met appel wortelen met doperwten appelmoes DONDERDAG 1-12-1983 linzensoep - kippegroentesoep runderlapje -kerryschnltzel - vleesjus stamppot wortel met uien schorseneren VRIJDAG 2-12-1983 tomatensoep gebakken macaroni met een garnituur van uien - champignons - prei paprika en ham - tomatenvleessaus gemengde sla - vis
M^QO^ Expositie Hogeschoolpenning
Tot 2 december exposeert de Hebnondse penningenmaker Jos Renters (1948) bij de aula van de hogeschool. Reniers is de ontwerper van de KHT-penning die het College van Bestuur uitreiict voor bewezen diensten aan personeelsleden van de hogeschool. De KHT-penning en de studies die eraan vooraf gingen zijn ooit te zien op de expositie. Op de foto: Beeldhouwer^ medailleur Jos Reniers plaatst een van zijn portretpenningen in de vitrine. FILMLIGA
"Lianna"
STADSSCHOUWBURG
Weriiteater 'Diicice Vingers' Donderdag 1 december 20.30 uur studio-zaal Na het lezen van het blijspel "Dikke Vingers", van Paul Haenen, raakten Shireen Strooker en Hans Man in 't Veld, beiden lid van 'Het Werkteater', direkt enthousiast over het stuk. Gedrieën hebben ze het opnieuw bewerkt en op donderdag 1 december kan het Tilburgse publiek het resultaat bekijken. De geschiedenis van het toneelstuk lijkt zich af te herhalen tijdens de voorstelling zelf. Een akteursechtpaar, jaren uit elkaar, besluit opnieuw Gebouw S, 2 december
Performance Hans Stevens Een impressionistische vooruitblil( op een performance ter gelegenheid van de semestersluiting. Ter afsluiting van het semester zijn er op vrijdag 2 december een tweetal activiteiten gepland in gebouw S. Ten laatste is er een sociologenborrel en ten eerste is er een soortement lezing - een gebeuren, dat aan het geloven zeker te weten alle vanzelfsprekendheid in twijfel trekt. Hopelijk althans. Non no nonsense. Aldus zo Hans Stevens, beeldenaar, of ook wel te omschrijven als cultuurtechnieker - bij gebrek aan beter. Komt ziet en denk! In Nederland waren zijn vertoningen o.a. mee te maken hier in Tilburg (Schouwburg en Kultureel Sentrum), verder: op de T.H.E., in Rotterdam en Lutjegast. Nu hier, gebouw S, om acht uur 's avonds. Een 'lezing' die toont een (to-)taalondewerp. Gesteld wordt: er is altijd overal scheiding EN binding - en ook niet. Dit noemt Stevens 't 'en'denken, doen: denken In met elkaar bestaande mogelijkheden - niet alleen in zelfstandige naam/woorden voor dingen, maar ook in hun verbinden:en. Dit wordt die avond verder nader uitgewerkt. Dat is nogal wat anders dan het huidige 'of-denken': 'n strikt denken dat tot sluitende vaststellingen komt, waarmee mensen vergaan, 'n Denken in elkaar uit-
Tilburgs Hogeschoolblad
samen een stuk te spelen. Zijn keus Is gevallen op 'Dikke Vingers' vanwege de komische en hard realistische tendensen daarin. Zij heeft sterke twijfels: 'Ben ik wel rijp genoeg? Kan ik wel genoeg van mijn talenten kwijt? Hij probeert haar zelfvertrouwen te geven maar komt, ondanks de goede bedoeling, konstant in botsing. Het stuk, dat ze thuis repeteren, gaat over een direktie-sekretaresse die vindt dat ze ten onrechte ontslagen is en die op hoge poten naar haar direkteur teruggaat om haar oorspronkelijke funktie op te eisen. Zal het stuk ooit gespeeld worden door het akteursechtpaar of zullen de persoonlijke tegenstellingen en rancunes te groot zijn. Een komisch stuk met een levensechte ondertoon.
sluitende feitelijkheden. In het (on-) begrip feit ligt al het uit zijn verband gehaald zijn van de waarneming die tot vaststelling verwerd. Getuige de wereld is het meeste hedendaagse denken, politiek economisch, technologisch, religieus of wetenschappelijk: of-denken. Dat of-denken doen betekent: een öf ander, waaruit tegelijk volgt: een nóch ander. OORLOG. Zo leiden 'rationele' stappen logischerwijze tot 'irritationel' resultaten. En zo dus: HET CONFLICT, de discussie, het wanbestuur, de onburger, verdwazing. Problemen van onze tijd genoemd. Oost-West verhouding en thuis ook niet best: de wirwarrige strijd van produktie-consumptie of consumptie-produktie; 'n sociale ramp voor ieder individu. Mens. Stevens' ontwerp gaat nogal te keer, maar dat komt er van. 't Is niet 'n antwoord, maar ook geen vraag. Meer een gemeenschappelijke noemer, hoe er wat zou kunnen zijn. Het wordt te abstract en te veelwoorderig om daar nu over te schrijven. Maar de ongelofelijke toepasselijkheid ervan maakt het 't zonde om er niet van te weten. Of van te horen dus - zo te zien. Tenslotte daarom een voorbeeld: zijn taalontwerp geeft de feitelijke mogelijkheid aan, om wetenschappelijke deeldisciplines op elkaar te (her)betrekken - van af formele logica tot aan (en met) 'n informele vrijage toe (te vertalen). Respons kan ook. Daarna is er 'n borrel. En dat kan nodig zijn. H. Bogaers. Hans Stevens
dinsdag 29 november. Ambassadebioscoop, 22.30 uur Regie: John Sayles. Seen. John Sayles. Met: Linda Griffith, Jane Hallaren, Jon de Vries, Jo Henderson. Lianna is de tweede film van de 32-jarige Amerikaanse regisseur John Sayles. Zijn regiedebuut 'The return of the secausus saven' was twee jaar geleden een gewaardeerde film op het Rotterdams Filmfestival. Voor hij op de regisseursstoel plaats nam, had Sayles scenario's geschreven voor genre-films als 'Piranha's, 'Alligator', 'The Howling', en 'Battle beyond the stars'. In tegenstelling tot zijn publieksgerichte scenario's zijn de films die hij regisseert persoonlijk en enigszins controversieel. Film ook waarvoor hij het geld bij elkaar moet sprokkelen: "Een film (Lianna) over een vrouw die verliefd wordt op een vrouw is voor geen enkele producent een aantrekkelijke investering, zeker niet als er geen grote ster aan meedoet". Aan de vorm van de film kan het niet liggen dat zo weinig financiers belangstelling hadden, immers deze wijkt echter nauwelijks af van de bekende Hollywoodfilms. De inhoud wijkt des te meer af, omdat op het tonen van lesbische liefde nog steeds een taboe ligt dat in Amerika althans moeilijk te doorbreken is. Lianna is een getrouwde vrouw, die niet gelukkig is in haar huwelijk. Haar echtgenoot, een docent aan de universiteit, heeft voortdurend kleine affaires met zijn studentes. Wanneer Lianna veriiefd wordt op haar docente van de avondcursus psychologie, besluit ze opnieuw te beginnen. Met deze stap verliest ze haar vroegere vrienden en kennissen en moet zich helemaal alleen proberen te redden in haar nieuwe zelfstandigheid en haar lesbische relatie.
Agenda NOVEMBER VRIJDAG 25 NOVEMBER Katholieice Hogeschool, gebouw O: Open dag ter gelegenheid van het MVi jarig bestaan Audio-Visueel Centrum. Belangstellenden kunnen komen luisteren en kijken naar wat het centrum te bieden heeft. Stadsschouwburg, 20.15 uur: Shusaku & Dormu Dance Theater. Stadsschouwburg, 20.30 uur: Wannes van de Velde. Deze bekende Vlaamse troubadour komt met een nieuw soloprogramma naar Tilburg. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis. In kader festival "Nouvelle Vague": "Une femme mariée" van Jean-Luc Godard. ZATERDAG 26 NOVEMBER Stadsschouwburg, 20.15 uur: ROtheater met "De Vliegen" van Jean Paul Sartre in een regie van de bekende Duitse regisseur Wilfried Minks. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis. In kader festival "Nouvelle Vague": "Et Dieu créa la femme" van Roger Vadim uit 1956. Theologische Faculteit, vanaf lO.CX) uur: Open dag. ZONDAG 27 NOVEMBER Stadsschouwburg, 12.30 uur: Koffieconcert met het Radio Blazers Ensemble m.m.v. Marien van Staalen (cello) o.l.v. dirigent Arie van Beek. MAANDAG 28 NOVEMBER Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis. In kader festival "Nouvelle Vague": "l'Eau è la bouche" van Jacques Doniol-Valcroze uit 1960. Olof, 18.30 uur: Diner Vrouwelijke Gastronomen. Katholieke Hogeschool, 20.00 uur, AZ 115: film 'Chinatown' van Roman Polanski uit 1974, org. Filmvereniging Letteren. Theseus, 21.00 uur: Film "The postman always rings twice". Entree f 2,50. Niet-leden ^ 5 , - . Lidmaatschap tot augustus ^ 5 , — .
STUDIUM GENERALE
Forumdiscussie
'Balans
van de BiVID' De forumdiscussie 'Balans van de BMD' die aangekondigd was voor donderdag 1 december is uitgesteld, omdat het eindrapport met de resultaten van de BMD later verschijnt dan oorspronkelijk de bedoeling was.
DINSDAG 29 NOVEMBER Stadsschouwburg, 20.30 uur, studio: Bob Berkey. In korte tijd opgeklommen tot Amerika's grootste mime-clown. Hij speelt zijn programma 'foolsfire'. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis. In kader festival "Nouvelle Vague": "Les quatre-cent boups" van Franpois Truffaut uit 1958. Zaterdag 26 november 20.15 uur: schouwburg-zaal.
'De Vliegen' van Jean Paul Sartre Het RO Theater speelt in een regie van de bekende duitse regisseur Wilfried Minks op zaterdag 26 november in de schouwburgzaal het toneelstuk 'De Vliegen' van Jean Paul Sartre. Dit stuk komt in de plaats van het eerder aangekondigde toneelstuk 'Les paravents' van Genet. Friso Haverkamp vertaalde en bewerkte het stuk. Het toneelbeeld zal bepaald worden door Wilfried Minks en Ingrid Bach ontwerpt de kostuums.
Ambassade-bioscoop, 22.30 uur: Filmliga met "Lianna". Regie: John Sayles. Olof, 22.00 uur: Sinterklaasavond. WOENSDAG 30 NOVEMBER Stadsschouwburg,20.15 uur: Dolly Dots. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis. In kader festival "Nouvelle Vague": "Les parapluies de Cherbourg" van Jacques Demy uit 1964.
DECEMBER DONDERDAG 1 DECEMBER Katholieke Hogeschool, 14.00-16.00 uur, CZ-113: Colloquium economie. A-serie Algemeen. Dr. J.J. Sijben (KHT vakgroep GeldKrediet- en Bankwezen) over "Wisselhervorming en monetaire politiek". Stadsschouwburg, 20.30 uur, studio: Werktheater met "Dikke Vingers". Een akteursechtpaar, jaren uit elkaar, besluit opnieuw een stuk te gaan spelen. Zullen zij het stuk ooit gaan spelen? Voorstelling door Shireen Strooker en Hans Man in 't Veld in samenwerking met Paul Haenen. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis. In kader festival "Nouvelle Vague": Deux ou trois choses que je sais d'elle" van Godard uit 1967. Olof, 18.30 uur: Italiaanse Bestro. Katholieke Hogeschool, 10.30-12.30 uur, CZ-113: Colloquium economie. B-serie, overige vakgroepen: Drs. F.A. von Dewall (Hoofd Economisch Bureau NMB) over "Lastenverschuiving en werkgelegenheid". Theologische Faculteit, 14.00 uur, T-8: In kader cyclus Kerk en Homoseksualiteit bijeenkomst met als thema "Vrouwen met vrouwen" en theologie. Maranatha, 20.00 uur: Open bijeenkomst "Een staf om te gaan?" rondom de nota "Katholieke Signatuur: een bijdrage tot voortgaand gesprek". Katholieke Hogeschool, 13.30 uur: Forumdiscussie 'Balans van de BMD' is uitgesteld. VRIJDAG 2 DECEMBER Stadsschbuwburg, 20.00 uur: Opera 'Idomeneo' van Mozart in een regie van Filippo Sanjust. m.m.v. het Nederlandse Kamerorkest o.l.v. dirigent Kees Bakels en het Nederiands Operakoor. Stadsschouwburg, 19.30 en 22.00 uur: Filmhuis. In kader festival "Nouvelle Vague": "La peau douce" van Franpois Truffaut uit 1964. Katholieke Hogeschool, 16.15 uur, aula: Inaugurale rede Prof. Mr. B.J.M. Vranken. MARANATHA
Bijeenkomst over signatuur-nota In het kader van de serie Gesprekken met... wordt op 1 december in Maranatha een bijeenkomst georganiseerd met als onderwerp de nota 'Katholieke Signatuur' van het Stichtingsbestuur. In een tweetal korte inleidingen zal vanuit verschillende gezichtspunten een visie op de nota worden gegeven. Daarna zal het gesprek een open karakter hebben zodat zoveel mogelijk meningen over de signatuur van de KHT aan bod zullen kunnen komen. De bijeenkomst begint om 20.00 uur.
25 november 1983
ACHTERKLAP Wegens overcompleet Het eerste uur wil het nog wel volstromen, maar na elven begint de publieke belangstelling voor de tweede-handsmarkt in café Bet Kolen drastisch te slinken. Zaterdagmorgen. Voor tien gulden hebben we een tafel gehuurd in de grote zaal van café Kolen. Twee avonden in de week puilt deze ruimte uit van de verwoede bingospelers. Vandaag is de zaal gereserveerd voor een vijftigtal gelegenheidsmarktlui. Wij vallen met onze schamele handel niet uit de toon. En bieden te koop aan: huishoudelijke artikelen wegens overcompleet na verhuizing, potten, pannen, bestek, servies, kandelaars, wat niet al. En enkele zakken van Max vol ouderwets gesneden kleren. Pronkstuk van de collectie is ongetwijfeld een gave ventilator. Die is dan ook verkocht voordat de eerste klanten bij het openen van de markt om tien uur goed en wel binnen zijn. Voor tien gulden. Aan een medestandhouder die tevreden glimlachend de aankoop onder z'n arm klemt. De markt van Bet Kolen bestaat al enkele jaren en is waarschijnlijk de oudste in zijn soort in Tilburg en wijde omtrek. Maar het gat in de tweedehandsmarkt is ook door anderen ontdekt. Dat valt vandaag te merken aan de kleine publieke opkomst. Die is, zo meldt de omroeper, te wijten aan de opening van een nieuwe rommelmarkt in Goirle. Maar wij hoeven niet te wanhopen. Er komt een volgende keer en dan zal de opkomst als vanouds overstelpend zijn. Rond de klok van twaalven blijkt de meerderheid van de aanwezigen te bestaan uit verkopers. Nauwelijks een klant te bekennen. Bovendien zijn de echte interessante koopjes al de deur uit. Wat op de tafels overblijft is een kerhof van licht beschadigde, vergeelde, gebladderde of hopeloos verouderde voorwerpen. Op een enkel kraampje na. Naast ons heeft een - zo te zien - semiprofessionele handelaar zijn spullen uitgestald. Tot blinkens toe gepoetste fluitketels, koperen kaarsenhouders, antieke telefoontoestellen en ('verdraaid leuk bijvoorbeeld om een bloempotje aan op te hangen') enkele potige katrollen. De handelaar klaagt steen en been over het gebrek aan klandizie. "Er zijn dagen dan maak ik met gemak twaalfhonderd, dertienhonderd gulden. En nu heb ik nog geen zes tientjes verdiend." Aan
ZuidAfrika De Hogeschool heeft de afgelopen week volop in het publicitaire zonnetje gestaan. De adjuncthoofdredacteur van het Nieuwsblad van het Zuiden zelf is in de pen geklommen. Hij betoogde dat er van een hetze tegen de Hogeschool geen sprake was. Het plaatselijk ochtendblad volgt de wetenschappers slechts kritisch. Overigens, de scriptie van de twee kersverse doctorandussen in de kroegologie, blijft in zijn ogen belachelijk. Dat is natuurlijk zijn goed recht. Veel belangrijker was een bericht in de Volkskrant. Prof. dr. P. van Veen heeft een bezoek aan ZuidAfrika gebracht. Hij heeft dat gedaan op uitnodiging van de Economie Society of South Africa. zijn gezicht te zien liegt hij zowel naar boven als naar beneden. Twee tafelrijen verderop zit een keurig gesoigneerd echtpaar achter een fluwelen doek waarop zilveren munten liggen. Het contrast tussen de witglimmende muntstukken en het diepzwarte stof werkt oogverblindend. Ja, ja, zeggen de man en vrouw tegelijk, die munten maken we zelf. Het zijn verzilverde Julianacenten gevat in een kitsjerig ringetje. Naast het echtpaar zit een jongeman met een uitgebreid assortiment gloednieuw speelgoed in de aanbieding. Maar voor de rest wordt deze markt toch vooral bevolkt door mensen voor wie hij is bedoeld: eerzame burgers die van hun derde servies of hun veertiende schemerlamp af willen. Ons eigen handeltje loopt vrij gesmeerd. Na de ventilator verkopen we nog een set ontbijtborden, een roodkoperen bloembak, een afwasteil vol bestek (voor zeven vijftig, na lang pingelen) en een zevental pantalons. Die broeken worden gekocht door een Turkse man, niet zo jong meer, nadat hij zeker een kwartierlang in de doos met kleren heeft staan graaien. De ene na de andere broek viste hij op uit de diepte van de stapel. Elk kledingstuk hield hij een tijdlang met gestrekte armen keurend voor zich omhoog, alsof hij een
r I K T O R V ^ R S PwoLtvervJi^d)
LEKKENDE
KRANEN
Dat zo'n bezoek, aan een land met een verwerpelijk systeem en regiem, bij veel mensen uiterst gevoelig ligt, mag je toch als bekend veronderstellen. Het lijkt dan ook niet meer dan logisch, dat als je zo'n uitnodiging ontvangt, je er met alle betrokkenen over praat. In dit geval is dat de hogeschoolbevolking. Het zou in ieder geval van inzicht getuigen als zo'n uitnodiging in de Hogeschoolraad of in ieder geval met de faculteitsraad en het College van Bestuur wordt besproken. Maar niets van dat alles is gebeurd. Het faculteitsbestuur heeft stilletjes, binnenskamers, zelf een oordeel geveld.
De reis blijft in een wolk van geheimzinnigheid gehuld: Prof. van Veen is niet te bereiken, het faculteitsbestuur wil niet al te veel zeggen, de faculteitsraad wist nergens van en het College van Bestuur moest het meeste ook uit de krant vernemen.
Het is niet de eerste keer dat een professor van de Hogeschool een bezoek brengt aan Zuid-Afrika. Prof. Bosman is er in 1982 al geweest. Op een forumdiscussie vorige maand zei hij: "Een economische boycot op grote schaal zal de hele Zuid-Afrikaanse be-
volking treffen en vooral de allerarmsten: de zwarten." Bijna alle oppositiegroeperingen tegen de apartheidspolitiek, die zeggen een spreekbuis voor die allerarmsten te zijn, vragen pm zo'n economische boycot. De Hogeschool moet dan ook uitkijken om voor de buitenwereld op een vriendenclub van Zuid-Afrika te gaan lijken. Dat het met het bezoek van prof van Veen zo gelopen is, is spijtig en valt niet goed te praten. Er moet in een gemeenschap met mondige mensen toch een redelijke discussie te voeren zijn over zaken die bij veel mensen heel gevoelig liggen. Allard Berends
i
abstract schilderij bestudeerde. Niet een keer mat hij de lengte of de wijdte van zo'n kledingstuk af aan de maat van zijn eigen broek. De zeven broeken worden tenslotte voor zeven gulden in een plastic tas gepropt. Ons artikelenpakket is vrij gedifferentieerd samengesteld. Onze buren moeten het hebben van twee torenhoge stapels kleren in een weinig gangbare maat. Om toch de aandacht op hun koopwaar te vestigen trekken zij de voorbijgangers aan de mouw. "Nee, nee", zegt een Turkse man afwerend "ik hoef die spullen niet. Ik draag alleen nieuwe kleren". Zo zo, antwoord onze buurvrouw en waar haalt u die dan? Bij Gimbrère zeker? En uw schoenen koopt u natuurlijk bij Contessa. De Turk snapt haar grapjes niet maar lacht geamuseerd mee met de omstanders die het tafereel hebben gevolgd. Om half twee verzoekt de omroeper met gepolijste stem of de vermoeide kopers het nog een kwartiertje achter hun tafels willen volhouden. Er zijn weliswaar geen klanten meer maar het is niet gunstig voor de reputatie van deze markt als de handelaren lang voor sluitingstijd de benen nemen. T.G.
©F.VI^mminx'iSS