Page 1

Brief aan Jonge

Grootouders

P508750 - Afgiftekantoor Gent X - Troonstraat 125 - 1050 Brussel

Extra editie!

Het Grote Grootouder-alfabet Bekende Opa Guy De PrĂŠ Voor het eerst oma en opa

2018


Jouw gezin, daar doen we dit allemaal voor.

Het is zover, je bent grootouder geworden! Of het nu je eerste, tweede, derde, vierde… kleinkindje is, dat uniek grootouder-gevoel blijft fantastisch. Natuurlijk supporteren we als Gezinsbond mee aan de zijlijn. Want de Gezinsbond is er voor alle generaties én voor alle gezinnen. Ook dat van jou. Word lid en geniet van al deze voordelen: • • • •

kortingen bij meer dan 2 500 partners interessante vormingen en leuke activiteiten in je buurt een antwoord op sociaal-juridische vragen en consumentenklachten een krachtige stem die opkomt voor alle gezinnen

Surf naar www.gezinsbond.be of bel 02-507.88.88 en word nu lid

groeit met je mee


grootouder BESTE

Mijn grootouders aan moederskant heb ik nooit gekend, die aan vaderskant wel. Mé en pé hadden vooral een verwennende en beschermende rol. Mijn grootmoeder sukkelde wat met haar gezondheid maar mijn grootvader was nog heel kwiek. Niets kon ik verkeerd doen, ik was echt zijn oogappel. Toen ik op de lagere school zat, bracht ik een groot deel van mijn vakanties bij hen door. Daar heb ik alleen maar mooie herinneringen aan. Intussen ben ik zelf trotse opa van zeven kleinkinderen. Ik weet dus wat het doet met een mens, grootouder worden. De tevredenheid, de verwondering en het geluk bij de geboorte van een kleinkind: een ongelooflijk gevoel! Grootouders krijgen sowieso een belangrijke plek binnen de werking van de Gezinsbond. Ze vormen nu eenmaal een brug tussen generaties. Onze ‘Grote Grootouderbevraging’ leert ons dat grootouders en kleinkinderen veel leuke dingen samen doen. Maar grootouders springen ook in als hun kinderen werk en gezin proberen te combineren. Ze vangen de kleinkinderen bijvoorbeeld regelmatig op, brengen hen naar school of pikken hen weer op. Waarom? Omdat ze hun kleinkinderen ontzettend graag zien natuurlijk. Vraag aan oma’s en opa’s wat die jongens en meisjes voor hen betekenen en de overgrote meerderheid antwoordt dat ze een heel belangrijke rol spelen in hun leven. Ze verrijken hun wereld en zijn een grote bron van vreugde. Uit datzelfde onderzoek blijkt wel dat er af en toe ook conflicten zijn, bijvoorbeeld omdat er een ander idee is over opvoeden. Meestal zijn dat kleine onenigheden die met het nodige respect voor elkaar worden benaderd. Gelukkig zijn veel grootouders lid van de Gezinsbond. Zo zorgen zij ervoor dat de belangen van hun kinderen en kleinkinderen behartigd blijven, zoals de Gezinsbond dat bijna 100 jaar voor veel generaties deed, doet en wil blijven doen. Hoe meer leden hoe sterker we kunnen wegen op het beleid, met als enig doel: het belang van alle gezinnen. Met deze ‘Brief aan Jonge Grootouders’ willen we alle kersverse grootouders een hart onder de riem steken en hen feliciteren met dat nieuwe, unieke kleinkind. Of dat baby’tje nu geboren werd in een traditioneel, een nieuw samengesteld of een eenoudergezin. Of het nu een mama en een papa heeft, twee mama’s of twee papa’s, als grootouder krijg je er sowieso een boeiende opdracht bij. Aan alle collega-grootouders: veel leesplezier! Frans Schotte Algemeen Voorzitter Gezinsbond

Inhoud DOSSIER Het Grote Grootouder-alfabet

4-11

INTERVIEWS Bekende Opa Guy De Pré Straatpraat Voor het eerst oma en opa

EIGEN KWEEK Foto’s van trotse grootouders

12-14 16-17 18-20

15

INFORMATIEF Tips & trips voor oma’s & opa’s

21-23

3


DOSSIER

grote

HET

GROOTOUDER-

Wow. Het is zover. Je bent grootouder. Straf is dat! Fijn! Maar ook even wennen. Je staat aan de start van een splinternieuwe en spannende rit. Misschien weet je nog niet goed wat je mag verwachten of welke richting het zal uitgaan. Wel, wij willen héél graag je gps zijn. We fietsen met jou gezwind door dit alfabet en staan stil bij een paar stevige topics van het grootouderschap. Helm op, fluohesje aan en voeten stevig op de trappers? Hier gaan we! DOOR SARAH SAELENS EN SARAH VAN GYSEGEM

4

Gidsen van dienst

• Kathleen Ghequière: socioloog, antropoloog en psychotherapeut. Kathleen geeft lezingen voor de Gezinsbond over grootouders en kleinkinderen. Ze heeft zelf ook een schattige kleinzoon. • Heleen Crul: Nederlands journalist en auteur van onder andere ‘Dan word je opeens opa en oma.’ Heleen heeft zeven kleinkinderen en noemt zichzelf een héél blije oma. • Kathleen en Heleen worden bijgestaan door een team van enthousiaste ervaringsdeskundigen. • De cijfers en getuigenissen komen uit ‘De Grote Grootouderbevraging’ van de Gezinsbond, waarbij aan 1.700 grootouders gevraagd werd hoe zij hun rol beleven. Ook uit ‘Grootouders uit de duizend’, een belevingsonderzoek bij kleuters, mochten we informatie putten. Beide onderzoeken kun je nalezen op www.gezinsbond.be/grootouders.


vorige generaties, je moet het allemaal zelf een beetje uitzoeken. Ik hoor bij heel veel grootouders dezelfde twijfels: “Hoe moeten we dat hier aanpakken? Zijn we wel goed bezig? Wat kunnen of mogen we nog doen?”

ijzonder nieuws Je hebt er die heel stil worden en tranen in de ogen krijgen. Sommigen dansen uitbundig van geluk. Nog anderen zijn in lichte shock en kunnen het nauwelijks bevatten. Te horen krijgen dat je oma of opa wordt, dat doet wat met een mens! Kathleen: Ik was zelf vooral verbaasd toen ik hoorde dat ik grootmoeder zou worden. Ik had het niet zien aankomen. Maar daarna voelde ik wel een intense en immense blijdschap. Zelfs nog veel meer dan toen ik zelf mama werd. Dat is raar, hè? Want uiteindelijk heb je daar zelf niets aan gedaan. Zo’n kleinkind krijg je cadeau en het is een fantastisch en groot geschenk! Heleen: Niet iedereen zit erop te wachten. “Voor ons hoeft het nog niet!”, hoor ik vijftigplussers vaak zuchten. Ze hebben het eindelijk wat makkelijker, de woning is afbetaald, de kinderen zijn het huis uit en er komt een rustiger leven aan: met meer vrijheid om te doen en te laten wat ze willen, en meer tijd om te genieten van het leven. Ze hebben nog een heleboel mogelijkheden en perspectieven, dus het grootouderschap moet niet zo nodig. Maar kijk, je hebt er niets over te zeggen, het overkomt je. Je krijgt kleinkinderen als je kinderen daar aan toe zijn. Voor mij was het best een ommekeer in mijn leven. Een mooie nieuwe fase. Ik moest er een beetje aan wennen, maar ik ervaarde het meteen als iets bijzonders, en nog!

rèche

nders dan vroeger Herinner jij je nog je eigen grootouders? Die waren waarschijnlijk wel lief en gezellig, maar vooral nogal ... bejaard. Niet erg ondernemend en misschien zelfs wat saai. Totaal anders dan hoe jij nu bent, toch? Heleen: Mijn grootouders waren mensen die ontzettend oud leken en in suffe stoelen zaten. Mijn oma had een knotje en droeg altijd een zwarte jurk. Intussen hebben we in onze maatschappij verschillende revoluties doorgemaakt die ervoor zorgden dat we een dynamische levensloop kregen, met veel eigen keuzes en heel wat kansen tot zelfontplooiing. Grootouders van vandaag lopen in jeans, zijn jeugdiger, reizen meer en hebben vaak ook meer geld. Kathleen: Naast die revoluties ziet onze samenleving er nu ook anders uit op het vlak van gezinnen: er zijn meer echtscheidingen dan vroeger, nieuw samengestelde gezinnen, kinderen die naar het buitenland verhuizen ... Er wordt in het algemeen veel vaker een beroep gedaan op oma’s en opa’s. Omdat er zoveel veranderd is, kun je als grootouder je rol niet meer vergelijken met die van de

Maar liefst tachtig procent van de grootouders speelt een rol in de opvang van de kleinkinderen. Hoe ze dat precies aanpakken, valt niet in algemeenheden te gieten. Sommigen fungeren alleen als hulplijn bij noodgevallen, anderen zorgen quasi dagelijks voor dat kleine grut. Kathleen: Vraagt je zoon of dochter om op vaste dagen op je kleinkind te passen? Denk daar dan héél goed over na. Natuurlijk is het fantastisch om voor dat kindje te zorgen, maar verlies in al je enthousiasme jezelf niet uit het oog. Je komt nu of binnenkort in een levensfase terecht waarin je niet alleen wat extra rust kunt gebruiken, maar ook eens de tijd hebt om te reizen, cultuur op te snuiven of die lang uitgestelde cursus te volgen. Zelfs als je geen structurele opvang doet, zal je regelmatig mogen inspringen. Bijvoorbeeld wanneer je kleinkind ziek is en niet naar de crèche kan of wanneer je kinderen nood hebben aan een weekendje weg. Er zijn weinig jonge koppels die totaal geen beroep doen op de grootouders en volledig hun plan trekken. Ik begrijp dat ook, ze hebben bomvolle agenda’s en grootouders zijn een goedkope oplossing. Toch zou ik ervoor opletten dat jouw hulp niet té evident wordt. Ze mogen van jou niet verwachten dat je altijd alles laat vallen om je kleinkinderen op te vangen: ook jij hebt je eigen leven en je eigen agenda.

DOSSIER

5


DOSSIER

ruk & concurrentie Hoe grandioos je dat kleinkind ook vindt, misschien voel je soms wel wat druk. Druk om er nog meer te zijn voor die uk. Eén op vier grootouders vreest dat hij of zij niet voldoet aan de verwachtingen, en acht op tien voelen zich zelfs wat overbevraagd. Heleen: Daarnaast komt ook rivaliteit tussen de verschillende grootouders vrij vaak voor. De ene kan vaker oppassen dan de andere en ziet het kleinkind dus meer, waardoor die met dat kindje een betere band krijgt. De oma van moederskant is meestal de favoriet, zij is vaak als eerste op de hoogte van de zwangerschap, er worden weetjes en probleempjes met haar uitgewisseld, en moeder en dochter groeien nog meer naar elkaar toe. Zo gaat dat nu eenmaal. Het is onvermijdelijk dat het ene grootouderpaar wat ‘populairder’ is dan het andere. Laat dit je plezier niet vergallen en maak er vooral geen wedstrijd van. Kijk niet naar wat die andere grootouders allemaal doen, maar naar wat je zelf kunt doen. Kleinkinderen genieten het allermeest van jouw persoonlijke aandacht, van een portie onthaasting en van de knusse wereld die jij hen kunt bieden.

ten Wat grootouders en hun kleinkinderen zoal samen doen? Spelen, tv-kijken en uitstapjes maken, zo blijkt uit de bevraging. Maar het absolute top-antwoord op deze vraag is: eten! Maar liefst zeventig procent van de grootouders zit regelmatig en graag aan tafel met dat jonge volkje. De geur van eten zorgt voor heerlijke herinneringen, zo weet ook radioman Peter Van de Veire: “Het is dertig jaar geleden dat mijn grootmoeder gestorven is, maar er gaat geen dag voorbij dat ik niet aan haar denk. Mijn grootmoeder was een godin voor mij: iemand die mij troostte, verwende en beschermde, maar ook iemand die mij, indien nodig, een schop onder mijn kont gaf en me vooruit stuwde. En ze rook altijd naar soep. Als ze mij vastpakte, kon ik ruiken welke soep ze die dag had klaargemaakt. De dampkappen van toen werkten nog niet zo goed als die van nu.” (Bron: DMagazine)

eest “Ik verveel me soms bij mijn mama maar nooit bij mijn oma. Het is altijd leuk bij oma! En als mama er niet bij is, krijg ik veel snoepjes van haar. En chips.” Tot daar de simpele samenvatting van een kleuter uit onze enquête. De ondervraagde kindjes zijn het trouwens unaniem eens: bij oma en opa is het elke keer weer een klein beetje feest. Kathleen: Logisch toch? Als je kleinkinderen eens een middag bij jou zijn, heb je ‘maar’ die beperkte tijd om hen met liefde te overladen. Hebben ze zin in pannenkoeken? Dan heb je tien minuten later de steelpan in je hand. Als grootouder heb je nu eenmaal de tijd en het

6

geduld om dingen te doen waar hun ouders het misschien te druk voor hebben. Heleen: Kinderlijk gedrag en kleine grilletjes, oma’s en opa’s kunnen het allemaal bijzonder goed verdragen. Ze zien de moeilijke kantjes van hun kleinkinderen met een glimlach door de vingers. De echte opvoeding ligt bij de ouders, de extra aandacht, de gezelligheid en de pleziertjes bij de grootouders. En het is juist dat wat hen zo bijzonder maakt! Mijn man en ik willen vooral ontmoetingen met onze kleinkinderen waarbij we hen niet moeten opvoeden. Zoals logeerpartijtjes voor de lol. Dan eten ze gewoon wat ze willen, ook al is dat ‘Hoogst Onverantwoord’. Ze gaan veel later naar bed, want een partijtje schaak met opa moet en zal eerst een winnaar opleveren!

rijzer en wijzer Kinderen opvoeden? Been there, done that! Je hebt intussen tonnen ervaring en misschien popel je om je kroost van wat advies te voorzien. Maar is dat wel zo’n goed idee? Kathleen: Veel grootouders stellen zich de vraag: “Mogen we ons moeien als we zien dat er iets spaak loopt in het gezin van onze zoon of dochter?” Ze weten niet wat ze wel of niet mogen zeggen. Als ze ongewild advies geven, kan dat op weerstand stuiten en kunnen er zelfs serieuze spanningen ontstaan. Op dat vlak is het als grootouder soms een beetje op eieren lopen. Het allerbelangrijkste: blijf respectvol met elkaar omgaan en erken dat kinderen opvoeden niet altijd van een leien dakje loopt. Maak duidelijk dat je inziet dat er niet één wondermethode is. Vroeger was het zeker niet beter dan nu, en aan elke aanpak zitten plus- en minpunten. Op die manier kunnen jullie elkaar misschien wel inspireren. Als je spanningen voelt, is het heel belangrijk om geen deuren dicht te slaan maar openhartig met elkaar te blijven praten. Pols eens waarbij je zou kunnen helpen en waarbij ze liever geen bemoeienissen hebben. En onthoud vooral: de eindverantwoordelijkheid ligt bij je kinderen. Zij voeden jouw kleinkinderen op volgens hun eigen regels en gewoonten ... ook al heb jij daar bedenkingen bij.

erintreder op hurkhoogte Bij het gros van de grootouders vieren trots en vertedering hoogtij. Ze kunnen eindeloos vertellen over die dotjes van kleinkindjes en sparen daarbij de superlatieven niet. Heleen: De komst van een kleinkind maakt je weer een ander mens. Want als we eerlijk zijn: eens je kinderen tieners worden, ebt de grote ontroering wel wat weg! (lacht) De vertedering die je ooit voelde voor je eigen kroost komt volledig terug wanneer je oma of opa wordt. En het leuke is dat je dan dingen kunt doen die je als moeder of vader wel van plan was, maar waar je nooit toe gekomen bent. Daarom noem ik grootouders ook ‘herintreders op hurkhoogte’. Het grootouderschap zit vol herkansingen, iets wat door opa’s soms gretiger wordt opgepakt dan door oma’s. Onvoorstelbaar hoe uitbundig en gek die soms gaan doen!


n jouw huis ... ... gelden jouw regels. Klaar als een klontje en simpel als bonjour. Toch is het doodnormaal dat je van tijd tot tijd wat twijfelt. Kathleen: De vragen die ik krijg van grootouders hebben vooral met opvoeding te maken. “Mijn kleinkind mag thuis zelf beslissen wat hij eet. Mag ik hem verplichten om bij mij minstens alles te proeven?” of “Thuis mag hij alleen ’s avonds heel even tv-kijken, maar als ik in de keuken sta, vind ik het wel makkelijk om hem voor een filmpje te zetten. Kan dit?” Ik vind het een goed idee om de stelling toe te passen: “In mijn huis zijn het mijn regels.” Als grootouder mag je gerust je eigen grenzen trekken.

e naam Wordt het gewoonweg ‘oma’ en ‘opa’ of kies je voor een creatief alternatief? Er is sowieso keuze zat als het om namen van grootouders gaat. Kathleen: Omdat mijn eigen moeder al ‘oma’ werd genoemd, wou ik per se een andere naam. Zelf had ik ooit ‘mamien’ gehoord en dat zag ik wel zitten. Maar mijn kinderen lachten mij toen vierkant uit: “Waar kom jij nu weer mee af?” Ach, mijn kleinzoon zal zelf wel beslissen wat het wordt.

Heleen: Ik laat me gewoon ‘oma’ noemen, al vinden sommigen dat heel oud en ouderwets. Je hebt grootouders die dan rare namen gaan verzinnen maar ikzelf vond dat niet nodig. Ik ben oma maar daarnaast nog een heleboel andere dingen!

leine en grote zorgen Kleinkinderen zorgen niet alleen voor serieus veel zon in je leven. Ze brengen ook wolken en zorgen met zich mee. Want net als bij je eigen kinderen hou je je hart vast. Je hoopt dat hen niets overkomt en dat ze Gezond & Gelukkig mogen zijn. Mét hoofdletter als het even kan. Heleen: Ik heb zeven kleinkinderen en ze geven me echt een enorm groot gevoel van blijdschap. Aan de andere kant is er altijd wel iets aan de hand met één van hen. Onvoorstelbaar hoe hard ik telkens weer met hen meeleef.

idmaatschap en lotgenoten Je hebt geen toelatingsproef moeten doen en geen lidgeld betaald. En toch maak je nu officieel deel uit van de ‘Grote Grootouderclub’. Een gezellige club die de laatste jaren bijzonder veel aandacht krijgt. Het blad dat je nu in handen hebt, is daar een goed voorbeeld van. Heleen: Meer dan vroeger is het grootouderschap een mijlpaal: kinderen krijgen is maakbaar geworden, jonge

Word supporter van je kleinkind en investeer in zijn/haar financiële toekomst Online een ‘zondagscentje’ geven aan je kleinkind Zien waar je oogappel voor spaart Een steentje bijdragen aan zijn of haar toekomst Mooi overzicht van al je kleinkinderen en jouw bijdrage Spreek erover met je zoon of dochter. Als zij onderschrijven met de partnercode gezin , geeft de Gezinsbond aan elk lid ‘€20’ bovenop een eerste storting door jou of hen van €10 of meer.

Meer info op www.yongo.be

Yongo is een platform met individuele levensverzekeringen Yongo Moon (tak 21), Yongo Star (tak 23) en Yongo Dreams (tak26). Producten van AG Insurance. Informatiedocumenten op www.yongo.be.


DOSSIER

vrouwen wachten tot het juiste moment om moeder te worden. Daarom wordt het nu vaker gezien als iets bijzonder, als een klein wonder. Kathleen: Volgens mij zouden er meer plaatsen moeten zijn waar grootouders elkaar kunnen ontmoeten. Velen van hen zitten namelijk met dezelfde twijfels en onzekerheden. Het zou die mensen echt deugd doen om daar met elkaar over te praten.

ooie liefde Het eindbesluit van onze ‘Grote Grootouderbevraging’ is er één om warm van te worden: “Als we grootouders slechts één reactie hadden gevraagd over de relatie met hun kleinkinderen, dan had de overgrote meerderheid zeker gezegd dat ze hun kleinkinderen heel graag zien, dat ze hun wereld verrijken en een heel belangrijke rol vervullen in hun leven!” Heleen: Kleine kinderen houden van jou zoals je bent. Je uiterlijk of wat je verder nog allemaal doet of gedaan hebt in het leven, telt niet. We spreken hier over pure, onvoorwaardelijke en wederzijdse liefde. Het is aan jou om ervoor te zorgen dat jullie die zo vaak mogelijk kunnen uitwisselen.

og wat cijfers Het grootouderschap? Allesbehalve een exacte wetenschap! Toch circuleren in ons onderzoek een aantal cijfers die we heel graag met je delen. • Bij 34% van de grootouders komt minstens één keer per maand een kleinkind logeren. • 41% gaat af en toe met de kleinkinderen op weekend. • 22% vindt dat ze hun kleinkinderen te weinig zien. • Bijna 80% helpt hun kinderen met de combinatie tussen werk en gezin. • 91% vangt de kleinkinderen af en toe op als ze ziek zijn. • Bij 37% komt minstens één van de kleinkinderen wekelijks over de vloer. • 70% van de grootouders geeft een cadeau met Sinterklaas.

ma versus opa Een oma die de familie bij elkaar houdt en wafels bakt op zondag. Een opa die instaat voor de technische dingen en de fietsen repareert ... Kathleen: Zo was het vroeger inderdaad. Tegenwoordig is dat onderscheid veel minder duidelijk. Er zijn intussen bijvoorbeeld al heel wat grootvaders die op woensdagmiddag voor de kleinkinderen zorgen. Zij hebben misschien minder ervaring met kinderen grootbrengen, omdat ze vroeger vaak een drukke job hadden en dus meer afwezig waren, maar je mag hen zeker niet onderschatten!

8

Heleen: Heel wat van die opa’s willen inhalen wat ze toen hebben gemist, en dat maakt hen tot de meest enthousiaste grootouders. Het is echt grappig om zulke grootvaders bezig te horen: ze zijn oprecht verwonderd over al die ongekende emoties die hun kleinkinderen bij hen oproepen. Ze dringen vaak meer aan om op de kleinkinderen te passen dan hun echtgenotes. Oma’s hebben al dat zorgen al een keer meegemaakt en hebben misschien een beetje genoeg van de verplichtingen op dat vlak.

ermanente opfriscursus Was je een klein beetje ingedommeld door de vanzelfsprekendheid van de dagelijkse dingen en bleef de Grote Verwondering wat weg? Dan brengt een kleinkind daar wel verandering in! Heleen: Ooit hebben wij ook gehuppeld en gerend en vroegen we voortdurend “Waarom?” Kleinkinderen houden je met hun scherpe observaties een spiegel voor, waardoor je de wereld en ook jezelf weer anders gaat zien. Met hun vrolijkheid en de gretige manier waarop ze de wereld om zich heen veroveren, zorgen ze voor een permanente opfriscursus. Kathleen: Veel grootouders vinden hun kleinkinderen fantastisch, en gelijk hebben ze! Aan de andere kant kun je ook opgelucht zijn als ze weer naar huis vertrekken, en daar hoef je je zeker niet voor te schamen. Als grootouder ben je gewoon wat sneller moe. Zelf merk ik dat ik vooral de drukte moeilijker aankan. Als mijn kleinzoon hier een hele dag geweest is, ben ik ‘s avonds echt kapot. Maar is dat een reden om het niet meer te doen? Absoluut niet, hij is het helemaal waard!

uotes Benieuwd hoe andere grootouders over hun kleinkinderen praten? Enorm enthousiast, zo blijkt uit deze quotes. “Onze kleinkinderen weven een liefdevolle band tussen iedereen in de familie. Door hen kijken we op een andere manier naar de toekomst. Ze zijn een bron van vreugde maar soms ook van zorgen. Ze houden onze geest wakker en dagen ons uit om bij de tijd te blijven. We kijken met ver- en bewondering naar hun kennen en kunnen. We genieten ervan en zijn dankbaar dat ze er zijn.” “Heerlijk jong geweld dat je mag verwennen terwijl je er geen eindverantwoordelijkheid over hebt. We helpen hen met schoolwerk of trekken samen naar een museum, en zij geven ons op hun beurt de energie om bij te blijven in deze snel evoluerende maatschappij.” “Mijn kleinkinderen zijn mijn ALLES! Na het overlijden van mijn man heb ik me volledig op hen gefocust. Als ik hen niet had, was die periode veel lastiger geweest.” “Al kraakt ons lijf nog zo hard na een intens dagje samen met hen, ze houden ons toch jong!”


ozengeur en maneschijn En ze leefden nog lang en gelukkig. Het is een droomscenario, maar de realiteit blijkt vaak tegen te vallen. Heel wat stellen gaan vroeg of laat uit elkaar, dus misschien ook de ouders van jouw kleinkinderen ... Kathleen: De echtscheidingscijfers liggen hoog, want de sociale druk om bij elkaar te blijven is weggevallen. Geloof mij, dat houdt grootouders fel bezig, zelfs nog vóór er sprake is van een echtscheiding. Je kunt hen dat ook niet kwalijk nemen, want in dat geval verandert er héél veel voor hen. Er zijn grootouders die de kleinkinderen na een scheiding een pak minder of zelfs helemaal niet meer zien. Anderen staan daardoor plots elke dag in voor de opvang van hun kleinkinderen. Toch zitten grootouders vooral in met de kleinkinderen zelf. En dat is goed, want beter dan de ouders zelf kunnen zij zien hoe hard die kinderen in de knoop liggen met zichzelf. Heleen: Als grootouder kun je voor je kleinkinderen wel een cruciale rol spelen. Terwijl hun wereld thuis een beetje instort, kun jij je over hen ontfermen, hen aandacht en veiligheid geven. Bij mama en papa staat alles op zijn kop maar bij oma en opa is het nog altijd zoals vroeger. Daar krijgen ze een luisterend oor, belangstelling, liefde en vooral afleiding. Probeer daarbij om boven het conflict te staan en vang je kleinkinderen op zonder partij te kiezen. Vertel hen ook dat het hun schuld niet is dat mama en papa uit elkaar gaan, dat helpt wat om het allemaal te verwerken.

tiefkleinkinderen Stief- of pluskleinkinderen, het zijn extraatjes waaraan je je misschien niet meteen had verwacht. En natuurlijk is je grootouderhart groot genoeg om die ook graag te zien. Kathleen: Het hoort bij onze maatschappij dat heel wat grootouders nu pluskleinkinderen hebben, maar soms leidt dat tot complexe situaties waarin grootouders niet goed weten hoe ze zich moeten gedragen. Zeker omdat die kleinkinderen ineens ook weer kunnen verdwijnen uit hun leven. Ze hebben met die kinderen een goede band opgebouwd, maar de relatie loopt stuk en ze krijgen hen nooit meer te zien. Bijzonder pijnlijk is dat! Net daarom zijn er veel grootouders die er extra voorzichtig mee omspringen. Ze willen hun pluskleinkinderen absoluut niet benadelen, maar beseffen tegelijk ook dat de nieuwe relatie van hun zoon of dochter misschien niet eeuwig duurt en zijn bijgevolg een beetje bang om zich te hechten.

Sommige grootouders hebben nauwelijks of geen contact met hun kleinkinderen. Heb je vragen over het omgangsrecht van grootouders met kleinkinderen? Dan kun je als lid van de Gezinsbond terecht bij de dienst Sociaal-juridisch Advies via T. 02-507.88.66 of sjd@gezinsbond.be.

DOSSIER

9


DOSSIER

otaal onschadelijke aandoening Paniek is nergens voor nodig. We willen je gewoon waarschuwen. Bij het begin van het grootouderschap kun je last krijgen van een nieuwe aandoening. Eén waarvan je niet meer verlost raakt, maar die wel totaal onschadelijk is. Heleen: Bij vrouwen gaat het om omatitis. Het wordt door deskundigen omschreven als: “Het te veel verwennen en knuffelen van kleinkinderen door oma’s die oppassen”. Ik geloof er niets van dat het schadelijk zou zijn want volgens mij worden we allemaal véél te weinig geknuffeld. Er bestaat niets heerlijker dan huidcontact! Het moeder- en grootmoederschap kennen allebei een soort betovering die maakt dat je blijft kijken naar een baby, peuter of kleuter, zo’n kind optilt, in je armen neemt, tegen je aan houdt en ermee ronddanst. Omatitis is volgens mij een chronische, ongeneeslijke maar vooral natuurlijke aandoening. De mannelijke variant, opatitis, heeft dan weer zijn eigen kenmerken. Opatitis is wat stoerder en meer naar buiten gericht, maar kent evengoed een grote vertedering en tomeloze inzet.

Hoe zij naar ouderschap kijkt, komt helemaal niet overeen met hoe ik het zie of hoe andere jonge ouders erover denken. Zij is zelf heel streng opgevoed en wil het nu met haar zoontje totaal anders aanpakken. Wij beseffen intussen al dat zo’n ‘hippie-achtige’ aanpak ook negatieve kanten heeft, maar zij wil het per se zo doen. Wie ben ik dan om haar tegen te houden?

erwennen Het leuke aan clichés is dat ze kloppen. Als het over grootouders gaat, zijn er zo ook wel een paar. “Met kleinkinderen heb je alleen de lusten en niet de lasten.” “De opvoeding is voor de ouders, grootouders zijn er om te verwennen.” Heleen: Klopt helemaal! Ik ben een oma, ik MOET mijn kleinkinderen in de watten kunnen leggen. Dat deed mijn moeder ook altijd. Streng tegen ons, maar naar die kleinkinderen toe: één en al verwennerij. Als grootmoeder voel je meer vrijheid, je hoeft die kleintjes niet op te voeden. Hen verwennen doe je trouwens niet door grote of dure cadeaus te geven. Wat je hen koopt, zijn ze over een paar jaar vergeten. Wat je met hen doet, onthouden ze hun leven lang.

it andere culturen Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is. Je kinderen voeden hun kroost op volgens hun eigen regels. Als je schoonzoon of -dochter uit een andere cultuur komt, kan de aanpak sterk verschillen met die van jou. Best boeiend om te zien, maar ook wel wat wennen. Kathleen: Mijn schoondochter is van Russische afkomst, en dat heeft natuurlijk een invloed op de opvoeding die zij geeft.

Zitten je kinderen in het buitenland met hun kroost? Dan geeft het internet wel wat troost. Dankzij Skype en andere sociale media krijg je toch de kans om je kleinkinderen regelmatig te zien. Al is het nooit helemaal hetzelfde, natuurlijk. Kathleen: Zelf ben ik heel blij dat mijn kleinkind niet in het buitenland woont. Het lijkt me lastig. Ook voor de ouder die zijn of haar ouders moet missen trouwens. Ik merk dat bij mijn schoondochter uit Rusland. Zij heeft haar mama niet in de buurt om haar te helpen als ze ‘t moeilijk heeft. Dat is zeker niet evident. Ik weet ook dat heel wat grootouders die in die situatie zitten, schrik hebben dat ze alleen maar ‘oma en opa op het schermpje’ zullen zijn. Ze kunnen hun kleinkind niet vastpakken of knuffelen. Pijnlijk.

L-klus Jawel, het grootouderschap is een job die niet te onderschatten valt. Babysitten en bezorgd zijn, knuffelen, kusjes geven en kietelen, schateren en volop verwennen. En bovenop dat toffe takenpakket, krijg je nu ook de rol van stamoudste toebedeeld. Heleen: Door hun wijsheid, levenservaring en geheugen zijn stamoudsten van héél groot belang. Ik werd me daarvan bewust toen ik voor het eerst mijn kleinkind in mijn armen hield. En nu ik zeven kleinkinderen heb, voel ik dat nog sterker, die verantwoordelijkheid en die uitdaging.

10


DOSSIER

Wanneer ik tijd doorbreng met mijn kleinkinderen, hen onze familieverhalen vertel en fijne momenten met hen beleef, dan investeer ik in mooie en onvergetelijke herinneringen. Die herinneringen en verhalen kunnen zij dan op hun beurt doorgeven aan hun eigen kleinkinderen. Fantastisch, toch?

olo You only live once! Een populaire uitspraak die het oude Carpe Diem wat van zijn troon komt stoten, maar wel een waarheid als een koe. Vergeet dus vooral niet te genieten! Heleen: Laat je niet onder druk zetten omdat ‘anderen’ meer op hun kleinkinderen passen dan jij of vaker met hen op uitstap gaan. Het leuke aan het grootouderschap is dat het verschillende, actieve gezichten heeft. Je kunt je kleinkinderen meenemen op vakantie of ze gewoon op woensdagmiddag afhalen van school en dan wentelteefjes bakken. De ene opa komt altijd naar een voetbalwedstrijd, de andere timmert een boekenkastje in elkaar. Je kiest zelf hoe je het invult, zonder morele druk of chantage. Alleen dan wint de dikke pret het van de pure plicht. Want net die pret is het smeermiddel van de band tussen grootouders en kleinkinderen.

o... Je bent er vlot doorheen gefietst, gefeliciteerd! Rust maar wat uit en vergeet niet te genieten van het fantastische uitzicht ... Het uitzicht op een fijne toekomst met dat schattige kleinkind van jou!

24h

Watervast

Géén giftige Vaatwasser inkten veilig

Magnetron veilig

Snelle verzending

9-21 uur

Meer weten?

• CRUL, Heleen, Dan word je opeens opa en oma: herkenbare verhalen en tips voor de nieuwe generatie grootouders, Kosmos Uitgevers, 2016, € 20,00 (ISBN 9789021564005). Een herkenbaar boek voor alle grootouders - of ze nu wel of niet willen oppassen. • GEENEN, Bieke, Opa en oma zonder stress, Lannoo, 2018, € 14,99 (ISBN 9789401450720). Grootouder worden brengt ook de nodige uitdagingen met zich mee. Hoe bouw je een goede relatie op met je kleinkind? Hoe vind je een goede balans tussen mee opvoeden en lekker verwennen? En hoe geef je aan waar je grenzen liggen? • Kathleen Ghequière geeft voor de Gezinsbond vormingsavonden over de bijzondere relatie tussen grootouders en kleinkinderen. Misschien wordt deze avond binnenkort in je buurt georganiseerd? Neem een kijkje in de provinciale pagina’s van ‘De Bond’ of bekijk alle activiteiten op www.gezinsbond.be (> Activiteiten >Lokaal). Ook wie met een professionele psychotherapeut een paar knelpunten over het grootouderschap wil bespreken, kan terecht bij Kathleen Ghequière. • Dankzij de Gezinsbond kun je nu ook in je eigen huiskamer een gespreksavond organiseren over grootouder worden en grootouder zijn. Jij nodigt vrienden en familie uit, de Gezinsbond voorziet een begeleider die het gesprek gaande houdt. Meer info lees je op www.gezinsbond.be (>Activiteiten >In de huiskamer) of krijg je via scw@gezinsbond.be of T. 02-507.89.44. • De Gezinsbond organiseert de interactieve vormingsavond ‘Mijn kleinkind woont in 2 huizen’. Hoe kun je als grootouder je kleinkind ondersteunen? Wat zegt de wet over de omgang tussen grootouders en kleinkinderen? Waar kun je terecht als er problemen zijn? In de regionale bijlage van ‘De Bond’ of op www.gezinsbond.be (> Activiteiten >Lokaal) lees je waar je deze vorming kunt volgen. • Ook op www.goedgezind.be lees je boeiende artikels en interessante informatie, helemaal op maat van grootouders.


INTERVIEW

BEKENDE OPA

Guy De Pré Hij eet, drinkt en ademt radio. Guy De Pré IS radio. Maar hij is ook opa van Mauro (4) en Nena (2). Een zotte opa die het zalig vindt om zijn dotjes van kleinkinderen volop te verwennen. “Maar mocht ik vanaf volgende week alléén maar opa zijn ... dat zou me niet lukken. Ik ben nog niet moe, ik moet nog van alles doen en ik wíl nog van alles doen.” DOOR SARAH VAN GYSEGEM

Beatles-kapsel

Foto: © WH

“Het is misschien wat saai voor je artikel, maar ik heb alleen maar geweldige herinneringen aan mijn jeugd. Ik groeide op in Hoboken en was enig kind, dus thuis kreeg ik alle aandacht. Mijn buurjongen Luc was mijn ersatz-broer: met hem speelde ik voortdurend buiten, zowel in onze tuin en in het park als gewoon op straat. Dat kon daar perfect, het was veilig en er reden weinig auto’s. We beleefden toffe en volledig zorgeloze kinderjaren. Mijn moeder werkte parttime in een ouderlingentehuis, ze deed er herstellingen aan textiel. Mama reed zelf met de auto en trok goed haar plan. Dat moest ook, want papa was politiecommissaris en werkte op momenten dat andere mensen niet moesten werken. Mijn ouders gaven me veel vrijheid, al voelde mijn vader zich af en toe geroepen om ook thuis de strenge agent te spelen. In mijn puberteit waren er wel eens disputen omdat ik de dingen niet volgens zijn plan deed. Ik wou bijvoorbeeld van dat lange haar zoals The Beatles, en hij vond dat maar

12


niets. Vandaag zou je zo’n coupe absoluut niet ‘lang’ noemen, maar toen wel. Ik heb nooit echt zwaar gerebelleerd, maar in verband met dat kapsel hield ik wel mijn been stijf. Mijn ouders hebben me op een bepaald moment zelfs wijsgemaakt dat we bij mijn oom en tante op bezoek gingen, maar duwden me daar in Rumst ineens binnen bij een kapper. Ik heb het toen letterlijk op een lopen gezet en heb me een hele nacht schuilgehouden in de velden. De dag erop ben ik met hangende pootjes terug naar huis gegaan. Grote scene natuurlijk. Dat is het meest rebelse voorval dat ik mij herinner. Voor de rest discussieerde ik met mijn vader over alles en nog wat, maar dat hoorde erbij. In de jaren zestig moest je je als puber een beetje afzetten tegen het establishment.”

Radiofreak

“Al van kindsbeen af was de radio ontzettend belangrijk voor mij. Wanneer ik naar bed moest, lag het draagbare radiootje onder mijn hoofdkussen en luisterde ik naar Radio Luxemburg en naar zeezenders zoals Veronica, Noordzee, Caroline en London. Ik wist al voor mijn twaalfde dat ik radiomaker zou worden, daar was geen houden aan. Voor mijn plechtige communie kreeg ik een bandopnemer waarbij je met een micro over de muziek heen kon praten. Man man, dat was gefundenes Fressen voor mij! Ik begon toen al mijn eigen programma’s in elkaar te steken. In het begin alleen met die bandopnemer, daarna kwam er een mengtafeltje bij, dan twee platenspelers ... binnen de kortste keren was mijn bureautje veel te klein. Een paar jaar later kocht ik een klein FM-zendertje en kon ik echt beginnen uit te zenden. Het signaal ging maar een viertal huizen ver, maar toch. De jongens uit het appartementsgebouw luisterden, dus het was een begin. En het is nooit meer goed gekomen! (lacht)”

Vava & moemoe

“Mijn bompa, de vader van mijn mama, heb ik nooit gekend. Hij was veldwachter en sneuvelde op het einde van de Tweede Wereldoorlog. Hij stond buiten

om de Canadese bevrijders te verwelkomen, toen er in de straat een achtergebleven obus ontplofte en een splinter ervan dwars door zijn hart ging. Mijn bomma bleef alleen achter met vier kinderen. Ze is op een bepaald moment naar Hoboken verhuisd om dichter bij ons te kunnen zijn. Ik vond dat heel plezant, want haar appartement bevond zich vlak boven een winkel die radio’s en bandopnemers verkocht. Het was voorbestemd! (lacht) Mijn bomma maakte er een punt van om elke zomer met haar kleinkinderen twee weken naar zee te gaan. Dat was feest van het begin tot het einde, ze verwende ons tot en met! Bomma is helaas maar vierenzestig jaar geworden. Aan vaderszijde had ik wel twee grootouders: ik heb vava en moemoe lang mogen kennen. Geweldige figuren waren dat, overal graag gezien. Zelfstandigen die keihard werkten maar ook keihard vierden. Die mensen hebben een heel mooi leven gehad, ze hadden een levensvreugde waaraan je echt een voorbeeld kunt nemen.”

Tricky periode

“Toen ik papa werd, was er niets dat ik drastisch ánders wou aanpakken, want ik had een gelukkige jeugd gehad. Maar op een avond, mijn dochter Marleen was amper twee maanden oud, kwam ik nietsvermoedend thuis en bleek alles weg te zijn. Mijn toenmalige vrouw zag ons huwelijk niet meer zitten en was naar haar ouders getrokken, samen met Marleen. Voor mij kwam dat volledig onverwacht. Ik heb Marleen toen een hele tijd niet gezien. Dat was de meest tricky periode die ik in mijn leven heb doorgemaakt, ik was de pedalen toen echt wel een poosje kwijt. Achteraf hebben we een regeling kunnen treffen zodat ik Marleen toch twee dagen per week bij mij had. Als ik nu op die tijd terugkijk, begrijp ik dat mijn ex-vrouw niet om kon met de manier waarop ik leefde. Ik werkte als een gek toen: ik was aan de slag voor drie radionetten en presenteerde alle dagen programma’s. Zeven op zeven, soms twee of drie programma’s per

dag ... pure waanzin. Gewoon omdat ik het zo vreselijk graag deed. Ja, het is een afwijking. (lacht)” “Tina, intussen al meer dan vijfendertig jaar mijn partner, komt uit een artiestenfamilie. Zij was - en is - niet erg onder de indruk van wat ik allemaal doe voor mijn job en begrijpt mijn passie voor radio. The perfect match. We zijn een koppel sinds begin jaren tachtig, maar ik kende haar al langer en had altijd al een serieuze boon voor haar ... sinds de eerste keer dat ik haar zag zelfs. Tina heeft ook een dochter, dus die meisjes groeiden samen bij ons op en konden het gelukkig goed vinden met elkaar. Met het verschil dat Tina’s dochter Layla bijna continu bij ons woonde, en Marleen maar twee dagen per week. Daar had ik het eerlijk gezegd soms moeilijk mee.”

Content & ontroerd

“Ik heb intussen twee schatten van kleinkinderen: Mauro is vier en Nena is twee. Toen Marleen mij vertelde dat ik voor het eerst opa zou worden, voelde ik me echt bijzonder content. Vooral voor haar en haar partner, omdat alles mooi in de plooi viel. En die eerste momenten met Mauro ... pure ontroering. Ik was heel blij dat alles zo vlot verlopen was, want er waren wel wat problemen tijdens de zwangerschap. Wij vangen Mauro en Nena niet zo heel vaak bij ons op omdat we allebei nog volop aan het werk zijn, maar vrijdag is sowieso onze kleinkindjes-dag. Ook in de vakanties komen ze bij ons langs of gaan wij naar hen toe. Wat voor een opa ik ben? Een gekke opa denk ik, ik doe graag zotte dingen met hen. Het leukste wat ik met Mauro al ondernomen heb, is het bos intrekken. Hij is gebiologeerd door de natuur: insecten zoeken, planten en paddenstoelen ontdekken ... het boeit hem allemaal grenzeloos. En op die manier ontdek ik ook zelf weer de natuur! Ik speel zo veel mogelijk buiten met Mauro en Nena, maar ook voorlezen vind ik geweldig leuk. Dan zit ik in het midden en kruipen ze dicht tegen mij aan. Wát ik dan precies voorlees, maakt eigenlijk niet uit. We genieten er alle drie van.”

INTERVIEW

13


INTERVIEW

Geen contact

“Tina’s dochter Layla heeft drie kinderen, maar hen zien we nooit. Een heel pijnlijke zaak is dat. We hadden altijd een goeie band met Layla, ze heeft tot haar zesentwintig jaar voornamelijk bij ons gewoond. Maar na een woordenwisseling wou Layla geen contact meer met Tina, hoeveel pogingen Tina ook deed en doet. Het enige wat we van Layla en haar gezin te zien krijgen, is wat er op Facebook wordt gepost. Het vreet enorm aan Tina. Als er iéts is wat haar klein kan krijgen, dan is het dat wel. Door die situatie was Tina in het begin wat afstandelijk ten opzichte van Mauro en Nena, ze wou zich niet te veel hechten omdat ze bang was om gekwetst te worden. Hoewel het mooi is dat ze zich nu volledig aan hen durft te geven, neemt dat haar verdriet niet weg.”

14

Nog niet moe

“Hoe blij ik ook ben met die twee kleinkinderen en hoe trots ze mij ook maken, mijn job neemt nog altijd de belangrijkste plaats in. Radio is en blijft mijn leven. Als ik moet kiezen tussen babysitten of werken, kies ik voor het werk. Voor Mauro en Nena is dat geen ramp, ze hebben grootouders en babysitters genoeg. Wat niet wil zeggen dat er geen tijd of ruimte is voor die kleinkinderen, ik kijk altijd geweldig uit naar hun komst. Maar mocht ik vanaf volgende week alléén maar opa kunnen zijn ... dat zou me niet lukken. Ik ben nog niet moe, ik moet nog van alles doen en ik wíl nog van alles doen. Als Mauro en Nena gezond mogen zijn en min of meer gelukkig, ben ik als opa dik tevreden.

Gewoon al zien dat ze niets tekortkomen en in een warm nest mogen opgroeien: geweldig toch? Voor de rest verwennen Tina en ik hen rot. Als ze bij ons zijn, is dat een voltijdse job. We geven hen dan veel te veel snoep en zo. Ze moeten maar aan iets denken en het staat er al. Mijn dochter vraagt achteraf soms: ‘En wat hebben ze zoal gegeten?’ ‘Goh, een paar stukjes fruit hé.’ Terwijl ze net chocoladedonuts en een pannenkoek naar binnen hebben gespeeld. (lacht) Of ik met Marleen geen ambras ga krijgen wanneer ze dit leest? Nee hoor, ik denk dat ze het wel weet, ze is intelligent genoeg. Dat heeft ze sowieso van haar vader! (lacht)”


kweek EIGEN

Lucie

Klara

Vic

Emma

Kiki

Max

Miel

Heleen

Audrey

Phebe

Stuur zelf je leukste foto’s (niet meer dan 3) naar kinderkiekjes@gezinsbond.be Vermeld zeker ook je volledige naam, adres (straat, huisnummer, postcode) en de naam en leeftijd (in maanden) van het kindje op de foto. Kijk ook eens op onze Facebookpagina

van ‘Brieven aan Jonge Ouders’.

15


Straat Foto’s: © Kristof Ghyselinck

PRAAT

Herinner jij je nog je eigen grootouders? En wat voor ‘n oma of opa ben je nu zelf? Grootouders van vandaag staan vaak in voor opvang en ze doen ook veel samen met hun kleinkinderen. Maar hoe combineren ze dat met hun eigen leven, zeker als ze zelf nog volop in het werk zitten? DOOR GEERT VAN HECKE

“IK WIL GAAN JAGEN MET OPA” Oma Diane: “Mijn man en ik hebben altijd in de horeca gewerkt. Een jaar geleden zijn we daarmee gestopt, waardoor ik nu veel meer tijd heb voor mijn zeven kleinkinderen.” Benne (9): “We gaan vaak op stap met oma, bijvoorbeeld naar Plopsaland of Bobbejaanland.” Nore (8): “Oma en opa wonen aan zee. Als we bij hen zijn, eten we vaak vis met kroketjes. Mijn lievelingsvis? Een tongetje!” Mathis (10): “Mijn opa Daniël is een jager. Ik zou graag eens met hem meegaan, maar ik heb het hem nog nooit gevraagd.”

16

“BIJ ONS KOMEN ZE TOT RUST” Opa Marinus: “Als kind woonde ik in Poppel, tegen de grens met Nederland. In die tijd hadden wij geen auto. Mijn grootvader van Hamme, die ook mijn peter was, zag ik één keer per jaar om mijn nieuwjaarsbrief voor te lezen.” Oma Gabrielle: “Zelf zien we onze kleinkinderen Cas (7), Sep (6) en Lex (3) wel vaak. Twee dagen per week komen zij na school bij ons. Dan weten ze mij te vinden met allerlei vragen over school en het eten en zo. Plezier maken of buiten een klus opknappen, doen ze vooral met opa.” Marinus: “Af en toe eens gek doen en dollen met die klein mannen, daar hou ik enorm van.” Gabrielle: “Toch houden we die naschoolse momenten zo rustig mogelijk. Ze hebben sowieso al een druk leven. Wij genieten er dus van om samen met hen een spelletje te spelen of een boekje te lezen.”

“IK HEB NOOIT IETS SAMEN MET MIJN GROOTOUDERS GEDAAN” Opa Gaston: “Omdat mijn zes kleinkinderen tamelijk ver wonen, zie ik hen niet zoveel. Maar als er een schoolfeest is of een bezoekdag op kamp, ben ik er telkens bij. Bij het gezin van mijn dochter komen we één keer per maand samen. Dat doen we al sinds de geboorte van ons eerste kleinkind. Sowieso wordt er dan gezellig getafeld. Vroeger gingen we ook wel eens wandelen met de hele bende of speelden we een spelletje met de kleinkinderen. Maar intussen zijn dat allemaal tieners en die verdwijnen gewoon meteen na de maaltijd ... Mijn eigen grootouders heb ik heel goed gekend, ze woonden bij ons in de buurt. Maar samen dingen doen, was toen niet de gewoonte. Behalve kaarten! We hebben veel patience gespeeld. Voor ons waren dat oude mensen waar wij als kind naartoe gingen om te helpen met dweilen of schuren. Grootmoeder kon niet lezen en schrijven, maar ze had wel als vroedvrouw gewerkt.”


“MOEKE KAN LEKKER KOKEN” Moeke Marijke: “Ik heb drie kleinkinderen. We doen regelmatig uitstapjes en in de zomer komen ze bij mij naar het appartement aan zee. Maar ze kennen mij als een redelijk strenge oma, hoor! (lacht)” Robbe (5) en Lore (5): “Moeke kan lekker koken, vanavond eten we spaghetti. En als we aan zee zijn, spelen we samen met haar op het strand. Dan maken wij water rond het zandkasteel. We zaten ook eens samen in zee en toen kwamen er hele grote golven.”

“LUIERS VERVERSEN HOORDE ER OOK BIJ” Opa Kristiaan: “Omdat ik in brugpensioen was, zorgde ik één dag in de week voor de kleinkinderen. We gingen toen af en toe samen naar de markt of naar het rusthuis, waar mijn moeder verbleef. In het park daar vlakbij hebben ze vaak in de speeltuin gespeeld. Intussen is Robbe, ons oudste kleinkind, twintig jaar en Cyriel, de jongste, acht jaar.” Oma Sonia: “Toen ze nog klein waren, zat ik nog volop in het werk en heeft Kristiaan dus veel voor hen gezorgd. Luiers verversen en zo, het hoorde er allemaal bij. Robbe is trouwens nog tot zijn achttiende elke woensdagmiddag bij ons komen eten. En als er eens een kleinkind ziek is, staan wij altijd klaar voor opvang.”

“OPA ZAT OP ONZE SCHOOL” Opa Dirk: “Het was fantastisch om opa te worden. Ik heb intussen al vier kleinkinderen. In de week komen ze ‘s middags bij ons eten en ook na school vangen we hen op. Ik maak hen veel meer mee dan mijn eigen kinderen vroeger.” Isalien (13): “Toen ik nog in de lagere school zat, ging ik elke dag bij oma en opa langs. Ze wonen in een doodlopende straat en daar spelen wij veel.” Jasper (11): “Mijn opa zat ook ooit op onze school en daarover vertelt hij ons af en toe iets.” Tibe (7): “Bij oma Josta en opa Dirk mogen we veel tekenen en strips lezen.”

“WE HEBBEN EEN DRUK LEVEN” Carine en Johan, mams en paps van Lucas (2): “Om de twee weken zorgen wij één dag voor ons eerste kleinkind. In het begin kwam hij elke week langs, maar dat bleek moeilijk te combineren met ons eigen sociaal leven. Hij speelt graag met de auto’s en komt wel eens vragen om samen in een boekje te kijken of een puzzel te maken.”

INTERVIEW

17


Foto: © GP

INTERVIEW

Voor het eerst oma en opa Greta en Rudi wonen in Pamel. Hun kinderen Lennart (30) en Hannelore (27) zijn het huis uit en bij Hannelore en haar vriend werd in september vorig jaar Lynne geboren. “Zo’n heerlijk kind”, zegt oma Greta. En wij kunnen het beamen, want Lynneke was er ook, toen wij bij de jonge grootouders op de koffie gingen. Ze brabbelde zelfs af en toe een mondje mee. DOOR AN CANDAELE

Greta herinnert zich nog goed oma langs moeders kant. “Ze woonde bij ons in en was bedlegerig. Ze was er dus altijd. ‘t Gaat nu nog soms door mijn hoofd hoe ze naar ons moe riep. Mij noemde ze ‘ons Gretake’ en ik zong voor haar liedjes. Ik was de jongste van vier, dat heeft voordelen, ik mocht meer dan de anderen, of toch volgens mijn oudere zus ...

18

Bij mijn andere grootouders gingen we in de vakantie aalbessen trekken. Ik mocht met de groten mee het veld op, met een klein emmertje. Veel weet ik niet meer, ik was nog klein. Tegen dat ik tien jaar was, had ik geen grootouders meer.”

Aan de zuurstofflessen

Toen de ouders van Rudi trouwden, gingen ze inwonen op de boerderij langs vaders kant. “Vader werkte in de fabriek en moeder was meestal buiten aan het werk. Marenne, zoals we grootmoeder noemden, heeft mij voor een groot stuk grootgebracht. Grootvader lag op het einde van zijn leven aan de zuurstofflessen, als kind maakte dat indruk op mij. Toen ik op een woensdagmiddag van school kwam, waren de luiken dicht. Peter was gestorven. Ik was acht jaar. Het beeld van die luiken is me altijd bijgebleven. Marenne commandeerde graag en mijn zus rebelleerde daar tegen. Ik liet het passeren en deed af en toe mijn goesting. Meter verdroeg dat, want ze had een boontje voor mij. Toen ik landschapsarchitectuur studeerde, stond mijn


tekentafel in haar kamer. ‘s Nachts zat ik daar soms te tekenen terwijl zij lag te slapen. Toen ze ouder werd, zat ze altijd in de zetel te haken. Haar aftakeling heb ik ook meegemaakt. Als mijn tante haar wilde helpen op de toiletstoel, weigerde ze, ik moest het doen.” “Mijn andere grootouders hadden ook een boerderij. Mijn peter kon boeiend vertellen over de wolken, de sterren en de natuur. Over de wereldpolitiek had hij een uitgesproken mening. Je kan alles oplossen met gezond boerenverstand, vond hij. Toen we pas getrouwd waren, hebben we twee jaar op hun boerderij gewoond. We waren als kind veel buiten met buurjongens en neven. Of we moesten in de vakantie de dieren water geven in de weide en waren een halve dag weg. En ‘s avonds zaten de mensen buiten te praten en speelden wij op straat. Dat kan je je nu niet meer voorstellen.”

Oogje dichtknijpen

“Ik heb een heel mooie en zorgeloze kindertijd gehad”, zegt Greta. “Ik mocht alles doen wat ik wou en volgde muziekschool, ballet en zang. Van toen ik zes jaar was, ging ik naar de Chiro en later in de leiding. Rudi en ik hebben elkaar bij de Chiro leren kennen. We zijn ook eenentwintig jaar mee geweest op kamp met de kookploeg en Rudi was achttien jaar lang volwassen begeleider. Ook onze kinderen zijn in de Chiro geweest. Hoewel we hen nooit verplicht hebben, kregen ze het sociale wellicht met de paplepel mee. Hannelore deed twee kampen, eerst mee met de jongens omdat wij daar kookten, daarna bleef ze nog tien dagen voor het meisjeskamp. Toen Lennart ouder werd en niet meer wilde dat zijn zus erbij was, hebben we opvang voor haar gezocht, zodat wij voort kookouder konden blijven.” “Je weet niet in welke mate je je kinderen beïnvloedt”, mijmert Rudi. “Lennart en Hannelore zijn allebei muzikaal. Ze zongen en speelden in het jeugdorkest dat ik tien jaar leidde. Zouden ze ook met muziek bezig geweest zijn als ze dat thuis niet hadden gezien? Of neem de studiekeuze van Lennart. Gebouwen fascineren mij en na een reis waar we de ‘Chapelle Notre Dame du Haut’ van Le Corbusier bezocht hadden, besliste hij om architectuur te studeren. Ook als je hen niet in een richting duwt, heb je wellicht invloed. We probeerden onze kinderen sowieso mee te geven dat de dingen niet zomaar uit de lucht komen vallen, je moet er iets voor doen.” “Ze hebben dat ook opgepikt”, zegt Greta, “we hebben echt niet te klagen. Er waren af en toe lastige periodes, maar er is bij iedereen wel iets. Zo wilde Hannelore als kleuter niet slapen. Ik ben toen vaak uitgeput naar mijn werk gegaan. In de puberteit ging het er soms heftig aan toe tussen ons. Wij hebben hetzelfde karakter en dat botste. Dan kwam Rudi tussen en zei: ‘Zet jij je hier (tegen mij) en jij daar (tegen Hannelore).’ Elk aan een kant van de zetel. Oh, wat hebben wij ruzie gemaakt! En nu kunnen we niet zonder elkaar ... Ze is hier met haar vriend zelfs een jaar komen inwonen toen hun huis verbouwd werd. Dat liep goed. Al moesten we soms een oogje dichtknijpen. Jonge mensen hebben een andere manier van leven en

van uitgaan. Dat zie je dan allemaal van dichtbij gebeuren. Om nog te zwijgen over de katten die het behang kapot krabden. In een gezin leer je met elkaars kleine kanten omgaan. Ik ben heel perfectionistisch, Rudi relativeert veel meer. Als ik de was netjes geplooid heb, stoor ik me eraan dat Rudi daarin zit te rommelen, dat soort stomme dingen. Door kinderen te krijgen leer je dat perfectionisme wel een beetje af. Bij Hannelore moest het huis vroeger ook piekfijn liggen, ook zij is daar intussen al soepeler in geworden.”

Niets opdringen

“Toen Hannelore kwam vertellen dat ze zwanger was, heb ik geweend van geluk en haar eens goed vastgepakt”, zegt Greta. “Een geboorte is altijd een wonder, maar bij ons was dat nog net iets meer het geval. Omdat Hannelore als adolescente anorexia heeft gehad, wisten we niet of ze zwanger zou kunnen worden. In mijn enthousiasme heb ik toen gezegd dat ik voor het kindje wilde zorgen op de dagen dat ik niet werk. Bij nader inzien leek me dat toch niet zo’n goed idee. Ik wil mijn sociale leven niet helemaal opgeven. Voorlopig is Lynneke hier wel op mijn vrije dagen, tot er plaats is in de opvang. Ik moet mijn werk nu opnieuw veel meer organiseren. Zo’n kleintje is wennen, al komt de ervaring van vroeger snel terug. Als ze haar siroop niet wil innemen, smak ik en doet ze dat na, zoals destijds met onze kinderen. Soms geef ik ook suggesties aan Hannelore. Je mag niets opdringen, maar misschien probeert ze het toch eens.” “Grootouders moeten niet opvoeden, ze mogen verwennen”, zegt Rudi, “Verwennen is misschien niet het goede woord. Maar je hebt wel een andere relatie met hen. Je mag niet ingaan tegen hoe de ouders het willen. Het zijn hun kinderen.” “Sinds een paar jaar gaan we niet meer mee op kamp, het was tijd voor nieuwe mensen. We zitten wel nog in het buurtcomité en in een groepje dat de gebouwen van de Chiro beheert. We maken af en toe ook een grote reis. Daar is nu tijd en budget voor en je moet niet wachten tot je niet meer uit de voeten kan,” zegt Rudi. “We spreken ook regelmatig af met kameraden uit de kookploeg en soms gaan we met een van de koppels op reis. We zouden in een gat vallen als we niet meer sociaal actief konden zijn”, zegt Greta “Je moet een goed evenwicht zoeken tussen wat je nog allemaal wil doen en de zorg voor je kleinkinderen. Natuurlijk staan we paraat om Lynneke op te vangen als dit nodig is. Ik kijk altijd uit naar haar komst. Ze verandert zo snel. Wat die al allemaal kan dat ze vorige week nog niet kon. En zo’n lief kind! Haar andere oma heeft de kleine drie weken niet gezien omdat ze de griep had. Dat is een ramp. We hebben een fotootje gedeeld via WhatsApp en erbij gezet: ‘Kusjes voor mammie en pappie. Lynneke mist jullie!’”

Hartendief

Hannelore is er intussen ook bij komen zitten. “Ik vind grootouders heel belangrijk”, zegt ze. “De mama van mijn mama woonde vlakbij, ik ging daar vaak naartoe. Wij wonen nu ook dichtbij. Ik wil dat onze kinderen een goeie band hebben met hun grootouders. Sinds we Lynne hebben, komt mijn broer (die dooppeter is) ook vaker langs als wij hier komen eten.”

INTERVIEW

19


INTERVIEW

Foto: © GP

“Lynne steelt de harten van ons allemaal”, glundert Greta. Wat ze voor haar toekomst hoopt? “Dat ze gelukkig mag zijn, en iemand vindt met wie ze een fijn gezinnetje kan stichten. Meer moet dat niet zijn. En gezond blijven.” Over de gezondheid hebben oma en opa zich al eens zorgen gemaakt. Op acht weken moest Lynne naar het ziekenhuis omdat ze niet meer at als gevolg van RSV (een verkoudheidsvirus dat voor Ik vind grootouders baby’s gevaarlijk kan zijn). heel belangrijk! “Je bent als oma bezorgder dan bij je eigen kinderen”, stelde Greta vast. “Toen ik een van haar hevige hoestbuien meemaakte, was ik in paniek. Hannelore bleef veel rustiger. Wij zijn dat niet meer gewoon en denken meer na over wat er allemaal kan misgaan. Soms vraag ik me af in welke wereld Lynne zal opgroeien. Maar ik sta er niet te veel bij stil, we weten het toch niet.

Het kan ook beter worden. Ik vind het in elk geval geen reden om geen kinderen op de wereld te zetten. Toen wij kinderen kregen wisten we ook niet hoe de toekomst er zou uitzien. Je probeert hen zoveel mogelijk mee te geven en voor het overige moet je vertrouwen hebben.”

Zotte mie

Opa Rudi veranderde een jaar geleden van werk. “Ik had een droomjob die ik met veel passie heb gedaan. Werkzoekenden en kansengroepen via een beroepsopleiding en taalactivering aan een job helpen. Maar er kwamen andere bazen en ik kon me niet meer vinden in de gang van zaken. Nu ik dichter bij huis werk, kan ik makkelijker inspringen voor de opvang van Lynne. Jonge mensen hebben drukke en stressvolle levens, als grootouder kan je een vangnet zijn.” Greta moet nog een paar jaar werken: “Ik doe dat graag. Maar af en toe denk ik wel dat het ook fijn zal zijn als ik met pensioen ben en haar van school kan halen. Maar dat is voor later.” Rudi is een goede babysit, vindt Greta: “Toen ik onlangs thuiskwam zat hij mondmuziek te spelen met haar op de schoot. Wat een plezier. Zelf zing ik wel eens Chiroliedjes voor haar. Wie weet gaat ze later ook naar de Chiro. Maar niet dwingen he.” Lynneke kraait ter bevestiging. “Zotte mie toch”, zegt Greta vertederd. Lang zal het niet duren voor het kindje “zotte oma” kan antwoorden.

Ontdek goedgezind.be Een platform met info, weetjes en advies voor alle gezinnen.

3 redenen om te gaan kijken • op maat: van geboorte over kleuter, tiener tot kleinkind • geselecteerd en geschreven voor jouw gezin • altijd en overal toegankelijk

Surf naar www.goedgezind.be

groeit met je mee


Tips & trips

VOOR OMA’S & OPA’S

Ook al lopen de gewrichten af en toe een tikje stroever, één ding is zeker: een kleinkind geeft je een tweede adem en nieuwe energie. Eens het wat ouder is, trekken jullie met veel enthousiasme samen naar het bos, de bib, een boerderij ... Je gaat een beetje gek doen en plant allerlei leuke activiteiten. Wij bundelen speciaal voor jou: een heleboel handige info en tips voor trips. DOOR SARAH SAELENS

Op de boekenplank

Nog eentje voor het slapengaan? Knus tegen elkaar aankruipen en samen de boekenwereld induiken, is niet alleen de perfecte manier om je kleinkind langzaam naar dromenland te praten, het is gewoon ook ontzettend gezellig en leuk. Oma en opa dichtbij, iedereen blij! Bovendien kun je dankzij die boekjes de ontwikkeling van je kleinkind op de voet volgen: “Vorige keer wou hij alleen blaadjes draaien, nu benoemt hij alle dieren!” In de bib en de boekhandel vind je over ieder onderwerp en voor elke leeftijd schitterende verhalen. Kun je niet kiezen? Neem dan een kijkje op www.boekenzoeker.org of www.voorlezen.be. Op beide websites vinden je een heleboel heel erg goede boekentips. Bovendien kun je zoeken op leeftijd en onderwerp. Handig voor je kleinzoon met z’n fascinatie voor dino’s en de kleindochter met haar ridderdromen.

Tip van opa Antoon

Mijn kleinzoon Cézar is vijf en het meest nieuwsgierige baasje dat ik ken. Zodra hij onze living binnenstapt vuurt hij de moeilijkste vragen op me af. Over het ontstaan van het heelal, de wereld en de mens en zo. Dankzij het prachtige prentenboek ‘Het hele soepzootje’ (van Floor Bal & Sebastiaan van Doninck, bij Gottmer Uitgevers) gaan we nu samen op zoek naar begrijpelijke antwoorden op zijn vele vragen. Hij ontdekt elke keer weer iets nieuws en ik leer intussen ook van alles bij.

Op het web

Je kleinkind groeit op in een duizelingwekkende digitale wereld. En hoe zit het met jou? Hol je hopeloos achterop of ben je het hipste exemplaar van het land? Compleet met Instagram-account en WhatsApp-profiel. Onafscheidelijk van je smartphone en tablet? Heb je een tablet in huis, dan mag je er zeker van zijn dat nieuwsgierige kinderhandjes daar binnen de kortste keren op willen tikken en vegen. Is die dag aangebroken, dan is ‘t niet slecht om te weten dat er heel wat toffe en zelfs leerrijke apps voor kinderen op de markt zijn. Inspiratie nodig? Op www.mijnkindonline.nl vind je onder ‘Publicaties’ heel wat interessante folders boordevol tips.

Tip van moeke Greet

Ik vind zo’n tablet erg handig om af en toe een filmpje te tonen aan mijn kleinkinderen. Vroeger surfte ik dan gewoon naar YouTube, maar daar heb je tegenwoordig zoveel reclame en ‘valse’ filmpjes dat je vaak lang moet zoeken voor je echt op iets goed botst.

Daarom ben ik blij dat ik de KETNET Jr. app heb ontdekt. Dankzij deze app kunnen mijn kleinkinderen op een veilige manier de allerleukste filmpjes van Kaatje en Kamiel, Bumba, Uki en Bob de Bouwer (her)bekijken en supertoffe spelletjes spelen. Ook op de website van VRT NU vind je een mooi afgebakend onderdeel voor kinderen. Superhandig!

Mag je kleinkind af en toe op jouw smartphone of tablet? Spreek dan altijd op voorhand af hoe lang. Een kwartiertje aan een stuk en dan iets anders doen, is een goede richtlijn voor peuters en kleuters. En onthoud: als kinderen knopjes zien, willen ze klikken. Helaas kan dat op een tablet tot behoorlijk vervelende situaties leiden: je kleinkind wist zomaar je agenda of koopt onbewust betalende (uitbreidingen van) apps aan. Maak je tablet daarom kindvriendelijk.

INFORMATIEF

21


INFORMATIEF

Beveilig zoveel mogelijk zaken ĂŠn zeker de online appstore met een wachtwoord. De allerbeste bescherming? Gewoon bij je kleinkind blijven. Dat is niet alleen veiliger, maar vooral ook veel leuker. Neem zeker een kijkje op www.veiligonline.be voor meer info over veilig internetten.

Op uitstap

Ja, na een uitstapje met die energiebommetjes van kleinkinderen kun je vaak geen pap meer zeggen, maar het is het allemaal waard, toch? Zeker als je hen met een grote glimlach langzaam in slaap ziet vallen op de trein of als ze nadien in geuren en kleuren over hun belevenissen vertellen. Niet

Goedkoper grootouder zijn Ben je lid van de Gezinsbond? Dan heb je geluk, want dankzij je lidkaart geniet je van een heleboel kortingen en voordelen.

22


alleen de kleinkinderen vinden het fantastisch om er eens met hun grootouders op uit te trekken, ook jij geniet met volle teugen van hun jeugdige enthousiasme. En de ouders ... die krijgen intussen wat tijd voor zichzelf cadeau. Win-winsituatie, denken wij dan. Wees gerust, voor zo’n uitstapje hoef je echt niet diep in de portemonnee te tasten. Een rustig wandelingetje naar de eendjes met een tussenstop aan de speeltuin, kan voor jouw kleinkind al een topbelevenis zijn.

Colofon De ‘Brief aan Jonge Grootouders’ is een eenmalige bijlage bij ‘Brieven aan Jonge Ouders’. Is je kleinkind geboren in 2018, dan ontvang je een gratis exemplaar van deze ‘Brief aan Jonge Grootouders’ via je (schoon)kinderen. Geen exemplaar gekregen? Vraag het aan bij de Gezinsbond via T. 02-507.89.44 of scw@gezinsbond.be. Vermeld dan zeker je adres en de geboortedatum van je kleinkind. Andere geïnteresseerden krijgen de ‘Brief aan Jonge Grootouders’ toegestuurd mits betaling van € 1,50 op rek.nr. BE 77 4350 3052 2142 van Gezinsbond – Brieven aan Jonge Ouders, met vermelding: ‘Brief aan Jonge Grootouders’.

REDACTIE EN BRIEFWISSELING Troonstraat 125, 1050 Brussel T 02-507.89.50 E bjo@gezinsbond.be

COÖRDINATIE

Uitstapjes met korting

Op zoek naar een toffe activiteit om samen met je kleinkind(eren) te doen? Weer of geen weer, er valt altijd wel iets leuks te beleven. Trek er samen op uit en houd je lidkaart steeds op zak. Zo mis je geen enkel voordeel! Een volledig overzicht van alle activiteiten met korting vind je op www.gezinsbond.be/activiteiten. Een greep uit onze toppers: • Attractie- en dierenparken: ZOO Antwerpen, ZOO Planckendael, ZOO Serpentarium, Lago-zwemparadijzen, Hengelhoef, Grotten van Han, Gaia ZOO, Comics Station ... • Films: cheques bij Kinepolis of je plaatselijke bioscoop. • Musicals: shows van o.a. Studio 100 en Music Hall. • Musea: M-Museum, Historium, Cosmodrome, Xpo Center Bruges, Bastogne War Museum, Kazerne Dossin, BELvue Museum, Bilzen Mysteries ... • Vakanties: vakantieclubs Vayamundo en B&B’s. En ook GezinsvakantieFamiliatours en Gezinssport Vlaanderen organiseren (sportieve) activiteiten, weekends en vakanties voor grootouders en hun kleinkinderen. Bekijk het aanbod op www.gezinsbond.be/vakantie. Ga je op stap met het openbaar vervoer? Denk er dan aan dat je bij jouw lokale Gezinsbondafdeling NMBS-passen en Lijnkaarten met spaarkorting kan kopen. De verkooppunten in je buurt vind je op www.gezinsbond.be/injebuurt.

Aankopen met korting

Bij meer dan 2.000 winkels krijg je op vertoon van je lidkaart spaarkorting. Zowel bij handelaars in je buurt, als bij grote ketens. Vergeet je lidkaart dus niet als je langsgaat bij Standaard Boekhandel, Brantano, Planet Parfum, Di, Colmar, Renault... of een van onze vele andere partners! Surf naar www.gezinsbond.be/ledenvoordelen en www.gezinsbond.be/handelaars voor een volledig overzicht.

Ronny De Schuyter

REDACTIE

An Candaele, Sarah Saelens, Sarah Van Gysegem, Geert Van Hecke

REDACTIESECRETARIAAT Jef Bergmans

COVERFOTO

Kristof Ghyselinck

FOTOGRAFIE

Kristof Ghyselinck, WH en GP voor Kristof Ghyselinck

LAY-OUT / DRUK

Tine Deriemaeker, Die Keure – Brugge

VERZENDING

Die Keure – Brugge

PUBLICITEIT

Publicarto – Aalst T. 053-82.60.80

HOOFDREDACTEUR Helga Basteleurs

UITGEVER

Anneke Blanckaert

VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Jef Mannaerts Troonstraat 125, 1050 Brussel

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/ of openbaar gemaakt op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Je persoonsgegevens worden door de Gezinsbond in een bestand opgenomen met het oog op het toesturen van de ‘Brieven aan Jonge Ouders’ en de ‘Brief aan Jonge Grootouders’. Overeenkomstig de wet van 8 december 1992 heb je recht op inzage en correctie van deze gegevens of kan je hen uit het bestand laten verwijderen. Lees ons privacybeleid op www.gezinsbond.be/privacy. ISSN 1376-0416

De korting wordt via je lidkaart toegekend in de vorm van een spaartegoed. Dat spaartegoed kan je per schijf van 10 euro gebruiken om weer nieuwe aankopen te doen. Wil je graag weten hoeveel korting je al gespaard hebt? Check je spaartegoed dan op mijn.gezinsbond.be. Ben je nog geen lid, maar wél overtuigd van al onze voordelen? Surf dan naar www.gezinsbond.be/lidworden of bel 02-507.88.88 en sluit je aan!

Die Keure wil het milieu beschermen. Daarom kiezen wij bewust voor papier dat afkomstig is uit verantwoord beheerde bossen. Deze uitgave is dan ook gedrukt op papier dat het FSC®-label draagt. Dat is het keurmerk van de Forest Stewardship Council®.


Wist u dat U een blind kind weer kan laten zien? Vandaag zijn er nog steeds blinde kinderen die met een operatie opnieuw zouden kunnen zien. Onvoorstelbaar en onaanvaardbaar. Vindt u ook niet? Elke minuut verliest ergens op de wereld een kind het zicht. Onnodig, want meer dan de helft van alle gevallen van kinderblindheid kan voorkomen of genezen worden. Aangeboren of traumatisch cataract is één van de belangrijkste oorzaken.

Licht voor de Wereld heeft uw steun nodig. Al 20 jaar ijvert Licht voor de Wereld voor de behandeling van blinde kinderen in Afrika. De erkende ngo biedt kwaliteitsvolle oogzorg aan. Moderne apparatuur en goed opgeleid medisch personeel zijn erg belangrijk om oogziektes vroegtijdig op te sporen en zichtreddende operaties uit te voeren.

U kunt vandaag nog het leven van een kind veranderen. Met 20 euro schenkt u een bril aan een slechtziend kind. Met 52 euro schenkt u een cataractoperatie aan een volwassene. Met 100 euro schenkt u een glaucoomoperatie aan een kind. Met 150 euro schenkt u een cataractoperatie aan een kind.

Doe vandaag nog een gift en schenk zicht! Veilig online doneren kan via onze website:

www.lichtvoordewereld.be Zet in de mededeling: GB2018 BE 95 5230 4029 2158 • TRIO BEBB 02 415 97 05 • info@lightfortheworld.be LIGHT FOR THE WORLD Belgium

Licht voor de Wereld is een Belgische erkende ngo die samen met haar lokale partners in Afrika blindheid bestrijdt en de integratie van personen met een visuele beperking bevordert via inclusief onderwijs.

Brief aan Jonge Grootouders  

Brief aan Jonge Grootouders Magazine

Brief aan Jonge Grootouders  

Brief aan Jonge Grootouders Magazine

Advertisement