2022 Week 2
woensdag 12 januari
90 e jaargang BAARSCHOT EERSTE MET POSTCODEROOSPROJECT ZONNEPANELEN
HET BESTE MEEL VOOR DE ECHTE BAKKERS
’WE WAREN OP DE BOERDERIJ ALTIJD BIJ EN MET ELKAAR’
SAMEN STERK IN TIJD EN AANDACHT
5
9
9
19
NICO VAN EETEN HERSTELT EN BOUWT OUDE WATERPOMPEN
Vers drinkwater voor elk flesje
HARMONIE ST. WILLIBRORDUS DIESSEN
Afval kwijt?
Rinus van der Hamsvoord 70 jaar lid Een verhaal van hoe het ooit begon tot wat het nu is. Rinus van der Hamsvoord (1939) is 70 jaar lid van Harmonie St. Willibrordus Diessen. Door alle coronabeperkingen kon de viering van dit jubileum niet plaatsvinden zoals het er recht aan doet. Daarom werd Rinus thuis opgezocht om hem, namens allen die verbonden zijn met de Harmonie, van harte te feliciteren met deze mijlpaal.
milieustraat DONDERS Esbeek
Voor elke situatie een passende oplossing
Voorzitter Ad Timmermans speldt Rinus van der Hamsvoord de onderscheiding op, behorende bij zijn 70-jarig lidmaatschap
Nico van Eeten heeft een bijzonder specialisme: het herstellen en eventueel bouwen van historische waterpompen en ze in te richten als tappunt voor drinkwater
Nog niet eens zo lang geleden was een waterleiding met kraan een luxe. Mensen bezaten een put, of haalden anders hun drinken waswater bij de openbare pomp. Elk marktplein bezat er eentje, maar helaas zijn er nogal wat verdwenen of werken ze niet meer. Nico van Eeten uit Middelbeers kan dan helpen. Hij onderhoudt ze en bouwt ze, onder meer de pomp op de Vrijthof in Hilvarenbeek en zelfs twee op de markt van Oirschot. Maar ook elders wordt zijn kennis op prijs gesteld
luisd en voorzien van zo’n nieuw stuk techniek. Ik wil zorgen dat ze blijven werken, nu niet meer als watervoorziening voor de bevolking, maar bijvoorbeeld voor toeristen op de fiets. Die kunnen hier hun bidon gratis vullen. Beter dan al die plastic flesjes!”
DOOR KEES VAN KEMENADE
Ambacht in metaal In Oirschot stond zo’n fraaie pomp met een bolvorm als merkteken er bovenop. “Totdat er een vrachtwagen tegenaan reed en er alleen nog maar stukken over bleven. De leverancier in Den Haag was al lang verdwenen, maar de plaatselijke bank kwam de gemeente te hulp. Er werd met de bewaard gebleven delen een nieuwe gietmal gemaakt en daarmee werden nieuwe pompen gegoten naar model van De Prins van Oranje.”
“Schoon drinkwater is een eerste levensbehoefte! En het was altijd de zorg van de overheid om daarvoor te zorgen. Met openbare putten en later waterpompen, zoals hier deze, een replica van model nummer 16 van IJzergieterij De Prins van Oranje, op de Vrijthof in Hilvarenbeek. Ik heb hem in 1984 geplaatst, toen een geschenk van de plaatselijke bank.” Dat vertelt Nico van Eeten die in Middelbeers een werkplaats heeft om gemeenten in Nederland en
GEHEURD ONDER DE LENDENBÔÔM ”As dees Kabinet mar nie te veul lèèke in de kast hee....!”
België te helpen hún pomp weer bruikbaar te maken. Hij doet dat met gepensioneerde vaklieden die geen afscheid willen nemen van hun ambacht in de metaal. “Vroeger pompten ze grondwater op, maar dat kan nu niet meer. Het water kort onder het oppervlak is zo vervuild met chemicaliën dat de volksgezondheid het niet meer toestaat. Ik voorzie ze nu met een sensor die, als je de zwengel aanraakt, je vers water geeft, maar via het drinkwaternet. En dat is gegarandeerd goed. Deze hier in Hilvarenbeek heeft een schakelaar, als je de zwengel beweegt, dan geeft hij water.” Van put naar pomp Maar hoe komt iemand nu in deze nichemarkt terecht? Natuurlijk, je moet interesse hebben in techniek en dan zeker de geschiedenis daarvan. “Ik ben heel erg geïnteresseerd in industriële archeologie. De ontwikkeling van de nijverheid en dan vooral alles wat van metaal wordt gemaakt. Pompen zijn daar een mooi voorbeeld van. Een zuiger in een cilinder met twee kleppen, dat is allemaal heel simpel, maar zeer effectief. Open putten hadden een groot nadeel. Er kwam blad en soms zelfs afval in terecht en toen bedrijven als De Prins van Oranje in de negentiende eeuw tegen concurrerende prijzen waterpompen gingen aanbieden, werden ze al snel overk-
“Ook al klinkt het simpel, er was heel wat studie nodig in de archieven en bij musea om dat voor elkaar te krijgen. Wat ook hielp was dat er in Nuenen nog een origineel exemplaar uit 1876 staat. Op de Markt van Oirschot staan er nu twee bij De Zwaan en het Raadhuis. Hilvarenbeek kreeg het aanbod ook en zij zeiden meteen ja. Ik ben in bezit van die mal en kan dus nog steeds pompen maken. Alleen, het ambacht van ijzergieter is nagenoeg uitgestorven in ons land. Dat moet dan wel elders uitbesteden. Inmiddels heb ik mijn werkterrein uitgebreid naar meer zaken met de historische techniek rondom water. Oude fonteinen bijvoorbeeld. Eigenlijk moet ieder marktplein wel zo’n mooie waterpomp hebben en dan een die je ook echt kunt gebruiken.”
Na het aanbellen vertoont Rinus zich in de hal, bedrijvig op zoek naar de sleutels van de voordeur. Bezoek verwachtte hij niet. Toch vond hij het wel een beetje vreemd dat zijn twee dochters er waren. Rinus had het niet in de gaten, ook niet toen er speciaal werd gevraagd ‘waarom denk je dat wij hier zijn?’. Uiteraard moest het geheim worden prijs gegeven, waarna Rinus toch even naar zijn dochters moest kijken. “Maar” zegt Rinus, “ik ben er niet op gekleed. Ik heb mijn oude kleren nog aan.” En klompen. Ja Rinus, dan moet het zo maar. Het moment voor het officiële gedeelte was daar. Rinus kreeg een mooie oorkonde namens de vereniging en een bondsspeld met drie briljanten, vergezeld van een mooie bos bloemen. Namens de vereniging speldde voorzitter Ad Timmermans hem de bondsspeld op, waarbij ook stil werd gestaan bij het gemis van Sien, de vrouw van Rinus die slechts enkele weken daarvoor was overleden. Zij had het vanzelfsprekend graag bijgewoond. Hoe het begon Rinus begint te vertellen. In die tijd werd je niet zomaar lid. Een jeugdorkest was er niet. Dus een tijd van oefenen en repeteren ving aan. Bijna elke zondag was het na de laatste mis oefenen bij een leermeester. Vaak in de keuken. Onder toezicht van deegrollen en pollepels deed hij natuurlijk erg zijn best. Al na één jaar mocht hij als lid toetreden tot de Harmonie. Het is dan begin 1952 en Rinus ging als bugelist muziek maken. Dat was toen al een unicum; de meeste aspirantleden deden er langer over. Later werd de bugel ingewisseld voor een klarinet en ook nog voor een hoorn. Al snel bleek dat de Harmonie meer was dan enkel muziek maken, met een overijverige dirigent (toen heette dat directeur) en een nog fanatiekere voorzitter. Het was een echte vriendengroep, die ook buiten het verenigingsle-
ven met elkaar omging. Rinus zit inmiddels op zijn praatstoel en de pretoogjes beginnen te glinsteren. Zeker als het gaat over het uithalen van streken als er iemand ging trouwen. Met het pré-echtelijke bed als lijdend voorwerp. En als dat niet lukte dan moest er in ieder geval wel gedronken worden. Boerenkapel In die tijd werd er ook een Boerenkapel opgericht met optredens in binnen- en buitenland, waaronder ook carnaval. Dit was financieel lucratief. Rinus praat voluit over de uitstapjes naar Ettelscheid in Duitsland. Omdat
er niemand Duits kon spreken, was Rinus de muzikale leider. De muzikanten werden toen ondergebracht in gastgezinnen. Dit zou vandaag de dag niet meer kunnen. Rinus denkt met plezier terug aan die momenten. Zeker toen het ging over de volgorde van eerst cafébezoek en daarna naar de kerk. Een combinatie van blazen en nijpen. Hoe nu verder? Op de vraag ‘hoe nu verder?’ ligt het antwoord snel klaar. Door de zorg voor Sien en haar overlijden lag de aandacht een behoorlijke tijd vanzelfsprekend niet bij de Harmonie. Maar Rinus is er duidelijk over: “Mijn hart ligt bij de Harmonie. Dus ik kom weer musiceren”. En zolang het goed gaat, waarom ook niet. Het is fantastisch om te ervaren dat iemand met een dergelijke muzikale staat van dienst nog steeds zo gedreven is. Rinus is een verenigingsmens ten top.
Aanbiedingen geldig van 13 t/m 18 januari 2022
Biks grof nu 2 voor
€
5,50
Rozijnenbrood (half)
nu €
Ski-gebakje nu €
Diessenseweg 22 - Hilvarenbeek Tel.: 013-505 1264 www.bakkerwillemse.nl
2,25 2,25