ANG PAMALAKAYA Opisyal na pahayagan ng PAMALAKAYA-Pilipinas Pebrero 2024
Editoryal
PAGBEBENTA NG MGA POOK-PANGISDAAN SA DAYUHAN ANG KATUMBAS NG CHA-CHA NI MARCOS JR.
M
abilis na nalantad ang tangkang pagmanipula ng rehimeng Marcos Jr. para isulong ang Charter Change (Cha-Cha), na nilalayong baguhin ang mga mayor na nilalaman ng Saligang Batas pabor sa mga dinastiya at dayuhang negosyo. Gamit ang bilyun-bilyong kaban ng bayan, nilinlang ang mamamayan sa ipinakalat na petisyon na walang kahit anong paliwanag sa mga pinapirma kundi ang kapalit na P100 o kaya ay pangakong ayuda. probisyon ng Cha-Cha. Matatandaang nagbuhos ang imperyalistang institusyon na World Bank ng US$176 million para sa proyektong Philippine Fisheries and Coastal Resilience Project (FISHCORE), na naglalayong higit pang palaganapin ang mga naglalawakang akwakultura sa ating karagatan. Mangangahulugan ito ng tuluyang pagkitid ng mga komunal na pangisdaan para bigyang-daan ang mga pribadong akwakultura kung saan ang produksyon ay para sa eksport. Dagdag pa ang malubhang epekto nito sa ekosistema ng karagatan dahil sa mapaminsalang kemikal na ginagamit sa pagpapalaki ng mga isda.
Sa mabilis na pagkakalantad ng nag-astang ‘People’s Initiative’, marami ang nagpaabot ng pagbawi o pag-atras ng kanilang lagda. Patunay na hindi buong-loob na kagustuhan ng mamamayan ang isinusulong na Cha-Cha ng iilang nasa poder.
ing mga utilidad tulad ng komunikasyon, edukasyon, at media. Ito ay sa pamamagitan ng pagsisingit sa isang probisyon na papayagang magmay-ari ang dayuhang kumpanya ng lupain sa ating bansa basta’t pahihintulutan ng batas.
Tulad ng mga sinundang rehimen, dalawa ang nilalayong baguhin ni Ferdinand Marcos Jr. sa Saligang Batas – ang mga probisyon sa usaping politika at ekonomiya. Sa politika, nilalayon ang ekstensyon ng termino ng Presidente at Bise Presidente.
Kahit na mayroong 60-40 na patakaran kaugnay sa dayuhang pag-aari, laganap na ang monopolyo-kontrol ng mga ito sa ating lupain at iba pang utilidad. Paano na lamang kung payagan ang pag-aaring dayuhan ng 100% sa pamamagitan ng Cha-Cha?
Nais namang tuluyang ibuyangyang sa dayuhan ang ating rekurso, likas-yaman, at pampubliko at sus-
Isa ang sektor ng pangisdaan sa lubhang nanganganib sa dayuhang pandarambong sa nagbabadyang p.1
Pagtitibayin din ng pang-ekonomikong probisyon ng Cha-Cha ang pamamayagpag sa mga munisipal na pangisdaan ng malalaking barkong palakaya, na mula sa kasalukuyang umiiral na sistemang joint venture agreement (JVA) ay maaari nang maging direktang pag-aari ng dayuhan. Ang mga mapanirang kumbersyon at reklamasyon ng mga pook-pangisdaan at baybayin ay maaari na ring maging ganap na proyekto ng mga dayuhan. Kamakailan nga lamang ay nailantad ang direktang pagkakasangkot ng China sa ilang reklamasyon sa Manila Bay, partikular ang 417-etaryang reklamasyon sa Baseco, at ang 318-ektarya sa Maynila. Sa ilalim ni Marcos Jr., lumalalim ang pagkakalugmok sa kahirapan ng sektor ng mangingisda. Maging kagutuman sa hanay ng mga pamilyang nasa kostal.
Dapat ipaglaban ng mga mangingisda ang eksklusibong karapatan sa pook-pangisdaan at baybayin. Kinakailangang maging mapagbantay at agarang ilantad ang anumang tangka ng rehimeng Marcos Jr. na baguhin ang Konstitusyon pabor sa kanilang dinastiya at mga among dayuhan tulad ng U.S., China, at European Union.
Higit sa lahat, kinakailangang mahigpit na makipagtulungan ang mga mangingisda sa iba pang malawak na inaaping uri at sektor para isulong ang tunay na reporma sa lupa at pangisdaan para sa ganap at makabuluhang panlipunang pagbabago.
TUTULAN ANG MILITARISASYON SA WEST PHILIPPINE SEA, ITAGUYOD ANG PAMBANSANG SOBERANYA!
S
a higit isang taong panunungkulan ni Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. bilang presidente, bigo itong ipagtanggol ang karapatan ng mga mangingisda sa West Philippine Sea (WPS). Nagpapatuloy ang presensyang militar at agresyon ng imperyalistang China, at inaasahang lalala pa ito bunga ng pang-uupat at instigasyon ng imperyalistang US sa rehiyon. Sa paggigirian ng dalawang dambuhalang bansa, ang pangunahing biktima ay ang buhay at kabuhayan ng mga mangingisdang Pilipino. Noon lamang Enero 12, itinaboy ng mga elemento ng Chinese Coast Guard (CCG) ang ilang mangingisda sa Bajo de Masinloc at inutusan ang mga ito na itapon pabalik sa dagat ang mga huli nilang shellfish. Ang insidenteng ito ay isa lamang sa ‘di na mabilang na kaso ng agresibong aksyon ng China sa WPS. Ang pagpapatuloy ng mga aksyong ito ay repleksyon ng kawalang malinaw na plano ni Marcos Jr. kung paano poprotektahan ang karapatan ng mga mangingisda at ang pambansang soberanya.
Sukdulang pagpapakatuta sa imperyalistang US Imbis na maapula ang tensyon, lalong pagpapasidhi ng tunggalian sa WPS ang hatid ng palaasang patakarang panlabas ng gubyerno. Alinsunod sa kumpas ng amo nitong imperyalista, mas binuksan ni Marcos Jr. ang bansa para sa regular ng paglulunsad ng ehersisyong militar ng mga sundalong Amerikano at mga alyado nitong bansa. Nitong Enero 3-4, isang ehersisyong militiar ang inilunsad ng mga tropang Amerikano at AFP sa Occidental Mindoro kung saan binuntutan ito ng mga barkong Chinese. Sinundan naman ito ng mga resupply mission ng AFP mula Enero 3-9. Inanunsyo din kamakailan ni AFP chief-of-staff
Gen. Romeo Brawner ang pagkaka- Manindigan para sa nagsasarilroon ng karagdagang base militar ng ing patakarang panlabas! Pilipinas sa WPS. Walang maaasahan ang mga mangMalinaw na ang mga ito ay nakaay- ingisda at ang buong sambayanan kay on sa maniobra ng imperyalistang US Marcos Jr. pagdating sa pagtataguyod para udyukan ang China na ‘maunang ng soberanya ng bansa. Sa katunayan, bumunot ng baril’ hanggang dumulo dapat pa nga itong papanagutin sa sa aktwal na armadong kompronta- pagiging sunud-sunurang papet na syon. Bukod sa pagpigil sa paglawak nagpapatupad ng mga imbing pakana ng kontrol at impluwensya ng karibal ng US sa Pilipinas. nitong China sa Asia Pacific, hangad nito ang pagkakaroon ng gera upang Dapat mag-organisa at kumilos ang isalba ang naghihingalong ekonomi- mga mangingisda upang lalong palya. Isang malaking negosyo para sa akasin ang panawagan na ibasura ang military industrial complex ng US mga ‘di pantay na kasunduang militar ang pagbebenta ng armas sa mga sa US kabilang ang Bilateral Security bansa katulad ng Pilipinas. Sa taong Guidelines na pinirmahan ni Mar2024, itinaas ng 21.6% ang badyet sa cos Jr. sa US. Kasabay nito, dapat igiit depensa ng bansa para umano sa mga ng mga mangingisda, kasama ang operasyon sa WPS. iba pang mamamayang Pilipino, ang ating karapatan sa EEZ sa WPS. Sa paglala ng tensyon sa WPS, hindi malabong maapektuhan ang kaHigit dito, kinakailangan ipanawalikasan o marine biodiversity, pati gan ang demilitarisasyon sa WPS bilna rin ang kabuhayan ng mga mang- ang unang hakbang upang maiwasan ingisda, bunga ng ekspansyon at iba’t ang gera na ikapapahamak ng mamaibang agresyong militar mula sa mag- mayang Pilipino. Dapat tumindig ang kabilang panig. mga mamamayan laban sa agresyon p.2
at pang-uupat ng mga imperyalistang kapangyarihan sa rehiyon.
tional tribunal kung saan pinagtibay ang ating ligal, pulitikal, at istorikal na karapatan sa WPS.
Kailangan manindigan ang mga mangingisda sa nagsaNaninindigan ang PAMALAKAYA na ang paggigiit sariling patakarang panlabas bilang epektibong solusyon ng pambansang soberanya at patrimonya ay nakasalalay para igiit ang ating pambansang soberanya at kasarinlan. sa mamamayang Pilipino, hindi sa mga imperyalistang Kabilang dito ang pagpataw ng ipinanalo natin sa interna- kapangyarihan.
LABANAN ANG REKLAMASYON AT PAGKAWASAK NG MGA PANGISDAAN!
W
alang pangil ang deklarasyon ni Pangulong Marcos Jr. na suspendihin ang reklamasyon sa Manila Bay. Kalahating taon matapos ang suspensyon, nagpapatuloy ang mga proyektong sumasalanta sa milyun-milyong mangingisda at residente. Isang malaking kasinungalingan ang ipinagmamalaki ng mga promotor at tagapagtaguyod ng mga mapaminsalang proyektong reklamasyon na magbubunga ito ng “kaunlaran.” Sa halip, pagkawala o pagbagsak ng kabuhayan, sapilitang pagpapalikas, at pagkawasak ng kalikasan ang hatid nito para sa mga mangingisda at maralita sa paligid ng Manila Bay. Simula’t sapul malinaw na ang makikinabang lamang sa “kaunlaran” na ito ay ang mga malalaking negosyante at mga kasosyo nilang mga dayuhang kapitalista na nagkakamal ng yaman sa pagsasamantala at pangaagaw ng lupa sa mga maralita. Sa mga nakaraang taon, libu-libong mangingisda at maralita ang sapilitang pinaalis sa kanilang mga komunidad at ipinatapon sa mga relokasyon na malayo sa kanilang kabuhayan upang
bigyang daan ang mga proyekto.
Reclamation Project ng San Miguel Corporation. Umabot na sa higit Sa mga bayan ng Cavite, kung saan 1,000 indibidwal, kabilang ang mga nagaganap ang dredging na bahagi ng maliliit na mangingisda, manggagailang reklamasyon sa Manila Bay, pat- wa sa pangisdaan, at mga operator ng uloy ang dramatikong pagbagsak ng baklad ang apektado dahil sa nasahuli at kita ng mga maliliit na mang- bing proyekto. ingisda. Halimbawa, sa mga bayan ng Tanza at Cavite City, tatlo hanggang Ang mga proyektong ito ay may limang kilong isda na lamang ang na- Environmental Compliance Certifhuhuli sa isang magdamag at magas- icate (ECC) mula sa Department of tos na pagpalaot. Kaya lugi at naba- Environment and Natural Resources baon pa sa utang ang mga maliliit na (DENR). Malaki ang pananagutan ng mangingisda. kagawaran sa patuloy na pagkasira ng kalikasan at pagbagsak ng kabuhayan Nito lamang Pebrero 12, pinag- sa Manila Bay. bantaan ng lokal na pamahalaan ng Lungsod ng Bacoor ang mga mangKaya naman patuloy na nananawaingisda at iba pang residenteng nasa gan ang PAMALAKAYA-Pilipinas sa tabing-dagat na magkakaroon ng lahat ng mangingisda, maralita, at demolisyon ng kanilang mga bahay. makakalikasan na labanan ang nagAng komunidad sa tabing-dagat ay papatuloy na mga proyektong reklasaklaw ng 420-ektarya na Bacoor Di- masyon sa Manila Bay at igiit ang amond Reclamation Project ng Fra- tunay na rehabilitasyon na nakabatay belle Fishing Corp., isang kumpanya sa panunumbalik ng dating sigla nito na pag-aari ng pamilya ng kalihim ng bilang pangisdaan at hindi para sa Departmeng of Agriculture (DA) na pakinabang ng pribadong sektor. si Francisco Tiu-Laurel Jr. Dapat ilantad ang sabwatan ng Sa Navotas, patuloy ang banta ng rehimeng Marcos Jr., DENR, at mga pagbabaklas ng mga baklad at ta- malalaking negosyo sa pagsira ng hungan upang bigyang daan ang Manila Bay at pagpatay sa kabuhayan 650-ektarya na Navotas Coastal Bay ng mga maliliit na mangingisda! p.3
MAGPUNYAGI PARA SA TUNAY NA REPORMA SA LUPA AT PANGISDAAN!
D
alawampu’t anim na taon na ang kontra-mangingisdang batas na Fisheries Code of 1998, habang ika siyam na taon na ang amyenda nito sa ilalim ng Republic Act 10654. Hindi maitago ang kainutilan ng batas na iangat ang antas ng buhay ng mga mangingisda, na ayon sa huling konserbatibong datos ng gobyerno ay nanananatiling pinakamahirap na sektor (30.8% poverty incidence, PSA 2022).
Bunga ito ng panggigipit ng nasabing batas sa mga maliliit na mangingisda sa pamamagitan ng iba’tibang probisyon nito. Kabilang dito ang zoning ordinance kung saan nilimitahan sa kumikitid na munisipal na pangisdaan ang mga maliliit na mangingisda habang malaya ang operasyon ng mga malalaking barkong palakaya. Ang probisyong ito ang ginagamit ng mga kawatang tauhan ng Maritime at Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) para mangikil sa mga mangingisdang huhusgahang lumabag rito. Walang konsensya namang ibinubukod at ihinihiwalay sa napakadalang na supota ng gobyerno, ang mga mangingisdang nabigong makapagparehistro sa ilalim ng programang Boat Registration (BoatR) at fisherfolk registration (FishR). Sa kabila ng pagiging arkipelago at pulu-pulo ng Pilipinas, nasa 2.7 milyon lamang ang rehistradong mangingisda sa ilalim ng BFAR. Walang ibang dapat sisihin dito kundi ang mismong ahensya dahil sa kawalang aksyon na padaliin ang pamamaraan ng rehistrasyon nang walang samu’t-saring gastusin at hindi makakaabala sa ka-
buhayan ng mga mangingisda.
Department of Agriculture (DA) ay si Francisco Tiu Laurel Jr., isang malakPag-ligalisa sa monopolyo- ing burgesya kumprador at may-ari kontrol sa pangisdaan ng nangungunang korporasyon sa pangisdaan na Frabelle Fishing Corp. Nananatiling kontrolado ng iilang (FFC). malalaking korporasyon ang ating mga pook-pangisdaan sa pamamagBukod sa libu-libong kumersyal na itan ng pag-aakwakultura at kumer- palakaya, direktang sangkot ang FFC syal na palakaya. Ayon na rin mismo sa malawak na reklamasyon sa Masa datos ng pamahalaan, ang indus- nila Bay, na nagpalayas sa daan-daang triya ng akwakultura ang bumubuo pamilyang mangingisda sa Cavite. sa pinakamalaking porsyento ng ka- Kaya hindi rin maitatangging patubuuang produksyon. Nakaani ito ng loy ang pamamayagpag ng malalakkabuuang 2.4 milyon metriko tone- ing negosyo at interes sa gobyerno ni ladang isda at iba pang produktong Marcos Jr. pang akwakultura nitong nakaraang taon, o 56.0% ng kabuuang proNananatili ang panawagan laban sa duksyon ng bansa. Fisheries Code para palitan ng isang bagong batas; isang tunay na reporSumasalamin ito na naging pan- ma sa pangisdaan na tutugon sa ingunahing prayoridad ng estado ang teres at kagalingan ng mga maliliit itaguyod ang subsektor ng akwakul- na mangingisda. Isang batas na ang tura kung saan kalakhan ay priba- sentral na layunin ay ang pagbubudong pag-aari. Samantala, ang mu- wag sa mga monopolyo-kontrol ng nisipal at maliliit na mangingisda ay iilang dambuhalang palakaya at akhigit na pinabayaan. Sa katunayan, wakultura sa pangisdaan at kikilalabumulusok ng -7.3% ang produksyon nin eksklusibong karapatan ng mga nito noong nakaraang taon (881, mangingisda sa kanilang tradisyunal 000 metriko tonelada o 20.7% ng ka- na pook-pangisdaan at baybaying kobuuang produksyon). munidad.
Tunay na reporma sa pangisdaan, hindi panibagong amyenda ng Fisheries Code Mismong si Ferdinand Marcos Jr. ang nagbigay-basbas sa matagal nang panukalang muling amyendahan ang Fisheries Code. Layon ng panibagong amyenda na ibukas pa sa mga komersyal na palakaya ang 15- kilometrong munisipal na pangisdaan. Kaya hindi nakapagtataka na ang inilagay ni Marcos Jr. na bagong kalihim ng
pamalakaya.pil@gmail.com facebook.com/Pamalakaya @pama_pil
@pama_pil