Informator Partnerstwa Borów Niemodlińskich 11/2015

Page 1

nowa gazetaબ15 /,6723$' *58'=,(ą

63257

19

Dofinansowana w ramach wsparcia przygotowawczego programu Leader, Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

nny rozwijać pione wokół lińskich, na należy przee 10 mln zł oraz jakie są on y 8 gmin ińskich. Doziernika 2015 twarta deba. związany z yszłością Bokich. zapraszamy udziału w łączenia się wą Strategią i ch uwag i po. od Państwa, gmin Borów zależy na co zeznaczonych wej Lokalnej ju. •

Bez pracy nie ma kołaczy

11

2015

Partnerstwo Borów Niemodlińskich pracuje nad nową Lokalną Strategią Rozwoju(LSR) w programie LEADER do roku 2020(22). Za nami 8 spotkań z mieszkańcami gmin, przeprowadzenie diagnozy i analizy SWOT obszaru, konsultacje ich ustaleń. Przed nami podział środków w budżecie oraz ustalenie kryteriów oceny projektów.

W

ramach prac nad podziałem środków zaprosiliśmy mieszkańców 8 gmin do zgłaszania w systemie on-line zapotrzebowania na środki. Do 2022 roku w ramach programu LEADER do dyspozycji będziemy mieć niemal 10 mln zł na wnioski z obszaru 8 gmin połączonych Borami Niemodlińskimi. Do 15 listopada wpłynęły propozycje 123 projektów na łączną kwotę dofinansowania 18,2 mln zł! Najwięcej propozycji projektów spłynęło z gminy Komprachcice – 29, najmniej z gminy Tułowice – 4. Pod kątem wnioskodawców najliczniejszą grupę stanowią samorządy, najmniejszą zaś przedsiębiorcy- jedynie 17 propozycji to plany na do-

finansowanie działalności gospodarczej. Zgłoszenie tak małego zainteresowania w dziedzinie biznesu jest problematyczne, ponieważ na tworzenie i utrzymanie miejsc pracy jesteśmy zobowiązani przeznaczyć minimum 50 % dostępnych środków. Pod względem tematyki projektów najczęściej zgłaszane jest zapotrzebowanie dotyczące zagospodarowania terenów publicznych, centrów wsi (place, parki, siłownie zewnętrzne) oraz organizacji imprez związanych z promocją lokalnych zasobów. Często pojawiają się również pomysły na wydanie publikacji opisujących historię lokalną. Kwotowo zaś zgłaszane są bardzo zróżnicowane projekty: z

najmniejszą wnioskowaną kwotą wynoszącą 6 tys. zł i największą wynoszącą 1,07 mln zł. Otrzymane fiszki projektowe pokazują, że zapotrzebowanie dwukrotnie przekracza dostępne w ramach LSR środki. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie propozycje projektów będą mogły być współfinansowanie w ramach konkursów ogłaszanych przez Partnerstwo Borów Niemodlińskich. W naborach wniosków – a pierwsze są planowane na połowę roku 2016- poza wytycznymi Lokalnej Strategii Rozwoju obowiązywać bowiem będą w szczególności wytyczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. •


20II

Partnerstwo Borów Niemodlińskich

)2725(/$&-$ 63257 1$*52'=(1,

nowa ga-

15 /,6723$' *58'=,(ą બ

Tacy jesteśmy Po jesiennej turze spotkań w ośmiu gminach Partnerstwa Borów Niemodlińskich, zebraniu i analizie materiału statystycznego, na potrzeby nowej Lokalnej Strategii Rozwoju Borów Niemodlińskich do roku 2020 przygotowana została diagnoza obszaru. Zapraszamy do krótkiej lektury opracowanego materiału. 35=('6,Ú%,25 &=2ĜÈ zakresie przedsiębiorczości mikroregion wykazuje znaczne zróżnicowanie co do częstotliwości reprezentowanych branż w poszczególnych gminach. Ma to związek zarówno z lokalizacją geograficzną, tradycją i kulturą pracy oraz dostępem do rynków zbytu. Dla gmin skupionych wokół Opola przedsiębiorczość ma charakter mocno usługowy, skupiona wokół usług podstawowych. Z kolei gminy Biała, Łambinowice i Strzeleczki wykazują niemal 10% udział usług związanych z rolnictwem, leśnictwem i rybactwem. LGD PBN w latach 2007-2013 realizowała przedsięwzięcia skierowane do branż zwanych kluczowymi, w których decydującym aspektem było

W

ukierunkowanie na wykorzystanie w produkcji czy usługach lokalnych zasobów przyrodniczych, kulturowych lub ludzkich. Takich branż określono 57. Analiza reprezentatywności przedsiębiorców w poszczególnych branżach kluczowych pozwoliła dokonać wyboru 24 z nich, które są reprezentowane we wszystkich lub prawie we wszystkich gminach, a liczba zarejestrowanych firm w poszczególnych branżach przekracza 50. Jako ciekawostkę należy zauważyć, że w gminach tradycyjnie uznawanych jako śląskie (Prószków, Biała i Strzeleczki) występuje większa specjalizacja zawodowa a osoby rejestrujące firmę dokonują wyboru znacznie mniejszej liczby kodów PKD. Odmiennie w gminach zwanych „przesie-

dleńczymi”, jak Niemodlin, Tułowice, Łambinowice, ilość kodów wybieranych przez przedsiębiorców rejestrujących firmy jest niemal o 1/3 większa. Może to wskazywać na bardziej liberalne podejście do kwestii działalności gospodarczej, powodujące z jednej strony łatwiejszą i szybszą adaptację do zmian na rynku pracy z drugiej zaś sprzyjające obniżeniu jakości usług. %(=52%2&,( Analiza bezrobocia pozwala wysunąć wniosek, że bezrobocie w gminach BN nie jest zjawiskiem o skali znacząco odbiegającej od wojewódzkiej. Wyjątek stanowi gmina Niemodlin, gdzie udział osób bezrobotnych do osób w wieku produkcyjnym wynosi 11,4%. Zjawisko to w mniejszym stopniu dotyczy także gminy

Łambinowice. Pewne zróżnicowanie charakteru bezrobocia dotyczy niektórych jego obszarów. Szczególną uwagę należy zwrócić na kwestię bezrobocia długotrwałego. W aż 4 gminach udział bezrobotnych długotrwale wśród wszystkich bezrobotnych jest wyższy od średniej wojewódzkiej. Są to gminy: Biała, Dąbrowa, Niemodlin i Strzeleczki. W przypadku aż 5 gmin BN: Komprachcice, Niemodlin, Dąbrowa, Tułowice i Strzeleczki udział osób młodych, do 25 roku życia wśród wszystkich bezrobotnych jest także wyższy niż średnia wojewódzka. Analiza ogólna bezrobocia pozwala wysnuć wniosek, że o ile 1015 lat temu najgorsza sytuacja na rynku pracy przedstawiała się w gminie Łambinowice o tyle na koniec 2013 roku

najtrudniejsza sytuacja osób bezrobotnych przedstawia się w gminie Strzeleczki. $.7<:12ĜÈ 632ă(&=1$ Pomimo szeroko rozpowszechnionej działalności społecznej w Borach Niemodlińskich, ich formalno-prawny wymiar wydaje się być słaby. Większość działań społecznych realizowanych w terenie, wykonywanych jest ruchami nieformalnymi, przy funkcjonującym schemacie programu Odnowy wsi czy Rad soleckich. Są to działania najczęściej powielające utarte schematy; brak w nich nowych pomysłów i innowacji. Liczba działających organizacji pozarządowych w BN jest dwukrotnie mniejsza niż średnia wojewódzka. Wydaje się, ze jest to zjawisko na tyle znaczące, ze wymaga

interwencji i podjęcia działań programowych. Także skuteczność istniejących organizacji mierzona np. zdolnością pozyskania 1% jest daleko poniżej średniej wojewódzkiej. Alternatywą do działania stowarzyszeń i fundacji jest z kolei w BN aktywność Ochotniczych Straży Pożarnych. Ich prawne umocowanie umożliwia aplikowanie o środki, z czego niekoniecznie zdają sobie sprawę wszystkie jednostki. Liczba OSP w BN jest znacznie powyżej średniej wojewódzkiej i w tym aspekcie należy szukać sposobu na wykorzystanie jednostek do rozwoju obszaru BN. '(3238/$&-$ , 0,*5$&-$ Mimo dużego zróżnicowania skali i charakteru, do wspólnych problemów całego mikroobszaru Borów Niemodlińskich należy zaliczyć: migrację, w tym szczególnie migrację zagraniczną, starzenie się społeczeństwa oraz słabą dostępność komunikacyjną miejscowości peryferyjnych. Problem migracji zagranicznych występuje we wszystkich 8 gminach obszaru, przy czym jego skala jest największa w gminach

PLANOWANE CELE I PRZEDSIĘWZIĘCIA W LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU BN DO ROKU 2020


)2725(/$&-$ 63257

nowa gazetaએ15 /,6723$' *58'=,(Ä…

Komprachcice, PrĂłszkĂłw, Niemodlin i BiaĹ‚a. Wydaje siÄ™, Ĺźe na problem ten nie ma juĹź wpĹ‚ywu przynaleĹźność mieszkaĹ„cĂłw do tzw. gmin Ĺ›lÄ…skich- „zza lasaâ€?. Skala zjawiska i jego otrzymujÄ…ca siÄ™ tendencja uprawnia do tezy, ze ma ono charakter staĹ‚y. NakĹ‚ada siÄ™ na to rĂłwnieĹź ujemny przyrost naturalny. Jedynie w gminie DÄ…browa przyrost ten jest dodatni. 8%•67:2 , '2&+2'2:2ÄœĂˆ AnalizujÄ…c dochĂłd podatkowy gmin BN, naleĹźy zauwaĹźyć, Ĺźe jest on niĹźszy niĹź Ĺ›rednia wojewĂłdzka, wynoszÄ…ca na koniec 2013 roku 3049,1 zĹ‚ dla gmin wiejskich. JednoczeĹ›nie procent osĂłb korzystajÄ…cych z pomocy spoĹ‚ecznej w gminach BN jest wyĹźszy od Ĺ›redniej wojewĂłdzkiej, przy czym niemal dwukrotnie wyĹźszy wskaĹşnik notuje siÄ™ w gminie Niemodlin. Problem ubĂłstwa i koniecznoĹ›ci korzystania ze wsparcia pomocy spoĹ‚ecznej dotyczy rĂłwnieĹź szczegĂłlnie gminy Ĺ ambinowice, DÄ…browa i TuĹ‚owice, gdzie podobnie jak w Niemodlinie, wskaĹşniki przekraczajÄ… Ĺ›redniÄ… wojewĂłdzkÄ….

:63$5&,( Grupy wymagające szczególnego wsparcia Na podstawie dostępnych źródeł i analiz wykonanych przez stowarzyszenie, zdecydowano o wyborze trzech grup kluczowych z punktu widzenia realizacji załoşeń LSR. Są to następujące grupy: 1. Osoby młode, do 35 r.ş.grupa wybrana na podstawie znacznego, powyşej średniej wojewódzkiej, udziału osób młodych, do 25 r.ş. wśród bezrobotnych. 2. Osoby powyşej 50 r.ş.- wybór podyktowany ponadprzeciętnym (w skali wojewódzkiej) udziałem tej grupy wiekowej wśród osób bezrobotnych 3. Mniejszości narodowe i etniczne- wybór podyktowany faktem, şe na obszarze BN procent ludności niepolskiej jest dwukrotnie wyşszy niş średnia wojewódzka. Funkcjonowanie tak znacznej mniejszości śląskiej (niemieckiej) z jednej strony stanowi o specyfice obszaru BN, z drugiej rodzi antagonizmy i nieporozumienia na tle narodowościowym. Wybór tej grupy do podjęcia interwencji ma sprzyjać budowaniu porozumień wspólnotowych. •

Partnerstwo Borów Niemodlińskich

21

III

Misja - kierunek na przyszłość Prace nad planami stowarzyszenia na kolejne 7 lat sprzyjają analizie zasobów i mechanizmów działających w Partnerstwie. Zarząd PBN na spotkaniach 19 i 26. 10 oraz 03.11 określał słabe i mocne strony oraz szanse i zagroşenia w organizacji.

P

rzeprowadzona analiza pokazała, şe w dalszym rozwoju organizacji potrzeba skupić się na wzmocnieniu spójności wewnętrznej (współpraca pomiędzy członkami, ich zaangaşowanie w działania, wspólne projekty) oraz wzmocnienia kadr ( rozwaşanie zatrudnienia dodatkowych osób) i członków poprzez wyposaşenie ich w nowe kompetencje (organizacja szkoleń z zakresu realizacji projektów współpracy, czy promocji działań, działalności gospodarczej, zarządzania). Wysokie powiązanie z szansami występujących w mocnych stronach środków finansowych i popytu na wydawnictwa sugeruje, şe być moşe warto budować niezaleşne źródło dochodów organizacji w działalności odpłatnej

czy gospodarczej właśnie przez inwestowanie w działalność wydawniczą. Dodatkowo konieczne jest wypracowanie jasnej, zrozumiałej i akceptowanej przez wszystkich członków misji i celów działania. Do określenia misji Zarząd PBN wykorzystał model Ashrigde, który pozwala komunikować toşsamość organizacji i jej cele strategiczne z osobami, do których kieruje swoje działania. Misja wg powyşszego modelu stanowi deklaratywną wizytówkę, której podporządkowane mają być działania strategiczne – opracowanie planów, wyznaczanie celów zadań i tworzenie innych dokumentów regulujących działalność organizacji. Misja ma być realizowana przez istnienie i funkcjonowanie

na obszarze Borów Niemodlińskich stowarzyszenia Lokalnej Grupy Działania, ma przedstawiać czym Partnerstwo Borów Niemodlińskich się zajmuje, jakie ma zamierzenia i w czym jest lepsze od innych podobnych organizacji. Mając na względzie model Ashridge oraz przeprowadzone analizy misja została sfor-

mułowana i przedstawiona w tabeli nr 2. (patrz ponişej). Określenie i podsumowanie kaşdego z powyşszych elementów pozwoliło na weryfikację dotychczasowej misji PBN i potwierdzenie, şe nie straciła ona na aktualności. Misja zdefiniowana w sposób łączący poszczególne elementy jednym zdaniem brzmi:

Partnerstwo Borów Niemodlińskich jest porozumieniem działającym na rzecz zrównowaşonego wykorzystania zasobów naturalnych, kulturowych i ludzkich – stanowiących podstawę toşsamości obszaru – do poprawy jakości şycia mieszkańców 8 gmin połączonych Borami Niemodlińskimi.

MISJA PARTNERSTWA BORĂ“W NIEMODLIĹƒSKICH &(/ F]\OL QDGU]Ă›GQD DVSLUDFMD RUJDQL]DFML 8G]LHOD RGSRZLHG]L QD S\WDQLH SR FR 3DUWQHUVWZR %RUÂľZ 1LHPRGOLĆVNLFK LVWQLHMH FR FKFH RVLÇJQÇÉ FR ]URELÉ"

]DJRVSRGDURZDQLH RFKURQD L SURPRFMD SU]\URG\ L NXOWXU\ %RUÂľZ 1LHPRGOLĆVNLFK Z FHOX ]ZLĂ›NV]HQLD GRFKRGÂľZ PLHV]NDĆFÂľZ Z JPLQDFK SRĄÇF]RQ\FK %RUÂľZ 1LHPRGOLĆVNLFK SRSUDZD MDNRÄ?FL PLHMVFD ]DPLHV]NDQLD RWRF]HQLD Z]PDFQLDQLH UHODFML PLĂ›G]\ PLHV]NDĆFDPL SRGQRV]HQLH LFK ZLHG]\ QD WHPDW PLHMVFD ]D PLHV]NDQLD RUD] NRPSHWHQFML ]DZRGRZ\FK L VSRÄ„HF]Q\FK ZVS¾ĄSUDFD L UHDOL]RZDQLH SURMHN WÂľZ VFDODMÇF\FK %RU\ 1LHPRGOLĆVNLH L EXGXMÇF\FK LFK PDUNĂ›

:$572Äœ&, OHĞÇFH X SRGVWDZ NXOWXU\ RUJDQL]DF\MQHM NWÂľUH RG]ZLHUFLHGODMÇ ]DVDG\ L SU]H NRQDQLD ]HVSRÄ„X RGSRZLHG]LDOQHJR ]D UHDOL]DFMĂ› FHOÂľZ RUJDQL]DFML PRW\ZXMÇ GR G]LDÄ„DQLD L GRVWDUF]DMÇ ZHZQĂ›WU]QHM VDW\VIDNFML ] SRGHMPRZDQ\FK G]LDÄ„DĆ :DUWRÄ?FL WH QLH W\ONR RERZLÇ ]XMÇ ZHZQÇWU] RUJDQL]DFML DOH VÇ UÂľZQLHÄž Z\PDJDQH RG RVÂľE L SRGPLRWÂľZ ] QLÇ ZVS¾ĄSUDFXMÇF\FK

V]DFXQHN GR ZDUWRÄ?FL SU]\URGQLF]\FK L NXOWXURZ\FK L LQQ\FK OXG]L SDUWQHUVWZR ZVS¾ĄSUDFD ]DDQJDÄžRZDQLH RWZDUWRÄ?É U]HWHOQRÄ?É DXWHQW\F]QRÄ?É XF]FLZRÄ?É UÂľZQRÄ?É ŕŤ‡Z\VRND MDNRÄ?É SU]HG QDMQLÄžV]Ç FHQĂ‡ŕŤ† ŕŤ‡V]XNDQLH QRZ\FK UR]ZLÇ]DĆ VWDU\FK SUREOHPÂľZŕŤ†

67$1'$5'< =$&+2:$Ä… F]\OL SROLW\ND ZHZQĂ›WU]QD UHJXODPLQ\ L ]DVDG\ ]DFKRZDQLD NWÂľ UH SR]ZDODMÇ OXG]LRP Z RUJDQL]DFML G]LDÄ„DÉ Z VSRVÂľE Z MDNL FKFÇ L SRZLQQL G]LDÄ„DÉ ]JRGQLH ] Z\]QDZDQ\PL ZDUWRÄ?FLDPL

GRኀ QDQVRZXMHP\ L UHDOL]XMHP\ SURMHNW\ VNXSLRQH ZRN¾Ą ORNDOQ\FK ]DVREÂľZ SU]\URG\ L NXOWXU\ DQJDÄžXMÇFH OXG]L ZH ZVS¾ĄSUDFĂ› SU]\ LFK SODQRZDQLX L UHDOL]DFML Z]PDFQLDMÇFH Z]D MHPQ\ V]DFXQHN L ]ZLĂ›NV]DMÇFH ZLHG]Ă› R VRELH QDZ]DMHP GR SUDF\ Z ELXU]H UDG\ GHF\]\MQHM L ]DU]ÇGX ]DWUXGQLDP\ OXG]L PLHV]NDMÇF\FK QD REV]D U]H %RUÂľZ 1LHPRGOLĆVNLFK L SRVLDGDMÇF\FK ZLHG]Ă› R LFK ]DVREDFK SUHIHURZDQH EĂ›GÇ RVRE\ ]DDQJDÄžRZDQH VSRÄ„HF]QLH OXE JRVSRGDUF]R Z G]LDÄ„DOQRÄ?É Z %RUDFK SU]\MPXMHP\ GDURZL]Q\ L JUDQW\ RG RUJDQL]DFML L LQVW\WXFML NWÂľUH SU]HMU]\Ä?FLH LQIRUPXMÇ R ZÄ„DVQ\FK G]LDÄ„DQLDFK RUD] NWÂľU\FK FHOH VÇ ]ELHÄžQH ] FHODPL 3%1 RSUDFRZDQH GRNXPHQW\ RUD] UHJXODPLQ\ L VSUDZR]GDQLD ] G]LDÄ„DOQRÄ?FL SRGDMHP\ GR SXEOLF] QHM ZLDGRPRÄ?FL QD VWURQLH LQWHUQHWRZHM ]DSHZQLDMÇF UÂľZQ\ GRVWĂ›S GR LQIRUPDFML ZV]\VWNLP ]DLQWHUHVRZDQ\P Z GRNXPHQWDFK XQLNDP\ ŕŤ‡QRZRPRZ\ŕŤ† VWDZLDP\ QD MDVQ\ L F]\WHOQ\ SU]HND] LQIRUPDFML GHF\]MH ]ZLÇ]DQH ] NLHUXQNDPL G]LDÄ„DĆ L SODQRZDQ\PL SURMHNWDPL NRQVXOWXMHP\ ] F]Ä„RQNDPL L NOXF]RZ\PL SDUWQHUDPL

675$7(*,$ F]\OL G]LDÄ„DOQRÄ?É RUJDQL]DFML L MHM SR]\FMD QD REV]DU]H REMĂ›W\P G]LDÄ„DQLDPL RNUHÄ?OD F]\P RUJDQL]DFMD VLĂ› ]DMPXMH GRPHQ\ G]LDÄ„DOQRÄ?FL RUD] FR Z\U¾ĞQLD MHM G]LDÄ„DQLD QD WOH NRQNXUHQFML

ZVSLHUDQLH SU]HGVLĂ›ELRUF]RÄ?FL Z\NRU]\VWXMÇFHM ORNDOQH ]DVRE\ GR X]\VNLZDQLD GRFKRGÂľZ RUD] ZVSLHUDQLH PRELOQRÄ?FL ]DZRGRZHM RVÂľE VSUDZXMÇF\FK RSLHNĂ› QDG RVREDPL ]DOHÄžQ\PL UR]ZÂľM WXU\VW\NL QD ED]LH ORNDOQ\FK ]DVREÂľZ RFKURQD L SURPRFMD ]DE\WNÂľZ L SU]\URG\ ]ZLĂ›NV]DQLH ZLHG]\ R QLFK LQWHJUDFMD JPLQ L LFK PLHV]NDĆFÂľZ ]ZLĂ›NV]DQLH ]DDQJDÄžRZDQLD PLHV]NDĆFÂľZ Z NV]WDÄ„WRZDQLH REV]DUX XG]LHODQLH ZVSDUFLD ኀ QDQVRZHJR QD UHDOL]DFMĂ› SURMHNWÂľZ ]ZLÇ]DQ\FK ] SRZ\ÄžV]\P GRUDG] WZR L U]HF]QLFWZR Z SRZ\ÄžV]\P ]DNUHVLH


22 IV

Partnerstwo Borów Niemodlińskich

)2725(/$&-$ 63257 1$*52'=(1,

nowa ga-

15 /,6723$' *58'=,(Ä… એ

Realizacja Lokalnej Strategii Rozwoju 2007-13 Prace nad nową strategią toczą się równolegle do podsumowania strategii z poprzedniego okresu programowania. Do końca grudnia 2015 r. zobowiązani jesteśmy złoşyć w Urzędzie Marszałkowskim pełne sprawozdanie informujące o efektach wydatkowania środków z Programu LEADER w Borach Niemodlińskich. Dziś przedstawiamy ogólny pogląd na wskaźniki produktu zrealizowanych do 2015 r. projektów czyli bezpośrednich efektów wynikających z zakupionych przez wnioskodawców towarów lub usług. 3U]HGVLÛZ]LÛFLH =U¾ZQRZDĞRQH JRVSRGDURZDQLH ]DVREDPL QDWXUDOQ\PL 1U :VNDğQLN SURGXNWX 3ODQ 3 /LF]ED QRZR XWZRU]RQ\FK PLHMVF SUDF\ 3 /LF]ED ]DNXSLRQ\FK PDV]\Q XU]ÇG]HĆ OXE L Z\SRVDĞHQLD 3 /LF]ED QRZR Z\EXGRZDQ\FK ]PRGHUQL]RZDQ\FK L OXE Z\UHPRQWRZDQ\FK RELHNW¾Z

5HDOL]DFMD

3U]HGVLĂ›Z]LĂ›FLH 5R]ZÂľM DJURWXU\VW\NL ED]\ JDVWURQRPLF]QHM L QRFOHJRZHM RUD] UR]ZÂľM WXU\VW\NL DNW\ZQHM 1U :VNDÄźQLN SURGXNWX 3ODQ 5HDOL]DFMD 3 /LF]ED QRZR XWZRU]RQ\FK PLHMVF SUDF\ 3 /LF]ED QRZR Z\EXGRZDQ\FK ]PRGHUQL]RZDQ\FK Z\UHPRQWRZDQ\FK GRSRVDÄžRQ\FK RELHNWÂľZ JDVWURQRPLF]Q\FK QRFOHJRZ\FK L OXE RELHNWÂľZ WXU\VW\NL DNW\ZQHM 3U]HGVLĂ›Z]LĂ›FLH 2GWZRU]HQLH L Z\NRU]\VWDQLH GDZQ\FK ]DZRGÂľZ UĂ›NRG]LHOQLFWZD L SURGXNWÂľZ UHJLRQDOQ\FK 1U :VNDÄźQLN SURGXNWX 3ODQ 5HDOL]DFMD 3 /LF]ED QRZR XWZRU]RQ\FK PLHMVF SUDF\ 3 /LF]ED RELHNWÂľZ QRZR Z\EXGRZDQ\FK GRSRVDÄžRQ\FK DGRSWRZDQ\FK Z\UHPRQWRZDQ\FK QD SRWU]HE\ VSU]HGDÄž\ XVÄ„XJ SURGXNWÂľZ UHJLRQDOQ\FK OXE LFK Z\UREX 3 /LF]ED SU]HGVLĂ›Z]LÛÉ SURPXMÇF\FK GDZQH ]DZRG\ U]HPLRVÄ„R OXE WXU\VW\NĂ› DNW\ZQÇ ]RUJDQL]RZDQÇ 3U]HGVLĂ›Z]LĂ›FLH 3U]HVWU]HĆ NXOWXU ]DJRVSRGDURZDQLH G]LHG]LFWZD NXOWXURZHJR %RUÂľZ 1LHPRGOLĆVNLFK 1U :VNDÄźQLN SURGXNWX 6WDQ QD 6WDQ GRFHORZ\ 3 /LF]ED RELHNWÂľZ ZSLVDQ\FK GR UHMHVWUX HZLGHQFML ]DE\WNÂľZ SRGGDQ\FK SUDFRP NRQVHUZDWRUVNLP L OXE UHVWDXUDWRUVNLP 3 /LF]ED LPSUH] L SU]HGVLĂ›Z]LÛÉ Z W\P HGXNDF\MQ\FK ] Z\NRU]\VWDQLHP G]LHG]LFWZD NXOWXURZHJR L KLVWRU\F]QHJR 3 /LF]ED ĄÇF]QHJR QDNÄ„DGX ZV]\VWNLFK SXEOLNDFML Z W\P PXOWLPHGLDOQ\P GRW\F]ÇF\FK G]LHG]LFWZD NXOWXURZHJR Z W\P KLVWRU\F]QHJR Z\GDQ\FK V]W 3 /LF]ED Ä?FLHÄžHN WUDV L V]ODNÂľZ WXU\VW\F]Q\FK Z W\P G\GDNW\F]Q\FK XWZRU]RQ\FK SRGGDQ\FK PRGHUQL]DFML UHPRQWRZL L OXE GRSRVDÄžHQLX D REHMPXMÇF\FK G]LHG]LFWZR NXOW KLVW 3 /LF]ED PX]HÂľZ L RELHNWÂľZ SHÄ„QLÇF\FK IXQNFMH PX]HDOQH SRGGDQ\FK PRGHUQL]DFML L OXE GRSRVDÄžHQLX 3 /LF]ED Z\EXGRZDQ\FK RELHNWÂľZ PDÄ„HM DUFKLWHNWXU\ ]ZLÇ]DQHM ] UR]ZRMHP WXU\VW\NL 3 3RZLHU]FKQLD P SU]HVWU]HQL SXEOLF]QHM SRGGDQHM PRGHUQL]DFML L OXE GRSRVDÄžHQLX P P 3U]HGVLĂ›Z]LĂ›FLH .UDMREUD]\ ]DJRVSRGDURZDQLH G]LHG]LFWZD SU]\URGQLF]HJR %RUÂľZ 1LHPRGOLĆVNLFK 1U :VNDÄźQLN SURGXNWX 3ODQ 5HDOL]DFMD 3 /LF]ED RELHNWÂľZ SU]\URGQLF]\FK RFKURQ\ NRQVHUZDWRUVNLHM SRGGDQ\FK SUDFRP SLHOĂ›JQDF\MQ\P OXE L NRQVHUZDWRUVNLP 3 /LF]ED ĄÇF]QHJR QDNÄ„DGX ZV]\VWNLFK SXEOLNDFML Z W\P PXOWLPHGLDOQ\FK GRW\F]ÇF\FK G]LHG]LFWZD SU]\URGQLF]HJR Z W\P GRW\F]ÇFHJR *HRJUDኀ L 3 /LF]ED Ä?FLHÄžHN WUDV L V]ODNÂľZ WXU\VW\F]Q\FK Z W\P G\GDNW\F]Q\FK XWZRU]RQ\FK SRGGDQ\FK PRGHUQL]DFML UHPRQWRZL OXE L GRSRVDÄžHQLX D REHMPXMÇF\FK G]LHG]LFWZR SU]\URGQLF]H 3 /LF]ED Z\EXGRZDQ\FK RELHNWÂľZ PDÄ„HM DUFKLWHNWXU\ ]ZLÇ]DQHM ] UR]ZRMHP WXU\VW\NL 3 3RZLHU]FKQLD P SU]HVWU]HQL SXEOLF]QHM SRGGDQHM PRGHUQL]DFML L OXE GRSRVDÄžHQLX P P

3U]HGVLĂ›Z]LĂ›FLH $NW\ZL]DFMD NXOWXUDOQR VSRUWRZR UHNUHDF\MQD 1U :VNDÄźQLN SURGXNWX 3ODQ 5HDOL]DFMD 3 /LF]ED QRZR Z\EXGRZDQ\FK ]PRGHUQL]RZDQ\FK Z\UHPRQWRZDQ\FK RELHNWÂľZ LQVW\WXFML NXOWXU\ Z W\P Ä?ZLHWOLFH ELEOLRWHNL L RELHNW\ SHÄ„QLÇFH LFK IXQNFMH 3 /LF]ED LQVW\WXFML NXOWXU\ Z W\P Ä?ZLHWOLFH ELEOLRWHNL L RELHNW\ SHÄ„QLÇFH LFK IXQNFMH ]DRSDWU]RQ\FK Z QRZ\ VSU]Ă›W RUD] Z\SRVDÄžHQLH 3 /LF]ED LPSUH] NXOWXUDOQ\FK VSRUWRZ\FK OXE L UHNUHDF\MQ\FK 3 /LF]ED ]EXGRZDQ\FK OXE ]PRGHUQL]RZDQ\FK SODFÂľZ ]DEDZ 3 3RZLHU]FKQLD P SU]HVWU]HQL SXEOLF]QHM SRGGDQHM PRGHUQL]DFML L OXE GRSRVDÄžHQLX P P 3 /LF]ED Z\EXGRZDQ\FK ]PRGHUQL]RZDQ\FK GRSRVDÄžRQ\FK OXE Z\UHPRQWRZDQ\FK RELHNWÂľZ VSRUWRZ\FK L UHNUHDF\MQ\FK 3U]HGVLĂ›Z]LĂ›FLH :]PRFQLHQLH SRWHQFMDÄ„X DGPLQLVWUDF\MQHJR RUJDQL]DFML VSRÄ„HF]Q\FK 1U :VNDÄźQLN SURGXNWX 3ODQ 5HDOL]DFMD 3 /LF]ED ]PRGHUQL]RZDQ\FK OXE L Z\UHPRQWRZDQ\FK VLHG]LE RUJDQL]DFML SR]DU]ÇGRZ\FK OXE VSRÄ„HF]Q\FK Z RELHNWDFK Ä?ZLHWOLFRZ\FK OXE SHÄ„QLÇF\FK LFK IXQNFMH 3 /LF]ED ĄÇF]QHJR QDNÄ„DGX SXEOLNDFML GRW\F]ÇF\FK G]LDÄ„DOQRÄ?FL 1*2 3 /LF]ED VSU]Ă›WX Z\SRVDÄžHQLD ]DNXSLRQHJR QD SRWU]HE\ ]DRSDWU]HQLD VLHG]LE RUJDQL]DFML SR]DU]ÇGRZ\FK Z Ä?ZLHWOLFDFK OXE RELHNWDFK SHÄ„QLÇF\FK LFK IXQNFMDFK 3 /LF]ED V]NROHĆ DGUHVRZDQ\FK GR F]Ä„RQNÂľZ RUJDQL]DFML SR]DU]ÇGRZ\FK GRW\F]ÇF\FK SRGQRV]HQLD MDNRÄ?FL XF]HVWQLFWZD F]Ä„RQNÂľZ Z Äž\FLX VSRÄ„HF]Q\P REV]DUX

Partnerstwo BorĂłw NiemodliĆskich ul. BohaterĂłw PowstaĆ Äœlaskich 34 49-100 Niemodlin tel./fax. 77 4606 351 mail: niemodlinskie@op.pl www.boryniemodlinskie.pl Teksty i zdjĂ›cia (o ile nie wskazano inaczej): Jadwiga WĂłjciak, Daniel PodobiĆski

3RGG]LDÄ„DQLH ZVSDUFLH SU]\JRWRZDZF]H

Partnerstwo BorĂłw NiemodliĆskich dziaÄ„a na terenie gmin BiaÄ„a, DÇbrowa, Komprachcice, ăambinowice, Niemodlin, PrĂłszkĂłw, Strzeleczki i TuÄ„owice w wojewĂłdztwie opolskim. PowstaliÄ?my po to, by tworzyÉ, wspieraÉ i ĄÇczyÉ. Marzy nam siĂ› organizacja, dla ktĂłrej w dziaÄ„aniu waÄžne sÇ wartoÄ?ci i misja. Idea poĄÇczenia gmin wokóĄ BorĂłw NiemodliĆskich i dla BorĂłw NiemodliĆskich zrodziÄ„a siĂ› w gÄ„owach spoÄ„ecznikĂłw, samorzÇdowcĂłw, pracownikĂłw instytucji kultury, nadleÄ?nictw i ludzi biznesu, ktĂłrzy postanowili poĄÇczyÉ siÄ„y i daÉ z siebie to, co najlepsze.