Op Don Sarto kun je rekenen!

Page 1

Auteur: Maarten van den Hoven

Rust, reinheid, rekenen!

B

asisschool Don Sarto staat middenin de gemêleerde Tilburgse wijk Broekhoven. Met alle uitdagingen die daarbij komen kijken. Sinds dit schooljaar zijn zij onder aanvoering van twee Rekenexperts begonnen aan de verbetering van hun onderwijs. Met opvallende

resultaten voor de leerlingen én het onderwijsteam.

Een vrolijk stemmend “goedemorgen” klinkt door de gangen van Don Sarto. Het is de stem van Nikkie van Groenendaal, die in de lerarenkamer net met wat collega’s staat te praten en nu de ontvangst verzorgt. Nikkie is sinds 2018 directeur op Don Sarto, nadat ze in de jaren daarvoor al een aantal andere rollen in de school vervulde. Bij haar aantreden worden voor de school dan al belangrijke thema’s als rust en veiligheid opnieuw onder de aandacht gebracht.

We vinden het belangrijk dat kinderen zich gezien voelen en dat ze de structuur krijgen waar ze behoefte aan hebben, maar die ze thuis niet altijd krijgen. Dat doen we door heel duidelijk en voorspelbaar te zijn, maar ook door duidelijk te maken dat iedereen een tweede kans verdient.

Huisbezoeken bij alle leerlingen zijn dan ook een belangrijke pijler voor de Tilburgse basisschool. De afgelopen twee jaar stond de coronapandemie dat als een grijze regenwolk op een mooie lentedag in de weg. Nu zijn de leerkrachten blij dat de bezoeken weer door kunnen gaan. “Dat zou je kunnen zien als heel veel extra werk. Maar iedereen in het team ziet vooral de toegevoegde waarde ervan. Je krijgt een completer beeld van een kind. Snapt daardoor ook waarom een leerling ergens moeite mee heeft of bepaald gedrag vertoont.” Met scholing op het gebied van PSK (positief schoolklimaat) en pedagogisch tact werd de afgelopen jaren gewerkt aan een nog veiliger pedagogisch klimaat voor het onderwijsteam, de leerlingen en de ouders. Toch levert dat niet gelijk het gewenste resultaat op. Don Sarto is binnen haar stichting (Xpect primair red.) een van de scholen die opvalt bij de inspectie, vertelt Nikkie. “We pasten in de voorgaande jaren ons onderwijs en de methodes aan op onze populatie. We verlaagden de norm waardoor er een discrepantie ontstond tussen de resultaten van de methode-gebonden toets en de Cito-toets.”


Spiegel Het hele onderwijsteam beseft door de confronterende cijfers van de stichting dat er iets moet veranderen. Voor Nikkie is het gelijk duidelijk dat daar externe begeleiding bij nodig is. “We hebben veel collega’s die hier, uit affiniteit met de school, al tientallen jaren werken. Dat heeft veel voordelen, maar zorgt er ook voor dat nieuwe collega’s snel meegaan in de hechte cultuur die er al is. Als je dan iets wilt veranderen heb je iemand nodig die je van buitenaf een spiegel voor kan houden.”

reid aan een les te beginnen. Dan schreef ik sommen op en begon ik uit te leggen. Nu ben ik er veel meer van bewust welke vaardigheden leerlingen al moeten hebben, voordat ze een volgende stap kunnen zetten. Daarin heb ik binnen de klas ook leren differentiëren.” “We hebben de omslag gemaakt van eerst denken en dan pas doen”, vult Marleen aan. “Als een kind iets niet kon gingen we bijvoorbeeld met blokken aan de slag. Dan zou het wel goedkomen. Alle leerkrachten deden heel erg hun best. Het was meestal niet zo effectief. Nu kijken we eerst naar waarom het niet lukt en kunnen dan een veel gerichtere oplossing zoeken.” “Data”, roept Thijs. Het heeft hem sinds de opleiding helemaal gegrepen. “Je kunt op je gevoel af gaan, maar cijfers liegen niet. Cijfers vertellen je gewoon wat je moet doen en waar je met welk kind nog aan moet werken.” Daarom werken ze op Don Sarto nu met een schaduwtoets. Een startmeting aan het begin van ieder nieuw blok. “We dachten als leerkrachten dat we aardig wisten hoe onze kinderen er voor stonden. Soms blijkt nu de waarheid heel anders.” Het gebruik van zulke data heeft volgens Marleen nog een ander groot voordeel. “Ik zou iedere klas hier nu zo kunnen overnemen als er iemand wegvalt. We hebben namelijk al vastgelegd waar we mee aan de slag gaan en hoe ver we daarin gevorderd zijn.”

Vanaf dat moment komt OnderwijsMens in beeld. Binnen de stichting zijn er positieve ervaringen en ook op Don Sarto is men snel overtuigd. “Wilma is als geen ander in staat om je te zeggen waar het op staat, zonder dat het belerend of verwijtend wordt. Ze koppelt ervaring aan een enorme hoeveelheid kennis. Maar het allerbelangrijkste voor ons was dat ze, in tegenstelling tot veel andere externe begeleiders echt met een op maat gemaakt plan kwam.” Er wordt gestart met de ontwikkeling van het rekenonderwijs. “Je kunt daar heel snel resultaat mee behalen. 2+2 is tenslotte altijd 4”, legt Nikkie uit. Omdat het vergroten van de didactische kennis een belangrijk aandachtspunt is starten twee leerkrachten de opleiding Rekenexpert. Marleen Roovers en Thijs Paijmans worden daarmee ook gelijk verantwoordelijk voor de studiedagen op Don Sarto. “Iets dat in het begin niet makkelijk was”, vertelt Thijs. “Er was in het begin best wat weerstand. Voor elk tegenvallend resultaat werd een externe oorzaak aangewezen. Het is natuurlijk best lastig om kritisch naar jezelf te kijken.” In de opleiding is dat precies waar Marleen en Thijs mee aan de slag gaan. Vooral Thijs maakt daarbij een enorme ontwikkeling door. “Vorig jaar dacht ik super goed voorbe-

OnderwijsMens Pagina 2

Nikkie zag als directeur wat de opleiding Rekenexpert voor de positie van de leerkrachten in het team betekende. “Marleen was vanuit andere rollen al vaker bij andere leerkrachten in de klas en voor Thijs was dat nieuw. Hij is echt in die rol gegroeid, mede door de kennis die hij heeft opgedaan. Met zijn natuurlijke gevoel voor humor weet hij de spanning vaak weg te halen.”


Onder aanvoering van Marleen en Thijs ontstaat ook bij de rest van het team steeds meer enthousiasme over het nieuwe rekenonderwijs. Volgens Marleen was de samenwerking tussen haar en Thijs daarbij erg belangrijk. “Dat wat we leerden op de opleiding, hebben we eerst in onze eigen klassen uitgeprobeerd. Daarna zijn we gaan finetunen en hebben we het met de rest van het team gedeeld. Doordat we dat proces samen al hadden doorlopen konden we ons ook open opstellen naar de rest. We konden voorbeelden geven maar ook onze eigen fouten benoemen en laten zien dat niet alles in één keer goed hoeft te gaan.” “Tijdens de studiedagen zag je de mentaliteit in het team veranderen”, zegt Nikkie. “Als we om 9.00 uur begonnen, kwamen er in het begin om 9.02 uur nog leerkrachten binnenlopen, verbaasd dat we al begonnen waren. Terwijl ze van leerlingen wel verwachten dat ze altijd op tijd zijn. Bij de laatste studiedag die we hielden zat iedereen al om 8.58 klaar, vol energie om aan de slag te gaan. Iedereen is zich er van bewust geworden dat verandering begint bij zelf het goede voorbeeld geven.” “Het plezier in leren is zichtbaar toegenomen”, gaat Marleen verder. “Bij elkaar meekijken in de klas wordt niet meer gezien als een afrekenmoment, maar als een manier om samen beter te worden.” Het uitwisselen van kennis zorgt er ook voor dat leerkrachten elkaars kwaliteiten beter benutten.

Op die manier wordt het algemene niveau van de leerkrachten steeds hoger en weten we over de hele lijn veel meer van elkaar. Dat maakt dat we elkaar makkelijker kunnen opvangen en de onderwijskwaliteit niet afhankelijk meer is van individuen. Het resultaat van de een is het resultaat van ons allemaal.

OnderwijsMens Pagina 3

Thijs ziet dat de lat steeds hoger wordt gelegd. “In plaats van kijken naar wat onze leerlingen niet kunnen, kijken we naar welke stappen we moeten zetten om ze op een passend niveau te krijgen. Een goed resultaat in groep 8 begint al in de kleuterklas.” De ontwikkelingen op Don Sarto zijn nu al zichtbaar in de onderwijswijsresultaten. Dit schooljaar is in alle klassen groei te zien. Op klassikaal niveau zit dat zelfs boven het landelijk gemiddelde. Toch houdt Nikkie als trotste directeur ook een nuchtere blik op de toekomst. “Externe begeleiding is niet voor altijd, dus het is zaak om deze ontwikkeling te verankeren in onze werkwijze. Thijs en Marleen doen dat als rekenexperts en we willen ook aan de slag met lezen. Daarvoor hebben we een taal-leesexpert, die ook bij OnderwijsMens is opgeleid. We hebben de stip op de horizon nog niet bereikt. En als die in zicht komt, dan gaan we hem verleggen.”