De derde editie van het Qop magazine! – Versnellingsagenda

koppelt kansen in Noordoost-Fryslân

Versnellingsagenda Noordoost-Fryslân Jaargang: 2024

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Colofon Uitgeverij

Bestuur Qop

Drukkerij

Vormgeving

Stichting Qop

Marc Kuipers

Scholma Print & Media

Flavour Communicatie

Bettina de Jong Redactie

Contactgegevens

Fotografie

Elina Dijkstra - Veenstra

0511 760 009

Elina Dijkstra - Veenstra

Jikke Groenewold

info@qop.nl

Linda van der Wal

Marije Kramer

www.qop.nl

Ilse Zijlstra

mvanderfeen@qop.nl

hzuidema@qop.nl

bjansen@qop.nl

Marjan van der Feen

Han Zuidema

Ben Jansen

Programmadirecteur Secretaris Regioboard

Programma adviseur

Programma adviseur

© De uitgever kan op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van informatie.

Uitgever aanvaardt dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor de schade, van welke aard dan ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op informatie uit deze uitgave.

Uit deze uitgave mag na toestemming van de uitgever met bronvermelding geciteerd worden.

PAGI NA 2

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Anders kijken: de unieke kracht van de Versnellingsagenda in Noordoost-Fryslân Innoveren door slim gebruik te maken van wat er al is. Dat deed ook Lego®: door anders te kijken naar bestaande vormen, kleuren en bouwstenen ontstond een nieuw product, de prachtige bloemen collectie.

Je moet er maar opkomen! Een mooie metafoor voor de Versnellingsagenda Noordoost-Fryslân, waar vele mooie, nieuwe en soms ongewone combinaties gemaakt zijn en wat zodoende vele projecten heeft opgeleverd.

De Versnellingsagenda in Noordoost-Fryslân is zo veel meer dan een verzameling losse projecten. Het is een zorgvuldig samenhangend netwerk van initiatieven die gebruik maken van wat er al is en samen verder bouwen aan een duurzaam en krachtig ecosysteem in de regio.

Anders dan in veel andere Regio Deals, draait het hier niet om grote centrale projecten, maar om initiatieven die ontstaan vanuit de veranderende vraagstukken en kansen van Noordoost-Fryslân.

De regio is zelf aan zet! Zo zijn de projecten niet alleen flexibel en toekomstbestendig, maar hebben ze ook een directe, blijvende impact op de (lokale) economie, werkgelegenheid en sociale samenhang in de regio.

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

Projecten die bijdragen aan de versnelling in de regio, door slim gebruik te maken van de netwerken en kansen die Noordoost-Fryslân te bieden heeft.

Het bestaande anders bekijken en mooie nieuwe verbindingen onderzoeken en aangaan. Dat vraagt durf en lef! Dat past bij de regio en staat inmiddels model voor toekomstgerichte, regionale ontwikkeling.

In dit magazine nemen we je graag mee door een aantal voorbeelden van de Versnellingsagenda te laten zien: van de Wurk Academie, die samen met andere projecten nieuwe kansen creëert voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, tot het visserijerfgoedproject dat een duurzame verbinding legt tussen Moddergat, Dokkumer Nije Silen en Zoutkamp.

In de – alweer – derde editie van het Qop magazine gaan we dieper in op projecten die dit jaar gestart zijn, de mooie ontwikkelingen én de blijvende impact die wordt gemaakt in de regio. Ik nodig je graag uit om een kijkje te nemen in ons Qop magazine waarin wij vol trots de regio presenteren aan de regio.

Marjan van der Feen

PAG INA 3

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Een parelsnoer van verhalen Voor regio Noordoost-Fryslân staat het behoud van cultureel erfgoed centraal. In Moddergat en Dokkumer Nije Silen is bijzondere aandacht voor het visserijverleden.

Pagina 12

Boeren als drijvende kracht Ondernemers Jan Swart en Roelof Hoogland stellen hun land beschikbaar voor dit baanbrekende onderzoek en zijn actief betrokken bij de teelt, uitvoering en onderzoeken in het veld.

Pagina 18

Gezond eten voor de toekomst Pagina 6 Een regio vol verborgen parels Pagina 8 Technologische doorbraak voor natuurbeheer in NOF

Pagina 10

Visserij-erfgoed behouden en toerisme versterken

Pagina 12

In de regio Pagina 14 Wurk Academie Pagina 16 Friese boeren in de voorhoede van landbouwinnovatie

Pagina 18

Kansen voor jongeren in De Westereen

Pagina 20

Trots op de regio Pagina 22 De Waalse Furie herleeft Pagina 24

PAGI NA 4

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Nieuwsgierig?

Scan voor de video Benieuwd naar de succesverhalen in de regio? Scan de QR codes die je in het magazine tegenkomt en ontdek wat er in jouw regio gebeurt.

Pagina 24

De Waalse Furie herleeft In de iconische Bonifatiuskapel brengt “De Fury fan Dokkum” een vergeten stuk geschiedenis tot leven.

AI voor het MKB Net zoals accugereedschap ooit werd uitgevonden om zonder stroom op de maan te kunnen werken, zorgen toevallige ontdekkingen met AI vandaag de dag voor verrassende doorbraken.

Pagina 30

Een toekomst voor speciaal onderwijs in Damwoude

Pagina 26

Alle 177 projecten van de Versnellingsagenda

Pagina 28

AI voor het MKB Pagina 30 Hacklab Noordoost-Fryslân Pagina 32 Van uitdaging naar oplossing Pagina 34 Creatieve ideeën en verbinding in Noordoost-Fryslân

Pagina 36

Het hart van Friesland klopt in opera AREND

Pagina 38

Eleghon 360 Pagina 40 Samen de volgende stap zetten Pagina 42

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 5

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Gezond eten voor de toekomst Kinderen als kracht in Noordoost-Fryslân Met het project Sûn-lekker-Ite @ School brengt Noordoost-Fryslân een stille revolutie op gang in de klaslokalen: een generatie kinderen leert niet alleen gezond eten, maar ook waar hun eten vandaan komt en wat het voor hun lichaam betekent. Deelnemende scholen werken met kleine boerderijwinkels, waar kinderen gezonde producten van lokale boeren verkopen, ondernemerschap ontwikkelen en deze kennis mee naar huis nemen. Dit project, dat in samenwerking met Aeres, ROOBOL, NHL-Stenden hogeschool, Kennislab NOF, Innovatiepact Fryslân, Tiko Kinderopvang en een consortium van biologische akkerbouwers is opgezet, maakt gezonde voeding toegankelijker voor alle gezinnen in de regio.

Een duurzame start voor de nieuwe generatie Willem Wouda, bestuurder van stichting Roobol, zet zich met hart en ziel in voor Sûn-lekker-Ite @ School.

Zijn toewijding is geïnspireerd door de biologische akkerbouwers in de regio. Zoals Jetse Botma, die Willem op het belang van puur en onbewerkt voedsel wees.

“Onze regio is niet de rijkste van Nederland, waardoor veel gezinnen vaak kiezen voor goedkopere, minder gezonde producten”, legt Willem uit. “Dit project brengt de gezonde voeding binnen handbereik van elk kind.”

Voor Willem is het meer dan een project; het is een beweging die gezonde voeding net zo normaal wil maken als niet-roken. Hij vergelijkt het met de tijd dat sigaretten nog standaard op de tafel stonden.

“Tegenwoordig vinden we dat onvoorstelbaar en zo moet het straks ook zijn met gezond eten”, vertelt Willem. “We moeten op het punt komen dat iedereen zich afvraagt hoe we ooit zonder konden.”

Kennis delen en verankeren: de MOOC Naast de schoolwinkels wordt een MOOC (Massive Open Online Course) ontwikkeld, die een brug slaat tussen kinderen, ouders en leerkrachten. Het online platform maakt het leren over gezonde voeding en ondernemerschap toegankelijk voor iedereen in de regio. “Met deze MOOC creëren we een omgeving waar we blijvend kunnen monitoren, evalueren en leren”, zegt Willem. “Het gaat niet om een eenmalig project, maar het moet continue doorleven en groeien, voor iedereen in de gemeenschap.” De MOOC biedt een plek voor de nieuwste inzichten over voeding en ondernemerschap, waarmee de bewustwording in alle lagen van de gemeenschap verankerd wordt.

PAGI NA 6

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Een effect dat voorbij de schooldeuren reikt Met Sûn-lekker-Ite @ School bereiken de initiatiefnemers niet alleen de kinderen, maar ook hun families.

Willem gelooft dat de verandering bij de kinderen begint en doorwerkt in de gemeenschap. “Kinderen leren op school het belang van gezond eten en nemen dat mee naar huis. Zo wordt het gesprek over gezonde voeding een vanzelfsprekend onderwerp aan de keukentafel”, zegt Willem. Het project versterkt de hele keten in de regio, van gezinnen tot scholen en lokale boeren, en biedt ouders een betaalbare, gezonde optie dicht bij huis. Op deze manier streeft het project ernaar om gezonde voeding op te schalen naar alle scholen voor primair en voortgezet onderwijs in NoordoostFryslân en mogelijk zelfs daarbuiten.

Willem Oostra Leerkracht bij Roobol

Deze beweging naar lokaal geproduceerd, biologisch voedsel zorgt niet alleen voor een gezondere gemeenschap, maar verstevigt ook de economie. “Door samen te werken met vaste biologische leveranciers en een businessmodel op te zetten dat duurzaam is, kunnen we de toekomst van dit project garanderen”, vertelt Willem enthousiast. Kortom, gezonde producten voor iedereen tegen een betaalbare prijs, goede verdienmodellen voor duurzaam ‘buorkjen’ én ambitieuze, ondernemende en vitale jongeren.

‘‘Zo wordt het gesprek over gezonde voeding een vanzelfsprekend onderwerp aan de keukentafel.’’

De waardevolle steun van Qop Qop en de Versnellingsagenda speelden een ondersteunende rol bij de start van Sûn-lekker-Ite @ School.

“Qop hielp ons bij het subsidieaanvraag traject en gaf praktische adviezen over het opzetten van het project”, vertelt Willem. Ook konden we tijdens de netwerkbijeenkomsten van Qop waardevolle contacten leggen met lokale boeren en experts op het gebied van biologische voeding. “Die verbindingen zijn goud waard voor ons project”, Sluit Willem af.

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 7

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Verbinding, cultuur en toerisme in Noordoost-Fryslân Een regio vol verborgen parels In gesprek met Anke Bijlsma en Marcella EnselBoonstra is een ding snel duidelijk: de passie voor regio Noordoost-Fryslân. Anke, eigenaar van Theaterkerk Nes, en Marcella, directielid bij Ensel Staalkonstrukties en lid van de Regioboard, zijn beiden groot fan van de regio. Ze zien niet alleen de schoonheid ervan, maar ook de kansen die er liggen op het gebied van toerisme, recreatie en cultuur.

De charme van de regio Anke weet als geen ander hoe bijzonder de regio is. “Vraag je bezoekers waarom ze naar NoordoostFryslân komen, dan hoor je steeds dezelfde dingen: Dokkum, de natuur en de vriendelijke mensen”, vertelt ze trots. “Maar wat ons écht bijzonder maakt, blijft vaak onderbelicht. Mensen zijn verrast door wat ze hier vinden.”

Bescheidenheid is volgens Anke een eigenschap van de regio, maar soms mogen we best wat meer trots tonen. “In Ierland zien ze zelfs het slechte weer als een krachtige unique selling point. Wij kunnen dat ook doen. Het is hier niet alleen in de zomer mooi, maar ook in de herfst, winter en het voorjaar is onze regio prachtig.”

Voor Marcella is de waarde van samenwerking in de regio overduidelijk: “We moeten ervoor zorgen dat we niet allemaal weer op onze eigen eilandjes belanden”, zegt ze. “Door samen te werken ontstaat er een levendige dynamiek. Het is die samenwerking die ervoor zorgt dat mensen hier willen blijven. De regio biedt niet alleen werkgelegenheid, maar ook allerlei leuke dingen om te doen in de vrije tijd. Dat maakt het hier aantrekkelijk, voor zowel bewoners als bezoekers.”

‘‘Mensen zijn verr wat ze hier vinden

Wat Noordoost-Fryslân zo uniek maakt, is juist die kleinschaligheid. “We hebben geen grote pretparken of steden vol winkelketens, maar wel gezellige markten, fantastisch eten, onverwachte culturele plekken en een prachtig ruim landschap”, zegt Anke. Het is precies deze authentieke charme die bezoekers aantrekt.

Samen sterker: cultuur en samenwerking als motor Een belangrijk onderdeel voor het succes van de regio is samenwerking, volgens Anke en Marcella. Een geweldig voorbeeld hiervan is de Wadopera in 2021, een groot evenement dat ruim 17.000 bezoekers naar de regio trok. Dankzij subsidie uit de Versnellingsagenda konden ze flink investeren in marketing en dat heeft zijn vruchten afgeworpen. “Het mooie was dat veel bezoekers niet alleen voor de opera kwamen, maar ook gingen eten, overnachten of andere activiteiten in de omgeving deden. Dat zorgde voor een enorme impuls en vereiste sterke samenwerkingsverbanden”, vertelt Anke. Op dit moment is Anke in gesprek met partijen om andere grootschalige projecten naar de regio te halen. “Als het idee concreet wordt, ga op zoek naar partners en draagvlak in de regio, samen kunnen we prachtige projecten in onze regio tot een succes brengen.”

PAGI NA 8

Bekijk het verhaal van Anke

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

Geen off-season

In de toekomst

Wat opvalt in het gesprek met Anke en Marcella, is dat ze niet geloven in een ‘off-season’ voor NoordoostFryslân. “De reis naar de regio is al een beleving op zich”, zegt Anke. “Wanneer je door het herfstige landschap rijdt, lijkt het soms alsof je nergens naartoe gaat, maar dan kom je ineens op die unieke plekken die onze regio zo bijzonder maken. De ervaring begint al onderweg.”

Als we naar de toekomst kijken, zijn beide dames positief over wat de Versnellingsagenda heeft betekend en nog steeds zal betekenen voor de regio. “Ik hoop dat de verbinding tussen ondernemers, culturele instellingen en andere partijen blijft bestaan”, zegt Marcella. “Dat is wat ons sterk maakt: we kijken verder dan alleen onze eigen onderneming en samen werken aan iets groters.”

Een goed voorbeeld van hoe die unieke plekken tot leven komen, is de samenwerking tussen diverse logementen en de cultuursector. Zij brengen actief toeristische en culturele activiteiten in kaart voor hun gasten. “Zo kunnen we echt iets voor elkaar betekenen.

We verbinden onze gasten aan de prachtige plekken om te logeren en informeren ze over de interessante dingen om te doen. We helpen elkaar op die manier en zorgen samen voor een nog betere ervaring”, vertelt Anke.

Anke voegt toe dat ze ook verwacht dat de veranderingen in het landschap blijvend zullen zijn. “Boeren werken inclusiever, het landschap wordt mooier en gezonder en we hebben eerlijk voedsel dat geserveerd wordt in geweldige restaurants. We zijn zuinig op onze regio, en ik denk dat we de komende vijf jaar nog meer laten zien hoe mooi het hier is.”

Met de gezamenlijke inzet van ondernemers, culturele instellingen en toeristische initiatieven, blijft NoordoostFryslân zich ontwikkelen tot een unieke bestemming, die elk seizoen iets moois te bieden heeft.

rast door n.’’

PAG INA 9

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Technologische doorbraak voor natuurbeheer in Noordoost-Fryslân In Noordoost-Fryslân werken drie innovatieve bedrijven – Altenburg & Wymenga, Aviadrone en Vliegend.nl – samen aan het Spectra-project. Dit project richt zich op het verbeteren van waarnemingsmethodes voor dieren, vegetatie en vogels. Het combineert drones, sensoren en geavanceerde data-analyse om natuurbeheer efficiënter en toekomstbestendiger te maken. De baanbrekende waarnemingsmethodes bieden niet alleen nieuwe inzichten, maar versterken ook de regio op lange termijn.

Op vleugels van technologie: Het volgen van kleine dieren zoals vleermuizen is een belangrijke stap in het project. Door het gebruik van miniatuur-radiozenders en een netwerk van ontvangers hebben de projectpartners al succesvolle proeven uitgevoerd met vleermuizen. “We werken nu aan de volgende stap: het testen van deze technologie op nog kleinere dieren zoals libellen of hommels”, zegt Jelle Loonstra, de ecoloog die het project vanuit Altenburg & Wymenga begeleidt. Deze uitdaging vereist nog kleinere radiozenders en nauwkeurigere apparatuur, maar de vooruitzichten zijn veelbelovend.

Sneller inzicht in vegetatie met drones en data Naast dieren richt het project zich ook op vegetatiekarteringen. Waar dit normaal een tijdrovende klus is voor natuurbeheerders, maken drones en sensortechnologie dit werk sneller en efficiënter. “Met behulp van LiDAR en multispectrale camera’s brengen we veel sneller en nauwkeuriger in kaart welke planten er in een gebied groeien”, legt Jelle uit. Een belangrijk onderdeel van het project is de ontwikkeling van een systeem dat deze data automatisch kan analyseren. “We zijn momenteel bezig om de verzamelde gegevens te koppelen aan referentiegegevens om een model te bouwen dat in de toekomst automatisch de vegetatiesamenstelling kan bepalen”, voegt hij toe.

Vogeltellingen met precisie: een nieuwe aanpak Het tellen van vogels krijgt binnen Spectra een innovatieve aanpak. In het veld geplaatste opnamekastjes registreren vogelgeluiden, waarna de opnames worden opgehaald en met behulp van een AI-tool geanalyseerd. “We werken nog aan de ontwikkeling van deze tool, maar de eerste tests laten zien dat we op termijn soorten kunnen identificeren die anders wellicht over het hoofd worden gezien”, vertelt Jelle. Deze methode biedt de mogelijkheid om vogeltellingen op grote schaal uit te voeren, zonder dat veldonderzoekers altijd fysiek aanwezig hoeven te zijn.

Het is een veelbelovende stap richting meer efficiënte vogeltellingen en betere bescherming van kwetsbare soorten.

PAGI NA 1 0

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Impact op de regio en toekomstbestendigheid Spectra heeft niet alleen invloed op het natuurbeheer, maar ook op de lokale economie in Noordoost-Fryslân. De samenwerking tussen de drie bedrijven versnelt innovatie en biedt kansen voor de regio. “Dit project laat zien hoe technologische vooruitgang en natuurbeheer hand in hand kunnen gaan, en het biedt werkgelegenheid voor hoogopgeleide professionals”, benadrukt Jelle.

Na de subsidieperiode zien de betrokken partijen volop mogelijkheden om de ontwikkelde technologieën verder te benutten. “We staan aan het begin van iets groots; deze technieken gaan we samen verder uitbouwen”, zegt Jelle.

Of dit nu leidt tot een start-up of een andere vorm van samenwerking, het is duidelijk dat de opgedane kennis en innovaties blijvend zullen bijdragen aan het natuurbeheer en de regionale economie.

“We staan aan het begin van iets groots.’’

Van innovatief idee naar concrete acties Vanaf het begin bood Qop essentiële ondersteuning aan het project. Hun begeleiding hielp de projectpartners om de subsidieaanvraag op te stellen en de samenwerking te stroomlijnen. Door hun advies en connecties konden de drie bedrijven hun innovatieve ideeën vertalen naar concrete acties. Dit soort verbindingen, waarin partijen samen sterker staan, is cruciaal voor het succes van Spectra.

Dierenbeweging in kaart Blauw: Ontvangers Rood: Waarneming radiozenders

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 11

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Visserij-erfgoed behouden en toerisme versterken Een duurzaam toekomstperspectief Voor de regio Noordoost-Fryslân staat het behoud van cultureel erfgoed centraal. In Moddergat en Dokkumer Nije Silen is bijzondere aandacht voor het visserijverleden. Onder leiding van Hans Groeneweg, directeur-conservator van Museum ‘t Fiskershûske Peazens-Moddergat en Museum Dokkum, wordt hard gewerkt aan een project dat het rijke visserij-erfgoed niet alleen wil behouden, maar ook de toeristische beleving wil versterken.

Met steun van de Versnellingsagenda is een samenwerking opgezet met Stifting Farrend Erfskip De Nije Silen om een innovatieve en duurzame recreatieve ervaring te creëren in zowel Moddergat als Dokkumer Nije Silen.

Hans vertelt: “Het gaat om meer dan renovaties; we willen bezoekers een volwaardige beleving bieden, met goede ontvangstmogelijkheden en presentaties die het verhaal van de visserijcultuur en de ramp in Moddergat op een betekenisvolle manier vertellen.”

Niet alleen de geschiedenis beleven, maar ook het belang van de zee voor de regio begrijpen.

Hans Groeneweg & Erna Moet

PAGI NA 1 2

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Woning van Klaske van der Lei (1900 - 1986) Klaske’s Húske benadrukt de verbindingen tussen Moddergat en Dokkumer Nije Silen. Klaske woonde in dit huisje in Moddergat en werkte als veilingmeester in Dokkumer Nije Silen.

Samenwerking en economische versterking Het project is een sterk voorbeeld van samenwerking tussen lokale en regionale partijen. “Met de ondersteuning van de Versnellingsagenda kunnen we een kwaliteitsslag maken aan de voorkant. Dit heeft ons project echt een duw in de rug gegeven”, zegt Hans.

De betrokkenheid van inwoners en partners zorgt voor waardevolle feedback. “We willen een toekomstgerichte exploitatie neerzetten voor ruim 10 jaar.”

Naast het versterken van de toeristische beleving richt het project zich ook op grote landelijke vraagstukken.

Zo speelt het in op de interessante geschiedenis van dijkversterking en het belang hiervan voor de toekomst. “We willen hier ook een educatieprogramma aan koppelen. Het onderwijs heeft al interesse getoond”, vult Erna aan. Authenticiteit staat daarbij centraal. “De visserij is al eeuwen een onderdeel van de gemeenschap. Het is aan ons om deze geschiedenis en toekomstperspectieven op elkaar af te stemmen.”

Een parelsnoer van verhalen Het project verbindt verschillende locaties als een ‘parelsnoer’, waarbij verhalen van de sluizen in Dokkumer Nije Silen en het visserijverleden uit Moddergat samenkomen en verbonden worden aan visserijverhalen zoals die uit Zoutkamp en het Werelderfgoedcentrum Waddenzee. Deze initiatieven delen een centraal thema: de zee, die zowel geeft als neemt. Hoewel de zee, de dijken en de visserij als verbindende elementen fungeren, zijn de verhalen divers en uniek. Erna Moet, projectondersteuner Dokkumer Nije Silen, licht toe: “We willen bezoekers meenemen in deze verhalen, zodat ze niet alleen de geschiedenis beleven, maar ook het belang van de zee voor de regio begrijpen.”

Hoewel het vergroten van toerisme een belangrijk doel is, worden ook de inwoners actief bij de projecten betrokken. De inrichting is zo vormgegeven dat omwonenden zo weinig mogelijk hinder ervaren van de toeristen. Bovendien is duurzaamheid een speerpunt.

De betrokken organisaties werken nauw samen om recreatie in het Werelderfgoed Waddenzeegebied mogelijk te maken. “We willen toeristen laten genieten van deze prachtige omgeving, maar met respect voor het fragiele ecosysteem”, aldus Hans.

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 13

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Ondernemers zijn het kloppende hart van onze regio De Versnellingsagenda geeft een boost aan unieke ideeën in onze regio. Ontdek het verhaal van Rommy.

SUCCESVERHAL CODE LANDINGS Sta jij ook 1-0 achter op hackers?

Al meer dan 200 ondernemers hebben meer inzicht gekregen in de digitale risico’s en verbeterpunten.

Ontdek het verhaal van Erik.

Zoveel succesverhalen in de regio De Versnellingsagenda zet Noordoost-Fryslân in beweging.

Inmiddels zijn er al 177 projecten gesubsidieerd. De projecten zorgen voor verbinding tussen mensen, bedrijven en organisaties. Nieuwe ideeën krijgen vorm, worden getest en bij een succesverhaal krijgt het een vaste plek binnen een organisatie. In Noordoost-Fryslân hebben we slagkracht, wanneer we samen de schouders eronder zetten. Dit laten we graag zien.

Ontdek hier de succesverhalen van Anke, Gerrie, Christiaan en nog vele anderen.

Bekijk hier alle succesverhalen!

PAGI 4 PAGI NA NA 11 4

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Het is cultureel genieten in de regio De culturele ambassade helpt de toeristische en culturele sector een stap verder. Ontdek het verhaal van Anke.

LEN IN DE REGIO + QR SPAGINA Wees positief kritisch naar elkaar

Met een initiatieven vanuit de regio en financiering vanuit de Versnellingsagenda maken we samen het verschil. Ontdek het verhaal van Gerrie.

Beleef en ontmoet elkaar in Eastermar Ontdek hoe we dit doen bij restaurant Mearkas – waar je smaak beleeft. Ontdek het verhaal van Christiaan.

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 15

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Een blauwdruk voor de toekomst van scholing en werkgelegenheid In de regio Noordoost-Fryslân ontstaat een nieuw initiatief dat inspeelt op de groeiende vraag naar beter opgeleide medewerkers: De Wurk Academie. Dit opleidingsprogramma richt zich op het creëren van een duurzame verbinding tussen bedrijven en werknemers in de regio. Het initiatief biedt bedrijven de kans om hun personeel op maat op te leiden, terwijl werkzoekenden en ZZP’ers de kans krijgen om zich verder te specialiseren en sneller inzetbaar te zijn.

Janneke Rauwerda, algemeen directeur van ProWurk licht het initiatief toe: “We zagen een groeiende behoefte aan beter opgeleid personeel in de regio. Toen we hierover gingen informeren, bleek de vraag nog groter dan we dachten. Bedrijven willen goed geschoolde medewerkers die snel kunnen starten, terwijl nieuw personeel snel een opleiding wil afronden om door te stromen naar een vaste baan. Met deze kruisbestuiving willen we het verschil maken voor beide partijen.”

De Wurk Academie speelt in op deze vraag door een spaarsysteem te introduceren waarmee opleidingen toegankelijker worden voor zowel bedrijven als ZZP’ers.

Een uniek aspect aan dit project is dat het niet alleen gericht is op nieuwe medewerkers, maar ook op het huidige personeel en zelfstandigen. Zo kunnen zij zich verder specialiseren, wat bijdraagt aan hun inzetbaarheid én verdiencapaciteit. Een tweede, unieke factor is dat de traineeships, op basis van intern onderzoek binnen de bedrijven, nauw worden afgestemd op hun specifieke behoeften. Hierdoor sluiten de trajecten naadloos aan op de praktijk, waardoor werknemers meteen waarde kunnen toevoegen en bedrijven effectief kunnen inspelen op de ontwikkelingen in hun sector.

Het doel in de komende 2,5 jaar is 200 mensen opleiden, met daarna een jaarlijks vervolg van nog eens 200 deelnemers. Een ambitieus doel. “We willen de ‘hurdewurkers’, de harde werkers die nu vaak vanwege een gebrek aan opleiding aan de zijlijn staan, beter inzetten.

Door opleidingen te bundelen en te standaardiseren, kunnen we de kwaliteit van de scholing verhogen en deze op maat maken voor bedrijven en medewerkers”, aldus Janneke.

De Wurk Academie wordt opgezet als een zelfstandig bedrijf, met als verdienmodel het opleiden van personeel voor bedrijven, die zelf ook meebetalen aan de scholing.

Dit zorgt voor continuïteit en maakt het programma op termijn minder afhankelijk van subsidies. Op dit moment wordt gestart in de voedingsindustrie, maar het doel is om de opgedane kennis ook in andere sectoren toe te passen.

De samenwerking met uitzendbureau Jigler zorgt voor de administratieve ondersteuning en subsidieaanvragen.

PAGI NA 1 6

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

Blijvend effect op de regio De impact van de Wurk Academie gaat verder dan alleen het opleiden van mensen. Door een mentaliteitsverandering teweeg te brengen bij bedrijven, die vaak nog vasthouden aan traditionele personeelseisen, wordt een nieuwe standaard neergezet. Voor het ontwikkelen van de blauwdruk is Theo Koolen betrokken. Theo is expert in het schrijven van opleidingen. “We willen de opleiding samenvatten in 15 modules, zodat we deze kunnen aanpassen per bedrijf of zelfs voor andere sectoren. Dit zorgt ervoor dat de opleidingen toekomstbestendig zijn en aansluiten op de behoefte van de arbeidsmarkt”, vertelt Janneke.

Het project heeft oog voor mensen met multiproblematiek, die eerder lastig te plaatsen waren. Door de samenwerking met instanties als Wurkstart en het project Paspoort Arbeidsmobiliteit (ook vanuit de Versnellingsagenda) kunnen deze kandidaten nu beter worden begeleid naar werk. Dit sluit aan bij het bredere doel om een ecosysteem te creëren waarin iedereen de kans krijgt om zich te ontwikkelen en duurzaam werk te vinden.

De Wurk Academie heeft de ambitie om verder uit te breiden en te fungeren als blauwdruk voor andere regio’s en sectoren. “We willen dat mensen over vijf jaar terugkijken en zeggen dat we écht het verschil hebben gemaakt in de regio. Niet alleen door banen te creëren, maar ook door een duurzame en flexibele opleidingsstructuur neer te zetten die generaties lang meegaat”, aldus Janneke.

Met de steun van de Versnellingsagenda en de betrokkenheid van bedrijven uit de regio, zet de Wurk Academie een grote stap richting een duurzame toekomst voor werkgelegenheid in de regio NoordoostFryslân.

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Friese boeren in de voorhoede van landbouwinnovatie In de Friese kustgebieden en langs de hele Nederlandse kust verandert de landbouw door toenemende verzilting van de bodem. Waar dit voor velen een bedreiging vormt, zien de initiatiefnemers van dit project juist kansen. Het project ‘Demonstratieplek Zilte Teelten’ biedt een unieke kans om zouttolerante gewassen te ontdekken en te testen. Het doel? De uitdagingen van verzilting omzetten in nieuwe mogelijkheden voor de toekomst van de landbouw.

Innovatie op zoute bodem “Verzilting is niet langer iets wat we kunnen vermijden; het is een realiteit waarmee we moeten leren omgaan”, stelt senior onderzoeker Mindert de Vries van Van Hall Larenstein. De initiatiefnemers hebben buiten de Friese dijk een demonstratieplek gecreëerd om gewassen te testen en te demonstreren die bestand zijn tegen verzilte grond. Wintergerst groeit momenteel uitstekend, maar bij koolzaad is het nog te vroeg om te zeggen hoe het zal reageren op de zilte omstandigheden. Elke teelt is een stap vooruit in de zoektocht naar nieuwe gewassen.

Ook de commerciële kant wordt onderzocht. “De ondernemers willen de gewassen lokaal vermarkten, met wellicht een keurmerk dat hun zilte herkomst benadrukt,” vertelt Ate. Dit project creëert niet alleen oplossingen voor boeren, maar ook nieuwe kansen voor de regio, door innovatieve producten in de markt te zetten die inspelen op de vraag naar duurzaamheid.

“Landbouw en natuur kunnen hand in hand gaan.”

Boeren als drijvende kracht Ondernemers Jan Swart en Roelof Hoogland stellen hun land beschikbaar voor dit baanbrekende onderzoek en zijn actief betrokken bij de teeltplannen en uitvoering in het veld. Door strokenteelt te combineren met bufferstroken, vergroten ze (naar verwachting) niet alleen de productiviteit, maar ook de biodiversiteit. Vogels en insecten profiteren van deze aanpak, waardoor natuur en landbouw elkaar kunnen versterken.

“Landbouw en natuur kunnen hand in hand gaan”, legt Ate Oosterhof, senior onderzoeker bij Van Hall Larenstein, uit. Met het project willen de initiatiefnemers laten zien hoe een duurzame aanpak de landbouw op een positieve manier kan hervormen en klaar kan maken voor de toekomst.

Experimenteren op kleigrond: Nieuwe bestendige gewassen voor de toekomst De locatie buitendijks biedt unieke mogelijkheden voor de experimenten. “Er zijn wereldwijd grote uitdagingen rondom verzilte landbouwgebieden in kustgebieden.

Hoe kleigronden zich gedragen onder veranderende omstandigheden is nog grotendeels onbekend. Dat maakt deze locatie zo belangrijk”, zegt Mindert. De lessen die hier worden geleerd, kunnen binnendijks maar ook wereldwijd van grote waarde zijn voor andere regio’s die kampen met verzilting..

PAGI NA 1 8

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

De blijvende waarde van samenwerking en de Versnellingsagenda Qop hielp bij het verfijnen van het projectplan voor de subsidieaanvraag. “Die ondersteuning was echt nuttig”, aldus Mindert.

De Versnellingsagenda heeft innovatie in de regio aangejaagd door projecten zoals ‘Demonstratieplek Zilte Teelten’ mogelijk te maken. “De kennis die we hebben opgedaan, blijft lang van waarde”, zegt Mindert. “We willen laten zien dat je, met de juiste partners en een gezamenlijke visie, duurzame oplossingen kunt ontwikkelen.” In de toekomst hoopt hij dat deze projecten als voorbeeld dienen voor verdere samenwerking en innovatie in de regio. “Het zou fantastisch zijn als we over een aantal jaar kunnen terugkijken en zien dat deze projecten een blijvende impact hebben gehad.

Met de ondernemers als drijvende kracht moet dat lukken.”

Fotograaf: Binne-Louw Katsma

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 19

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Een veilige plek en bewuste keuzes Kansen voor jongeren in De Westereen Melanie Berends en Klaske Siersema zijn, namens Stichting Yfke en in samenwerking met de gemeente Dantumadiel, initiatiefnemers van bijzondere projecten in De Westereen: Meidenwerk en het Stationnetje. Deze projecten, ondersteund door de Versnellingsagenda, richten zich op jongeren en jonge vrouwen in de regio, met als doel hen te ondersteunen in hun persoonlijke ontwikkeling en het maken van bewuste keuzes voor de toekomst.

ondernemer Sierd Henk de Bruin stelde aanvankelijk zijn bedrijfsruimte met terughoudendheid beschikbaar, maar dankzij het vertrouwen dat de jongeren hebben gewonnen, heeft hij zijn houding volledig herzien.

“Sierd Henk ziet nu dat de jongeren zorgvuldig omgaan met zijn spullen en vindt het prachtig dat zijn ruimte een plek van groei en ontwikkeling is geworden”, aldus Klaske.

Een veilige plek voor jongeren

Baas over eigen toekomst

Het eerste deel van het project, Het Stationnetje, biedt jongeren in De Westereen een plek waar ze samen kunnen komen, nieuwe vaardigheden kunnen leren en veilig kunnen ontspannen. “We hebben een sociaal beheerder aangesteld, iemand die uit het dorp komt en de gemeenschap goed kent”, legt Klaske uit. “Hij zorgt voor de begeleiding en creëert een veilige sfeer, waardoor de jongeren zich welkom voelen.” De positieve impact reikt verder dan de jongeren zelf. Lokale

Het andere deel van het project, Meidenwerk, richt zich op jonge vrouwen in de regio en geeft hen de ruimte om hun talenten te ontdekken en bewust belangrijke keuzes te maken over de toekomst. “In deze streek is het gebruikelijk dat veel jonge vrouwen na school vroeg trouwen en voor de kinderen zorgen”, vertelt Melanie.

“Met Meidenwerk willen we ze de kans geven om bewuster over de toekomst na te denken en helpen om een weloverwogen weg te kiezen.”

PAGI NA 20

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

“Hij vindt het prachtig dat zijn ruimte een plek van ontwikkeling en groei is geworden.”

De Versnellingsagenda onmisbaar Voor zowel Het Stationnetje als Meidenwerk was de steun van de Versnellingsagenda onmisbaar. “Zonder deze steun hadden we deze projecten niet kunnen realiseren”, zegt Klaske. Naast de financiële ondersteuning uit de Versnellingsagenda heeft Qop geholpen bij het opzetten van nieuwe samenwerkingen, bijvoorbeeld met lokale ondernemers. Dit heeft gezorgd voor een stevige basis voor de toekomst van deze projecten.

Blijvende impact voor de regio Melanie en Klaske zien dat de Versnellingsagenda een brede impact heeft op De Westereen en de regio Noordoost-Fryslân. “Door de mogelijkheden die de Versnellingsagenda biedt, zijn er veel nieuwe verbindingen gelegd tussen maatschappelijke initiatieven en ondernemers”, legt Klaske uit. “Dit heeft een positieve energie gebracht die hopelijk ook na afloop van de Versnellingsagenda blijft bestaan.”

Melanie benadrukt het blijvende effect van dit project: “We hebben niet alleen iets opgezet, maar ook een verandering in gang gezet. Mensen in de regio zien nu dat er meer mogelijkheden zijn, en dat is de grootste winst.” opgezet, maar ook een beweging

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 2 1

QOP

PAGI NA 2 2

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Marjan van der Feen ‘‘Trots op de regio, trots op alle mooie nieuwe samenwerkingen en de vele waardevolle projecten die het verschil maken.’’

Jikke Groenewold ‘‘Er zijn zoveel projecten gerealiseerd die een positieve impact hebben op de regio.

Er zijn mooie verbindingen gelegd tussen verschillende mensen door de Qopbijeenkomsten en als team hebben we gezamenlijk de schouders eronder gezet om de Versnellingsagenda in de regio op de kaart te zetten. Daar ben ik trots op!’’

Elina Dijkstra – Veenstra ‘‘Alle betrokkenen bij de Versnellingsagenda hebben zichtbaar gemaakt wat voor unieke, mooie eigenschappen de regio heeft. Door samen te werken en nieuwe ideeën vorm te geven zijn er ontwikkelingen in gang gezet. Die boodschap kunnen we nog wel meer van de daken schreeuwen!’’

Ben Jansen ‘‘Noordoost-Fryslân, een kwart van de provincie, maar zo ongelofelijk mooi, het coulisselandschap (NFW), de Alde Feanen, Stad Dokkum, het Lauwersmeersgebied en de Wadden.

Echt daar mogen we wel vaker bij stilstaan! ’’

Han Zuidema ‘‘Door het verbinden aan de juiste partijen en advies te geven over de subsidieaanvraag gedurende de projectrealisatie, hebben we als Qoppelaars precies gedaan waar we goed in zijn: koppelen in en met de regio. Daar word ik blij van!’’

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 2 3

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

De Waalse Furie Herleeft

Cultuur, geschiedenis en toerisme in Dokkum In de iconische Bonifatiuskapel brengt ‘De Fury fan Dokkum’ een vergeten stuk geschiedenis tot leven. Het muziektheaterstuk vertelt het intense verhaal van de Waalse Furie en heeft niet alleen een culturele impuls gegeven aan Dokkum maar heeft ook vele nieuwe bezoekers naar de regio Noordoost-Fryslân getrokken.

Een levend verhaal, een levendige regio Het theaterstuk, georganiseerd door de stichting NoordoostFriesland Producties, heeft als missie om belangrijke historische verhalen een blijvende plaats te geven in de regio.

“We willen dat ons erfgoed weer tot leven komt en betekenis krijgt binnen én buiten de regio”, vertelt Anneke Kooistra, voorzitter van de stichting. “De Bonifatiuskapel stond twee weken lang helemaal in het teken van vuur, zwaarden, liefde en de Waalse Furie.”

Door het project aan te pakken als een compleet festival inclusief lokale samenwerkingen, bijvoorbeeld met de lokale horeca en RTV NOF, ontstond een bijzondere dynamiek in de stad. “Het was geweldig om het enthousiasme van de mensen te zien en het heeft onze regio echt meer op de kaart gezet”, aldus Anneke. Het muziektheater trok in totaal 9000 bezoekers – een indrukwekkend aantal voor een regioevenement. Zo’n 800 scholieren kwamen speciaal naar een middagvoorstelling en door de grootschalige marketingcampagne werd een nieuw publiek bereikt met gezinnen en jongeren uit de hele provincie en zelfs van daarbuiten. Tjerk Pieter de Vries, eigenaar van marketingbureau REFRESH, legt uit: “De promotiecampagne bereikte ruim 310.000 mensen via social media en de website trok 50.000 unieke bezoekers.

Ons doel was duidelijk: jong en oud betrekken bij dit culturele verhaal.” Door strategisch gebruik te maken van sociale media en lokale samenwerkingen groeide het publiek en ontstond er een nieuwe generatie cultuurbezoekers.

Toekomstige impact en borging Het succes van De Fury fan Dokkum gaat verder dan een eenmalige voorstelling. “We hebben een sterke basis gelegd voor de toekomst”, zegt Anneke. Het evenement bracht regionale samenwerking naar een nieuw niveau: restaurants, hotels en lokale bedrijven speelden een rol en boden speciale arrangementen aan voor de bezoekers. Zo kwamen cultuur en toerisme op een innovatieve manier samen en kreeg Dokkum meer zichtbaarheid als culturele trekpleister. Het team bewaart alle draaiboeken, marketingplannen en geleerde lessen zorgvuldig in een groeiend archief. Anneke: “Het is onze ambitie om, bijvoorbeeld iedere twee jaar, een nieuwe productie neer te zetten. We willen de regionale verhalen levend houden en de opgebouwde kennis beschikbaar stellen voor de hele regio.”

PAGI NA 24

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

De Versnellingsagenda als onmisbare schakel Voor de promotie van de voorstelling was een subsidieaanvraag onmisbaar, waarvoor de stichting aanklopte bij de Versnellingsagenda. “We wisten niet meteen welke wegen we moesten bewandelen”, vertelt Anneke. Dankzij Qop werden zij in contact gebracht met AC-adviseurs, een partner die hielp bij het invullen van de complexe aanvraag. “De ondersteuning die we daardoor kregen zorgde dat wij ons volledig konden richten op de organisatie en promotie”, aldus Tjerk Pieter. Qop gaf gericht advies en legde connecties die cruciaal bleken om het muziektheaterproject te laten slagen.

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 2 5

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Een toekomst voor speciaal onderwijs in Damwoude In Damwoude is een bijzonder project in de maak: een werkplaats met verkooppunt, opgezet door De Wingerd. Leerlingen van het speciaal onderwijs maken producten die ze vervolgens in de winkel verkopen.

Het project biedt niet alleen een platform voor hun creativiteit, maar helpt hen ook een plek te vinden in de samenleving.

Het belang van de juiste begeleiding “Onze leerlingen hebben talent, maar ze hebben wel specifieke begeleiding nodig”, vertelt Ieke Postma, stagecoördinator bij De Wingerd, enthousiast. De school richt zich op de ontwikkeling van leerlingen door hen belangrijke vaardigheden bij te brengen, zoals op tijd komen en samenwerken. In plaats van een specifieke opleiding tot hovenier, ligt de focus op bredere vaardigheden die nodig zijn voor een baan.

“We leiden ze niet op voor een specifiek beroep, maar bereiden ze voor op een plek in de maatschappij door middel van praktijkvakken, stages en zelfredzaamheid.”

Het project ontstond als antwoord op de toenemende wachtlijsten bij reguliere sociaal ontwikkelbedrijven in de regio. Bovendien bleek dat een aantal leerlingen goed mee kunnen draaien in reguliere bedrijven.

“We willen voorkomen dat onze leerlingen na hun schooltijd thuis komen te zitten omdat er geen plek is.

Ze hebben zoveel potentie, door dit project willen we ze klaarstomen voor de arbeidsmarkt”, legt Ieke uit.

Van idee naar realiteit Het idee voor de werkplaats ontstond binnen het docententeam van De Wingerd. Toen Ieke het plan deelde met Qop, bleek dat de Versnellingsagenda mogelijkheden bood voor financiële steun. “We hadden de link niet gelegd dat wij als onderwijsinstelling ook in aanmerking konden komen voor de subsidie”, zegt Ieke. Met de hulp van Qop werd het idee snel concreet.

“Het team was een onmisbare schakel in dit proces.

Zonder de hulp en begeleiding was het ons niet gelukt, het leek wel of ze dag en nacht voor ons klaar stonden”, voegt Ieke lachend toe.

De subsidie zorgde ervoor dat het project in een stroomversnelling kwam. Waar normaal gesproken alles in kleine stapjes zou gebeuren, konden we nu vaart maken. “Dit project zou sowieso doorgaan, maar dankzij de financiële steun kunnen we echt grote stappen zetten”, aldus Ieke.

PAGI NA 26

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Duurzaamheid en lokale samenwerking Duurzaamheid speelt een centrale rol in de nieuwe werkplaats. Deze wordt gevestigd in het winkelcentrum van Damwoude, op een A-locatie. In samenwerking met De Jutfabriek op Terschelling krijgen leerlingen de kans om te werken met duurzame materialen en technieken. Zo wordt straks plastic afval uit de regio verwerkt tot duurzame producten zoals kapstokhaakjes, lampenkappen en bloempotten”, vertelt Ieke.

Een blijvende impact op de regio Het project versterkt niet alleen de vaardigheden van de leerlingen, maar draagt ook bij aan de sociale cohesie in de regio. Samenwerkingen met Sport Fryslân en MDT Zoek het uit! verrijken het project verder. De verwachting is dat de werkplaats en het verkooppunt een blijvend onderdeel van Damwoude zullen worden. “Dit project heeft vleugels gekregen door het enthousiasme van de docenten. Ik twijfel er niet aan dat het een succes wordt”, besluit Ieke.

Welke naam de werkplaats ook krijgt, één ding is zeker: het project biedt de leerlingen van De Wingerd een waardevolle stap richting de arbeidsmarkt en het heeft een blijvende impact op de regio.

“Zonder onze enthousiaste docenten was het niet gelukt.”

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 27

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N STAALKRACHTIG NOORDOOST-FRYSLÂN

VERTELHUIS RBC

WICHTICH

SWADDEKUIER

HAALBAARHEIDSONDERZOEK VEENSTRA REIZEN

KLAAIROUTE

INNOVATIEVE KLAPSCHAATS STREEKMARKT BLOEMENPARADYSKE GERST EN HOP VOOR BIER WAD’NBUS IN NOORDOOST- FRYSLÂN NACHTWACHT360 ONDER DE STERREN ONTSNAPPEN AAN DIGITALE DREIGINGEN ACTIVEREN KWETSBARE JONGEREN (ONDERZOEK) AANSCHOUWELIJK MAKEN BRAMENFLORA KLANTREIS KWETSBARE JONGEREN INPASSING CAMPING TUSSEN COULISSEN ONTWIKKELING STADSWERKPLAATS BOUWEN AAN EEN LEREND ONDERNEMERSNETWERK FRYSKE FAMMEN YN SAKEN

Projecten van de Versnellingsagenda

HEIDEGROND, VAN AFVALSTOF NAAR GRONDSTOF

INTELLIGENTE STOFMETER JARIG! JIRDEI! SUN LEKKER ITE @ SCHOOL DEALEN MET DE GREEN DEAL EXPO DRIEZUM - WALTERSWÂLD OPENDAG ONDERNEMERSVERENIGING TERNAARD GOEDE START. KANSEN VOOR REGIO DOOR ONTMOETEN, NETWERKEN EN IDEEËN DELEN HAALBAARHEIDSONDERZOEK TOERISTENPAS SA KIN’T EK! BOERENTOEKOMST IN EEN TIJD VAN KLIMAATVERANDERING ERBREDING EN VERDIEPING VAN DE TALENTENMIDDAG EN THEMATISCH ONDERWIJS VOLOP GENIETEN IN DE NATUUR VOORONDERZOEK INZET AI-SOFTWARE

SPEURROUTE APP DOKKUM

FRIESE AARDAPPEL ALS ICOON

DIGITALISERING LANDSCHAPSBIOGRAFIE

SLIBHUB LAUWERSOOG

WY FERBINE

LISDODDE PRODUCTIE

KLEI KUNST EN ROUTE

GAIA AAN HET WAD

MIENSKER CHALLEGE

CAMERAGESTUURDE WIEDMACHINE

BARTLEHIEM SKEELERTOCHT

FJILDLOKAAL HAALBAARHEIDSONDERZOEK FASE A

DE BOER FAN HJOED IS DE APOTHEKER FAN MOARN DE VLIEGENDE SCHOUWERS RONDJES OM DE KERKEN GELDWIJSHEID VOOR VROUWEN IN DE REGIO INNOVATIENETWERK NOORDOOST-FRYSLÂN VAN KWETSBAARHEID NAAR KRACHT: HARTLEIDERSCHAP

HAALBAARHEIDSONDERZOEK ECO-MAAIER GEBIEDSGERICHTE KANSEN NIL INVENTARISATIE EXPORTAMBITIES ONDERZOEK NAAR VLAS VOOR LANDBOUW BUSINESSCASE BOOMGAARD DE WICHTERIJ BONIFATIUS ON TOUR

COACHING ON THE JOB

DE NIJE SILEN

PLUKTÚN EASTERNIJTSJERK

ONDERZOEK ECO-MESSENBALKMAAIER

REVITALISATIE JANNUMER VAART

BOUWEN AAN HET NETWERK DEEL 1

AANSLUITING OP SMART GRID IN BRUISEND HART HALLUM

SMAAK VAN DE WÂLDEN

OANFULLEND JILD FOAR UNDERNIMMERS 2.0 RYLA DOKKUM 2024

GIGA INSECTA HET VERHAAL VAN DE WÂLDEN EABE SKROAT FAN BURGUM BELEVING KLOOSTER CLAERKAMP

2021 PAGI NA 2 8

GEARWURKJE

2022 R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP ONTWIKKELING ONDERNEMERSSCHOOL

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N HAALBAARHEIDSONDERZOEK ELEKTRISCHE PASTEURISATIE

PROMOTIE WANDELPADEN NETWERK NOARDEAST-FRYSLÂN

BIKETRAILER

MEIDENWERK: HET VERSTERKEN VAN DE SOCIALE BASIS VAN JONGE VROUWEN

CULTURELE AMBASSADE VAN NOORDOOST-FRYSLÂN

ANTI-VOGELGRIEP VENTILATIESYSTEEM

DE HAVERCOÖPERATIE

FARM TO FORK

BURGUM VITAAL

VOORBEREIDING BASISSTRUCTUUR FJILDLAB

ZOEK HET UIT!

VERKENNING SDG-HOUSE

MKB ONDERNEMERSTAFEL LANGS DE RUIGE RAND VAN HET NOORDEN, HET ZILTEPAD PLANTAARDIG EMISSIELOZE SPOELPLAATS MONOVERGISTING CONSORTIUM HALLUM PRAKTIJKPROEVEN KLEI VAN WADDENSLIB BELEEF EN ONTMOET ELKAAR IN EASTERMAR AQUAIMPACT VERSTERKEN TOERISTISCHE AANTREKKINGSKRACHT SURHUISTEREEN EN OMGEVING ONDERZOEK DUURZAAM WONEN EN BOUWEN IN NEF ONDERNEMERSVISIE OP INNOVATIEVE WIJZE MET AI MARKTONDERZOEK MAGNA FRISIA

ZOET OP ZOUT BOUWEN AAN AMBITIE REGIONALE PRODUCTEN VOOR GOED ETEN BEZIENSWAARDIGHEDEN EN BELEVING INRICHTING BOWINN BASISSTRUCTUUR FJILDLAB

DUITSE TOERIST NAAR DOKKUM INFLUENCER DE WISSELWONING PROTOTYPE CAMERA GESTUURDE WIEDMACHINE PEAZENS-MODDERGAT, EEN DIJK VAN EEN VERHAAL

MEI INOAR ZORGINNOVATIECLUSTER

INTENSIVEREN SAMENWERKING BEDRIJFSLEVEN, OVERHEID EN ONDERWIJS

DE VERSPILLINGSMARKT

PASPOORT ARBEIDSMOBILITEIT

REGIOMARKETING WADOPERA PETER GRIMES

DE WÂLDEN OP ‘E KAART TROCH KULTUER

LISDODDE ALS ISOLATIEMATERIAAL

HAVERHAAL

WENDBAAR VAKMANSCHAP FASE 1

DOETIE’S GEITEN: EEN DUURZAAM VERDIENMODEL

VALIDEREN: RELEVANT WORDEN EN BLIJVEN ONTWIKKELING LADINGDRAGER

DE WAARDEKETEN VAN WOL IN NOORDOOST FRYSLÂN HENNEPTEELT VOOR AGRARIËR EN DE BOUW

REGIOMARKETING FEANSTER SKÛTSJE

LEERNETWERK BODEM NOORDELIJKE KLEISCHIL

COMMUNIT.LY

VIDSCOOL

ELEGHON 360

DE GAST VAN DE TOEKOMST

BLOEI! IN STUDIE, ONTWIKKELING EN WERK

ONDERZOEK VERBREDING REGIONALE ZORGVERLENING

WURKSTART

KANSRIJKE GEWASSEN

WERK MAKEN VAN VLAS

IT TALENT GEZOCHT

BOKASHI GROENSTATIONS

WERKPLAATS MET VERKOOPPUNT

INNOVATIEHUIS TOERISME

SPITKEET: MEI-INOAR FOARÚT

DIGITAAL VEILIG ONDERNEMEN EN WERKEN

FAIR DEAL DOKKUM

MOAI AC/DC WINTERFAIR PARK VIJVERSBURG BESTEMMING EARNEWÂLD: DORP MET VISIE PROMOTIEDAGEN ANNO INTERACTIEF KINDERBOEK BOOST VOOR (AANSTAAND) STATUSHOUDERS VERSTERKING PR-COMMUNICATIE BURGUM BURGUM VITAAL: VERSTEVIGEN ZORGPOSITIE

VERDUURZAMEN VEEVOER DOOR ALGEN SIGN AGAIN BASISSTRUCTUUR EN REGIEFUNCTIE RMT BOEREN TUSSEN BOOMWALLEN IN SÛNE WAADRÂNE FOAR MOARN

ZERO EMISSIE INFRA-SNELLADER

MEEGROEIDIJK EQUIPMENT GRIP OP BODEMDALING ZORGOUTLET NOARDEAST-FRYSLÂN SPECTRA AREND EN VLEUGELWIJDTE

EEN KNAP STAALTJE WERK

TOEKOMSTVAARDIG MET DIGITALE OPLEIDINGSMODULES

AI SEMINARS VOOR HET MKB

GOUDEN GIDSEN GILDE

SMART ENERGY HUB HALLUM

UNIQUE MILK SELLING POINTS

INSECTENKWEEK ALS VEEVOER

REGENEREARJE KINST LEARE

JONGEREN OP WEG NAAR WERK & ONDERWIJS IN TECHNIEK EN METAAL

VAN THUISZITTENDE JONGERE NAAR IJZERSTERKE VAKMAN

VISSERIJ-ERFGOED BEHOUDEN EN BENUTTEN

MARKETING EN PROMOTIE VAN DE FURY FAN DOKKUM

MUURKUNSTWERK GERKESKLOOSTER-STROOBOS

WURK ACADEMIE

OANFULLEND JILD - HET VERVOLG

KRUIDEN TUSSEN DE COULISSEN

HAVENSLIB

DEMONSTRATIEPLEK ZILTE TEELT

2023 REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

SUN LEKKER ITE @ SCHOOL DE TAKOMST BRÛKE AS YNNOFAASJE FAN IT HJIR EN NO

2024 PAG INA 2 9

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

AI voor het MKB Innovatie voor de regio

In Noordoost-Fryslân groeit de interesse in kunstmatige intelligentie (AI) onder MKB-ondernemers. Maar hoe kunnen zij deze technologie op een praktische manier toepassen? Bennie Miedema, salesmanager bij Humain’r in Leeuwarden, speelt hierin een belangrijke rol. Hij en zijn team helpen ondernemers AI op een toegankelijke manier te integreren in hun bedrijfsvoering.

AI als kans voor het MKB Humain’r, dat zich richt op sociaal-maatschappelijke innovaties, zag via de Versnellingsagenda een kans om bedrijven en gemeenten te verbinden in NoordoostFryslân. “In ons project gingen we in gesprek met ondernemers”, vertelt Bennie. Tijdens deze gesprekken luisterde AI-assistent PIA mee. “PIA verraste ons met inzichten die we niet hadden verwacht. Het zijn juist die onverwachte ontdekkingen die innovatie stimuleren.”

Een van die ontdekkingen was de cruciale rol die lokale ondernemers spelen in het verenigingsleven van dorpen, iets waar gemeenten vaak geen rekening mee houden. “Soms trekken MKB-bedrijven weg naar steden als Leeuwarden of Drachten en dat verzwakt de verbinding met de lokale gemeenschap”, legt Bennie uit. Ook bleek uit de data dat het personeelsvraagstuk vaak anders wordt ervaren dan gedacht.

Bennie vergelijkt de waardevolle inzichten die PIA oplevert met serendipiteit: “Net zoals accugereedschap werd uitgevonden omdat er geen stroom was op de maan, leiden toevallige ontdekkingen met AI tot doorbraken. AI kan net zulke verrassende resultaten bieden voor het MKB.” Praktische Handvatten voor Ondernemers De behoefte aan concrete stappen om AI toe te passen bleek groot. Daarom organiseerde Humain’r samen met Firda AI-seminars voor ondernemers, waarvan de eerste sessies in oktober gestart zijn. “Het gaat om de praktijk”, benadrukt Bennie. “We willen dat ondernemers begrijpen hoe AI hun bedrijfsvoering kan verbeteren en waar ze direct mee aan de slag kunnen.”

Centraal staat het AI-platform PIA, ontwikkeld door Humain’r. Het platform maakt gebruik van ‘Retrieval Augmented Generation’, waarbij de AI-assistent werkt met de eigen data van de klant. Hierdoor krijgen bedrijven meer controle en worden de AI-oplossingen afgestemd op hun specifieke behoeften.

Bekijk het verhaal

PAGI NA 3 0

van Bennie R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Concrete toepassing van AI: Van raadsvergaderingen tot radio Inmiddels is een concrete samenwerking opgestart met RTV NOF om AI in te zetten voor de ondertiteling van gemeenteraadsvergaderingen. De Friese taal maakt dit nu nog onmogelijk. “RTV NOF streamt vergaderingen van vier gemeenten en moet al die informatie toegankelijk maken voor de inwoners.

Dat kost journalisten veel tijd”, zegt Bennie. AI kan helpen vergaderingen sneller te verwerken, waardoor journalisten meer tijd overhouden voor diepgaande verslaggeving.

Harm Weijstra, hoofdredacteur bij RTV NOF, ziet hier veel potentie: “AI kan ons niet vervangen, maar het kan processen wel enorm versnellen en verbeteren. Dat geeft ons de ruimte om te focussen op kwaliteit.” Het project bevindt zich in een onderzoeksfase en biedt volgens Harm veel mogelijkheden om lokaal nieuws efficiënter te verwerken en toegankelijker te maken.

Wanneer de AI met succes wordt toegepast bij raadsvergaderingen, ziet RTV NOF ook kansen om AI in te zetten voor het verwerken van radio-uitzendingen.

“Veel uitzendingen worden omgezet naar artikelen en met deze toepassing kunnen we dit voor veel meer programma’s doen, bijvoorbeeld ook voor de Friestalige uitzendingen”, legt Harm uit. Dit vergroot de toegankelijkheid van de inhoud en maakt het mogelijk om een breder publiek te bereiken, inclusief slechthorenden en anderstaligen. “Dit maakt ook het project bijzonder ten opzichte van andere AI-projecten: het Fries-Nederlandse taalmodel. Dat voor ons en de inwoners ontzettend belangrijk is.”

Innovatie en duurzame impact AI heeft volgens Bennie niet alleen de potentie om bedrijfsprocessen te optimaliseren, maar ook om een blijvende impact te hebben op de regio. “Dit gaat verder dan efficiënter werken: AI kan echt iets betekenen voor de toekomst van ondernemers en hun gemeenschap”, zegt hij.

Harm deelt dit optimisme: “We hopen dat ondernemers en inwoners over vijf jaar kunnen zien hoe AI de regio heeft geholpen om vooruit te komen.” Door regionale netwerken te versterken en nieuwe technologieën in te zetten, willen Bennie en Harm ervoor zorgen dat Noordoost-Fryslân ook in de toekomst sterk staat.

De samenwerking tussen Humain’r en RTV NOF is een voorbeeld van hoe innovatie en technologie samenkomen voor regionale groei. “We staan nog maar aan het begin van wat AI kan betekenen voor onze regio”, benadrukt Harm. “Deze technologie kan ons helpen om verder te groeien, zonder de menselijke maat te verliezen.”

AI-technologie kan bovendien de communicatie tussen overheid en inwoners versterken. Door vergaderingen en radio-uitzendingen sneller en beter beschikbaar te maken, kunnen inwoners makkelijker deelnemen aan lokale politieke processen. “Het maakt de informatie transparanter en toegankelijker”, aldus Harm.

Een toekomst vol innovatie Deze projecten worden mede mogelijk gemaakt door de Versnellingsagenda, die volgens Bennie een belangrijke rol speelt in het aanjagen van innovatie in de regio. “Qop heeft ons geholpen om deze ideeën tot leven te brengen en het is die lokale samenwerking die ons de kans geeft om te blijven innoveren”, zegt Bennie.

“En als het de eerste keer niet lukt, dan proberen we het opnieuw. Dat is de mentaliteit van ondernemers uit de regio, hier kunnen we trots op zijn.”

PAG INA 3 1

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Hacklab NOF

De digitale toekomst begint hier

Met de snelle groei van de IT-sector en de dringende behoefte aan nieuw talent, biedt Hacklab Noordoost Fryslân (NOF) een oplossing die niet alleen individuen een toekomst geeft, maar ook de regionale economie versterkt. Door mensen op te leiden voor veelgevraagde functies in de IT-sector, sluit Hacklab NOF de kloof tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Het project helpt de regio vooruit, met als doel 25 mensen aan een duurzame IT-carrière helpen.

Van onzekerheid naar kans “Hacklab NOF is eigenlijk een antwoord op een dubbele uitdaging”, begint initiatiefnemer Nienke Hoeksma.

“Aan de ene kant zien we jongeren en volwassenen die hun weg niet kunnen vinden in de huidige arbeidsmarkt, en aan de andere kant zijn er bedrijven die schreeuwen om IT-personeel. Met dit project brengen we die twee

PAGI NA 32

werelden samen.” Voor veel deelnemers betekent Hacklab NOF meer dan alleen een opleiding, het biedt een kans op een nieuw begin. Of je nu werkloos bent, dreigt je baan te verliezen of als jongere geen idee hebt waar je toekomst ligt, Hacklab NOF zet je op het pad naar een veelbelovende carrière in IT.

‘‘Het is een winwin situatie.’’

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Meer dan alleen een opleiding De kracht van Hacklab NOF zit in de samenwerking met lokale bedrijven en partners zoals Dokwurk, de Visuele Vertalers en MICA. “We werken nauw samen met bedrijven die direct betrokken zijn bij het opleidingsproces”, vertelt Nienke. “Dat betekent dat deelnemers precies leren wat nodig is voor de functies die hier in de regio openstaan. Voor de regio zelf is het ook een win-win situatie. We helpen mensen die hun weg op de arbeidsmarkt nog niet hebben gevonden, maar we bieden bedrijven ook nieuw talent waarmee ze verder kunnen groeien.”

Dit is geen project dat snel verdwijnt zodra de subsidie stopt. Het is gebouwd op duurzaamheid. “We werken hard aan een structurele plek in de regio”, legt Nienke uit. De opgebouwde kennis, de opleidingen en de samenwerking met bedrijven worden voortgezet, zodat ook toekomstige generaties van dit project kunnen profiteren.

De kracht van samenwerking in de regio De eerste resultaten zijn al veelbelovend. Inmiddels hebben 15 mensen de stap gezet naar een carrière in de IT en bedrijven die al tijden met openstaande vacatures kampen, zien weer licht aan het einde van de tunnel.

“Het mooie van dit project is dat het niet alleen gaat om cijfers of resultaten”, zegt Nienke. “Het gaat om het veranderen van levens. Mensen die ooit dachten dat ze geen toekomst hadden in de regio, zien nu nieuwe kansen ontstaan.”

Bedrijven profiteren enorm van dit project. Dankzij de focus op de regionale IT-behoefte, kunnen bedrijven die met een tekort aan personeel kampen weer verder groeien. “We zien dat onze deelnemers direct impact maken. Ze zijn gemotiveerd, praktisch geschoold en kennen de specifieke vraag van de bedrijven waarvoor ze aan de slag gaan. Dat maakt het een win-win situatie voor iedereen.”

De stille kracht achter het succes Wat vaak achter de schermen blijft, is de onmisbare rol van Qop in dit succesverhaal. “Vanaf ons allereerste idee heeft Qop ons bijgestaan”, vertelt Nienke. “Ze hielpen ons met het scherpstellen van het projectplan en zorgden dat we de juiste partners en financiering vonden. Hun netwerk en begeleiding waren cruciaal.”

Terwijl Hacklab NOF zich richt op de uitvoering, stond Qop altijd klaar om te adviseren en te helpen waar nodig. “Zonder hun hulp waren we waarschijnlijk niet zo ver gekomen.”

Het resultaat? Een initiatief dat nu al impact maakt en de basis legt voor een veerkrachtige en innovatieve toekomst voor Noordoost-Fryslân.

Bekijk het verhaal van Nienke REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 33

Van uitdaging naar oplossing de start van de Versnellingsagenda De Versnellingsagenda Noordoost-Fryslân ontstond als antwoord op de uitdagingen waarmee de regio te maken had. In 2019 werd de Regiodeal Noordoost-Fryslân gesloten, een samenwerking tussen het Rijk, provincie Fryslân en vier NoordoostFriese gemeenten. De Regiodeal bestond uit twee delen, een deel ging naar Holwerd aan Zee en het tweede deel had als doel de economische en maatschappelijke kracht van de regio te versterken. Om dit doel te bereiken, werd in juni 2020 de Versnellingsagenda opgezet, met Stichting Qop als aanjager van de uitvoering.

De Versnellingsagenda zorgt ervoor dat de subsidies uit de Regiodeal effectief worden ingezet om innovatieve projecten te ondersteunen. De regeling werd onderverdeeld in drie lijnen: onderwijs en arbeidsmarkt, innovatie en ondernemerschap, en regionale samen-werking en marketing. Aanvragers kunnen tot 65% subsidie ontvangen het andere deel moet zelf gefinancierd worden.

Sinds de start in 2020 zijn veel initiatieven van de grond gekomen die bijdragen aan de groei en ontwikkeling van NoordoostFryslân.

Bij de beoordeling van de subsidieaanvragen spelen ‘regionaal effect’ en de mate waarin het project ‘vernieuwend’ is een grote rol. Hiermee wordt gewaarborgd dat het directe effect van de inspanningen ook daadwerkelijk in de regio belandt en dat projecten een blijvende impuls geven aan de regio.

Trip le

Een belangrijke speler in het beoordelingsproces is de Regioboard. In deze board zitten vertegenwoordigers uit overheden, onderwijs en het bedrijfsleven: de triple helix. De board beoordeelt ingediende projecten en adviseert over de toekenning van subsidies. Dankzij hun betrokkenheid worden juist die projecten gesteund, die op lange termijn een duurzame en positieve impact hebben op de regio.

lix! e H

Dien ook in 2025 nog een aanvraag in!

Tot medio 2025 kunnen ondernemers en organisaties nog subsidieaanvragen indienen voor bedragen tot €25.000,-. De Versnellingsagenda blijft zich inzetten voor een sterkere regio, waarin innovatie, samenwerking en ontwikkeling centraal staan.

“De Versnellingsagenda heeft impact in de regio!”

- Anja Biemans

Bekijk het verhaal van Anja

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Creatieve ideeën en verbinding in Noordoost-Fryslân In 2019 stond Regiodeal Noordoost-Fryslân in de startblokken. Nu, vijf jaar verder, zijn er bijna 180 projecten gefinancierd, verbindingen gelegd en loopt de Versnellingsagenda op z’n einde. Bettina de Jong en Marc Kuipers vormen het bestuur van Qop – Versnellingsagenda Noordoost-Fryslân en blikken terug op wat er in de regio is losgemaakt. “De ideeën en creativiteit die hier leven zijn enorm”, begint Bettina.

“De Versnellingsagenda heeft aangetoond dat mensen bereid zijn om met innovatieve plannen aan de slag te gaan, zelfs als dat niet direct winst oplevert.” De Versnellingsagenda bracht financiële steun en de structuur en steun die nodig waren om creatieve initiatieven daadwerkelijk tot uitvoering te brengen.

Voor Marc, die niet woonachtig is in de regio, is deze periode ook een ontdekking geweest. “In de afgelopen jaren heb ik steeds meer ontdekt hoe prachtig en veelzijdig Noordoost-Fryslân is”, vertelt hij. Marc waardeert de robuustheid en de nabijheid van het wad, die voor een unieke charme zorgen. Dat de regio soms minder zichtbaar is buiten de provincie, is voor Marc zowel een kracht als een uitdaging. “Het is een charme die we willen behouden, maar we mogen ook meer laten zien wat hier gebeurt.”

Dat samenwerking aandacht vraagt, weten de bestuurders maar al te goed. “Het is belangrijk om elkaar serieus te nemen”, legt Bettina uit. “In grote lijnen zijn we het eens, maar een goede samenwerking tussen de triple helix – overheden, kennisinstellingen en ondernemers – vraagt voortdurende aandacht.”

Marc voegt daaraan toe: “Soms moet je over je eigen schaduw heen springen. Het gaat ten slotte niet om je eigen belang. Dat vraagt om daadkracht, doorzettingsvermogen en creativiteit.” Ook spreken de drie partijen uit de triple helix verschillende talen. “Voor Qop is het van belang om deze verschillende talen samen te brengen, met als uiteindelijke doel: het belang van de regio. Dit maakt het niet altijd gemakkelijk, maar het is zeker de moeite waard.”

De Versnellingsagenda heeft in Noordoost-Fryslân niet alleen projecten opgestart, maar ook een stevig netwerk gesmeed. Waarbij het soms lijkt dat de diverse projecten vanuit de Versnellingsagenda losse projecten zijn, hebben Bettina en Marc altijd het bredere doel voor ogen gehad. “Qop fungeert als de smeerolie voor de regio”, legt Bettina uit. In de afgelopen jaren zijn er ontelbare gesprekken gevoerd, ideeën verzameld en verbindingen gelegd. De groeiende belangstelling is duidelijk zichtbaar in het grote aantal subsidieaanvragen in de laatste openstelling.

PAGI NA 3 6

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Qop fungeert als de smeerolie voor de regio.

Nu de Versnellingsagenda op z’n einde loopt, hopen Bettina en Marc dat de opgebouwde netwerken hun vruchten blijven afwerpen. “Er is ontzettend veel moois opgezet en de samenwerking tussen ondernemers, overheden en onderwijsinstellingen kan blijven bestaan”, zegt Bettina. Deze verbindingen hebben hun waarde al bewezen. “Qop heeft een verbindende rol gespeeld en kan dat wat ons betreft blijven doen”, concludeert Marc. De Versnellingsagenda mag dan stoppen, maar de nalatenschap – een regio die zelfbewust is en in beweging blijft – blijft achter. Dat is de grootste erfenis van de Versnellingsagenda.

Bekijk het verhaal van Bettina

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

PAG INA 37

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Het is ongelooflijk om te zien hoe iedereen zijn eigen ervaring meeneemt en iets nieuws ontdekt.

PAGI NA 38 38

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Het hart van Friesland klopt in opera AREND

Het educatieve onderdeel ‘MEES’ laat kinderen de natuur verkennen met een speelse ‘podwalk’. Drie klassen, in totaal 45 jonge ontdekkers, liepen de route al met enthousiasme. Elizabeth straalt als ze vertelt: “We zagen kinderen echt de natuur intrekken, beestjes zoeken, toneelstukjes maken. Het is die verwondering die ik zo graag wil zien – dat jonge mensen ontdekken hoe mooi hun eigen omgeving is.” Ook in 2025 gaat het programma verder en hoopt nog meer kinderen enthousiast te maken voor de natuur.

Een gemeenschap voor natuur en kunst

In het Friese landschap brengt opera AREND natuur en cultuur samen in een meeslepende voorstelling die raakt en inspireert. De opera wordt omringd door de educatieve tak genaamd ‘MEES’ en het verbindende partnerschap ‘MEREL’. Dit project komt uit de koker van Elizabeth Kooy van stichting OperY. Het verbindt jong en oud en laat mensen opnieuw kennismaken met de schoonheid van de regio.

Een diepe liefde voor natuur en kunst Elizabeth, artistiek leider en gepassioneerde zangeres, zag in de zeearend een symbool voor haar eigen fascinatie met de natuur. Wat begon als een persoonlijke gedachte groeide uit tot een project dat kunst en natuur samenbrengt op een manier die Friesland verrijkt. “Het doet me pijn om te zien wat we soms met onze omgeving doen”, vertelt ze. “Met Opera AREND wil ik mensen laten zien wat ze aan natuur te verliezen hebben, maar ook hoe ze ervan kunnen genieten. De opera laat ze even door andere ogen kijken.” De drie personages – Arend, Mees en Merel – vormen de spil van dit verhaal en dat raakt. Met 470 bezoekers die genoten van de opera bij Paviljoen MeM en een positieve recensie in de Leeuwarder Courant heeft de voorstelling zijn kracht bewezen.

Opera AREND is bewust toegankelijk voor een breed publiek. Elizabeth vertelt: “We kregen mensen van zes tot negentig in de zaal, en ik ben er zo trots op dat het iedereen wist te raken.” Zowel jonge kinderen als vogelaars en kunstliefhebbers vonden hun eigen laag in de opera. Kinderen genoten van de humor, terwijl vogelaars smulden van de details in de tekst, en muziekliefhebbers raakten geëmotioneerd door de psychologische diepgang. “Het is ongelooflijk om te zien hoe iedereen zijn eigen ervaring meeneemt en iets nieuws ontdekt”, zegt ze. “Je voelt je door de voorstelling even onderdeel van het landschap.”

REGI O D E AL VER SN ELLINGSAGE NDA NO O RDO O ST- FRYSL ÂN

Via het partnerschapsprogramma ‘MEREL’ brengt Opera AREND natuurorganisaties zoals Nationaal Park Lauwersmeer, Landschapsbeheer Friesland en Noardelike Fryske Wâlden dichter bij de mensen.

Ook IVN de Wâlden en Stichting Kening speelden een belangrijke rol in MEREL. “Onze partners krijgen letterlijk een podium tijdens de voorstellingen”, vertelt Elizabeth. “Het is een manier om niet alleen de schoonheid van de natuur te vieren, maar ook om mensen kennis te laten maken met het werk en de passie van deze organisaties. We wilden mensen de natuur laten beleven en tegelijkertijd zien wie er allemaal achter deze beschermde gebieden staan.”

Opera AREND is gebouwd door en voor Friesland.

Met een team van Friese professionals en een sterke band met het publiek, versterkt het project de band met de regio op meer dan één manier. “Veel operaprojecten halen hun talenten van buitenaf, maar wij wilden juist met Friese mensen werken, dat is voor het grootste deel gelukt”, vertelt Elizabeth.

Dankzij een crowdfundingsactie, gesteund door 80 donateurs, kreeg het project ook brede steun vanuit de gemeenschap. “Het gaat niet alleen om de voorstelling, het is ook een ode aan de kracht en het talent dat we hier hebben.” In 2025 zal de voorstelling opnieuw te zien zijn bij Paviljoen MeM, en in 2026 wil het team door Friesland reizen om de magie van natuur en opera op nieuwe locaties te delen.

Qop als partner en steunpilaar Voor Elizabeth en haar team was de samenwerking met Qop onmisbaar. “Qop gaf ons een duwtje in de rug bij het opzetten van de subsidieaanvraag en hielp ons om het projectplan aan te scherpen”, vertelt ze.

Ze waardeert de betrokkenheid en het vertrouwen dat Qop bood: “Qop bracht ons verder dan we alleen hadden gekund. Het is geweldig om te weten dat er een netwerk is dat echt samen met ons wil bouwen.”

PAG INA 3 9

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Eleghon 360 Innovatie voor veilige zorg en regionale groei Stel je voor: je staat als arts urenlang naast een stralingsbron tijdens een complexe medische procedure. Röntgenbeelden leiden de operatie, maar terwijl jij levens redt, beschermt een loodschort je tegen de schadelijke straling. Helaas is het jaarlijkse keuren van deze beschermende kleding een tijdrovend en fysiek zwaar proces, vergelijkbaar met het strijken van een groot kledingstuk dat steeds opnieuw moet worden verlegd op een te kleine plank. Dit is waar Eleghon 360 het verschil gaat maken. Dit innovatieve apparaat automatiseert en digitaliseert het hele keuringsproces, waardoor het sneller en veel eenvoudiger wordt.

Van idee naar realiteit Onder leiding van Joost Deutekom van SMI Groep ontving Eleghon 360 subsidie vanuit de Versnellingsagenda om marktonderzoek te doen in Noordwest-Europa, met een focus op Duitsland en Scandinavië. Deze regio’s tellen een groot aantal ziekenhuizen en vormen aantrekkelijke gebieden voor de Eleghon 360.

“Het huidige keuringsproces is inefficiënt en vaak belastend”, vertelt Deutekom. “Met Eleghon 360 kunnen keuringen sneller plaatsvinden en wordt de fysieke belasting voor personeel drastisch verminderd.”

Het apparaat is bovendien mobiel en eenvoudig te gebruiken, wat betekent dat ziekenhuizen het vaker kunnen inzetten, waardoor de bescherming van zorgverleners betrouwbaarder wordt.

Innovatie en kennisdeling in de regio Een opvallend aspect van dit project is de samenwerking met studenten van NHL Stenden, die marktonderzoek hebben uitgevoerd in Scandinavië. Dit leverde waardevolle inzichten op en versterkte de samenwerking tussen onderwijs en de medische industrie. Zo rondde een student zelfs zijn afstudeerproject af op basis van dit onderzoek, wat de kracht van kennisdeling in de regio benadrukt.

Joost vertelt enthousiast over de student die zijn afstudeerproject wijdde aan het verder uitdiepen van het marktonderzoek. “Het is geweldig om te zien hoe jong talent bijdraagt aan de groei van het project. Wie weet komen ze over een paar jaar ons product tegen in de markt en denken ze: daar heb ik aan meegewerkt!”

PAGI NA 4 0

Bekijk het verhaal van Joost

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N

‘‘Het is geweldig om te zien hoe jong talent bijdraagt aan de groei van het project.’’

Werkgelegenheid en toekomst De introductie van Eleghon 360 biedt niet alleen technologische vooruitgang, maar ook economische voordelen. Als het apparaat grootschalig geproduceerd gaat worden, zorgt dit voor nieuwe banen: productiemedewerkers, servicetechnici en softwareontwikkelaars. Dit stimuleert de werkgelegenheid in Noordoost-Fryslân en biedt kansen voor lokale leveranciers.

Hoewel Eleghon 360 zich nog in de prototypefase bevindt, zijn de eerste resultaten bemoedigend, klanten erkennen het probleem. De volgende stap is een roadshow, waarbij potentiële klanten het apparaat kunnen testen. “We willen Eleghon 360 breed introduceren, zowel in Nederland als internationaal”, legt Deutekom uit.

Dankzij de steun van de Versnellingsagenda heeft Eleghon 360 een gedegen marktonderzoek kunnen doen dat als basis dient voor toekomstige groei scenario’s. Dit project toont aan hoe regionale subsidies innovaties kunnen stimuleren die de medische sector veiliger maken en gelijktijdig de economie en kennisdeling in de regio versterken.

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

Samen de volgende stap zetten

Het team achter de Versnellingsagenda Bijna vijf jaar geleden werd de Regiodeal voor Noordoost-Fryslân toegekend, een belangrijke stap in het versterken van de regio. Dankzij deze deal konden ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden samen aan de slag in de regio. Stichting Qop werd opgericht voor het begeleiden van aanvragers, om hulp te bieden bij het ontwikkelen van hun ideeën en om te verbinden met de juiste partners om het project te versterken. Inmiddels zijn er al 177 projecten succesvol gestart met behulp van subsidie uit de Versnellingsagenda. Nu de regeling begint aan de laatste periode blikken de adviseurs terug en kijken ze vooral naar de regio: die bruist van de activiteiten, verbindingen en nieuwe innovaties.

Elke dinsdag komt het team van Qop bijeen om de voortgang van projecten, nieuwe plannen en mogelijke samenwerkingen te bespreken. “We staan in nauw contact met ondernemers, want daar zitten vaak de meest creatieve en innovatieve ideeën”, vertelt Han Zuidema, adviseur van Qop. “Subsidies kunnen net dat extra duwtje geven om die goede ideeën van de grond te krijgen.” Marjan van der Feen, programmadirecteur, vult aan: “Het betrekken van bijvoorbeeld een onderzoeksinstelling of een MBO bij zo’n project kan echt zorgen voor versnelling. Die samenwerking tussen verschillende partijen is hier uniek.”

Op bijeenkomsten van Qop wordt duidelijk hoe sterk de regio Noordoost-Fryslân verbonden is.

De samenwerking tussen overheden, onderwijsinstellingen en ondernemers is wat deze regio onderscheidt.

“We organiseren regelmatig evenementen zoals ondernemersborrels en de winterbarbecue. Ook de projectenmarkt jaarlijks is een succes”, zegt Marjan met een glimlach. Ondanks de regionale uitdagingen zoals vergrijzing en individualisering, komt de Versnellingsagenda hier goed tot zijn recht. Bedrijven in de regio spelen een cruciale rol in de werkgelegenheid en het versterken van gemeenschappen. “In de Friese cultuur pakken we vaak zelf de zaken op. Wanneer we dan samen

de schouders eronder zetten, ontstaat er een kracht die je niet overal ziet”, aldus Marjan. Ze wijst op het project GOING, een van de eerste Versnellingsagendaprojecten. Een prachtig voorbeeld waarin jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt worden opgeleid tot vakmensen in de metaalsector. “Dit soort projecten groeien uit hun oorspronkelijke opzet en inmiddels is dit project een nieuw bedrijf in de regio. Dit zorgt voor continuïteit en echte versnelling in de regio.”

Naast deze traditionele projecten krijgt de regio steeds meer te maken met technologische innovaties.

Zo is RTV NOF onlangs gestart met een project rondom kunstmatige intelligentie (AI). Han legt uit: “Met behulp van AI onderzoeken ze hoe ze gemeenteraadsvergaderingen kunnen ondertitelen.

(Lees meer op pagina 30) Hiervoor wordt data uit een eerder Versnellingsagenda-project gebruikt, die vervolgens door computers wordt geanalyseerd en toegepast.” Marjan voegt eraan toe: “Het is geweldig om te zien hoe een project dat begon met data-analyse nu gebruikt wordt door de regionale omroep om de verslaggeving te verbeteren.” De rol van Stichting Qop heeft zich in de afgelopen jaren ontwikkeld. Wat begon als een taak om te ‘makelen en schakelen’, is uitgegroeid tot een rol waarin ze als spin in het web fungeren. “We zorgen ervoor dat partijen elkaar vinden en samen die volgende stap zetten”, aldus Han. De Versnellingsagenda brengt de regio NoordoostFryslân in beweging. Of het nu gaat om innovatieve AI-projecten, het opleiden van jongeren, of het versterken van gemeenschappen - de impact is zichtbaar.

“Ondernemers steken hier veel tijd en energie in, omdat ze zien dat het op lange termijn echt iets oplevert voor de regio”, concludeert Marjan trots.

Met de subsidieregeling als motor en door de unieke Friese manier van samenwerken is Noordoost-Fryslân op weg om zich verder te ontwikkelen als een regio waar innovatie en traditie hand in hand gaan.

Samen maken we impact in Noordoost-Fryslân!

QOP

-

KO P P E LT KA N S E N I N N O O R D O O S T - F R Y S L Â N

koppelt kansen in Noordoost-Fryslân Contactgegevens info@qop.nl 0511 760 009

PAGI NA 4 4

R EGI OD EAL VER SN ELLI N GSAGEN DA N OOR D OOST- FRYS L Â N