Issuu on Google+

Giôùi laõnh ñaïo coäng ñoàng California traán an daân chuùng neáu töû toäi Williams khoâng ñöôïc aân xaù

B10

MONTREAL - Hôn 150 quoác gia hoâm Thöù Baûy ñaõ ñoàng yù môû nhöõng voøng hoøa ñaøm chính thöùc veà vieäc giaûm thieåu hieäu öùng “loàng kính”, töùc giaûm thieåu khí ñoäc thaûi vaøo baàu trôøi. Theá nhöng Hoa Kyø laïi khoâng tham döï nhöõng cuoäc noùi chuyeän naøy. Veà phaàn mình, chính phuû Bush, voán choáng caùc chæ tieâu giaûm thieåu khí thaûi ñöa ra trong hieäp öôùc Kyoto, chæ chaáp nhaän moät ñeà nghò töôïng tröng laø tham gia cuoäc “ñoái thoaïi” toaøn caàu tìm hieåu veà nhöõng böôùc keá tieáp trong noã löïc choáng oâ nhieãm moâi tröôøng maø thoâi. Caùc cuoäc ñoái thoaïi naøy loaïi boû vieäc “thöông thuyeát daãn tôùi nhöõng chæ tieâu môùi.” Tieáp trang A6

Phi tröôøng Midway:

Ñieàu tra tai naïn maùy bay nay nhaém vaøo phi coâng

CHICAGO - Cô quan ñieàu tra cuûa Sôû An Toaøn Giao Thoâng Quoác Gia Hoa Kyø NTSB (National Transportation Safety Board) hoâm Thöù Baûy cho bieát, nhaø chöùc traùch seõ phoûng vaán caùc phi coâng trong phi haønh ñoaøn ñieàu khieån chieác maùy bay tröôït khoûi phi ñaïo taïi Phi Tröôøng Midway Chicago, nghieán naùt 2 chieác xe treân ñöôøng vaø laøm thieät maïng moät beù trai 6 tuoåi. Phaùt ngoân vieân NTSB Keith Holloway hoâm thöù Baûy xaùc nhaän, nhöõng buoåi noùi chuyeän vôùi tröôûng ñoaøn phi haønh 59 tuoåi vaø tröôûng ñoaøn tieáp vieân 35 tuoåi laø giai ñoaïn ñaàu tieân cuûa tieán trình ñieàu tra veà vuï tai naïn xaûy ra ñeâm

Göûi Baùo Phaûi Daùn Tem

CÔ QUAN TRANH ÑAÁU THÔØI SÖÏ VAÊN NGHEÄ GIAÙO DUÏC CHUÛ NHAÄT 11 thaùng 12-2005 - NAÊM THÖÙ 27 - SOÁ 7309 - 25xu

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005

150 quoác gia ñoàng yù hoäi ñaøm veà tình traïng khí quyeån

NGUOI VIET

Periodicals

GIAÙ BAÙO GÖÛI BÖU ÑIEÄN TAÏI HOA KYØ: Moät naêm $168, Saùu thaùng $98, Ba thaùng $60

Online: www.nguoi-viet.com Caùc Giaûi Nobel naêm 2005:

Giaûi hoøa bình loït vaøo tay Mohamed ElBaradei

STOCKHOLM, Thuïy Ñieån - Hoâm höù Baûy, 10 Thaùng Chaïp, moät ngöôøi UÙc chòu uoáng moät dung dòch chöùa vi khuaån ñeå chöùng minh cho moät lyù thuyeát veà beänh loeùt bao töû ñaõ cuøng chín nhaø khoa hoïc, hoïc giaû vaø nhaø ngoaïi giao khaùc nhaän laõnh caùc giaûi Nobel naêm 2005. Nhöng ñaây laø naêm thöù nhì lieân tieáp maø ngöôøi ñoaït giaûi Nobel veà vaên chöông ñaõ khoâng coù maët trong buoåi leã trao giaûi thöôûng. Vì nhaø vieát kòch Anh Harold Pinter ñaõ ñöôïc caùc baùc só khuyeán caùo chôù neân sang Stockholm ñeå laõnh giaûi cho neân vò giaùm ñoác xuaát baûn cuûa oâng ñaõ ñi theá. Söï vaéng maët cuûa khoâi nguyeân giaûi vaên chöông naêm nay ñaõ xaûy ra moät naêm sau khi taùc giaû ngöôøi AÙo, Elfriede Jelinek, töø choái khoâng chòu ñeán nôi nhaän laõnh giaûi thöôûng vaøo naêm 2004. ElBaradei ñoaït Giaûi Nobel Hoøa Bình 2005 Mohamed ElBaradei, toång giaùm OÂng Mohamed Elbaradei (traùi), toång giaùm ñoác Cô Quan Nguyeân Töû Naêng Quoác Teá (IAEA), trong buoåi leã nhaän ñoác Cô Quan Nguyeân Töû Naêng Quoác giaûi Nobel Hoøa Bình naêm 2005 taïi Oslo, Na Uy, ngaøy 10 Thaùng Chaïp. Ngöôøi ñöùng caïnh khoâi nguyeân giaûi Nobel Teá, ñaõ nhaän giaûi Nobel veà hoøa bình naêm nay laø OÂng Yukia Amano, chuû tòch hoäi ñoàng giaùm ñoác Cô Quan IAEA. (Hình: Daniel Sannun Lauten/ taïi Oslo tröôùc ñoù cuõng trong ngaøy Thöù Tieáp trang A6 AFP/Getty Images)

Baùo ñieän töû “Tieáng Noùi Daân Chuû” ra maét ngaøy Nhaân Quyeàn Quoác Teá QUAÄN CAM 10-12 (NV) Theâm moät dieãn ñaøn thoâng tin treân maïng löôùi ñieän töû thoâng tin toaøn caàu vöøa ñöôïc khai tröông nhaân ngaøy Nhaân Quyeàn Quoác Teá 10-12-2005 vôùi söï ñoùng goùp tieáng noùi cuûa caùc nhaân vaät ñaáu tranh cho nhaân quyeàn, daân chuû, töï do toân giaùo cho Vieät Nam laâu nay quen thuoäc teân tuoåi vôùi moïi ngöôøi. Hieän coù raát nhieàu baùo ñieän töû, dieãn ñaøn thoâng tin tieáng Vieät treân internet phoå bieán

tin töùc veà caùc cuoäc ñaáu tranh cho daân chuû, töï do toân giaùo taïi Vieät Nam. Nhöng nhöõng ngöôøi ôû Vieät Nam phaûi bieát caùch “chui” qua böùc töôøng löûa (firewall) maø nhaø caàm quyeàn CSVN thieát laäp ñeå ngaên chaën thoâng tin hai chieàu thì môùi ñoïc ñöôïc nhöõng baùo naøy. Ngöôïc laïi, nhöõng ngöôøi ôû ngoaïi quoác muoán ñoïc caùc baùo ñieän töû cuûa ñaûng vaø nhaø nöôùc CSVN thoâng tin tuyeân truyeàn moät chieàu treân internet thì khoâng heà gaëp moät trôû ngaïi

naøo. “Ñaây laø cô quan ngoân luaän cuûa Phong Traøo Daân Chuû Vieät Nam, nôi trình baøy nhöõng quan ñieåm cuûa nhöõng ngöôøi ñaáu tranh cho söï nghieäp daân chuû hoùa Ñaát Nöôùc, nôi vang leân tieáng keâu oan cuûa haøng trieäu nhaân daân treân 64 tænh, thaønh trong caû nöôùc, nôi giao tình thaém thieát giöõa ñoàng baøo ta ôû haûi ngoaïi vaø ñoàng baøo trong nöôùc.” Tieáp trang A6

Tieáp trang A6

Phöông Nam toá caùo vuï baét giöõ traùi phaùp luaät, traùi hieán phaùp

Ñeâm caàu nguyeän cho con tin Ñöùc

SAØI GOØN 10-12 (TH) - Kyõ sö Ñoã nam Haûi, buùt hieäu Phöông Nam, göûi thö khieáu naïi veà vuï baét giöõ 24 giôø tôùi giaùm ñoác Sôû Coâng An Saøi Goøn maø oâng goïi laø traùi phaùp luaät, traùi hieán phaùp cuõng nhö traùi vôùi coâng öôùc quoác teá veà quyeàn chính trò vaø daân söï cuûa coâng daân maø nhaø caàm quyeàn Haø Noäi ñaõ ñaët buùt kyù cam keát thi haønh. Thö khieáu naïi ñöôïc oâng vieát ngay khi coøn bò giöõ taïi truï sôû Coâng An phöôøng 6, quaän 3 Saøi Goøn hoâm 9-122005. Trong thö naøy, ngöôøi ta thaáy oâng phôi baøy söï daøn döïng tai naïn maø nhöõng keû gaây söï ñuïng xe khoâng ai khaùc Phong Traøo Quoác Xaõ bieåu tình taïi Ohio hôn laø coâng an chìm. Caùi côù Saùu, baûy daân bieåu tình choáng Quoác Xaõ ñang bò caûnh saùt baét ñi nhaân cuoäc bieåu tình do ñoù chæ ñeå loâi oâng veà truï sôû Phong Traøo Quoác Xaõ toå chöùc taïi Toledo, Ohio, ngaøy 10 Thaùng Chaïp. Hai thaùng tröôùc, ñaõ Coâng an ñeå 4 tay Coâng an coù moät cuoäc baïo loaïn dieãn ra taïi ñaây sau khi nhaø caàm quyeàn Toledo huûy boû moät cuoäc bieåu Tieáp trang A2 tình töông töï. (Hình: Bill Pugliano/Getty Images)

Daân chuùng thaép neán caïnh chaân dung cuûa con tin Ñöùc Susanne Osthoff, bò baét coùc vaø giam caàm taïi Iraq, trong ñeâm canh thöùc caàu nguyeän hoâm 10 Thaùng Chaïp. (Hình: TIMMSCHAMBERGER/AFP/Getty Images)

Baïch OÁc thöû nghieäm khaû naêng öùng phoù dòch cuùm WASHINGTON - Baïch OÁc hoâm thöù Baûy cho hay ñang noã löïc tìm phöông theá taän duïng caùc khaû naêng saün coù cuûa mình ñeå ñoái phoù vôùi beänh cuùm moät khi noù trôû thaønh moät ñaïi dòch lan traøn treân ñaát Myõ. Cuoäc taäp döôït öùng phoù keùo daøi 4 tieáng ñoàng hoà taïi Baïch OÁc coù caùc vò boä tröôûng cuõng nhö nhöõng giôùi chöùc lieân bang haøng ñaàu tham döï. Maëc daàu vaãn ôû laïi Baïch OÁc trong 2 ngaøy cuoái tuaàn naøy, nhöng TT Bush khoâng tham döï. OÂng ñaïp xe ñi chôi ôû ngoaïi oâ

Maryland giöõa luùc trôøi coøn laïnh leõo trong moät saùng muøa Ñoâng. Caû Phoù TT Dick Cheney cuõng khoâng hieän dieän. OÂng Trent Duffy, phoù phaùt ngoân vieân Baïch OÁc, cho bieát, “Vieäc taäp döôït naøy naèm trong noã löïc phaûn öùng cuûa chính phuû neáu coù ñaïi dòch xaûy ra.” Moái lo sôï veà ñaïi dòch ñaõ gia taêng trong nhöõng thaùng gaàn ñaây khi moät loai vi khuaån ñaëc bieät taán coâng caùc loaïi gia caàm trong haàu heát nhöõng nöôùc AÙ Chaâu vaø AÂu Tieáp trang A2

Ñoïc Trong Soá Naøy

THÖ VIEÁT TÖØ PARIS TÖØ NGUYEÂN

Trong muøa mua saém, taëng quaø Gia ñình ngöôøi Phaùp naêm nay chi ra trung bình 540 euro ñeå mua quaø Noel, theo moät phuùc trình cuûa vaên phoøng Keá toaùn Deloitte. Ít hôn naêm ngoaùi 3% soá tieàn ñoù so vôùi gia ñình Myõ thì khoâng laø bao nhöng ñoái vôùi gia ñình Phaùp haïng trung trong hoaøn caûnh kinh teá khoù khaên hieän nay khoâng phaûi laø nhoû. Ngoaøi ñóa haùt CD, DVD hay video cassette (chieám tôùi 50% soá mua), daân chuùng mua aùo quaàn (46%), saùch (43%) vaø myõ phaåm (39%). Cho ngöôøi lôùn cuõng nhö cho treû em, ñoà vaät ñieän töû ñaõ ñöôïc chieáu coá raát nhieàu. Ñöôïc baùn ra nhieàu nhaát: Baladeur MP3, maùy chuïp hình kieåu môùi (digital, numeùrique) vaø maùy truyeàn hình maët deïp, theo lôøi cuûa moät ngöôøi baùn haøng hieäu FNAC. Noel 2005 laø dòp ñeå mua saém maùy chuïp hình kieåu môùi numeùrique, lôøi cuûa moät chuyeân vieân taïi Sieâu thò Carrefour. Nhöõng maùy chuïp hình kieåu môùi naøy coù giaù trung bình töø 150 ñeán 200 euro, giaù thaáp nhaát laø 59 euro, coøn cao thì khoûi phaûi noùi. Ngay caû treû em 10-12 tuoåi cuõng muoán thöù naøy, thay cho maùy chuïp hình loaïi cuõ (coù phim). Baladeurs MP3, maùy ñieän toaùn ordinateurs, webcam, maùy in, maùy ñieän thoaïi caàm tay troisieøme geùneùration... laø quaø taëng thoâng duïng, nhaát laø khi giaù cuûa caùc moùn haøng ngaøy caøng xuoáng. Khoâng coøn laø nhöõng thöù xa xæ nöõa. Tieáp trang A4

- (A8) Vaên Hoïc Ngheä Thuaät: Traàn Hoàng Chaâu: Daáu aán moät ñoaïn ñôøi trong lòch söû vaên chöông Vieät Nam - Vieát nhaân gioã ñaàu cuûa moät thi só. - (B1) Ñòa Phöông: Hoäi thaûo veà vieäc xaây döïng ñeàn Quoác Toå - Chuùt kyù öùc thaân thöông vôùi Vuõ Ñöùc Vinh - Vaøi haøng tieåu söû cuûa cöïu Toång Giaùm Ñoác Cuïc Voâ Tuyeán Truyeàn Thanh VNCH Vuõ Ñöùc Vinh. - (B7) Ca Nhaïc Ñieän AÛnh: Hoäi Coå Nhaïc Mieàn Nam Vieät Nam thaêm nhaïc só Nguyeãn Hieàn. - (C1) Rao Vaët: Thoâng tin thöông maïi, mua baùn, quaûng caùo.

Ñöôøng haàm chuyeån laäu vuõ khí vaøo Gaza

Ngaøy 10 Thaùng Chaïp, Löïc Löôïng Phoøng Veä Israel (IDF) coâng boá böùc hình cho thaáy quaân ñoäi Israel vöøa khaùm phaù moät ñöôøng haàm chuyeån laäu vuõ khí vaøo Gaza naèm gaàn choát kieåm soaùt Erez cuûa Israel. (Hình: Abir Sultan/IDF via Getty Images)


A2 NGÖÔØI VIEÄT CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu) . 3”

Phöông Nam toá caùo vuï baét giöõ traùi phaùp luaät, traùi hieán phaùp

Teân toâi laø: Ñoã Nam Haûi, sinh naêm 1959 taïi Haø Noäi. Ngheà nghieäp: Kyõ sö kinh teá ngaân haøng. Hieän coù hoä khaåu thöôøng truù vaø cö nguï taïi: 441 Nguyeãn Kieäm, Phöôøng 9, Quaän Phuù Nhuaän, TP. Hoà Chí Minh. Xin coù moät soá yù kieán ñeà nghò sau ñaây: 1) Söï vieäc xaûy ra ñoái vôùi toâi vaøo luùc 4 giôø 45 phuùt, chieàu ngaøy 8/12/2005 laø: Coù 2 thanh nieân ñi xe maùy laùch leân phía tröôùc roài coá tình taïo ra söï va queït nheï vaøo xe maùy cuûa toâi, sau ñoù quay laïi gaây söï, haêm doïa, baét loãi ñoøi ñaùnh toâi. Roài coâng an xuaát hieän ngay sau ñoù giaûi caû 2 beân veà ñoàn Coâng an Phöôøng 6, Quaän 3 taïi soá 18 ñöôøng Voõ Vaên Taàn, Quaän 3, laäp bieân baûn giöõ toâi laïi töø 5 giôø chieàu ngaøy 8/12/2005 ñeán luùc naøy laø 3 giôø chieàu ngaøy 9/12/2005 vaãn chöa ñöôïc thaû, v.v... Theo toâi, taát caû chæ laø moät maøn kòch ñaõ chuaån bò saün cuûa moät toå coâng taùc cuûa Coâng an Saøi Goøn. Toâi phaûn ñoái caùch laøm khoâng chính quy vaø vi phaïm phaùp

luaät naøy vaø ñeà nghò ban giaùm ñoác Coâng an TP. Hoà Chí Minh laøm roõ traùch nhieäm cuûa nhöõng ngöôøi lieân quan. Toâi vieát ra nhöõng ñieàu treân vaø Tieáp trang A1 saün saøng chòu traùch nhieäm veà chính trò thay phieân nhau chuùng. “quay” oâng suoát 24 giôø veà 2) Vieäc toâi tieáp nhaän, löu nhöõng chuyeän chaúng aên tröõ vaø phaùt taùn cuoán saùch nhaèm gì tôùi vuï ñuïng xe. “Haõy Tröng Caàu Daân YÙ” cuûa Ngay chính bieân baûn toâi, do toå hôïp xuaát baûn Mieàn “Quyeát ñònh taïm giöõ ngöôøi Ñoâng, Hoa Kyø in aán vaø phaùt (Ñoã nam Haûi) theo thuû tuïc haønh töø thaùng 9/2005 (do haønh chính” do tröôûng coâng coâng an tìm thaáy trong coáp an phöôøng 6 Traàn song Nam xe cuûa toâi vaø laäp bieân baûn vi kyù teân cuõng neâu lyù do chaúng phaïm) laø ñuùng phaùp luaät. Noù dính tí naøo tôùi tai naïn giöõa hoaøn toaøn phuø hôïp vôùi luaät ñöôøng maø baùo Ngöôøi Vieät ñaõ phaùp Vieät Nam hieän haønh loan tin trong soá baùo ngaøy (caùc ñieàu 69, 70, 71) vaø phuø hoâm qua. hôïp vôùi ñieàu 19 cuûa baûn Hieán Döôùi ñaây laø nguyeân vaên Chöông Quoác Teá Nhaân ñôn khieáu naïi cuûa Phöông Quyeàn (naêm 1948) maø Chính Nam: Phuû Vieät Nam ñaõ kyù keát. Vì vaäy, neáu caên cöù vaøo nghò Ñôn khieáu naïi leân Giaùm ñònh 31/CP cuûa Chính Phuû Ñoác Sôû CA TP. HCM quy ñònh veà xöû phaït vi phaïm cuûa Phöông Nam-Ñoã Nam haønh chính trong lónh vöïc Haûi vaên hoùa thoâng tin, nhö trong tôø bieân baûn vi phaïm - soá Thaønh phoá Hoà Chí Minh 0014683, ngaøy 8/12/2005 do ngaøy 9/12/2005 Coâng an P6, Q3, TP. Hoà Chí Kính göûi: Ban giaùm ñoác Minh laäp ra - ñeå giöõ laïi 12 Coâng an TP. Hoà Chí Minh cuoán saùch “HAÕY TRÖNG CAÀU DAÂN YÙ” cuûa toâi (1 cuoán laø baûn goác vaø 11 cuoán laø baûn photocopy) laø traùi vôùi Hieán Phaùp Vieät Nam hieän haønh vaø cuõng traùi vôùi baûn Hieán Chöông Quoác Teá noùi treân. Vì theá, toâi yeâu caàu traû laïi cho toâi. Ñieàu caàn phaûi söûa chöõa chính laø Nghò Ñònh 31/CP, chöù khoâng phaûi laø toâi. Toâi laøm ñuùng phaùp luaät, ñoù laø ñieàu toâi khaúng ñònh. 3) Toâi coù quyeàn vaø coù traùch nhieäm ñeå coâng khai hoùa taát caû nhöõng gì ñaõ xaûy ra vôùi toâi trong thôøi gian töø hoâm qua ñeán hoâm nay (töø 8 ñeán 9/12/2005) vôùi theá giôùi beân ngoaøi. Toâi coi ñoù laø moät trong nhöõng bieän phaùp ñeå töï baûo veä mình vaø baûo veä nhöõng ngöôøi coù hoaøn caûnh gioáng vôùi mình. Trong töông lai, toâi coù theå bò baét hay hôn theá nöõa, gia ñình toâi coù theå tieáp tuïc bò khuûng boá veà maët tinh thaàn nhö thôøi gian qua. Nhöng taát Phaàn cuoái cuûa Ñôn khieáu naïi cuûa Phöông Nam Ñoã nam Haûi caû ñeàu khoâng laøm cho toâi göûi Ban giaùm ñoác Sôû Coâng An Saøi Goøn. chuøn böôùc. Ngöôïc laïi, noù caøng

MUA BAÙN XE ÔÛ ÑAÂU? CHÆ COÙ

ALPHA AUTO SALES

8180 Bolsa Ave., Midway City, CA 92665 * Tel: (714) 894-9665

Môùi giuùp quyù vò thoaûi maùi vaø yeân taâm

* Ñaày ñuû caùc loaïi xe, ñôøi xe ñeå quyù vò choïn löïa * Baát cöù tröôøng hôïp naøo cuõng ñöôïc nhaân vieân phuïc vuï taïi ñaây. Giuùp quyù vò ñaït ñöôïc yù muoán. * Xe toát - giaù phaûi chaêng - Ñieàu kieän deã daøng! * Ñaëc bieät höôùng daãn mua xe nhaø baêng vaø ñaáu giaù. Alpha Auto Sales Kính Môøi

XIN ÑEÁN ALPHA AUTO SALES ÑEÅ COÙ MOÄT CHIEÁC VÖØA YÙ, AN TAÂM

cuûng coá cho toâi quyeát taâm daán thaân hôn nöõa cho söï nghieäp daân chuû hoùa ñaát nöôùc maø thoâi! Vieát taïi truï sôû Coâng an P6, Q3, Saøi Goøn. Ngöôøi vieát: Ñoã Nam Haûi (Kyù teân)

Baïch OÁc thöû nghieäm khaû naêng öùng phoù dòch cuùm Tieáp trang A1

Chaâu. Trong khi vi khuaån naøy chöa thaáy xuaát hieän ôû Hoa Kyø, hoaëc laây lan töø ngöôøi qua ngöôøi, nhöng nhaø chöùc traùch Hoa Kyø lo laéng noù coù theå phaùt trieån thaønh moät chöùng beänh laây lan toaøn caàu. Chính phuû giaû ñònh moät tröôøng hôïp xaáu nhaát laø coù tôùi 90 trieäu ngöôøi daân Myõ nhieãm bònh vaø 2 trieäu ngöôøi cheát neáu ñaïi dòch xaûy ra treân toaøn theá giôùi. Moät ñaïi dòch toaøn caàu ôû möùc trung bình coù theå gieát tôùi 209,000 ngöôøi. Neáu ôû möùc nghieâm troïng nhö hoài 1918, traän ñaïi dòch coù theå gieát cheát tôùi 1.9 trieäu ngöôøi. Ñeå chuaån bò, chính phuû ñang phoái hôïp vôùi caùc nöôùc AÙ Chaâu khaùc nhaèm tìm phöông theá sôùm khaùm phaù ra maàm beänh, ñoàng thôøi thuùc ñaåy kyõ ngheä döôïc phaåm tìm ra caùc loaïi thuoác chuûng ngöøa thích hôïp ñeå ñoái phoù, cuõng nhö tích luõy theâm thuoác Tamiflu, laø loaïi thuoác hieän nay coù coâng hieäu trò cuùm gia caàm, neáu beänh naøy ñöôïc phaùt hieän sôùm. Moät soá chuyeân gia cho raèng caàn phaûi coù nhöõng böôùc toång quaùt nhaèm chuaån bò cho daân chuùng saün saøng neáu coù ñaïi dòch xaûy ra, chaúng haïn nhö phaûi caûi thieän heä thoáng theo doõi söùc khoûe coâng coäng. Tình traïng cuùm gia caàm hieän nay sôû dó trôû neân traàm troïng taïi moät soá nöôùc AÙ Chaâu, laø vì chính saùch böng bít thoâng tin, khieán giôùi höõu traùch khoâng coù cô hoäi tham khaûo phöông thöùc chöõa trò hieäu quaû, ñoàng thôøi khieán caùc vuøng chöa maéc bònh khoâng kòp thôøi ñeà phoøng. (DP)

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 Nhaät baùo NGÖÔØI VIEÄT 14771 Moran Street, Westminster CA 92683 - USA Tel: 714-892-9414 Fax: 714-894-1381 (Advertising) Fax: 714-893-7891(News)

E-mail: nvnews@aol. com Web Site: http://www. nguoi-viet. com Xuaát baûn bôûi / Published by NGUOI VIET NEWS, INC. Hoäi Ñoàng Quaûn Trò / Board of Directors Phan Huy Ñaït - Chuû Tòch, Chairman; Phaïm Quoác Baûo - Thö Kyù Hoäi Ñoàng Quaûn Trò, Board Secretary; Ñoã Baûo Anh, Ñoã Ngoïc Yeán, Ñoã Quyù Toaøn, Ñoã Vieät Anh, Hoaøng Ngoïc Tueä, Nguyeãn Khaû Loäc, Phaïm Phuù Thieän Giao, Vuõ AÙnh, Vuõ Quí Haïo Nhieân. Ban Ñieàu Haønh / Officers Phan Huy Ñaït - Toång Giaùm Ñoác, Chairman & CEO; Ñoã Vieät Anh - Toång Giaùm Ñoác Ñieàu Haønh, President & COO; Nguyeãn Khaû Loäc - Phoù Toång Giaùm Ñoác Cô Sôû & Nhaân Vieân, V.P. of Facilities & HR; Vuõ Quí Haïo Nhieân - Toång Thö Kyù Toøa Soaïn & Phoù Toång Giaùm Ñoác Thöông Vuï - Managing Editor & V.P. of Business; Ñoã Baûo Anh - Giaùm Ñoác Taøi Chaùnh, CFO Toøa Soaïn NGÖÔØI VIEÄT / NGUOI VIET Managers Ñoã Ngoïc Yeán - Chuû Nhieäm, Publisher, Ñoã Vieät Anh - Chuû Buùt, Editor in Chief; Vuõ AÙnh & Phaïm Quoác Baûo - Phuï Taù Chuû Buùt, Associate Editor in Chief ; Vuõ Quí Haïo Nhieân - Toång Thö Kyù Toaø Soaïn, Managing Editor; Leâ Thuî, Phaïm Phuù Thieän Giao - Phuï Taù Toång Thö Kyù Toaø Soaïn, Associate Managing Editor. Ban Bieân Taäp / Editorial Department Ñoã Khoâi Nguyeân, Ñoã Vieät Anh, Hoaøng Khôûi Phong, Leâ Thuïy, Nguyeân Huy, Nguyeãn Ngoïc Chaán, Nguyeãn Ngoïc Minh, Nguyeãn Nhaät, Nguyeãn Tuyeån, Thieän Giao, Traàn Thò Ngoïc Yeán, Vann Phan, Vuõ AÙnh, Vuõ Quí Haïo Nhieân. Ngöôøi Vieät 2 / English Section Every Thursday - E-mail: nv2@nguoi-viet.com Anh B. Do - Editor; Jami Farkas - News Editor; Josie Cabiglio, Denise Nguyen, NguyenKhoa Thai-Anh, Audrey Pham, Vann Phan, Ruth Talovich, Hoi Trinh, Pauline Vu Writers; Chinh Nguyen - Designer; Kiet Huynh, Benjamin Vu - Photographers; Minh - An La - Pham, News Assistant. Nguoi Viet (ISSN 1056-5124, USPS 022479), started in December 1978, is published daily in Vietnamese with a Thursday English Section by Nguoi Viet News, Inc. Copyright 2005 by Nguoi Viet News, Inc. All rights reserved. Nguoi Viet Daily News neither endorses nor warrants products and services advertised. Newsstand price in Los Angeles and Orange Counties: $0.25. Subscription rate: $168.00/year by Third-Class Mail, $400.00/year by TwoDay Priority Mail. Foreign mail rates upon request. Periodicals Postage Rates paid at Westminster, California and at additional mailing offices. Postmaster: Send address changes to 14771 Moran Street, Westminster CA 92683 – USA. For subscriptions, call: 714891-5173. Theå leä göûi baøi ñaêng baùo: Baøi vôû coù theå göûi tôùi toøa soaïn qua böu ñieän, fax, hoaëc e-mail: nvnews@aol. com. Neân göûi FILE (Microsoft Word) ghi roõ duøng heä thoáng tieáng Vieät naøo. Ngöôøi Vieät khoâng traû laïi baûn thaûo hoaëc hình aûnh, vaø khoâng chòu traùch nhieäm veà moïi maát maùt. Toaø soaïn daønh quyeàn söûa chöõa, hieäu ñính. Baøi vôû gôûi ñeán Ngöôøi Vieät vaø ñöôïc ñaêng thuoäc quyeàn sôû höõu cuûa nhaät baùo Ngöôøi Vieät vaø coâng ty Nguoi Viet News, Inc. Ngöôøi Vieät khoâng ñaêng nhöõng baøi vôû khoâng ghi taùc giaû, khoâng ñòa chæ hoaëc ñieän thoaïi lieân laïc. Nhu lieäu tieáng Vieät do Coâng Ty Ñieän Toaùn VNI. Soá löôïng phaùt haønh nhaät baùo Ngöôøi Vieät do cô quan Verified Audit Circulation kieåm toaùn vaø chöùng nhaän. Vieäc kieåm toaùn tieán haønh lieân tuïc. Soá löôïng phaùt haønh ghi döôùi ñaây laø soá löôïng coù kieåm toaùn, trung bình cho tam caù nguyeät môùi nhaát. Nguoi Viet’s circulation is audited and certified by Verified Audit Circulation. The circulation number shown here is audited and is the average for the most recent quarter.

Average daily circulation: 17,128 copies

CHÖÔNG TRÌNH PHAÙT THANH

1190 AM

VNCR

14781 Moran St Westminster, CA 92683 Phone: (714) 891-8142. Fax: (714) 891-8190

Chuû Nhaät 11 thaùng 12, 2005. 11 thaùng 11 AÂm Lòch, AÁt Daäu ****************** 02:00 PM - 04:00 PM 03:00 - Tin Trong Tuaàn 03:20 - Phuï Nöõ Gia Ñình 03:30 - Chöông trình Tin Laønh vôùi Muïc sö Nguyeãn Thæ 04:00 - Nhaïc Ngoaïi Quoác 04:30 - Kieán Thöùc Ngaøy Mai 05:00 - Caâu Chuyeän Baøn Troøn 05:30 - CT Voïng Coá Höông 06:00 - Keát Thuùc Phaùt Thanh

DAT


Theá Giôùi

. 3”

TIN TÖÙC

CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

THÔØI SÖÏ SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A3

DAT

Baïo ñoäng tieáp dieãn taïi Iraq tröôùc ngaøy baàu cöû BAGHDAD, Iraq (TH) Chæ coù maáy ngaøy tröôùc cuoäc baàu cöû quoác hoäi vaøo tuaàn tôùi taïi Iraq, quaân baét coùc ñaõ gieát maát moät ngöôøi Ai Caäp laøm vieäc cho quaân ñoäi Myõ taïi ñaây trong khi vaøo Thöù Baûy, 10 Thaùng Chaïp, kyø haïn cuoái cuøng ñeå xöû töû boán con tin Taây Phöông trong ñoaøn coâng taùc hoøa bình ôû Iraq cuõng ñaõ ñeán. Chæ maáy giôø sau khi vò Ñaïi Söù Myõ taïi Iraq keâu goïi moïi phía haõy giöõ cho tình hình yeân oån tröôùc cuoäc baàu cöû vaøo Thöù Naêm tôùi, caùc öùng cöû vieân, caùc nhaø vaän ñoäng baàu cöû vaø caû quaân ñoäi Myõ ñeàu bò taán coâng treân khaép laõnh thoå. Ngöôøi Ai Caäp môùi vöøa bò xöû töû töøng laøm thoâng dòch vieân cho quaân ñoäi Myõ taïi thaønh phoá queâ nhaø Tikrit cuûa Saddam Hussein tröôùc khi oâng bò keû laï maët baét coùc trong tuaàn naøy. Caûnh saùt cho hay thi haøi cuûa oâng ñaõ ñöôïc tìm thaáy gaàn moät ngoâi laøng ôû phía Baéc Tikrit vôùi giaáy tôø

caên cöôùc coøn naèm trong tuùi. Thoâng Taán Xaõ MENA cuûa Ai Caäp tröôùc ñoù ñaõ neâu danh taùnh oâng laø Ibrahim alSayyid al-Hilali, 44 tuoåi. Moät nhoùm baïo ñoäng ít ñöôïc ai bieát tieáng, töï goïi mình laø Löôõi Göôm cuûa Coâng Lyù, cho bieát hoï ñang caàm giöõ boán con tin - hai ngöôøi Canada, moät ngöôøi Anh vaø moät ngöôøi Myõ - vaø hai ngaøy tröôùc ñaây coù caûnh caùo raèng hoï seõ gieát heát boán ngöôøi naøy vaøo hoâm Thöù Baûy neáu caùc yeâu saùch maø hoï ñöa ra khoâng ñöôïc ñaùp öùng. Trong soá caùc ñoøi hoûi naøy, coù vieäc Myõ vaø nhaø caàm quyeàn Iraq phaûi traû töï do cho haèng nghìn tuø nhaân hieän ñang coøn bò giam caàm taïi caùc nhaø tuø ôû Iraq. Maët khaùc, moät cöïu thò tröôûng taïi thaønh phoá thieâng lieâng Najaf cuûa ngöôøi Shi’ite ôû mieàn Nam cho bieát oâng ñaõ soáng soùt khoûi moät cuoäc möu saùt khi moät quaû bom caøi treân ñöôøng phaùt noå gaàn ñoaøn

coâng-voa chôû oâng ñi, trong khi ñoù taïi thaønh phoá Mosul ôû maïn Baéc, caùc tay suùng ñaõ baén vaøo hai thaønh vieân cuûa moät chính ñaûng khi hoï ñang daùn caùc bích chöông tuyeån cöû, laøm cho moät ngöôøi cheát vaø moät ngöôøi nöõa bò thöông. Boán binh só Myõ ñaõ thieät maïng trong ba cuoäc taán coâng rieâng reõ beân trong vaø chung quanh Baghdad trong khi thuû ñoâ naøy ñang chôø höùng chòu söï gia taêng caùc cuoäc taán coâng tröôùc cuoäc baàu cöû - ñeå cöû ra moät quoác hoäi nhieäm kyø ñaày ñuû laàn ñaàu tieân keå töø khi Saddam Hssein bò haï beä. Haèng nghìn caûnh saùt vieân vaø binh só seõ ñoå xuoáng caùc ñöôøng phoá vaøo ngaøy 15 Thaùng Chaïp ñeå coá baûo ñaûm raèng cöû tri Iraq coù theå ñi baàu moät caùch an toaøn. Trong moät bieán chuyeån khaùc, Boä Tö Phaùp Iraq, vaøo hoâm Thöù Baûy, cho bieát moät toøa aùn Iraq ñaõ keâu nhöõng aùn tuø laâu naêm cho baûy ngöôøi, keå caû boán ngöôøi ngoaïi quoác, veà

Chuaån bò baàu cöû quoác hoäi taïi Iraq Moät ngöôøi daân Iraq mang moät bích chöông coù hình Thuû Töôùng Ibrahim al-Jaafari qua moät ñöôøng phoá taïi trung taâm thuû ñoâ Baghdad, ngaøy 10 Thaùng Chaïp. Coù taát caû 220 danh saùch öùng cöû vieân tranh nhau 275 gheá ñaïi bieåu trong cuoäc baàu cöû vaøo ngaøy 15 Thaùng Chaïp tôùi ñaây. (Hình: SABAH ARAR/AFP/Getty Images)

toäi ñi theo Toå chöùc khuûng boá coâng taïi Baghdad vaø Mosul. toøa aùn ñem ra xeùt xöû caùc al Qaeda ôû Iraq cuõng nhö Caùc luaät sö Myõ cho raèng thaønh vieân cuûa Toå Chöùc al tham gia vaøo caùc cuoäc taán ñaây coù leõ laø laàn ñaàu tieân maø Qaeda taïi Iraq. (V.P.)

Maùy bay chôû haønh khaùch Nigeria rôùt, 103 haønh khaùch thieät maïng PORT HARCOURT, Nigeria - Moät maùy bay chôû haønh khaùch cuûa Nigeria (moät quoác gia Phi Chaâu) chôû ñaày hoïc sinh trôû veà nhaø ñeå nghæ Giaùng Sinh ñaõ rôùt vaøo hoâm Thöù Baûy vì gaëp baõo trong khi ñaùp xuoáng saân bay cuûa moät caûng daàu. Coù ít nhaát 103 ngöôøi treân chuyeán bay thieät maïng. Phaùt ngoân vieân cuûa Toång

Thoáng Olusegun Obasanjo ñaõ goïi tai naïn naøy laø moät “thaûm kòch quoác gia.” Trong khi ñoù, Cô Quan Haøng Khoâng cuûa Nigeria noùi raèng, nhöõng phuùc trình ñaàu tieân cho thaáy 7 ngöôøi treân chuyeán bay 1145 cuûa coâng ty haøng khoâng Sosoliso Airlines coøn soáng soùt. Chuyeán bay mang soá hieäu noùi treân laø moät chieác DC-9 McDonnell

Douglas. Tuy nhieân, caùc vieân chöùc haøng khoâng Nigeria khoâng cho bieát roõ nhöõng ngöôøi soáng soùt laø haønh khaùch hay phi haønh ñoaøn. Taïi Lagos, phaùt ngoân vieân cuûa coâng ty haøng khoâng Sosoliso chæ leân tieáng xaùc nhaän taïi naïn vaø noùi raèng phaàn lôùn haønh khaùch treân chieác maùy bay naøy ñeàu töû

WESTMINSTER MEDICAL OFFICE, INC Y Khoa Gia Ñình Phuï Nöõ, Treû Em, Chuyeân Khoa Noäi Khoa, Ngöôøi Giaø Nhaän laøm Baùc Só Gia ñình. Nhaän haàu heát moïi baûo hieåm vaø MSI Ngaøy thöôøng töø 9 am - 7 pm. Môû cöûa luoân thöù Baûy & Chuû Nhaät * Khoù Thôû * Söng Phuø * Thieáu Maùu * Beùo Phì * Tieâu Hoùa * Nhieãm Truøng

* Xoáp Xöông * Cao Maùu * Cao Môõ * Cao Ñöôøng * Nhöùc Ñaàu * Nhöùc Coå

CAÄP NHAÄT HOÙA VIEÄC CHÖÕA TRÒ CAÙC BEÄNH * Nhöùc Löng * Ñau Ngöïc * Ñau Buïng * Ñau Gaân Coát * Choùng Maët

* Yeáu Sinh Lyù * Ho Dai Daúng * Ngheït, Chaûy Muõi * Ngöùa, Meà Ñai * Tieâu Chaûy

* Xoùn Tieåu * Vaåy Neán * Maát Nguû * Noùng Maët * Ñoå Moà Hoâi

* Laõng Trí * Migrain * Gout, Thoáng Phong * Vieâm Xoang * Saïn Thaän

WESTMINSTER MEDICAL OFFICE, INC Phone: 714- 467-4321

10141 Westminster Avenue #E, Garden Grove, CA 92843 Goùc Westminster vaø Brookhurst (Döôùi Laàu - Gaàn Boø 7 moùn AÙnh Hoàng)

Fax:

714- 467-4311

naïn. Tai naïn haøng khoâng vöøa keå laø vuï thöù hai trong 7 tuaàn leã qua neân ñaõ ñaët thaønh vaán ñeà an toaøn haøng khoâng taïi quoác gia ñoâng daân nhaát Phi chaâu naøy. Nhöõng nguoàn tin khaùc töø Nigeria cho bieát raèng thôøi tieát chung quanh phi tröôøng vaøo thôøi gian maùy bay ñaùp xuoáng raát xaáu vì coù baõo vaø

nhöõng nhaân chöùng cho bieát hoï nhìn thaáy caû chôùp khi phi cô tieán vaøo gaàn phi ñaïo ôû moät haûi caûng phía Nam Nigeria. Haõng haøng khoâng Sosoliso cuûa Nigeria ñöôïc thaønh laäp naêm 1994. Nhöng caùc ñöôøng bay quoác noäi môùi chæ khôûi söï naêm 2000 vaø hieän ñöôøng bay cuûa coâng ty haøng khoâng naøy môùi chæ bao

truøm ñöôïc 6 tænh thò. Boä Tröôûng Thoâng Tin Nigeria, Frank Nweke cho bieát haõng haøng khoâng Sosoliso ñaõ noåi tieáng laø haõng haøng khoâng höõu hieäu vaø ñaùng tin caäy töø nhieàu naêm nay. Tuy nhieân, caùc nguoàn tin khaùc cho bieát coâng ty haøng khoâng naøy ñang gaëp raát nhieàu khoù khaên veà taøi chaùnh vaø kyõ thuaät.

Quang tuyeán Toaøn thaân (X Ray), Ño Tim, Tieåu Ñöôøng, Nöôùc Tieåu, Hoàng Caàu, Chöùc Naêng Phoåi, Thính Giaùc, Nhaõn AÙp, Cholesterol Panel, Noàng ñoä Oxy, Ño Loaõng xöông Bieát (Bone Density), Nhieãm Truøng Keát quaû Bao Töû (H. Pylori), voâ nöôùc bieån, taïi choã Sieâu aâm maøu tim maïch.

Baùc Só Taän Löïc Chaêm Lo Nghieân Cöùu Caùc Beänh Daây Döa Khoù Döùt Kính Giaø - Yeâu Treû - Vui Veû Vôùi Beänh Nhaân

ÑOÃ MYÕ LINH, M.D. Diplomate, American Board of Family Practice Coäng taùc vôùi Kaiser Permanante

Chuùng toâi thaät haõnh dieän hôïp taùc vôùi beänh vieän Orange Coast Memorial Medical Center, moät beänh vieän hoaït ñoäng baát vuï lôïi duy nhaát ôû vuøng Fountain Valley vaø Huntington Beach. Beänh vieän Orange Coast Memorial laø moät trong nhöõng beänh vieän môùi nhaát cuûa quaän Cam, cung caáp dòch vuï y teá toaøn khoa vôùi chaát löôïng chaêm soùc cao, taát caû trong moâi tröôøng thoaûi maùi, thuaän tieän trong vieäc di chuyeån vaø ñöa ñoùn trong vuøng Little Saigon.

NGOÂ BAÙ ÑÒNH, M.D. NGUYEÃN HÖÕU VÖÔÏNG,M.D. Diplomate, American Board of Internal Medicine Assistant Professor at UCI Medical Center

Diplomate, American Board of Internal Medicine Coäng taùc vôùi Kaiser Permanante

Nhöõng dòch vuï bao goàm: ° Phoøng caáp cöùu 24 tieáng ñoaït giaûi thöôûng xuaát saéc. ° Trung taâm hoä sinh hieän ñaïi vôùi phoøng saên soùc ñaëc bieät cho treû sô sinh. ° Trung taâm tim maïch môùi nhaát ôû quaän Cam. ° Coù nhaân vieân Vieät Nam; phoái hôïp vieân Vieät Nam ñeán thaêm beänh nhaân haèng ngaøy.


A4 NGÖÔØI VIEÄT CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

Thö Vieát Töø Paris Tieáp trang A1

Taëng quaø Noel: Moät nieàm vui Ñaây laø giai ñoaïn vaát vaû nhaát cuûa caùc baø vöøa ñi laøm vöøa lo sao cho troøn vôùi moïi ngöôøi trong gia ñình. Trong nhöõng gia ñình ñoâng ñaûo, danh saùch nhöõng ngöôøi phaûi taëng quaø phaûi laø daøi laém. 75% ngöôøi Phaùp cho vieäc chuaån bò mua saém laø “moät nieàm vui” trong khi 25% cho ñaây laø moät “khoå dòch” nghóa laø ñieàu khoâng muoán laøm cuõng khoâng ñöôïc. Con soá treân ñaây laø do töø cuoäc ñieàu tra cuûa haõng thaêm doø dö luaän CSA theo yeâu caàu cuûa Carte Bleue thaùng 9.2005. Theo cuoäc ñieàu tra naøy thì 33% khoâng haøi loøng vôùi quaø nhaän ñöôïc. Hoï ñaõ laøm gì vôùi moùn quaø ñoù? - 22% trong soá nhöõng ngöôøi naøy ñaõ ñem ñoåi hay laáy laïi tieàn. - 10% ñem taëng laïi ngöôøi khaùc! (Tröôøng hôïp naøy, xin nhôù môû goùi haøng ra, thay giaáy goùi vì coù theå coù taám thieäp keøm theo ñeå ôû trong). Nhieàu ngöôøi thay vì taëng quaø, cho tieàn maët hay cheøque cadeau (43% thieáu nieân 15-25 tuoåi vaø 60% töø 11-14 tuoåi thích loaïi naøy). Moät soá cöûa haøng lôùn môû ra nhöõng trang web höôùng daãn ngöôøi tìm quaø: Chæ caàn traû lôøi yù thích cuûa ngöôøi mình muoán taëng laø coù theå thaáy chöøng möôi thöù quaø khaùc nhau. Ví duï web site cuûa Galeries Lafayette: galerielafayette.com. Nhöõng haøng baùn ñöôïc nhieàu nhaát - Ñoà chôi cho treû em (nhieàu nôi khoâng coøn ñeå baùn): Console de jeu V. Smith (Vtech), Arche de Neo (Playmobil), Furby (Hasbro), Roboraptor (Meccano), Forteresse du Dragon rouge (Playmobil) Monopoly, Sarbre electronique Star Wars, Genlux XL Challenger, Teâte aø coiffer cheval Barbie... - Naêm moùn haøng ñieän töû: Baladeur MP3, maùy chuïp hình numeùrique, maùy in hình 10*15, maøn aûnh plasma vaø LCD, maùy GPS hay video coi trong xe hôi. - Naêm moùn quaø baùn ñöôïc nhieàu nhaát: Pull cachemir, nöõ trang ñeo coå, maùy caø pheâ, ñoà chôi robot vaø carte cadeau ghi saün soá tieàn. Nöôùc hoa Soáng treân ñaát Phaùp khoâng theå boû qua chuyeän nöôùc hoa. - Nöôùc hoa cho caùc baø baùn chaïy nhaát theo Le Figaro: Hieäu Angel (cuûa coâng ty Mugler), N. 5 (Chanel), J’adore (Dior), Flower (Kenzo), Lolita (Lolita Lempicka), Shalimar (Guerlain), Coco Mademoiselle (Chanel), Paris (Yves SaintLaurent), Opium (YSL), Treùsor (Lancoâme). - Cho caùc oâng, vaãn theo Le Figaro: Le Maâle (Gaultier), Allure (Chanel), Eau Sauvage (Dior), Azzaro (Azzaro), Boss (Hugo Boss) Acqua di Gio (Armani), Habit Rouge (Guerlain), A men (Mugler), Chrome (Azzaro), Fahrenheit (Dior). MOÄT SOÁ TIN QUAN TROÏNG Chuyeän cuûa ñaûng caàm quyeàn Ñaûng caàm quyeàn UMP vöøa traùnh ñöôïc moät chuyeän xaøo xaùo trong noäi boä. Caùch giaûi quyeát: Duøng moät danh töø khaùc ñeå goïi vieäc ñeà cöû ngöôøi tranh chöùc toång thoáng naêm 2007. Chuyeän ñoù seõ khoâng ñöôïc goïi laø “baàu cöû sô boä” (primaire, nhö taïi Hoa Kyø), vì Thuû Töôùng Villepin cho raèng (baàu cöû sô boä) traùi vôùi tinh thaàn cuûa neàn Coäng Hoøa. Töø nay, chuyeän ñoù ñöôïc goïi laø thuû tuïc vaän ñoäng (proceùdure de soutien) öùng cöû vieân ñaûng UMP döï tranh toång thoáng naêm 2007. Vaø vui veû caû laøng. “Chuùng ta maïnh hôn neáu chuùng ta bieát ñoaøn keát. Chuùng ta phaûi traùnh nhöõng cuoäc caõi vaû noäi boä, nhöõng haønh ñoäng chia reõ,” Thuû Töôùng Villepin noùi khi tôùi gaëp caùc caáp ñieàu khieån ñaûng trong truï sôû quoác hoäi. Dominique de Villepin laø thaønh phaàn ñöông nhieân cuûa boä chính trò cuûa ñaûng UMP. Trong phoøng hoïp, Nicolas Sarkozy hoâ haøo: Haõy chöùng toû

chuùng ta ñaõ keát hôïp vôùi nhau! Ñöôïc vaäy, theo Le Figaro, laø nhôø baø Micheøle Alliot-Marie (MAM), boä tröôûng quoác phoøng. Baø ñaõ coù coâng thuyeát phuïc Nicolas Sarkozy chaáp nhaän giaûi phaùp naøy. MAM môùi ñaây laø chuû tòch ñaûng RPR, uûng hoä öùng cöû vieân Jacques Chirac caùc naêm 1981, 1988 vaø 1995. Caùc nöôùc laùng dieàng Caùc nöôùc laùng dieàng cuûa nöôùc Phaùp ñaõ laøm theo caùch naøo? - Nöôùc YÙ: Ngaøy 16.10, phe Taû ñaõ toå chöùc “baàu cöû sô boä” cöû ngöôøi ra tranh thaùng 4.2006. Hôn hai trieäu ñaûng vieân ñaõ tham gia cuoäc baàu cöû baèng caùch choïn laäp tröôøng cuûa öùng cöû vieân naøo mình thích. Romano Prodi, ñöôïc goïi laø “professore” ñöôïc tôùi 75% phieáu baàu. Phe Höõu khoâng theo caùc naøy maø daøn xeáp giöõa caùc öùng vieân cuøng laäp tröôøng chính trò. - Taây Ban Nha: Laõnh tuï cuûa phe Höõu seõ do ngöôøi tieàn nhieäm ñeà cöû, goïi laø thuû tuïc dedazo (coù nghóa laø chæ tay). Sau ñoù, phaûi ñöôïc ñaïi hoäi ñaûng chaáp thuaän. Phe Taû, toång bí thö ñaûng Xaõ hoäi do ñaûng vieân hoïp ñaïi hoäi baàu leân. - Anh Quoác: Muoán laøm laõnh tuï ñaûng Lao Ñoäng, tröôùc heát phaûi ñöôïc toång thö kyù ñaûng chaáp thuaän. Giai ñoaïn 2: Phaûi ñöôïc ít nhaát 12.5% daân bieåu ñaûng ñoàng yù. Caùc nghieäp ñoaøn vaø chi boä ñaûng ñòa phöông tham khaûo yù kieán thaønh vieân cuûa mình. Moät baàu cöû ñoaøn goàm caùc thaønh phaàn keå treân quyeát ñònh sau cuøng. Ñaûng Baûo Thuû: Ñaàu tieân phaûi qua uûy ban cöùu xeùt goïi laø 1922 Committee. Daân bieåu trong Haï vieän choïn laïi neáu coù nhieàu hôn hai öùng vieân. Ñaûng vieân seõ choïn moät trong hai ngöôøi ñoù trong ngaøy ñoùng nieân lieãm cho ñaûng. - Ñöùc Quoác: Laõnh tuï CDU (Daân Chuû Thieân Chuùa Giaùo) cuõng nhö SPD (Xaõ hoäi) do ñaïi hoäi ñaïi bieåu cuûa ñaûng choïn löïa. Tröôøng hôïp cuûa Chirac Ba laàn, ñaûng RPR, tieàn thaân cuûa ñaûng UMP uûng hoä Jacques Chirac: * Naêm 1981, 2,600 ñaûng vieân hoïp ñaïi hoäi ñaõ boû phieáu cho Chirac vôùi 95.40%. Ñoái thuû cuûa Chirac laø Michel Debreù chæ ñöôïc 2.88%. * Naêm 1988, 4,042 ñaûng vieân uûng hoä Chirac vôùi 99.97% vôùi “soutien total et actif”. * Naêm 1994, ñaïi hoäi ñaëc bieät uûng hoä Chirac vôùi 98.25% “vote de confiance”. Laàn naøy, phe Höõu coøn coù Edouard Balladur ra tranh, ñöôïc ñaûng UDF uûng hoä. * Naêm 2002 Chirac ra tranh theâm moät nhieäm kyø, chuyeän ñöông nhieân khoûi caàn ai ñeà cöû. Chuyeän daøi baàu cöû 2007 (Tieáp theo) Voøng thöù hai cuûa cuoäc baàu cöû toång thoáng naêm 2007... coøn laïi hai ngöôøi, caû hai laø cuûa phe Höõu: Boä Tröôûng Nicolas Sarkozy vaø Thuû Töôùng Dominique de Villepin. Vaø Villepin haï Sarkozy. Ñoù laø keát quaû cuoäc thaêm doø dö luaän do Haõng CSA vaø tuaàn baùo Marianne thöïc hieän cuoái thaùng 11 ñaêng treân tuaàn baùo Marianne ngaøy 3.12.2005. Vôùi caùc öùng cöû vieân khaùc, Sarkozy haï moät caùch deã daøng: - Cöïc Höõu Le Pen: Sarkozy 78, Le Pen 9. - Laõnh tuï UDF Francois Bayrou: Sarkozy 54, Bayrou: 33. - Vôùi Ñaûng Xaõ Hoäi: * Sarkozy 54 haï Francois Holland 35. * Sarkozy 52 haï Seùgoleøne Royal 40. * Sarkozy 50 haï Jack Lang 39. - Vôùi Villepin: Sarkozy 41 thua Villepin 46. Theo cuoäc thaêm doø naøy, Villepin thaéng nhôø phieáu cuûa phe Xaõ Hoäi tôùi 60% trong khi chæ coù 26% nhöõng ngöôøi naøy boû phieáu cho Sarkozy. Chi phí cho vuï aùn ôû Outreau: 8.8 trieäu euro Vuï aùn xöû tuø oan nhöõng ngöôøi bò toá saùch nhieãu tình duïc con nít trong thaønh phoá Outreau vuøng baéc Phaùp khoâng nhöõng laøm maát danh döï cuûa neàn tö phaùp nöôùc Phaùp maø coøn tieâu toán boän tieàn cuûa nöôùc Phaùp khi nöôùc naøy ñang laâm vaøo caûnh...t uùng quaãn. Gaàn chín trieäu euro cho vuï naøy, khoâng

phaûi laø ít. Chi phí ñoù tính ra nhö sau: - Tieàn giam giöõ: 1,808,000 euro (nuoâi aên 60 euro moãi ngaøy moät ngöôøi, 4,000 euro tieàn boài thöôøng cho moät ngöôøi bò giam oan uoång trong moät thaùng). - Tieàn boài thöôøng cho 13 ngöôøi vì nhaø nöôùc phaïm loãi naëng, 120,000 euro moät ngöôøi: 1,560,000 euro. - Chi phí nhaân söï vaø vaät lieäu 4 trieäu maø 2 trieäu cho thöøa phaùt laïi. - Tieàn nuoâi 11 treû em, 1,000 euro moät thaùng: 483,000 euro. - Tieàn coâng ñieàu tra: Giaùm ñònh vieân, toå chöùc caùc phieân toøa: 650,000 euro. - Coâng phí cuûa luaät sö (theo caên baûn caùc thaân chuû ñöôïc trôï giuùp): 301,200 euro. Coäng chung: 8,802,200 euro. Toång Thoáng Chirac ñaõ gôûi thö nhaân danh nhaø nöôùc Phaùp chòu toäi vaø toû loøng hoái tieác. Au nom de la Justice dont je suis le garant, je tiens aø vous preùsenter regrets et excuses, moät caâu trong thö cuûa toång thoáng Chirac gôûi tôùi töøng ngöôøi. Sau ñoù, Thuû Töôùng Villepin ñaõ tieáp vaø an uûi. Trong soá ñoù, coù moät ngöôøi bò baét giam oan ñaõ cheát trong tuø. Journal du Dimanche tuaàn roài cho bieát: Francois Mourmand, 32 tuoåi, bò cheát vì thuoác an thaàn quaù ñoä! (Moät ngaøy: 200 gioït Theùraleøne, 8 vieân Seresta, 2 vieân Dexorat, vaø 3 vieân Imovane, buoåi toái). Ngöôøi Taøu coù caâu: Hoïa voâ ñôn chí. Moät vuï y chang nhö vuï Outreau naøy ñang khai dieãn vaø saép ñeán giai ñoaïn khaùng caùo, laàn naøy khoâng thaáy baùo chí noùi ñeán nhieàu nhö tröôùc. Chuyeän heát coøn haáp daãn? Tôùi ñaây, ngöôøi Phaùp môùi noùi: Jamais deux sans trois, (Khoâng bao giôø coù hai maø laïi khoâng... coù ba) xin baïn ñoïc vui loøng chôø coi. Laàn ñaàu tieân treân theá giôùi: Gheùp maët Moät coâng trình y hoïc vöøa ñöôïc thöïc hieän laàn ñaàu tieân treân theá giôùi vaø coù theå ñaït keát quaû khaû quan. Gheùp (moät phaàn) da maët cho moät ngöôøi ñaøn baø teân laø Isabelle D. bò choù caén maát moät phaàn cuûa muõi, moâi vaø caèm trong thaùng 5.2008. Giaùo sö Bernard Devauchelle y só giaûi phaãu maët taïi beänh vieän Amiens saün saøng giuùp baø D. Thaùng 11, moät ngöôøi ñaøn baø tröôùc khi cheát ñoàng yù cho caùc boä phaän trong thaân theå neân vieäc naøy môùi thaønh. Cuoäc giaûi phaãu gheùp da maët thöïc hieän trong ngaøy 27.11.2005 vôùi ba toaùn y só giaûi phaãu noåi tieáng cuûa CHU Amiens, Lille vaø Lyon trong ba giai ñoaïn: Loät da maët, chuaån bò maët ñeå gheùp vaø cuoái cuøng laø gheùp vaøo: Noái vôùi caùc gaân vaø maïch maùu. Naêm chuïc y só giaûi phaãu, chuyeân vieân ñaùnh thuoác meâ, y taù, tham gia vaøo coâng trình naøy taïi caùc beänh vieän ôû Lille, Amiens vaø Lyon. Hieän baø D. ñang ñöôïc saên soùc taïi beänh vieän Lyon. Möôøi ngaøy sau ngaøy giaûi phaãu, baùc só Jean-Michel Dubernard, ngöôøi ñieàu khieån chöông trình naøy trong cuoäc tieáp xuùc vôùi baùo chí taïi Tours cho bieát moïi vieäc dieãn tieán toát ñeïp. OÂng traùnh khoâng ñeà caäp tôùi caùc vaán ñeà khaùc raát bò dò nghò nhö vieäc ñeå cho baùo chí phoå bieán roäng raõi traùi vôùi nguyeân taéc ñaõ ñeà ra trong y giôùi. Taïi Anh, tôø Daily Telegraph vaø The Sun in hình tröôùc heát, taïi Paris haàu heát caùc baùo ñeàu töôøng thuaät vaø ñaày ñuû nhaát laø treân tuaàn baùo Paris Match. TRONG CUOÄC SOÁNG Chuùng ta ñang ôû trong muøa nhaân aùi Restos du Coeur Coâng trình nhaân ñaïo Restos du Coeur do oâng vua heà Coluche saùng laäp ñaõ böôùc vaøo naêm thöù 21, muïc ñích giuùp cho nhöõng ngöôøi thieáu thoán coù moät böõa aên. Naêm ngoaùi, 45,000 ngöôøi thieän nguyeän hoaït ñoäng cho Quaùn aên naøy ñaõ caáp 67 trieäu böõa aên cho 630,000 ngöôøi suoát trong muøa Ñoâng. Hoï hoaït ñoäng trong 1,900 trung taâm treân toaøn quoác, nôi ñoù nhöõng ngöôøi thieáu thoán coù theå lui tôùi nhieàu laàn trong moät tuaàn, uoáng coác caø pheâ, ñoïc saùch baùo trong phoøng aám cuùng. Chöøng 470,000 nhaø haûo taâm ñaõ gôûi taëng tieàn baïc, 40% nguoàn lôïi cuûa nhöõng Restos du Coeur naøy. * Chuyeän ñaëc bieät naêm roài: Thaønh laäp 250 Restos beùbeù du

PROMOTION

S Brookhurst

From

$1,750

4 jets + Roller Massage

$1,650

Only Pipeless + Roller Massage Only

$2,200

14920 Dillow Street, Westminster, CA 92683 * (714)

894-8772 or 234-0170

(Ñöôøng beân hoâng böu ñieän Bolsa, gaàn baùo Ngöôøi Vieät) * Mon-Fri: 10AM-6PM * Sat & Sun: By Apointment

T Spa Manufacturing, haõng saûn xuaát Pedicure Spa ñaët taïi Little Saigon Kính Môiø ñen á Showroom T Spa Manufacturing coù ° Nhieàu kieåu boàn ° Nhieàu kieåu gheá ° Nhieàu loaïi maùy Pipeless maïnh, eâm, ñaùp öùng ñoøi hoûi veä sinh cuûa State Board. Haõy löïa theo ñuùng nhu caàu cuûa mình, chuùng toâi seõ Custom Made theo yù quyù khaùch.

! Nhaän ñoåi boàn cuõ (Trade in). ! Nhaän söûa chöõa moïi hö hoûng veà gheá, boàn, nöôùc thoaùt chaäm,nöôùc chaûy ngöôïc vaøo boàn. ! Giaûi quyeát moïi trôû ngaïi kyõ thuaät: Nhanh choùng vaø hieäu quaû bôûi nhaân vieân kinh nghieäm tröïc tieáp saûn xuaát. ! Saûn xuaát ngay taïi Myõ theo ñuùng tieâu chuaån an toaøn UL.

FREE HOOK UP & DELIVERY

T Spa Manufacturing

14920 Dillow St

Magnolia

Bolsa Ave Moran St

(DEC 03 - DEC 31/05)

6 jets + Roller Massage Fully Automatic Adjust

Tieáp trang A6

Dillow St

. 3”

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005

Ngöôøi Vieät

DAT


CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A5

. 3”

DAT

Baùc Só

PHAÏM VAÊN HOAØNG, M.D.

9600 Bolsa Ave., # F, Westminster, CA 92683

Y KHOA TOÅNG QUAÙT GIA ÑÌNH & CHAÂM CÖÙU Ysó Ñieàu Trò taïi Beänh Vieän Fountain Valley

CHÍCH NGÖØA NHAÄP HOÏC, HÔÏP TAÙC VÔÙI CHÖÔNG TRÌNH WIC GiÔØ LAØM VIEÄC: Thöù Hai ñeán Thöù Saùu: 9 AM - 6 PM Thöù Baûy: 9 AM - 2 PM

Free

Installation w/ 600 sqft.

Standard Size Available 7 days to 10 days

24" x 47" 30" x 47" 36" x 47" 24" x 59" 30" x 59" 35" x 59"

$115 $140 $165 $140 $175 $195

(714) 531-8711 / 531-3571 Nhaän MEDICAL vaø BAÛO HIEÅM

Shutters for less!! Shutter Shoppe, Inc.

48" x 47" 60" x 47" 72" x 47" 48" x 59" 60" x 59" 70" x 59"

626-582-8668 $210 $260 $310 $260 $320 $380

9522 Gidley St., Temple City CA 91780 English & Mandarin only

%N 0 0 at u r al 1

Ha r d wood

Experience Sales wanted

$13.50/ sqft.

Mon - Fri : 8:30 am - 5:30 pm Sat : 9:30 am - 4:00 pm Sun: by appt only


A6 NGÖÔØI VIEÄT CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu) . 3”

Thö Vieát Töø Paris Tieáp trang A4

Coeur ñeå giuùp caùc em beù vaø baø meï vöøa sanh hay saép sanh. Hoäi quaûn trò caùc quaùn aên naøy cho bieát thieáu ngöôøi thieän nguyeän, thieáu phöông tieän vaø nôi choán ñeå môû theâm quaùn aên. Boä Xaõ hoäi, boä Thanh nieân, Theå thao vaø Hoaït ñoäng hoäi ñoaøn höùa heïn nhieàu bieän phaùp ñeå giuùp phaùt trieån theâm. Giaûm TVA nhaø haøng, khaùch saïn: Coøn phaûi chôø Vì khoâng ñöôïc ñoàng yù cuûa taát caû, 25 nöôùc dôøi vaán ñeà (giaûm TVA cuûa caùc nhaø haøng, khaùch saïn töø 19.6% xuoáng 5.5%) laïi tôùi cuoäc hoïp cuûa Hoäi ñoàng AÂu Chaâu 15.12 tôùi ñaây hoaëc coù theå tôùi phieân hoïp cuûa caùc boä tröô��ng kinh taøi cuûa LHAC 24.1.2006. Vaán ñeà laø do töø nöôùc Ñöùc. Chính phuû Merkel döï tính taêng TVA cuûa ngaønh hoaït ñoäng naøy trong nöôùc Ñöùc töø 16% leân 19% trong khi Phaùp laïi ñoøi xuoáng. .EU xuaát hieän treân maïng löôùi Töø thaùng 4.2006, treân maïng löôùi seõ coù theâm ñieän thö vôùi.eu (Europe, AÂu Chaâu), sau khi ñaõ coù.fr cho nöôùc Phaùp, .uk cho nöôùc Anh, .de nöôùc Ñöùc... hay .org cho toå chöùc, hieäp hoäi... Nhö vaäy laø AÂu Chaâu... ngaøy nay ñaõ coù... côø (flag, drapeau) nhöng muoán caém ôû ñaâu thì coøn phaûi hoûi... ngöôøi Myõ, vì cô quan phoái hôïp toång quaùt maïng löôùi laø Icann, moät coâng ty ngöôøi Myõ coù truï sôû taïi California. Hoäi nghò quoác teá môùi ñaây taïi Tunis cuõng chæ ñaët theâm moät hoäi ñoàng baûo trôï chöù khoâng ñuïng chaïm chi vaøo coâng ty naøy. * Moät vaøi con soá cô sôû (Domaines) treân theá giôùi (Thaùng 9.2005): .com taïi Hoa Kyø 4,0357,944 cô sôû, .de Ñöùc: 9,044,657, .net 6,167,555, .uk: 4,349,206. “.org” (toå chöùc, hoäi ñoaøn) 3,801,703, “.nl” Hoøa Lan: 1,608,338, “.it” YÙ: 1,085,198, “.ch” Thuïy Só: 713,682, “.fr” Phaùp: 387,963. Töø nay, daân chòu thueá chæ caàn kyù teân vaøo tôø khai Nhöõng con soá veà löông boång, höu boång seõ ñöôïc in saün treân tôø khai. Ngöôøi chòu thueá chæ caàn coi laïi neáu ñuùng, kyù vaøo vaø gôûi ñi. Neáu khoâng ñuùng, vieát con soá (maø mình cho laø ñuùng hôn) vaøo oâ daønh rieâng roài kyù teân. Chöøng 30 trieäu ngöôøi chòu thueá vì chuyeän naøy seõ nhaän ñöôïc tôø khai naêm tôùi treã hôn hai thaùng, vaøo thaùng 5, thay vì thaùng 3. Ñoù laø chuyeän môùi meû lieân quan ñeán thueá maù vöøa ñöôïc tieát loä tuaàn naøy. Môùi ñoái vôùi chuùng ta maø khoâng coù chi môùi vôùi nhieàu nöôùc ôû AÂu Chaâu. Vì chuyeän naøy ñaõ ñöôïc thí nghieäm vaø thaønh coâng naêm ngoaùi taïi vuøng Ile et Villaine (taây baéc Phaùp). Keát quaû khaû quan. Nhieàu nöôùc mieàn Baéc (Ñan Maïch, Estonie, Phaàn Lan, Na Uy, Thuïy Ñieån) vaø môùi ñaây, Taây Ban Nha ñaõ laøm. Trong caùc nöôùc naøy, chính chuû nhaân khai baùo vaø traû thueá cuûa nhaân vieân. Anh huøng xa loä Vaãn chuyeän cuûa caùc quan lôùn nhaát nöôùc. Vöôït ñeøn ñoû, quaù toác ñoä giôùi haïn... theá maø nhöõng ngöôøi naøy vaãn coøn giöõ baèng laùi. Ñoù laø keát quaû cuûa cuoäc ñieàu tra môùi ñaây cuûa nhoùm phoùng vieân tuaàn baùo Auto Plus, ñöôïc tieáng laø khoâng coù gì laø töû teá vôùi caùc chöùc quyeàn. Trong ba tuaàn leã, ba phoùng vieân cuûa baùo naøy, vôùi maùy ra ña toái taân vaø maùy quay phim haïng coái, chaïy theo phaùi ñoaøn cuûa Thuû Töôùng Villepin vaø Boä Tröôûng Noäi Vuï Nicolas Sarkozy moãi laàn di chuyeån trong Paris hay veà tænh. Keát quaû cuûa cuoäc saên ñuoåi: Taøi xeá cuûa caùc oâng ñaõ vöôït qua hai ñeøn ñoû, chaïy ngöôïc chieàu, chaïy ñöôøng daønh cho xe buyùt, vaø vöôït quaù toác ñoä giôùi haïn! Nhöng vaãn coøn giöõ baèng laùi!

150 quoác gia ñoàng yù hoäi ñaøm veà tình traïng khí quyeån Tieáp trang A1

Hai dieãn tieán ñoàng thôøi naøy cho thaáy keát quaû khoâng maáy khaû quan cuûa hoäi nghò Lieân Hieäp Quoác keùo daøi 2 tuaàn leã ñeå nghieân cöùu veà hieän töôïng khí quyeån noùng daàn, maø chaúng laøm gì ñöôïc ñeå kheùp laïi söï caùch bieät laäp tröôøng giöõa Hoa Kyø moät beân vôùi Chaâu AÂu, Nhaät vaø caùc quoác gia uûng hoä Hieäp Öôùc Kyoto ôû moät beân. Ñaïi dieän Thuïy Só phaùt bieåu, “Nhöõng quoác gia (tham gia Kyoto) naøy saün saøng nhaän laáy vai troø laõnh ñaïo. Nhöng hoï khoâng theå giaûi quyeát ñöôïc vaán ñeà moät mình. Chuùng toâi caàn söï hoã trôï cuûa Hoa Kyø, vaø caû nhöõng quoác gia lôùn ñang phaùt trieån” nhö Trung Quoác vaø moät soá quoác gia tuy ngheøo hôn nhöng ñang treân ñöôøng kyõ ngheä hoùa chöa bò raøng buoäc bôûi Hieäp Öôùc Kyoto. Chuû tòch Hoäi Nghò Canada, Boä Tröôûng Moâi Tröôøng Stephane Dion, cho bieát, caùc quyeát ñònh cuûa hoäi nghò 150 nöôùc seõ vaïch ra moät “böùc baûn ñoà cho töông lai, nhö chính teân goïi cuûa noù Montreal Action Plan, töùc MAP.” Hoäi nghò Montreal laø hoäi nghò thöôøng nieân ñaàu tieân veà

khí quyeån sau khi hieäp öôùc Kyoto coù hieäu löïc töø thaùng Hai vöøa qua, aán ñònh moät chæ tieâu giaûm thieåu khí thaûi roõ raøng tröôùc naêm 2012 trong 35 nöôùc kyõ ngheä hoùa. Nhieät ñoä baàu khí quyeån tieáp tuïc noùng daàn ñang laøm chaûy loûng caùc nuùi baêng treân toaøn theá giôùi, laøm co laïi taàng baêng ñaù ngaøn naêm ôû Baéc Baêng Döông, laøm taêng nhieät ñoä nöôùc bieån, vaø möïc nöôùc daâng cao. Caùc nhaø khoa hoïc tieân ñoaùn seõ coøn xaûy ra nhieàu hieän töôïng thay ñoåi khi quyeån khaùc nöõa trong voøng vaøi thaäp nieân tôùi. Cöïu TT President Clinton, moät ngöôøi uûng hoâ Kyoto, ñaõ xuaát hieän taïi Montreal vaøo ngaøy hoïp cuoái cuøng cuûa hoäi nghò ñeå leân tieáng keâu goïi caùc quoác gia treân theá giôùi haõy ñoaøn keát laïi ñoái phoù vôùi nguy cô. (DP)

Phi tröôøng Midway: Ñieàu tra tai naïn maùy bay nay nhaém vaøo phi coâng Tieáp trang A1

Thöù Naêm. Vuï tai naïn ñaõ gieát cheát em beù Joshua Woods vaø laøm ít nhaát 10 ngöôøi khaùc bò thöông, trong ñoù coù caû 2 ngöôøi treân maùy bay vaø nhieàu ngöôøi khaùc treân maët ñaát. OÂng Holloway hoâm thöù Baûy cho bieát, “Chuùng toâi chæ

Baùo ñieän töû “Tieáng Noùi Daân Chuû”... Tieáp trang A1

Môû ñaàu baùo ñieän töû “Tieáng Noùi Daân Chuû” (website: www.ptdcvn.org) laø baøi “Maáy lôøi cuøng baïn ñoïc” vieát nhö theá. Trang chính cuûa baùo ñieän töû “Tieáng Noùi Daân Chuû” ñaêng taûi tin töùc, baøi vieát cuûa nhieàu nhaø tranh ñaáu cho töï do toân giaùo noåi tieáng nhö HT Thích Quaûng Ñoä, LM Chaân Tín, cuï Traàn höõu Duyeân (PGHH), cuï Leâ quang Lieâm (PGHH), LM Nguyeãn vaên Lyù, LM Phan vaên Lôïi, TT Thieän Minh, MS Nguyeãn hoàng Quang, LM Nguyeãn höõu Giaûi. Beân caïnh ñoù laø caùc nhaø tranh ñaáu daân chuû ñang ôû tuø nhö Nguyeãn vuõ Bình, Nguyeãn khaéc Toaøn, BS Phaïm hoàng Sôn vaø nhöõng vò khaùc ñang ôû Vieät Nam nhö Hoaøng minh Chính, Haø só Phu, Buøi minh Quoác, Hoaøng Tieán, Leâ chí Quang, Döông thu Höông, Leâ hoàng Haø, Leâ Nhaân, Löõ Phöông, Mai thaùi Lónh, BS Nguyeãn ñan Queá, Nguyeãn chính Keát, v.v... “Muïc tieâu tröôùc maét cuûa cuoäc ñaáu tranh naøy laø: 1. Giaønh quyeàn töï do ngoân luaän, töï do baùo chí... 2. Thöïc hieän moät cuoäc toång tuyeån cöû töï do vaø coâng baèng coù quoác teá giaùm saùt vaøo naêm 2007...” Baøi “Maáy lôøi cuøng baïn ñoïc” noùi veà muïc tieâu tröôùc maët cuûa nhöõng ngöôøi chuû tröông baùo Ñieän Töû vieát nhö vaäy. Trong cuoäc traû lôøi phoûng vaán cuûa baùo Ngöôøi Vieät hoâm Thöù Baûy 9-12-2005, nhaø vaên Hoaøng Tieán noùi ñoù laø “coá gaéng cuûa moïi ngöôøi muoán daân chuû hoùa ñaát nöôùc. Laõnh

hoûi hoï laø töø nhaõn quan cuûa mình, hoï coù bieát gì veà vuï vieäc khoâng.” Haõng Southwest Airlines, chuû nhaân cuûa chieác maùy bay thoï naïn, cho hay, tröôûng phi cô ñaõ laøm vieäc vôùi haõng bay hôn 10 naêm nay, coøn tröôûng ñoäi tieáp vieân thì bay vôùi Southwest ñöôïc 2 naêm röôõi. Ñaây laø vuï tai naïn gaây cheát ngöôøi ñaàu tieân xaûy ra vôùi Southwest trong lòch söû 35 naêm cuûa haõng bay. NTSB cuõng döï tính chuyeån chieác Boeing 737 bò tai naïn vaãn naèm ôû giöõa ñöôøng töø hoâm thöù Naêm vaøo trong garage cuûa phi tröôøng. Caùc maùy thaâu aâm vaø caùc döõ kieän thaâu thaäp ñöôïc khi xaûy ra tai naïn ñaõ göûi veà Washington ñeå phaân tích vaø giöõ laïi thoâng tin nguyeân thuûy cho caùc nhaø ñieàu tra. Tuy nhieân, giôùi ñieàu tra chuù yù hôn tôùi ñoaïn phi ñaïo daøi 6,500 boä. Cuõng nhö gaàn 300 phi tröôøng daân söï khaùc taïi Hoa Kyø, Midway thieáu maát khu vöïc “traùi ñoän” 1,000 boä ôû cuoái phi ñaïo. Midway, roäng khoaûng 1 daëm vuoâng, ñöôïc xaây döïng naêm 1923 trong thôøi kyø maùy bay coøn chaïy caùnh quaït vaø coù ñöôøng baêng ngaén hôn caùc phi tröôøng lôùn khaùc. Nhöng phi tröôøng khoâng coøn choã naøo ñeå nôùi roäng theâm, bôûi vì coù quaù nhieàu nhaø cöûa vaø haøng quaùn bao boïc. Tình traïng tuyeát rôi daày vaø ñöôøng baêng ngaén coù theå khieán cho vieäc haï caùnh trôû neân voâ cuøng khoù khaên, ngay caû vôùi nhöõng phi coâng nhieàu kinh nghieäm. Coøn taïi phi tröôøng Midway khi ñoù, lôùp tuyeát ñaõ daày leân tôùi 7 inches, tuy nhieân caùc giôùi chöùc phi haønh cho hay, ñieàu kieän naøy vaãn coøn chaáp nhaän ñöôïc. Toång giaùm ñoác Southwest, oâng Gary Kelly cho bieát maùy bay döôøng nhö khoâng coù trôû ngaïi kyõ thuaät naøo. (DP)

ñaïo (Ñaûng vaø Nhaø Nöôùc CSVN) maø nhìn xa ñöôïc vaø khoâng ñaøn aùp thì toát. Neáu khoâng thì mang tieáng vôùi theá giôùi.” OÂng Tieán muoán noùi ñeán caùc cuoäc khuûng boá, baét bôù, thaåm vaán coù theå xaûy ra ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ñang ôû trong nöôùc coù baøi vieát hoaëc neâu yù kieán veà vaán ñeà daân chuû hoùa Vieät Nam ñaêng taûi treân baùo ñieän töû “Tieáng Noùi Daân Chuû”. “Neáu bò ñaøn aùp thì ñaønh chòu”. OÂng Tieán noùi. Taïi Vieät Nam, luaät baùo chí, luaät xuaát baûn, khoâng coù ñieàu khoaûn naøo cho pheùp coâng daân ñöôïc quyeàn xuaát baûn saùch hay ra baùo. Taát caû luaät leä, phaùp leänh veà vaán ñeà thoâng tin baùo chí, xuaát baûn ñeàu daønh ñoäc quyeàn cho caùc cô quan, ñoaøn theå cuûa Ñaûng CSVN. Töôùng Traàn Ñoä, moät coâng thaàn cuûa cheá ñoä CSVN vaøo nhöõng ngaøy cuoái ñôøi, vì ñoøi ra baùo vaø ñoøi ñaûng CSVN traû laïi töï do daân chuû cho nhaân daân, khoâng nhöõng khoâng ñöôïc ra baùo maø coøn bò ñuoåi ra khoûi ñaûng. “Quaû thaät ñaát nöôùc ta, xaõ hoäi ta ñang ôû tình traïng khoâng yeân. Baát cöù ôû ñaâu, baát cöù luùc naøo, vaø baát cöù ai cuõng coù theå nghe thaáy nhöõng lôøi phaøn naøn veà tham nhuõng, veà ñaïo ñöùc, veà teä naïn vaø veà maát daân chuû.” OÂng Traàn Ñoä vieát nhö vaäy trong taäp nhaät kyù “Nhaät Kyù Roàng Raén” vieát ngaøy 30-12-2000 phoå bieán leùn luùt trong nöôùc vaø treân internet. Töôùng Traàn Ñoä qua ñôøi ngaøy 9 thaùng 8-2002 giöõa nhieàu traên trôû, khaùt voïng cho ñaát nöôùc khoâng nhìn thaáy tröôùc khi lìa ñôøi. Tröôùc ñoù, ngaøy 1-4-1999, Ñoã quí Doaõn, giaùm ñoác Sôû Baùo Chí cuûa Boä Vaên Hoùa Thoâng Tin CSVN traû lôøi ñôn xin ra baùo cuûa töôùng Traàn Ñoä neâu moät soá ñieàu cuûa Luaät Baùo Chí (1989) ñeå töø choái ñôn xin ra baùo cuûa oâng. Doaõn vieát: “Theo luaät baùo chí cuûa CHXHCNVN, khoâng coù ñieàu khoaûn naøo cho pheùp moät caù nhaân ra baùo.” Ñieàu naøy tôùi nay vaãn aùp duïng trong khi Hieán phaùp cuûa cheá ñoä, ñieàu

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 69, vieát: “Coâng daân coù quyeàn töï do ngoân luaän, töï do baùo chí, coù quyeàn ñöôïc thoâng tin, coù quyeàn hoäi hoïp, laäp hoäi, bieåu tình theo quy ñònh cuûa phaùp luaät.” Vì khoâng ñöôïc phoå bieán yù kieán ôû trong nöôùc, taát caû caùc nhaø tranh ñaáu daân chuû, töï do toân giaùo ôû Vieät Nam ñeàu phaûi phoå bieán treân internet vaø ôû ngoaïi quoác. Heä thoáng baùo ñaøi CSVN nhieàu khi môû chieán dòch ñaáu toá, chöûi bôùi caùc vò ñoù moät caùch thaäm teä, keå caû vu khoáng, nhöng laïi khoâng cho hoï cô hoäi leân tieáng traû lôøi. Caùc oâng Traàn Khueâ, Phaïm queá Döông, Hoaøng minh Chính kieän moät soá baùo ñaûng veà toäi “vu khoáng, laøm maát danh döï, nhaân phaåm coâng daân” nhöng toøa aùn cuûa cheá ñoä CSVN lôø ñi. “Ñaây laø nôi phaùt ngoân cuûa nhöõng ngöôøi ñaáu tranh cho daân chuû, maø ghi nhöõng tieáng keâu oan cuûa haøng trieäu daân ñang bò maát ñaát, maát nhaø cöûa vaø ñaáu tranh, khaúng ñònh caùi quyeàn töï do toân giaùo, töï do baùo chí vaø ñaáu tranh cho cuoäc tuyeån cöû töï do coù quoác teá giaùm saùt vaøo naêm 2007.” OÂng Traàn Khueâ, moät trong nhöõng ngöôøi chuû tröông baùo ñieän töû “Tieáng Noùi Daân Chuû” noùi nhö vaäy vôùi ñaøi phaùt thanh RFA trong cuoäc phoûng vaán ngaøy 812-2005.

Caùc Giaûi Nobel naêm 2005: Giaûi hoøa bình loït vaøo tay Mohamed ElBaradei Tieáp trang A1

Baûy. Caùc giaûi Nobel naêm 2005 veà y khoa, vaät lyù, hoùa hoïc vaø kinh teá ñeàu ñöôïc trao taëng taïi Stockholm ñeå caùc khoâi nguyeân ñeàu nhaän giaûi töø tay Quoác Vöông Thuïy Ñieån Carl XVI Gustaf trao cho. Caùc khoâi nguyeân noùi treân goàm luoân caû Barry Marshall, ngöôøi chia giaûi y khoa vôùi ñoàng nghieäp ngöôøi UÙc cuûa oâng laø Robin Warren. OÂng Marshall trôû thaønh moät trong nhöõng göông maët

ñaùng ghi nhôù nhaát trong soá nhöõng ngöôøi laõnh giaûi Nobel cuûa theá giôùi vì ñaõ töï mình ñöùng ra laøm con vaät thí nghieäm ñeå chöùng minh lyù thuyeát cuûa oâng raèng chính caùc vi khuaån ñaõ gaây ra beänh loeùt bao töû hôn laø caùc aùp löïc laøm cho tinh thaàn caêng thaúng, baát chaáp thaùi ñoä khoâng tin töôûng cuûa giôùi y khoa. OÂng uoáng vaøo buïng moät dung dòch chöùa vi khuaån Helicobacter pylori maø oâng vaø ñoàng nghieäp Warren ñeàu quaû quyeát laø töøng taïo neân bònh loeùt daï daøy. Lyù thuyeát naøy ñöôïc chöùng minh khi chaúng bao laâu oâng Marshall ngaõ beänh. Khaùm phaù naøy coù nghóa laø nhöõng ngöôøi maëc beänh söng lôõ daï daøy coù theå ñöôïc chöõa trò chæ ñôn giaûn laø baèng caùch duøng thuoác khaùng sinh. Caùc giaûi thöôûng Nobel, ñöôïc coi laø nhöõng phaàn thöôûng uy tín nhaát theá giôùi, veà khoa hoïc vaø vaên chöông ñaõ ñöôïc trao keå töø naêm 1901. Moãi giaûi thöôûng Nobel cuûa naêm 2005 ñaùng giaù 10 trieäu ñoàng crown Thuïy Ñieån (töông ñöông 1.25 trieäu Myõ kim) vaø ñem laïi cho ngöôøi nhaän giaûi danh voïng töùc thôøi. Trong maáy naêm gaàn ñaây, caùc nhaø khoa baûng Myõ ñaõ ngöï trò caùc giaûi Nobel töø kinh teá cho tôùi khoa hoïc, vaø naêm 2005 cuõng khoâng ra ngoaøi thoâng leä ñoù. Hai trong soá ba khoâi nguyeân giaûi vaät lyù, Roy Glauber vaø John Hal, laø ngöôøi Myõ, trong khi ñoù vò thöù ba, Theodor Haensch, laø ngöôøi Ñöùc. Nhaø khoa baûng ngöôøi Phaùp Yves Chauvin ñaõ cuøng vôùi caùc khoa hoïc gia Myõ Robert Grubbs vaø Richard Schrock chia nhau giaûi Nobel veà hoùa hoïc. (V.P.)

Nhaät baùo vôùi heä thoáng phaùt haønh roäng raõi khaép mieàn Nam Cali.

DAT


CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A7

. 3”

DAT


VAÊN HOÏC - NGHEÄ THUAÄT

A8 NGÖÔØI VIEÄT CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

Vaên Ngheä NGUYEÃN MAÏNH TRINH

Nhöõng Thaàn Töôïng AÛo Coù ngöôøi noùi vaên hoïc cuûa mieàn Baéc tröôùc naêm 1975, vaø sau naøy caû nöôùc, laø moät neàn vaên hoïc chieán tranh. Vôùi chieâu baøi giöõ nöôùc choáng xaâm laêng, nhöõng ngöôøi Coäng saûn ñaõ taïo ra nhöõng nhaân vaät, nhöõng nhaân daùng khoâng thöïc ñöôïc toâ veõ nhö nhöõng anh huøng vaø heä thoáng tuyeân truyeàn ñaõ “loäng giaû thaønh chaân” ñeå taïo ra nhöõng huyeàn thoaïi maø nhö thöïc ñeå meâ hoaëc quaàn chuùng. Trong chieán tranh, moïi sinh löïc quoác gia ñeàu vaét kieät cho chieán tröôøng neân söï hy sinh cuõng nhö chòu ñöïng gian khoå laø moät chính saùch maø caû nöôùc phaûi noi theo. Vaø, vaên hoïc cuõng chæ ñöôïc coi laø moät phöông tieän ñeå phuïc vuï cho chính saùch aáy. Nhöõng nhaø vaên, duø muoán hay khoâng muoán cuõng phaûi ñi theo moät con ñöôøng ñoäc ñaïo cuûa vaên hoïc minh hoïa. Nhaø vaên phaûi moâ taû trong xaõ hoäi aáy, khoâng coù xaáu chæ coù toát. Vaên chöông bieåu hieän ñôøi soáng aáy chæ coù vui, khoâng coù buoàn. Nhöõng ai ñi cheäch ra ngoaøi ñöôøng loái seõ bò ñaøo thaûi ra khoûi ñôøi soáng caø ñôøi thöôøng laãn vaên chöông moät caùch taøn baïo do heä thoáng keàm keïp vaø theo doõi tö töôûng cuûa cheá ñoä chuyeân cheá toaøn trò... Nhaø vaên Buøi Hieån, trong baøi “Höôùng veà ñaâu, vaên hoïc” vieát naêm 1992, nghóa laø ôû thôøi ñieåm hôn chuïc naêm coù hoøa bình, cuõng vaãn gioïng “phuïc vuï lyù töôûng” thôøi chieán: “... Caùc nhaø vaên Vieät Nam ñaõ hoaøn toaøn töï nguyeän daán thaân, gaén lieàn coâng cuoäc saùng taïo, söï nghieäp vaên chöông vôùi söï nghieäp ñaáu tranh caùch maïng toaøn daân toäc. Moät nhaø thô noåi tieáng, xöa töøng chuû tröông thô phaûi ñieân loaïn, thoaùt ly, luùc naøy vieát laïi tuyeân ngoân: Khoâng ñöôïc pheùp ñaët thô leân treân cuoäc ñôøi vì chính ñôøi ñeû ra thô. Caû khi cuoäc ñôøi aáy dieãn ra döôùi daïng baát thöôøng, moät cuoäc chieán ñaáu ñoå maùu laâu daøi gian khoå voán khoâng heà löôøng tröôùc, anh em nhaø vaên vaãn giöõ vöõng nieàm tin raèng coâng cuoäc phaán ñaáu cho vaän meänh vaø töông lai cuûa daân toäc aáy chính laø leõ soáng vaø lyù do caàm buùt cuûa mình trong moät hoaøn caûnh nhaát ñònh. Coù theå choã naøy choã khaùc noåi coäm leân moät vaøi gioïng ñieäu hôi quaù huøng hoàn, meâ ñaém nhöng nhìn chung vaên hoïc ta, ñaëc bieät laø theå vaên töï söï, nhôø gaén lieàn vôùi hoaït ñoäng con ngöôøi giöõa ngaøy thöôøng cuõng nhö trong nhöõng tình huoáng aùc lieät ñaõ ghi laïi moät caùch trung thöïc nhöõng caûm xuùc, nhöõng bieåu hieän taâm hoàn cuûa toaøn daân toäc qua laêng kính suy tö cuûa chính baûn thaân ngöôøi saùng taùc...” Khoâng phaûi chæ coù rieâng Buøi Hieån maø coøn raát nhieàu, töø nhöõng nhaø thô nhö Xuaân Dieäu, Cheá Lan Vieân, Toá Höõu, Löu Troïng Lö,... nhaø vaên nhö Toâ Hoaøi, Nguyeãn Coâng Hoan,... Tieáp trang A14

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005

Traàn Hoàng Chaâu: Daáu aán moät ñoaïn ñôøi trong lòch söû vaên chöông Vieät Nam TRAÀN NGOÏC NINH LTS. - Nhaân gioã ñaàu cuûa giaùo sö Nguyeãn Khaéc Hoaïch töùc nhaø thô Traàn Hoàng Chaâu, chuùng toâi ñaêng laïi moät baøi vieát cuûa giaùo sö Traàn Ngoïc Ninh giôùi thieäu taäp thô Traàn Hoàng Chaâu. Töïa do toøa soaïn ñaët. Vò trí cuûa thi só Traàn Hoàng Chaâu trong lòch söû vaên chöông Vieät Nam seõ do haäu theá ñònh ñoaït. Khi taát caû caùc soùng chìm noåi cuûa thôøi ñaïi khoâng nhöõng trong nöôùc maø töø ñaùy nhöõng ñaïi döông quaàn chuùng cuûa khaép naêm chaâu, vaø caùc luoàng chính trò vuõ baõo ñang thoåi cho chaùy lôùn nhöõng loøng tham vaø thuø haän ôû caû nhöõng vöïc soáng toái taêm nhaát, coøn laøm cho ñôøi soáng khoâng theå oån ñònh vaø tinh thaàn cuûa ngöôøi ta phaûi luoân luoân giao ñoäng, thì maáy ai coù theå doïn loøng ñeå thöôûng thöùc moät yù ñeïp trong moät caâu vaên hay? Hieám hôn nöõa laø nhöõng ngöôøi soáng trong khoùi löûa vaø gioù buïi cuûa chieán tranh vaø noäi chieán, nhöng vaãn nhìn thaáy nhöõng giaù trò muoân ñôøi maø loaøi ngöôøi ñaõ xaây döïng leân trong nhöõng ngaøn naêm cuûa cuoäc tieán hoùa; hoï laø nhöõng ngöôøi, raûi raéc ñaây ñoù qua thôøi gian, ñaõ aâm thaàm ca ngôïi hoøa bình, ñeà cao loøng nhaân töø, vaø laøm cho tieáng noùi cuûa con ngöôøi ngaøy moät thaâm ñöôïm tình yeâu vaø höông vò cuûa ñôøi soáng. Thi só Traàn Hoàng Chaâu khoâng phaûi chæ laø moät nhaø thô hay nhaø vaên. Ngoaøi ñôøi, ngöôøi ta bieát oâng nhieàu hôn vôùi teân thöïc vaø chöùc töôùc Ñaïi hoïc laø Giaùo sö Nguyeãn Khaéc

Giaùo sö Nguyeãn Khaéc Hoaïch töùc thi só Traàn Hoàng Chaâu, ngöôøi thöù hai töø beân traùi vaø phu nhaân cuøng caùc cöïu moân sinh cuûa oâng trong buoåi leã chuùc thöôïng thoï 80 tuoåi cuûa oâng ñöôïc toå chöùc naêm 2003 taïi nhaø rieâng. (hình PQB)

Hoaïch, Khoa tröôûng tröôøng Ñaïi Hoïc Vaên Khoa Saøi Goøn trong nhöõng naêm maùu löûa töø 1956 ñeán 1969. Ngay töø luùc coøn nhoû tuoåi, oâng ñaõ toû ra coù khieáu veà vaên chöông. OÂng baét ñaàu laøm thô töø khi coøn ôû Trung hoïc vaø ñoïc raát roäng, khoâng nhöõng laø thô coå vaø thô môùi cuûa Vieät Nam, maø thô coå vaên Trung Quoác vaø thô vaên Phaùp Ngöõ. Sau khi ñoã Tuù taøi, oâng hoïc Luaät ôû Haø Noäi vaø ñöôïc ra nöôùc ngoaøi du hoïc. OÂng ñeán Paris vaø cuøng moät luùc ghi teân hoïc Cao hoïc Luaät Khoa veà Luaät Quoác teá, vaø hoïc Vaên chöông ôû Sorbonne, laø Tröôøng Ñaïi hoïc coå nhaát, löøng danh nhaát cuûa Phaùp. Taïi ñaây oâng ñaõ laáy baèng Cöû nhaân roài Tieán só Vaên chöông Quoác gia vôùi luaän aùn veà caùc Truyeän Thô

chöõ Noâm maø oâng goïi laø Tieåu thuyeát Vieät Nam Theá kyû 18 vaø 19 (Paris 1955). Nhö vaäy oâng laø ngöôøi Vieät Nam thöù hai ñaõ ñöôïc vaên baèng toái cao naøy. Nhöng taâm trí oâng luoân luoân höôùng veà nöôùc nhaø vaø tuy ngoài treân toøa nhaø cao cuûa ñænh ñoài Nöõ Thaùnh Genevieøve, maø oâng khoâng queân nuùi Nuøng, soâng Nhò vaø Höông giang vôùi nuùi Ngöï Bình cuûa queâ höông. Thaønh taøi roài, Nguyeãn Khaéc Hoaïch Traàn Hoàng Chaâu veà nöôùc vaø daàm mình vaøo giöõa loøng cuûa theá kyû. OÂng vieát, nhö ngöôøi ñoïc coù theå ñoïc thaáy: “Bao nhieâu baên khoaên, thaéc maéc, hoaøi nghi, bao nhieâu hy voïng, öôùc mô, tin töôûng, bao nhieâu yeáu toá, ñoäng löïc töông phaûn, ñang daøn traän

trong taâm tö xao xuyeán cuûa theá heä giöõa loøng theá kyû. Taâm hoàn chuùng ta, voïng aâm cuûa theá giôùi beân ngoaøi, phaàn naøo ñaõ coá hoøa hôïp vôùi khoâng gian vaø thôøi gian chæ ñònh choã ñöùng cuûa moãi con ngöôøi chuùng ta”. Chöa bao giôø trong lòch söû cuûa loaøi ngöôøi maø ñaõ coù moät söï chia reõ nhö vaøo khoaûng giöõa cuûa theá kyû vöøa qua. Theá giôùi vôõ laøm hai maûnh, vôùi veát vôõ chaët ñöùt ngang löng nöôùc Vieät Nam. Caùi truï choáng trôøi lôùn ôû phöông Ñoâng laø yù heä Khoång Maïnh ñaõ gaãy vaø maët trôøi vaøng ñaõ suïp. Caùi truï choáng trôøi ôû phöông Taây cuõng vöøa ñoå, vôùi hai maûnh vuïn chaùy nguøn nguït muoán tieâu huûy laãn nhau, maø maët trôøi ñen thì Tieáp trang A9


CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

Traàn Hoàng Chaâu: Daáu aán moät ñoaïn ñôøi trong lòch söû vaên chöông Vieät Nam Tieáp trang A8

ñöùng cheát treân ñænh ñaàu. Lí thuyeát vuïn vaët moïc ra nhö soûi, nhö buïi, ngôïp ñaát trôøi. Nhöõng “trieát gia treû” phuû nhaän caùc baäc thaày cuûa muoân ñôøi, nhöng nhöõng lôøi tieâu cöïc cuûa chính hoï cuõng khoâng toàn taïi ñöôïc quaù moät theá heä ngaén nguûi. Hieän töôïng luaän cuûa Husserl bò beû ngang bôûi trieát lí hieän sinh cuûa Heidegger maø chuû ñích moâng lung laøm cho caùc “thaày tö töôûng” reõ ngang reõ doïc, ngöôøi theo Quoác Xaõ (Heidegger), ngöôøi theo Coäng Saûn (Jean Paul Sartre), ngöôøi giöõ vöõng loøng tin Gia Toâ (Gabriel Marcel, E. Mounier), ngöôøi chuû tröông Ñaïo Caûi Caùch (Buber), vaø roài Chuû Nghóa Hieän Sinh lu môø daàn trong nhöõng ñaáu tranh chính trò. Chuû Nghóa Cô Caáu (Structuralisme), vöõng vaøng treân ñòa haït cuûa nhöõng khoa hoïc chính xaùc (toaùn hoïc vôùi nhoùm N. Bourbaki, vaät lí vaø hoùa hoïc vôùi lí thuyeát atom vaø quanta) vaø coøn thuyeát phuïc trong ngöõ lí hoïc, ñaõ traøn ngaäp Nhaân Hoïc (anthropologie), Daân Toäc Hoïc (ethnoligie) vaø xaâm nhaäp vaøo söû hoïc, vaên hoïc, trieát hoïc, phaân taâm hoïc, xaõ hoäi hoïc vaø söï pheâ bình vaên chöông moät caùch voäi vaõ, meâ say vaø ít nhieàu thieáu hoaëc quaù saùng suoát. Phaûn öùng quaät ngöôïc ñeán, khoâng nhöõng töø nhöõng ñoaøn theå macxit vaø dreudit baûo thuû, maø naëng neà nhaát töø nhöõng trieát gia, Derrida chuû tröông söï phaù kieán truùc (Deùconstruction), Gadamer trong truyeàn thoáng khaûo pheâ phaân giaûi (Hermeùneutique). Nhöõng soâi ñoäng cuûa gaàn moät nöûa theá kyû sau Theá Chieán Thöù Hai daàn daàn laéng xuoáng vaø khoâng khí ñaáu tranh trong lónh vöïc tö töôûng bôùt haún söï ngaàu ñuïc khi vaøo khoaûng 1990, cheá ñoä coäng saûn ñaõ töï huûy vaø toaøn boä hoïc thuyeát cuûa Marx Engels chìm saâu vaøo lòch söû. Hieän Töôïng Luaän cuûa Husserl laïi noåi leân laïi vôùi trieát lí cuûa Emmanuel Levinas, moät trieát gia Phaùp goác Do Thaùi, vôùi moät maøu saéc

toân giaùo raát naëng vì, ñi töø tröïc giaùc theo Husserl, Levinas ñaõ vaøo tröïc giaùc cuûa Bergson vaø chuû tröông raèng trong moãi con ngöôøi, coù moät maàm löông taâm ñaïo ñöùc (conscience eùthique) khoâng phaûi baåm sinh (congeùnital) maø aån sinh (inneù) seõ töï nhieân naûy nôû ra trong nhöõng moâi tröôøng vaên hoùa xaõ hoäi. Veà phöông dieän ngöõ lí hoïc (Linguistique), cuõng coù moät khuynh höôùng töông töï. Roman Jakobson laäp thuyeát veà nhöõng neùt dò bieät (distinctive features) giöõa caùc aâm vò (phoneme) vaø naêm 1941 khaûo saùt veà söï phaùt aâm cuûa moät soá beänh nhaân treû bò chöùng thaát ngöõ (Aphasia: Maát khaû naêng noùi), oâng laïi ñaët ra moät soá ñònh luaät ngöõ aâm chung (allgemenie Lautgesetze) maø oâng cho laø ñuùng cho taát caû caùc ngoân ngöõ töï nhieân. Nhöõng khaùm phaù naøy chöa ñöôïc phoái kieåm moät caùch roäng raõi vaø vaãn coøn bò hoaøi nghi bôûi nhieàu giôùi ngöõ hoïc. Nhöng naêm 1957 Noam Chomsky phaùt trieån nhöõng yù kieán cuûa Zellig Harris, ñaõ laäp ra Ngöõ phaùp Bieán caûi vaø Taïo taùc (Transformational and Generative Grammar) nay ñaõ thaønh Ngöõ phaùp Toái thieåu (Minimalist Grammar) coøn goïi laø Nguyeân lí vaø Baøng leä (Principal and Parameters). Theo Chomsky thì taát caû caùc ngoân ngöõ cuûa loaøi ngöôøi ñeàu coù chung moät ngöõ phaùp noøng coát (Core Grammar) laøm thaønh bôûi moät soá nguyeân lí coù giôùi haïn vaø ñöùa treû con ngöôøi coù theå thaâu nhaän (acquire, acquisition) baát cöù moät ngoân ngöõ naøo ñöôïc noùi ra quanh noù, khoâng caàn coù söï hoïc (learning), söï daïy (instruction, training) hay baét chöôùc (imitation). Beân ngoaøi caùi loõi aáy laø nhöõng choïn löïa cuûa caùc daân toäc vaø töø ñoù, ngöôøi ta theo nhöõng con ñöôøng rieâng laøm cho coù nhöõng ngoân ngöõ khaùc nhau. Chomsky goïi ngöõ phaùp loõi hay noøng coát laø ngöõ phaùp hoaøn vuõ (Universal Grammar, UC). OÂng cho caùi ngöõ phaùp nguyeân sinh

chung aáy laø aån sinh (Innate, Phaùp: Inneù) vaø khoâng ngaàn ngaïi cho noù moät neàn moùng sinh hoïc. Ngay töø khôûi thuûy, noù ñöôïc caáu taïo vôùi nhöõng boä moân (modual) vaø coù caáu truùc. Vôùi nhöõng khaûo saùt ôû giöõa khoa hoïc vaø trieát hoïc naøy, ngöôøi ta hi voïng raèng coù theå hieåu bieát theâm veà caùi maët giöõa, caùi giao dieän (interface) cuûa thaân theå vaø taâm trí (mind body relations) vaø coù theå tieán tôùi moät ñònh nghóa xaùc ñaùng veà con ngöôøi. Con ñöôøng coøn daøi laém vaø chaïm nhöõng trôû löïc voâ cuøng to lôùn, ñaàu tieân laø luaät di truyeàn qua nhöõng voøng xoaén keùp DNA vaø thuyeát tieán hoùa cuûa Darwin, chöa keå ñeán nhöõng tín ñieàu huyeàn dieäu cuûa nhieàu toân giaùo thieân khaûi. Ñieàu kì dieäu nhaát vôùi chuùng ta laø qua trieát lí vaø caùc khoa hoïc nhaân vaên ñôøi nay, chuùng ta thaáy Taây phöông ñaõ baét ñaàu nhích laïi gaàn Ñoâng phöông ôû nhöõng thuyeát veà Tính cuûa Maïnh Töû, veà Ñaïo cuûa Laõo Töû vaø nhaát laø Taâm cuûa Phaät Nhö Lai. Nhöõng ñoái thoaïi gaàn ñaây nhaát giöõa moät soá khoa hoïc gia (taâm lí hoïc, vaät lí hoïc, thieân theå hoïc) vaø Ñaït Lai Laït Ma Thöù Möôøi Boán, ngöôøi laõnh ñaïo toái cao cuûa Phaät Giaùo Taâm Truyeàn (Maät Toâng) Tibet, laø moät daáu hieäu, tuy chæ sô khôûi vaø khoâng keát luaän, nhöng cuõng raát laø höùa heïn. Bieát ñaâu trong nhöõng thaêm doø coøn hoang vu naøy khoâng naûy maàm ra moät khaùm phaù sieâu ñaúng cho pheùp hôïp nhaát thuyeát töông ñoái toång khai vaø thuyeát quantum, vaø treân phöông dieän lí trí thuaàn tuùy, giaûi ñöôïc caùi nuùt maâu thuaãn cuûa Kurt Godel ôû neàn moùng cuûa toaøn boä toaùn hoïc. Vaø bieát ñaâu söï baát khaû giaûi cuûa nhöõng vaán ñeà caên baûn toái thaâm cuûa vuõ truï vaät chaát vaø ñôøi soáng tinh thaàn khoâng laøm cho con ngöôøi tænh moät giaác mô voâ voïng veà söï ñaûo nghòch caùc nguyeân lí vaø ñònh luaät cuûa theá giôùi. Nguyeãn Khaéc Hoaïch Traàn Hoàng Chaâu yù thöùc taát caû nhöõng phieám ñònh vaø baát traéc cuûa thôøi theá, nhö baát cöù ai cuõng coù theå thaáy ñöôïc trong nhöõng tieåu luaän taûn vaên cuûa oâng. OÂng coù noùi thaùi ñoä raát côûi môû

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A9 nhöng cuõng raát nghieâm caån cuûa oâng ñoái vôùi caùc lí thuyeát vaø phaûn aùnh truyeàn thoâng coå ñieån saùng suoát thaän troïng cuûa döôõng maãu Sorbonne cuõng nhö cuûa caùc Ñaïi hoïc lôùn, Heidelberg, Cambridge, ñaõ vöõng vaøng vôùi nhöõng boù ñuoác lôùn suoát töø ñaàu thôøi Phuïc Höng cho ñeán nay. Trong caùc moân sinh ñaõ thaønh danh cuûa oâng, toâi cuõng nhaän thaáy ñöôïc moät söï caån troïng ñaùng meán phuïc, laøm raïng danh Tröôøng Ñaïi Hoïc Vaên Khoa Saøi Goøn trong thôøi gian quaù ngaén tröôøng ñöôïc söï chæ ñaïo cuûa oâng. Nhöng Nguyeãn Khaéc Hoaïch Traàn Hoàng Chaâu khoâng phaûi laø moät nhaø nghieân cöùu, moät nhaø pheâ bình vaø moät nhaø giaùo loãi laïc trong soá nhöõng trí thöùc loãi laïc cuûa ñôøi nay. OÂng laø moät nhaø vaên, moät nhaø thô. OÂng laøm thô töø gheá nhaø tröôøng, tröôùc khi oâng ñi hoïc vaên ôû Sorbonne. Nhöõng thô tuoåi treû, oâng khoâng vôùt leân moät baøi naøo cho Tuyeån taäp naøy. Phaûi chaêng oâng nghó raèng caùi thôøi treû ngoâng cuoàng, coù theå vöõng tin ôû nhöõng ñònh kieán non nôùt noâng caïn ñen traéng phaân minh, ñaõ döùt khoaùt heát roài, vaø nhö Shakespeare ñaõ noùi, qua nhöõng löôõng löï aâm u cuûa Hamlet: “Theá giôùi coù nhieàu ñieàu vöôït ra ngoaøi söï hieåu bieát hôn laø nhöõng moäng mò cuûa caùc trieát lí theá gian.” Nhöõng hoài töôûng cuûa Traàn Hoàng Chaâu laø thô. Vaên xuoâi töø Rimbaud, Lautreùamont vaø Nietzsche, Rainer Maria Rilke, ñaõ thaønh thô. Thô trong töù, thô trong töø, vaø thô trong nhaïc, nhöõng giaác moäng Trang Chu, “Trang Chu mô thaáy mình laø böôùm, nhôûn nhô bay löôïn giöõa hoa giöõa coû, tænh daäy laïi thaáy mình laø Trang Chu, nhöng khoâng bieát mình laø Trang Chu ñaõ mô thaønh böôùm hay laø böôùm ñang mô thaønh Trang Chu.” Töø nhöõng ngaøy bình boàng Trong Voøng Tay Ñòa Trung Haûi mô mình laø Ulysse roài laïi töôûng mình laø Aeneas tröôùc khi caém neo ôû Marsella, caùi tieàn ñoàn cöïc Taây cuûa Vaên minh Helen, Leânh ñeânh qua Cöûa Thaàn Phuø Kheùo tu thì noåi, vuïng tu thì chìm

Cho ñeán nhöõng löu laïc giöõa nhöõng thaùnh ñòa cuûa trí tueä, Sorbonne, Heidelberg, Cambridge, Harvard, nôi nhöõng ngoïn suoái trong vaét cuûa trí thöùc loaøi ngöôøi baét nguoàn döôùi boùng nhöõng töôïng ñoàng cuûa Montaigne, Claude Bernard hay daáu chaân cuûa Grimm, Newton, Eliot, vaø Vaên Khoa Saøi Goøn coøn thanh baàn laïc ñaïo nhöng chöùa ñöïng bao nhieâu hoàn ngoïc thaïch vaø moäng thaém ñaøo vieân, Traàn Hoàng Chaâu vaãn trung thaønh vôùi caùi öôùc voïng ñem ñöôïc tinh hoa vaø maät ngoït cuûa Taây phöông khoâng bieân cöông vaø giôùi tuyeán veà cho nhöõng taø aùo traéng luïa noõn: AÙo traéng ñôn sô moäng traéng trong Haõy ñoïc vaø hieåu caùi taâm tö cuûa thi só qua caùi daùng ñi vaø nhöõng doøng chöõ vieát maø thi só ñeå laïi cho chuùng ta vaø cho vónh cöûu: “... Toâi laëng leõ ñi vaøo söï vaät ñeå toâi luyeän caùi nhìn thoâng suoát, caùi nhìn bao quaùt, khoâng giam mình trong nhöõng bieân cöông vaø giôùi tuyeán. Ñoù laø nöôùc suoái ngoït phaùt tieát töø ngoïn ñoài meán yeâu naøy, nôi ôû moät quaù khöù xa xöa, trong nhöõng buoåi chieàu Trung coå, Robert Sorbon vaø moân sinh thöôøng phaát tay aùo roäng, giô cao buùt loâng baïch nga ñeå tranh luaän soâi noåi, ñam meâ, quanh aùnh löûa baäp buøng cuûa nhöõng ngoïn baïch laïp... Sôùm nay aùnh bình minh chan hoøa treân loái ñi vaø treân toùc vaøng Marie Anne... Chuùng toâi böôùc nheï treân nhöõng phieán gaïch ñaù gaäp gheành cuûa ñöôøng Des Carmes xöa cuõ ñeå leân Ñoài. Ñoài trí thöùc vaø tình caûm. Ñoài tónh tu, ñoài caûm thoâng... Coù phaûi ñaây laø maët trôøi moïc treân ñænh Acropole? Kyû nieäm Chateaubriand say söa tình töï vôùi trôøi Nhaõ Ñieån. Khoâng bieát vì ma löïc naøo, maét toâi nhö ñaõ thoaùt tuïc sieâu phaøm ñeå coá thu huùt laáy aùnh hoàng bình minh ngöng ñoïng treân maùi giaûng ñöôøng Descates vaø treân caùnh chim caâu chao loän quanh ngoïn thaùp troøn cuûa Ñaïi hoïc.” Hoài töôûng laïi ñeán, khi: Tieáp trang A12


A10 NGÖÔØI VIEÄT CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

Naêm nay, gioã ñaàu cuûa thaày Nguyeãn Khaéc Hoaïch ñuùng vaøo ngaøy Giaùng Sinh. Ngaøy kyû nieäm Chuùa chaøo ñôøi laïi laø ngaøy moät THI SÓ ra ñi ñuùng moät naêm. Toâi vieát hoa hai chöõ thi só bôûi vì toâi vaãn coøn nhôù caâu noùi cuûa thaày khi naèm treân giöôøng beänh luùc trôû beänh naëng vaø saép lìa traàn: Ñoïc “Suoái Tím” ñeå thaáy trong ñoù moät thi só. Beân caïnh moät giaùo sö Khoa tröôûng Ñaïi hoïc Vaên Khoa, laø nhaø thô Traàn Hoàng Chaâu, cuûa “Nöûa Khuya Giaáy Traéng,” cuûa “Nhôù Nöôùc Thöông Trôøi,” cuûa “Haïnh phuùc Ñeán Töøng Phuùt Giaây”... Toâi bieát thaày muoán moïi ngöôøi coi mình nhö moät ngöôøi laøm thô. Chöõ laøm thô coù caùi yù nghóa cao quyù cuûa moät ngöôøi luoân höôùng veà caùi ñeïp. Thaät ra, trong phaïm vi giaùo duïc, thaày coù nhöõng coâng nghieäp lôùn. Bieát bao nhieâu sinh vieân ñaõ khai taâm môû trí ñeå veà sau thaønh nhöõng khuoân maët quen thuoäc cuûa vaên hoïc ngheä thuaät Vieät Nam. Bieát bao nhieâu sinh vieân ñaõ thaám nhuaàn nhöõng suy tö cuûa thaày ñeå taïo moät taàng lôùp laøm neàn moùng caên baûn vöõng chaéc cho moät neàn Vieät Hoïc ñaày chaát daân toäc. Khoâng chæ ñôn thuaàn laø moät giaùo sö ñaïi hoïc maø thaày coøn laø ngöôøi kieán taïo vaø toå chöùc ñeå coù moät neà neáp ñaïi hoïc chuyeân bieät vaø nhieàu hieäu quaû. Ñaïi hoïc Vaên Khoa sau moät thôøi kyø taïo döïng ñaõ coù thaät nhieàu coáng hieán cho quoác gia vaø daân toäc. Theá maø, toâi nghó thaày vaãn taâm

ñaéc vôùi thi ca. Beân caïnh con ngöôøi cuûa baûng ñen phaán traéng vaãn coøn moät con ngöôøi cuûa laõng maïn, cuûa chöõ nghóa, cuûa hoaøi voïng khaùt khao töø luùc thieáu thôøi ñeán nhöõng khi duøi maøi kinh söû ôû nhöõng phöông trôøi xa laï.Thaày thích hôïp vôùi nhöõng loái soáng loái nghó khoâng caâu neä phieàn phöùc. Cuoäc soáng cöù giaûn dò troâi, haø côù gì phaûi laøm cho raéc roái theâm, haõy töï nhieân vaø thoaûi maùi. Toâi vaãn coøn nhôù moät kyû nieäm nhoû vôùi thaày. Moät buoåi saùng thöù Baûy ôû tieäm saùch Töï Löïc, gaëp thaày ñang mua saùch voái moät choàng saùch treân tay. Vui mieäng noùi chuyeän hai thaày troø beân nhöõng quaày saùch noùi vôùi nhau caû maáy tieáng ñoàng hoà khieán nhieàu ngöôøi laï luøng vaø chuû tieäm saùch thì soát ruoät ñi ra ñi voâ ñeå chôø baùn moät moùn haøng hôøi. Caàm treân tay nhöõng quyeån saùch môùi, thaày noùi vôùi toâi veà thi ca, vôùi taát caû söï haøo höùng baát keå nôi choán naøo. Nhöõng nhaän xeùt, thaáp thoaùng söï phoùng khoaùng vaø dung hoøa cuûa hai neàn hoïc thuaät Ñoâng Taây laøm roõ raøng hôn con ñöôøng ñi tìm caùi tinh tuùy cho chöõ nghóa. Thaày noùi lan man nhöng coù chuû ñích laøm saùng toû hôn caùi phaàn tieàm aån cuûa ngheä thuaät. Nhieàu buoåi ñeán thaêm thaày, toâi cuõng thích nghe ñeå coù nhöõng ghi nhaän khaù chính xaùc veà moïi vaán ñeà vaên hoùa maø toâi hay toø moø muoán tìm hieåu. Nhaát laø muoán töôûng töôïng ra hoaøn caûnh saùng taùc luùc aáy cuøng nhöõng ñieàu teá nhò cuûa moät ngöôøi vöøa

döïng. Mieãn laø haêng say nhaäp cuoäc, khoâng thôø ô nguoäi laïnh, mieãn laø chaân thaønh tìm hieåu, taát caû bôûi vaø cho vaên ngheä.” Nhö moät tuyeân ngoân, khoâng coù moät thaùi ñoä daán thaân naøo hôn theá nöõa. Taát caû bôûi vaø cho vaên ngheä. Coù nhieàu con ñöôøng ñeå ñeán chaân lyù vaø ñöùng ôû ñoaïn ñöôøng naøy khoâng theå phuû ñònh cheâ bai con ñöôøng ngöôøi khaùc ñi. Phong thaùi aáy, ñöôïc choïn löïa ñeå nhöõng nhaän ñònh chính xaùc hôn. ÔÛ nhaø thô Traàn Hoàng Chaâu, thô laø moät theá giôùi maø ôû ñoù hai coõi nhaân gian Ñoâng-Taây hoøa hôïp trong khoâng gian cuûa baøng baïc thô moäng. Trieát lyù coù khi chæ laø moät phöông caùch ñeå thô hieån loäng. Cuõng nhö khi thaày traû lôø moät caâu hoûi cuûa baø Thuïy Khueâ ñaõ thuù nhaän mình laø ngöôøi “ngoaïi ñaïo” trong laõnh vöïc trieát hoïc. “Toâi yeâu tö töôûng coi ñoù laø chaát lieäu khoâng theå thieáu ñöôïc cuûa vaên ngheä, nhaát laø khi tö töôûng coù goác reã coù töông quan maät thieát vôùi tình caûm vaø cuoäc soáng, nghóa laø coù söï haøi hoøa caân ñoái giöõa traùi tim vaø khoái oùc, luoân luoân cöûa ñeå môû ngoû...” Chính ngoân ngöõ vaø hình aûnh ñaõ taïo thaønh caûm quan thi ca ñeå aán töôïng coù ñöôïc seõ khoâng queân trong boä nhôù ñoäc giaû. Thô vuùt cao, coù trôøi ñaát meânh moâng, coù nhöõng taâm hieàn saùng laùng vaèng vaëc nhö nhöõng trang kinh khoâng tuoåi. Thô khoâng phaân bieät Ñoâng phöông, Taây phöông maø chæ laø bieåu hieän cuûa ngöôõng voïng caùi ñeïp caùi taâm thöùc nhaân baûn muoân ñôøi saün coù. Tröôøng hôïp laøm thô cuûa thaày thì, töï nhieân vaø chæ coù khi höùng caûm thaät söï. Thaày traû lôøi ngöôøi phoûng vaán: “... Thô laø caùi gì mung lung, döïa vaøo caûm xuùc nhieàu neân toâi cöù töï thaû troâi theo thi höùng. Cho thô hoàn Tieáp trang A15

Bank of America Mortgage Tel: (714) 227-8137 818-502-8858 * Fax: 818-502-8810 TAØI TRÔÏ TREÂN KHAÉP CAÙC TIEÅU BANG CUÛA HOA KYØ Ñaëc Bieät Arizona, Nevada, Texas and Florida

80% Paperless Thuû tuïc ñôn giaûi deã daøng

* Direct Lender * Leä phí thaáp THUÙY CUNG Assistant Vice President

TAØI TRÔÏ ª TAÙI TAØI TRÔÏ

The Ink Corner

18852 Brookhurst St. - Fountain Valley, CA 92708

Tel

714.964-8683

Fax 714.964-8684

Chuùng toâi chuyeân baùn caùc loaïi möïc vaø toners duøng cho caùc maùy copy, fax, Inkjet vaø Laser printers cuûa HP, Canon, Lexmark, Brother, Epson etc... Vôùi giaù up to 70% reû hôn caùc tieäm khaùc... Limited Quantity BRAND NEW HP Photosmart 7450

$

BRAND NEW LEXMARK Z615

69.99

$

EPSON STYLUS PHOTO R200*

34.99

CANON PIXMA iP1500*

Refurbished

Refurbished

34.99 y a d i l o H $

$

*Sample ink not included with refurbished printer

19.99

*Sample ink not included with refurbished printer

Promotion Promotion applies to remanufactured inkjet and laser toner cartridges only. With coupon only. Coupons may not combined with any other offer.

Coupon expires 01/01/06. Warner Ave.

405

Talbert Ave.

N

Ellis Ave.

Brookhurst St.

Vieát nhaân gioã ñaàu cuûa moät thi só

saùng taïo vaên ngheä, thaân maät ñi beân nhöõng ngöôøi ñoàng ñieäu giöõa moät vöôøn hoa nhieàu maàu saéc. Vôùi caû taám loøng tha thieát höôùng veà Chaân Thieän Myõ. Vôùi phong thaùi roäng môû cuûa con ngöôøi khoâng muoán bò raøng buoäc bôûi boái caûnh, thieân kieán, nhoùm phaùi hay yù thöùc heä naøo caû. Moät con ngöôøi mong moûi ñöôïc hoaøn toaøn thoaûi maùi, ñuoåi theo vaø ghi laïi moïi veû ñeïp rôi rôùt treân giaûi ñaát traàn gian meán yeâu cuûa taát caû chuùng ta. Taát caû moïi veû ñeïp. Voäi vaõ, ñam meâ naém baét, oâm cho ñöôïc nhieàu, thaät nhieàu trong voøng tay haïn heïp! Voäi vaõ, bôûi chuùng ta ñeàu bieát cuoäc ñôøi ngaén nguûi vaø ngheä thuaät thì vaãn laø con ñöôøng muoân daëm, ñöôøng ñi khoâng tôùi! Ñam meâ, bôûi Keats töøng noùi leân söï thöïc “Moät vaät ñeïp muoân naêm vui!” Ngheä thuaät vaø Ñeïp laø nguoàn suoái hoan laïc khoâng bao giôø ngöøng chaûy. Ñam meâ, bôûi trong nhöõng chieàu taâm söï vôùi Delacroix, beân coät ñeøn môø aûo cuûa Place Furstenberg, hay trong phoøng tranh ñoäc ñaùo cuûa Constantin Guys, Baudelaire luoân luoân chuû tröông gaïn ñuïc khôi trong, ñeå chæ nhìn, chæ giöõ laïi phaàn tích cöïc, phaàn ñeïp, taïm queân nhöõng gì maø theo moät nhaõn quan khaùc, coù theå goïi laø khuyeát ñieåm nôi caùc taùc phaåm (Critique des beauteùs). Ñoäc giaû haõy cuøng ngöôøi vieát khoan thai, nheï nhaøng môû cöûa vaøo vöôøn hoa cuûa chuùng ta. Taïm boû queân caùc heä thoáng, caùc lyù thuyeát ôû ngoaøi cöûa. Khoâng lyù giaûi, khoâng lyù luaän. Ngöôøi vieát töï coi ñoù chæ laø phong caùch rieâng cuûa mình. Vaø bieát roõ laø treân vaên ñaøn coøn nhieàu thaùi ñoä pheâ bình, nhieàu caùch theá, nhieàu yù heä khaùc nöõa, khi ñeán vôùi taùc phaåm vaên ngheä. Theo quan nieäm naøo, thaùi ñoä naøo cuõng coù phaàn tích cöïc vaø xaây

Magnolia St.

VAÊN HOÏC - NGHEÄ THUAÄT

ñoùng vai moâ phaïm treân buïc giaûng nhöng phoùng khoaùng mô moäng traøn ñaày treân ngoøi buùt. Bao giôø cuõng vaäy, khaùc vôùi nhöõng vò khoa baûng khaùc, toâi tìm ñöôïc söï gaàn guõi vaø chia seû khi noùi chuyeän vôùi thaày. Caùi ranh giôùi thaày troø nhieàu khi chæ laø söï töông kính. Nhöng, khoâng phaûi thaày laø ngöôøi deã daøng vôùi chöõ nghóa. Coù laàn, baøi vieát ñaõ xong maø toâi coøn phaûi chôø thaày caû boán tieáng ñoàng hoà ñeå ñoïc laïi vaø caân nhaéc söûa chöõa töøng chöõ töøng caâu. Maø baøi vieát aáy ñaâu coù gì phöùc taïp chæ laø moät baøi phoûng vaán ngaén. Coù leõ, ñoù laø moät thoùi quen cuûa caùc nhaø vaên caån troïng vaø hieåu ñöôïc uy löïc cuõng nhö haäu quaû caùch söû duïng ngoân töø. Toâi nghó ñoù laø moät thoùi quen caån troïng vaø toát. Nhieàu luùc mình cuõng töï traùch, nghó moät ñaèng maø laøm moät neûo. Toâi vaãn chöa coù ñöôïc söï caån troïng aáy. Bôûi, nhieàu khi ñoïc laïi nhöõng gì mình vieát ñeå thaáy mình vaãn chöa ñöôïc nhö yù muoán bao nhieâu, muoán boû ñi vieát laïi töø ñaàu maø laïi löôøi vaø tieác... Thaày ñaõ vieát veà phong thaùi caàm buùt cuûa mình trong baøi noùi ñaàu cuûa taùc phaåm “Daêm ba ñieàu nghó veà vaên hoïc ngheä thuaät”. Nhöõng haøng chöõ chaân tình bieåu hieän söï khieâm toán raát keû só phöông Ñoâng. Khoâng coù nhöõng danh töø to lôùn, khoâng coù nhöõng tö töôûng vó ñaïi, chæ daêm ba ñieàu nghó thoâi, nhöng laø caû moät bieån trôøi suy töôûng vaø laõng maïn. ÔÛ moät vò trí khoa baûng vaø trí thöùc nhö thaày, coù leõ nhöõng töø ngöõ “lôùn” cuõng thích hôïp. Theá maø, chæ vaøi doøng ñôn sô, giaûn dò. Baây giôø, thaày ñaõ ñi vaøo coõi hö voâ roài. Ñoïc laïi vaãn thaám thía: “... Chung cuoäc chæ coøn laïi daêm ba ñieàu nghó, moät vaøi xuùc caûm vaø aán töôïng, hoaøn toaøn gaén boù vôùi thaåm quan vaø nhieät tình cuûa moät caù nhaân

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005

The Ink Corner

Garfield

info@theinkcorner.com - www.theinkcorner.com


CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A11

NHÖ YÙ CAÙ 8 MOÙN 10830 Warner Ave., Fountain Valley, CA 92708

(giöõa Ward & Euclid) ñoái dieän Mile Square Park) - Web: www.nhuycorp.com

Coù ñaàu beáp Ñaëc Bieät cho ÑAÙM CÖÔÙI - ÑAÙM HOÛI töø 5 tôùi 15 baøn NHAÄN ÑAËT: GAØ NHOÀI xin ñaët tröôùc 1 ngaøy

CAÙ ÑUÙT LOØ, BEER HAÛI SAÂM & WINE ÑAËC BIEÄT: Goûi OÁc Nhaûy CÔM CHAÙY: BAR RÖÔÏU NGON ÑOÄC ÑAÙO

ÑAËC BIEÄT: MOÃI NGAØY COÙ CÔM PHAÀN GIA ÑÌNH

Coù nhaïc soáng moãi ngaøy NHAÏ NG MOÃ I ÑEÂu M töø C7SOÁgiôø chieà Thöù 7-CN: töø 6:30PM tôùi 1 giôø ñeâm Ngaøy thöôøng töø 7PM tôùi giôø ñoùng cöûa ñeán 12 giôø ñeâm Vôùi caùc ca só: Nhö Mai, Thuùy Höông, Mai Ly, Tina Vöông, Tuyeát Trinh

CAÙC MOÙN NHAÄU ÑOÄC ÑAÙO: CAÙ SAÁU - BOÀ CAÂU CHIM CUÙT HEO RÖØNG - DEÂ v.v... CAÙ NÖÔÙNG DA DOØN

$19.95

Tieát canh vòt - OÁc len xaøo döøa Deâ tieàm thuoác Baéc Löôn xaøo laên Ngheâu baèm xuùc baùnh traùng.v.v.

Môû cöûa 7 ngaøy: Töø 10 GIÔØ SAÙNG ñeán 12 GIÔØ ÑEÂM T6-T7-CN: 10AM - 12:30 Khuya

NHAÄN MÔÛ CHI NHAÙNH TRONG VAØ NGOAØI NÖÔÙC MYÕ - Lieân laïc Chuû Nhaân NHÖ YÙ

(714) 963-1700

CAÙ 8 MOÙN MOÄT PHAÀN $15.99 TAÊNG CÖÔØNG BOØ 7 MOÙN

Goûi Caù Caù Chieân Doøn Soát Maém Me Nhaän ñaët tieäc: Goûi Cuoán Caù HOÏP MAËT Chaû Gioø Caù SINH NHAÄT v.v...

Caù Môõ Chaøi Caù Laù Loát Caù Nöôùng Vó Chaùo Caù

Ngoaøi ra nhaø haøng coøn coù treân 100 moùn khaùc: Caùc loaïi buùn, caùc loaïi phôû, caùc loaïi côm vaø côm taám, caùc loaïi laåu nhö laåu Thaùi, Laåu löôn, Laåu toâm caøng...


A12 NGÖÔØI VIEÄT CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

Traàn Hoàng Chaâu: Daáu aán moät ñoaïn ñôøi Tieáp trang A9

Leânh ñeânh moät thuôû luaân hoài Voøng troøn nhaân theá ñoåi ñôøi coá nhaân Khoâng phaûi baèng taûn vaên, maø baèng thô. Vì vaên xuoâi coù theå noùi ra ñöôïc nhöõng yeâu thöông vaø suy nghó veà nhöõng töôi maùt, trong saùng vaø caû nhöõng say meâ moâi con gaùi nhoû thaém yeân chi. Nhöng chæ coù Thô môùi keå ñöôïc söï ñau thöông ai oaùn ngaäp ñaát trôøi, vì: Thô laø Söï Thöïc Söï Thöïc laø Thô Kyû nieäm nieàm aáu thô Söông muø saùng choùi Duø kyû nieäm maøn ñeâm hay sôùm mai hoàng Kyû nieäm vaãn thöïc hôn caû Söï Thöïc. (DICHTUNG UND WAHRHEIT) Nhôù ñaát Nôi xa ñoù Dieän ñoái dieän nöûa voøng xích ñaïo Coù phaûi queâ höông ta? Baõi Tröôùc, Baõi Sau Ngoâi nhaø tranh sieâu veïo Em beù thieáu dinh döôõng Ngöôøi moûng nhö sôïi chæ baøn tay (XUAÂN VAØ BIEÅN THIEÁU QUEÂ HÖÔNG) Khoùc bieån Bieån vaãn bieån queâ höông Noái daøi muoân truøng soùng ... Nhöng döôùi saâu

Saâu nöõa Vaïn hoàn thuyeàn Sôùm ñi toái veà Vaãn oan khieân Ngaäp traøn bieån Ñoâng!

(BIEÅN OAN KHIEÂN) Ta nhaët töøng sôïi rong bieån Toùc theà trong chaát loûng xanh Ta nhaët töøng sôïi kyû nieäm Beành boàng trong tieàm thöùc bieån saâu (XUAÂN VAØ BIEÅN THIEÁU QUEÂ HÖÔNG) Thöông Trôøi Maét em môû... khoâng gian ñang raïn vôõ Gaáp ñi em! thaùc ñoå ngaøn sao ruïng! Saàu leân baøng baïc côn hoàng thuûy Thieân haø tan taùc maùy huyeàn vi Töôïng cuõ thaàn linh ngaøn ñoå naùt Chieàu taän theá loøng coù bieån daâu? (HAÏT CAÙT BIEÅN ÑOÂNG) Nhöõng thô khaùc, vaø haàu heát caùc baøi trong hai taäp Nöûa Khuya Giaáy Traéng vaø Haïnh Phuùc Ñeán Töøng Phuùt Giaây khoâng laø thô thôøi theá nöõa. Thô Traàn Hoàng Chaâu ca ngôïi tình yeâu. Tình yeâu say ñaém, tình yeâu löûa hoàng, tình yeâu nguøn nguït muoán chaùy caû vuõ truï vôùi thôøi gian. Tình yeâu saùng taïo thaønh thô: Baøi thô môùi tinh tình höông phaán Hoâm nay laïi giaùng traàn Khoaùc aùo nöõ hoaøng Kieàu mî! (ANH, EM BAØI THÔ)

Thô Traàn Hoàng Chaâu daâng höông leân thieân nhieân: Phuø dung saàu ñoû döôùi khe Yeâu yeâu mình lieãu thaân ghì gioù say Gaàn troâng ñoäng bích coû caây Cöûa son kheùp môû boùng maây nguoàn daøo (SÔN THUÛY) Môû ra moät coõi meânh mang chöa ngöôøi vaøo trong nöôùc Vieät Nam, thô Traàn Hoàng Chaâu khôi nguoàn cho moät doøng thô sieâu hình trieát lí: Maët trôøi cho ta bieát meânh moâng ba ngaøn theá giôùi, Hoa hoàng vaø em cho ta bieát nguoàn dieãm leä khoâng cuøng ... Taát caû chæ laø gheù qua Taïm bôï Vaø quaùn troï muoân ñôøi! (QUAÙN TROÏ MUOÂN ÑÔØI) vaø, Mai sau duø coù bao giôø, Ñoát loø höông aáy, so tô phím naøy. (Nguyeãn Du: ÑOAÏN TRÖÔØNG TAÂN THANH) Thô laø ngoân ngöõ ñeå Traàn Hoàng Chaâu naâng cheùn traø maïn sen noùi chuyeän thô vôùi nhöõng thi só thôøi xöa Preùvert, Apollinaire, Shakespeare, Goethe, Thoâi Hieäu, Ñoã Thieáu Laêng, vaø Nguyeãn Du vôùi Hoà Xuaân Höông: Taám son nguyeän giöõ maøu töôi Vì em laøm giaáy cho ngöôøi laøm thô (AI VEÀ YEÂN THAÙI, TAÂY HOÀ)

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 Thô Traàn Hoàng Chaâu buoàn. Ñôøi thöïc khoâng coù nhöõng cuoäc vui ñaày thaùng, traän cöôøi thaâu ñeâm. Laâu laâu, laâu thaät laø laâu, môùi coù moät baøi vui, caùi vui nheø nheï nhöng ñaày aâu yeám: Maét em laïi nôû vaøng sao Maét em laïi nhuoäm raùng chieàu Kính vaïn hoa mang mang nieàm tình töï Vaø nhöõng nhòp caàu ñöôïc xaây laïi Nhöõng cöûa soå ñöôïc môû roäng theâm Cho ñoâi linh hoàn nhoû Sôùm toái ñi veà Coù nhau Trong aám laïnh traàn gian! (SAÀU ÑOÂNG LAÙ UÙA) Vaø nhöõng Haïnh Phuùc Ñeán Töøng Phuùt Giaây maø thi só coá níu laïi cho vónh cöûu baèng thô. Nhieàu kæ nieäm muøa xöa, nhieàu moái saàu vaïn kæ maø coû vong öu vaø coû töông tö ñoát leân khoâng ngöøng cuõng khoâng ñuoåi ñöôïc ra khoûi nhöõng ñeâm traéng daøi daøi saàu vieãn xöù vaø nhöõng trang söû phi nhaân: Ai laøm cho caûi toâi saàu Cho döa toâi khuù cho saàu keát tô Thô Traàn Hoàng Chaâu laø thô trí thöùc ñeïp moät caùch trang nhaõ vôùi nhieàu höông hoa kì dieäu cuûa boán beå naêm chaâu vaø moät taâm hoàn cao quyù luoân luoân rung ñoäng theo aâm höôûng vôùi taát caû nhöõng caùi ñeïp vi teá cuûa cuoäc ñôøi vaø nhöõng hoaøi aûnh vaên chöông coå ñieån. Traàn Ngoïc Ninh 2004


CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A13


A14 NGÖÔØI VIEÄT CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

TAÏP GHI VAÊN NGHEÄ: Nhöõng Thaàn Töôïng AÛo Tieáp trang A8

pheâ bình vaên hoïc nhö Hoaøi Thanh, Vuõ Ngoïc Phan, Phan Cöï Ñeä,... ñeàu coù moät gioïng. Vaên hoïc chæ laø moät phöông tieän cho chính trò vaø moät muïc tieâu ñaàu laø thaàn töôïng hoùa laõnh tuï maø Hoà Chí Minh laø öu tieân. Moät ngöôøi coøn soáng mang nhöõng huyeàn thoaïi laøm voâi vöõa che caùi coát thaân gheû lôû tì tòch. Thaäm chí, caû nhöõng caâu noâm na maùch queù hoaëc choâm chóa cuûa caùc danh nhaân theá giôùi cuõng ñöôïc oàn aøo khen taëng khoâng tieác lôøi. Hoaøi Thanh, ngöôøi ñaõ “ca” thaàn töôïng aûo HCM nhö sau: “Nhöõng caâu thô chuùc Teát cuûa Baùc nhieàu khi chæ laø lôøi noùi thöôøng: Chuùc hoøa bình thoáng nhaát thaønh coâng. Chuùc chuû nghóa xaõ hoäi thaéng lôïi”. Nhöng roõ raøng khoâng theå xem nhöõng lôøi aáy nhö baát kyø lôøi noùi thöôøng naøo. ÔÛ ñaây khoâng chæ coù vaán ñeà lôøi noùi maø coøn vaán ñeà ngöôøi noùi. Ñaèng sau lôøi noùi coù moät con ngöôøi voâ song, coù caùi saùng suoát, caùi kieân gan cuûa moät chính ñaûng Maùc-Leânin ñaõ ñöôïc toâi reøn trong chieán ñaáu, coù yù chí söùc maïnh cuûa moät daân toäc anh huøng coù caû nhöõng yù töôûng cao ñeïp nhaát cuûa haøng traêm trieäu ngöôøi treân theá giôùi. Do ñoù maø töøng chöõ töøng caâu daàu bình thöôøng thoâi vaãn coù moät söùc naëng khaùc thöôøng trong lôøi thô Baùc...” Thaät roõ laø “r... cuûa ngöôøi sang cuõng... thôm”. Söï doái traù ñaõ laøm con ngöôøi haï giaù thaønh heøn haï!!! Baây giôø, ñaõ hôn ba möôi naêm khoâng coøn cheùm gieát chieán tranh nöõa. Nhöng khoâng khí saùt phaït thuùc giuïc hy sinh vaãn coøn. Vaø, theo nhö nhieàu nhaø pheâ bình, cuõng nhö nhieàu nhaø vaên thì trong nöôùc ñaõ coù ñoåi môùi. Thaäm chí, coù ngöôøi coøn ñoøi hoûi phaûi xeùt laïi caên nguyeân cuûa cuoäc chieán. Coù phaûi laø moät cuoäc khaùng chieán choáng ngoaïi xaâm khoâng? Hay laø moät cuoäc chieán uûy nhieäm maø hai theá löïc cöôøng quoác thuùc ñaåy mang bom ñaïn cho ñoàng baøo gieát haïi nhau? Töôûng laø coù söï hoài taâm, nhöng,

khoâng phaûi theá. Trong nöôùc, laïi coù moät keá hoaïch ñeå laøm soáng laïi nhöõng ngöôøi ñaõ hy sinh, taïo thaàn töôïng tuy cuõ nhöng laïi môùi vaø thaønh moät chieâu baøi kích thích loøng aùi quoác ñeå laïi baày moät troø meâ hoaëc daân tình môùi. Töø nhöõng ngöôøi laõnh ñaïo nhö toång bí thö ñaûng, thuû töôùng, roài nhöõng nhaø vaên nhaø baùo, roài nhöõng heä thoáng truyeàn thoâng, taát caû roä leân moät phong traøo taùn döông nhöõng nhaät kyù cuûa nhöõng ngöôøi ñaõ cheát trong chieán tranh. Söï taùn döông aáy coøn lan ra caû nöôùc ngoaøi vôùi muïc ñích nhaém vaøo nhöõng ngöôøi Vieät löu laïc ôû haûi ngoaïi cuõng nhö tranh thuû söï ñoàng tình cuûa nhöõng ngöôøi baûn xöù. Nhaät Kyù Ñaëng thuøy Traâm, Nhaät kyù “Maõi maõi tuoåi hai möôi” cuûa Nguyeãn Vaên Thaïc, nhaät kyù “Taøi hoa ra traän” cuûa Hoaøng Thöôïng Laân,... ñöôïc phoå bieán vaø in vôùi soá löôïng lôùn nhö caùc saùch tuyeân truyeàn thôøi bao caáp ngaøy xöa. Hoï muoán haâm noùng laïi nhöõng baàu nhieät huyeát töôûng ñaõ khoâ caïn vì chaïy theo ñoâ la theo lôïi nhuaän. Nhöõng chieán coâng, nhöõng haøo huøng, laïi ñöôïc toâ veõ, minh hoïa. Coøn noäi dung nhöõng taäp nhaät kyù aáy, khoâng hieåu nguyeân baûn ra sao nhöng chaéc chaén laø coù söï theâm thaét hoaëc caét boû maø ngöôøi ta goïi laø “bieân taäp.” Tuy ôû trong coù chöùa nhieàu taâm tình cuõng nhö chi tieát khaù soáng thöïc nhöng vaãn coøn coù nhieàu ñoaïn ñaïi khaùi nhö tröôùc khi cheát vaãn coøn gaéng keâu “Ñaû ñaûo ñeá quoác Myõ” hoaëc laõnh tuï muoân naêm nhö nhöõng maøn kòch reû tieàn ñöôïc taïo döïng cuûa nhöõng Nguyeãn Vaên Troãi cuûa “Soáng nhö anh” hoaëc Leâ Anh Xuaân cuûa “Daùng ñöùng Vieät Nam.” Heä thoáng tuyeân truyeàn baây giôø khaù khoân ngoan so vôùi thôøi tröôùc. Hoï cuõng ñieåm xuyeát vaøo nhieàu chi tieát thöïc, ñôøi soáng thöïc ñeå bôùt ñi tính tuyeân huaán loä lieãu. Nhöng trong ñaïi theå, coù nhieàu chuyeän chæ coù trong oùc töôûng töôïng. Theá maø, laïi ñöôïc döïng ñöùng leân thaønh söï thöïc. Ngöôøi cheát khi tröôùc laø nhöõng hoàn ma vaát vöôûng. Baây giôø, ñöôïc laøm hoài sinh vaø ñaùnh boùng theo nhu caàu chính trò. Lòch söû, coù phaûi seõ caáu thaønh töø nhöõng boùng ma aáy chaêng? Nhöõng ngöôøi ñaõ hy sinh aáy, toát nhaát haõy ñeå hoï yeân nghæ. Coù theå, hoï laø ngöôøi yeâu nöôùc nhöng tin töôûng vaøo nhöõng huyeãn hoaëc khoâng thöïc. Caùi giaù cuûa söï hy sinh cuûa hoï tôùi baây giôø ñaát nöôùc ñaõ ñöôïc gì? AÁm no, bình ñaúng chaêng? Töï do, ñoäc laäp chaêng? Hay laø ñôøi soáng tuït haäu,

tham nhuõng traøn lan, giaùo duïc xuoáng caáp, xaõ hoäi tha hoùa, taát caû chaïy theo ñoàng tieàn. Ba chuïc naêm roài, chieán tranh ñaâu coøn maø vaãn sao y nguyeân suy nghó thôøi chieán tranh. Ñoù laø nhöõng thaàn töôïng tuy coù thöïc trong ñôøi soáng nhöng ñöôïc toâ pheát ñeå thaønh nhöõng aûo töôïng. Coøn, moät loaïi thaàn töôïng khaùc, hoaøn toaøn trong töôûng töôïng, boãng moät luùc, thaønh nhöõng ngöôøi baèng xöông baèng thòt. Ñoù, chính laø thaàn töôïng, nhöõng boùng ma khoâng thöïc... Thaàn töôïng, nhöõng boùng ma khoâng thöïc.Caâu aáy khoù hieåu ñoái vôùi nhöõng ngöôøi chaân thaønh soáng nhöng laïi khaù quen thuoäc vôùi nhöõng ngöôøi tieâm nhieãm leà loái giaùo duïc töø trong nöôùc. Töø nhoû, khi coøn ôû gheá nhaø tröôøng hoï ñaõ ñöôïc giaùo duïc ñeå hoïc veà söï nghieäp cuûa nhöõng nhaân vaät maø khoâng heà coù trong ñôøi soáng thöïc. Lòch söû ñöôïc ghi cheùp laïi vaø xuyeân taïc coá yù ñeå coù moät muïc tieâu duy nhaát laø phuïc vuï vaø ñaùnh boùng cheá ñoä. Nhöõng “danh nhaân lòch söû” coù khi chæ laø nhöõng hình noäm sôn pheát loøe loeït maø beân trong roãng tueách troáng trôn... Baùo “Theá Giôùi” soá 39 ngaøy 27/9/ 2004 xuaát baûn ôû Haø Noäi coù moät baøi vieát cuûa taùc giaû Quang Huøng veà “thaàn töôïng” Leâ vaên Taùm khaù ñaëc bieät. Tröôùc ñaây ñaõ coù nhieàu baøi vieát thaäm chí ñaõ coù caû moät hai cuoán saùch veà cuoäc ñôøi vaø coâng nghieäp cuûa Leâ Vaên Taùm. Roõ raøng hôn, ôû caùc tænh, thò, xaõ vaø caû thuû ñoâ Haø Noäi ñeàu coù nhöõng töôïng ñaøi, coâng vieân, tröôøng hoïc, ñöôøng phoá mang teân Leâ Vaên Taùm. Cheá ñoä Coäng Saûn ñaõ phaùt sinh ra nhieàu teân ñöôøng nghe raát laï tai nhöng ñaày chaát “voâ saûn chuyeân chính”: Voõ Thò Saùu, Leâ Thò Rieâng, Huyønh Vaên Baùnh, Leâ Thò Hoàng Gaám, Maïc Thò Böôûi, Phaïm Vaên Coäi... Nhaø baùo Quang Huøng ñaõ thaéc maéc veà caùi teân Leâ Vaên Taùm. OÂng neâu leân nhöõng nghi vaán, tìm kieám qua nhöõng söï kieän lòch söû ñeå keát luaän raèng ñoù coù phaûi laø ngöôøi thaät vieäc thaät khoâng. Cuõng nhö, nhöõng chieán coâng ñöôïc gaùn cho Taùm coù phaûi laø chieán coâng thöïc hay chæ laø saûn phaåm cuûa töôûng töôïng. OÂng neâu ra boán luaän cöù caên cöù treân teân tuoåi, cuõng nhö haønh ñoäng, tieán haønh coâng taùc, cuûa Taùm roài keát luaän: “... Hình töôïng Leâ Vaên Taùm ñöôïc ñöa leân nhö theá naøo? Ngöôøi saùng taùc hình töôïng naøy laø ñaïo dieãn phim truyeän Phan Vuõ.

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 Theo oâng Phan Vuõ keå, oâng khoâng heà vieát raèng Leâ Vaên Taùm laø nhaân vaät coù thöïc vaø laäp neân kyø coâng “caây ñuoác soáng” maø chæ vieát moät phim truyeän. Nhöng do caùc nhaø tuyeân truyeàn thôøi aáy thaáy caàn xaây döïng moät taám göông duõng caûm hy sinh cöùu nöôùc beøn choäp luoân saùng taùc cuûa oâng, hieän thöïc hoùa nhö moät nhaân vaät coù thöïc. Lôõ phoùng lao ñaønh theo lao luoân. Taïi sao nhaân vaät ñöôïc ñaët teân laø Leâ vaên Taùm? Vaãn theo taùc giaû Phan Vuõ, khi aáy nhaân Caùch Maïng Thaùng Taùm, oâng ñaët luoân nhaân vaät cuûa mình teân Taùm, vöøa coù yù nghóa, vöøa deã nhôù, vöøa daân daõ laïi raát Nam Boä gaàn guõi...” Nhö vaäy, ñích thöïc Leâ vaên Taùm laø moät nhaân vaät “ma”. Theá maø oâng nhaø baùo baïo gan baïo phoåi naøy daùm ñeà nghò: “Thôøi chieán, coù theå duøng moïi bieän phaùp, mieãn höõu ích. Nay, cuõng caàn traû laïi söï thaät cho caùc söï kieän lòch söû.” Ai daùm? Neáu traû laïi söï thöïc thì nhöõng töôïng ñaøi, nhöõng teân ñöôøng bieát giaáu vaøo nôi ñaâu? Vaø nhöõng trang saùch lòch söû maø hoïc troø ngaây thô ñöôïc nhoài nheùt vaøo oùc nhöõng hình töôïng anh huøng caây ñuoác soáng ñoát kho ñaïn Thò Ngheø coù coøn ñöôïc daïy doã nöõa hay khoâng? Hay chæ laø moät huyeàn thoaïi thuùc giuïc hy sinh? Ñeå roài, loät traàn söï vieäc ra ñoù chæ laø moät haønh ñoäng aên gian noùi doái nhaèm löøa mò quaàn chuùng... ÔÛ trong nöôùc, vaên ngheä só bò chæ ñaïo bôûi nhöõng ñöôøng loái khe khaét neân khoâng heà coù töï do saùng taùc. Trong caùi goïi laø vaên ngheä hieän thöïc xaõ hoäi chuû nghóa, vaên chöông ñöôïc maëc moät boä ñoàng phuïc. OÂng giaùo sö Hoaøng Ngoïc Hieán trong baøi vieát veà Nguyeãn Huy Thieäp coù nhaän xeùt: “... Coù moät thôøi vaên hoïc cuûa ta naëng veà ca ngôïi bieåu döông nhöõng phaåm chaát toát ñeïp nhöõng con ngöôøi thuoäc veà khoái coäng ñoàng vaãn ñöôïc goïi laø nhaân daân ta, daân toäc ta, xaõ hoäi ta,... Ñaõ thuoäc veà khoái coäng ñoàng naøy thì chæ coù theå coù nhöõng ñieàu hay, ñieàu toát, nhöõng neùt xaáu vaø dôû neáu coù chaêng chæ laø ngaãu nhieân vaø nhaát thôøi. Ñoái laäp vôùi coäng ñoàng “ta” laø theá giôùi cuûa ñòch. Ñaây laø theá giôùi cuûa aùc quyû, trong baûn chaát laø aùc quyû, khoâng theå coù chuùt gì laø toát laønh. Ñoù laø theá giôùi cuûa ñeá quoác, Vieät gian, cuûa phong kieán, tö saûn,... Vaø taát caû nhöõng ai bò xem laø choáng ñoái vôùi “ta” ñeàu bò saép vaøo theá giôùi naøy. Ñieàu oaùi oaêm laø coù khi chæ caàn ñöa ra yù kieán khaùc vôùi laõnh ñaïo hoaëc lôõ

lôøi caõi laïi “laõnh ñaïo” theá laø cuõng ñuû bò quy laø “choáng ñoái”. Caû nhöõng ngöôøi coù phaåm giaù thöïc söï quan taâm ñeán ñaát nöôùc vaø thôøi cuoäc - heã trong cuoäc tìm toøi chaân lyù cuûa hoï bò nghi laø coù hôi höôùng cuûa chuû nghóa xeùt laïi thì laäp töùc bò xem nhö laø aùc quyû. Caùch nhìn cuoäc soáng xaõ hoäi böûa ñoâi thaønh hai theá giôùi ñoái laäp vôùi nhau moät caùch sieâu hình nhö vaäy - ñoù laø caùch nhìn “söû thi”...” Nhaø vaên quaù coá Xuaân Vuõ ñaõ vieát thö cho ngöôøi baïn laø nhaø vaên Nguyeãn Khaûi cuõng nhaéc laïi moät thôøi sinh hoaït vaên chöông ñi tìm kieám taùc phaåm töø nhöõng hình töôïng giaû: “... Nhöng ôû treân laïnh luøng vôùi “Vöôït Coân Ñaûo” bao nhieâu thì ôû treân laïi noàng nhieät khen “Ñaát Nöôùc Ñöùng Leân” (vieát veà moät nhaân vaät anh huøng ngöôøi thieåu soá teân Nuùp) cuûa Nguyeân Ngoïc baáy nhieâu. Veà sau tao môùi hieåu vì sao nhö theá. Vì thaèng Quaùn coù tính ngang böôùng vaø khoâng phaûi laø ñaûng vieân. Vaøo lôùp hoïc chæ thò nghò quyeát, Quaùn khoâng chaêm chuù ghi soå tay, laïi coù veû laõng ra. Nhöng coù ai bieát ñöôïc baèng caùch naøo, Quaùn ghi cheùp nhöõng lôøi keå cuûa tuø chính trò töø Coân Ñaûo môùi ñöôïc trao traû vaø baèng caùch naøo Quaùn ñaõ vieát ñöôïc ba traêm trang saùch trong voøng coù 20 ngaøy. Quaû thaät vaäy, noù vieát xong ñöa ñi in, saùch in xong veøo moät caùi, khoâng ai ngôø. Roài noù quay sang baét tay vieát “Traùi bom Ngoâ Maây” (hay anh huøng Laâm Uy gì ñoù). Maøy khôûi ñaàu vôùi Maïc Thò Böôûi, Nguyeãn thò Chieân, v.v... toaøn laø nhöõng anh huøng. Coøn tao quô nhaèm moät oâng anh huøng giaû hieäu! Khoán thay oâng anh huøng naøy ñaõ ñöôïc Baùc taëng cho Huaân Chöông chieán coâng haïng ba vaø gaén treân ngöïc moät caùi hoa hoàng to baèng caùi thuùng hôïp taùc xaõ...” Giaùo sö Phong Leâ, vieän tröôûng Vieän Vaên Hoïc bò maát chöùc cuõng vì nhöõng phaùt bieåu trong “Vaên Hoïc Treân Haønh Trình Theá Kyû XX”. Giaù trò ngheä thuaät cuûa vaên hoïc trong nöôùc chæ coù taùc duïng cuûa moät thöù coâng cuï tuyeân truyeàn do nhöõng ngöôøi vieát vaên laøm ra trong tö caùch laø caùn boä tuyeân truyeàn, coù giaù trò chuû yeáu laø tö lieäu maëc duø cuõng coù haøng nghìn hay nhieàu nghìn cuoán saùch vôùi haøng trieäu, nhieàu trieäu trang in ñöôïc khen ngôïi ñöôïc ñeà cao... Neáu nhö nhaân vaät thôøi ñaïi laø thöôùc ño cuûa baát cöù neàn vaên hoïc naøo ñöôïc xem laø chuû löu cuûa thôøi ñaïi ñoù, thì khi caàn laøm vieäc aáy, vaên hoïc trong nöôùc phaûi nhôø ñeán Tieáp trang A15


SUNDAY, DECEMBER 11, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A15

CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

Vaên Ngheä Nhöõng Thaàn Töôïng AÛo Tieáp trang A14

nhöõng con ngöôøi “ñeán töø nhöõng trang saùch khaùc, thuoäc moät thôøi gian khaùc vaø khoâng gian khaùc chöù chöa phaûi cuûa ta hoâm nay.” Nhöõng thaàn töôïng anh huøng ñöôïc ñeà cao nhö nhöõng Nuùp, chò Söù, chò UÙt, anh Troãi, anh Thuaän, meï Tom, em Hoøa, chò Lyù,... chæ coù giaù trò haáp daãn coå vuõ neâu göông ñoái vôùi ngöôøi ñoïc, nhaèm ñöa hoï ñeán vôùi caùc chieán coâng vaø ñeán vôùi nhöõng thaønh quaû taát yeáu cuûa söï nghieäp chính trò chöù chöa bao giôø laø nhöõng ñieån hình vaên hoïc vaø mang ñaày ñuû voùc daùng cuûa con ngöôøi thôøi ñaïi. Ñoù chæ laø nhöõng töôïng, nhöõng phuø ñieâu ñaù vaø neáu laø hoa thì cuõng laø hoa treân ñaù, hoaëc hoa ñaù, moät loaïi haøng giaû cuûa xaûo thuaät... Toâi laïi chôït nhôù ñeán cuoäc phoûng vaán cuûa Traàn Ñaêng Khoa vôùi Toá Höõu, moät quan quyeàn vaên ngheä cuûa cheá ñoä. OÂng nhaø thô naøy cuõng thaät tình moät caùch trô treõn ñeå noùi veà nhöõng caâu thô giaû doái khoâng thöïc cuûa mình: “... Luùc aáy khoaûng 5 giôø röôõi hay 6 giôø chieàu ngaøy 7-7. Röøng ñaõ nhaù nhem toái môùi coù ñieän töø choã anh Tröôøng Chinh xuoáng. Mình möøng quaù. Caùi chuyeän Hoûa toác, Hoûa toác - Ngöïa bay leân doác aáy laø coù thaät. Ñaáy laø con ngöïa cuûa chuù lieân laïc ôû choã anh Tröôøng

Chinh. Vaø cuõng chæ moãi moät con ngöïa vôùi chuù lieân laïc chöù laøm gì coù Ñuoác chaïy saùng röøng vôùi Laøng baûn ñoû ñeøn ñoû löûa. Khi vieát thì mình vieát theá. Vieát theá môùi taïo ñöôïc khoâng khí, chöù laøm gì coù löûa maø ñoû röøng ñoû baûn. Thöïc teá luùc aáy nhìn ra xung quanh, röøng nuùi toái muø muø. Chæ coù vaøi ngoâi nhaø ôû trieàn nuùi xa xa coù aùnh löûa le loùi, chaéc hoï ñang naáu côm hay nöôùng saén gì ñoù. Theá maø mình vieát: Ñuoác chaïy saùng röøng - Loa keâu töøng cöûa. Cuõng chaúng coù loa ñaâu. Maø loa vôùi ai. Daân ôû xa. ÔÛ gaàn daân e bò loä. Nguyeân taéc laø maät tuyeät ñoái. Cô quan trung öông ôû trong röøng, ôû giöõa lau tre. Mình ôû nhaø ñaát. Anh Tröôøng Chinh cuõng ôû nhaø ñaát. Chæ coù Baùc ôû nhaø saøn. OÂng cuï coù ñaëc tính laø thích ôû nhaø saøn vaø ôû beân suoái. OÂng cuï voán laø ngöôøi yeâu sôn thuûy höõu tình. Cô quan trung öông cuõng ñoùng doïc beân suoái laùn chìm trong caây la uø. Röøng che boä ñoäi laù vaây quaân thuø maø. Bí maät laø moät nguyeân taéc. Vaäy thì loa vôùi ai, theá maø vaãn loa keâu töøng cöûa. Laøng baûn ñoû ñeøn ñoû löûa. Haày nghe vui chöù hæ, nghe cuõng raäm raät ñaáy chöù hæ - Roài Toá Höõu quay laïi maáy anh em, nheo nheo moät beân maét, veû treû trung tinh nghòch - Naøy xem ra khoâng theå tin caùnh vaên ngheä ñöôïc ñaâu hæ.

Phòa, toaøn laø phòa. Chæ coù ñieàu laø mình phòa nhö thaät neân ngöôøi ta cuõng tha cho...” OÂng laõnh tuï vaên ngheä ñaõ khoe caùi taøi phòa nhö thaät cuûa mình thì cuõng chaúng laï, nhöõng hình töôïng nhö Leâ Vaên Taùm cuõng chæ laø nhöõng saûn phaåm rôûm cuûa cheá ñoä. Bao giôø nhæ, caùi vaên chöông minh hoïa aáy bò trieät tieâu ñeå vaên chöông roøng ñöôïc xaây döïng treân Chaân-Thieän-Myõ. Bao giôø?

Vieát nhaân gioã ñaàu cuûa moät thi só Tieáp trang A10

nhieân nôû ôû ñaàu caønh nhö moät boâng hoa ñeán thôøi, ñeán luùc thì xuaát hieän, töï nhieân ôû ñaáy, nhö do thuùc ñaåy cuûa moät nguoàn sinh löïc höõu cô tieàm taøng naøo ñoù. Haõy boû rôi ruïng laïi nhöõng lôùp buïi baäm lyù trí laïnh leõo, moát thôøi thöôïng, phaán son laøm daùng, aáu tró taàm thöôøng, khuoân moøn baûo thuû uø lì hay caùi “môùi” a dua, giaû taïo hung haêng.” Cuoái cuøng, nhö toâi ñaõ noùi nhieàu laàn chæ caàn bieát baøi thô coù ñaït, coù tôùi hay khoâng. Coù taân kyø coù ñoäc ñaùo coù laøm rung chuyeån caû trí thöùc vaø tình caûm cuûa ngöôøi ñoïc khoâng. Coù chaân chaát, coù thô hay khoâng? Thaät ra nhöõng yù nieäm naøy cuõng raát mô hoà, chæ “caûm” thaáy thoâi maø caûm thì laø chuû quan, khoù phaân tích khoù ñònh löôïng. Nhöng tröïc caûm maëc daàu laø phi yù thöùc maëc daàu khoâng ñöôøng bieân roõ raøng vaãn laø caùi gì ñöa ta thaúng vaøo taän trung taâm söï vaät ñeå vöôn tôùi

xöù sôû cuûa Chaân Thieän Myõ.” Caàm nhöõng taäp thô treân tay, nhìn nhöõng haøng chöõ taëng vaø chöõ kyù cuûa thaày, töï nhieân toâi laïi thaáy boài hoài. Cuoäc ñôøi thaät ngaén vaø höõu haïn nhöng cuõng coù nhöõng caùi ngoaïi leä seõ vaãn tröôøng cöûu vôùi thôøi gian. Ñoù laø ngheä thuaät chaân chính. Nhöõng trang thô seõ vaãn hoaøi hoaøi giôû ra töøng tôø, töøng trang trong taâm naõo nhöõng ngöôøi yeâu thi ca. Moät luùc naøo ñoù, thaáy loàng loäng phöông trôøi chöõ nghóa ñeå kyû nieäm nhö nhöõng voù ngöïa phi theo töøng vaàn ñieäu soâi noåi moät thôøi. Moä cuûa thaày cuõng ôû gaàn moä cuûa meï toâi cuõng nhö caùch vaøi böôùc khoâng xa laø moä anh Mai Thaûo, moä anh Traàn Ñình Quaân, moä nhaïc só Hoaøng Thi Thô, roài moä anh Long AÂn... Taát caû chæ vaøi böôùc chaân nhöng vôøi vôïi daëm tröôøng thieân coå. Moãi tuaàn toâi vaøo thaêm moä meï toâi cuõng thöôøng ñöùng tröôùc moä thaày ñeå nhìn thaáy laïi ñoâi maét hoùm hænh raát treû trung khi khuyeán khích nhöõng ngöôøi ñi sau cuøng chia seû caùi duyeân, caùi nghieäp cuûa ngöôøi caàm buùt... Toâi coøn nghe vaêng vaúng ñaâu ñaây nhöõng caâu thô cuûa moät ngöôøi luoân laõng maïn beành boàng thuôû naøo quaøng treân coå côn gioù Paris böôùc vaøo buïc giaûng... Nhöõng baøi giaûng mang laïi moät khí haäu naøo tuy xa laï nhöng laïi loâi cuoán bieát bao nhöõng taâm hoàn khao khaùt moäng vieãn du... Nguyeãn Maïnh Trinh

DU HOÏC - BAÛO LAÕNH - THEÛ XANH VAÊN PHOØNG LUAÄT SÖ

THE THELAW LAW

LAÂM, THOMPSON, & PARK

THE THELAW LAW

12912 Brookhurst St. # 360 - Garden Grove, CA 92840

Tel: (714) 636-0999 * Fax: (714) 636-2421

- Treân 25 naêm kinh nghieäm - Töøng laø Bieän lyù (District Attorney) quaän Los Angeles. - Töøng laø Luaät sö cuûa caùc Toå hôïp Luaät sö danh tieáng vaø caùc haõng Baûo Hieåm. - Toát nghieäp töø caùc Ñaïi hoïc danh tieáng UC Berkeley vaø USC.

CHUYEÂN LO: * Tai naïn xe coä (coù theå mang veà ñeán 70% tieàn boài thöôøng), Tai naïn lao ñoäng * Du hoïc, Baûo laõnh thaân nhaân, Theû Xanh (Coù vaên phoøng ñaïi dieän ôû VN ñeå lo cho thaân nhaân cuûa quyù vò töø A tôùi Z)

* Tranh tuïng thöông maïi * Luaät Gia ñình, Caáp döôõng * Khai phaù saûn.

Khaån caáp xin goïi soá:

(714) 636-0999

THAM KHAÛO MIEÃN PHÍ Chuùng toâi chæ nhaän leä phí sau khi hoaøn taát hoà sô: Caàn tuyeån moät Thö Kyù / Paralegal thoâng thaïo Anh vaø Vieät ngöõ Du lòch, Du hoïc, Kinh doanh, Laøm vieäc/Lao ñoäng.

Countrywide HOME LOANS

MUA BAÙN NHAØ VAY MÖÔÏN TIEÀN REFINANCE

CATHERINE CHAÂU LEÂ

Home Loan Consultant

* Chuùng toâi coù nhieàu chöông trình Office: 626-574-2614 deã daøng cho Refinance, Equity Cell: 714-813-0810 Line of Credit & Mua Nhaø Môùi. * Coù chöông trình ñaëc bieät start rate 1.00% cho moät naêm. - Laáy tieàn 100% tieàn trong nhaø ra laøm aên. * Closing costs raát thaáp vì Countrywide laø Direct Lender - Coù chöông trình No Points, No Cost. Laøm Loan treân 50 tieåu bang. CHUYEÂN NGHIEÄP - TAÄN TAÂM - THAØNH TÍN - NHANH CHOÙNG ©

Equal Housing Lender. 2004 Countrywide Home Loans, Inc. Trade/service marks are the property of Countrywide Financial Corp., and/or its subsidiaries. * Upfront Approval is subject to satisfactory appraisal and title review and no change in financial condition. If your rate is not locked or rate protection expires, any rate increases may lower your approved loan amount. Some products may not be available in all states. Refinancing or taking out a home equity loan or line of credit may increase the total number of monthly payments and the total amount paid when comparing to your current Licensing. Privary & Security. LENDER


A16 NGÖÔØI VIEÄT CHUÛ NHAÄT - SOÁ 7309 - 11 thaùng 12, 2005 (11 thaùng M. Moät naêm AÁt Daäu)

SUNDAY, DECEMBER 11, 2005


NV2005-1211