Page 1

Hydref 2018


Straen: Rheoli TG

Croeso i e-fwletin mis Hydref sy’n canolbwyntio ar Wythnos Ryngwladol Ymwybyddiaeth Straen a gynhelir rhwng 5 a 9 Tachwedd 2018. Bydd y thema eleni ‘A yw uwch dechnoleg yn achosi uwch straen’ yn edrych ar ddwy ochr technoleg: ar un llaw, effeithiau llawn straen y ffordd o fyw 24/7 y mae technoleg wedi ei gyflwyno, ac ar y llaw arall, y cyfraniad cadarnhaol y gall technoleg ei wneud, i’n helpu i reoli ein bywydau yn well. Cynhaliwyd ein seminar diweddaraf ym Mhrifysgol Bangor ar 11 Hydref 2018, sef ‘Yn Hen ac yn Unig: Nid digwyddia ynysig’. Cawsom nifer o gyflwyniadau a gweithdai diddorol ac mae’r holl wybodaeth a fideo o’r diwrnod ar gael ar ein tudalen digwyddiadau blaenorol. Cynhelir y seminar nesaf ar ddechrau 2019 fydd yn canolbwyntio ar faeth a’r blynyddoedd cynnar.

@PHNetworkCymru

Diolch i’r rheiny sydd eisoes wedi cymryd rhan yn ein pleidlais ar-lein i benderfynu ar destunau digwyddiadau yr hoffech eu gweld yn cael eu cynnwys yn rhaglen seminarau 2019. Daw’r bleidlais i ben am 12pm, 9 Tachwedd 2018. Cliciwch yma i gyflwyno eich pleidlais. Cyhoeddir y testunau buddugol ar e-fwletin Rhwydwaith Iechyd Cyhoeddus Cymru. Fel arfer, os oes gan unrhyw un wybodaeth yr hoffent ei chynnwys yn yr e-fwletin nesaf neu ar y wefan, anfonwch hi at publichealth.network@wales. nhs.uk


Health and safety at work Stress, anxiety and depression statistics 2016

0.5

11.7

million

million

Workers suffering from work-related stress, anxiety and depression (new and long-standing cases) in 2015/16

Working days lost

Source: Estimates based on self-reports from the Labour Force Survey

Source: Estimates based on self-reports from the Labour Force Survey 2015/16

24

37%

Working days lost per case on average

Of all work-related illhealth cases

Source: Estimates based on self-reports from the Labour Force Survey 2015/16

Source: Estimates based on self-reports from the Labour Force Survey 2015/16

45%

5.2 billion

Of all working days lost due to ill health

Annual cost of workrelated stress, anxiety and depression in Great Britain 2014/15

Source: Estimates based on self-reports from the Labour Force Survey 2015/16

Main work factors

Source: Estimates based on HSE Cost Model

Public sector most affected

Workload pressure including:

Lack of managerial support including:

• Tight deadlines • Too much pressure • Too much responsibility

• Organisational changes • Violence at work • Role uncertainty

Source: Estimates based on self-reports from the Labour Force Survey 2015/16

In particular:

Associated jobs:

• Education • Health • Social care

• Teaching • Nursing/midwifery • Welfare

Source: Estimates based on self-reports from the Labour Force Survey 2015/16

www.hse.gov.uk/stress National Statistics are produced to high professional standards set out in the National Statistics Code of Practice. They undergo regular quality assurance reviews to ensure that they meet customer needs. They are produced free from any political interference. More information about our data sources can be found at www.hse.gov.uk/statistics/sources.htm Additional data tables can be found at www.hse.gov.uk/statistics/tables/ © Crown copyright 2017 Printed and published by the Health and Safety Executive 03/17. This poster is available to buy from https://books.hse.gov.uk/

9

780717 666607


Sylw ar Ymwybyddiaeth o Straen Safonau Rheoli Straen yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch Nerys Edmonds: Prif Swyddog Datblygu Asesu Effaith ar Iechyd / Uwch Ymarferydd Iechyd y Cyhoedd

Mae straen yn y gwaith yn cael ei greu trwy ryngweithio rhwng unigolion a’u hamgylchedd. Felly, er mwyn mynd i’r afael â straen yn effeithiol, mae angen mynd y tu hwnt i amgylcheddau sy’n targedu unigolion yn unig, er mwyn ystyried effaith amgylchedd a diwylliant y gwaith. Mae’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (HSE) yn glir bod straen yn fater iechyd a diogelwch yn y gwaith. Maent wedi creu Safonau Rheoli Straen yn seiliedig ar dystiolaeth o’r hyn sy’n achosi straen niweidiol yn y gwaith. Mae’r safonau hyn yn canolbwyntio ar elfennau o ddylunio swydd sy’n effeithio ar straen. Mae’r safonau’n cwmpasu chwe maes gwaith allweddol o ddylunio gwaith sydd, os na chaiff ei reoli’n iawn, yn gysylltiedig ag iechyd gwael, cynhyrchiant is a mwy o ddamweiniau ac absenoldeb salwch. Y Safonau Rheoli yw: • Gofynion – mae hyn yn cynnwys materion fel baich gwaith, patrymau gwaith a’r amgylchedd gwaith • Rheolaeth – faint o lais sydd gan y person yn y ffordd y maent yn gwneud eu gwaith • Cefnogaeth – mae hyn yn cynnwys yr anogaeth, y nawdd a’r adnoddau a ddarperir gan y sefydliad, rheolaeth llinell a chydweithwyr • Cydberthynas – mae hyn yn cynnwys hybu gwaith cadarnhaol i osgoi gwrthdaro ac ymdrin ag ymddygiad annerbyniol • Rôl – a yw pobl yn deall eu rôl yn y sefydliad ac a yw’r sefydliad yn sicrhau nad oes ganddynt rolau sy’n gwrthdaro • Newid – sut caiff newid sefydliadol (bach neu fawr) ei reoli a’i gyfathrebu yn y sefydliad Os ydych yn meddwl am enghraifft lle mae gwaith wedi eich rhoi o dan straen, rydych yn debygol iawn o’i gysylltu ag un neu fwy o’r meysydd hyn. Gall y safonau fod yn ddefnyddiol hefyd yn nodi lle gall fod angen newid cadarnhaol a lle mae hynny’n bosibl. Er enghraifft: a yw gwrthdaro rhwng swyddi yn fater mawr? A fyddech yn gallu cydweithio i egluro rolau pobl a sicrhau cydweithredu a chyfathrebu gwell? Os yw eich tîm yn dioddef straen, sut gallech gynnwys mwy o gefnogaeth yn y ffordd yr ydych yn gweithio? Sut gallech wella cydberthynas yn eich tîm neu rhwng timau? Mae’r HSE wedi creu ystod o offer ac adnoddau yn seiliedig ar y safonau hyn i helpu sefydliadau i gynnal asesiadau risg yn ymwneud â straen a nodi sut i wella’r ffordd y maent yn rheoli straen. Mae gweithlyfr i helpu eich sefydliad i fodloni ei ddyletswydd cyfreithiol i asesu’r peryglon i’w gyflogeion yn sgil straen yn y gwaith ac mae’n rhoi cyngor ac arweiniad ymarferol ynghylch sut i reoli straen yn y gwaith. Mae’n hybu’r ymagwedd Safonau Rheoli tuag at fynd i’r afael â straen yn y gwaith – ymagwedd systematig i roi gweithdrefn sefydliadol ar waith ar gyfer rheoli straen yn y gwaith. Mae’r gweithlyfr yn defnyddio dull cam wrth gam clir sydd yn cynnwys rhestrau gwirio i’ch helpu i sicrhau eich bod wedi cwblhau cam cyn i chi symud i’r cam nesaf. Mae tudalennau gwe yr HSE ar straen yn cefnogi’r gweithlyfr gydag arweiniad ac offer eraill.


A yw Hi-Tech Achos Hi-Straen

Mae’r Gymdeithas Rheoli Straen Rhyngwladol (ISMA) wedi dewis ar y thema “A yw Hi-Tech Tachwedd. Mae’r Wythnos Ymwybyddiaeth o Straen Rhyngwladol yn galluogi cyflawni nodau pwysigrwydd lles unigolion a sefydliadau. Gallwch weld rhestr o’r holl weithgareddau sy’n ca

Rhaglen Byw Bywyd yn Dda 2018

Cyflwynir Rhaglen Byw Bywyd yn Dda gan Fwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg sydd AR WAITH a CHYFLWYNIAD I FEDDYLGARWCH. Caiff cyrsiau sy’n cael eu haddysgu eu cy personol. Mae hyn yn galluogi pobl sydd yn teimlo’n anghyfforddus yn siarad o flaen pobl e mwy rhyngweithiol, maent yn cynnal gweithdai fel GORBRYDER, HWYLIAU ISEL a PHENDAN nedd Port Talbot ac Abertawe ac mae croeso i bawb fynychu er mwyn helpu i wella eu lles s

Effeithiau economi gig ar iechyd meddwl pobl ifanc

Mae niferoedd cynyddol o bobl ifanc yn gweithio mewn swyddi dros dro, hyblyg ac ansefyd yn archwilio’r hyn mae’n ei olygu i iechyd meddwl pobl ifanc. Mae’n edrych ar y ffordd y mae swyddi sy’n cefnogi iechyd meddwl da, a sut i ddiogelu iechyd meddwl y rheiny sy’n gweithi

Côd y Rheolwr – cysylltu lles â pherfformiad

Mae Côd y Rheolwr wedi bod yn cael ei ddatblygu i’w gymwyso i’r Gwasanaeth Iechyd Gwla Rheoli Gofal Iechyd gyda chymorth gan ystod eang o Sefydliadau Proffesiynol, Undebau Llafu papur yn cynnwys yr hyn sydd wedi ei gynnwys mewn cyflwyniadau cynadleddau, dosbarthi


h Achos Hi-Stress?” Ar gyfer y Diwrnod Ymwybyddiaeth o Straen Rhyngwladol (INSAD) ar 7 mawr, gan gynnwys codi proffil, sicrhau cyhoeddusrwydd am straen a atal straen, a hyrwyddo ael eu cynnal ar gyfer wythnos ymwybyddiaeth straen trwy ymweld â gwefan ISMA.

d yn cynnal tri chwrs sy’n cael eu haddysgu o’r enw RHEOLI STRAEN, RHOI EICH BYWYD yflwyno ar arddull darlith (nid therapi grŵp); ac felly nid ydynt yn cynnwys trafod problemau eraill i fynychu heb unrhyw bryderon. Ar gyfer y rheiny y byddai’n well ganddynt Weithdy llai, NTRWYDD.Cynhelir y cyrsiau a’r gweithdai fel rhaglen dreigl ym Mhen-y-bont ar Ogwr, Castellseicolegol.

dlog. Mewn podlediad newydd, Mae Cynghrair Iechyd Meddwl Ewrop – Cyflogaeth a Gwaith e gwaith a chyflogaeth yn newid, sut mae technoleg newydd yn newid dulliau rheoli, ffactorau io mewn cyflogaeth anhraddodiadol.

adol yn y DU ers mis Tachwedd 2008. Mae ei ddatblygiad wedi cael ei noddi gan y Sefydliad ur ac Asiantaethau. Mae’r papur hwn yn cyflwyno syniadau a’r feddylfryd y tu ôl i’r Côd. Mae’r iadau meistr a seminarau i gynulleidfaoedd o sector y gwasanaeth iechyd yn y DU.


YN OL RHIFAU

48

15

Sectorau Podlediadau

57,000

121 1 103 45

Ffigurau edrych ar dudalennau yn 2018

Aelodau

Digwyddiadau

116 200

Rhwydwaith

Testunau gwefan

Partneriaid Disgyblaethau

37

E-fwletinau


Mae New Horizons yn cynnig ystod o gyfleoedd i oedolion sydd yn byw yn RhCT a Merthyr sydd yn cael problemau iechyd meddwl yn cynnwys cyrsiau o Goleg Adferiad Cwm Taf, cymorth cymheiriaid, gweithgareddau yn cynnwys celf a chrefft, prosiect ieuenctid, côr a rheolaeth lwyddiannus y wefan Cymorth Iechyd Meddwl. www. mentalhealthsupport.co.uk · Mae Amserlen Coleg Adferiad Cwm Taf a chrynodeb o’r cyrsiau y mae New Horizons yn eu cynnal yn Nhymor yr Hydref 2018 ar gael ar wefan New Horizons.

#gweithredunidgeiriau Cafodd yr adroddiad hwn ei lansio mewn digwyddiad yn y Senedd ar Ddiwrnod Iechyd Meddwl y Byd – 10 Hydref 2018. Roedd y digwyddiad yn nodi uchafbwynt ymgyrch Hafal, elusen iechyd meddwl Cymru #GweithreduNidGeiriau gyda menywod o bob sir yng Nghymru yn trefnu digwyddiadau lleol.

ACTivate Your Life Mae ACTivate Your Life yn gwrs seicoleg yn seiliedig ar ymagwedd newydd tuag at therapi - “ACT” (sy’n golygu Therapi Derbyn ac Ymrwymiad). Rydym o’r farn y gall pawb elwa ar y cwrs hwn – sydd yn cynnwys pobl â phroblemau emosiynol, problemau iechyd meddwl, cyflyrau iechyd corfforol, a phobl “heb unrhyw broblemau o gwbl” hyd yn oed (er bod hwn yn gyflwr prin!). Mae ACTivate Your Life yn cynnig helpu pobl â phroblemau emosiynol yn cynnwys gorbryder, iselder, straen, poeni, diffyg hunan-hyder, meddyliau nas dymunir, panig, diffyg ysgogiad, arferion digroeso, caethiwed ac ati. Gall fod yn ddefnyddiol hefyd ar gyfer pobl â chyflyrau iechyd corfforol sydd yn boenus, neu’n analluogi neu’n achosi pryder. Mae’r cyrsiau am ddim – a bob wythnos byddwch yn cael nodiadau am y cwrs a thaflen weithgaredd am bethau y gallwch eu gwneud rhwng y sesiynau i wella eich addysg ac ymarfer y sgiliau bydd y cwrs yn eu dysgu i chi. Cyflwynir y cwrs dros bedair sesiwn wythnosol - ACT 1, ACT 2, ACT 3 ac ACT 4! Hyd pob sesiwn yw 2 awr (yn cynnwys egwyl am goffi). Mae ACTivate Your Life yn rhad ac am ddim, a gallwch ddod â ffrind neu berthynas gyda chi os ydych yn dymuno. Mae’r cwrs ar gael i drigolion Blaenau Gwent.

Ar y grawnwin

U

Iechyd Meddwl New Horizons


Clywed si

Buddsoddiad o £43 miliwn mewn tai at y dyfodol Mae tai sy’n cynhyrchu eu pŵer eu hunain, fflatiau sydd â gerddi fertigol a chartrefi sy’n cael eu hadeiladu drwy ddefnyddio cadwyni cyflenwi lleol yn rhai o’r prosiectau a fydd yn rhannu’r cyllid gwerth £43 miliwn ar gyfer tai arloesol eleni. Bydd y Gweinidog Tai ac Adfywio Rebecca Evans yn cyhoeddi heddiw pa brosiectau fydd yn rhannu’r cyllid ar gyfer ail gam y Rhaglen Tai Arloesol dros gyfnod o dair blynedd a fydd werth cyfanswm o £90 miliwn.

Dywed Coleg Brenhinol y Paediatryddion y gallai marwolaethau babanod fod 140% yn uwch na gwledydd tebyg erbyn 2030 Cynyddodd marwolaethau babanod yng Nghymru a Lloegr yn 2015 ac eto yn 2016, gan wrthdroi’r gostyngiad dros 100 mlynedd yn un o ddangosyddion allweddol iechyd y boblogaeth. Mae’r adroddiad Child health in 2030 in England: comparisons with other wealthy countries, a lansiwyd gan Goleg Brenhinol y Paediatryddion ac Iechyd Plant yn datgelu, hyd yn oed os yw marwolaethau babanod yn dechrau lleihau unwaith eto ar ei gyfradd flaenorol, gallai cyfraddau marwolaethau babanod fod 80% yn uwch na’r cyfartaledd ar draws yr EU15+ yn 2030. Os yw’r ataliad presennol yn parhaus, yna bydd marwolaethau 140% yn uwch yn 2030.

Llygredd aer yn gysylltiedig â mwy o berygl o ganser y geg, yn ôl astudiaeth Mae ymchwil yn Taiwan wedi dangos cysylltiad rhwng lefelau uchel iawn o lygredd aer a chanser y geg. Mae lefelau uchel o lygredd aer yn gysylltiedig â pherygl cynyddol o ganser y geg, mae ymchwil newydd wedi datgelu.

Cynnydd mewn siffilis a gonorea yng Nghymru Mae’r adroddiad blynyddol diweddaraf ar heintiau a drosglwyddir yn rhywiol gan Iechyd Cyhoeddus Cymru yn dangos cynnydd o ran nifer yr heintiau a drosglwyddir yn rhywiol yng Nghymru, gyda chyfanswm o 12,852 diagnosis yn 2017. Yn fwy arwyddocaol, roedd cynnydd o 53 y cant yn nifer yr achosion o ddiagnosis o siffilis a chynnydd o 21 y cant o ran diagnosis o gonorea.


Alcohol Plant a Phobl Ifanc Cymunedau Addysg Yr Amgylchedd Gamblo Rhyw Digartrefedd Ffordd o Fyw Iechyd Mamau a'r Newydd-Anedig Iechyd Meddwl Clefydau Anhrosglwyddadwy Maeth Iechyd y Geg Rhieni Pobl ag Anableddau Fferylliaeth Gweithgaredd Corfforol Polisi Tlodi Carcharorion Ymchwil a Thystiolaeth Iechyd Rhywiol Rhywioldeb Ysmygu Camddefnyddio Sylweddau Diweithdra Cyn-filwyr Trais a Chamdriniaeth Gwaith


Beth sy’n digwydd ym mis

Tachwedd 1

2

Diwygio Gofal Cymdeithasol: Gwella Gofal a Chymorth ar gyfer Pobl Hŷn Manceinion

5

12

6

13

7

8

9

10fed Symposiwm Blynyddol Iechyd a Lles Rhywiol Pobl Ifanc

Cynhadledd Iechyd Cyhoeddus Cymru 2018

Camau Nesaf ar gyfer Gwasanaethau Iechyd Meddwl yng Nghymru:

Canol Llundain

Caerdydd

Caerdydd

14

15

16

Introduction to Health Impact Assessment (HIA)

Cynhadledd Iechyd a Gofal Gweldig 2018

Dyfodol ymchwil i addysg yng Nghymru

Cynhadledd Ryngwladol Darpariaeth Gymdeithasol

Cyfarfod SIG ESMHD

Caerdydd

Builth Wells

Caerdydd

Wrecsam

Wrecsam

19

20

Anghenion Dysgu Ychwanegol yng Nghymru

21

22

23

28

29

30

Caerdydd

26

27 Gweithdai Chwaraeon ar gyfer Newid a Daioni Cymdeithasol Caerdydd


Rhifyn Nesaf Diwrnod Hawliau Dynol

Profile for Public Health Network Cymru

Rhwydwaith Iechyd Cyhoeddus Cymru Efwletin - Hydref 2018  

Rhwydwaith Iechyd Cyhoeddus Cymru Efwletin - Hydref 2018  

Profile for phwprid