Ασκήσεις συμπλήρωσης Χημείας Α Λυκείου 2015 - 2016

Χημεία Α΄ Λυκείου Ασκήσεις Συμπλήρωσης 2015 - 2016

Γουρζής Στάθης – Φυσικός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ – ΔΕΣΜΟΙ Άσκηση Συμπλήρωσης 1 Συμπληρώστε τον πίνακα με τα ονόματα, τα σύμβολα των στοιχείων και τον Ατομικό τους Αριθμό :

1η Περίοδος : ( Αριθμός Στοιβάδων Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου ……

Σύμβολο ………….. Σύμβολο …………..

2η Περίοδος : ( Αριθμός Στοιβάδων Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου ……

Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου ……

Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός …………….

... ) ( Ονόματα Στοιβάδων … …. … …. … )

Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο …………..

4η Περίοδος : ( Αριθμός Στοιβάδων

Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός …………….

... ) ( Ονόματα Στοιβάδων … …. … …. … )

Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο …………..

3η Περίοδος : ( Αριθμός Στοιβάδων Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου …… Όνομα Στοιχείου ……

... ) ( Ονόματα Στοιβάδων … …. … …. … )

Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός …………….

... ) ( Ονόματα Στοιβάδων … …. … …. … )

Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο ………….. Σύμβολο …………..

Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός ……………. Ατομικός Αριθμός …………….

Άσκηση Συμπλήρωσης 2 1) Συμπληρώστε τον πίνακα με την κατανομή των ηλεκτρονίων ανά στοιβάδα.

Άσκηση Συμπλήρωσης 3 ( - βιβλίου )

Άσκηση Συμπλήρωσης 4 Να γράψετε τους μοριακούς τύπους των ενώσεων:

1. χλωριούχο ασβέστιο 2. ιωδιούχο κάλιο 3. υδροξείδιο του ασβεστίου 4. νιτρικός άργυρος 5. χλωρικό κάλιο 6. θειούχο μαγνήσιο

7. ανθρακικό νάτριο 8. θειικό αργίλιο 9. θειϊκός σίδηρος (II) 10. ανθρακικό αργίλιο 11. οξείδιο του νατρίου 12. βρωμιούχος ψευδάργυρος 13. φωσφορικό μαγνήσιο 14. υδρόθειο 15. φθοριούχος μόλυβδος (II) 16. αζωτούχο αργίλιο 17. φωσφορικό αμμώνιο 18. κυανιούχο κάλιο 19. χλωρικό ασβέστιο 20. αμμωνία

.

Άσκηση Συμπλήρωσης 5 Συμπληρώστε τον πίνακα με το όνομα του στοιχείου, τον αριθμό των ηλεκτρονίων ανά στοιβάδα, τα ονόματα των ομάδων και τους αριθμούς των περιόδων.

Όνομα στοιχείου

Σύμβολο Στοιχείου

Ηλεκτρονιακή Δομή σε Στοιβάδες

Ατομικός αριθμός Στοιχείου ( Ζ ) K

Li

(Z=3)

Ar

( Z = 18 )

Mg

( Z = 12 )

C

(Z=6)

Ne

( Z = 10 )

S

( Z = 16 )

Si

( Z = 14 )

K

( Z = 19 )

B

(Z=5)

Cl

( Z = 17 )

L

M

Ομάδα

Περίοδος

N

Άσκηση Συμπλήρωσης 6 ( - βιβλίου ) Άσκηση 1η : Συμπληρώστε με κουκίδες, τα ηλεκτρόνια των εξωτερικών στοιβάδων, ( σθένους ), στον παρακάτω πίνακα κατάταξης των στοιχείων :

Άσκηση Συμπλήρωσης 7 ( - βιβλίου ) Άσκηση 2η : Να γραφούν τα στοιχεία στον παρακάτω πίνακα, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στην άσκηση 23 της σελίδας 72.

Άσκηση Συμπλήρωσης 8 ( - βιβλίου ) Άσκηση 3η : Να γραφούν τα στοιχεία στον παρακάτω πίνακα, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στην άσκηση 24 της σελίδας 72.

Άσκηση Συμπλήρωσης 9 Ιοντικός δεσμός – Παρ. 1ο

( σελ. 55 )

( συμπλήρωση ονομάτων και e- ● )

Li …………

Li+ ……..

…………

F ………….

F- …….. …………

●

LiF …………………………..

Ιοντικός δεσμός – Παρ. 2ο Na …………

( σελ. 55 )

Na+ …….. ………...

( συμπλήρωση ονομάτων και e- ● ) F ………….

F- …….. …………

●

NaF …………………………..

Άσκηση Συμπλήρωσης 10 Ομοιοπολικός δεσμός

( σελ. 59 – 60 )

Παράδειγμα 1ο

( συμπλήρωση ονομάτων και e- ● )

…….

…….

Η …………

……

+

……….. ……………….

Παράδειγμα 2ο …….

…….

ΗCl ………… …………………..

…….

Η 2O ………… …………………..

Παράδειγμα 3 …….

Άσκηση Συμπλήρωσης 11

Άσκηση 1 : Ονομασία στοιχείων - ( σύμβολα – ονόματα )

Σύμβολο Στοιχείου Όνομα Στοιχείου H He Li B C N O F Ne Na Mg Al Si P S Cl Al K Ca Ti

Σύμβολο Στοιχείου Όνομα Στοιχείου Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Kr Ag Sn I Au Hg Pb U Pu Es

Άσκηση 2 : Μοριακοί τύποι, ( αναλογία στοιχείων στο μόριο της ένωσης ) Τύπος H2O C2H6 C2H5 OH H2SO4 CCl4 CH4 HNO3 K2Cr2O7

Όνομα

Α

όνομα

Α

όνομα

Α

όνομα

Άσκηση Συμπλήρωσης 12 ( - βιβλίου ) Άσκηση 61 – σελ. 78 Να γράψετε τους μοριακούς τύπους των ενώσεων : Μοριακός Τύπος

1. χλωριούχο ασβέστιο 2. ιωδιούχο κάλιο 3. υδροξείδιο του ασβεστίου 4. νιτρικός άργυρος 5. χλωρικό κάλιο

Αριθμός Οξείδωσης

Αριθμός Οξείδωσης

6. θειούχο μαγνήσιο 7. ανθρακικό νάτριο 8. θειικό αργίλιο 9. θειϊκός σίδηρος (II) 10. ανθρακικό αργίλιο 11. οξείδιο του νατρίου 12. βρωμιούχος ψευδάργυρος 13. φωσφορικό μαγνήσιο 14. υδρόθειο 15. φθοριούχος μόλυβδος (II) 16. αζωτούχο αργίλιο 17. φωσφορικό αμμώνιο 18. κυανιούχο κάλιο 19. χλωρικό ασβέστιο 20. αμμωνία

.

Άσκηση Συμπλήρωσης 13 ( - βιβλίου )

Άσκηση 62 – σελ. 79 Να ονομάσετε τις παρακάτω ενώσεις :

Όνομα Μοριακής Ένωσης

1. K2O 2. Ba(OH)2 3. NaI 4. CaCl2 5. HClO3 6. Al2S3 7. Zn(NO3)2 8. FeBr3 9. NH3 10. MgO 11.Ca(NO3)2 12. CaCO3 13. NO2

Αριθμός Οξείδωσης

Αριθμός Οξείδωσης

14. CuOH 15(NH4)2SO4 16. FePO4 17. KNO3 18. H2S 19. H3PO4 20. HCN

.

Άσκηση Συμπλήρωσης 14 ( - βιβλίου ) Εφαρμογή – σελ. 66

Άσκηση Συμπλήρωσης 15 ( - βιβλίου ) Άσκηση 64 – σελ. 79 Να γράψετε τους μοριακούς τύπους των ενώσεων :

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο : ΟΞΕΑ-ΒΑΣΕΙΣ-ΑΛΑΤΑ-ΟΞΕΙΔΙΑ Άσκηση Συμπλήρωσης 16 1) Συμπληρὠστε τους πίνακες παρακάτω χημικών αντιδράσεων :

+ HCl + HgO + H2 O2 + Na

Cl +

C

O +

H

I

+ Al

Br +

S

O +

Zn

HCl +

C

FeO +

Cl

KI +

Al

HBr +

N

Η

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές ο αριθμός οξείδωσης ορισμένων από τα στοιχεία που συμμετέχουν μεταβάλλεται. Τέτοιες αντιδράσεις απλής μορφής είναι οι συνθέσεις, οι αποσυνθέσεις, οι διασπάσεις, οι αντιδράσεις απλής αντικατάστασης.

3. Αντιδράσεις απλής αντικατάστασης

Για μέταλλο M : Για αμέταλλο A : ΣΕΙΡΑ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΑΜΕΤΑΛΛΩΝ

Άσκηση Συμπλήρωσης 17

1) Συμπληρὠστε, τώρα, τους πίνακες παρακάτω χημικών αντιδράσεων :

Zn

+

CuSO4

+

Na

+

FeCl2

+

Al

+

HCl

+

Fe

+

HBr

+

Na

+

H2O

+

Mg

+

H2O

+

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Άσκηση Συμπλήρωσης 18 ( - βιβλίου ) Εφαρμογή : ( σελ.102 ) ( συμπλήρωση συντελεστών ) Να γραφούν οι χημικές εξισώσεις των αντιδράσεων, (εφόσον αυτές γίνονται) :

1. ψευδάργυρος + υδροβρώμιο

2. ιώδιο + φθοριούχο νάτριο

Zn + HBr

ZnBr2 + H2

*

3. νάτριο + χλωριούχο αργίλιο

AlCl3 + Na

4. χαλκός + νιτρικός άργυρος

Cu + AgNO3

Al + NaCl

Cu(NO3)2 + Ag

5. άργυρος + υδροχλώριο

*

6. κάλιο + φωσφορικό οξύ

K + H3PO4

K3PO4 + H2

7. βάριο + νερό

Ba2 + H2O

Ba(OH)2 + H2

8. ψευδάργυρος + νερό

Zn + H2O

H2 + ZnOH

Άσκηση Συμπλήρωσης 19 ( - βιβλίου ) ‘Άσκηση 57 : ( σελ.118 ) ( συμπλήρωση συντελεστών ) Να γραφούν οι χημικές εξισώσεις των αντιδράσεων, (εφόσον αυτές γίνονται) :

Na

+

HCl

+

Ag

+

HCl

+

Ba

+

Hl

+

Al

+

HCl

+

Al

+

FeBr2

+

Ca

+

AgNO3

+

Fe

+

K3PO4

+

Br2

+

KI

+

Cl2

+

All3

+

S

+

KCl

+

Zn

+

H2O

+

Mg

+

H2O

+

Ca

+

H2O

+

Ba

+

H2O

+

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΔΙΠΛΗΣ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Άσκηση Συμπλήρωσης 20 ( - βιβλίου ) Άσκηση 58 – σελ.118 - 119 AgNO3

+

BaCl2

+

NaNO3

+

KCl

+

H2SO4

+

AlBr3

+

ZnCl2

+

NaOH

+

Pb(NO3)2

+

Na2S

+

HNO3

+

ZnCl2

+

Fe(NO3)3

+

Ca(OH)2

+

KNO3

+

CaBr2

+

NH4Cl

+

Ca(OH)2

+

CaSO3

+

HCl

+

Na2CO3

+

H3PO4

+

Άσκηση Συμπλήρωσης 21 ( - βιβλίου ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΈΣ ΟΞΕΩΝ – ΒΑΣΕΩΝ

SO3

+

H2O

N2O5

+

H2O

Na2Ο

+

H2O

MgΟ

+

H2O

P2O5 Ca Fe2O3

+

H2O

+

H2O

Άσκηση 60 – σελ. 119

ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΣΗ Άσκηση Συμπλήρωσης 22 ( - βιβλίου ) Άσκηση 59 – σελ.119

AgNO3

+

BaCl2

+

NaNO3

+

KCl

+

H2SO4

+

AlBr3

+

ZnCl2

+

NaOH

+

Pb(NO3)2

+

Na2S

+

HNO3

+

ZnCl2

+

Fe(NO3)3

+

Ca(OH)2

+

KNO3

+

CaBr2

+

NH4Cl

+

Ca(OH)2

+

CaSO3

+

HCl

+

Na2CO3

+

H3PO4

+

ΠΑΡΑΣΚΕΥΈΣ ΑΛΑΤΩΝ Άσκηση Συμπλήρωσης 23 ( - βιβλίου ) Άσκηση 64 – σελ. 119 Να τοποθετήσετε σε κάθε κενό του ακόλουθου πίνακα τους τύπους των αλάτων που θα προκύψουν από την αντίδραση του κάθε οξέος που περιέχεται στην κάθετη στήλη και της ένωσης που περιέχεται στην οριζόντια στήλη.

ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΣΗ Άσκηση Συμπλήρωσης 24 ( - βιβλίου ) Άσκηση 59 – σελ. 119

HNO3

+

Ca(OH)2

+

Zn(OH)2

+

H2SO4

+

KOH

+

H3PO4

+

Fe(OH)3

+

H2SO4

+

N2O5

+

NaOH

+

P2O5

+

Ca(OH)2

+

CO2

+

Al(OH)3 3

+

BaO

+

HCl

+

Fe2O3

+

HNO3

+

Al2O3

+

H2SO4

+

NH3

+

H2SO4

+

NH3

+

HBr

+

CO2

+

Al2O3

+

P2O5

+

Na2O

+

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο : ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑ Ασκήσεις Συμπλήρωσης 25 – 29 - βιβλίου ( σελ. 158 – 159 )

Άσκηση 13 :

( Δίνονται

τα ατομικά βάρη Αr : C = 12, H = 1 )

Το Μοριακό βάρος Mr του …………… είναι : Mr CH4 = (……) ● …… + ( ….. ) ● …… => Mr CH4 = (……) ● …… + ( ….. ) ● …… => => Mr CH4 = …… + ….. . => Mr CH4 = ……

1 mol CH4 ………. ζυγίζει ….. g

Άσκηση 14 : ( Δίνονται τα ατομικά βάρη Αr : O = 16, C = 12, N = 14, H = 1, S = 32 ) 1.Το Μοριακό βάρος Mr του …………… είναι :

Mr Ο2 = (……) ● …… => Mr Ο2 = (……) ● …… => Mr Ο2 = ……

2.Το Μοριακό βάρος Mr του …………… …. …………… είναι :

Mr CΟ2 = (……) ● …… + ( ….. ) ● …… => Mr CΟ2 = (……) ● ……+ ( ….. ) ● …… => => Mr CΟ2 = …… + ….. => Mr CΟ2 = ……

3 Το Μοριακό βάρος Mr του …………… είναι :

Mr N2 = (……) ● …… => Mr N2 = (……) ● …… => Mr N2 = ……

4 Το Μοριακό βάρος Mr του …………… είναι :

Mr O3 = (……) ● …… => Mr O3 = (……) ● …… => Mr O3 = ……

5 Το Μοριακό βάρος Mr του …………… …. είναι :

Mr H2S = (……) ● …… + ( ….. )● …… => Mr H2S = (……) ● ……+ ( ….. ) ● …… => => Mr H2S = …… + ….. => Mr H2S = ……

Άσκηση 15 : Mr B = (……) ● ArB => ….. = ………. / …….. => ….. = ….. Άσκηση 16: ( Δίνονται τα ατομικά βάρη Αr : O = 16, C = 12, P = 31, H = 1 ) 1.Το Μοριακό βάρος Mr του …………… είναι :

Mr Ο2 = (……) ● …… => Mr Ο2 = (……) ● …… => Mr Ο2 = ……

1 mol O2 ………. ζυγίζει ….. g

Τα 10 mol O2 ζυγίζουν Μ = 10 ● ….. g => Μ = ….

2.Το Μοριακό βάρος Mr του …………… …. …………… είναι :

Mr CΟ2 = (……) ● …… + ( ….. ) ● …… => Mr CΟ2 = (……) ● ……+ ( ….. ) ● …… => => Mr CΟ2 = …… + ….. => Mr CΟ2 = ……

1 mol CO2 ………. ζυγίζει ….. g Τα 10 mol CO2 ζυγίζουν Μ = 10 ● ….. g => Μ = ….

3 Το Μοριακό βάρος Mr του …………… ……………… είναι :

Mr H3PΟ4 = (……) ● …… + ( ….. ) ● …… + ( ….. ) ● …… => => Mr H3PΟ4 = (……) ● ……+ ( ….. ) ● …… + ( ….. ) ● …… => => Mr H3PΟ4 = …… + ….. + ….. => Mr H3PΟ4 = ……

1 mol H3PΟ4 ………. ζυγίζει ….. g Τα 10 mol ζυγίζουν Μ = 10 ● ….. g => Μ = ….

Άσκηση 17: 1.Το Μοριακό βάρος Mr του …………… είναι :

Mr N2 = (……) ● …… => Mr N2 = (……) ● …… => Mr N2 = ……

1 mol N2 ………. ζυγίζει ….. g Τα …… mol ζυγίζουν …… = …… / …… => …. = …..

2.Το Μοριακό βάρος Mr του …………… …. είναι :

Mr H2S = (……) ● …… + ( ….. ) ● …… => Mr H2S = (……) ● ……+ ( ….. ) ● …… => => Mr H2S = …… + …. .=> Mr H2S = ……

1 mol H2S………. ζυγίζει ….. g Τα ……. mol H2S ζυγίζουν … = …… / …=> …. = …..

3 Το Μοριακό βάρος Mr του …………… είναι :

Mr H2 = (……) ● …… => Mr H2 = (……) ● …… => Mr H2 = ……

1 mol H2 ………. ζυγίζει ….. g Τα ……. mol ζυγίζουν …… = …… / ……=> …. = …..

Παράγραφος 4.1 - Βασικές έννοιες για τους χημικούς υπολογισμούς

Ο γραμμομοριακός όγκος ( Vm ) Vm = 22,4 L mol ˉ¹ σε STP συνθήκες STP = θερμοκρασία θ = 0 ⁰C, ( ή Τ = 273⁰ K) και πίεση P = 1 atm ( 760 mm Hg ) Ασκήσεις Συμπλήρωσης 30 - 35 - βιβλίου

Παράδειγμα 4.5 – σελ. 134 Ποσότητα υδρόθειου (H2S) ζυγίζει 170 g.( Σχετικές Ατομικές Μάζες Ar : H : 1, S : 32 ) Α. Πόσα mol είναι η ποσότητα αυτή; β. Πόσο όγκο καταλαμβάνει η ποσότητα αυτή σε STP συνθήκες.; γ. Πόσα μόρια H2S περιέχονται στην ποσότητα αυτή; ΛΥΣΗ :

Α. Υπολογίζω το Μοριακό βάρος ( Mr ) του υδρόθειου : Mr H2S =(……) ● …… + ( ….. ) ● …… => Mr H2S =(……) ● ……+ ( ….. )● …… =>

=> Mr H2S = …… + …..=> Mr H2S = ……

Άρα :

Το 1 mol H2S ζυγίζει ……….. g Τα ……. mol H2S ζυγίζουν … = …… / …=> …. = …..

Β. Το 1 mol H2S έχει όγκο Vm = 22,4 L. Τα 5 mol H2S

x=;

Άρα : x = …… ● ( ………. ) / ……….. => x = …… ● ………. => x = …… L Γ. Το 1 mol H2S περιέχει ΝΑ = 6,02 ● 10²³ μόρια. Τα 5 mol H2S

x=;

Άρα : x = …… ● ( ………. ) / ……….. => x = …… ● ………. => x = …… μόρια Εφαρμογή - σελ. 135 α. Πόσα μόρια αμμωνίας (NH3) περιέχονται σε 1,12 L σε STP; β. Πόσο ζυγίζουν τα 1,8066 ●1024 μόρια NH3; ( Δίνονται οι τιμές των Σχετικών Ατομικών Μαζών Ar : N : 14, H : 1 )

ΛΥΣΗ :

A. Το 1 mol ΝH3 έχει όγκο Vm = 22,4 L και ΝΑ = 6,02 . 10²³ μόρια.

V = 1,12 L

x=;

Άρα : x = …… ● ( ………. ) / ……….. => x = …… ● ………. => x = …… μόρια Εφαρμογή - σελ. 135 ( - συνέχεια ) Β. Ν = 1,8066·10²4 μόρια NH3 και ΝΑ = 6,02 . 10²³ μόρια σε κάθε mol NH3 ΝΑ = 6,02 ●10²³ μόρια NH3 περιέχονται σε 1 mol NH3 Ν = 1,8066●10²4 μόρια NH3 περιέχονται σε x = ;

Άρα : x = …… ● ( ………. ) / ……….. => x = …… ● ………. => x = …… mol Παράδειγμα 4.6 – σελ. 135 Πόσα γραμμάρια οξυγόνου περιέχονται σε 16 g διοξειδίου του θείου ( SO 2 ) ; ( Δίνονται οι τιμές των Ar : S : 32, O : 16 ) ΛΥΣΗ : Υπολογίζω πρώτα το Μοριακό βάρος ( Mr ) SO2 :

Mr SΟ2 =(……) ● …… + ( ….. )● …… => Mr SΟ2 =(……) ● ……+ ( ….. )● …… => => Mr SΟ2= …… + …..=> Mr SΟ2 = ……

1 mol SO2 ………. ζυγίζει ….. g

Στο 1 mol SO2 που ζυγίζει 64 g SO2 περιέχονται 32 g O2 Στα 16 g SO2 περιέχονται x =

;

Άρα : x = …… ● ( ………. ) / ……….. => x = …… ● ………. => x = …… g Εφαρμογή - σελ. 135 Πόσα άτομα υδρογόνου (H) περιέχονται σε 68 g υδρόθειου ( H 2S ); ( Δίνονται οι τιμές των Ar : S : 32, H : 1 ) Υπολογίζω το Μοριακό βάρος ( Mr ) του υδρόθειου :

Mr H2S =(……) ● …… + ( ….. ) ● …… => Mr H2S =(……) ● ……+ ( ….. )● …… => => Mr H2S = …… + …..=> Mr H2S = ……

Άρα :

Το 1 mol H2S ζυγίζει ……….. g Τα ……. mol H2S ζυγίζουν … = …… / …=> …. = ….. Το 1 mol H2S περιέχει 2 ● ΝΑ = 2 ● 6,02 ● 10²³ άτομα H2 ( βλέπε θεωρία - σελ. 133 ) Το 2 mol H2S περιέχουν x=; Άρα : x = …… ● ( ………. ) / ……….. => x = …… ● ………. => x = …… άτομα H2

Παράγραφος 4.1 - Βασικές έννοιες για τους χημικούς υπολογισμούς Παράγραφος 4.2 Καταστατική εξίσωση των αερίων

Νόμος του Boyle.

Νόμος του Charles.

Νόμος του Gay - Lussac. Καταστατική εξίσωση των ιδανικών αερίων.

Ασκήσεις Συμπλήρωσης 36 - 41 - βιβλίου

Παράδειγμα 4.8 – σελ. 139 Αφού γνωρίζουμε τη θερμοκρασία, τον όγκο και την ποσότητα σε mol του αερίου μπορούμε να βρούμε πόση πίεση ασκεί, από την καταστατική εξίσωση.

T= θ + 273 = ( …… + 273 ) K = ……. K

P ● V = n ● R ● T => P = ( n ● R ● T ) / V => P = ( …… ● …… ● ……… ) / ………. => => P = ………. / ……… => P = ………. atm

Εφαρμογή - σελ. 140 Αφού γνωρίζουμε τη θερμοκρασία, τον όγκο και την ποσότητα σε mol του αερίου μπορούμε να βρούμε πόση πίεση ασκεί, από την καταστατική εξίσωση.

T= θ + 273 = ( …… + 273 ) K = ……. K P ● V = n ● R ● T => P = ( n ● R ● T ) / V => P = ( …… ● …… ● ……… ) / ………. => => P = ………. / ……… => P = ………. Atm

Παράδειγμα 4.9 – σελ. 140 T= θ + 273 = ( …… + 273 ) K = ……. K Υπολογίζω πρώτα το Μοριακό βάρος ( Mr ) O2 :

Mr Ο2 =(……) ● …… => Mr Ο2 =(……) ● …… => Mr Ο2= …… Ισχύει : n = m / Mr Ο2 και ρ = m / V

1 mol O2 ………. ζυγίζει ….. g

P ● V = n ● R ● T => P ● V = ( m / Mr Ο2 ) ● ( R ● T ) / V => => P = ( m / V ) ● ( R ● T / Mr Ο2 ) => P = ρ ● ( R ● T / Mr Ο2 ) => => ρ = ( P ● Mr Ο2 ) / ( R ● T ) => ρ = ………. Atm

Άσκηση 40 – σελ. 162 1) P ● V = n ● R ● T ( αρχικά ) 4 P● V΄= n ● R ● T ( τελικά ) Διαιρώντας κατά μέλη έχουμε : ……… / ……… => ….. = ……

2) P ● V = n ● R ● T ( αρχικά )

4 P● V΄= n ● R ● 2 T ( τελικά ) Διαιρώντας κατά μέλη έχουμε : ……… / ……… => ….. = ……

Άσκηση 45 – σελ. 163 T= θ + 273 = ( …… + 273 ) K = ……. K Υπολογίζω πρώτα το Μοριακό βάρος ( Mr ) O2 :

Mr Ο2 =(……) ● …… => Mr Ο2 =(……) ● …… => Mr Ο2= ……

1 mol O2 ………. ζυγίζει ….. g

Ισχύει : n = m / Mr Ο2=> n = ….. / …..=> n = …

P ● V = n ● R ● T => P = ( n ● R ● T ) / V => P = ( ….. ● ……. ● …… ) / …. => => P = ………. / ……… => P = ………. Atm

Άσκηση 47 – σελ. 163 T= θ + 273 = ( …… + 273 ) K = ……. K Tα m = 0,5ΝΑ μόρια είναι n = 0,5 mol P ● V = n ● R ● T => P = ( n ● R ● T ) / V => P = ( ….. ● ……. ● …… ) / …. => => P = ………. / ……… => P = ………. Atm

Παράγραφος 4.1 - Βασικές έννοιες για τους χημικούς υπολογισμούς Παράγραφος 4.3 Συγκέντρωση διαλύματος – Αραίωση, ανάμιξη διαλυμάτων 1) Τι ονομάζουμε μοριακότητα κατ’ όγκο ενός διαλύματος ;

2) Ποιος τύπος ισχύει στην αραίωση ενός διαλύματος ;

3) Ποιος τύπος ισχύει στην ανάμειξη ενός διαλύματος ;

Ασκήσεις Συμπλήρωσης 42 - 46 - βιβλίου

Παράδειγμα 4.10 – σελ. 141 – 142 Υπολογίζουμε κατ' αρχήν τα mol της διαλυμένης ουσίας : ( Ar : Na = 23, O = 16,H = 1 )

MrNaOH =1 ● …. + 1 ● …. + 1 ● …. =>MrNaOH=1 ● …. + 1 ● …. + 1 ● ….. =>MrNaOH = 40

Άρα : n = m / MrNaOH => n = …… / …… => n = …… mol Στα 300 mL διαλύματος υπάρχουν Στα 1000 mL

0,15 mol NaOH

υπάρχουν

n=;

Άρα : n = …… ● ( ………. ) / ……….. => n = …… ● ……… => n = …… mol Άρα έχουμε συγκέντρωση c = 0,5 mol/L ή c = 0,5 M

Παράδειγμα 4.12 – σελ. 144 c αρχ = 2 Μ

V αρχ = 0,4 L

V τελ = 1,2 L

Από τον τύπο c = n / V => n = c ● V ,

n αρχ = n τελ

Επειδή με την προσθήκη του νερού η ποσότητα της διαλυμένης ουσίας παραμένει σταθερή έχουμε ότι : c αρχ ● V αρχ = c τελ ● V τελ => c τελ = ( c αρχ ● V αρχ ) / V τελ=> c τελ = …… ● ( ……● ….. ) => c τελ = …… Μ Παράγραφος 4.1 - Βασικές έννοιες για τους χημικούς υπολογισμούς Παράγραφος 4.3 Συγκέντρωση διαλύματος – Αραίωση, ανάμιξη διαλυμάτων

Παράδειγμα 4.13 – σελ. 145 V = όγκος διαλύματος Διάλυμα ( Α ) : nΑ = 1 Μ Διάλυμα ( B ) : nB = 0,5 Μ

n = αριθμός mol διαλυμένης ουσίας VΑ = 3 L VΒ = 7 L

Ισχύει στην ανάμειξη των διαλυμάτων για την ποσότητα της διαλυμένης ουσίας : Στο τελικό διάλυμα έχουμε ότι : Vτελ = ….. + …. => Vτελ = ….. + …. => Vτελ = …. L n τελ = …. + …. => n τελ = ….. + …. => n τελ = …. Mol Από τον τύπο c = nτελ / Vτελ => c = …. / …. => c = …. Μ

Εφαρμογή - σελ. 142 Στα 1000 mL διαλύματος HNO3

υπάρχουν

2 mol HNO3

Στα 400mL

υπάρχουν

n=;

(c=2M)

Άρα : n = …… ● ( ………. ) / ……….. => n = …… ● ……… => n = …… mol Άρα έχουμε n = 0,8 mol Υπολογίζουμε το MrHNO3 : ( Ar : N = 14, O = 16,H = 1 ) MrHNO3 =1 ● … + 1 ● … + 3 ● … => MrHNO3= 1 ● …. + 1 ● …. + 3 ● …. => MrHNO3 = …. Το

1 moL HNO3 ζυγίζει υπάρχουν

Τα 0,8 moL

63 g

ζυγίζουν

x=;

Άρα : x = …… ● ( ………. ) / ……….. => x = …… ● ……… => x = …… g

Παράδειγμα 4.11 – σελ. 142

( Ar : H = 1, Cl = 35,5 )

Θα βρούμε τον όγκο του διαλύματος, ώστε κατόπιν, με τη βοήθεια της πυκνότητας, να βρούμε τη μάζα του διαλύματος. Υπολογίζουμε το MrHCL : MrHCL =1 ● … + 1 ● … => MrHCL = 1 ● …. + 1 ● …. => MrHCL = …. Το 1 mol HCL ζυγίζει Πόσα n mol

36,5 g

ζυγίζουν 14,6 g

Άρα : n = …… ● ( ………. ) / ……….. => n = …… ● ……… => n = …… Άρα έχουμε n = 0,4 mol καθαρού HCl Από τον τύπο c = n / V => V = n / c => V = …. L => V = …… ml Από τον τύπο της πυκνότητας υπολογίζουμε τη μάζα του διαλύματος

ρ = m / V=> m = ρ ● V => m = …. ●……=> m = …. g Στα 2100 g διαλύματος υπάρχουν Στα 100 g

υπάρχουν

14,6 g HCl x=;

Άρα : x = …… ● ( ………. ) / ……….. => x = …… ● ……… => x = …… g Άρα έχουμε x =0,7 g καθαρό HCl .Άρα το διάλυμα είναι περιεκτικότητας 0,7% w/w ( κατά βάρος ).

Παράγραφος 4.1 - Βασικές έννοιες για τους χημικούς υπολογισμούς Παράγραφος 4.4 Στοιχειομετρικοί υπολογισμοί – SOS Η χημική εξίσωση μιας αντίδρασης μας αποκαλύπτει : 1.

2. Δεδομένα από τη θεωρία : 1.

2. Μεθοδολογία επίλυσης προβλημάτων : - SOSsos 1.

2.

3.

Ασκήσεις Συμπλήρωσης 47 - 49 - βιβλίου

Παράδειγμα 4.14 – σελ. 148 – 149 Πόσα γραμμάρια N2 και πόσα mol H2 απαιτούνται για την παρασκευή 448 L NH3,που μετρήθηκαν σε STP ; Δίνεται Ar N = 14 Βήμα 1 Βρίσκουμε κατ' αρχήν πόσα mol NH3 θα παρασκευάσουμε :

n = …… mol Βήμα 2 Γράφουμε τη χημική εξίσωση της αντίδρασης με την οποία θα γίνουν οι υπολογισμοί :

Παράγραφος 4.1 - Βασικές έννοιες για τους χημικούς υπολογισμούς - συνέχεια Βήμα 3 Γράφουμε για τις ουσίες τη σχέση mol με την οποία αντιδρούν ή παράγονται, σχέση την οποία δείχνουν οι συντελεστές των ουσιών ( στοιχειομετρία της αντίδρασης ) :

Βήμα 4 Γράφουμε κάτω από τα προηγούμενα ( σχέση mol ) την ποσότητα του δεδομένου σε mol και υπολογίζουμε την ποσότητα του ζητούμενου πάλι σε mol.

Βήμα 5

Υπολογίζουμε τη ζητούμενη μάζα. Δηλαδή για το N2 με τη βοήθεια της σχετικής μοριακής μάζας ( Mr N2 = 28 ), έχουμε:

m = …… N2 Εφαρμογή Καίγονται 16 g θείου με το απαραίτητο οξυγόνο και παράγεται διοξείδιο του θείου. Να υπολογιστεί ο όγκος του SO2 σε θερμοκρασία 27 ⁰C και πίεση 2 atm. Δίνονται: Ar S = 32 και R = 0,082 atm L mol-1 K-1

Ασκήσεις Συμπλήρωσης 50 – 51 - 52 - βιβλίου Ασκήσεις σελ. 165 -166

69. Πόσα mol ανθρακικού ασβεστίου CaCO3 πρέπει να αντιδράσουν με διάλυμα θειικού οξέος, για να εκλυθούν 4,48 L αερίου CO2 μετρημένα σε STP συνθήκες; Πόσα γραμ-μάρια θειικού ασβεστίου CaSO4 σχηματίζονται συγχρόνως; Λύση :

1 …… …… έχει όγκο ……… L n1 …… …… έχει όγκο ……… L

Άρα : n1 = …… ● ( ………. ) / ……….. => n1 = …… ● ……… => n1 = …… mol CO2

1 mol n2

1 mol n3

1 mol 0,2 mol

Άρα : n2 = …… ● ( ………. ) / ……….. => n2 = …… ● ……… => n2 = …… mol CaCO3 Άρα : n3 = …… ● ( ………. ) / ……….. => n3 = …… ● ……… => n3 = …… mol CaSO4 Υπολογίζουμε το MrCaSO4 : ( Ar : Ca = 40, S = 32 , O = 16 ) MrCaSO4 =1 ● … + 1 ● … + 4 ● … => MrCaSO4 = 1 ● …. + 1 ● ….+ 4 ● … => => Mr CaSO4 = …. Το 1 mol ………… ζυγίζει

……… g

Τα 0,2 mol ……….. ζυγίζουν

………. g

Άρα : x = …… ● ( ………. ) / ……….. => x = …… ● ……… => x = …… g CaSO4

71. Πόσα λίτρα υδρόθειου - H2S (μετρημένα σε STP), θα σχηματιστούν, αν αντιδράσουν με περίσσεια διαλύματος υδροχλωρίου - HCl, 20 g ορυκτού που περιέχει 88% κατά βάρος (w/w) θειούχο σίδηρο (II) – FeS ; ( Τα υπόλοιπα συστατικά του ορυκτού δεν αντιδρούν με το υδροχλώριο ). Λύση : Στα 100 g ορυκτού περιέχονται ……. g καθαρού ……. …. g ορυκτού περιέχονται m g καθαρού ……. Ασκήσεις σελ. 165 -166 ( - συνέχεια )

Άρα : m = …… ● ( ………. ) / ……….. => m = …… ● ……… => m = …… g FeS Υπολογίζουμε το MrFeS : ( Ar : Fe = 56, S = 32 ) MrFeS =1 ● … + 1 ● … => MrFeS = 1 ● …. + 1 ● … => MrFeS = …. Το 1 mol ………… ζυγίζει

……… g

Τα n mol ……….. ζυγίζουν

………. g

Άρα : n = …… ● ( ………. ) / ……….. => n = …… ● ……… => n = …… mol FeS

1 mol 0,2 mol

1 mol n

Άρα : n = …… ● ( ………. ) / ……….. => n = …… ● ……… => n = …… mol H2S Το 1 mol ………… έχει όγκο ……… L Τα …… mol ……….. έχουν όγκο ………. L

Άρα : V = …… ● ( ………. ) / ……….. => V = …… ● ……… => V = …… L H2S

74. Το γαστρικό υγρό ασθενούς που πάσχει από έλκος του δωδεκαδάκτυλου έχει συγκέντρωση υδροχλωρίου - HCl 0,05 Μ. Av υποτεθεί ότι μέσα στο στομάχι εισέρχονται 3 L γαστρικού υγρού την ημέρα, πόσα γραμμάρια υδροξειδίου του αργιλίου - Al(OH)3 απαιτούνται ημερησίως για την εξουδετέρωση του οξέος ; Λύση : Για το HCl ισχύει από τον τύπο της συγκέντρωσης : n = C ● V =…. ● ….. = …. mol HCl

1 mol n

3 mol 0,15 mol

Άρα : n = …… ● ( ………. ) / ……….. => n = …… ● ……… => n = …… mol Al(OH)3 Υπολογίζουμε το MrAl(OH)3 : ( Ar : Al = 27, O = 16, Η = 1, ) MrAl(OH)3 =1 ● … + 3 ● ( ….. + ….. ) => MrAl(OH)3 = 1 ● …. + 3 ● ( ….. + ….. ) => => MrAl(OH)3 = ..… + 3 ● ….. => MrAl(OH)3 = ….… + ….. => MrAl(OH)3 = ….… Το 1 mol ………… ζυγίζει Τα mol ……….. ζυγίζουν

……… g m

g

Άρα : m = …… ● ( ………. ) / ……….. => m = …… ● ……… => m = …… g Al(OH)3 Άσκηση Συμπλήρωσης 50 - βιβλίου

69. Πόσα mol ανθρακικού ασβεστίου CaCO3 πρέπει να αντιδράσουν με διάλυμα θειικού οξέος, για να εκλυθούν 4,48 L αερίου CO2 μετρημένα σε STP συνθήκες; Πόσα γραμ-μάρια θειικού ασβεστίου CaSO4 σχηματίζονται συγχρόνως; Λύση : Βήμα 1ο Βρίσκουμε κατ' αρχήν πόσα mol CO2 έχουμε :

Βήμα 2ο Γράφουμε τη χημική εξίσωση της αντίδρασης με την οποία θα γίνουν οι υπολογισμοί :

Βήμα 3ο Γράφουμε για τις ουσίες τη σχέση mol με την οποία αντιδρούν ή παράγονται, σχέση την οποία δείχνουν οι συντελεστές των ουσιών ( στοιχειομετρία της αντίδρασης ) :

Βήμα 4ο Υπολογίζουμε το MrCaSO4 : ( Ar : Ca = 40, S = 32 , O = 16 )

Βήμα 5ο Υπολογίζουμε τη ζητούμενη μάζα για το CaSO4 :

Άσκηση Συμπλήρωσης 51 - βιβλίου

71. Πόσα λίτρα υδρόθειου - H2S (μετρημένα σε STP), θα σχηματιστούν, αν αντιδράσουν με περίσσεια διαλύματος υδροχλωρίου - HCl, 20 g ορυκτού που περιέχει 88% κατά βάρος (w/w) θειούχο σίδηρο (II) – FeS ; ( Τα υπόλοιπα συστατικά του ορυκτού δεν αντιδρούν με το υδροχλώριο ). Λύση : Βήμα 1ο Βρίσκουμε κατ' αρχήν πόσα ……. g καθαρού FeS έχουμε :

Βήμα 2ο Υπολογίζουμε το MrFeS : ( Ar : Fe = 56, S = 32 ) Βήμα 3ο

Υπολογίζουμε τα mol του FeS :

Βήμα 4ο Γράφουμε τη χημική εξίσωση της αντίδρασης με την οποία θα γίνουν οι υπολογισμοί :

Βήμα 5ο Γράφουμε για τις ουσίες τη στοιχειομετρία της αντίδρασης :

Βήμα 6ο Υπολογίζουμε τα mol του H2S :

Βήμα 7ο Υπολογίζουμε τον όγκο του H2S, από τον Vm = 22,4 L :