Secret Magazine - Botimi 8

SEKRETI I NDRYSHIMIT POZITIV

NR. 8 / 15 TETOR 2024

SECRET M A G A Z I N E

KRIJUAR NGA #POWER GATE

SI E MPOSHTA KANCERIN E GJIRIT! SELVIJE KRYEZIU

SECRET MAGAZINE

1

SECRET M A G A Z I N E

IMPRESSUM BOTUES: RAFTI MAGJIK Revista botohet nga stafi i redaksisë: Kryeredaktor: Ekrem A. Kryeziu Dizajn Grafik: Amalthea Dizajn Web Grafik: Era Bosi Marketing: Valineta Bosi E-mail: secretmagazine@gmail.com www.thepowergate.com

Si te vendosim plane dhe qëllime të reja Strategji dhe shembuj të thjeshtë!

1. Krijoni një Plan të Qartë dhe të Arsyeshëm Strategjia: Për të arritur sukses në çdo aspekt, është e domosdoshme të keni një plan të qartë dhe të detajuar. Kjo përfshin përcaktimin e qëllimeve të qarta dhe ndarjen e tyre në hapa të vegjël dhe të matshëm. Plani juaj duhet të jetë i bazuar në realitet dhe të arritshëm.

Si ta zbatoni në praktikë: - Kalendari dhe Aplikacione: Përdorni një kalendar fizik ose një aplikacion për menaxhimin e detyrave si Trello ose Asana për të ndjekur progresin tuaj dhe për të menaxhuar afatet.

- Kontrolli dhe Rishikimi: Caktoni rishikime të rregullta për të vlerësuar progresin dhe për të bërë ndryshime në planin tuaj nëse është e nevojshme.

Afirmime: - “Unë kam një plan të qartë dhe të realizueshëm që do të më ndihmojë të arrij qëllimet e mia.”

- “Çdo hap i vogël që bëj më afrohet më shumë drejt suksesit të madh.”

2. Rishikoni dhe Analizoni Performancën e Kaluar Strategjia: Analizimi i performancës së kaluar është thelbësor për të identifikuar forcën dhe dobësitë tuaja. Kjo do t’ju ndihmojë të kuptoni se cilat strategji kanë funksionuar dhe cilat kanë nevojë për përmirësim.

Klisman Meti Power Gate

2

SECRET MAGAZINE

Nuk ka sëmundje të pashërueshme – ka pacientë të pashërueshëm.

Të dashur lexues, duke pasur parasysh se jemi në muajin e ndërgjegjësimit të parandalimit dhe të luftimit të kancerit të gjirit, ne si shoqëri duhet t’i thërrasim mendjes dhe ta kuptojmë se sëmundjet vijnë te ne vetëm kur e gjejnë derën të hapur dhe kur ne u dorëzohemi atyre.

Sëmundjet shkaktohen kur qelizat nuk kuptohen mes vete. E pse nuk kuptohen? Për shkak të energjisë së paharmonizuar. Kur energjia vjen valë-valë, e paharmonizuar, nga streset, shqetësimet etj., sjellin sëmundjen. Ndërkaq kur energjia është në harmoni, atëherë qelizat merren vesh shumë mirë mes vete dhe sëmundja nuk ekziston. Mjeku i mençur gjendet në trupin tonë dhe për çdo sëmundje trupi e ka mjekun e vet dhe ajo çfarë na duhet neve që ta shporrim çdo lloj sëmundjeje është të kemi komunikim të përhershëm me mjekun tonë të brendshëm.

Sëmundja është mjeshtri ynë dhe do të jetë për gjithë jetën. Ajo shfaqet për të na treguar se çfarë nuk është në rregull me ne dhe për të na detyruar ta zgjidhim problemin.

Ndonjëherë shfaqet pa na paralajmëruar, por gjithmonë në momentin e duhur për të gjithë.

Sëmuremi sepse sillemi në mënyrë jo të natyrshme; sëmundja na detyron ta rishikojmë formën e gabuar të ekzistencës dhe na shoqëron drejt arritjes së ekuilibrit.

Dera nga e cila hyn sëmundja është edhe dera nga e cila duhet të dalë ajo. Komunikimi Trup-Shpirt-Mendje është gardiani më i suksesshëm i shëndetit tonë fizik dhe mental.

Kur mungon ky komunikim, mundësitë e sëmundjeve të depërtojnë kurdo dhe kudo janë shumë të mëdha. Andaj zgjidheni alternativën e parandalimit.

Shërim të shpejtë dhe të suksesshëm motrave dhe nënave tona që janë prekur nga kjo sëmundje!

RAFTI BOTIME

A M A LT H E A SHTËPIA E DIZAJNIT GRAFIK

Me respekt, Ekrem A. Kryeziu Kryeredaktor i “Secret Magazine” SECRET MAGAZINE

3

NUK KA SËMUNDJE TË PASHËRUESHME, KA VETËM PACIENTË TË PASHËRUESHËM

Si e mposhta kancerin e gjirit!

SELVIJE KRYEZIU Isha 40 vjeçe kur, nga një vizitë e zakonshme tek obstetri, kuptova se në pjesën e poshtme të gjirit të majtë ishte formuar një, le të themi, gungë e vogël e cila nuk është se më kishte shkaktuar dhimbje ose se e kisha vërejtur me sy ose prekje. Obstetri më rekomandoi që të bëja disa incizime, në mënyrë që të hiqeshin dyshimet e tij për një tumor në fazë të hershme dhe frika ime për një tumor malinj. Pasi bëra disa incizime të thella dhe analiza, mora dy lajme: një të hidhur dhe një, le të themi për ato rrethana, të gëzuar. I hidhuri ishte se në trupin tim ishte formuar një kancer në madhësinë e një kokrre lajthie dhe i gëzuari ishte se kanceri ishte në fazën fillestare dhe se shërimi, në atë kohë, flitej se ishte i mundur. Ashtu edhe doja të besoja!

Kisha tre fëmijë, djalin Labinotin 18 vjeç, vajzën e madhe Vjosën 14 vjeçe dhe vajzën e vogël, Djellëzen 11 vjeçe. Ende i kisha dhimbjet e freskëta nga humbja e bashkëshortit tri vite më parë, i cili vdiq nga arresti kardiak (sulmi në zemër) dhe tani jeta po më godiste edhe me sëmundje të rëndë. Në popull e quanim “Sëmundje e keqe”. Deri atë ditë po e vuaja mungesën e bashkëshortit tim dhe të babait të tre fëmijëve të mi të njomë. Ai ishte jo vetëm partneri im i jetës, por edhe miku më i ngushtë, shtylla e forcës dhe burimi i dashurisë pa kushte. Për çdo ditë të përbashkët, ne ndamë gëzime, sfida dhe momente të vogla që do të mbeten përjetë në zemrën dhe

4

SECRET MAGAZINE

kujtesën time.

Tani që fëmijëve të mi iu vdiq babai, mua më kishin nënë dhe baba. Unë duhej të kujdesesha për rritën, dashurinë, shkollimin dhe zhvillimin e tyre.

Përkrahja dhe mbështetja e pandërprerë nga familja ime dhe nga familja e burrit nuk më ka munguar asnjëherë. Vdekja e burrit tronditi shumë edhe babain tim, i cili vdiq 6 muaj pas bashkëshortit tim. Ai nuk pajtohej assesi me humbjen e burrit tim.

Tanimë që jeta po më sfidonte edhe me dhimbjet e radhës - kancerin e gjirit, ne filluam t’i harrojmë dhimbjet e mëparshme. Ajo çfarë nuk mund ta ktheja

prapa dhe nuk mund ta ndryshoja, nuk e meritonte

Mbarova seancat e kimioterapive dhe të

më energjinë time. Tani duhej ta kanalizoja gjithë

rrezatimeve. Frika dhe rreziku ende nuk kishin

energjinë te fëmijët dhe te sëmundja ime. Fëmijët

kaluar. Duhej pritur disa muaj që të bëja edhe disa

e mi kishin nevojë për një nënë të shëndoshë, të

fotografime radiologjike për të parë nëse ajo që kisha

fortë dhe të guximshme. Nuk doja që fëmijët e mi të

hequr nga gjiri, mund të kishte lënë gjurmë në trupin

mbeteshin edhe pa nënë.

tim. kirurgu që më operoi më siguroi që nuk kishte

Asokohe punoja në një mikrobankë dhe po

vend për shqetësim dhe se gjithçka po shkonte

jetoja në një fshat afër familjes sime. Aty edhe po

drejt normalizimit. Dhe ashtu ngjau. Pas vizitave

shkolloheshin fëmijët e mi.

dhe kontrolleve të përvitshme, mjekët më siguruan

Në fillim më rrëzoi përtokë sëmundja por erdhi

se kanceri përfundimisht ishte çrrënjosur dhe se

një moment dhe i thashë vetes NDAL! E dija që Zoti

tanimë, gjithë ato dhimbje, frika e vuajtje i takonin

nuk m’i kishte mbyllur të gjitha rrugët. Çdo mëngjes

së kaluarës. Ndonëse ishte vështirë e besueshme,

që zgjohesha, e kuptoja që kisha edhe një ditë më

por e vërtetë: Unë e mposhta kancerin. E mposhta

shumë dhuratë. Thonë se “kur Zoti ta mbyllë një derë,

sepse emocionalisht, shpirtërisht, fizikisht dhe

t’i hapë disa të tjera”. Unë po vrapoja pas dyerve të

vendosmërisht isha më e fortë sesa ai. Dhe kur ne

hapura sepse kisha nevojë për dritë, për oksigjen,

jemi më të fortë se gjërat që na shkaktojnë dhimbje e

për shëndet e për liri shpirtërore.

vuajtje, ne triumfojmë gjithnjë mbi to. Kjo sëmundje

Mes dorëzimit dhe luftimit zgjodha këtë të dytin. I shpalla luftë kancerit. I shpalla luftë sepse

më dha mësim jete, se asgjë nuk është e pamundur nëse kemi vullnet, guxim, forcë e durim!

besova në vete se jam më e fortë sesa ai. Një vullnet

Tani jetoj lumtur e punoj në Gjermani me fëmijët

i pashpjegueshëm dhe një guxim i paarsyetueshëm

e mi dhe këto ditë jam bërë gjyshe për së dyti herë.

më shtynë që të luftoja deri në atomin e fundit të

Pra, jo vetëm se e mposhta armikun i cili ma mbolli

energjisë. Isha e bindur se do ta mposhtja armikun

frikën nëse do të mund t’i rrisja fëmijët e mi, por tani

e vogël dhe se do të triumfoja mbi të, sepse ai kishte

po përkund e rris edhe nipër e mbesa. Jeta është për

ardhur si i paftuar dhe do ta shporrja pa asnjë

guximtarët. Asnjëherë nuk duhet t’u nënshtrohemi

paralajmërim.

pengesave gjatë jetës, sepse ato nuk janë për të na

Pasi u diagnostikova me kancer në gji, iu nënshtrova një operacioni për largimin e atij trupi

ndaluar, por për të gjetur forcë e mundësi për t’i kapërcyer.

të huaj që po rritej në trupin tim. Operacioni zgjati

Këshilla ime për gratë të cilat janë diagnostikuar

disa orë dhe më në fund u largua kanceri nga gjiri im.

me kancer gjiri, në cilëndo fazë qoftë, është që të mos

Meqë kanceri ishte malinjë, ishte e domosdoshme

dorëzohen për asnjë moment e për asnjë rrethanë.

t’u nënshtrohesha disa seancave kimioterapie dhe

Ne jemi më të forta se sëmundjet tona. Sëmundja

rrezatimeve periodike. Harrova kancerin, harrova

fiton pushtet mbi ne kur ne parapërgatitemi për të

operimin... tani kimioterapitë po më mundonin së

hequr dorë nga jeta e nga ballafaqimi me sëmundjen.

tepërmi. Njerëzit filluan të më shihnin si viktimë dhe

Dorëzimi nuk duhet të jetë asnjëherë opsion. Vetëm

të kishin mëshirë për mua. Mendonin se unë i kisha

qyqarët dorëzohen. Ne në jetë kemi shumë gjëra ta

ditët të numëruara dhe se donin të kalonin edhe

bukura të bëjmë e t’i ndjejmë. Nuk kemi ardhur kot

“disa” ditë me mua, por ata nuk e shihnin dhe nuk

në këtë dimension të quajtur jetë. Sado që mjekësia

e vërenin forcën time të brendshme, guximin për të

ka përparuar, ku tashmë i ka zbuluar edhe vaksinat

jetuar dhe ballafaquar me çdo sfidë e vështirësi të

për disa lloje kancerësh, mjekësia më e fortë dhe më

jetës. Nuk ma shinin qëndrimin tim të pamposhtur.

e sofistikuar e të gjitha kohërave është brenda nesh,

Dëshira për të jetuar gjithnjë ishte më e madhe sesa

në trupin tonë.

frika për të vdekur.

SECRET MAGAZINE

5

DEPRESIONI DENISA SHOSHI Çfarë është Depresioni?

Depresioni është një sëmundje mjaft e përhapur e shëndetit mendor në mbarë botën që ndikon negativisht në mënyrën se si njerëzit ndihen brenda vetes, mendojnë dhe si veprojnë. Depresioni shkakton ndjenja trishtimi dhe humbje interesi për aktivitetet që janë përjetuar më parë. Shpesh njerëzit kur përjetojnë ndjenja dhe emocione të tilla, përpiqen të ndihmojnë veten duke përdorur stimulues si kafeina, pije energjike, shtim të sheqerit për t’i bërë ata që të ndihen më mirë. Gjatë kësaj kohe qelizat e trupit priren të dërgojnë mesazhe duke na treguar se trupi ynë nuk është mirë, nuk ka dëshirë të bëjë gjëra që i ka pas bërë më përpara. Çdo gjë duket se është më e vështirë për t’u realizuar dhe e gjithë bota duket e zymtë para nesh.

Simptomat e depresionit • Ndjenja trishtimi • Humbja e interesit ose e kënaqësisë • Ndryshimet në oreks • Pagjumësi • Lodhje • Ndjenja pavlefshmërie ndaj vetes • Vështirësi në të menduar, përqendrim ose marrje

tonë, duke na çuar në një rritje të lodhjes, stresit,

vendimesh në jetë

çrregullime të humorit, mënyrës së të menduarit,

• Mendimet për kryerjen e veprimeve të rënda si

pagjumësisë etj. Në këtë gjendje trupi ynë shpesh me

vetëvrasja, vdekja.

ekzaminimet e kryera ndodhet në atë që quhet Faza e Rraskapitjes së Adrenalinës.

Shkaqet fizike dhe kimike të depresionit

Kjo ndodh kur organizmi ynë ka shteruar nivelet e tij

Shumë njerëz në mosha të ndryshme mund të

të energjisë në një përpjekje për të frenuar stresin.

përfshihen në depresion një herë gjatë jetës së

Në këtë fazë, trupi nuk ka më rezervat e nevojshme

tyre. Ende shumë prej nesh nuk e dinë që shpesh

të energjisë për t’i rezistuar ose për të frenuar stresin

një nga shkaqet kryesore të shfaqjes së depresionit

dhe tani është në përpjekje për të parandaluar

është zhbalancimi i nivelit të mineraleve në trupin

një rënie të mëtejshme të shëndetit. Simptomat mund

6

SECRET MAGAZINE

të

përfshijnë

lodhje,

depresion,

apati,

dëshpërim,kapsllëk, lëkurë dhe flokë të thatë, lodhje

juaj e përdor energjinë (2)duke ndryshuar nivelet e

të veshkave dhe zvogëlim të aktivitetit të Tiroidës. Kjo

sheqerit në gjak,(3)duke ulur inflamacionin në trup,(4)

është faza më e zakonshme e stresit te të rriturit sot.

ndihmon për të kontrolluar presionin e gjakut dhe

Gjëndrat mbiveshkore janë gjëndra të vogla në

rrahjet e zemrës.

formë trekëndore të vendosura në pjesën e sipërme të të dy veshkave. Ato prodhojnë hormone që

Aldosteroni

ndihmojnë në rregullimin e metabolizmit, sistemin

Aldosteroni gjithashtu luan një rol në kontrollin

imunitar, presionin e gjakut, reagimin ndaj stresit dhe

e presionit të gjakut dhe ndihmon në kontrollin

funksione të tjera thelbësore.

e ekuilibrit të ujit dhe kripërave në veshka duke mbajtur natriumin brenda dhe duke çliruar kaliumin

Çfarë hormonesh prodhojnë gjëndrat

nga trupi.

mbiveshkore?

Gjëndrat mbiveshkore prodhojnë gjithashtu edhe një

• ADRENALINË

hormon të quajtur Dehidroepiandrosteron (DHEA) i

• KORTIZOL

cili ndihmon në prodhimin e hormoneve të tjera, siç

• ALDOSTERON

është Testosteroni tek meshkujt dhe Estrogjeni tek

• DHEA

femrat.

• TESTOSTERON Lidhja e fortë që ekziston midis mineraleve dhe depresionit 1. Kalciumi dhe magneziumi i lartë në inde.

Analizat minerale të flokut tek personat që vuajnë nga depresioni zakonisht zbulojnë nivele të larta të kalciumit dhe magnezit që mund t’ju bëj ju të ndiheni në depresion.

2. Depresioni, natriumi dhe kaliumi Një raport i ulët i natriumit ndaj kaliumit në inde lidhet me shumë ndryshime emocionale duke përfshirë depresionin. Kjo gjendje tregon një vitalitet Adrenalina (Epinefrina) është një hormon që

të reduktuar dhe ekuilibër elektrik të dëmtuar brenda

gjëndrat mbiveshkore e dërgojnë përmes qarkullimit

qelizave. Natriumi është një element jashtëqelizor

të gjakut në të gjithë trupin. Këto gjëndra luajnë një

ndërsa kaliumi brenda qelizor. Një rënie në

rol vendimtar në përgjigjen e trupit ndaj stresit. Kjo

raport tregon një humbje të kaliumit në hapësirat

njihet si përgjigjja “lufto ose ik”.

intersticiale ndërsa qelizat shkatërrohen. Ky raport i

Kur ju jeni të frikësuar ose duke përjetuar një gjendje

ulët shpesh lidhet me lodhjen e veshkave, infeksionet

stresi të lartë, adrenalina çlirohet shpejt në trup dhe

dhe tolerancën e sheqerit dhe karbohidratet të

e bën atë të reagoj, për të luftuar ose për t’i shpëtuar

dëmtuara.

rrezikut.

3. Toksiciteti i bakrit.

Kortizoli

Një çekuilibrim mineral shumë i zakonshëm i lidhur

Kortizoli kryen shumë funksione të tjera:(1)duke

me ndjenjat e depresionit është ngritja e nivelit të

ndikuar në metabolizmin tuaj (mënyrën sesi trupi

bakrit. Kjo gjë është shumë e zakonshme sot, për

SECRET MAGAZINE

7

shkak të mungesës së zinkut në trup,pranisë së

shkaktojnë plogështi mendore, mjegullim të trurit

bakrit në mjedis, dietave vegjetariane, përdorimit

dhe depresion. Nga studimet e viteve të fundit është

të barnave steroide dhe pilulave të kontrollit të

vërejtur një nivel i lartë i pranisë së këtyre metaleve

lindjes, dhe për shkak të gjëndrave mbiveshkore të

në fëmijët e sapo lindur. Metalet toksike mund të

rraskapitura. Ky lloj depresioni shpesh shoqërohet

ndërhyjnë në prodhimin e energjisë, të ndryshojnë

me emocione të tepërta të tilla si zemërimi, zhgënjimi

nivelet e neurotransmetuesve dhe mund të ndikojnë

dhe të tjera.

në të gjitha sistemet e trupit. Bakri i tepërt, merkuri, kadmiumi, plumbi dhe alumini gjenden shpesh në

4. Depresioni dhe Hipotiroidizmi

testet minerale të personave me depresion.

Një rritje e kalciumit në krahasim me kaliumin shoqërohet me Hipotiroidizëm. Hipotiroidizmi (ulja

7. Mungesa e mineraleve/vitaminave

e funksionit të gjëndrës tiroide) ndodh atëherë kur

Mungesa e mineraleve,vitaminave,aminoacideve dhe

gjëndra tiroide nuk prodhon mjaftueshëm hormone.

lëndëve të tjera ushqyese të rëndësishme është një

Hipotiroidizmi prek më tepër gratë krahasuar me

tjetër shkak kritik i depresionit në miliona njerëz sot.

meshkujt, por kjo patologji mund të haset në çdo

Një Analizë e matjes së nivelit të mineraleve në indet

moshë.

e flokut mund të zbulojë praninë e këtyre metaleve toksike dhe të parandalojë sëmundjet në trupat tanë.

5. Toksiciteti i nikelit.

Toksiciteti me nikelin shoqërohet shumë me një

Pse flokët? Flokët grumbullojnë metale toksike, sepse

lloj depresioni të rëndë, zakonisht të shoqëruar me

janë një ind ekskretues. Trupi ynë shpesh i shkarkon

zemërim dhe mendime vetëvrasëse. Çuditërisht, kur

helmet/toksinat duke i depozituar ato në flokë dhe

nikeli hiqet nga trupi, i cili mund të ndodhë brenda

lëkurë. Testi mineral i flokëve është gjithashtu unik

pak muajsh në një program zhvillimi të hartuar

në atë që është një test Biopsie që jep një përshkrim

siç duhet, papritmas, mendimet depresive dhe

të thellë të funksionit të qelizave në brendësi të

vetëvrasëse thjesht largohen, edhe kur jeta e dikujt

trupit tonë. Ky test analizon nivelin e më shumë se

nuk ka ndryshuar në mënyra të tjera.

20 mineraleve dhe të metaleve toksike të pranishëm në flokë.

6. Kadmiumi dhe metalet e tjera toksike.

Metalet e tjera toksike duke përfshirë kadmiumin, plumbin

8

dhe

SECRET MAGAZINE

arsenikun

gjithashtu

zakonisht,

EDUKIMI USHQIMOR 1. Çfarë rëndësie ka edukimi ushqimor për

2. Si funksionon shërbimi i dietologjisë në

pacientët dhe si e ofroni këtë në Spitalin

Spitalin Salus dhe cilat janë hapat e para që

Salus?

ndiqni për të vlerësuar nevojat dietike të

Edukimi ushqimor është një pjesë e pandashme e

pacientëve?

trajtimit të çdo pacienti, sepse shumë prej tyre nuk

Shërbimi i dietologjisë në Spitalin Salus ka një qasje

janë të ndërgjegjshëm për ndikimin që ushqimi

të mirëstrukturuar dhe të personalizuar ndaj çdo

mund të ketë në sëmundjen e tyre dhe shëndetin

pacienti. Fillimisht, kur një pacient pranohet, bëhet një

e përgjithshëm. Në Spitalin Salus, ofrojmë edukim

vlerësim i hollësishëm i gjendjes së tij shëndetësore

të vazhdueshëm përmes konsultimeve individuale,

përmes testeve laboratorike, analizave mjekësore

broshurave edukative dhe leksioneve që u mësojnë

dhe një intervistë të hollësishme për historikun e

pacientëve bazat e një diete të shëndetshme. Pjesë

tij ushqimor. Ky vlerësim përfshin faktorë si pesha,

e këtij edukimi janë informacionet mbi përzgjedhjen

gjatësia, raporti i yndyrave trupore, si dhe nivelet

e ushqimeve të duhura, kuptimin e etiketave

e mineraleve dhe vitaminave në trup. Një tjetër

ushqimore, si dhe përgatitjen e ushqimeve në

hap i rëndësishëm është analiza e sëmundjeve

mënyrë që të jenë sa më ushqyese. Gjithashtu, ne

të mundshme të bashkëshoqëruara, si diabeti,

inkurajojmë pacientët të marrin pjesë në grupe

hipertensioni, çrregullimet metabolike, ose ndonjë

mbështetëse ku ndajnë përvojat e tyre dhe përfitojnë

gjendje tjetër që mund të kërkojë një plan të veçantë

nga këshillat profesionale për të ruajtur një dietë të

ushqimor. Pas kësaj, ndërtohet një plan ushqimor

ekuilibruar edhe pasi të kenë përfunduar trajtimin në

specifik që përmbush nevojat individuale të pacientit,

spital.

duke marrë parasysh gjithashtu edhe preferencat personale për ushqim dhe mënyrën e jetesës.

SECRET MAGAZINE

9

3. Cili është roli juaj kryesor në trajtimin e pacientëve dhe si bashkëpunoni me ekipin e mjekëve të tjerë?

Roli im kryesor si dietologe është të siguroj që çdo pacient të marrë trajtimin ushqimor më të përshtatshëm, i cili mbështet në mënyrë të drejtpërdrejtë planin mjekësor të ndjekur për sëmundjen ose gjendjen e tij specifike. Për të arritur këtë, unë punoj ngushtësisht me mjekët e tjerë të spitalit, veçanërisht me specialistët si endokrinologët,

kardiologët,

gastroenterologët,

dhe mjekët e përgjithshëm. Ky bashkëpunim është esencial për një qasje të integruar ndaj kujdesit shëndetësor. Mjekët më referojnë pacientët e tyre, dhe bashkërisht diskutojmë për diagnozën dhe trajtimin më të përshtatshëm nga aspekti i ushqimit. Për shembull, për një pacient me diabet, unë konsultohem me endokrinologun apo mjeket Internist për të përcaktuar saktësisht se si dieta duhet të jetë në përputhje me terapinë medikamentoze. E rëndësishme është që trajtimi dietologjik të mos jetë një zgjidhje e izoluar, por të jetë pjesë e një strategjie të plotë trajtimi.

4. Si i ndihmoni pacientët të kuptojnë se si dieta e tyre mund të ndikojë në procesin e rikuperimit?

Për pacientët që vijnë në Spitalin Salus për trajtim, një nga përgjegjësitë e mia kryesore është të sigurohem që ata të kuptojnë se dieta që ndjekin ka një ndikim

10

5. Si e përshtatni planin e dietës për pacientët me sëmundje kronike si diabeti ose hipertensioni?

Përshtatja e planit të dietës për pacientët me sëmundje kronike është një proces kompleks që kërkon një vlerësim të detajuar dhe vazhdueshëm.

Në rastin e pacientëve me diabet, është thelbësore të kontrollohen me kujdes nivelet e karbohidrateve që ata konsumojnë, për të mbajtur stabilitetin e glukozës në gjak. Kjo arrihet përmes një përzgjedhjeje të ushqimeve me indeks glicemik të ulët, si dhe me

të drejtpërdrejtë në procesin e rikuperimit të tyre.

një balancim të përshtatshëm të proteinave dhe

Përdor shembuj praktikë dhe ilustrime për të treguar

yndyrave të shëndetshme. Për hipertensionin, plani

sesi ushqimi që konsumojnë ndikon në ndërtimin

dietik fokusohet në reduktimin e natriumit, duke

e indeve, rigjenerimin e qelizave, dhe forcimin e

inkurajuar konsumimin e ushqimeve të pasura me

sistemit imunitar. Për shembull, u tregoj pacientëve

kalium, magnez dhe fibra, që ndihmojnë në uljen e

që ushqimet e pasura me proteina si peshku, mishi

presionit të gjakut. Në të dyja rastet, unë gjithashtu

i bardhë dhe bishtajoret ndihmojnë në riparimin

promovoj përfshirjen e ushqimeve anti-inflamatore

e indeve pas operacioneve. Po ashtu, përmes

dhe përdorimin e teknologjive të avancuara për

shembujve të thjeshtë, i edukoj ata mbi përfitimet e

të monitoruar përparimin e pacientëve, duke

marrjes së vitaminave dhe mineraleve si vitamina C

përditësuar rregullisht planin dietik sipas nevojave të

dhe zinku për shërimin më të shpejtë.

tyre specifike.

SECRET MAGAZINE

6. A mund të na tregoni ndonjë rast të

larta të acidit urik, që shkaktonin kriza të shpeshta

veçantë ku ndërhyrja juaj dietologjike ka

të dhimbjes së kyçeve (guta), si dhe përkeqësim të

ndihmuar në përmirësimin e shëndetit të një

kontrollit të sheqerit në gjak dhe presionit të gjakut.

pacienti?

Kur pacienti erdhi për konsultim, ai vuante nga lodhje

Një nga rastet që më ka bërë shumë përshtypje

e vazhdueshme, dhimbje të kyçeve dhe shpesh

ishte ai i një pacienti me obezitet të rëndë dhe

përjetonte kriza hipertensive.

komplikacione nga diabeti i tipit 2. Ky pacient ishte

Fillimisht, bëra një vlerësim të detajuar të parametrave

në prag të zhvillimit të komplikacioneve më serioze

të tij shëndetësorë, duke përfshirë analizat biokimike

si neuropatia dhe problemet me veshkat. Gjatë

që tregonin nivele të larta të sheqerit, acidit urik dhe

konsultave tona, zhvillova një plan ushqimor rigoroz

kolesterolit. Duke marrë parasysh këto probleme,

që synonte uljen e peshës dhe stabilizimin e sheqerit

zhvillova një plan dietik që synonte jo vetëm

në gjak përmes ushqimeve me përmbajtje të ulët

uljen e peshës, por edhe reduktimin e uricemisë

karbohidrate. Pacienti arriti të humbiste një sasi

dhe përmirësimin e menaxhimit të diabetit dhe

të konsiderueshme kilogramësh dhe përmirësoi

hipertensionit. Ky plan përfshinte:

ndjeshëm parametrat e tij shëndetësorë, duke

- Kufizimin e ushqimeve të pasura me purina, të cilat

shmangur komplikacionet e mëtejshme. Ky rast

ndihmojnë në uljen e niveleve të acidit urik, si mishrat

është një dëshmi e qartë e fuqisë që ka ushqimi i

e kuq dhe ushqimet e përpunuara.

duhur në përmirësimin e shëndetit të përgjithshëm dhe në menaxhimin e sëmundjeve kronike.

Një tjetër rast që më ka lënë shumë përshtypje ishte ai i një pacienti me obezitet të shkallës së dytë, uricemi të lartë, diabet të tipit 2 dhe hipertension arterial (HTA). Ky pacient kishte shumë sfida të ndërlidhura me peshën e tepërt dhe me nivelet e

- Shtimin e burimeve bimore të proteinave, si bishtajoret dhe qumështi i fermentuar si kefiri, për të mbështetur një shëndet më të mirë të metabolizmit dhe uljen e inflamacionit.

- Balancimin e karbohidrateve, duke përzgjedhur ushqime me indeks të ulët glicemik për menaxhimin e glukozës në gjak, si tërshëra, orizi integral dhe perimet e freskëta.

- Fokusin te ushqimet që ndihmojnë në kontrollin e presionit të gjakut, përfshirë perimet e pasura me kalium si spinaqi, brokoli dhe avokado, si dhe ushqimet e pasura me magnez dhe fibra.

- Rritjen e hidratimit të rregullt, duke e inkurajuar të konsumonte ujë të bollshëm dhe çajra bimore për të përmirësuar funksionin e veshkave dhe për të ndihmuar në eliminimin e acidit urik.

Pas disa muajsh të ndjekjes së këtij plani të personalizuar, pacienti arriti të humbiste një sasi të konsiderueshme peshe, duke ulur në mënyrë të dukshme yndyrën trupore dhe përmirësuar parametrat e tij biokimikë. Nivelet e acidit urik u stabilizuan, dhe krizat e gutës u reduktuan në mënyrë të konsiderueshme. Gjithashtu, përmirësimi i kontrollit të sheqerit në gjak e ndihmoi në uljen e nevojës për medikamente, dhe presioni i tij i gjakut u normalizua pa kriza të mëtejshme hipertensive. Ky SECRET MAGAZINE

11

rast është një shembull i qartë i ndikimit pozitiv që

dhe t'i inkurajoj që të bëjnë pyetje për të ndihmuar

një plan ushqimor i mirëstrukturuar mund të ketë

në ndërtimin e një mirëkuptimi më të thellë mbi

në trajtimin e gjendjeve komplekse kronike dhe të

përfitimet e ushqimit të ekuilibruar.

shumëfishta, duke përmirësuar ndjeshëm cilësinë e jetës së pacientit.

7. Cilat janë sfidat më të zakonshme që hasni në punën tuaj me pacientët dhe si i adresoni ato?

Një nga sfidat më të zakonshme që përballem është mungesa e përkushtimit të disa pacientëve për të ndjekur planin ushqimor të rekomanduar.

Shpeshherë, pacientët kanë zakone të vjetra ushqimore që janë të vështira për t'u ndryshuar, dhe për këtë arsye ata ndjejnë se ndjekja e një diete të re mund të jetë sfiduese. Për ta zbutur këtë sfidë, unë fokusohem në komunikimin efektiv dhe mbështetjen e vazhdueshme. U jap pacientëve

12

8. Si e shihni të ardhmen e dietologjisë në sistemin shëndetësor?

E ardhmja e dietologjisë në sistemin shëndetësor është shumë premtuese. Me rritjen e ndërgjegjësimit për lidhjen e ngushtë mes ushqimit dhe parandalimit të sëmundjeve, dietologjia po bëhet një pjesë gjithnjë e më e rëndësishme e kujdesit shëndetësor.

Teknologjia po luan gjithashtu një rol të madh, duke përfshirë aplikacionet për ndjekjen e ushqimit dhe personalizimin e planeve dietike për pacientët në kohë reale. Në të ardhmen, dietologjia do të bëhet një shtyllë kryesore në trajtimin preventiv të shumë sëmundjeve kronike, duke ulur nevojën për

mundësi të ndërmjetme që përfshijnë hapa të vegjël

medikamente dhe ndërhyrje kirurgjikale. Po ashtu,

për ndryshim, në vend që të kërkoj ndryshime të

unë besoj se dietologët do të kenë një rol më aktiv në

menjëhershme. Një tjetër sfidë e zakonshme është

ekipe multidisiplinare për trajtimin e pacientëve, duke

mungesa e edukimit mbi ushqimin, kështu që unë

ndihmuar në krijimin e programeve të personalizuara

përpiqem t'i edukoj për zgjedhjet e shëndetshme

që promovojnë një shëndet optimal.

SECRET MAGAZINE

Lexuesit pyesin, SECRET MAGAZINE përgjigjet... një Magazine! Kam et cr Se e ia ks a ërë d bim që e kam b Përshëndetje re ga jë n ga n aj ndem. muaj që vu roj por s’po mu ar pyetje: Ka disa h ta em q pi ër ë. Po p disa vite më par iranë i të veproj?

Klodiana 34, T Si më këshillon

uk yetjen tuaj ne n p ë n se p e h ed diana, emi se E nderuara Klo i, gjithsesi ju th an vu li ci i i ga imin n ime dhe që ken b ga ë ër e kuptuam gab b i en k në të i i vetëm që ës. Gabime bëj ar nuk jeni person u al k së të e gabimev abimet na mbetur peng i nga gabimet. G i em h to ër d n emi e he n eve ne zhvilloh im b gjithë njerëzit d ga e et im ti që ju he nga mës lë më lart. Fak japin mësime d al k sh a is d se ju , dy o domethënë se i, im b e ngrihemi një ga ij at uara flektuar ndaj personal. E kal it tashmë keni re im ll vi zh të r e duhu ë është ta jeni në rrugën mund të bëjm ë q o aj r o p ë, et m ë. nuk ndryshoh së kaluarës son aj d n in m ti p ce ndryshojmë per

Ka disa muaj q ë jemi ndarë me e vuaj ndarjen! të dashurin dhe Si ta përballoj m tani po ë lehtë?

Faleminderit par aprakisht.

Antoneta 22, C yrih

E nderuara An toneta,liria jon përjetohet atëh ë e vërtetë arri erë kur ta kupto het dhe jm ë se askush dhe na përket dhe asgjë nuk askujt e asgjëje nuk i përkasim tanë nuk janë p . Partnerët ronë e jona. Ata janë vetëm per cilët jemi lidhu sonat me të r për një kohë të caktuar ose familje me ta. për të krijuar Kaq! Lidhja em ocionale është por prapa çdo e pritshme, emocioni gjith një duhet të q vetëdije e lartë ëndrojë një e cila i menaxh on emocionet. i dashuri/e das Ndarja nga hura nuk është fundi i botës. Z arsye na sjellë n oti për një jerëz në jetën to në, dhe për një më të mira i larg arsye edhe on ata nga jeta jonë. Zoti ka par shumë që nuk ë diçka më e ke parë ti dhe ka dëgjuar më nuk e ke dëgju shumë atë që ar ti. Zoti ka bër ë gjënë e duhu r për ty.

Nuk jam e lumtur, më ndihmoni dot si ta kthej lumturinë që kisha?

Fabiola 27, Berat Përshëndetje e nderuara Fabila. Ajo çfarë duhet të bësh është ta gjesh fillimisht arsyen e palumturisë sate.

T’i kapërcesh pengesat që të çojnë tek arsyeja, sepse të vetmet pengesa dhe mure që ekzistojnë janë ato që i ke ndërtuar në mendjen tënde të pavetëdijshme. Ti meriton të jesh e lumtur. E si t’i gjesh?

Fillimisht të jesh vetvetja, si hap i parë drejt ndryshimit e përndritjes.

Shumica e njerëzve jetojnë të palumtur jo sepse duan por sepse nuk dinë të jetojnë të lumtur. Disa njerëz jetojnë të palumtur, duke menduar se jetojnë të lumtur.

Disa jetojnë të palumtur duke e kërkuar lumturinë. Duke kërkuar aty ku nuk gjendet ajo, aty nuk ekziston ajo, aty ku s’e ka gjetur askush, aty ku s’mund ta gjejë askush. Aty ku s’mund ta gjesh as ti!

Nuk kanë rëndësi gjërat që na ndodhin në jetë, rëndësi ka peshën dhe fokusin që ua japim atyre gjërave. Mos e ushqe palumturinë tënde!

SECRET MAGAZINE

13

r një azine. Kam pasu ag M et kr Se të afit he tash së Përshëndetje st kohë të gjatë, d jë n ër p r tu aj a ka mb sime, por ajo m es sekret që e kam ik m ar lu u thoni si ia kam zb ar sekretin. Më voni atë sekret lu u zb ka a m e in dh keqpërdor besim ë Mirjeta 18, Pej të veproj. ia tin që dikujt en m o m ë n , irjeta gjithçka E dashura M ai mund të jetë t, re k se jë n , tësi m ti. Në tregon një fsheh jo. Sekret është kur e di vetë e besim kret ftë edhe nëse k o tjetër, vetëm se q , ët er tj të e a ndan m kretin tënd. T’i se t h is momentin që e k ra ap ar mën ke zbuluar p ur t’ia japësh ar k si shumë në ta, ti j so jë n të h kretin ës si të dojë. besosh dikujt se ë kur të dojë e as vr të të d n he u lën m r ti fillimisht, d ye th tënde, me të ci e k e t ti re n tënd, mit të sek ta ruajë sekreti Parimin e zbuli të sh u ik d ga n h resësh h dhe ta mbas as ru ta është naive të p të ve r u ër ty s’ke mund mësim i mirë p jë kur fillimisht ti n të je të et h u si ky d në fillet e për vete. Gjithse dhe ti tashmë je ë at gj e të h një ës . Jeta vetëm kur i di te re në të ardhmen k se ë n ja o nuk do sekrete, at bash një sekret, saj. Kujdes me m ta je d en gj ë uk je n me tjera. person. Nëse n e shumë premti h ed h as b m të je të jesh në gjend

Përshëndetje, jam lexues i rregullt i revistës suaj dhe trajtoni tema shumë të rëndësishme për zhvillim personal.

A mund ta di kur fillon zhvillimi personal, ose kur mund ta di që unë jam në rrugën e duhur të zhvillimit personal.

Paraprakisht faleminderit për përgjigje.

Njomza 29, Kamenicë E dashura Njomza, gjithçka në këtë dimension të quajtur jetë, dhe jashtë këtij, ka një fillim. Edhe maratona 42 kilometërshe fillon me një hap. Njësoj vlen edhe për zhvillimin personal. Nëse doni të dini se kur fillon tek ju zhvillimi personal, unë ju them se ai tashmë ka filluar. Në momentin që ju keni bërë pyetje për zhvillim personal, ju keni bërë hapin e parë dhe jeni në drejtimin duhur.

Vetëdijesimi për të pavetëdijshme është celula e parë e zhvillimit personal, pastaj pason ngritja lart e më lart. Nuk ka pikë ndalese që e ndal zhvillimin personal. Të thuash se jam zhvilluar mjaftueshëm dhe të ndalesh së mësuari, është njësoj sikur ta presësh degën në të cilën je hipur.

14

SECRET MAGAZINE

Përshëndetje redaksi e nderuar, jam ndjekës i rregullt i revistës dhe shtëpisë motivuese Power Gate. Ajo pyetja ime për këtë radhë është pak interesante: Ajo që shoh në pasqyrë, a jam unë?

Agroni 34, Shkup Në gjithë historinë e njerëzimit kemi menduar se pasqyra jep pamjen reale të objektit i cili gjendet përballë saj. Ashtu kemi menduar e mbase vazhdojmë të mendojmë se edhe kur jemi stepur para pasqyrës ne përballë kemi pamjen reale të fytyrës sonë.

Në fakt është e kundërta!

Pasqyra nuk jep pamjen reale – jep anën e kundërt të pamjes reale. Nëse ne kemi një nishan në anën e majtë të fytyrës, pasqyra do të na japë atë në anën e djathtë dhe anasjelltas. Pra është kjo pasqyra që i kemi besuar që nga fëmijëria, që kur kemi filluar të shikohemi në pasqyrë. Është kjo pasqyra që edhe në makinë gjatë ngasjes na jep pamjen e kundërt nga ajo që shohim me sy. Prandaj ne nuk jemi pasqyra jonë, ose pasqyra jonë nuk është ne.

Përshëndetje re daksi, falemin hapësirë të bëjm derit që po n a jepni ë pyetje. Pyetja ime është: si ta kohën, më ikën menaxhoj fluturimthi dhe nuk arrij dot të duhura në kohë bëj gjërat e të duhur.

Artoni 30, Prizr en I nderuari Art on, koha, për pasuria më e m veçse është je të, është adhe që e kem i secili. Koha ësh pashtershëm i të burim i të gjitha të mir ave që na vijnë trajtuam mirë, në jetë. Po e do të na sjellë gj ithë të mirat e trajtuam mirë, botës, po s’e do të na ikë si vetëtimë dhe s’ ta administrojm do të mund ë. Koha është pasuria që na çdo ditë, pas çd dhurohet o zgjimi, para çdo gjumi, par ngjarjeje të rën a e pas çdo dësishme në jetë n tonë. Koha ës dhe si të tillë d htë diamant uhet çmuar e o rg anizuar. Një je të organizuar, të pa kohë është jetë e sh thurur me plo gabime e ndës t vështirësi, hkime. Ai që n uk ka kohë, s’k jep kohën si vl a asgjë. Ai që erë për gjëra të pavlera, ai, kre fitojë, janë ato jt çfarë do të pak gjëra. Kush e injoron kohën shkojë gjatë, e d , nuk do të o ta ndëshkojë koha. Sepse ko veta të pagabues h a ka ligjet e hme.

Ka dy mundës i; ose do të je sh ti që do ta ditën tënde, ose drejtosh do të jetë dita q ë d një çështje që ti o të të drejtojë ty. Është vendos se kush kë do ta drejtojë .

E nderuara redaksi, ka disa javë që nuk vë gjumë në sy dhe tani kam filluar edhe të dobësohem e madje as ushqimi nuk më hahet. A mund të më ndihmoni si ta kaloj këtë pagjumësi?

Gresa 28, Prishtinë E nderuara Gresa, pagjumësia (ose insomnia) është një çrregullim i gjumit që karakterizohet nga vështirësia për të fjetur, për të qëndruar në gjumë ose nga zgjimi i hershëm dhe paaftësia për t’u kthyer në gjumë. Ajo mund të ndikojë negativisht në cilësinë e jetës dhe shëndetin e përgjithshëm të një individi. Arsyet që ju kanë sjellë në këtë situatë, më mirë se ju nuk mund t’i dijë askush. Ajo çfarë ju rekomandojmë është që kur të shkoni në shtrat duhet të shkarkoheni dhe liroheni nga të gjithat emocionet ditore dhe të jeni në zero mendime e kujtime. Gjumi është shumë i rëndësishëm për jetën e njeriut dhe pa gjumë ne nuk do të jetonim më gjatë se disa ditë. Ngarkesat para gjumit përcaktojnë cilësinë e gjumit dhe emocionin e zgjimit për ditën që pason.

E nderuara redaksi, kam frikë nga errësira.

Sa herë që udhëtoj natën, duhet të jem i shoqëruar nga një person tjetër. Si mund ta shporrë një herë e përgjithmonë këtë frikë?

Sandri 30, Gjirokastër Fillimisht ju themi se errësira nuk ekziston, ajo është vetëm mungesë drite.

Dhe sapo të shfaqet drita, errësira zhduket. Ju nuk keni frikë nga errësira, sepse ju edhe në mesditë mund t’i mbyllni sytë dhe të krijoni errësirë, por kjo nuk ju shkakton frikë. Ju keni frikë nga errësira e natës. Dhe kjo frikë nuk shkaktohet nga errësira, por nga imagjinata juaj që ndërton imazhe të frikshme se çfarë mund të fshihet në atë errësirë. Pra është imagjinata juaj që po ju frikëson dhe jo errësira.

Frika nga errësira është frikë imagjinare.

Si hap të parë ju rekomandojmë që ta provoni të rrini vetëm në gjysmerrësirë pastaj duke e ushtruar mendjen dhe trupin, hap pas hapi, ju nuk do të keni më frikë.

Mund të improvizoni edhe gjatë ditës me sy mbyllë dhe të imagjinoni se jeni në mesnatë dhe, po ashtu, të jeni në mesnatë dhe të imagjinoni se jeni në mesditë. Pra përpiquni ta çorientoni frikën nga errësira. Frika mposhtet duke e luftuar atë dhe jo duke ikur nga ajo.

SECRET MAGAZINE

15

Mos ji peng i së kaluarës!

EKREM A. KRYEZIU

Si ta largojmë vetëfajësimin?

Ne nuk duhet ta fajësojmë veten ose të tjerët, e

Shkëputja nga e kaluara e hidhur mund të

aq më pak rrethanat që na kanë çuar tek ajo që na ka

jetë një proces i vështirë, jo i pamundur, por i

ndodhur në të kaluarën. Fajësimi mund të na mbajë

domosdoshëm për të pasur paqe mendore dhe

të bllokuar në ciklin e negativitetit dhe të na pengojë

për të ecur përpara në jetë. Ne nuk jemi fajtorë për

ne rrugën e shërimit shpirtëror. Ndonjëherë, ne

të kaluarën tonë, ciladoqoftë ajo. Nëse kemi bërë

bëjmë gabime ose përjetojmë dhimbje që nuk janë

gabime, ato tashmë kanë ndodhur dhe duhet t’i

nën kontrollin tonë. pranda, ne duhet ta pranojmë

pranojmë si të tilla. Ato (gabimet) nuk na kanë ardhur

dhe ta kuptojmë këtë se është pjesë e pandashme

rastësisht e pa arsye. Gjithçka në jetën tonë, vjen për

e jona.

një arsye, rri për një arsye dhe ikën, po ashtu, për një arsye. Ne ndërtohemi nga gabimet, pa të cilat

A mund të mësojmë nga e kaluara?

nuk do të ishim NE. Rruga e vetme e ecjes para është

Sigurisht që po. Nga e ardhmja nuk mund të

pranimi i së kaluarës sonë, dhe marrja mësime nga

mësojmë askush, sepse nuk e dimë të ardhmen,

ajo e kaluar. Ajo çfarë ka ndodhur – ka ndodhur dhe

madje nuk e dimë as nëse do ta përjetojmë të

i takon së kaluarës. Tani e kaluara nuk ekziston më,

ardhme. E ardhmja është një imagjinatë. Mësuesja

dhe diçka që nuk ekziston, s’mund ta ndryshojmë,

më e mirë e jona është e kaluara jonë, me të gjitha

por janë disa hapa që mund t’i tejkalojmë emocionet

ato të mira e gabime. Gjëja më e mrekullueshme që

negative për një të kaluar tonë jo të mirë. Kur them

mund t’i ndodhë njeriu t janë gabimet, nga të cilat

jo të mirë, e kam fjalën sepse, ne, tani jemi në një

ndërtohet. Sa më të mëdha gabime, aq më të mëdha

stad më të lartë të zhvillimit personal dhe tani atë

janë ndëshkimet, por edhe shpërblimet. Asgjë nuk

që dikur na dukej e mirë, po e konsiderojmë se nuk i

ndodh pa ndëshkim e pa shpërblim. Ndëshkimi i

ishte e tillë. Pra ne, në vend se të vuajmë për atë që e

paraprinë shpërblimit. Nuk duhet të shikojmë nga e

konsiderojmë si jo të mirë, tashmë duhet t’i gëzohemi

kaluara vetëm si burim dhimbjeje, por edhe si mësim.

faktit të zhvillimit tonë dhe ngritjes sonë personale,

Duhet ta pyesim veten çfarë mund të mësojmë nga

e cila po na mundëson t’i dallojmë veprimet tona të

e kaluara dhe nga ato që kemi përjetuar? Si mund

dikurshme, pra ta dallojmë të mirën nga e keqja, ose

të rritemi dhe të përmirësohemi si person. Pra, ta

siç thotë populli, shapin nga sheqeri. Dhe ne, mbi ët

ndryshojmë perspektivën duke parë sfidat si mundësi

gjitha duhet t’i gëzohemi këtij fakti.

për zhvillim personal dhe forcim të karakterit.

Ne duhet ta pranojmë të kaluarën tonë e cila

16

është pjesë e jetës sonë dhe nuk mund të ndryshohet.

A duhet ta falim veten dhe të tjerët për të

Shpesh, përballja me realitetin na ndihmon për t’i

kaluarën?

zbutur ndjenjat negative dhe për të kuptuar se ajo

Sigurisht që po, përndryshe do të jemi robër të

që ka ndodhur është e pakthyeshme. Pra duhet ta

asaj mosfaljeje. Duhet të mësojmë dhe praktikojmë të

shmangim mohimin e asaj që ka ndodhur dhe të

falim veten që bëmë gabime dhe të tjerët që na kanë

përpiqemi ta gjejmë paqen e brendshme.

lënduar ose shkaktuan vuajtje. Falja nuk është një

SECRET MAGAZINE

akt që justifikon veprimin e dikujt, por na çliron nga

Të vendosim kufij emocionalë

zinxhirët emocionalë që lidhen me të kaluarën. Falja

Ndonjëherë, e kaluara mund të përfshijë njerëz

është një hap i fuqishëm drejt paqes së brendshme

që kanë ndikuar negativisht në jetën tonë. Vendosja

dhe lejimit të shërimit.

e kufijve me këta njerëz është e rëndësishme për shëndetin tonë mendor dhe emocional. Ne duhet

A duhet t’i shprehim ndjenjat?

t’i distancojmë ose të distancohemi nga njerëzit

Nuk është e shëndetshme t’i mbajmë emocionet

ose situatat ose që na sjellin dhimbje dhe të

tona të shtypura. Duhet të gjejmë një mënyrë të

përqendrohemi në marrëdhëniet e shëndetshme

sigurt për t’i shprehur ato, qoftë përmes të shkruarit,

dhe mbështetëse.

bisedave me miq, apo me një terapist. Bisedat me dikë që mund të na kuptojë dhe të na ofrojë mbështetje mund të jenë shumë çliruese dhe të na ndihmojnë për t’i parë situatat me një perspektivë të re.

Ta ndërtojmë një mendësi pozitive Ajo që na ka ndodhur - ka ndodhur dhe ka ikur. Nuk është më e pranishme në jetën tonë. Jeta jonë nuk ka filluar me ato dhe nuk mbaron me to.

Ne duhet të ndërtojmë një mendësi krejt ndryshe.

Të fokusohemi në qëllimet dhe ëndrrat tona Duke pasur një qëllim të qartë dhe ëndrra për të ardhmen, do të kemi diçka ku të përqendrohemi që na motivon për ta lënë pas atë që na ka mbajtur të lidhur me të kaluarën. Rrugë më e mirë është të vendosim qëllime të arritshme dhe të fillojmë të ndërtojmë hapa të vegjël drejt tyre. Ky përqendrim na ndihmon të përjetojmë një ndjenjë kontrolli dhe optimizmi për jetën tonë.

Ta varrosim mendësinë e mëparshme që na ka shkaktuar probleme e vuajtje dhe ta ndërtojmë një

Procesi i shkëputjes nga e kaluara

të re, të pastër dhe të shëndetshme. Mendimet e

e hidhur kërkon kohë dhe durim, por

së kaluarës duhet t’i lëmë pas të, cilat na mbajnë të

me përkushtim, është i mundur. Duke

bllokuar. Një mendësi pozitive do të na ndihmojë të

u përqendruar në rritjen personale

shohim mundësit të reja dhe të ecim përpara me

dhe shërimin e brendshëm, mund të

optimizëm. Praktikimi i mirënjohjes për gjërat e mira

ndërtojmë një jetë të re, të lirë nga

që kemi në jetën e tanishme, sado të vogla të duken

dhimbja e kaluar.

ato, është më se i domosdoshëm.

SECRET MAGAZINE

17

Çfarë janë çakrat dhe çfarë roli luajnë ato në trupin tonë? Çfarë bëjnë çakrat në trupin tonë?

Këto vorbulla energjie, siç e tregon emri, janë prej drite. Çdo dritë ose çakër sjell frekuencën dhe vibrimin e vet, çdo çakër është gjithashtu një temë e ndryshme e jetës. Në varësi të karakterit të individit dhe përvojës së jetës, këto qendra energjie ndikohen nga jashtë dhe brenda dhe na sugjerojnë energji në përputhje me të ose e pengojnë atë.

Sistemi i çakrave dhe tingujt Nëpërmjet tingujve të përshtatshëm, meditimeve dhe teknikave të mendjelehtësisë, këto ndikohen dhe vihen në ekuilibër në mënyrë efektive. Sepse këto shtatë qendra të energjisë janë të lidhura me

FIQIRIJE GAGICA Sa herë që ulem të shkruaj për këto tema, trupi im me rrëqethet sepse e ndjej një gëzim në mua që në si gjeneratë kemi arritur të marrim informacione të tilla. Është më se e dhimbshme që në si njerëz nuk mësojmë diçka të tillë në shkollë sepse këto informacione janë më se të dobishme për jetën tonë.

Dhe unë ndjehem e lumtur për mundësinë që e jam që këto njohuri t’i ndaj me ju të dashur lexues.

Vetë fjala Çakra do të thotë rrota e dritës që vjen nga sanskritishtja.

njëra-tjetrën. Nëse ndonjë prej këtyre është jashtë ekuilibrit, kjo ndikon edhe tek të tjerat. Meqë çakrat reagojnë shumë mirë ndaj vibrimeve, ato mund të stimulohen dhe harmonizohen lehtë nga tingujt.

Pamja e përgjithshme e renditur më poshtë ka për qëllim t’jua japë një vështrim të vogël në temat përkatëse të shtate çakrave kryesore.

1. Çakra rrënjë / Muladhra Ngjyra: e kuqe.

Vendndodhja: në fund të boshtit kurrizor Tema: Siguria, familja, stabiliteti, rënia në tokë, frika, nevojat bazë.

Ky sistem ndodhet në çdo trup të njeriut i cili

18

gjarpëron nga fundi i shtyllës së boshtit kurrizor

2. Çakra sakrale / Swadhisthana

deri të kurora e kokës, përndryshe këto unë i quaj

Ngjyra: Portokalli

pika emocionale ose janë bateritë tona që përmes

Vendndodhja: Poshtë barkut

energjisë dhe dritës së Zotit ato furnizojnë trupin

Temat: Emocionet, fëmijëria, pasioni, kreativiteti,

tonë me energji.

gëzimi, trishtimi.

SECRET MAGAZINE

Cila nga këto është më e fuqishmja?

Më të fuqishmet janë; të rrënjës, e sakral dhe e solarpleksusit.

Si e vërejmë që janë të bllokuara?

Sinjalet e trupit janë: psh. e fytit, inflamacione të herëpashershme të fytit të hundës por edhe të gjëndrës tiroide në formë të mbifunkisonimit ose të ndrfunksionimit të tyre.

Pra, në bazë të simptomave të trupit, ne mund të kuptojmë se cila është e bllokuar.

Në cilën çakër ndodhet shpirti?

Në çakrën e gjashtë / syrit të tretë, është selia e pranisë së shpirtit dhe ndërgjegjes.

3. Pleksus çakra diellore / Manipura Ngjyra: e verdhë

Çfarë ndodh nëse të gjitha çakrat janë të

Vendndodhja: te pjesa e lukthit

balancuara?

Temat: Vetëbesimi, egoizmi, forca, optimizmi.

Rrjedhje e përmirësuar e energjisë. Pra trupi është më energjik, rigjallëron të gjithe sistemin dhe rrit

4. Çakra e zemrës / Anahata

vitalitetin. Mund ta rritë gjithashtu kreativitetin,

Ngjyra: e gjelbër

produktivitetin dhe motivimin.

Vendndodhja: në pjesë të gjoksit, zemrës Temat: Dhembshuri, shërim, sinqeritet, keqardhje

Si mund t’i hapim çakrat? Çakrat hapen me ndihmën e meditimit, jogës, tingujve

5. Çakra e fytit / Vishudda

dhe aromave të ndryshme, dalje në natyrë, tokëzim.

Ngjyra: e kaltër e çiltër Vendndodhja: te gropa e fytit Temat: e vërteta, komunikimi, vetëshprehja, mendimi i vet.

6. Çakra e ballit, syrit të tretë / Ajna Ngjyra. E kaltër e errët Vendndodhja: mes vetullave Temat: Ëndrrat, meditimi, perceptimit, idetë.

7. Çakra e kurorës / Sahasrara Ngjyra: vjollcë, Violetë Vendndodhja: një pëllëmbë dore nën kurorën e ballit

SECRET MAGAZINE

19

Tetori rozë, muaji i ndërgjegjësimit mbi kancerin e gjirit!!! korrelacionin e BMI së rritur me stad më të avancuar të kancerit të gjirit. Përveç mbipeshës, faktorë të tjerë si ndotja mjedisore dhe ekspozimi ndaj toksinave dhe hormonevemund të ndikojnë në rritjen e rasteve të reja. Megjithatë, këto mbeten ende hipoteza që kërkojnë më shumë studime e hulumtime për t'u konfirmuar.

Sipas statistikave, rritja e rasteve të reja prek më së shumti stadin I dhe IV të sëmundjes, ndërsa stadet II dhe III nuk kanë treguar rritje të ngjashme. Ky informacion është i rëndësishëm, pasi numri në rritje i tumorëve të diagnostikuar në stadin I sugjeron rëndësinë e implementimit të politikave depistuese për një diagnostikimin të hershëm të rasteve.

JONA PRIFTI Në Shqipëri, kanceri i gjirit është kanceri që haset më shpesh te gratë me rreth 900 - 1000 të reja në vit. Fatkeqësisht, në vendin tonë kjo sëmundje ende diagnostikohet në stade të avancuara, ndoshta si pasojë e kontrolleve të rralla, mosinformimit të popullatës për këtë sëmundje, por ndoshta edhe stigmës që ekziston rreth sëmundjeve malinje.

Parandalimi i kanceri të gjirit mbetet mënyra më efektive për të zvogëluar barrën e kësaj sëmundjeje në shoqëri.

Pse kemi një rritje të numrit të grave të reja të diagnostikuara me kancer gjiri?

Në vitet e fundit është vënë re një rritje drastike e numrit të rasteve të reja. Duke qenë se në gratë e reja nën 40 vjeç nuk rekomandohet kryerja e testeve depistuese, diagnostikimi i lezioneve malinje në këto mosha ndodh në stade më të avancuara të sëmundjes.

Rritja e mbipeshës dhe obezititetit mund të jetë një ndër faktorët që ndikojnë në rritjen e rasteve të reja në këto mosha. Shumë studime kanë konfirmuar

20

SECRET MAGAZINE

Kur duhet të nisi kontrolli i gjirit?

Në popullatë, rekomandohet që depistimi për kancer të gjirit të fillojë nga mosha 40 vjecare nëpërmjet kontrollove vjetore me mamografi. Mirëpo, në faktorët që ndikojnë në vendimmarrjen mbi metodat depistuese të kancerit të gjirit lidhen me moshën, historikun mjekësor të mëparshëm dhe historikun familjar.

Kuptohet që hapi i parë është vetë-ekzaminimi i gjirit nga gruaja, në mënyrë që të detektojë ndryshime të tij. Nëse ekzaminimi fizik është negativ në një individ asimptomatik (pa ankesa), hapi i radhës varet nga stratifikimi i shkallës së riskut. Stratifikimi nënkupton ndarjen në dy kategori: risk mesatar dhe risk i lartë për të zhvilluar kancer gjiri. Ky stratifikim rekomandohet që të bëhet që në moshën 25 vjecare, ku gruaja duhet të konsultohet në lidhje me risqet e benefitet potenciale dhe kufizimet që kanë testet depistuese në lidhje me grupin e riskut të tyre.

Mund të jetë tunduese për një grua që të mos e kryejë kontrollin vjetor me mamografi, sidomos nëse ato ndihen të shëndetshme ose nuk konstatojnë asnjë ndryshim në

trupin e tyre. Megjithatë, të

qënurit diligjent në kontroll është thelbësore për

të përdoren ekzaminime imazherike alternative si ekografia. Ekografia është një ekzaminim i cili përdoret më së shumti në kuadrin diagnostik, jo depistues dhe përdoret në vecanti në ndjekjen e masave të dyshimta të para gjatë vizitës klinike ose mamografisë.

Në gratë me mutacion gjenetik të njohur ose nëse kanë një familjar të linjës së parë mbartës të një mutacioni, ose kanë histori mjekësore me ekspozim të indit mamar ndaj rrezatimit në moshat 10-30 vjec ose nëse kanë një risk ≥20% për të zhvilluar kancer gjiri sipas modeleve BRCAPRO, Tyrer-Cuzick, ose BOADICEA/CanRisk, ekspertët rekomandojnë që krahas mamografisë të kryhen kontrolle vjetore me MRI (rezonancë magnetike) të gjirit me/pa kontrast.

Si ta kuptoj përgjigjien e ekzaminimit imazherik që kam kryer?

Kuptohet që pasi të kryeni një ekzaminim imazherik të gjirit (mamografi, ekografi, rezonancë) ju do të merrni një përgjigjie, për të cilën do ju rekomandohet një konsultë me një mjek senolog. Në ekzaminimin e gratë n.q.se kujtojmë sesi mamografia mund të

kryer ju duhet të gjeni informacion mbi: krahasimin

detektojnë ndryshimë fare minimale që mund të

me ekzaminimet e mëparshme, densitetin e gjirit,

kenë ndodhur në gjirin tuaj në 12 muajt e fundit.

Cilat janë testet depistuese për kancerin e gjirit?

Mamografia – Nga të gjitha ekzaminimet imazherike, mbetet testi më i rëndësishëm dhe i vetmi që ka treguar një ulje të vdekshmërisë. Fatkeqsisht prania e një gjiri me ind dens, ul sensitivitetin e mamografisë për shkak të errësimit ose “maskimit” të kancerit në shtresat indore dense të gjirit. Gjithashtu, evidentimi në mamografi i një indi mamar dens njihet si një faktor i rëndësishëm risku për të zhvilluar kancer të gjirit. Gati gjysma e grave në moshë depistimi kanë ind mamar dens që përshkruhet si “densitet heterogjen” ose “tepër dens” sipas klasifikimit ACR të sistemit BI-

formacione të mundshme dhe shkallën BI-RADS të këtyre formacioneve.

Shkalla BI-RADS është një sistem pikëzimi i përdorur nga radiologët për të klasifikuar rezultatet e gjetura në gji.

BI-RADS 1: negative; pa prani kanceri.

BI-RADS 2: negative; mund të jenë prezente disa lezione beninje (jo-kanceroze) si kiste apo fibroadenoma, të cilat rekomandohen të mbahen në ndjekje.

BI-RADS 3: probabilisht rezultat negativ; megjithatë mund të jetë një shans fare i vogël (2%) prani mase tumorale për të cilën do ju rekomandohet kontroll i afërt imazherik ose ekzaminime shtesë.

RADS të radiologjisë së gjirit. Vlen të thuhet se një

BI-RADS 4: pozitive për prani të një masë anormale,

ind mamar dens nuk është “anormal” dhe mund të

për të cilën rekomandohet biopsia për të gjykuar mbi

ndryshojë densiteti i tij me kalimin e kohës.

natyrën.

Për shkak të kufizimeve të testimit depistues me

BI-RADS 5: pozitive për prani të një masë me

mamografi, vecanërisht tek gratë me gjinj dens, mund

probabilitet

95%

për

të

qënë

malinje

dhe

SECRET MAGAZINE

21

rekomandohet biopsia për konfirmim.

Cilat janë metodat më të shpeshta të marrjes

BI-RADS 6: kjo shkallë është për gratë me kancer gjiri

së biopsisë?

të konfirmuar me biopsi, për të cilat ky ekzaminim ka

Biopsia me age të hollë (FNA – Citologji) - Citologjia

për synim të vlerësojë përgjigjien ndaj trajtimit.

është lloji më i thjeshtë i biopsisë së gjirit. Gjatë kësaj procedure, mjeku me anë të një age të hollë merr

Nga cilat pjesë të gjirit mund të zhvillohet tumori?

Masat tumorale në gji mund të fillojnë nga duktuset e qumështit, lobulat e gjirit ose nga indi lidhor. Duktuset e qumështit janë struktura që transportojnë qumështin nga lobulat në thithkë, dhe kjo është gjithashtu zona më e zakonshme për zhvillimin e tumorëve. Kur tumori është i kufizuar brenda duktuseve, ai njihet si Karcinoma Duktale “in situ”. Nëse kalon barrierën e duktuseve, njihet si Karcinoma Duktale Infiltrative.

Lobulat e gjirit janë ato struktura ku prodhohet qumështi. Nëse tumori është i kufizuar në lobul, njihet si Karcinoma Lobulare “in situ”. Ndërsa, nëse kalon kufijtë e lobulës, njihet si Karcinoma Lobulare Infiltrative.

Origjina nga indi lidhor, si muskujt, indi dhjamor ose enët e gjakut, është më e rrallë. Kanceri që ka këto origjina njihet si Sarkoma (p.sh., tumoret Phyllodes ose angiosarkomat).

Si kryhet një biopsi e gjirit?

Biopsia e gjirit është një procedurë gjatë së cilës merret një mostër indi nga gjiri dhe dërgohet për analizë në një laborator anatomo-patologjik. Ajo rekomandohet nga mjeku senolog ose onkolog në rast se mamografia, ekografia ose rezonanca e gjirit tregojnë një formacion të dyshimtë për kancer, ose nëse ka ndryshime të dukshme në gjirin, thithin ose areolën që sugjerojnë prani të kancerit, siç janë lëkura e portokallit, retraksioni i thithit ose sekrecione nga thithi.

22

një mostër nga formacioni në gji. Mostra e qelizave grumbullohet në shiringë dhe më pas fiksohet në lama për tu dërguar në laborator.

Biopsia Tru-Cut - Është një lloj biopsie e cila merret me anë të një ageje me diametër më të madh se ajo e përdorur për kryerjen e citologjisë. Kjo lloj ageje mundëson marrjen e një mostre më të madhe krahasimisht asaj me FNA dhe kryhet zakonisht me ndihmën e ekografisë.

Biopsia kirurgjikale - Gjatë një biopsie kirurgjikale, mund të merren për ekzaminim një pjesë e formacionit (biospi incizionale) ose formacioni i plotë (biopsi ekcizionale). Biopsia kirurgjikale kryhet në një sallë operatore nën anestezi.

Si trajtohet kanceri i gjirit?

Disa lloje tumoresh të gjirit janë të ndjeshëm ndaj hormoneve femërore si estrogjeni dhe progesteroni.

Qelizat kanceroze të gjirit kanë receptorë në membranën qelizore, të cilat ndërveprojnë me hormonet që qarkullojnë në trup. Për të përcaktuar nëse qelizat tumorale përmbajnë ose jo këta receptorë, krahas biopsisë, nevojitet nje ekzaminim shtesë i quajtur imunohistokimi (IHC).

Në IHC e gjirit ju do të gjeni informacion mbi statusin e receptorëve hormonalë (ER, PgR), indeksin e proliferimit qelizor (ki67) dhe statusin HER2. HER2, i njohur si receptori i faktorit të rritjes epidermale, është një proteinë e sipërfaqes qelizore qe ndihmon në rritjen dhe ndarjen e qelizës. Në rastet kur gjeni HER2 është i amplifikuar, ndodh një mbishprehje e proteinës HER2 dhe si rrjedhojë një nxitje e rritjes agresive tumorale.

Me anë të biopsisë përcaktohet tipi histologjik dhe

Për të vendosur mbi mënyrën e trajtimi të kancerit

karakteristikat molekulare të tumorit. Biopsia mund

të gjirit është e rëndësishme të kryhet si fillim

të shkaktojë dhimbje ose ënjtje në zonën ku është

diagnostikimi bazuar në biopsi, imunohistokimia dhe

kryer procedura. Në disa raste, mund të ndodhin

teste molekulare. Në varësi të rezultatit të këtyre

infeksione dhe gjakosje në vendin e biopsisë, por ajo

testeve dhe stadifikimit imazherik të sëmundjes,

nuk shkakton përhapje të qelizave tumorale.

përcakohet plani i duhur i trajtimit.

SECRET MAGAZINE

Mungesa e komunikimit Duke qenë situata e tillë, te shumica e njerëzve fjala “komu nikim” sjell ndërmend domethënie mekanike. Brenda mbretërisë së teknologjisë që e kemi krijuar me duart tona, sa më shumë që shndërrohemi në njerëzmekanikë, aq më të vështirë e kemi ta dallojmë se problemi kryesor i epokës së komunikimit është (mungesa e) komunikimi(t). Ajo që është më shumë për të ardhur keq, është se nuk e dimë që nuk dimë të komunikojmë. E mohojmë faktin që nuk dimë të komunikojmë, më pas ankohemi shpesh se keqkuptohemi.

Bllokimet në rrugët e komunikimit mund të shkaktojnë furtunë nga momenti në moment.

Mungesa e komunikimit në botën e biznesit ndikon

SAIM KOÇ Në ditët e sotme ndjenja e vetmisë dhe depresioni që për jetohet si rrjedhojë e ndjenjës së vetmisë janë shumë më të përhapura në krahasim me njëqind vjet më parë. E shfrytëzojmë deri në pikën e fundit oqeanin e komunikimit; flasim në telefon gjatë gjithë ditës, dërgojmë mesazhe, me anë të kompjuterit bëjmë chat për orë të tëra me persona që as nuk i njohim, por në mesin e këtij popullacioni global përsëri ndjehemi të vetmuar në mes të oqeanit brenda barkës tonë prej lëvozhgës së arrës. Me që ra fjala, përdorimi i ilaçeve antidepresantë po rritet në nivele të frikshme.

në performancën e punonjësve dhe kompanive, shumë më tepër nga sa pandehet.

Mungesa e komunikimit në marrëdhëniet femër mashkul i konsumon shumë palët, i shkëput nga njëritjetri, dhe mbjel me dorën e vet farën e zemërimit.

Mungesa e komunikimit në jetën sociale, është si një shkëmb gjigant që na del përpara e na bllokon rrugën e mundësisë per t kohën e duhur dhe për me njerëzit e duhur; na ndëshkon me vetmi.

Po komunikimi me veten tonë? Në fakt, më së shumti (mungesën e) komunikim(it) e kemi me veten tonë, duke qenë vetë armiku më i pamëshirshëm,

Se di pse, por sa herë që përmendet fjala

kritikuesi më i ashpër, e gjykatë si më i padrejtë i

komunikim, gjëja e parë që na vjen në mend është:

vetes sonë! Mungesa e komunikimit me veten tonë,

komunikimi që ndërtohet me anë të disa aparaturave

na bën ta shohim veten si një të huaj; nuk arrijmë t’i

të tilla si telefoni, televizori, radio, komp juteri, letrat

njohim ndjenjat tona.

(pavarësisht se në kohët e fundit u ka humbur goxha rëndësia apo telegrafi të cilin besoj se nuk e

Pavarësisht kësaj, nuk është se shfaqim ndonjë

përdor më askush)... Pandehim se komunikimi është

dëshirë për të përmirësuar mënyrën e komunikimit

i ndërlidhur me transportimin diku të një ngjarje apo

me veten tonë apo me të tjerët. Shpesh zgjedhim

një mendimi. Madje as nëpër fjalorë nuk gjendet një

rrugën e “lehtë”; ose shtypim ndjenjat ose përjetojmë

përkufizim tjetër përveç këtij.

shpërthime emocionale.

SECRET MAGAZINE

23

Mendojmë se shkaku i konflikteve të komunikimit

ndjenjat tuaja, është shumë e mundshme që në

janë mendimet e ndryshme sepse ato që dalin në plan

kthesën tjetër të marrëdhënies t’ju pres një aksident

të parë në komu nikim janë mendimet. Ndërkohë

komunikimi.

që burimi kryesor i konflikteve të komunikimit janë ato që ngelen në plan të dytë janë ndjenjat që nuk

Sado shofer i kujdesshëm e me përvojë të jemi,

na tërheqin vëmendjen. Arsyeja që bëheni person

vjen një mo ment i tillë që nuk i shmangemi dot

reaktiv, madje edhe kur jeni duke diskutuar mbi

gabimit të atyre që na vijnë përballë. E pranoj. Por,

tema të rëndomta, është se futeni brenda ndjenjave

kjo nuk e ndryshon faktin se ne kemi af tësinë dhe

të tilla si inati, dëshpërimi, humbja e shpresës apo

vullnetin për t’ i ulur në minimum aksidentet që mund

zemërimi. Në këtë rast zvarritja drejt konfliktit të ko

të na ndodhin dhe t’i kapërcejmë ato me sa më pak

munikimit është pothuajse e pashmangshme. Për sa

dëmtime. Në komunikimet që krijojmë me të tjerët,

kohë që nuk krijojnë ndonjë ndjenjë në prapaskenë,

mund ta hamendësojmë që në fillim se cili reagim i

mendimet e ndryshme nuk krijojnë ndonjë problem;

joni lind nga cili provokim dhe çfarë rezultatesh sjell

mund të bini në kompromis ose jo, por një gjë është

në marrëdhënien tonë.

e sigurt, nuk do të futeni në konflikt me personin përballë.

Në një ambient ku të gjithë drejtuesit e makinave i respek tojnë rregullat e qarkullimit, nuk

24

Aksidentet e komunikimit ngjajnë shumë me

do të ishim të detyruar të bënim shumë manovra

aksidentet rrugore dhe jini të bindur, aksidenti thotë

në mënyrë që të “mos pësojmë aksident”, apo jo? Po

gjithmonë “Po vij!” Nëse nuk e dini se si t’i shprehni në

ashtu edhe në një ambient ku të gjithë i respektojnë

mënyrë të shëndetshme nd jenjat tuaja, e çka është

rregullat e komunikimit nuk do të ishte e nevojshme

edhe më e rëndësishme, nëse nuk dini t’i komandoni

të “stërmundoheshim” që të tjerët të na kuptojnë.

SECRET MAGAZINE

Nuk jetojmë në një botë të tillë. Por, duke filluar nga

se po i bashkohem kopesë, e kuptoj se ka filluar të

ky moment, mund të fillojmë ta ndërtojmë një botë

më kapë eksitimi dhe jam gati të tejkaloj limitin e

të tillë.

shpejtësisë. Më kujtohen këto fjalë dhe menjëherë e mbledh veten.

Qoftë në trafik, qoftë në komunikim, të bësh zero gabime është e vështirë, por nuk është e pamundur.

Nganjëherë, një fjalë që në pamje të parë na

Jemi njerëz, prandaj ndodh që të provokohemi nga

duket tepër e thjeshtë, mund të na ndryshojë jetën.

të tjerët, e pavarësisht se e kup tojmë që është

Kjo është e lidhur drejt përdrejtë me mënyrën se si

gabim mund t’i shkelim rregullat e të bëhemi shkak

e perceptojmë dhe si e jetojmë jetën. Nëse shohim

aksidenti. Mund të provokohemi nga një veprim apo

në mënyrë sipërfaqësore, atëherë edhe jetojmë

një fjalë e personit që kemi përballë e të reagojmë

në mënyrë sipërfaqësore dhe kur dëgjojmë fjalë të

emocionalisht e në këtë mënyrë të dëmtojmë

ngjashme me ato si të atij burri të moshuar, ndikimi

marrëdhënien tonë. Aksidente të lehta komunikimi

i tyre te ne mbetet sipërfaqësor, e për rrjedhojë

nuk ka sjellin tronditje të ndjeshme në jetën tonë, por

edhe shlyhen shpejt. Sa më thellë që të arrijmë të

sa më i madh të jetë aksidenti aq më e madhe është

perceptojmë pasurinë e jetës, botën e brendshme

fatura që paguajmë; ndonjëherë gabimet mund

të njerëzve, urtësinë e fjalëve, aq më i thellë dhe i

të jenë aq të mëdha sa na kushtojnë me humbjen

qëndrueshëm është ndikimi që shkaktojnë tek ne.

e një punë, një miku apo humbjen e të dashurës.

Synimi im me anë të këtij libri është që të arrini

Të pendohesh më vonë, të vajtosh “ah sikur të isha

të shihni thelbin te vetja juaj, tek të gjithë të tjerët e

treguar më i kujdesshëm e të mos e kisha bërë atë

tek çdo gjë që secila ngjarje që përjetoni t’ju lë një

gabim”, nuk ta kthen mbrapsht atë që ke humbur.

shenjë pozitive, t’ju kthehet në për vojë. Ashtu si edhe në shembullin e personit që tregova më sipër edhe

Nëse nuk gaboj, gjatë një seminari mbi

nga ngjarjet negative mund të nxirrni përfundime që

vetëbesimin, një pjesëmarrës rrëfeu një ngjarje që i

do ta ndryshojnë pozitivisht rrjedhën e jetës suaj.

kishte ndodhur e që mua më la shumë mbresa. Teksa

Me fjalë të tjera ky libër synon t’ju vendosë përballë

kishte qenë duke udhëtuar me makinë në qytetin e

dy zgjedhjeve: Ose të vazhdoni të bëni aksidente në

tij, kishte goditur një burrë të moshuar, por për arsye

komunikim e të thyeni këmbën apo dorën, më fal,

se kishte arritur ta shkelte frenin në kohë, nuk e

të lëndoni gruan apo mikun, e të jetoni një jetë të

kishte dëmtuar shumë. I moshuari e kishte kapërcyer

pamotivuar, të trishtë, të parealizuar e sipërfaqësorë,

aksidentin me disa gërvishtje të lehta. Edhe vetë

ose të bëheni një person që e ka kuptuar qëllimin

kishte shkuar më pas në shtëpinë e të moshuarit për

e jetës dhe është i dobishëm për veten dhe

t’u siguruar për shëndetin e tij. Ishte prekur shumë

për shoqërinë.

nga një fjalë që i kishte thënë i moshuari në atë kohë:

marrë nga libri “TA ZOTËROSH KOMUNIKIMIN”

“Të ecësh me shpejtësi në trafik është diçka që lehtësisht mund ta bëjnë të gjithë, e vështira është të shkosh me ngadalë. Ti bëhu ndryshe nga të tjerët, dilja mbanë të bësh gjënë e vështirë.”

Në pamje të parë të duket si një shprehje e rëndomtë apo jo? Por megjithatë, “Të mos jesh pjesë e kopesë nuk është asnjëherë diçka e rëndomtë.

Aq shumë ndikuan te unë fjalët që kishte thënë i moshuari saqë edhe sot kur jam në trafik dhe e kuptoj

SECRET MAGAZINE

25

Galaktik Universit Marketing

Eni Mullameti

26

SECRET MAGAZINE

Magjia e Ndërveprimit

Të Mendosh si Një Historian? Po Pse?

Rrugëtimi Vazhdon

SECRET MAGAZINE

27

Më 1 Nëntor nis ‘’BALANCE’’ me Hyrida Basha! 12 episode për shëndetin dhe stilin e jetesës. Prodhuar nga ZIP Multimedia.

28

SECRET MAGAZINE