Το Ηρώον του Αγώνος

1821 - 2021 200 χρόνια μετά την Επανάσταση

200

Το Ηρώον του Αγώνος

1ο Δημοτικό Σχολείο Σουφλίου Μάρτιος 2021

Πρόλογος

Κάθε χρόνο στις 25 Μαρτίου τιμούμε και γιορτάζουμε τον ξεσηκωμό των υπόδουλων Ελλήνων κατά του Τούρκου δυνάστη για ελευθερία και αυτοδιάθεση. Εκ των πραγμάτων είναι η πιο σημαντική ημερομηνία στην ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας, ως αφετηρία της εθνικής παλιγγενεσίας. Η επέτειος να γιορτάζουμε τον εθνικό ξεσηκωμό στις 25 Μαρτίου καθιερώθηκε στις 15 Μαρτίου 1838 από τον βασιλιά Όθωνα, προκειμένου να συνδεθεί με το εκκλησιαστικό γεγονός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Ήταν και επιθυμία του Αλέξανδρου Υψηλάντη και της Φιλικής Εταιρείας να συνδεθεί η έναρξη της επανάστασης με μια μεγάλη εκκλησιαστική εορτή για να τονωθεί το φρόνημα των υπόδουλων Ελλήνων. Στην πραγματικότητα, η Επανάσταση δεν ξεκίνησε στις 25 Μαρτίου 1821, αλλά λίγες μέρες νωρίτερα στην Πελοπόννησο, μία περιοχή με συμπαγείς ελληνικούς πληθυσμούς και μικρή στρατιωτική παρουσία των Τούρκων. Τους σημαντικότερους πρωταγωνιστές της θα γνωρίσουμε στην παρουσίαση που ακολουθεί…

2

Περιεχόμενα

Πρόλογος

………………………………………………………………………………..……………………………….…… 2

Ρήγας Φεραίος …….………………………………………………………………………….…………………..………….. 4 Αλέξανδρος Υψηλάντης ……………………………………………………………………………………………..……. 5 Δημήτριος Υψηλάντης ……………………………………………..………………………………………………..……. 6 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ……………………………………………………………………..………………………… 7 Αθανάσιος Διάκος ……………………………………………………………………....…………………………………. 8 Οδυσσέας Ανδρούτσος ………………………………………………………………………………….………….…….. 9 Μάρκος Μπότσαρης ……………………………..……………………………………………………………….……… 10 Γεώργιος Καραϊσκάκης ……………………………………………………………………………….....………..……. 11 Γρηγόριος Δικαίος (Παπαφλέσσας) ………………………………………………..………………………….…. 12 Νικήτας Σταμετελόπουλος …………………………………………………………………………….………………. 13 Ιωάννης Μακρυγιάννης ………………………………………….…………………………………………………….…14 Κωνσταντίνος Κανάρης …………………………………………..……………………………………………………….15 Ανδρέας Μιαούλης …………………………………………………….………………………………………..……….. 16 Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα ………………………………………………………………………….……………….. 17 Μαντώ Μαυρογένους ………………………………………………………………………………….……………….. 18

Πηγές: Ιστορία των Νεότερων Χρόνων ΣΤ΄ Δημοτικού ΟΕΔΒ & Βικιπαίδεια

3

Ρήγας Βελεστινλής ή Φεραίος

Ο Ρήγας Βελεστινλής ή Ρήγας Φεραίος θεωρείται εθνομάρτυρας

και

πρόδρομος

της

Ελληνικής

Επανάστασης του 1821. Ο ίδιος υπέγραφε ως «Ρήγας Βελεστινλής» ή «Ρήγας ο Θεσσαλός» και ουδέποτε «Φεραίος», κάτι που ίσως να είναι δημιούργημα μεταγενέστερων λογίων. Το πραγματικό του όνομα ήταν Αντώνιος Κυριαζής. Γεννήθηκε στο Βελεστίνο, τις αρχαίες Φερές, το 1757, από εύπορη οικογένεια. Από τη νεανική του ζωή τα μόνα γνωστά είναι ότι ο πατέρας του ονομαζόταν Γεώργιος Κυριαζής, ενώ η μητέρα του ονομαζόταν Μαρία και φέρεται πως είχε μία αδελφή, την Ασήμω. Επηρεασμένος από τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, πίστεψε βαθιά στην ανάγκη της επαφής των Ελλήνων με τις νέες ιδέες που σάρωναν την Ευρώπη και αυτό τον ώθησε στη συγγραφή ή μετάφραση βιβλίων σε δημώδη γλώσσα και τη σύνταξη της «Χάρτας», ενός μνημειώδους για την εποχή του χάρτη, διαστάσεων 2,07 x 2,07 μ, που αποτελείτο από επί μέρους τμήματα. Η εκτύπωση της «Χάρτας» και του Θούριου έγινε στη Βιέννη. Ὡς πότε παλικάρια νὰ ζοῦμεν στὰ στενά, Μονάχοι σὰ λιοντάρια, σταὶς ράχαις στὰ βουνά; Σπηλιαὶς νὰ κατοικοῦμεν, νὰ βλέπωμεν κλαδιά, Νὰ φεύγωμ΄ ἀπ΄ τὸν Κόσμον, γιὰ τὴν πικρὴ σκλαβιά. Νὰ χάνωμεν ἀδέλφια, Πατρίδα, καὶ Γονεῖς, Τοὺς φίλους, τὰ παιδιά μας, κι΄ ὅλους τοὺς συγγενεῖς. Καλλιῶναι μίας ὥρας ἐλεύθερη ζωή, Παρὰ σαράντα χρόνοι σκλαβιά, καὶ φυλακή. Για την επαναστατική του δράση συνελήφθη στην Τεργέστη. Κατόπιν οδηγήθηκε στη Βιέννη και μετά παραδόθηκε στους Τούρκους του Βελιγραδίου όπου και φυλακίστηκε στον Πύργο Νεμπόισα, παραποτάμιο φρούριο του Βελιγραδίου. Εκεί, ύστερα από συνεχή βασανιστήρια, στις 24 Ιουνίου του 1798, στραγγαλίστηκε και το σώμα του ρίχτηκε στον ποταμό Δούναβη.

4

Αλέξανδρος Υψηλάντης

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης γεννήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου του 1792 στην Κωνσταντινούπολη και ήταν γιος του Κωνσταντίνου Υψηλάντη, Ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας και γόνου εύπορης και ισχυρής Φαναριώτικης οικογένειας με καταγωγή από την Τραπεζούντα,

η

οποία

εγκαταστάθηκε

στην

Κωνσταντινούπολη το 1655. Με χαρακτήρα ευγενή, ενθουσιώδη και ονειροπόλο, είχε βάλει μεγάλο σκοπό στη ζωή του την απελευθέρωση του Ελληνικού Έθνους, σε σημείο που τη χαρακτήρισε ως υπόθεση του Χριστιανισμού και του ανθρωπισμού γενικότερα. Αποδέχτηκε και ανάλαβε την αρχηγία τη Φιλικής Εταιρίας την οποία αναδιοργάνωσε πολύ προσεκτικά και υπεύθυνα εντός και εκτός των Ελληνικών συνόρων. Ο αδερφός του Νικόλαος Υψηλάντης οργάνωσε τον εθελοντικό στρατό για την Ελληνική Επανάσταση και παρουσίασαν την πρώτη Ελληνική σημαία η οποία είχε 3 χρώματα το άσπρο, το μαύρο και το κόκκινο. Ο ίδιος έκρινε ότι η Επανάσταση θα άρχιζε από την Πελοπόννησο γιατί οι περιστάσεις ήταν οι πλέον βολικές, εξέδωσε την Επαναστατική προκήρυξη (Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος) και ύψωσε την σημαία της Επανάστασης στις παραδουνάβιες ηγεμονίες. Εθελοντές κατέφθασαν από όλη την Ευρώπη για να καταταχθούν στο στρατιωτικό σώμα που δημιούργησε καθώς επίσης συγκρότησε τον Ιερό Λόχο που αποτελούνταν από 500 σπουδαστές. Ύψωσε στις 17 Μάρτιου τη σημαία στο Βουκουρέστι. Ο στρατός όμως καταστράφηκε στη μάχη του Δραγατσανίου στις 7 Ιουνίου του 1821, λόγω της άρνησης του ηγέτη των Βλάχων Θεόδωρου Βλαδιμιρέσκου να τον βοηθήσει οικονομικά και στρατιωτικά και λόγω του αφορισμού του από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ ο οποίος πιέστηκε να το κάνει από την Υψηλή Πύλη, διότι διαφορετικά θα προχωρούσαν σε σφαγές των Χριστιανών. Ο Υψηλάντης φυλακίστηκε από τους Αυστριακούς, αλλά ελευθερώθηκε, λόγω της κλονισμένης του υγείας. Πέθανε στις 31 Ιανουαρίου του 1828, σε συνθήκες μεγάλης φτώχιας και μιζέριας στη Βιέννη.

5

Δημήτριος Υψηλάντης

Ο Δημήτριος Υψηλάντης ήταν Έλληνας στρατιωτικός, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και πολιτικός. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1793 και

ήταν

δεύτερος

γιος

του

ηγεμόνα

της

Μολδοβλαχίας Κωνσταντίνου Υψηλάντη και της δεύτερης

συζύγου

του

Ελισάβετ

Βακαρέσκου.

Αδελφός του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Στάλθηκε στη Γαλλία για να σπουδάσει σε στρατιωτικές σχολές και στη συνέχεια κατατάχθηκε στην αυτοκρατορική φρουρά του Τσάρου στην Πετρούπολη, φτάνοντας έως τον βαθμό του λοχαγού. Το 1818 μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία. Η περιπετειώδης κάθοδός του στην Ελλάδα ολοκληρώθηκε στα τέλη του Ιουνίου 1821, όπου αποβιβάστηκε στην Ύδρα με το όνομα Αθανάσιος Στοστοπόπουλος. Μαζί του είχε τη σημαία της Φιλικής με τον φοίνικα και τις λέξεις «Ελευθερία ή Θάνατος», τα πληρεξούσια του αδελφού του με τα οποία διοριζόταν «Πληρεξούσιος του Γενικού Επιτρόπου της Αρχής». Οι οπλαρχηγοί τον αναγνώρισαν ως αρχιστράτηγο, ζητώντας του να αναλάβει γενικός διοικητής της πολιορκίας της Τριπολιτσάς, όπως και έγινε. Ξεχώρισε στη μάχη των Μύλων (κοντά στο Άργος), όπου διορίστηκε αρχηγός των ελληνικών δυνάμεων και χάρη στη γενναιότητά του απέκρουσε τον Ιμπραήμ. Λειτουργούσε πάντα κατευναστικά μεταξύ των αντιμαχομένων στον Εμφύλιο, ενώ προέβη σε πρωτοβουλίες σχετικές με τη συγκρότηση Εθνικής Συνέλευσης. Με την έλευση του Ιωάννη Καποδίστρια, ο Υψηλάντης διορίστηκε στρατάρχης του Στρατού και ανέλαβε την οργάνωσή του και τη μετατροπή του σε τακτικό στρατό με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα. O Κυβερνήτης τού ανέθεσε την αρχηγία του στρατού της Ανατολικής Ελλάδας. Τον Οκτώβριο του 1828, ως στρατάρχης Δημήτρης Υψηλάντης, επικεφαλής των έξι χιλιαρχιών που είχαν συγκροτηθεί, πραγματοποίησε νικηφόρες επιχειρήσεις κατά των Τούρκων στην Βοιωτία και διατήρησε την περιοχή υπό ελληνικό έλεγχο. Στις 12 Σεπτεμβρίου 1829, διηύθυνε την τελευταία μάχη του Αγώνα στην Πέτρα της Βοιωτίας. Μικρόσωμος και φιλάσθενος, απεβίωσε νέος στο Ναύπλιο τον Αύγουστο του 1832.

6

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, με το το προσωνύμιο Γέρος του Μοριά, ήταν γιος του Κωνσταντίνου Κολοκοτρώνη. Γεννήθηκε στο Ραμοβούνι. Σε ηλικία δέκα χρονών έμεινε ορφανός από πατέρα, γιατί τον σκότωσαν οι Τούρκοι. Από μικρός έγινε κλέφτης. Οι Τούρκοι τον κυνήγησαν επίμονα και γι’ αυτό αναγκάστηκε να φύγει στη Ζάκυνθο και υπηρέτησε στον αγγλικό στρατό. Στη Ζάκυνθο μυήθηκε στα μυστικά της Φιλικής Εταιρείας και έγινε Φιλικός.

Τον

Πελοπόννησο.

Ιανουάριο Η

είδηση

του της

1821

γύρισε

στην

επιστροφής

του

αναπτέρωσε το φρόνημα των Ελλήνων και τάραξε τους Τούρκους. Βρέθηκε στην Καλαμάτα κατά την αναίμακτη κατάληψη της πόλης στις 23 Μαρτίου 1821 υπό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και την πομπώδη δοξολογία. Πρωταγωνίστησε σε πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις του Αγώνα, όπως στη νίκη στο Βαλτέτσι (13 Μαΐου 1821), στην άλωση της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821), στην καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη στα Δερβενάκια (26 Ιουλίου 1822), όπου διέσωσε τον Αγώνα στην Πελοπόννησο, αφού πρυτάνευσαν η ευφυΐα και η τόλμη του στρατηγικού του νου. Οι επιτυχίες αυτές τον ανέδειξαν σε αρχιστράτηγο της Πελοποννήσου. Στη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου, πολλές φορές προσπάθησε να αμβλύνει τις αντιθέσεις ανάμεσα στους αντιπάλους, αλλά παρόλα αυτά δεν απέφυγε τη ρήξη. Μετά από ένοπλες συγκρούσεις, ο ίδιος και ο γιος του συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν στο Ναύπλιο. Όταν η Σφακτηρία και το Ναβαρίνο έπεσαν στα χέρια των Αιγυπτίων ο Κολοκοτρώνης αποφυλακίστηκε για να αντιμετωπίσει τον Ιμπραήμ μαζί με τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Ο Κολοκοτρώνης είχε όλα τα χαρίσματα του καλού αρχηγού. Είχε σώμα εύρωστο και παράστημα επιβλητικό. Το βλέμμα του ήταν ζωηρό και αστραποβόλο και η βροντερή φωνή του έδινε θάρρος στους συμπολεμιστές του και σκόρπιζε το φόβο και τον τρόμο στον εχθρό. Διακρίνονταν ακόμα για την ανδρεία του, την ευφυΐα, τη στρατιωτική ικανότητα, την τόλμη και τη σωφροσύνη του. Είχε ακόμα μεγάλη πίστη στον Θεό κι εμπιστοσύνη στο μέλλον του Έθνους. Συνήθιζε να λέει: «Ο

Θεός έχει υπογράψει την ελευθερία των

Ελλήνων και δεν είναι δυνατό να πάρει την υπογραφή του πίσω». Οι συμπολεμιστές του τον σέβονταν και τον αγαπούσαν σαν πατέρα τους. Μετά θάνατον (4 Φεβρουαρίου 1843, Αθήνα) τιμήθηκε από την Ελληνική Πολιτεία με τον βαθμό του Στρατάρχη.

7

Αθανάσιος Διάκος

Ο Αθανάσιος Διάκος, ήταν ένας από τους Έλληνες

πρωταγωνιστές

οπλαρχηγούς

του

πρώτου

ήρωες

–

έτους

της

Επανάστασης του 1821 που έδρασε στη

Στερεά Ελλάδα. Γεννήθηκε κατ’ άλλους στην Αρτοτίνα Φωκίδας το 1788 και κατ’ άλλους στην Άνω Μουσουνίτσα Φωκίδος.

Σύμφωνα με μια εκδοχή, το πραγματικό του όνομα ήταν Αθανάσιος Γραμματικός ή κατά άλλους Αθανάσιος Μασσαβέτας. Αρχικά κλέφτης υπό την εξουσία διαφόρων καπετάνιων της Ρούμελης, διακρίνεται σε διάφορες συγκρούσεις με τους Τούρκους. Όταν ο Ανδρούτσος έγινε καπετάνιος μιας μονάδας αρματολών στη Λιβαδειά, ο Διάκος ήταν για ένα χρόνο πρωτοπαλίκαρο του. Στα χρόνια που ακολουθούν και που καταλήγουν στην Επανάσταση του 1821, ο Διάκος είχε φτιάξει τη δική του ομάδα κλεφτών και όπως πολλοί άλλοι καπετάνιοι κλεφτών και αρματολών γίνεται μέλος της Φιλικής Εταιρίας. Τον Απρίλιο του 1821 σε συνεργασία με άλλους οπλαρχηγούς κατέλαβε το φρούριο της Λιβαδειάς και χρησιμοποιώντας το ως ορμητήριο, έδωσε πολλές νικηφόρες μάχες. Κατέλαβε την γέφυρα της Αλαμάνας και στις 23 Απριλίου 1821 έδωσε μάχη με τα στρατεύματα του Ομέρ Βρυώνη. Στη μάχη αυτή συνελήφθη και αφού μεταφέρθηκε στη Λαμία δολοφονήθηκε με ανασκολοπισμό (λογοτεχνικά αναφέρεται ότι "σουβλίστηκε") από τους Τούρκους στις 24 Απριλίου 1821.Ο Ελληνικός Στρατός του απένειμε τιμητικά τον βαθμό του Στρατηγού. Ο θρύλος του καταγράφηκε και σε δημοτικά τραγούδια. "Πάτε κι εσείς κ΄ η πίστις σας μουρτάτες να χαθείτε. Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θέλ΄ αποθάνω.... "Για δες καιρό που διάλεξε ο χάρος να με πάρει τώρα π΄ ανθίζουν τα κλαδιά και βγάζ΄ η γη χορτάρι".

8

Οδυσσέας Ανδρούτσος

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, γεννημένος ως Οδυσσέας Βερούσης ή κατά άλλους Οδυσσέας Μουτσανάς στην Ιθάκη το 1788, ήταν επιφανής αγωνιστής οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Έμεινε ορφανός σε ηλικία 8 ετών. Το έτος 1806 ο Αλή Πασάς Τεπελενλής, ενθυμούμενος την προσωπική φιλία που είχε ο ίδιος με τον εκλιπόντα πατέρα του Οδυσσέα Ανδρούτσου, τον αναζήτησε και τον πήρε στην αυλή του στα Ιωάννινα. Δεκαπενταετής κατατάχτηκε από τον Αλή Πασά στην προσωπική σωματοφυλακή του και σύντομα κατάφερε να γίνει αρχηγός της προσωπικής φρουράς του. Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Πολέμησε μέχρι το 1820 για λογαριασμό του Αλή Πασά και στη συνέχεια, λίγο πριν τον τραγικό θάνατο του, και σε συνεννόηση με αυτόν, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος ανεξαρτητοποιήθηκε και άρχισε ένα τρίχρονο αγώνα εναντίον των Οθωμανών. Το αποκορύφωμα των μαχών του Ανδρούτσου ήταν η ηρωική Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς (8 Μαΐου 1821). Με λίγους Έλληνες οχυρώθηκε μέσα στο χάνι αντιμετώπισε επιτυχώς πολλαπλάσιο στράτευμα από Οθωμανούς υπό τον Ομέρ Βρυώνη. Ύστερα από την απόκρουση των Τούρκων ο Βρυώνης έδωσε διαταγή να φέρουν κανόνια με σκοπό να γκρεμίσει το χάνι, αλλά ο Ανδρούτσος και οι συναγωνιστές του κατάφεραν να αποδράσουν μέσα στη νύχτα με ελάχιστες απώλειες. Στη μάχη αυτή, η στρατηγική ιδιοφυΐα του Ανδρούτσου θριάμβευσε. Έτσι δικαιωματικά κατέλαβε τη θέση του αρχηγού των όπλων της Βοιωτίας, και ουσιαστικά αυτός επηρέασε την τύχη της επαναστάσεως στην Ανατολική Στερεά, κατά τα επόμενα έτη. Την άνοιξη του 1822 κατηγορήθηκε από τον Ιωάννη Κωλέττη για συνεργασία με τον εχθρό, με αποτέλεσμα να παραιτηθεί από το αξίωμα. Καταδιώχθηκε και συνεθλίβη κατά τις εμφύλιες διαμάχες που ακολούθησαν. Η οργή των τοπικών κοτζαμπάσηδων, οι οποίοι τον μισούσαν γιατί ήταν λαοπρόβλητος ηγέτης και είχε επιχειρήσει επανειλημμένα να περιορίσει τη δύναμή τους, οδήγησε στην δολοφονία ενός από τους μεγαλύτερους αγωνιστές της Επανάστασης. Στις 27 Αυγούστου 1822 η γερουσία του Αρείου Πάγου του αναθέτει τη Διοίκηση της Αθήνας και εισέρχεται θριαμβευτής Φρούραρχος στην Ακρόπολη, συνοδευόμενος από τον Ιωάννη Μακρυγιάννη, τον Ιωάννη Γκούρα, τον Ιωάννη Μαμούρη, τον Κατσικογιάννη και τριακόσιους ένοπλους επαναστάτες. Η υποδοχή του λαού των Αθηνών ήταν αποθεωτική. Στην Αθήνα γνώρισε πολλούς ξένους Φιλέλληνες. Στις 5 Ιουνίου 1825, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, φυλακισμένος από ψευδείς κατηγορίες στην Ακρόπολη, βασανίστηκε και σκοτώθηκε.

9

Μάρκος Μπότσαρης

Ο Μάρκος Μπότσαρης γεννήθηκε στο Σούλι Θεσπρωτίας το1790. Ήταν Έλληνας οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και καπετάνιος των Σουλιωτών. Ήταν ο δεύτερος γιος του Κίτσου Μπότσαρη, που ήταν από τις επιφανέστερες μορφές της περιοχής του Σουλίου στην Ήπειρο. Ύστερα από την πτώση του Σουλίου, πήγε στην Κέρκυρα μαζί και με άλλους Σουλιώτες όπου κατατάχτηκε ως υπαξιωματικός στο σώμα των Ηπειρωτών και Σουλιωτών που συγκρότησαν οι Γάλλοι. Το 1815 ο Αλή Πασάς τον διόρισε αρματολό. Διακρίθηκε σε μάχες στην Ήπειρο, αγωνιζόμενος είτε στο πλευρό των σουλτανικών δυνάμεων εναντίον του τυράννου της Ηπείρου, του Αλή Πασά, είτε εναντίον των στρατευμάτων του Σουλτάνου και στο πλευρό του Αλή Πασά, με αντάλλαγμα τον επαναπατρισμό των Σουλιωτών στην ιδιαίτερη πατρίδα τους. Όταν ξέσπασε η Επανάσταση, νίκησε τους Τούρκους στη Βογόρτσα και στα Δερβίζιανα, όπου εξόντωσε ένα ισχυρό μισθοφορικό σώμα. Έλαβε μέρος στην εκστρατεία του Μαυροκορδάτου στην Ήπειρο η οποία απέτυχε ολοσχερώς στις μάχες της Πλάκας και του Πέτα (4 Ιουλίου 1822). Βρέθηκε μεταξύ των υπερασπιστών του Μεσολογγίου στην πρώτη του πολιορκία στα τέλη του 1822, όπου παρέσυρε τους Τούρκους σε πλαστές συνομιλίες (τις λεγόμενες "καπάκια") και έδωσε χρόνο στους πολιορκημένους να ενισχύσουν τις οχυρώσεις. Με παρέμβαση του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου του έδωσαν τον τίτλο του στρατηγού της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας. Μάλιστα το γεγονός αυτό προκάλεσε την αντιζηλία των άλλων οπλαρχηγών κάτι το οποίο εξόργισε τον Μπότσαρη, ο οποίος μπροστά τους έσκισε το χαρτί του διορισμού, αποδεικνύοντας μεγαλόπρεπα την ανιδιοτέλειά του και την αγάπη του για την πατρίδα. Τη νύχτα της 8ης - 9ης Αυγούστου 1823, μαζί με τον Κίτσο Τζαβέλα και άλλους 450 Σουλιώτες, επιτέθηκε κατά της εμπροσθοφυλακής των Τουρκαλβανών, που είχαν στρατοπεδεύσει στο Κεφαλόβρυσο του Καρπενησίου. Στη μάχη που έμεινε γνωστή ως Μάχη του Κεφαλόβρυσου τραυματίστηκε ελαφρά, αλλά συνέχισε να πολεμάει, ώσπου μια εχθρική σφαίρα έπληξε το μάτι. Νεκρός μεταφέρθηκε στο Μεσολόγγι με θριαμβική πομπή, καλυμμένος με γαλάζια χλαμύδα, όπου και ετάφη. Ο Μάρκος Μπότσαρης έμεινε στην ιστορία για την ανδρεία του και τη σημαντική συμβολή του στον Αγώνα για την ανεξαρτησία των Ελλήνων και δίκαια θεωρείται μεγάλος εθνικός ήρωας. Για τις συνολικές του υπηρεσίες και τη μεγάλη συνεισφορά του στον αγώνα, μετά θάνατον έλαβε τιμητικά τον στρατιωτικό βαθμό του Στρατηγού.

10

Γεώργιος Καραϊσκάκης

Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης ή Καραΐσκος, “ο γιος της Καλογριάς”, ήταν Έλληνας επαναστάτης ο οποίος αρχικά υπήρξε κλέφτης και μετέπειτα σπουδαίος αρματολός

και

στρατάρχης

της

Ελληνικής

Επανάστασης του 1821. Το επίθετό του είναι χαϊδευτικό υποκοριστικό του Καραΐσκος, που έφερε ο πατέρας του ήρωα, Δημήτριος Ίσκος ή Καραΐσκος, Καράς επειδή ήταν μελαμψός. Πρόκειται για σύνθετη λέξη από το τουρκικό kara (μαύρος) και το παλαιότερο οικογενειακό όνομα Ίσκος. Γεννήθηκε το 1782 στη Σκουληκαριά Άρτας ή Μαυρομμάτι Καρδίτσας και ήταν νόθος γιος της Ζωής Διμισκή ή Ντιμισκή. Τα παιδικά του χρόνια ήταν δύσκολα επειδή αναγκάστηκε να ζει μόνος χωρίς την υποστήριξη των γονέων του. Ήταν φιλόνικος, βλάσφημος και βωμολόχος, χαρακτηριστικά που απέκτησε από αυτά τα δύσκολα παιδικά του χρόνια. Η πιο σκοτεινή περίοδος της ιστορίας του θεωρείται η παραμονή του στην αυλή του Αλή Πασά, μέχρι που λιποτάκτησε και πήγε στον Κατσαντώνη. Με το ξέσπασμα της Επανάστασης έγινε καπετάνιος των Αγράφων. Μετά από νικηφόρες μάχες αναγκάσθηκε να εγκαταλείψει τα Άγραφα και να μεταβεί στην Ιθάκη προκειμένου να συναντήσει έμπειρους γιατρούς για την αντιμετώπιση της φυματίωσης από την οποία έπασχε. Επέστρεψε από την Ιθάκη στο Μεσολόγγι και ζήτησε επίμονα να διορισθεί αρχηγός των ελληνικών πλέον όπλων της επαρχίας των Αγράφων. Αλλά ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος δεν δέχθηκε. Μάλιστα, κατηγόρησε τον Καραϊσκάκη είχε στείλει επιστολή στον Ομέρ Βρυώνη με την υπόσχεση να του παραδώσει το Μεσολόγγι και το Αιτωλικό. Η επιτροπή που συστήθηκε τον έκρινε ένοχο «εσχάτης προδοσίας» άνευ δίκης, στερώντας του όλους τους βαθμούς και τα αξιώματά του, τα οποία η Κυβέρνηση αναγνώρισε ξανά. Αμέσως μετά την αποκατάστασή του ο Καραϊσκάκης διατάχθηκε από την Κυβέρνηση να εκστρατεύσει στην Ανατολική Στερεά. Αργότερα τραυματίστηκε σε μια συμπλοκή, κατά τη μάχη του Φαλήρου και στις 23 Απριλίου 1827 ο Αρχιστράτηγος Γεώργιος Καραϊσκάκης υπέκυψε μέσα στο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου στο Κερατσίνι, ανήμερα της γιορτής του. Η σορός του μεταφέρθηκε στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στη Σαλαμίνα όπου ετάφη και θρηνήθηκε από το πανελλήνιο.

11

Γρηγόριος Δικαίος ή Παπαφλέσσας

Ο Γρηγόριος Δικαίος, περισσότερο γνωστός ως Παπαφλέσσας, ήταν Έλληνας

κληρικός,

πολιτικός

και

οπλαρχηγός

της

Ελληνικής

Επανάστασης του 1821. Γεννήθηκε στην Πολιανή Μεσσηνίας το 1788. Το κοσμικό όνομά του ήταν Γεώργιος Δικαίος του Δημητρίου. Φοίτησε στη Σχολή Δημητσάνας, την οποία δεν την τελείωσε και μόνασε το 1816 στο μοναστήρι της Παναγιάς της Βελανιδιάς στην Καλαμάτα, όπου πήρε το όνομα Γρηγόριος. Εξαιτίας του επαναστατικού χαρακτήρα του, ήλθε σε σύγκρουση με τον επίσκοπο Μονεμβασιάς, έφυγε από τη μονή του και πήγε σε άλλο μοναστήρι, της Ρεκίτσας. Η νέα σύγκρουσή του με Τούρκο αξιωματούχο για τα περιουσιακά της μονής τον παρώθησε να αφήσει την Πελοπόννησο και να περάσει στη Ζάκυνθο, όπου γνώρισε τον Κολοκοτρώνη και αργότερα πήγε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί χειροτονήθηκε αρχιμανδρίτης από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ και γνωρίστηκε με τον Αναγνωσταρά ο οποίος τον μύησε στη Φιλική Εταιρεία στις 21 Ιουνίου 1818. Στα έγγραφα της Εταιρείας υπέγραφε με το όνομα Αρμόδιος. Τέλη Νοεμβρίου του 1820 αγοράζει καράβι από την Κωνσταντινούπολη και αναχωρεί για Πελοπόννησο. Συμμετείχε στις εργασίες της Συνέλευσης της Βοστίτσας, όπου και παρουσίασε τις εντολές του Αλέξανδρου Υψηλάντη σχετικά με την έναρξη της Επανάστασης στο Μοριά. Αντιμετωπίστηκε με επιφύλαξη και προτάθηκε η απόσυρσή του σε μοναστήρι. Ο ίδιος, όμως, απείλησε τους προκρίτους πως θα ξεκινούσε μόνος του την επανάσταση. Στη συνέχεια κινήθηκε στην Γορτυνία και σε άλλες περιοχές της Πελοποννήσου προκειμένου να έλθει σε επαφή με σημαίνοντα πρόσωπα (προύχοντες και οπλαρχηγούς). Συμμετείχε στη Συνέλευση της Επιδαύρου (Δεκέμβριος του 1821) ως πληρεξούσιος και ονομάζεται γερουσιαστής. Τον Ιούνιο του 1822 συμμετείχε σε επιτροπή για την εφαρμογή της συνθήκης παράδοσης του Ναυπλίου. Τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς μαζί με τον Κολοκοτρώνη και άλλους οπλαρχηγούς προσπαθούν να αποκλείσουν τον Δράμαλη στην Κορινθία με την κατάληψη επίκαιρων θέσεων και τη συμμετοχή του στη μάχη του Αγιονορίου. Η Β΄ Εθνοσυνέλευση στο Άστρος της Κυνουρίας τον εκλέγει Υπουργό των Εσωτερικών, θέση στην οποία θα παραμείνει μέχρι τον θάνατό του. Ως Υπουργός των εσωτερικών καθορίζει τις υποχρεώσεις και τα καθήκοντα των πολιτών προς το Έθνος. Σχεδιάζει να αντιμετωπίσει τα στρατεύματα του Ιμπραήμ στο χωριό Δραΐνα της Μεσσηνίας, γιατί ήθελε να παρατηρεί από ψηλά και μακριά τους εχθρούς. Όμως τελικά αποφασίζει να τα αντιμετωπίσει στο Μανιάκι. Στη μάχη στο Μανιάκι στις 20 Μαΐου 1825, βρήκε τον θάνατο προβάλλοντας ηρωική αντίσταση μαζί με τους λίγους άνδρες που του είχαν μείνει.

12

Νικήτας Σταματελόπουλος ή Νικηταράς

Ο Νικήτας Σταματελόπουλος, γνωστότερος ως Νικηταράς. Ήταν Έλληνας οπλαρχηγός και ηγετική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Έμεινε γνωστός και μέσα από το ψευδώνυμό του, ως ο Τουρκοφάγος. Γεννήθηκε το 1787 στο χωριό Μεγάλη Αναστάσοβα (σημερινή Νέδουσα Μεσσηνίας). Το 1816, μετά τη σφαγή του πατέρα του από τους Τούρκους, ακολούθησε τον θείο του Κολοκοτρώνη στα Επτάνησα, όπου εντάχθηκε στα Ρωσικά τάγματα. Ακολούθως υπηρέτησε στον Αγγλικό στρατό με το βαθμό του Πεντηκόνταρχου. Το 1818, στην Καλαμάτα, μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Με την έκρηξη της Επανάστασης, πήρε μέρος στην πρώτη Μάχη που δόθηκε στο Βαλτέτσι της Αρκαδίας στις 24 Απριλίου του 1821 (είχε προηγηθεί μια συμπλοκή στο Λεβίδι). Μετέπειτα, στη Μάχη των Δολιανών, ο Νικηταράς που κρατούσε με 450 άντρες τα Άνω Δολιανά, κατάφερε να αποκρούσει χιλιάδες Τούρκους που επιτίθενται με πυροβολικό. Επειδή έπεσαν πολλοί Τούρκοι από το χέρι του εκείνη την ημέρα, οι άντρες του τον ονόμασαν Τουρκοφάγο. Διακρίθηκε και στις μάχες που ακολούθησαν, όπου συνεργάστηκε με το θείο του, κυρίως δε στην πολιορκία και την άλωση της Τριπολιτσάς, και σε άλλες μάχες στην Στερεά Ελλάδα. Συμμετείχε στην αντιμετώπιση του Δράμαλη στην Πελοπόννησο. Όταν οι Έλληνες κατέστρεψαν τη στρατιά του Δράμαλη στα στενά των Δερβενακίων, ο Νικηταράς μαζί με τους Δημήτριο Υψηλάντη και Παπαφλέσσα, είχε καταλάβει τη χαράδρα γύρω από τον Άγιο Σώστη, απ' όπου θα περνούσαν οι Τούρκοι, προκαλώντας τους μεγάλη καταστροφή. Καθώς ο Δράμαλης υποχωρούσε προς το Άργος, ο Νικηταράς κατέλαβε την οχυρή θέση Αγιονόρι και σκότωσε πολλούς Τούρκους που προσπάθησαν να διαφύγουν μέσω αυτής. Συνετέλεσε στο να υποχωρήσει τελικά ο Δράμαλης, υφιστάμενος πανωλεθρία. Ήταν ένας από τους σημαντικότερους αγωνιστές της Επανάστασης του 1821. Συντηρούσε δικό του σώμα ενόπλων με άνδρες που προέρχονταν από διάφορα μέρη της Ελλάδας. Επί Καποδίστρια και Όθωνα ανήκε στο Κόμμα των Ναπαίων (Ρωσόφιλων). Η Ελληνική Κυβέρνηση, φοβούμενη ότι το ρωσόφιλο Κόμμα επεδίωκε να αντικαταστήσει τον Βασιλιά Όθωνα με κάποιον Ρώσο Πρίγκιπα, συνέλαβε το Νικηταρά το 1839 και τον καταδίκασε, σε ενάμιση χρόνο φυλάκιση, την οποία εξέτισε στις φυλακές της Αίγινας. Όταν αποφυλακίστηκε ο Νικηταράς, η υγεία του ήταν εξασθενημένη από τα βασανιστήρια που υπέστη κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του. Το 1843 του απονεμήθηκε ο βαθμός του υποστράτηγου μαζί με μία πενιχρή σύνταξη. Απεβίωσε στις 25 Σεπτεμβρίου 1849 σε ηλικία 62 ετών.

13

Ιωάννης Μακρυγιάννης

Ο Ιωάννης Τριανταφύλλου, γνωστότερος ως Ιωάννης Μακρυγιάννης ήταν Έλληνας συγγραφέας, πολιτικός, στρατιωτικός και οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Γεννήθηκε το 1797, στον οικισμό Αβορίτη του Κροκυλείου Φωκίδας και το οικογενειακό του όνομα ήταν Τριανταφύλλου. Το 1820 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Τον Αύγουστο του 1821 πήρε μέρος στη Μάχη του Σταυρού στα Τζουμέρκα, στη νικηφόρα μάχη του Πέτα (11 Σεπτεμβρίου 1821) και στην πολιορκία της Άρτας (Νοέμβριος 1821) και την εκπόρθησή της. Έλαβε μέρος στην κατάληψη της Υπάτης. Πολέμησε στην πτώση της Αθήνας σαν απλός στρατιώτης. Ως αναγνώριση των υπηρεσιών του, του προσφέρθηκε το αξίωμα του πολιτάρχη της απελευθερωμένης πόλης. Το 1823 συνεργαζόμενος με το σώμα του Νικηταρά συμμετείχε σε μια σειρά στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Στερεά Ελλάδα. Πολέμησε στους ελληνικούς εμφυλίους πολέμους με την πλευρά του Γεωργίου Κουντουριώτη. Το 1825 υπερασπίστηκε το Νεόκαστρο από τον Ιμπραήμ, έως την πτώση του (6 Μαΐου 1825). Στις 13 Ιουνίου του 1825, μαζί με τον Δημήτριο Υψηλάντη και λίγες εκατοντάδες άντρες, οχυρώθηκε στους Μύλους της Αργολίδας και αντιμετώπισε με μεγάλη επιτυχία τους πολλαπλάσιους άνδρες του Ιμπραήμ. Συμμετείχε επίσης στην Πολιορκία της Ακροπόλεως (1826-27). Στη συνέχεια συνεργάστηκε με τον Καραϊσκάκη ο οποίος προσπαθούσε τότε να διασπάσει τον οθωμανικό κλοιό γύρω από την Ακρόπολη αλλά απέτυχε. Τον Απρίλιο του 1828 ο πεντακοσίαρχος Μακρυγιάννης διορίστηκε από τη διοίκηση του Καποδίστρια Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής δύναμης της Πελοποννήσου και της Σπάρτης. Τον Μάιο του 1830 αντικαταστάθηκε από τον Νικηταρά. Με την άφιξη του Όθωνα, ο Μακρυγιάννης επιθυμεί να εκφράσει τη νομιμοφροσύνη του στον νέο ηγεμόνα υποβάλλοντας μάλιστα υπομνήματα για την αποκατάσταση των αγωνιστών. Στις αρχές του 1840 συμμετείχε στις κινήσεις για την απελευθέρωση της Θεσσαλομακεδονίας και της Κρήτης. Τον Μάρτιο του 1853, δικάζεται σε στρατοδικείο με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας και καταδικάζεται σε θάνατο. Η ποινή του τελικώς μετατράπηκε σε ισόβια και κατόπιν σε δεκαετή κάθειρξη, για να αποφυλακιστεί στις 2 Σεπτεμβρίου 1854. Στις 17 Οκτωβρίου 1862 η προσωρινή κυβέρνηση τον αποκατέστησε στο βαθμό του υποστρατήγου και στις 20 Απριλίου 1864 προβιβάστηκε σε αντιστράτηγο. Πέθανε στις 27 Απριλίου του 1864 στην Αθήνα, αφήνοντας παρακαταθήκη στο Έθνος τα Απομνημονεύματά του (ένα είδος προφορικής αυτοβιογραφίας).

14

Κωνσταντίνος Κανάρης

Ήταν Έλληνας επαναστάτης, σπουδαία μορφή του ναυτικού αγώνα κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και μετέπειτα ναύαρχος και πολιτικός,. Ο ένδοξος πυρπολητής του Αγώνα του 1821, ο Κωνσταντής όπως τον έλεγαν, γεννήθηκε στα Ψαρά το 1793. Ήταν το μικρότερο παιδί του Ψαριανού Δημογέροντα Μιχαήλ Κανάριου, ο οποίος πέθανε νωρίς, κι έτσι έμεινε ορφανός πολύ μικρός. Ο Κωνσταντής έτρεφε πίστη βαθιά στον Θεό και αγάπη θερμή για την πατρίδα. Σαν μεγάλωσε, έγινε ναυτικός. Ως κυβερνήτης πλοίου ταξίδεψε στον Εύξεινο Πόντο και στην Οδησσό. Εκεί έμαθε για το κίνημα της Μολδοβλαχίας. Αμέσως ξεκίνησε, χωρίς να παραλάβει το εμπόρευμα για το οποίο πήγε, και γύρισε στο Αιγαίο, για να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην πατρίδα ως απλός ναύτης. Παντού ο Κανάρης πολέμησε με τόλμη και αυταπάρνηση. Εκείνο όμως που τον δόξασε ήταν το μπουρλότο (το πυρπολικό) και γι’ αυτό είναι γνωστός ως «μπουρλοτιέρης». Με αυτό έκαψε τη ναυαρχίδα του Καρά Αλή, του επικεφαλής του στρατού που έσφαξε τους κατοίκους της Χίου και έκαψε το νησί, ενώ ταυτόχρονα Ανδρέας Πιπίνος, προκάλεσε πολλές ζημιές στην υποναυαρχίδα. Αργότερα έκαψε τη φρεγάτα του Χοσρέφ πασά, που είχε καταστρέψει τα Ψαρά, στη Σάμο και μια κορβέτα κοντά στη Μυτιλήνη. Ανέλαβε να φέρει σε πέρας το παράτολμο εγχείρημα να κάψει τον αιγυπτιακό στόλο στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας. Η προσπάθεια αυτή απέτυχε. Ο Κανάρης ευτύχησε να δει την πατρίδα του ελεύθερη και της πρόσφερε και πάλι τις υπηρεσίες του ως υπουργός και ως πρωθυπουργός της Ελλάδας πέντε φορές σε ένα διάστημα τριάντα τεσσάρων, περίπου, ετών (1844, 1848-49, 1864, 1864-65 και 1877) και για 2 χρόνια και 3 μήνες συνολικά. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα έζησε με τη γυναίκα του Δέσποινα στην Αθήνα στην οδό Κυψέλης 56, όπου και πέθανε το 1877. Στην πλατεία Κανάρη της Κυψέλης υπάρχει μαρμάρινος ανδριάντας του.

15

Ανδρέας Μιαούλης

Ο Ανδρέας Βώκος, γνωστότερος με το ψευδώνυμο Ανδρέας πολιτικός

Μιαούλης και

ήταν

ναύαρχος

Έλληνας που

καραβοκύρης, διαδραμάτισε

πρωταγωνιστικό ρόλο στα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, καθώς και στην μετέπειτα πολιτική ζωή του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Γεννήθηκε στις 20 Μαΐου 1769 στην Ύδρα. Ήταν το δεύτερο παιδί του Υδραίου πλοιοκτήτη και προεστού Δημητρίου

Βώκου.

Ασχολήθηκε

με

τη

ναυτιλία

αποκτώντας σημαντική περιουσία ενώ κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821, αν και ήταν αντίθετος με την εθνική εξέγερση, γιατί πίστευε ότι οι Έλληνες δεν ήταν ακόμη επαρκώς προετοιμασμένοι για να αντιμετωπίσουν τον οθωμανικό στρατό, ανέλαβε την αρχηγία του ελληνικού στόλου συμμετέχοντας με επιτυχία σε πλήθος ναυμαχιών. Αρχικά ανέλαβε την αρχηγία του στόλου της Ύδρας και εν συνεχεία την αρχηγία του ελληνικού στόλου. Υπό την διοίκησή του ο ελληνικός στόλος συμμετείχε νικηφόρα στις ναυμαχίες των Πατρών, των Σπετσών, της Σάμου, του Γέροντα, της Μεθώνης και του κάβο Μπαμπά ενώ ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η συμβολή του στον εφοδιασμό της πόλεως του Μεσολογγίου κατά την πολιορκία της τελευταίας. Το 1827, και με αφορμή την επικείμενη αντικατάστασή του από τον Βρετανό ναύαρχο Κόχραν, υπέβαλε την παραίτησή του από την αρχηγία του στόλου. Με την έλευση του Ιωάννη Καποδίστρια ανέλαβε, για δεύτερη φορά, την αρχηγία του ελληνικού στόλου συνεισφέροντας σημαντικά στην πάταξη της πειρατείας στο Αιγαίο. Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια επιλέχθηκε από τη Βαυαρική αυλή ως ένας από τους τρεις Έλληνες που θα παρέδιδαν το στέμμα και το σχετικό ψήφισμα στον νεαρό τότε Όθωνα μαζί με τους Δημήτριο Πλαπούτα και Κωνσταντίνο Μπότσαρη. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ανέλαβε διάφορα αξιώματα στην οθωνική κυβέρνηση (αρχηγός του ναυτικού διευθυντηρίου, γενικός επιθεωρητής του στόλου, σύμβουλος της επικρατείας). Απεβίωσε στον Πειραιά στις 11 Ιουνίου 1835, και ενταφιάστηκε στη σημερινή Ακτή Μιαούλη.

16

Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα

Η Λασκαρίνα "Μπουμπουλίνα" Πινότση ήταν Ελληνίδα ηρωίδα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Πιθανότατα, υπήρξε η πιο σπουδαία γυναίκα που έλαβε μέρος στην επανάσταση. Μετά θάνατον, έλαβε τιμητικά από την Ελληνική Πολιτεία τον τίτλο της Υποναυάρχου. Πολέμησε ηρωικά το 1821. Γεννήθηκε μέσα στις φυλακές της Κωνσταντινούπολης στις 11 Μαΐου 1771, όταν η μητέρα της Σκεύω επισκέφτηκε τον σύζυγό της, Σταυριανό Πινότση, τον οποίο είχαν φυλακίσει οι Οθωμανοί για τη συμμετοχή του στα Ορλωφικά (1769 - 1770). Την βάφτισε και της έδωσε το όνομά της εκεί ο φυλακισμένος πολέμαρχος της Μάνης, Παναγιώτης Μούρτζινος. Μετά τον θάνατο του Πινότση στη φυλακή, μητέρα και κόρη επέστρεψαν στην 'Υδρα. Μετακόμισαν στις Σπέτσες 4 χρόνια αργότερα, όταν η μητέρα της παντρεύτηκε τον Δημήτριο Λαζάρου Ορλώφ. Η Μπουμπουλίνα παντρεύτηκε δυο φορές, στην ηλικία των 17 με τον Σπετσιώτη Δημήτριο Γιάννουζα και στην ηλικία των 30 ετών με τον Σπετσιώτη πλοιοκτήτη και πλοίαρχο Δημήτριο Μπούμπουλη. Και οι δυο σκοτώθηκαν από Αλγερινούς πειρατές. Της άφησαν, ωστόσο, μια τεράστια περιουσία, την οποία ξόδεψε εξ ολοκλήρου για να αγοράσει καράβια και εξοπλισμό για την Ελληνική Επανάσταση. Όταν ξεκίνησε αυτή, είχε σχηματίσει δικό της εκστρατευτικό σώμα από Σπετσιώτες, τους οποίους αποκαλούσε «γενναία μου παλικάρια». Είχε αναλάβει να αρματώνει, να συντηρεί και να πληρώνει τον στρατό αυτό μόνη της όπως έκανε και με τα πλοία της και τα πληρώματά τους, κάτι που συνεχίστηκε επί σειρά ετών και την έκανε να ξοδέψει πολλά χρήματα για να καταφέρει να περικυκλώσει τα τουρκικά οχυρά, το Ναύπλιο και την Τρίπολη. Έτσι τα δύο πρώτα χρόνια της επανάστασης είχε ξοδέψει όλη της την περιουσία. Σκοτώθηκε σε συμπλοκή στις 22 Μαΐου 1825, κατά τη διάρκεια λογομαχίας μεταξύ της ίδιας και των Κουτσαίων. Οι Ρώσοι μετά τον θάνατό της, της απένειμαν τον τίτλο της «Ναυάρχου», έναν τίτλο, μοναδικό στα παγκόσμια χρονικά για γυναίκα.

17

Μαντώ Μαυρογένους

Η Μαντώ Μαυρογένους ήταν Ελληνίδα αγωνίστρια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Για την συνολική της προσφορά στον αγώνα, τιμήθηκε από την Ελληνική Πολιτεία με τον βαθμό της Αντιστράτηγου. Ήταν

μία

από

τις

πιο

σημαντικές

αγωνίστριες της επανάστασης του 1821 και ήταν πλούσιας οικογενείας. Γεννήθηκε στην Τεργέστη το 1796. Ήταν κόρη του εμπόρου

και

μέλους

της

Φιλικής

Εταιρείας, Νικόλαου Μαυρογένη και της Ζαχαράτης

Χατζή

Μπάτη.

Με

πλοία

εξοπλισμένα με δικά της έξοδα, καταδίωξε διακόσιους Αλγερινούς που λυμαινόταν τις Κυκλάδες και αργότερα πολέμησε στην Κάρυστο, στη Φθιώτιδα και στη Λιβαδειά. Για τον Αγώνα διέθεσε όλη της την περιουσία. Για τη συνολική δραστηριότητά της ο Ιωάννης Καποδίστριας της απένειμε

- τιμή μοναδική σε γυναίκα -

το αξίωμα του επίτιμου

αντιστράτηγου και της παραχώρησε κεντρικό σπίτι στο Ναύπλιο. Επίσης εκτός από τη Γαλλική, μιλούσε άπταιστα την Ιταλική, αλλά και την Τουρκική γλώσσα. Η Μαντώ απηύθυνε έκκληση στις γυναίκες του Παρισιού και του διαφωτισμού στην Ευρώπη ώστε να πάρουν το μέρος των Ελλήνων. Μετακόμισε στο Ναύπλιο το 1823, για να βρίσκεται στον πυρήνα του αγώνα, αφήνοντας την οικογένειά της η οποία περιφρονούταν ακόμα και από τη μητέρα της λόγω των επιλογών της. Την εποχή εκείνη η Μαυρογένους γνώρισε τον Υψηλάντη με τον οποίον και αρραβωνιάστηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα. Σύντομα, έγινε διάσημη σε όλη την Ευρώπη για την ομορφιά και την ανδρεία της. Αλλά τον Μάιο του ίδιου χρόνου, το σπίτι της κάηκε τελείως και η περιουσία εκλάπη. Μετά από αυτό πήγε στην Τρίπολη για να είναι μαζί με τον Υψηλάντη. Ο «επικεφαλής» των αντιπάλων τους στην Ελλάδα ήταν ο Ιωάννης Κωλέττης, ο οποίος ηγήθηκε της επιτυχημένης απόπειρας διάλυσης του αρραβώνα. Όταν ο πόλεμος τελείωσε, ο Ιωάννης Καποδίστριας της απέδωσε τον βαθμό του Αντιστράτηγου επί τιμή και της χορήγησε μια κατοικία στο Ναύπλιο, όπου και μετακόμισε εκεί. Η Μαυρογένους πέθανε στην Πάρο τον Ιούλιο του 1848, μόνη, λησμονημένη και πάμφτωχη, έχοντας ξοδέψει όλη της την περιουσία για τον αγώνα για την ελευθερία.

18

1ο 12/θ Δημοτικό Σχολείο Σουφλίου Κικόνων 15 68400 Σουφλί e-mail:mail@1dim-soufl.evr.sch.gr Σουφλί: Μάρτιος 2021