Page 1

Nederlands Samenvatting GO 3&4 TOEKOMSTVERHALEN: FANTASY vorm : verzonnen, proza gebeurtenis : fantasie, tocht (queeste), goed en kwaad tijd en ruimte : onbepaald, gefantaseerd personages : sprookjes, zwartwit stijlfiguren en vormelementen : personificaties stijl : romantische stijl (= nadruk op gevoel, veel gebruik van bn, veel beschrijvingen)

TOEKOMSTVERHALEN : SCIENCEFICTION vorm : verzonnen, proza gebeurtenis tijd en ruimte personages : buitenaardse, vreemde wezens stijlfiguren en vormelementen : neologismen = nieuwgevormde woorden of zegswijzen stijl : wetenschap

Stromingen Romantiek 1780-1850

romantisch, voelen, subjectief, poëzie, kunst, dubbelzinnigheid 1. Wat verandert er in de kunst ? Hoe komt dat ? De kunstenaar werkt niet meer vanuit het heilsplan van God, maar maakt kunst vanuit zichzelf en niet meer enkel in opdracht van Kerk of adel. De kunstenaar bepaalt zelf de regels en maakt wat hij zelf mooi vindt. Dit is het gevolg van nieuwe ideeën en gebeurtenissen op het einde van de 18 e eeuw. 2. Welke thema’s vind je terug bij romantische kunstenaars ? Romantische kunstenaars beschrijven/schilderen de natuur, het verre verleden, exotische paradijzen, fantasiewerelden. 3. Wat is “kunst” voor romantici ? Voor romantici wordt kunst een grote zoektocht naar waarheid doorheen alle twijfel en dubbelzinnigheid van het leven. 4. Wat overweegt in de romantiek : het gevoel of het verstand ? het gevoel overweegt 5. Waardoor laten romantische kunstenaars zich inspireren ? zij laten zich inspireren door middeleeuwse verhalen, exotische taferelen, eigentijdse avonturen en heldendaden, de grootsheid van de natuur, en de wereld van de droom.


6. Onderaan vind je enkele typische romantische schilderijen. Neem Krijtrotsen op Rügen van Casper David Friedrich even onder de loep. Bewijs met twee argumenten dat dit kunstwerk tot de romantiek behoort. 1) de grootsheid van de natuur : afbeelding van een landschap op het eiland Rügen : scherpe rotsen en afgrond, oneindige zee, 2) de wereld van de droom : nuances van de zee in blauw, geel, grijs en roze die dromerig aandoen. Realisme 1850-1875

Realistisch, weergeven, objectief, duidelijkheid, proza, wetenschap 1. Wat keuren de realisten af in de romantici ? De realisten verwerpen de onrust en zinloze dromerigheid, de hevigheid en de chaos. 2. Wat willen de realisten dan wèl weergeven ? Ze willen de echte waarheid weergeven die te vinden is in de alledaagse werkelijkheid, niet in een vlucht naar natuur, het verleden of één of ander exotisch paradijs. 3. Welke factoren hebben bijgedragen tot de overgang van romantiek naar realisme ? Leg ook uit hoe dat komt. De verdere wetenschappelijke vooruitgang. Door deze vooruitgang in de exacte wetenschappen (fysica, chemie, biologie) krijgt men meer en meer het idee dat er orde was in de chaos. De wetenschap begint het gat te vullen dat door God is achtergelaten. Het geeft een nieuw geloof in een waarheid of zekerheid. De industriële revolutie. Door de komst van grote fabrieken verandert het uitzicht van de wereld helemaal. De mens blijkt tot een zeer grote productie in staat. Dat doet het geloof ontstaan dat als deze productie kan worden uitgebouwd, alle problemen van schaarste uit de wereld kunnen worden geholpen. 4. Waar streeft de realistische kunstenaar naar ? De realistische kunstenaar wil bijdragen aan het ideaal van wetenschap en techniek dat de wereld perfect zou kunnen maken. 5. Wat willen de realisten weergeven ? ze willen de eigentijdse werkelijkheid, en met name de gewone (arbeiders)mens weergeven. 6. Waarom is het schilderij De Arenleessters een typisch voorbeeld van realisme ? personages op het schilderij zijn boerenvrouwen die op een zomeravond de laatste restjes aren bijeen


Naturalistisch Naturalistisch, weergeven en interpreteren, de donkere kant benadrukken, kil en zakelijk, subjectief, proza 1. Waarop leggen de naturalisten de klemtoon ? Naturalisten leggen de klemtoon op de donkere kant van de maatschappij. 2. Welke onderwerpen behandelen ze in hun werken ? Ze mijden geen enkel onderwerp : seks, geweld, armoede, oorlog, de duistere kant van het stadsleven‌ 3. Op welke manier beschrijven ze het leven van de mens ? Hoe noemt men deze stroming ? Ze willen niet enkel - zoals in het realisme - laten zien hoe het leven van de mens is, maar ook en vooral hoe hij zo geworden is. Deze stroming noemt men “determinismeâ€? : het leven van de mens wordt bepaald door drie factoren : tijd, milieu en erfelijke aanleg. De mens zelf heeft hierop weinig invloed en ondergaat deze drie factoren. 4. Welke soorten naturalistische romans worden opgesomd ? Waarover gaan ze ? familieromans - vaak in vele delen - : waarin een familie gedurende generaties gevolgd wordt en waarin op die manier de invloed van die factoren kan worden getoond. ontwikkelingsromans : waarin het proces van kind naar volwassene wordt beschreven psychologische romans : over mensen die het om de een of andere reden psychisch moeilijk hebben. sociale romans : men laat zien hoezeer de mens gevormd wordt door zijn plaats op de maatschappelijke ladder. Deze sociale romans hebben vaak een maatschappelijk doel : veel naturalisten zijn socialisten die hopen met hun boeken het lot van de arbeider te verzachten. 5. Wat is fatalisme ? Fatalisten geloven dat niemand kan ontsnappen aan het determinisme. Je opvoeding, je omgeving en je afkomst liggen voor een fatalist voorgoed vast en bepalen hoe je leven zal verlopen. Je kunt je leven dus niet zelf sturen. 6. Van welke vier soorten romans is hier sprake ? Geef ook eenwoordje uitleg. 1) familieroman : volgen van een familie met invloed van opvoeding, erfelijkheid en milieu 2) ontwikkelingsroman : beschrijven van proces van kind naar volwassene 3) sociale roman : hoe de mens gevormd wordt door zijn plaats op de maatschappelijke ladder 4) psychologische roman : over mensen die het psychisch moeilijk hebben 7. Lees het fragment Een liefde uit de roman van Lodewijk van Deijssel. Waarom wordt dit een naturalistische roman genoemd ? Een fragment als dit kan naturalistisch genoemd worden door de overmaat aan uiterst precieze beschrijvingen van alle gevoelsnuances, het impressionistische taalgebruik vol neologismen en bijvoeglijke naamwoorden; maar ook door de ongekuiste (voor die tijd dus schokkende) beschrijving van het lichamelijke : zie tekst


Woordenschat uit een film 1 a) scenario = script : dialogen, schema en beschrijving vd scènes van een film, toneelstuk of opera b) scenarist = scenarioschrijver = script writer c) producent = producer : maker van de film, geldschieter d) treatment : korte inhoud van een film met uitleg over karakters en plaats vh verhaal e) scenische synopsis : beknopte beschrijving per scène (synopsis = samenvatting) f) scène : onderdeel v/e film of toneelstuk waarbij de handelingen één geheel vormen g) regisseur : artistiek leider, bepaalt waar, wanneer en hoe een verhaal gespeeld wordt h) acteur : iemand die een rol vertolkt

2 scenarist, scenarioschrijver

(zie boven)

scenario, filmverhaal

dialogen en aanwijzingen over kostumering, decor…

draaiboek

scenario + camerastand, opnameduur, belichting, indeling….

filmmaatschappijen

stoppen geld in het maken van films

financieren

ergens geld in stoppen (= mecenas)

producer, productieleider

directeur filmmaatschappij

regisseur, cineast

leidt de filmopnamen

regieassistent

helpt de regisseur

acteurs, actrices

spelen een rol in de film

cameraman

filmt volgens de richtlijnen van de regisseur

speciale effecten

trucage bij ontploffingen, autoachtervolgingen enz.

studio’s

voor binnenopnames

op locatie

ter plaatse opnemen

travelling, rijopname

camera die voor-, achter- of zijwaarts beweegt

dolly

camerawagen, al dan niet op een spoor

close-up

van dichtbij filmen

vogelperspectief

loodrecht of schuin naar beneden filmen

kikkerperspectief

naar boven filmen

scènes

(zie boven)

montage

opnames in de gewilde volgorde kleven

chronologische

volgens logisch tijdsverloop

flashback

blik in het verleden (↔ flashforward = blik in de toekomst)

synchronisatie

klank en beeld vallen precies samen


Spreekwoorden 1 alle schepen achter je verbranden

zee

zich de terugtocht onmogelijk maken

2 alle wegen leiden naar Rome

land

er zijn meerdere manieren om je doel te bereiken

3 water stroomt altijd naar de zee

zee

waar wat is, komt steeds wat bij

4 uit de lucht komen vallen

lucht

stomverbaasd zijn, plots komen opdagen

5 roeien met de riemen die je hebt

zee

zich behelpen met de middelen die men heeft

6 iem. op weg helpen

land

aanwijzingen geven om vooruit te komen

7 iem. in de wielen rijden

land

iem. hinderen, belemmeren

8 met de noorderzon vertrekken

lucht

ongemerkt, dikwijls met veel schulden vertrekken

9 iem. in het vaarwater zitten

zee

iem. hinderen, belemmeren

10 de juiste koers varen

zee

op de goede weg zijn

11 hoger willen vliegen dan je kunt

lucht

meer willen bereiken dan je aankan

12 iem. uit de weg ruimen

land

iem. doden

13 schoon schip maken

zee

opruimen

14 een straatje omlopen

land

een omweg maken

15 iem. op sleeptouw nemen

zee

iem. vooruithelpen

Modaliteit 1 Toelichting Modaliteit = je boodschap ‘verpakken’ al naargelang de communicatieve situatie. Modaliteit Wat is modaliteit ? Modaliteit drukt de verhouding uit tussen de beschrijving en de werkelijkheid, bijvoorbeeld het oordeel van de spreker ten opzichte van de waarschijnlijkheid, mogelijkheid, wenselijkheid of emotionaliteit van de inhoud van de zin. (*zie voorbeelden) Hoe kun je modaliteit uitdrukken ? 1

bijwoorden : vermoedelijk, ongeveer, wellicht, misschien

2

modale hulpwerkwoorden : blijken, dunken, heten, hoeven, kunnen, lijken, moeten, mogen, schijnen, voorkomen, willen

3

verleden tijd : zou kunnen

4

bepalingen van modaliteit : naar het schijnt, bij mijn weten, naar verluidt, als, hoop

5

gebruik van bijvoeglijke naamwoorden : Jan is schrijver → Jan is een goed schrijver.

voorbeelden *waarschijnlijkheid : Het zal straks regenen.

(want er komt een donkere lucht aan)


*mogelijkheid : Het zou kunnen regenen.

(het ziet ernaar uit, maar ik ben niet zeker)

*wenselijkheid : Hopelijk regent het niet.

(want ik heb geen jas bij me)

*emotionaliteit : Ik haat regen !

Nederlands Samenvatting hoofdstuk 3&4  

Nederlands Samenvatting hoofdstuk 3&4