(Student's Workbook in Lao) Thinking, Empathizing, Acting Global Citizens, Assemble!

ປຶ້​້�ມບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ ສໍາາລັ​ັບນັ​ັກຮຽນ

ຄິ​ິດ ເຫັ​ັກອົ​ົກເຫັ​ັນໃຈ ປະຕິ​ິບັດ ັ

ພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກ ຈົ່​່�ງມາລວມຕົ​ົວກັ​ັນ APCEIU, PARK SeoYoun, MOON A-Young, GONG Yunhee, KIM Wonseop, KIM Sunghoon

ປຶ້​້�ມບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ ສໍາາລັ​ັບນັ​ັກຮຽນ

ຄິດ ເຫັກອົກເຫັນໃຈ ປະຕິບດ ັ

ພົນລະເມືອງໂລກ ່ ຈົງມາລວມຕົວກັນ APCEIU, PARK SeoYoun, MOON A-Young, GONG Yunhee, KIM Wonseop, KIM Sunghoon

ສາລະບານ

(ສໍາາລັ​ັບນັ​ັກຮຽນ)

01

02

ຂ້​້ອຍກໍ​ໍແມ່​່ນພົ​ົນລະເມື​ືອງ

ມີ​ີຫຼ​ຼາຍຄົ​ົນຢູ່​່�ໃນຕົ​ົວຂ້​້ອຍບໍ​ໍ?

ໂລກຄື​ືກັ​ັນບໍ​ໍ?

05

11

03

04

ຄວາມແຕກຕ່​່າງ ບໍ່​່ໄດ້​້

ໂອ! ຄວາມລັ​ັບຂອງຄວາມ

ໝາຍຄວາມວ່​່າ ແມ່​່ນສິ່​່�ງ

ສະຫງົ​ົບ ແລະ ການຢູ່​່�

ທີ່​່�ຜິ​ິດ!

ຮ່​່ວມກັ​ັນ 15

19

05

06

ເປັ​ັນຫຍັ​ັງພລາສຕິ​ິກຈຶ່​່ງ �

ຂ້​້ອຍກໍ​ໍເປັ​ັນພົ​ົນລະເມື​ືອງ

ເປັ​ັນບັ​ັນຫາ?

ໂລກໄດ້​້ ໂດຍການບໍ​ໍລິ​ິໂພກ ແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ!

23

33

1.2 ຂ້​້ອຍແມ່​່ນຄົ​ົນລາວ 100 ເປີ​ີເຊັ​ັນບໍ​ໍ?

1.3 ການເຊື່​່�ອມຕໍ່​່ລະຫວ່​່າງເຈົ້​້�າ ແລະ ຂ້​້ອຍ

ຂ້​້ອຍກໍ​ໍແມ່​່ນ ພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກຄື​ື ກັ​ັນບໍ​ໍ?

01 ຂ້​້ອຍກໍ​ໍແມ່​່ນພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກຄື​ືກັ​ັນບໍ​ໍ?

01

1.1 ໂລກຂອງພວກເຮົ​ົາໃນປັ​ັດຈຸ​ຸບັ​ັນເປັ​ັນຄື​ືແນວໃດ?

00

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

1.1

ໂລກຂອງພວກເຮົ​ົາໃນປັ​ັດຈຸ​ຸບັ​ັນເປັ​ັນຄື​ືແນວໃດ? ທຸ​ຸກຄົ​ົນບໍ່​່ສົ​ົງໄສບໍ​ໍວ່​່າ ປັ​ັດຈຸ​ຸບັ​ັນ ມີ​ີສິ່� ່ງໃດແດ່​່ທີ່​່�ເກີ​ີດຂຶ້​້�ນໃນໂລກທີ່​່� ພວກເຮົ​ົາອາໄສຢູ່​່�ນີ້​້�?

ໂລກທີ່​່�ພວກເຮົ​ົາອາໄສຢູ່​່�ນີ້​້� ມີ​ີການເຊື່​່ອ � ມໂຍງກັ​ັນຢ່​່າງໃກ້​້ຊິດ ິ ຫຼ​ຼາຍ.

00

01 ຂ້​້ອຍກໍ​ໍແມ່​່ນພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກຄື​ືກັ​ັນບໍ​ໍ?

1. ການເພີ່​່� ມຂຶ້​້ນ � ຂອງຜູ້​້�ນໍາາໃຊ້​້ສື່​່�ສັ​ັງຄົ​ົມອອນລາຍໃນທົ່​່� ວໂລກ

9,7 ຮ້​້ອຍລ້​້ານ ຄົ​ົນ ປີ​ີ

2010

4,48 ຕື້​້� ຄົ​ົນ

ປີ​ີ

2021 ແຫຼ່​່�ງຂໍ້​້ມູ​ູນ: https://datareportal.com/reports/digital-2021-global-overview-report

2. ໃນປີ​ີ 2019, ການເດີ​ີນທາງລະຫວ່​່າງປະເທດຂອງຜູ້​້�ຄົ​ົນ ໃນທົ່​່� ວໂລກ ມີ​ີຈໍາານວນ 2ຕື້​້� 2ຮ້​້ອຍ 80ລ້​້ານ ຄັ້​້�ງ ແລະ ຄາດວ່​່າຈະເພີ່​່� ມຂຶ້​້ນ � ເປັ​ັນ ຈໍາານວນ 6 ຕື້​້� ຄັ້​້�ງ ໃນປີ​ີ 2030.

ແຫຼ່​່�ງຂໍ້​້ມູ​ູນ: https://data.worldbank.org/indicator/ST.INT.ARVL https://www.icao.int/annual-report2014-/Pages/the-world-of-air-transport-in2014-.asp

3. 1/4 ຂອງຜະລິ​ິດຕະພັ​ັນສົ່​່�ງອອກໃນທົ່​່� ວໂລກ ຖື​ືກຜະລິ​ິດ ໂດຍອີ​ີງໃສ່​່ຊັ​ັບພະຍາກອນຈາກປະເທດອື່​່�ນ.

00

ຕົ​ົວຢ່​່າງທີ​ີ 1 ປະເທດທີ່​່�ກໍາາລັ​ັງຈົ​ົມລົ​ົງທະເລ, ປະເທດຕູ​ູວາລູ​ູ ປະກົ​ົດການໂລກຮ້​້ອນ

ບໍ່​່ໄດ້​້ຈົບ ົ ຢູ່​່ພ � ຽງແຕ່​່ການເພີ່​່� ມສູ​ູງຂຶ້​້ນຂ � ອງອຸ​ຸນຫະພູ​ູມໂລກເທົ່​່�ານັ້​້�ນ,

ແຕ່​່ມັນ ັ ເປັ​ັນສາເຫດເຮັ​ັດໃຫ້​້ເກີ​ີດໄພພິ​ິ ບັດ ັ ທາງ

ທໍາາມະຊາດຫຼ​ຼາກຫຼ​ຼາຍຮູ​ູບແບບເຊັ່​່�ນ: ການເພີ່​່� ມສູ​ູງຂຶ້​້ນຂ � ອງລະດັ​ັບນໍ້າ້ ທະເລ, ການປ່​່ຽນແປງຂອງລະບົ​ົບນິເິ ວດ, ພະຍຸ​ຸເຮີ​ີຣິ​ິເຄນ, ໄພແຫ້​້ງແລ້​້ງ ໆລໆ. ລະດັ​ັບນໍ້າ້ ທະເລ ໃນປີ​ີ 2016 ໄດ້​້ເພີ່​່� ມຂຶ້​້ນ � ເຖິ​ິງ 8,2 cm ຖ້​້າທຽບກັ​ັບປີ​ີ 1993. ເຄີ​ີຍໄດ້​້ຍິນກ່ ິ ຽ່ ວກັ​ັບ ປະເທດຕູ​ູວາລູ​ູ ທີ່​່ຕັ້​້ � �ງຢູ່​່ປ � າຊີ​ີຟິ​ິກໃຕ້​້ບໍ?ໍ ປະເທດຕູ​ູວາລູ​ູ ເປັ​ັນປະເທດທີ່​່ປ � ະກອບດ້​້ວຍເກາະນ້​້ອຍ 9 ເກາະ, ແຕ່​່ວ່າ່ ມີ​ີ 2 ເກາະ

ທີ່​່ໄ� ດ້​້ຈົມນໍ້ ົ າ້ ເນື່​່ອ � ງຈາກການເພີ່​່� ມຂຶ້​້ນຂ � ອງລະດັ​ັບນໍ້າ້ ທະເລໄປແລ້​້ວ, ສ່​່ວນເກາະທີ່​່ເ� ຫຼື​ື�ອຢູ່​່� ກໍ​ໍຄື​ືພື້​້� ນທີ່​່ທັ � ງັ ໝົ​ົດຂອງປະເທດ ຈະຫາຍໄປຢູ່​່ໃ� ຕ້​້ນໍ້າ້ ທະເລ ໃນອະນາຄົ​ົດ (ອີ​ີກປະມານ 50 ປີ​ີ). ປະເທດທີ່​່ເ� ຮັ​ັດໃຫ້​້ ກາສກາກໂບນິ​ິກຈໍາານວນຫຼ​ຼາຍ ຖື​ືກປ່​່ອຍອອກມາ ເຊິ່​່�ງເປັ​ັນສິ່​່ງ � ທີ່​່ເ� ຮັ​ັດໃຫ້​້ພາວະ

ໂລກຮ້​້ອນຮ້​້າຍແຮງຂຶ້​້ນ � ແມ່​່ນບັນ ັ ດາປະເທດອຸ​ຸດສາຫະກໍາາ. ພາວະໂລກຮ້​້ອນ ບໍ່​່ແມ່​່ນພາລະທີ່​່ໃ� ຫຍ່​່ຫຼວ ຼ ງເກີ​ີນໄປສໍາາລັ​ັບປະເທດນ້​້ອຍໆຄື​ື ປະເທດຕູ​ູວາລູ​ູ, ປະເທດທີ່​່ເ� ກື​ືອບຈະບໍ່​່ເຮັ​ັດໃຫ້​້ເກີ​ີດກາສກາກໂບນິ​ິກເລີ​ີຍ, ທີ່​່ຕ້ � ອ ້ ງແບກຮັ​ັບໄວ້​້ຢູ່ຜູ້ ່� ້� ດຽວບໍ​ໍ? ໃນປີ​ີ 2015, ທ່​່ານ ເອເນລເລ ໂຊໂພອັ​ັງອາ, ນາຍົ​ົກລັ​ັດຖະມົ​ົນຕີ​ີ ປະເທດຕູ​ູວາລູ​ູ ໄດ້​້ຮຽກຮ້​້ອງຕໍ່​່ວົງົ ຄະນະຍາດສາກົ​ົນ ຢູ່​່ໃ� ນກອງປະຊຸ​ຸມໃຫຍ່​່ຂອງ ບັ​ັນດາປະເທດພາຄີ​ີ ສົ​ົນທິສັ ິ ນ ັ ຍາສະຫະປະຊາຊາດວ່​່າດ້​້ວຍການປ່​່ຽນແປງດິ​ິນຟ້​້າອາກາດ ໃຫ້​້ນໍາາເອົ​ົາເປົ້​້�າໝາຍທີ່​່ເ� ຂັ້​້�ມແຂງ ແລະ ມີຄ ີ ວາມ ທະເຍີ​ີທະຍານມາໃຊ້​້. “ພວກເຮົ​ົາມາເຮັ​ັດເພື່​່� ອປະເທດຕູ​ູວາລູ​ູກັ​ັນເທາະ. ຍ້​້ອນວ່​່າ: ຖ້​້າພວກເຮົ​ົາຊ່​່ວຍປະເທດຕູ​ູວາລູ​ູ, ພວກກໍ​ໍເຮົ​ົາຊ່​່ວຍໂລກໄດ້​້ (Let’s do it for Tuvalu. For if we save Tuvalu we save the world).”

y ເຈົ້​້�າຮູ້​້�ສຶ​ຶກແນວໃດຕໍ່​່ການຮຽກຮ້​້ອງຂອງນາຍົ​ົກລັ​ັດຖະມົ​ົນຕີ​ີປະເທດຕູ​ູວາລູ​ູ? y ມັ​ັນບໍ່​່ມີ​ີສິ່​່�ງໃດທີ່​່�ພວກເຮົ​ົາສາມາດເຮັ​ັດເພື່​່� ອປະເທດຕູ​ູວາລູ​ູໄດ້​້ເລີ​ີຍບໍ​ໍ?

ຕົ​ົວຢ່​່າງທີ​ີ 2 ເປັ​ັນຫຍັງັ ລີ​ີງກໍ​ໍຣິລລ ິ າຈຶ່​່�ງຊັ​ັງໂທລະສັ​ັບມືຖື ື ?ື �� ໂທລະສັ​ັບມື​ືຖື​ືໄດ້​້ກາຍເປັ​ັນສິ່​່ງ � ຂອງທີ່​່ຈໍາ � າເປັ​ັນໃນຊີ​ີວິ​ິດຂອງພວກເຮົ​ົາທຸ​ຸກຄົ​ົນໄປແລ້​້ວ. ແລະ ຍ້​້ອນໂທລະສັ​ັບມື​ືຖື​ືນີ້​້​້ເອງ ທີ່​່ເ� ຮັ​ັດໃຫ້​້ມີເີ ລື່​່ອ � ງຕ່​່າງໆ ທີ່​່ພ � ວກເຮົ​ົາບໍ່​່ຄາດຄິ​ິດມາກ່​່ອນ ກໍາາລັ​ັງເກີ​ີດຂຶ້​້ນ � ຢູ່​່ອ � າຟຣິ​ິກາຢູ່​່.� ທາດໂຄລທັ​ັນ ທີ່​່ມີ � ີຄຸ​ຸນສົມບັ ົ ດ ັ ທົ​ົນທານຕໍ່​່ຄວາມຮ້​້ອນໄດ້​້ດີ​ີ ເຊິ່​່�ງມີ​ີ ທາດແທນທາລໍາາ ທີ່​່ຖື​ື � ກໃຊ້​້ເປັ​ັນສ່ວ ່ ນປະກອບທີ່​່ສໍາ � າຄັ​ັນຂອງໂທລະສັ​ັບມື​ືຖື​ື ແມ່​່ນຖື​ືກຄົ້​້�ນພົບຈໍາ ົ ານວນຫຼ​ຼາຍ ຢູ່​່� ສາທາລະນະລັ​ັດປະຊາທິ​ິປະໄຕຄອງໂກ (ຕໍ່​່ໄປຈະເອີ້​້�ນແບບຫຍໍ້​້ວ່າ່ “ຄອງໂກ”), ທະວີ​ີບອາຟຣິ​ິກາ. ເມື່​່ອ � ຈໍາາ ນວນປະຊາກອນທີ່​່ນໍາ � າໃຊ້​້ໂທລະສັ​ັບມື​ືຖື​ື ແລະ ຄວາມຕ້​້ອງການໃນການຊື້​້�ໂທລະສັ​ັບມື​ືຖື​ືເພີ່​່� ມຂຶ້​້ນຢ່​່ � າງວ່​່ອງໄວ, ເຮັ​ັດໃຫ້​້ລາຄາຂອງໂຄລທັ​ັນ ກະໂດດສູ​ູງຂຶ້​້ນ � ຫຼ​ຼາຍກ່​່ວາ 20 ເທົ່​່�າ. ສົ່​່� ງຜົ​ົນໃຫ້​້ບໍ່ແ ່ ຮ່​່ທີ່ມີ ່� ໂີ ຄລທັ​ັນຝັ​ັງຢູ່​່� ຖື​ືກບຸ​ຸກເບີ​ີກຢ່​່າງໄຮ້​້ຄວາມປານີ​ີ ເຮັ​ັດໃຫ້​້ “ສວນອຸ​ຸທະຍານແຫ່​່ງຊາດ ຄາ ຮູ​ູຊີ​ີ-ບິ​ິເອກາ” ເຊິ່​່�ງເປັ​ັນບ່ອ ່ ນທີ່​່ບໍ່ � ແ ່ ຮ່​່ຕັ້​້�ງຢູ່​່� ຖື​ືກທໍາາລາຍຢ່​່າງໜັ​ັກໜ່​່ວງ. ແລະ ມັ​ັນຍັງັ ເຮັ​ັດໃຫ້​້ພື້​້� ນທີ່​່ຢູ່ � ອ ່� າໄສຂອງ “ລີ​ີງກໍ​ໍຣິລ ິ ລາເຂດທົ່​່� ງພຽງ ຕາເວັ​ັນອອກ” ທີ່​່ມີ � ີຂະໜາດໃຫຍ່​່ທີ່ສຸ ່� ດ ຸ ຢູ່​່ເ� ທິ​ິງໂລກນີ້​້� ທີ່​່ເ� ຄີ​ີຍອາໄສຢູ່​່ສ � ວນອຸ​ຸທະຍານແຫ່​່ງຊາດນີ້​້� ຖື​ືກທໍາາລາຍ, ເຮັ​ັດໃຫ້​້ຈໍາານວນຂອງລີ​ີງກໍ​ໍຣິລ ິ ລາ ຫາຍໄປເກື​ືອບເຄິ່​່�ງໜຶ່​່�ງ ແລະ ມີ​ີ ຊ້​້າງ ເຫຼື​ື�ອພຽງ 2 ໂຕ ເທົ່​່�ານັ້​້�ນ. ບໍ່​່ໄດ້​້ມີພ ີ ຽງລີ​ີງກໍ​ໍຣິລ ິ ລາ ແລະ ຊ້​້າງທີ່​່ຊັ � ງັ ໂທລະສັ​ັບມື​ືຖື​ື. ຄົ​ົນທັງັ ຫຼ​ຼາຍກໍ​ໍພ້​້ອມທີ່​່ຈ � ະເຮັ​ັດສົ​ົງຄາມຍາດແຍ່​່ງກັ​ັນເພື່​່� ອໃຫ້​້ໄດ້​້ຄອບຄອງບໍ່​່ແຮ່​່. ບໍ່​່ ພຽງແຕ່​່ມີກ ີ ານລັ​ັກພາຕົ​ົວເດັ​ັກນ້​້ອຍ ເພື່​່� ອເອົ​ົາມາຂູ​ູດຮີ​ີດແຮງງານເທົ່​່�ານັ້​້�ນ, ແຕ່​່ຍັງັ ເອົ​ົາເດັ​ັກນ້​້ອຍຄື​ືກັ​ັນ ມາຈັ​ັບປືນ ື ເພື່​່� ອເຝົ້​້� າຕິ​ິດຕາມນໍາາອີ​ີກ. ນອກນີ້,້� ບໍ່​່ມີເີ ຄື່​່ອ � ງມື​ື ຫຼື​ື� ອຸ​ຸປະກອນນິ​ິລະໄພທີ່​່ເ� ໝາະສົ​ົມ ສໍາາລັ​ັບການເຮັ​ັດວຽກຢູ່​່ບໍ່ � ແ ່ ຮ່​່, ມີ​ີແຕ່​່ຖື​ືຊາມເຂົ້​້�າໄປໃນບໍ່​່ແຮ່​່. ຖ້​້າບໍ່​່ເຮັ​ັດແນວນັ້​້�ນ ກໍ​ໍຈະຖື​ືກ ສັ່​່�ງໃຫ້​້ເຮັ​ັດໜ້​້າທີ່​່� ຖື​ືປື​ືນເຝົ້​້� າຕິ​ິດຕາມໝູ່​່ຜູ້ � ້�ອື່​່ນ � ໆ. ສິ່​່�ງທີ່​່ເ� ກີ​ີດຂຶ້​້ນກ່ � ອ ່ ນທີ່​່ໂ� ທລະສັ​ັບມື​ືຖື​ື ທີ່​່ພ � ວກເຮົ​ົາໃຊ້​້ຢ່​່າງສະດວກສະບາຍຢູ່​່ປັ � ດ ັ ຈຸ​ຸບັນ ັ ນີ້​້� ຈະມາເຖິ​ິງມື​ືຂອງເຮົ​ົາ ບໍ່​່ແມ່​່ນສິ່​່ງ � ທີ່​່ໂ� ຫດຮ້​້າຍເກີ​ີນໄປບໍ​ໍ?

y ທຸ​ຸກຄົ​ົນຕົ​ົກໃຈກັ​ັບຄວາມຈິ​ິງທີ່​່�ວ່າ່ ໂທລະສັ​ັບມື​ືຖື​ືທີ່​່�ພວກເຮົ​ົາໃຊ້​້ຢ່​່າງສະດວກສະບາຍຢູ່​່�ນີ້​້� ເຮັ​ັດໃຫ້​້ ເກີ​ີດຜົ​ົ ນກະທົ​ົບເຫຼົ່​່��ານີ້​້ບໍ � ?ໍ y ເມື່​່ອ � ເປັ​ັນແບບນັ້​້� ນ, ພວກເຮົ​ົາຄວນເຮັ​ັດແນວໃດ?

00

1.2

ຂ້​້ອຍແມ່​່ນຄົ​ົນລາວ 100 ເປີ​ີເຊັ​ັນບໍ​ໍ? ຈົ່​່�ງອ່​່ານ ປຶ້​້� ມ “100 ເປີ​ີເຊັ​ັນ ຄົ​ົນອາເມລິ​ິກາ” ທີ່​່� ຣາລ໌​໌ຟ ລິ​ິນຕັ​ັນ (Ralph Linton), ນັ​ັກມະນຸ​ຸດສາດ ຄົ​ົນອາເມລິ​ິກາ ໄດ້​້ຂຽນ ໃນປີ​ີ 1937 ແລ້​້ວອີ​ີງໃສ່​່ຮູ​ູບປະກອບ ເພື່​່�ອແຕ້​້ມ “0% ຂ້​້ອຍ.”

100 ເປີ​ີເຊັ​ັນ ຄົນອ ົ າເມລິ​ິກາ

01 ຂ້​້ອຍກໍ​ໍແມ່​່ນພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກຄື​ືກັ​ັນບໍ​ໍ?

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

ຄົ​ົນອາເມລິ​ິກາຜູ້​້�ໜຶ່​່�ງ (ຜູ້​້�ມີ​ີນໍາາໃຈຮັ​ັກຊາດທີ່​່ເ� ຊື່​່ອ � ໃນອາເມລິ​ິການິ​ິຍົມ ົ ແລະ ຕ້​້ອງປົ​ົກປັ​ັກຮັ​ັກສາປະເພນີ​ີຂອງອາເມລິ​ິກາ) ທີ່​່ຕື່ � ນ ່� ຂຶ້​້ນມ � າກາງເດິ​ິກ ໄດ້​້ຄົ້​້�ນພົບວ່ ົ າ່ ຕົ​ົນເອງໃສ່​່ຊຸດ ຸ ນອນນອນຢູ່​່,� ເຊິ່​່�ງຊຸ​ຸດນອນທີ່​່ຕົ � ນ ົ ເອງໃສ່​່ນອນນັ້​້�ນ ມີ​ີຕົ້​້�ນກໍາາເນີ​ີດມາຈາກພາກຕາເວັ​ັນອອກຂອງປະເທດອິ​ິນເດຍ ແລະ ຕຽງທີ່​່ຕົ � ນ ົ ເອງນອນນັ້​້�ນ ແມ່​່ນມາຈາກ ເປີ​ີເຊຍນາ ປະເທດຕວກກີ​ີ. ຖ້​້າຫາກມື້​້�ທີ່ເ່� ບິ່​່�ງຄື​ືຝົ​ົນຈະຕົ​ົກ ກໍ​ໍຈະໃສ່​່ເກີ​ີບຢາງ, ເຊິ່​່�ງຢາງທີ່​່ເ� ປັ​ັນວັດ ັ ຖຸ​ຸ ດິ​ິບເພື່​່� ອຜະລິ​ິດເກີ​ີບນັ້​້�ນ ແມ່​່ນຖື​ືກຄົ້​້�ນພົບ ົ ໂດຍຄົ​ົນແມັ​ັກຊິ​ິໂກ ໃນສະໄໝກ່​່ອນ. ແລະ ເມື່​່ອ � ຈະຈັ​ັບຄັນຮົ່​່ ັ �ມມາເພື່​່� ອອອກໄປນອກ, ຄັ​ັນຮົ່​່�ມ ກໍ​ໍແມ່​່ນ ສ້​້າງຂຶ້​້ນທໍາ � າອິ​ິດຢູ່​່� ປະເທດອິ​ິນເດຍ. ເມື່​່ອ � ເດີ​ີນທາງໄປສະຖານີ​ີລົ​ົດໄຟເພື່​່� ອຂີ່​່ລົ � ດ ົ ໄຟ, ລົ​ົດໄຟແມ່​່ນສິ່​່ງ � ທີ່​່ປ � ະດິ​ິດຂຶ້​້ນທໍາ � າອິ​ິດ ໂດຍຄົ​ົນອັງັ ກິ​ິດ. ຄັ​ັດຈາກສ່​່ວນໜຶ່​່�ງຂອງປຶ້​້� ມ “One Hundred Percent American” ຂຽນໂດຍ ລິ​ິນຕັນ ັ (Linton, R.)

00

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

1.3

ການເຊື່​່�ອມຕໍ່​່ລະຫວ່​່າງເຈົ້​້�າ ແລະ ຂ້​້ອຍ

11

2.2 ການແນະນໍາາຕົ​ົນເອງ

02 ມີ​ີຫຼ​ຼາຍຄົ​ົນຢູ່​່�ໃນຕົ​ົວຂ້​້ອຍບໍ​ໍ?

02

2.1 ຊອກຫາຄົ​ົນ

ມີ​ີຫຼາຼ ຍຄົ​ົນຢູ່​່ໃ� ນຕົ​ົວ ຂ້​້ອຍບໍ​ໍ?

11

ຊອກຫາຄົ​ົນ

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

2.1

ບິ​ິງໂກຄວາມຫຼ​ຼາກຫຼ​ຼາຍ • ເຈົ້​້�າຮູ້​້�ກ່​່ຽວກັ​ັບໝູ່​່�ເພື່​່�ອນໃນຫ້​້ອງດຽວກັ​ັນຫຼ​ຼາຍປານໃດ? ພວກເຮົ​ົາລອງມາຄົ້​້�ນຫາລັ​ັກສະນະນິ​ິໄສທີ່​່� ແຕກຕ່​່າງກັ​ັນຂອງໝູ່​່�ທຸ​ຸກຄົ​ົນນໍາາກັ​ັນເບິ່​່�ງ.

•ເຂົ້​້�າໃຈແນວຄວາມຄິ​ິດກ່​່ຽວກັ​ັບເອກະລັ​ັກສະເພາະຂອງແຕ່​່ລະຄົ​ົນ ແລະ ຮຽນຮູ້​້�ວ່​່າ ເປັ​ັນຫຍັ​ັງການເຄົ​ົາລົ​ົບຄວາມຫຼ​ຼາກຫຼ​ຼາຍ ຈຶ່​່�ງມີ​ີຄວາມຈໍາາເປັ​ັນ.

1 ຜູ້​້�ທີ່� ່ມີ​ີຄົ​ົນທີ່​່�ເຄົ​ົາລົ​ົບ ຫຼື​ື� ຄົ​ົນ ຮັ​ັກແພງແມ່​່ນໃຜ?

5 ຜູ້​້�ທີ່� ່ເຄີ​ີຍເວົ້​້�າລະບາຍຄວາມລັ​ັບ ຂອງຕົ​ົນເອງໃຫ້​້ໝູ່​່�ຟັ​ັງແມ່​່ນ ໃຜ?

9 ຜູ້​້�ທີ່� ່ຮູ້​້�ຈັ​ັກແຕ່​່ງກິ​ິນ ຫຼື​ື� ຜູ້​້�ທີ່� ່ ເຄີ​ີຍແຕ່​່ງກິ​ິນໃຫ້​້ຜູ້​້�ອື່​່�ນກິ​ິນ ແມ່​່ນໃຜ?

13 ຜູ້​້�ທີ່� ່ໄດ້​້ໃຫ້​້ຄໍາາສັ​ັນຍາກັ​ັບ ຕົ​ົນເອງແມ່​່ນໃຜ?

2 ຜູ້​້�ທີ່� ່ມີ​ີປະສົ​ົບການ ເຄີ​ີຍກ້​້າວ

ຜ່​່ານສິ່​່�ງທີ່​່�ຕົ​ົນເອງຢ້​້ານແມ່​່ນ

3 ຜູ້​້�ທີ່� ່ມີ​ີຄວາມມັ​ັກໃນການຫຼິ້​້��ນ ກິ​ິລາແມ່​່ນໃຜ?

ໃຜ?

6 ຜູ້​້�ທີ່� ່ນັ​ັບຖື​ືສາສະໜາແມ່​່ນໃຜ?

ສາສະໜານັ້​້�ນ ໃຫ້​້ຄວາມໝາຍ

7 ຜູ້​້�ມີ​ີຄວາມຝັ​ັນ ທີ່​່�ຕ້​້ອງເຮັ​ັດໃຫ້​້ ສໍາາເລັ​ັດແມ່​່ນໃຜ? ຄວາມຝັ​ັນ

ຫຍັ​ັງແກ່​່ຜູ້​້�ກ່​່ຽວ?

10 ຜູ້​້�ທີ່� ່ມີ​ີໝູ່​່�ຄົ​ົນຕ່​່າງປະເທດ ແມ່​່ນໃຜ?

ນັ້​້ນ � ແມ່​່ນຫຍັ​ັງ?

11 ຜູ້​້�ທີ່� ່ມັ​ັກກິ​ິດຈະກໍາາການ

ສ້​້າງສັ​ັນປັ້​້�ນແຕ່​່ງ (ຮູ​ູບພາບ,

ການຂຽນ, ຫັ​ັດຖະກໍາາ ໆລໆ) ແມ່​່ນໃຜ?

14 ຜູ້​້�ມີ​ີອາຫານທີ່​່�ກິ​ິນບໍ່​່ໄດ້​້ແມ່​່ນ ໃຜ?

15 ຜູ້​້�ທີ່� ່ມີ​ີປະສົ​ົບການເຄີ​ີຍ

ຍ້​້າຍໄປຢູ່​່� ທ້​້ອງຖິ່​່�ນ, ເມື​ືອງ ຫຼື​ື� ປະເທດອື່​່�ນ ແມ່​່ນໃຜ?

4 ຜູ້​້�ທີ່� ່ອາໄສຢູ່​່�ກັ​ັບຄອບຄົ​ົວໃຫຍ່​່ ແມ່​່ນໃຜ? (ມີ​ີ ພໍ່​່ ເຖົ້​້�າ-ແມ່​່ເຖົ້​້�າ, ລຸ​ຸງ, ປ້​້າ ໆລໆ)

8 ຜູ້​້�ທີ່� ່ຮູ້​້�ເມື​ືອງຫຼ​ຼວງຂອງປະເທດ

ອື່​່� ນຫຼ​ຼາຍກວ່​່າ 5 ປະເທດ ແມ່​່ນ ໃຜ?

12 ຜູ້​້�ທີ່� ່ສາມາດຈື່​່�ເນື້​້� ອຮອງຂອງ ເພງໄດ້​້ໝົ​ົດເພງແມ່​່ນໃຜ? ແມ່​່ນເພງໃດ?

16 ຜູ້​້�ທີ່� ່ມັ​ັກສັ​ັດ ຫຼື​ື� ຜູ້​້�ທີ່� ່ມີ​ີ ສັ​ັດລ້​້ຽງແມ່​່ນໃຜ?

y ຍ່​່າງເລາະພາຍໃນຫ້​້ ອງຮຽນ ເພື່​່� ອຖາມຄໍາາຖາມທີ່​່�ຢູ່​່�ໃນແຜ່​່ ນບິງິ ໂກ ພ້​້ ອມທັ​ັງແບ່​່ງປັ​ັນເລື່​່ອ � ງລາວທີ່​່�ກ່​່ຽວກັ​ັບຄໍາາຖາມນັ້​້� ນ ກັ​ັບໝູ່​່ຜູ້ � ້� ທີ່​່�ກ່​່ຽວຂ້​້ອງ, ຫຼັ​ັ�ງຈາກນັ້​້� ນ ໃຫ້​້ ໝູ່​່ຜູ້ � ້�ດັ່​່�ງກ່​່າວຂຽນຊື່​່� ຫຼື​ື� ລາຍເຊັ​ັນຂອງຕົ​ົນ ລົ​ົງໃນຫ້​້ ອງບິ​ິງໂກຫ້​້ ອງນັ້​້� ນ.

y ໝູ່​່ຜູ້ � ້�ໜຶ່​່�ງສາມາດຕື່​່ມ � ແຜ່​່ ນບິງິ ໂກໄດ້​້ຫ້​້ອງດຽວເທົ່​່�ານັ້​້� ນ.

y ຜູ້​້�ເຂົ້​້�າຮ່​່ວມທີ່​່�ຕື່ມຫ້ ່� ້ ອງບິ​ິງໂກໄດ້​້ເຕັ​ັມໝົ​ົດແລ້​້ວ ໃຫ້​້ ຮ້ອ ້ ງຄໍາາວ່​່າ: “ບິ​ິງໂກ!”

11

ການສ້​້າງດອກໄມ້​້ຂອງຂ້​້ອຍເອງ

2.2

•ລັ​ັກສະນະນິ​ິໄສ ແລະ ຈຸ​ຸດພິ​ິເສດທີ່​່� ສາມາດສະແດງເຖິ​ິງໂຕຂ້​້ອຍເອງແມ່​່ນຫຍັ​ັງ?

•ລອງແນະນໍາາຕົ​ົນເອງໃຫ້​້ໝູ່​່�ເພື່​່�ອນຟັ​ັງ ໃນຮູ​ູບແບບທີ່​່� ບົ່​່�ງບອກເຖິ​ິງເອກະລັ​ັກສະເພາະຂອງຕົ​ົນເອງເບິ່​່�ງ.

02 ມີ​ີຫຼ​ຼາຍຄົ​ົນຢູ່​່�ໃນຕົ​ົວຂ້​້ອຍບໍ​ໍ?

ການແນະນໍາາຕົ​ົນເອງ

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

y ລອງຕື່​່ມ � ເລື່​່ອ � ງຂອງຕົ​ົນເອງ ທີ່​່�ກ່​່ຽວຂ້​້ອງກັ​ັບຄໍາາຖາມຕໍ່​່ໄປນີ້​້� ໃສ່​່ໃນກີ​ີບດອກໄມ້​້, ໃບໄມ້​້.

– ຈຸ​ຸດດີ​ີຂອງຂ້​້ອຍແມ່​່ນຫຍັ​ັງ?

– ສິ່​່�ງທີ່​່�ຂ້ອ ້ ຍຢາກເຮັ​ັດໃນເວລາວ່​່າງແມ່​່ນຫຍັ​ັງ?

– ຄວາມຝັ​ັນ/ເປົ້​້� າໝາຍຂອງຂ້​້ອຍແມ່​່ນຫຍັ​ັງ?

– ສິ່​່�ງທີ່​່�ຂ້ອ ້ ຍມັ​ັກແມ່​່ນຫຍັ​ັງ? ຫຼື​ື� ສິ່​່�ງທີ່​່�ຂ້ອ ້ ຍບໍ່​່ມັ​ັກແມ່​່ນຫຍັ​ັງ?

– ສິ່​່�ງທີ່​່�ຂ້ອ ້ ຍຢ້​້ານທີ່​່�ສຸ​ຸດແມ່​່ນຫຍັ​ັງ?

11

memo

11

3.2 ຄວາມຄິ​ິດແບບອັ​ັກຄະຕິ​ິໃນຕົ​ົວເຮົ​ົາ ທີ່​່�ເປັ​ັນອັ​ັນຕະລາຍຕໍ່​່ຄວາມຫຼ​ຼາກຫຼ​ຼາຍ

ຄວາມແຕກຕ່​່າງ ບໍ່​່ໄດ້​້ ໝາຍຄວາມວ່​່າ ແມ່​່ນສິ່​່ງ� ທີ່​່�ຜິ​ິດ!

03 ຄວາມແຕກຕ່​່າງ ບໍ່​່ໄດ້​້ໝາຍຄວາມວ່​່າ ແມ່​່ນສິ່​່�ງທີ່​່�ຜິ​ິດ!

03

3.1 ຂ້​້ອຍແມ່​່ນໃຜ?

11

ຂ້​້ອຍແມ່​່ນໃຜ?

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

3.1

ບັ​ັດກໍາານົ​ົດບົ​ົດບາດ

y ສັ​ັງຄົ​ົມຂອງພວກເຮົ​ົາປະກອບດ້​້ວຍຄົ​ົນຫຼ​ຼາກຫຼ​ຼາຍປະເພດ. ແຕ່​່ວ່າ່ , ບາງຄັ້​້�ງ ຄົ​ົນຫຼ​ຼາຍຄົ​ົນກໍ​ໍຕົ​ົກຢູ່​່�ໃນສະຖານະການທີ່​່�ບໍ່ຍຸ ່ ຸຕິທໍາ ິ າ ຫຼື​ື� ອັ​ັບປະໂຫຍດ

ຍ້​້ອນເຫດຜົ​ົ ນດ້າ້ ນ ອາຍຸ​ຸ, ສັ​ັນຊາດ, ເພດ, ຮູ​ູບຮ່​່າງໜ້​້າຕາ, ລະດັ​ັບການສຶ​ຶກສາ, ອາຊີ​ີບ ໆລໆ. ລອງຄິ​ິດເບິ່​່�ງວ່​່າ ບຸ​ຸກຄົ​ົນທີ່​່�ຢູ່​່�ໃນວົ​ົງມົ​ົນແຕ່​່ລະອັ​ັນ ສາມາດຕົ​ົກຢູ່​່�ໃນສະຖານະການໃດໃນສັ​ັງຄົ​ົມໄດ້​້ແດ່​່ ແລະ ມີ​ີເຫດຜົ​ົ ນຄື​ືແນວໃດ.

y ສົ​ົມມຸ​ຸດວ່​່າ ຜູ້​້�ຄົ​ົນທີ່​່�ຄື​ືກັ​ັນກັ​ັບ ເບີ​ີ 1 ບໍ່​່ແມ່​່ນກຸ່​່�ມຄົ​ົນທີ່​່�ມາຈາກປະເທດເຮົ​ົາ ແຕ່​່ແມ່​່ນຄົ​ົນທີ່​່�ດໍາາລົ​ົງຊີ​ີວິ​ິດໃນວັ​ັດທະນະທໍາາອື່​່ນ � , ລອງຄິ​ິດເບິ່​່�ງວ່​່າ ສິ່​່�ງທີ່​່� ໄດ້​້ລົ​ົມກັ​ັບຜູ້​້�ນັ້​້�ນ ຢູ່​່� ເບີ​ີ 1 ຈະສາມາດປ່​່ຽນໄປໄດ້​້ຫຼື​ື� ບໍ່​່.

y ພວກເຮົ​ົາເອີ້​້�ນວິທີ​ີ ິ ການຄິ​ິດແບບຕາຍຕົ​ົວກ່​່ຽວກັ​ັບສັ​ັງຄົ​ົມ ຫຼື​ື� ວັ​ັດທະນະທໍາາສະເພາະໃດໜຶ່​່�ງເຊັ່​່�ນ: ກ່​່ຽວກັ​ັບ ອາຍຸ​ຸ, ສັ​ັນຊາດ, ເພດ, ຮູ​ູບຮ່​່າງໜ້​້າ ຕາ, ລະດັ​ັບການສຶ​ຶກສາ, ອາຊີ​ີບ ໆລໆ ຂອງຄົ​ົນຜູ້​້�ໜຶ່​່�ງວ່​່າ “ການເໝົ​ົາລວມ.”

ໝໍ​ໍເພດຍິ​ິງ ອາຍຸ​ຸປະມານ 70 ປີ​ີ ທີ່​່�ອາໄສຢູ່​່�ຜູ້​້�ດຽວ

ນັ​ັກສະແດງຮໍ​ໍລີ​ີວູ​ູດເພດຊາຍ ອາຍຸ​ຸ ປະມານ 30 ປີ​ີ ທີ່​່�ມັ​ັກເພດກົ​ົງກັ​ັນຂ້​້າມ ແລະ ແຕ່​່ງງານແລ້​້ວ

ນັ​ັກດົ​ົນຕີ​ີເພດຊາຍ ອາຍຸ​ຸປະມານ 50 ປີ​ີ ທີ່​່�ເປັ​ັນເກ (ຜູ້​້�ທີ່� ່ມັ​ັກເພດຊາຍຄື​ືກັ​ັນ)

ແຮງງານທີ່​່�ອາໄສຢູ່​່�ແບບຜິ​ິດກົ​ົດໝາຍ ອາຍຸ​ຸປະມານ 40 ປີ​ີ ທີ່​່�ບໍ່​່ທັ​ັນແຕ່​່ງງານ

ພໍ່​່ ລ້​້ຽງດ່​່ຽວ ອາຍຸ​ຸປະມານ 10 ປີ​ີ ທີ່​່� ອອກຈາກໂຮງຮຽນ

ຄູ​ູສອນພາສາອັ​ັງກິ​ິດຄົ​ົນຜິ​ິວຂາວ ອາຍຸ​ຸ ປະມານ 20 ປີ​ີ ທີ່​່�ເຊື່​່� ອຖື​ືສາສະໜາ ອິ​ິດສະລາມ

11

3.2

ຄວາມຄິ​ິດແບບອັ​ັກຄະຕິ​ິໃນຕົ​ົວເຮົ​ົາ ທີ່​່�ເປັ​ັນອັ​ັນຕະລາຍຕໍ່​່ຄວາມຫຼ​ຼາກຫຼ​ຼາຍ ການໂຕ້​້ວາທີ​ີ ແລະ ແບ່​່ງຂອບເຂດ

•ພວກເຮົ​ົາມາລອງໂຕ້​້ວາທີ​ີກ່​່ຽວກັ​ັບຄວາມຄິ​ິດແບບກວມລວມທາງສັ​ັງຄົ​ົມນໍາາກັ​ັນເບິ່​່�ງ.

ປະໂຫຍກຕົ​ົວຢ່​່າງທີ​ີ 1 ຖ້​້າໃຜເປັ​ັນຄົນທຸ ົ ກ ຸ , ແມ່​່ນເປັ​ັນຍ້ອ ້ ນຜູ້​້�ນັ້​້�ນເປັ​ັນຄົນຂີ້​້ ົ ຄ້ � າ້ ນ ຫຼື​ື� ບໍ່​່ມີຄ ີ ວາມສາມາດ.

03 ຄວາມແຕກຕ່​່າງ ບໍ່​່ໄດ້​້ໝາຍຄວາມວ່​່າ ແມ່​່ນສິ່​່�ງທີ່​່�ຜິ​ິດ!

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

ປະໂຫຍກຕົ​ົວຢ່​່າງທີ​ີ 2 ກໍ​ໍລະນີ​ີຜູ້​້�ຍິ​ິງຖື​ືກປຸ້​້�ນຈີ້​້� ຫຼື​ື� ຄາດຕະກໍາາຢູ່​່ສ � ະຖານທີ່​່ສ່ � ຽ່ ງອັ​ັນຕະລາຍ, ສິ່​່�ງທີ່​່ເ� ກີ​ີດຂຶ້​້ນ � ແມ່​່ນຄວາມຜິ​ິ ດຂອງຜູ້​້�ຍິ​ິງຄົ​ົນນັ້​້�ນ.

ປະໂຫຍກຕົ​ົວຢ່​່າງທີ​ີ 3 ຖ້​້າຮັ​ັບເອົ​ົາຜູ້​້�ລີ້​້�ໄພມາໂດຍທີ່​່ບໍ່ � ຄິ ່ ດ ິ ໄຕ່​່ຕອງໃຫ້​້ຖີ່ຖ້ ່� ວ ້ ນ, ອາດເຮັ​ັດໃຫ້​້ເກີ​ີດການກໍ່​່ການຮ້​້າຍໄດ້​້.

ປະໂຫຍກຕົ​ົວຢ່​່າງທີ​ີ 4 ເຍົ​ົາວະຊົ​ົນແມ່​່ນຍັງັ ບໍ່​່ທັນ ັ ເປັ​ັນຜູ້​້�ໃຫຍ່​່ພໍ​ໍ ຈຶ່​່�ງຍາກທີ່​່ຈ � ະມີ​ີສ່​່ວນຮ່​່ວມໃນການເມື​ືອງ. ການຫຼຸ​ຸ�ດເກນອາຍຸ​ຸ ຜູ້​້�ມີ​ີສິ​ິດເຂົ້​້�າຮ່​່ວມເລື​ືອກຕັ້​້�ງ ແມ່​່ນມີຄ ີ ວາມ ສ່​່ຽງ.

ປະໂຫຍກຕົ​ົວຢ່​່າງທີ​ີ 5 ຄົ​ົນທຸກ ຸ ຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນການສະແດງຄວາມຄິ​ິດເຫັ​ັນຂອງຕົ​ົນເອງໄດ້​້ຢ່​່າງມີ​ີອິ​ິດສະຫຼ​ຼະ. ຄໍາາເວົ້​້�າທີ່​່ອ � າດສ້​້າງບາດແຜທາງຈິ​ິດໃຈ ຫຼື​ື� ທໍາາລາຍຄວາມ ຮູ້​້�ສຶ​ຶກ ຂອງຄົ​ົນກຸ່​່�ມນ້ອ ້ ຍໃນສັ​ັງຄົ​ົມ ກໍ​ໍແມ່​່ນອິດ ິ ສະຫຼ​ຼະໃນການປາກເວົ້​້�າ ຫຼື​ື� ການສະແດງຄວາມຄິ​ິດເຫັ​ັນ.

11

ບົ​ົດຄັ​ັດຫຍໍ້​້ ຖະແຫຼ​ຼງການສາກົ​ົນວ່​່າດ້​້ວຍສິ​ິດທິ​ິມະນຸ​ຸດ ຂໍ້​້ 1

ທຸ​ຸກຄົ​ົນເກີ​ີດມາລ້​້ວນແຕ່​່ມີຄ ີ ວາມເປັ​ັນອິດ ິ ສະຫຼ​ຼະ ແລະ ມີ​ີສິ​ິດສະເໝີ​ີພາບ.

ຂໍ້​້ 2

ບໍ່​່ມີໃີ ຜສົ​ົມຄວນຖື​ືກຈໍາາແນກຍ້​້ອນເຫດຜົ​ົ ນດ້າ້ ນຄວາມແຕກຕ່​່າງໃນທຸ​ຸກຮູ​ູບແບບ.

ຂໍ້​້ 3

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນການດໍາາລົ​ົງຊີ​ີວິ​ິດໂດຍໄດ້​້ຮັ​ັບຄວາມເຄົ​ົາລົ​ົບຕໍ່ຊີ​ີວິ ່ ດ ິ , ເສລີ​ີພາບ ແລະ ຄວາມປອດໄພ.

ຂໍ້​້ 4

ບຸ​ຸກຄົ​ົນໃດກໍ​ໍຕາມ ຈະຕົ​ົກຢູ່​່�ໃນຄວາມເປັ​ັນທາດບໍ່​່ໄດ້​້. ຫ້​້ າມການຄ້​້າຂາຍຂ້​້າທາດ ແລະ ລະບົ​ົບຂ້າ້ ທາດທຸ​ຸກຮູ​ູບແບບ.

ຂໍ້​້ 5

ບຸ​ຸກຄົ​ົນໃດກໍ​ໍຕາມ ຈະຖື​ືກທໍ​ໍລະມານ, ປະຕິ​ິບັ​ັດ ຫຼື​ື� ຖື​ືກລົ​ົງໂທດຢ່​່າງໄຮ້​້ມະນຸ​ຸດສະທໍາາ ຫຼື​ື� ຢຽດຢາມສັ​ັກສີ​ີບໍ່​່ໄດ້​້.

ຂໍ້​້ 6

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໄດ້​້ຮັ​ັບການຍອມຮັ​ັບຢູ່​່�ທຸ​ຸກຫົ​ົນແຫ່​່ ງ ວ່​່າເປັ​ັນບຸ​ຸກຄົ​ົນຕາມກົ​ົດໝາຍ.

ຂໍ້​້ 7

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີຄວາມສະເໝີ​ີພາບຕໍ່​່ໜ້າ້ ກົ​ົດໝາຍ ແລະ ມີ​ີສິ​ິດໄດ້​້ຮັ​ັບການຄຸ້​້�ມຄອງຈາກກົ​ົດໝາຍ ໂດຍປາສະຈາກການຈໍາາແນກ.

ຂໍ້​້ 8

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໄດ້​້ຮັ​ັບຄວາມຍຸ​ຸຕິທໍາ ິ າຕາມກົ​ົດໝາຍ ໃນເວລາທີ່​່�ສິ​ິດຂອງຕົ​ົນຖື​ືກລະເມີ​ີດ.

ຂໍ້​້ 9

ບຸ​ຸກຄົ​ົນໃດກໍ​ໍຕາມ ຈະຖື​ືກຈັ​ັບຕົ​ົວ, ກັ​ັກຂັ​ັງ ຫຼື​ື� ເນລະເທດ ຕາມລໍາາພັ​ັງໃຈບໍ່​່ໄດ້​້.

ຂໍ້​້ 10

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໄດ້​້ຮັ​ັບການຖື​ືກພິ​ິ ຈາລະນາຄະດີ​ີຢ່​່າງຍຸ​ຸຕິທໍາ ິ າ.

ຂໍ້​້ 11

ກ່​່ອນການພິ​ິ ຈາລະນາດີ​ີຈະສິ້​້�ນສຸ​ຸດລົ​ົງ, ບຸ​ຸກຄົ​ົນໃດກໍ​ໍຕາມ ຈະບໍ່​່ຖື​ືວ່າ່ ມີ​ີຄວາມຜິ​ິ ດທາງອາຍາ.

ຂໍ້​້ 12

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນຄວາມເປັ​ັນສ່​່ວນຕົ​ົວ.

ຂໍ້​້ 13

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດເສລີ​ີພາບໃນການເດີ​ີນທາງໄປທຸ​ຸກແຫ່​່ ງໄດ້​້.

ຂໍ້​້ 14

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດທີ່​່�ຈະເດີ​ີນທາງອອກຈາກສະຖານທີ່​່�ໃດໜຶ່​່�ງເພື່​່� ອຫຼີ​ີ�ກລ້​້ຽງການຖື​ືກຂົ່​່�ມເຫັ​ັ ງ ແລ້​້ວໄປອາໄສຢູ່​່�ສະຖານທີ່​່�ທີ່​່�ປອດໄພ.

ຂໍ້​້ 15

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນການມີ​ີສັ​ັນຊາດ.

ຂໍ້​້ 16

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດແຕ່​່ງງານກັ​ັບບຸ​ຸກຄົ​ົນທີ່​່�ຕົ​ົນເອງຕ້​້ອງການ ແລະ ມີ​ີຄອບຄົ​ົວ.

ຂໍ້​້ 17

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນການຄອບຄອງຊັ​ັບສິ​ິນຂອງຕົ​ົນເອງ.

ຂໍ້​້ 18

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນການຄິ​ິດຕາມຄວາມຕ້​້ອງການຢ່​່າງມີ​ີອິ​ິດສະຫຼ​ຼະພາບ.

ຂໍ້​້ 19

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດເສລີ​ີພາບໃນການສະແດງຄວາມຄິ​ິດເຫັ​ັ ນ.

ຂໍ້​້ 20

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນການຈັ​ັດຕັ້​້� ງກຸ່​່�ມກັ​ັບຄົ​ົນທີ່​່�ຕົ​ົນເອງຕ້​້ອງການ.

ຂໍ້​້ 21

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນການມີ​ີສ່​່ວນຮ່​່ວມທາງການເມື​ືອງຂອງປະເທດຜ່​່ ານການເລື​ືອກຕັ້​້� ງ.

ຂໍ້​້ 22

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນການດໍາາລົ​ົງຊີ​ີວິ​ິດຂັ້​້�ນພື້​້� ນຖານ.

ຂໍ້​້ 23

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີອິ​ິດສະຫຼ​ຼະໃນການເລື​ືອກອາຊີ​ີບ ແລະ ປະກອບອາຊີ​ີບ.

ຂໍ້​້ 24

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນການພັ​ັກຜ່​່ ອນ ແລະ ໃຊ້​້ຊີ​ີວິດ ິ ເວລາວ່​່າງ.

ຂໍ້​້ 25

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໃນການມີ​ີ ເຄື່​່ອ � ງນຸ່​່�ງ, ອາຫານ ແລະ ທີ່​່�ພັ​ັກ ທີ່​່�ຈໍາາເປັ​ັນ.

ຂໍ້​້ 26

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດໄດ້​້ຮັ​ັບການສຶ​ຶກສາ.

ຂໍ້​້ 27

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດເພີ​ີດເພີ​ີນກັ​ັບການດໍາາລົ​ົງຊີ​ີວິ​ິດທາງວັ​ັດທະນະທໍາາຢ່​່າງມີ​ີອິ​ິດສະຫຼ​ຼະ.

ຂໍ້​້ 28

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີສິ​ິດດໍາາລົ​ົງຊີ​ີວິ​ິດຢູ່​່�ໃນໂລກທີ່​່�ສິ​ິດທິ​ິມະນຸ​ຸດໄດ້​້ຮັ​ັບການປະຕິ​ິບັ​ັດຢ່​່າງຄົ​ົບຖ້ວ ້ ນ.

ຂໍ້​້ 29

ທຸ​ຸກຄົ​ົນມີ​ີພັ​ັນທະໃນການເຄົ​ົາລົ​ົບສິ​ິດຂອງຜູ້​້�ອື່​່ນນໍາ � າ.

ຂໍ້​້ 30

ການທໍາາລາຍສິ​ິດຂອງຜູ້​້�ອື່​່ນ � ເພື່​່� ອຮັ​ັບປະກັ​ັນສິ​ິດຂອງຕົ​ົນເອງແມ່​່ນບໍ່​່ໄດ້​້. ແຫຼ່​່�ງຂໍ້​້ມູ​ູນ: https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights

11

4.2 ເພື່​່� ອນບ້​້ານທັ​ັງຫຼ​ຼາຍ (Neighbours)

ໂອ! ຄວາມລັ​ັບຂອງ ຄວາມສະຫງົ​ົບ ແລະ ການຢູ່​່ຮ່� ວ່ ມກັ​ັນ

04 ໂອ! ຄວາມລັ​ັບຂອງຄວາມສະຫງົ​ົບ ແລະ ການຢູ່​່�ຮ່ວ ່ ມກັ​ັນ

04

4.1 ແຕະ! ແຕະ!

11

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

4.1

ໃນສັ​ັ ງ ຄົ​ົ ມ ທີ່​່� ພ ວກເຮົ​ົ າ ອາໄສຢູ່​່� ມີ​ີການແຂ່​່ງຂັ​ັນຕ່​່າງໆຄື​ືແນວໃດ ແດ່​່?

ເວລາທີ່​່�ນຶ​ຶກເຖິ​ິງ “ການແຂ່​່ງຂັ​ັນ,” ເຫດຜົ​ົນທີ່​່�ເຮັ​ັດໃຫ້​້ພວກເຮົ​ົາ ຈິ​ິນຕະນາການວ່​່າ ມັ​ັນມີ​ີພຽງ ແຕ່​່ບົ​ົດສະຫຼຸ​ຸ�ບ Win-Lose ແມ່​່ນຍ້​້ອນຫຍັ​ັງ?

ກໍ​ໍລະນີ​ີການແຂ່​່ງຂັ​ັນ ທີ່​່�ນໍາາມາເຊິ່​່�ງຄວາມຮຸ​ຸນແຮງ ແມ່​່ນມີ​ີຄື​ືແນວໃດ?

ການແຂ່​່ງຂັ​ັນທີ່​່�ທຸ​ຸກຄົ​ົນເປັ​ັນຜູ້​້� ຊະນະ ແມ່​່ນເປັ​ັນໄປໄດ້​້ບໍ​ໍ? ຖ້​້າ ມັ​ັນເປັ​ັນໄປໄດ້​້,​ ມີ​ີຕົ​ົວຢ່​່າງຕ່​່າງໆຫຍັ​ັງແດ່​່? ຖ້​້າເວົ້​້�າວ່​່າ ເປັ​ັນໄປບໍ່​່ໄດ້​້,​ ຍ້​້ອນຫຍັ​ັງຈຶ່​່�ງຄິ​ິດວ່​່າ ມັ​ັນເປັ​ັນ ໄປບໍ່​່ໄດ້​້?

ແຕະ! ແຕະ!

22

04 ໂອ! ຄວາມລັ​ັບຂອງຄວາມສະຫງົ​ົບ ແລະ ການຢູ່​່�ຮ່ວ ່ ມກັ​ັນ

ເພື່​່� ອນບ້​້ານທັ​ັງຫຼ​ຼາຍ (Neighbours)

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

4.2

ແຜນທີ່​່ຂໍ້ � ຂັ ້ ດ ັ ແຍ້​້ງ

ໝົ​ົດຫົ​ົນທາງ

ວິ​ິກິ​ິດການ

ການຂະຫຍາຍຕົ​ົວ

ຕົ​ົກຕໍ່​່າລົ​ົງ

ການຕອບໂຕ້​້ເບື້​້�ອງຕົ້​້�ນ ກ່​່ອນຂໍ້​້ຂັ​ັດແຍ້​້ງ

ເລີ່​່� ມເກີ​ີດຂໍ້​້ຂັ​ັດແຍ້​້ງ

22

memo

22

5.2 ເກາະພລາສຕິ​ິກ 5.3 ການປະພຶ​ຶດຕົ​ົນໃນຖານະພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກ 5.4 ການຊ່​່ວຍເຫຼື​ື�ອສັ​ັດທະເລ

05 ເປັ​ັນຫຍັ​ັງພລາສຕິ​ິກຈຶ່​່ງ � ເປັ​ັນບັ​ັນຫາ?

05

5.1 ສໍາາຫຼ​ຼວດເບິ່​່�ງກິ​ິດຈະວັ​ັດປະຈໍາາວັ​ັນຂອງຕົ​ົນເອງ

ເປັ​ັນຫຍັ​ັງພລາສຕິ​ິກຈຶ່​່ງ� ເປັ​ັນບັ​ັນຫາ?

22

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

ສໍາາຫຼ​ຼວດເບິ່​່�ງກິ​ິດຈະວັ​ັດປະຈໍາາວັ​ັນຂອງຕົ​ົນເອງ

5.1

y ຈົ່​່�ງຂຽນຊື່​່ສິ່​່ � �ງຂອງທີ່​່�ເຮັ​ັດດ້​້ວຍພລາສຕິ​ິກ ທີ່​່�ຢູ່​່�ພາຍໃນເຮື​ືອນຕົ​ົນເອງ.

y ຈົ່​່�ງຂຽນຊື່​່ສິ່​່ � �ງຂອງທີ່​່�ເຮັ​ັດດ້​້ວຍພລາສຕິ​ິກ ທີ່​່�ຢູ່​່�ພາຍໃນຫ້​້ ອງຮຽນ.

y ຍ້​້ອນຫຍັ​ັງຜູ້​້�ຄົ​ົນຈຶ່​່ງ� ນໍາາໃຊ້​້ສິ່​່�ງຂອງທີ່​່�ເປັ​ັນພລາສຕິ​ິກຈໍາານວນຫຼ​ຼາຍ? ຖ້​້າປະລິ​ິມານການອຸ​ຸປະໂພກພລາສຕິ​ິກເພີ່​່� ມຂຶ້​້ນ � , ຈະເຮັ​ັດໃຫ້​້ ເກີ​ີດຫຍັ​ັງຂຶ້​້ນ � ? ຈົ່​່�ງຂຽນຂໍ້​້ດີ​ີ ແລະ ຂໍ້​້ເສຍຂອງພລາສຕິ​ິກ. ຂໍ້​້ດີ​ີ

ຂໍ້​້ເສຍ

22

ເກາະພລາສຕິ​ິກ

5.2

y ຢູ່​່�ໃນທະເລ, ມີ​ີຂີ້​້�ເຫຍື້​້�ອທະເລປະເພດໃດຫຼ​ຼາຍ? ຈົ່​່�ງລອງຈັ​ັດອັ​ັນດັ​ັບປະເພດຂີ້​້�ເຫຍື້​້�ອລຸ່​່�ມນີ້​້� ແຕ່​່ອັນດັ ັ ັບ 1 ເຖິ​ິງອັ​ັນດັ​ັບ 10.

ຖົ​ົງຢາງທີ່​່�ໃຊ້​້ຢູ່​່�ຮ້​້ານຂາຍເຄື່​່� ອງ ແລະ ຕະຫຼ​ຼາດ

ທໍ່​່ ດູ​ູດ, ຫຼ​ຼອດຄົ​ົນກາເຟ

ກອກຢາສູ​ູບ

ຂວດພລາສຕິ​ິກໃສ່​່ເຄື່​່� ອງດື່​່� ມ

ຈອກ ແລະ ຈານຢາງ

ຖົ​ົງຢາງຕ່​່າງໆ

ພາຊະນະພລາສຕິ​ິກທີ່​່�ໃຊ້​້ສໍາາລັ​ັບຫໍ່​່ ຝາອັ​ັດຢາງ ອາຫານ (ສໍາາລັ​ັບຊື້​້� ອາຫານກັ​ັບບ້​້ານ) (ສໍາາລັ​ັບເຄື່​່� ອງດື່​່� ມທີ່​່�ຊື້​້�ກັ​ັບບ້​້ານ)

05 ເປັ​ັນຫຍັ​ັງພລາສຕິ​ິກຈຶ່​່ງ � ເປັ​ັນບັ​ັນຫາ?

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

ອຸ​ຸປະກອນຫໍ່​່ອາຫານ (ເຂົ້​້�າໜົ​ົມອົ​ົມ, ເຂົ້​້�າໜົ​ົມ ໆລໆ)

ຝາອັ​ັດຂວດພລາສຕິ​ິກໃສ່​່ ເຄື່​່� ອງດື່​່� ມ

ແຫຼ່​່�ງຂໍ້​້ມູ​ູນ: International Coastal Cleanup (2020). Together, We Are Team Ocean, Ocean Conservancy

ອັ​ັນດັ​ັບທີ​ີ 1

ອັ​ັນດັ​ັບທີ​ີ 6

ອັ​ັນດັ​ັບທີ​ີ 2

ອັ​ັນດັ​ັບທີ​ີ 7

ອັ​ັນດັ​ັບທີ​ີ 3

ອັ​ັນດັ​ັບທີ​ີ 8

ອັ​ັນດັ​ັບທີ​ີ 4

ອັ​ັນດັ​ັບທີ​ີ 9

ອັ​ັນດັ​ັບທີ​ີ 5

ອັ​ັນດັ​ັບທີ​ີ 10

22

y ໃນອັ​ັນດັ​ັບ 1 ເຖິ​ິງ ອັ​ັນດັ​ັບ 10, ມີ​ີສິ່​່�ງຂອງອັ​ັນໃດທີ່​່�ຕົ​ົນເອງເຄີ​ີຍຖິ້​້�ມບໍ?ໍ (ເຖິ​ິງຈະແມ່​່ນພຽງເທື່​່�ອດຽວກໍ​ໍຕາມ)

y ຂີ້​້�ເຫຍື້​້�ອພລາສຕິ​ິກທີ່​່�ພວກເຮົ​ົາຖິ້​້�ມ ແມ່​່ນລ່ອ ່ ງລອຍໄປຕາມທະເລ ແລ້​້ວກໍ​ໍໄປຕົ​ົກຢູ່​່�ບ່ອ ່ ນໃດໜຶ່​່�ງໃນທີ່​່�ສຸ​ຸດ. ໃນໂລກນີ້​້ມີ � ີ ເກາະພລາສຕິ​ິກ, ບ່​່ອນທີ່​່� ຂີ້​້�ເຫຍື້​້�ອພລາສຕິ​ິກໄປລວມຕົ​ົວກັ​ັນຢູ່​່�, ທັ​ັງໝົ​ົດຈັ​ັກແຫ່​່ ງ? ຈົ່​່�ງໝາຍບ່​່ອນທີ່​່�ມີເີ ກາະພລາສຕິ​ິກ ຢູ່​່�ໃນແຜນທີ່​່�.

y ເພິ່​່� ນເວົ້​້�າວ່​່າ ເວລາທີ່​່�ພວກເຮົ​ົາຊັ​ັກເຄື່​່ອ � ງທຸ​ຸກຄັ້​້�ງ, ຂີ້​້�ເຫຍື້​້�ອພລາສຕິ​ິກຈະເພີ່​່� ມຂຶ້​້ນ � . ເປັ​ັນຫຍັ​ັງຈຶ່​່�ງເປັ​ັນແນວນັ້​້� ນ?

22

5.3

ການປະພຶ​ຶ ດຕົ​ົນໃນຖານະພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກ

y ຈົ່​່�ງຂຽນສິ່​່�ງທີ່​່�ຕົ​ົນເອງສາມາດປະຕິ​ິບັ​ັດໄດ້​້ ເພື່​່� ອຫຼຸ​ຸ� ດຜ່​່ ອນຂີ້​້�ເຫຍື້​້�ອພລາສຕິ​ິກ ຫຼ​ຼາຍກ່​່ວາ 1 ຢ່​່າງ ຂຶ້​້ນ � ໄປ.

່ ້ ໃຫ້ສາໍ ເລັດໃຫ້ໄດ້. ພາຍໃນປີນີ,້ ຂ້ອຍຈະຕ້ອງລອງປະຕິບດ ັ ສິງນີ

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

5.4

05 ເປັ​ັນຫຍັ​ັງພລາສຕິ​ິກຈຶ່​່ງ � ເປັ​ັນບັ​ັນຫາ?

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

ການຊ່​່ວຍເຫຼື​ື�ອສັ​ັດທະເລ

y ພວກເຮົ​ົາລອງມາຮຽນຮູ້​້�ກ່​່ຽວກັ​ັບວິທີ​ີຊ່ ິ ວ ່ ຍເຫຼື​ື�ອສັ​ັດທະເລ ທີ່​່�ກໍາາລັ​ັງທຸ​ຸກທໍ​ໍລະມານຍ້​້ອນຂີ້​້�ເຫຍື້​້�ອພລາສຕິ​ິກ ຜ່​່ ານແບບທົ​ົດສອບ ນໍາາກັ​ັນເບິ່​່�ງ. ຈົ່​່�ງ ຂຽນຄໍາາຕອບທີ່​່�ຖື​ືກຕ້​້ອງຂອງແບບທົ​ົດສອບ ໃສ່​່ໃນຊ່​່ອງຫວ່​່າງຂ້​້າງລຸ່​່�ມນີ້​້.�

ຂໍ້ 1 (ສະຕິກເກ້ີ 1 ອັນ)

ຂໍ້ 2 (ສະຕິກເກ້ີ 1 ອັນ)

ຂໍ້ 3 (ສະຕິກເກ້ີ 2 ອັນ)

ຂໍ້ 4 (ສະຕິກເກ້ີ 3 ອັນ)

ຂໍ້ 5 (ສະຕິກເກີ້ 3 ອັນ)

22

y ຖ້​້າຄໍາາຕອບຖື​ືກຕ້​້ອງ, ໃຫ້​້ ຕິດ ິ ສະຕິ​ິກເກີ້​້�ສັ​ັດ ແລະ ຖ້​້າຄໍາາຕອບຜິ​ິ ດ, ໃຫ້​້ ຕິດ ິ ສະຕິ​ິກເກີ້​້�ຂີ້​້ເ� ຫຍື້​້�ອ ໃນຈໍາານວນທີ່​່�ຖື​ືກຕ້​້ອງຕາມແຕ່​່ລະຄໍາາຖາມ. ຈົ່​່�ງຕິ​ິດ ສະຕິ​ິກເກີ້​້�ໃສ່​່ບ່ອ ່ ນທີ່​່�ຕົ​ົນເອງຕ້​້ອງການ.

Sea Animals

Plastic Waste

6.2 ສິ່​່� ງຂອງທີ່​່�ຂ້​້ອຍຊື້​້� ແມ່​່ນສິ່​່� ງທີ່​່�ບົ່​່�ງບອກກ່​່ຽວກັ​ັບຕົ​ົວຂ້​້ອຍບໍ​ໍ?

6.3 ສິ່​່� ງທີ່​່�ມາພ້​້ອມກັ​ັບການບໍ​ໍລິ​ິໂພກ

6.4 ຂ້​້ອຍກໍ​ໍແມ່​່ນຜູ້​້�ບໍ​ໍລິ​ິໂພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນເຊັ່​່�ນກັ​ັນ!

ຂ້​້ອຍກໍ​ໍເປັ​ັນພົ​ົນລະເມື​ືອງ ໂລກໄດ້​້ ໂດຍການບໍ​ໍລິ​ິໂພກ ແບບມີ​ີຈັນັ ຍາບັ​ັນ!

06 ຂ້​້ອຍກໍ​ໍເປັ​ັນພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກໄດ້​້ ໂດຍການບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ!

06

6.1 ນໍາາໃຊ້​້ , ນໍາາໃຊ້​້

33

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

6.1

ນໍາາໃຊ້​້, ນໍາາໃຊ້​້

ການບໍ​ໍລິໂິ ພກ ແມ່​່ນການນໍາໃຊ້​້ ຫຼື​ື� ໃຊ້​້ສອຍ ເງິ​ິນ ຫຼື​ື� ສິ່� ງ່ ຂອງ, ເວລາ, ຄວາມພະຍາຍາມ ແລະອື່​່� ນໆ ແລ້​້ວໝົ​ົດໄປ. ແຫຼ່​່�ງຂໍ້​້ມູ​ູນ: ສະຖາບັ​ັນພາສາເກົ​ົາຫຼີ​ີ�ແຫ່​່ງຊາດ ແມ່​່ນການນໍາາໃຊ້​້ສິ​ິນຄ້​້າ ແລະ ການບໍ​ໍລິ​ິການ ຂອງມະນຸ​ຸດ ເພື່​່� ອຕອບສະໜອງ ຄວາມຕ້​້ອງການຂອງຕົ​ົນເອງ. ແຫຼ່​່�ງຂໍ້​້ມູ​ູນ: ສະຖາບັ​ັນເກົ​ົາຫຼີ​ີ�ສຶ​ຶກສາ

ລອງຄິ​ິດເບິ່​່�ງວ່​່າ ຕັ້​້� ງແຕ່​່ຕື່ນມ ່� າມື້​້�ນີ້​້� ຈົ​ົນຮອດດຽວນີ້​້,� ຕົ​ົນເອງ “ໄດ້​້ໃຊ້​້” ຫຍັ​ັງໄປແດ່​່ແລ້​້ວ? ເວລາລ້​້າງໜ້​້າ ກໍ​ໍໃຊ້​້ນໍ້​້າ; ເວລາເດີ​ີນທາງດ້​້ວຍຍານພາຫະນະ ກໍ​ໍໃຊ້​້ນໍ້​້າມັ​ັນເຊື້​້�ອໄຟ; ເວລາຊື້​້�ອາຫານວ່​່າງ ກໍ​ໍໃຊ້​້ເງິ​ິນ ແລະ ເວລາເປີ​ີດແອເຢັ​ັນ ຫຼື​ື� ເຄື່​່ອ � ງ ທໍາາຄວາມອຸ່​່�ນພາຍໃນບ້​້ານ ພວກເຮົ​ົາກໍ​ໍຕ້ອ ້ ງໃຊ້​້ໄຟຟ້​້າ ຫຼື​ື� ກາສ. ດັ່​່� ງນີ້​້,� ໃນການດໍາາລົ​ົງຊີ​ີວິ​ິດ ສິ່​່�ງທີ່​່�ເຮົ​ົາຕ້​້ອງນໍາາໃຊ້​້ ແມ່​່ນມີ​ີຫຼ​ຼາຍຈົ​ົນນັ​ັບບໍ່​່ຖ້ວ ້ ນ. ພວກເຮົ​ົາສາມາດເອີ້​້�ນ ພຶ​ຶດຕິ​ິກໍາາການນໍາາໃຊ້​້ ຫຼື​ື� ຊົ​ົມໃຊ້​້ ສິ່​່�ງໃດສິ່​່�ງໜຶ່​່�ງວ່​່າ “ການບໍ​ໍລິໂິ ພກ,” ເຊິ່​່�ງມັ​ັນເປັ​ັນສິ່​່�ງທີ່​່�ຈໍາາເປັ​ັນຫຼ​ຼາຍ ໃນການດໍາາລົ​ົງຊີ​ີວິ​ິດຢູ່​່�ໃນ ສັ​ັງຄົ​ົມປັ​ັດຈຸ​ຸບັ​ັນຂອງພວກເຮົ​ົາ ແລະ ກິ​ິດຈະກໍາາປະຈໍາາວັ​ັນຂອງພວກເຮົ​ົາກໍ​ໍເອີ້​້�ນໄດ້​້ວ່າ່ ແມ່​່ນ “ການບໍ​ໍລິໂິ ພກ.” ແນວຄວາມຄິ​ິດກ່​່ຽວກັ​ັບ “ການບໍ​ໍລິໂິ ພກ” ໃນຕົ​ົວມັ​ັນເອງ ບໍ່​່ແມ່​່ນສິ່​່�ງທີ່​່�ດີ​ີ ຫຼື​ື� ບໍ່​່ດີ​ີ. ຖ້​້າວ່​່າການບໍ​ໍລິໂິ ພກຂອງບຸ​ຸກຄົ​ົນເພີ່​່� ມຂຶ້​້ນ � ກໍ​ໍຈະເຮັ​ັດໃຫ້​້ ຮ້າ້ ນຄ້​້າ ແລະ ທຸ​ຸລະກິ​ິດຕ່​່າງໆທີ່​່�ຢູ່​່�ອ້ອ ້ ມຂ້​້າງ ມີ​ີການຂາຍເພີ່​່� ມຂຶ້​້ນ � , ເຊິ່​່�ງມັ​ັນເປັ​ັນສິ່​່�ງຂັ​ັບເຄື່​່ອ � ນ ເຮັ​ັດໃຫ້​້ ເສດຖະກິ​ິດຂອງປະເທດເຕີ​ີບໃຫຍ່​່ຂະຫຍາຍຕົ​ົວຂຶ້​້ນ � ໄດ້​້. ກໍາາໄລ ແລະ ຜົ​ົ ນປະໂຫຍດທີ່​່�ໄດ້​້ມາຈາກສ່​່ວນນັ້​້� ນ ກໍ​ໍມີ​ີຈຸ​ຸດດີ​ີຄື​ື: ມັ​ັນຈະຖື​ືກກະຈາຍກັ​ັບຄື​ືນສູ່​່�ສັ​ັງຄົ​ົມ ແລະ ເຮັ​ັດໃຫ້​້ ຊີ​ີວິດ ິ ການເປັ​ັນຢູ່​່�ຂອງບຸ​ຸກຄົ​ົນ ມີ​ີ ຄວາມຢູ່​່�ດີ​ີກິ​ິນດີ​ີ ແລະ ຈະເລີ​ີນຮຸ່​່�ງເຮື​ືອງເພີ່​່� ມຂຶ້​້ນ � ໃນທີ່​່�ສຸ​ຸດ. ກົ​ົງກັ​ັນຂ້າ້ ມ, ນິ​ິໄສການບໍ​ໍລິໂິ ພກທີ່​່�ຜິ​ິດ ເຊັ່​່�ນ: ການບໍ​ໍລິໂິ ພກເກີ​ີນຂອບເຂດ ຫຼື​ື� ການບໍ​ໍລິໂິ ພກຫຼ​ຼາຍກ່​່ວາລາຍຮັ​ັບຂອງຕົ​ົນເອງ, ການບໍ​ໍລິໂິ ພກເພື່​່� ອ ການໂອ້​້ອວດຄວາມຮັ່​່� ງມີ​ີ ແລະ ຖານະ ໃຫ້​້ ຜູ້​້�ອື່​່ນຮູ້​້� � , ການບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບຟ້​້າວຟັ່​່� ງ ໂດຍບໍ່​່ມີແ ີ ຜນ ໆລໆ ສາມາດເຮັ​ັດໃຫ້​້ ເສດຖະກິ​ິດຂອງຕົ​ົນເອງ ຫຼື​ື� ຄອບຄົ​ົວ ຖື​ືກທໍາາລາຍໄດ້​້.

33

ຂົ​ົງເຂດ ຈາກການບໍ​ໍລິໂິ ພກໂດຍບໍ່​່ຄິດ ິ ຢ່​່າງຮອບຄອບ ໃສ່​່ໃນກົ​ົງລໍ້​້ລຸ່​່�ມນີ້​້.�

ສັ​ັງ ຄົ​ົມ

້ອມ ດລ້

(ຕົ​ົວ

ຢ່​່າງ :

ແວ ສິ່​່�ງ

ປະຊ

າຊົ​ົນ )

ທ້​້ອງຖິ່​່�ນ

06 ຂ້​້ອຍກໍ​ໍເປັ​ັນພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກໄດ້​້ ໂດຍການບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ!

y ການບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບບໍ່​່ໄຈ້​້ແຍກ ສາມາດເຮັ​ັດໃຫ້​້ ເກີ​ີດບັ​ັນຫາອ້​້ອມຕົ​ົວພວກເຮົ​ົາແນວໃດ? ຈົ່​່�ງຂຽນບັ​ັນຫາຕ່​່າງໆທີ່​່�ສາມາດເກີ​ີດຂຶ້​້ນ � ໄດ້​້ໃນຫຼ​ຼາກຫຼ​ຼາຍ

ການບໍ​ໍລິ​ິໂພກໂດຍບໍ່​່ຄິ​ິດຢ່​່າງ

(ຕົ​ົວ

ຢ່​່າງ :

ເສດ

ໂລກ

ຖະກິ ິດ ເງິ​ິນ )

ຮອບຄອບ

ການເມື​ືອງ (ຕົ​ົວຢ່​່າງ: ອໍາານາດ)

33

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

6.2

ສິ່​່�ງຂອງທີ່​່�ຂ້ອ ້ ຍຊື້​້� ແມ່​່ນສິ່​່�ງທີ່​່�ບົ່​່�ງບອກກ່​່ຽວກັ​ັບຕົ​ົວຂ້​້ອຍບໍ​ໍ?

y ອ່​່ານເບິ່​່�ງສໍາາເນົ​ົາໂຄສະນາອະພາດເມັ​ັນຕໍ່ໄ່ ປນີ້​້� ແລ້​້ວລອງຄິ​ິດກ່​່ຽວກັ​ັບຜະລິ​ິດຕະພັ​ັນ ແລະ ການບໍ​ໍລິໂິ ພກ.

“ສະຖານທີ່​່�ທີ່​່�ເຈົ້​້າ� ອາໄສຢູ່​່� ບົ່​່�ງບອກກ່​່ຽວກັ​ັບຕົ​ົວຂອງເຈົ້​້າ� .”

y ລອງຂຽນລາຍການສິ່​່�ງຂອງຕ່​່າງໆ ທີ່​່�ເຈົ້​້�າໄດ້​້ຊື້​້� ໃນໄລຍະໜຶ່​່�ງເດື​ືອນທີ່​່�ຜ່​່ານມາ.

y ລອງຂຽນອອກມາເບິ່​່�ງວ່​່າ ເປັ​ັນຫຍັ​ັງເຈົ້​້�າຈຶ່​່�ງຊື້​້�ສິ່​່�ງຂອງນັ້​້� ນ.

y ລອງໄຈ້​້ແຍກນໍາາກັ​ັນເບິ່​່�ງວ່​່າ ຈາກມຸ​ຸມມອງທາງດ້​້ານການນໍາາໃຊ້​້ຄຸ​ຸນຄ່າ່ ຂອງມັ​ັນ, ໃນສິ່​່�ງຂອງເຫຼົ່​່��ານັ້​້� ນ ມີ​ີອັ​ັນໃດທີ່​່�ຊື້​້ມ � າຍ້​້ອນມີ​ີຄວາມຈໍາາເປັ​ັນໃຊ້​້ແທ້​້ ໆ ແລະ ສິ່​່�ງຂອງອັ​ັນໃດທີ່​່�ບໍ່ໄ່ ດ້​້ເປັ​ັນແບບນັ້​້� ນ (ບໍ່​່ຈໍາາເປັ​ັນແທ້​້).

ສິ່​່�ງຂອງທີ່​່�ຊື້​້�ມາຍ້​້ອນມີ​ີຄວາມຈໍາາເປັ​ັນແທ້​້

ສິ່​່�ງຂອງທີ່​່�ບໍ່​່ມີ​ີຄວາມຈໍາາເປັ​ັນແທ້​້ ແຕ່​່ໄດ້​້ຊື້​້� ມາ

33

ສິ່​່�ງທີ່​່�ມາພ້​້ ອມກັ​ັບການບໍ​ໍລິໂິ ພກ

6.3

y ໂດຍທົ່​່� ວໄປ, ຖ້​້າພວກເຮົ​ົາເອີ້​້�ນວ່າ່ : “ການບໍ​ໍລິໂິ ພກ,” ສິ່​່�ງທີ່​່�ນຶ​ຶກເຖິ​ິງແມ່​່ນ “ການຊື້​້�” ເຊິ່​່�ງແມ່​່ນພຶ​ຶ ດຕິ​ິກໍາາການຊື້​້�ສິ່​່�ງຂອງ, ແຕ່​່ວ່າ່ ນອກຈາກນີ້​້ແ � ລ້​້ວ ພວກເຮົ​ົາກໍ​ໍມີຄ ີ ວາມຈໍາາເປັ​ັນທີ່​່�ຕ້ອ ້ ງຄິ​ິດເຖິ​ິງສິ່​່�ງຕ່​່າງໆ ທີ່​່�ມາພ້​້ ອມກັ​ັບ “ການບໍ​ໍລິໂິ ພກ” ນໍາາ. ຈົ່​່�ງຕື່​່ມ � ໃສ່​່ບ່ອ ່ ນຫວ່​່າງລຸ່​່�ມນີ້​້.�

ການຊື້​້�

y ພວກເຮົ​ົາລອງມາຄິ​ິດກ່​່ຽວກັ​ັບຂະບວນການຕ່​່າງໆ ຜ່​່ ານເສື້​້�ອຍື​ືດໜຶ່​່�ງຜື​ືນ ທີ່​່�ພວກເຮົ​ົາສາມາດຊື້​້�ໄດ້​້ຢ່​່າງສະດວກສະບາຍ ໂດຍທົ່​່� ວໄປ.

06 ຂ້​້ອຍກໍ​ໍເປັ​ັນພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກໄດ້​້ ໂດຍການບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ!

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

ການນໍາາເຂົ້​້�າຈາກ ຕ່​່າງປະເທດ ຝ້​້າຍ

ມັ​ັນມີ​ີສິ່​່�ງຕ່​່າງໆທີ່​່�ຕາມມາພ້​້ ອມກັ​ັບການບໍ​ໍລິໂິ ພກ ທີ່​່�ພວກເຮົ​ົາຄິ​ິດບໍ່​່ເຖິ​ິງມາກ່​່ອນເຊັ່​່�ນ: ການທາໍ​ໍລາຍສິ່​່�ງແວດລ້​້ອມທີ່​່�ເກີ​ີດຂຶ້​້ນຈ � າກການປູ​ູກຝ້​້າຍ ທີ່​່� ນໍາາມາໃຊ້​້ໃນການຜະລິ​ິດເສື້​້�ອຍື​ືດ, ສິ​ິດທິ​ິມະນຸ​ຸດຂອງຜູ້​້�ໃຊ້​້ແຮງງານທີ່​່�ເຮັ​ັດວຽກໃນຂັ້​້� ນຕອນການຜະລິ​ິດ, ການນໍາາໃຊ້​້ພະລັ​ັງງານທີ່​່�ເກີ​ີດຂຶ້​້ນ � ໃນຂັ້​້� ນ ຕອນການນໍາາເຂົ້​້�າ, ບັ​ັນຫາສິ່​່�ງແວດລ້​້ອມທີ່​່�ເກີ​ີດຈາກການຈັ​ັດການ (ຂີ້​້�ເຫຍື້​້�ອ), ບັ​ັນຫາທາງສັ​ັງຄົ​ົມ ໆລໆ. ຖ້​້າເປັ​ັນແນວນັ້​້� ນ, ພວກເຮົ​ົາຄວນຊື້​້�ຜະລິ​ິດຕະພັ​ັນແນວໃດ? ນໍາາໃຊ້​້ເທົ່​່�າໃດ? ແລະ ຈັ​ັດການແນວໃດ?

33

ເຈ້​້ຍບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ

6.4

ຂ້​້ອຍກໍ​ໍແມ່​່ນຜູ້​້�ບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນເຊັ່​່�ນກັ​ັນ!

y ການບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ ໝາຍເຖິ​ິງ “ການບໍ​ໍລິໂິ ພກທີ່​່�ຄໍາານຶ​ຶງເຖິ​ິງສິ່​່�ງແວດລ້​້ອມ ຫຼື​ື� ຫຼັ​ັ�ກຈາລິ​ິຍະທໍາາ ໃນເວລາເລື​ືອກສິ​ິນຄ້າ້ ຫຼື​ື� ການ ບໍ​ໍລິກ ິ ານ” ຫຼື​ື� ໝາຍເຖິ​ິງ “ການເລື​ືອກຢ່​່າງມີ​ີສະຕິ​ິ ແລະ ຮອບຄອບ ໂດຍອີ​ີງຕາມຄວາມເຊື່​່ອ � ສ່​່ວນບຸ​ຸກຄົ​ົນ ຫຼື​ື� ຫຼັ​ັ�ກສິ​ິນທໍາາ ໃນເວລາທີ່​່�ບໍລິ ໍ ໂິ ພກສິ່​່�ງ ໃດໜຶ່​່�ງ.” ຫຼື​ື�ເວົ້​້�າອີ​ີກຢ່​່າງໜຶ່​່�ງວ່​່າ ຜູ້​້�ບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ ແມ່​່ນຄົ​ົນທີ່​່�ເບິ່​່�ງຄວາມບໍ່​່ສົ​ົມດຸ​ຸນທາງ ສັ​ັງຄົ​ົມ, ສິ່​່�ງແວດລ້​້ອມ ແລະ ເສດຖະກິ​ິດ ທີ່​່� ເກີ​ີດຂຶ້​້ນຍ້ � ອ ້ ນພຶ​ຶດຕິ​ິການບໍ​ໍລິໂິ ພກ ແບບກົ​ົງໄປກົ​ົງມາ ແລະ ປະຕິ​ິບັ​ັດຕົ​ົນເພື່​່� ອສັ​ັງຄົ​ົມທີ່​່�ສິ່​່�ງມີ​ີຊີ​ີວິ​ິດທຸ​ຸກຢ່​່າງໃນໂລກ ແລະ ຄົ​ົນຮຸ່​່�ນຫຼັ​ັ�ງສາມາດຢູ່​່� ຮ່​່ວມກັ​ັນໄດ້​້. y ພວກເຮົ​ົາສາມາດປະຕິ​ິບັ​ັດການບໍ​ໍລິໂິ ພກ ໃນແຕ່​່ລະຂັ້​້�ນຕອນການບໍ​ໍລິໂິ ພກ ໃນຖານະຜູ້​້�ບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ ດັ່​່� ງລຸ່​່�ມນີ້​້:� ຂັ້​້�ນຕອນການບໍ​ໍລິ​ິໂພກ

ການປະຕິ​ິບັ​ັດການບໍ​ໍລິ​ິໂພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ

ການແຈກຢາຍຊັ​ັບພະຍາກອນ

ການແບ່​່ງປັ​ັນ, ການບໍ​ໍລິ​ິຈາກ

ການຊື້​້�

ຊື້​້� ຜະລິ​ິດຕະພັ​ັນທີ່​່�ເປັ​ັນມິ​ິດຕໍ່​່ສິ່� ງ່ ແວດລ້​້ອມ, ຊື້​້� ຜະລິ​ິດຕະພັ​ັນທີ່​່�ມີ​ີການຄ້​້າແບບຍຸ​ຸຕິ​ິທໍາາ, ການທ່​່ອງທ່​່ຽວແບບຍຸ​ຸຕິ​ິທໍາາ, ຊື້​້� ເຄື່​່� ອງກັ​ັບຄົ​ົນໃນທ້​້ອງຖິ່​່�ນ, ການຂວໍ້​້າບາດ

ການນໍາາໃຊ້​້

ປະຢັ​ັດພະລັ​ັງງານ ແລະ ນໍ້​້າ, ປະຢັ​ັດຊັ​ັບພະຍາກອນ

ການຈັ​ັດການ

ການແຍກຂີ້​້� ເຫຍື້​້� ອ, ການຣີ​ີໄຊເຄີ​ີລ໌​໌ ແລະ ການນໍາາເອົ​ົາກັ​ັບມາໃຊ້​້ໃໝ່​່, ການນໍາາໃຊ້​້ເຄື່​່� ອງມື​ືສອງ, ການຫຼຸ​ຸ�ດຜ່​່ອນສິ່​່�ງເສດເຫຼື​ື�ອ

ເຮັ​ັດໃຫ້​້ລຽບງ່​່າຍ ດ້​້ວຍຄວາມສະໝັ​ັກ ໃຈ

y ພວກເຮົ​ົາລອງມາຄິ​ິດກ່​່ຽວກັ​ັບພຶ​ຶ ດຕິ​ິກໍາາການບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ ທີ່​່�ສາມາດປະຕິ​ິບັ​ັດໄດ້​້ໃນການດໍາາລົ​ົງຊີ​ີວິ​ິດຕົ​ົວຈິ​ິງ ຜ່​່ ານຕົ​ົວຢ່​່າງຕໍ່​່ໄປນີ້​້.� ໂຄງການຄົ​ົນທີ່​່�ບໍ່ສ້ ່ າ້ ງຜົ​ົນກະທົ​ົບ: ໂຄງການ 1 ປີ​ີ ໃນການໃຊ້​້ຊີວິ ີ ດ ິ ໂດຍບໍ່​່ສ້າ້ ງຜົ​ົນກະທົ​ົບຕໍ່ສິ່​່ ່ �ງແວດລ້​້ອມ ຢູ່​່�ໃຈກາງ ນະຄອນ ນິ​ິວຢອກ

ມີ​ີມື້​້�ໜຶ່​່ງ� ທ່​່ານ ໂຄລິ​ິນ ເບເວັ​ັນ, ເຖິ​ິງວ່​່າຈະເປັ​ັນນັກ ັ ຂຽນໃນຂົ​ົງເຂດປະຫວັ​ັດສາດ ແລະ ບໍ່​່ແມ່​່ນຜູ້​້�ຊ່​່ຽວຊານທາງດ້​້ານສິ່​່�ງແວດລ້​້ອມ, ໄດ້​້ ພົ​ົບວ່າ່ ຕົ​ົນເອງຮູ້​້�ສຶ​ຶກສິ້​້�ນຫວັງັ ກັ​ັບວິກິ ິ ດ ິ ການທາງສິ່​່�ງແວດລ້​້ອມ ແລະ ໄດ້​້ຕັດ ັ ສິ​ິນໃຈວ່​່າຈະທົ​ົດລອງໃຊ້​້ຊີ​ີວິດ ິ ໂດຍທີ່​່ບໍ່ � ສົ່​່ ່ � ງຜົ​ົນກະທົ​ົບຕໍ່​່ ສິ່​່�ງແວດລ້​້ອມ ເປັ​ັນເວລາ 1 ປີ​ີ. ໂດຍມີເີ ງື​ືອນໄຂວ່​່າ ພັ​ັນລະຍາ ແລະ ລູ​ູກສາວກໍ​ໍເຂົ້​້�າຮ່​່ວມນໍາາ ແລະ ເປັ​ັນການໃຊ້​້ຊີ​ີວິດ ິ ປົ​ົກກະຕິ​ິຂອງຕົ​ົນ ຢູ່​່�

ນິ​ິວຢອກ. ລາວປະຕິ​ິເສດການໃຊ້​້ ຜະລິ​ິດຕະພັ​ັນທີ່​່ໃ� ຊ້​້ເທື່​່ອ � ດຽວແລ້​້ວຖິ້​້�ມ, ຍານພາຫະນະ ແລະ ຍັ​ັງຕັ​ັດການໃຊ້​້ໄຟຟ້​້ານໍາາອີ​ີກ. ເຊິ່​່�ງ

ທັ​ັງໝົ​ົດນີ້​້ແ � ມ່​່ນລາວໄດ້​້ ຄົ້​້�ນຄິດ ິ , ທົ​ົດລອງ ແລະ ຊອກຫາສິ່​່�ງທົ​ົດແທນຕ່​່າງໆ ດ້​້ວຍຕົ​ົນເອງ ແລະ ມັ​ັນກໍຄ່ ໍ ອ ່ ຍໆກາຍເປັ​ັນແນວທາງໃນ ການດໍາາລົ​ົງຊີ​ີວິ​ິດ. ໃນທີ່​່ສຸ � ດ ຸ , ລາວກໍ​ໍໄດ້​້ເຮັ​ັດວຽກຮ່​່ວມກັ​ັບອົງົ ການສິ່​່�ງແວດລ້​້ອມ ແລະ ນໍາາໄປສູ່​່�ຂັ້​້�ນຕອນການໄປພົ​ົບປະກັ​ັບສະມາຊິ​ິກ

ສະພາ ເພື່​່� ອໂນ້​້ມນ້າ້ ວຈິ​ິດໃຈ. ໃນທີ່​່ສຸ � ດ ຸ , ໂຄງການຂອງພວກເຂົ​ົາເຫຼົ່​່��ານີ້​້� ທີ່​່ໄ� ດ້​້ເລີ່​່ມມ � າຈາກ ບັ​ັນຫາທາງສິ່​່�ງແວດລ້​້ອມ ກໍ​ໍໄດ້​້ນໍາາມາສູ່​່ກ � ານ ຄິ​ິດທົ​ົບທວນຂັ້​້�ນພື້​້� ນຖານ ກ່​່ຽວກັ​ັບວິຖີ​ີ ິ ການດໍາາລົ​ົງຊີ​ີວິ​ິດຢ່​່າງມີ​ີຄວາມສຸ​ຸກ. ປຶ້​້� ມເຫຼັ້​້��ມນີ້​້,� ທີ່​່ລ � ວມມີ​ີການບັ​ັນທຶ​ຶກໄລຍະ 1 ປີ​ີ ຂອງໂຄງການ

ຄົ​ົນທີ່​່ບໍ່ � ສ້ ່ າ້ ງຜົ​ົນກະທົ​ົບ ແມ່​່ນເລື່​່ອ � ງລາວການຜະຈົ​ົນໄພທີ່​່ມ່ � ວ ່ ນຊື່​່ນ � ແລະ ການເຕີ​ີບໂຕອັ​ັນໜ້າ້ ປະທັ​ັບໃຈ ຂອງຄອບຄົ​ົວໜຶ່​່�ງທີ່​່ອ � າໄສ

ຢູ່​່ໃ� ນຕົ​ົວເມື​ືອງ.

ແຫຼ່​່�ງຂໍ້​້ມູ​ູນ: ບົ​ົດວິ​ິເຄາະວິ​ິຈານຂອງ Bookhouse Publishers Co., Ltd. riview

33

ຊີ​ີວິ​ິດປະຈໍາາວັ​ັນຂອງຂ້​້ອຍ 1

ການປະຕິ​ິບັ​ັດການບໍ​ໍລິ​ິໂພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ

ຊີ​ີວິ​ິດປະຈໍາາວັ​ັນຂອງຂ້​້ອຍ 2

ການປະຕິ​ິບັ​ັດການບໍ​ໍລິ​ິໂພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ

ຊີ​ີວິ​ິດປະຈໍາາວັ​ັນຂອງຂ້​້ອຍ 3

ການປະຕິ​ິບັ​ັດການບໍ​ໍລິ​ິໂພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ

ຊີ​ີວິ​ິດປະຈໍາາວັ​ັນຂອງຂ້​້ອຍ 4

ການປະຕິ​ິບັ​ັດການບໍ​ໍລິ​ິໂພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ

06 ຂ້​້ອຍກໍ​ໍເປັ​ັນພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກໄດ້​້ ໂດຍການບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ!

ການເປັ​ັນຄົ​ົນທີ່​່�ບໍ່​່ສ້​້າງຜົ​ົ ນກະທົ​ົບ

33

ໃບຄໍາາສັ​ັນຍາຂາແມງມຸ​ຸມ (ໃບຄໍາາສັ​ັນຍາເຂົ້​້�າຮ່​່ວມການບໍ​ໍລິໂິ ພກແບບມີ​ີຈັ​ັນຍາບັ​ັນ)

y ຂຽນຄໍາາສັ​ັນຍາໃນການປະຕິ​ິບັ​ັດ ໜຶ່​່�ງປະໂຫຍກ ໃສ່​່ພາກສ່​່ວນໂຕຂອງແມງມຸ​ຸມ. y ຂຽນແຜນການລະອຽດ ໃສ່​່ຂາຂອງແມງມຸ​ຸມ ວ່​່າ ຈະປະຕິ​ິບັ​ັດເມື່​່ອ � ໃດ? ຢູ່​່�ໃສ? ແນວໃດ? y ຈິ​ິນຕະນາການຮູ​ູບຮ່​່າງ ຫຼັ​ັ�ງຈາກການປະຕິ​ິບັ​ັດ ແລ້​້ວແຕ້​້ມໃສ່​່ອ້ອ ້ ມຂາຂອງແມງມຸ​ຸມ ຫຼື​ື� ຕິ​ິດຮູ​ູບການປະຕິ​ິບັ​ັດຕົ​ົວຈິ​ິງໃສ່​່.

ຂຽນເນື້​້�ອໃນຂອງການ ປະຕິ​ິບັ​ັດ

44

ສູ​ູນການສຶ​ຶກສາອາຊີ​ີ-ປາຊີ​ີຟິ​ິກເພື່​່� ອຄວາມເຂົ້​້�າໃຈລະຫວ່​່າງປະເທດ ພາຍໃຕ້​້ການອຸ​ຸປະຖໍາາຂອງອົ​ົງການຢູ​ູເນສໂກ (APCEIU ຫຼື​ື� Asia-Pacific Centre of Education for International Understanding under the auspices of UNESCO) ແມ່​່ນສະຖາບັ​ັນທີ່​່�ກໍາາລັ​ັງຈັ​ັດຕັ້​້� ງປະຕິ​ິບັ​ັດ ການສຶ​ຶກສາເພື່​່� ອຄວາມເຂົ້​້�າໃຈ ລະຫວ່​່າງປະເທດ ແລະ ການສຶ​ຶກສາກ່​່ຽວກັ​ັບພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກ ໃຫ້​້ ແກ່​່ບັ​ັນດາປະເທດສະມາຊິ​ິກອົ​ົງການຢູ​ູເນສໂກ, ເຊິ່​່�ງແມ່​່ນສະຖາບັ​ັນປະເພດທີ​ີ 2 ຂອງອົ​ົງການຢູ​ູ ເນສໂກ ແລະ ໄດ້​້ຖື​ືກສ້​້າງຕັ້​້� ງຂຶ້​້ນ � ໃນປີ​ີ 2000 ໂດຍການຕົ​ົກລົ​ົງເຫັ​ັ ນດີ​ີລະຫວ່​່າງລັ​ັດຖະບານເກົ​ົາຫຼີ​ີ� ແລະ ອົ​ົງການຢູ​ູເນສໂກ. ສູ​ູນການສຶ​ຶກສາອາຊີ​ີ-ປາຊີ​ີຟິ​ິກເພື່​່� ອຄວາມ ເຂົ້​້�າໃຈລະຫວ່​່າງປະເທດ ພາຍໃຕ້​້ອົງ ົ ການຢູ​ູເນສໂກ ແມ່​່ນສະຖາບັ​ັນຄົ້​້�ນຄ້ວ ້ າ ທີ່​່�ພັ​ັດທະນາ ແລະ ຈັ​ັດຕັ້​້� ງປະຕິ​ິບັ​ັດແຜນການຝຶ​ຶກອົ​ົບຮົ​ົມ ແລະ ນະໂຍບາຍທີ່​່�ຫຼ​ຼາກຫຼ​ຼາຍ ພ້​້ ອມທັ​ັງພັ​ັດທະນາເອກະສານເພື່​່� ອການສຶ​ຶກສາຫຼ​ຼາກຫຼ​ຼາຍປະເພດ ເພື່​່� ອສະໜອງໃຫ້​້ ເຄື່​່ອ � ຂ່​່າຍ ແລະ ບັ​ັນດາປະເທດສະມາຊິ​ິກອົ​ົງການຢູ​ູເນສໂກ. ໂດຍສະເພາະ, ກ່​່ຽວກັ​ັບການສຶ​ຶກສາກ່​່ຽວກັ​ັບພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກ ທີ່​່�ລວມຢູ່​່�ໃນ ການສຶ​ຶກສາ 2030 ຂອງອົ​ົງການຢູ​ູເນສໂກ ແລະ ເປົ້​້� າໝາຍການພັ​ັດທະນາແບບຍື​ືນຍົ​ົງຂອງອົ​ົງການ ສະຫະປະຊາຊາດ, ສູ​ູນການສຶ​ຶກສາອາຊີ​ີ-ປາຊີ​ີຟິ​ິກເພື່​່� ອຄວາມເຂົ້​້�າໃຈລະຫວ່​່າງປະເທດ ແມ່​່ນສະຖາບັ​ັນນໍາາພາຫຼັ​ັ�ກ ທີ່​່�ດໍາາເນີ​ີນການຈັ​ັດຕັ້​້� ງປະຕິ​ິບັ​ັດຢູ່​່�.

ພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກ ທີ່​່� ຄິ​ິດ, ເຫັ​ັນອົ​ົກເຫັ​ັນໃຈ ແລະ ປະຕິ​ິບັ​ັດ ຈົ່​່�ງມາລວມຕົ​ົວກັ​ັນ!

Planned and Edited by

APCEIU

Written by

APCEIU

PARK SeoYoun, Assistant Administrator, Amnesty International Korea Planning & Business Team

MOON A-Young, Representative, PEACEMOMO

GONG Yunhee, Director, Global Citizen Education Bonita

KIM Wonseop, Assistant Administrator, BeautifulStore Education & Culture Team

KIM Sunghoon, Team Leader, BeautifulStore Education & Culture Team

Supervised by

CHOI Il Ho, Senior Supervisor, Gangwon Provincial Office of Education

JANG DukHyun, Assistant Administrator, Amnesty International Korea Issue Project Team

© APCEIU 2021 PRN

BE-ITE-2021-023

Publisher

LIM Hyun Mook

APCEIU

120 Saemal-ro, Guro-gu, Seoul, Republic of Korea

Tel. 02-774-3956 | Fax. 02-774-3957

Website www.unescoapceiu.org Email ite@unescoapceiu.org Printed by

Seoul Selection

Publication Date

December 2021

• The copyright of this book belongs to APCEIU. • This book was produced for educational use in the Asia-Pacific region as a part of the Developing Online Educational Materials Project for Global Education in the Asia-Pacific Countries, which is funded by the Ministry of Education of the Republic of Korea and implemented by APCEIU. • The ideas and opinions expressed in this publication are those of the individual authors and do not necessarily represent the official views of APCEIU.

ປຶ້​້�ມບົ​ົດເຝິ​ິກຫັ​ັດ ສໍາາລັ​ັບນັ​ັກຮຽນ

ຄິ​ິດ ເຫັ​ັກອົ​ົກເຫັ​ັນໃຈ ປະຕິ​ິບັດ ັ

ພົ​ົນລະເມື​ືອງໂລກ ຈົ່​່�ງມາລວມຕົ​ົວກັ​ັນ

ບໍ່​່ແມ່​່ນສໍາາລັ​ັບຂາຍ