Maritiem! #2 '25

SI

T

E

IE -

R AN

H OE PORT H OS CO 2 OPSL A AT O N DER DE N O OR DZEE

CA

RBON CA E

E MA H T D STORAG

ERGIETRAN

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 1

EN

C ARB O N C AP T URE A N D ST OR AGE: H OE EN WAT ?

WERF VA N DE T OEKO M ST: DE A MBI T IE IS ER, N U M OETEN WE D O ORPA K K EN

#02 ~ augustus 2025

Hét verenigingstijdschrift voor de maritieme en offshore maakindustrie.

PT

U

14-08-2025 14:37

“ M r V

M m b l v e e b

W D w e

Shaping the future of Walk-to-Work Read all about Walk-to-Work

“ n b

Discover our markets Construction support Our vessels are chartered by leading developers and contractors, ensuring safe and efficient support throughout the construction phase.

N s D b w v m

Operations & maintenance Acta Marine reflects a long-term and sustainable vision.

We provide specialized services for offshore wind farms, ensuring efficient operations.

Working in the energy transition Pioneers in offshore wind, shaping hospitality at sea With an unmatched track record in the CSOV market, our experienced crew gets the job done. Acta Marine is driven by a long-term vision and a commitment to continuous innovation and sustainable operations.

Follow us

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 2

14-08-2025 14:37

1-1_215

“Schepen bouwen kunt u veel beter dan wij.

Maar wij zijn goed in het ontwerpen en realiseren uw locatie. Van kade tot terrein.

Van loods tot kantoor.”

Met 30 jaar ervaring in civiele techniek en bouwmanagement ondersteunt RvB Groep maritieme bedrijven bij het ontwikkelen van toekomstbestendige locaties. Van ontwerp van kades en het optimaliseren van terreinen, tot het ontwerp en realisatie van loodsen en kantoren: wij denken mee, regelen het proces en zorgen dat het klopt. Vergunningen, ontwerp, begeleiding van de bouw: alles onder één dak.

Wij combineren engineering en uitvoering binnen één organisatie.

Daardoor zijn onze plannen praktisch en flexibel en sluiten ze aan bij de wensen van onze klanten. We geloven in samenwerking en zorgen voor een open en heldere aanpak, met oog voor kwaliteit en duurzaamheid.

“We willen geen leverancier zijn, maar een partner die alles uit handen neemt: van het verkrijgen van vergunningen tot het complexe bouwproces.” aldus Gerjan Zwep, Business Development Manager.

Naast een scala aan gerealiseerde maritieme locaties werken we nu met scheepswerf Poppen aan de ontwikkeling van hun locatie in Zwartsluis.

Dit familiebedrijf met een lange historie in de scheepsbouw investeert bewust in de toekomst. Door de veranderende vraag van scheepseigenaren worden de huidige faciliteiten aangepast en uitgebreid, terwijl het welzijn van de medewerkers centraal staat in de moderniseringsslag, onder meer met de realisatie van een nieuwe kantine en verzorgingsruimten.

Martin Poppen van Poppen Zwartsluis toont de scheepswerf aan Gerjan Zwep van RvB Groep

RvB Groep: uw partner voor een toekomstbestendige maritieme locatie.

Meer weten? Neem gerust contact op met Gerjan Zwep, Business Development Manager bij RvB Groep. rvbgroep.nl/maritiem

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 3 1-1_215x250mm_A.indd 1

14-08-2025 14-07-2025 14:37 08:54

Over 100,000 tons of quality heavy steel plates in stock

LR-A / LR-DH36 / LR-EH36(+Z35) / NV-D36 / NV-E36(+Z35)

AncoferWaldram Steelplates B.V. (AWS) is a stockholding wholesaler and steel service center, specializing in the supply of hot-rolled heavy

S235JR / S355J2+N / S355K2+N(+Z35)

Delivery program

NV-E36TM(+Z35) / NV-F36TM(+Z35)

S355NL(+Z35) / S460NL(+Z35)

now. Over the years, AWS has developed into a business that sets the standard for its industry.

S355NLO / S355MLO / S420MLO / S460MLO S355ML(+Z35) / S460ML(+Z35) DILLIMAX 690E-965T(+Z35)

STRUCTURAL STRENGTH IN HEAVY STEEL PLATES

DILLIDUR 400/450/500/550 DICREST 5 (HIC resistant) ASME SA 516 Gr.60/65/70 P265GH / P295GH / P355GH / P355NH / P355NL2 / P460NH / P460NL2

AncoferWaldram Steelplates B.V. is a company of Dillinger

T +31 (0)162 491500 | E sales@aws.dillinger.biz | I www.ancoferwaldram.com

DRIVING ENERGY SOLUTIONS FORWARD

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 4

scan to website

14-08-2025 14:37

~ 05

INHOUD

10 Jörg Gigler over Carbon Capture and Storage.

COLOFON Maritiem! is een uitgave van NMT-IRO. NMT-IRO verbindt, vertegenwoordigt en versterkt de maritieme maak- en offshore energie-industrie van Nederland.

Contact info@maritimetechnology.nl +31 (0)88 44 51 000 Boompjes 40, 3011 XB Rotterdam Postbus 23541, 3001 KM Rotterdam Redactie & productie Afdeling Communicatie NMT-IRO

06 Carbon Capture and Storage; hoe en wat?

Redactionele bijdragen Noor Dupont, Daniëlle Veldman, Eric Vrijsen Art Direction, Grafische vormgeving en druk Elma Media B.V. www.elma.nl Acquisitie Elma Media B.V. Silvèr Snoek: s.snoek@elma.nl +31 (0)226 33 16 00

15 Werf van de Toekomst: ambitie, samenwerking en doorpakken

Fotografie Voorpagina door @PorthosCO2.

Overige foto’s zijn eigendom van NMT-IRO of aangeleverd door de organisaties die betrokken zijn bij deze uitgave.

Copyright 2025 Na schriftelijke toestemming van NMT-IRO is het mogelijk delen uit deze publicatie over te nemen. Zet- en drukfouten voorbehouden.

Nautische vlaggen Binnen Maritiem! wordt gebruik gemaakt van nautische vlaggen in plaats van een decoratieve initiaal. Hierbij is enkel gekeken naar de ‘letterbetekenis’ van de betreffende vlaggen. Om ervoor te zorgen dat er een visueel beter geheel ontstaat, is ervoor gekozen om de kleuren iets aan te passen.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 5

16 Kort nieuws 18 HSM Offshore Energy: “We zijn op een kantelpunt beland” 22 Porthos slaat CO2 op in gasvelden onder de Noordzee 28 Agenda 30 Veiligheid tot op de bodem

14-08-2025 14:37

06

SE C T O R M A N A G E M E N T

Carbon Capture and Storage; hoe en wat?

Koolstofdioxide – of CO2 – is zonder twijfel het meest aangehaalde broeikasgas als veroorzaker van klimaatverandering. Niet voor niks wordt er gestreefd naar het beperken van de wereldwijde CO2 uitstoot, met Europa als belangrijke aanjager om emissies in 2050 terug te brengen tot Net Zero of 0%. Reden genoeg om ook binnen de maritieme en offshore sector in te zetten op technologieën die bijdragen aan het terugdringen van de schadelijke gevolgen van CO2 uitstoot. Carbon Capture en Storage (CCS) biedt zo’n kans en wint steeds meer aan terrein.

Daniëlle Veldman, Sectormanager Duurzaamheid en Klimaat bij NMT-IRO

Koolstofneutraal of koolstofvrij?

Carbon Capture en Storage (CCS) is een verzamelnaam van verschillende opties voor het afvangen, transporteren en ondergronds opslaan van CO2. Dat gebeurt door het injecteren van CO2 in de zeebodem; een methode die al sinds de jaren ’70 wordt toegepast, destijds vooral om de productie van olie- en gasvelden te verbeteren. Wereldwijd wordt ook gewerkt aan vooruitstrevende

De cijfers op een rijtje In de mix van broeikasgassen (ook wel GHG of Greenhouse Gas) is het aandeel CO2 doorgaans tussen de 75 en 85%. De overige gassen,

zoals methaan en distikstofoxide, worden omgezet in CO2 equivalent om de schadelijke uitstoot uniform te kunnen berekenen.

In Nederland was de totale uitstoot van broeikasgassen in 2024 144,2 megaton (Mt) CO2. De CO2-uitstoot door scheepvaart in Nederland, inclusief zeevaart en binnenvaart, bedroeg in 2023 ongeveer 7,7 Mt. Dit is ongeveer 4,4% van de totale landelijke CO2uitstoot. In Nederland is de totale uitstoot met bijna 37% gedaald tussen 1990 en 2023. Er ligt nog een enorme uitdaging in het verschiet om de emissies de komende zes jaar met gemiddeld 7 Mt1 per jaar te laten dalen.

oplossingen zoals DACCS (direct air

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 6

14-08-2025 14:37

~ 07

Binnen Europa zijn er momenteel vijf operationele projecten, die in totaal jaarlijks 2.7 Mt CO2 opslaan, waarvan 1,7 Mt (63% van het totaal) in Noorwegen. De EU wil in 2040 jaarlijks 280 Mt CO2 opslaan om in 2050 klimaatneutraal te zijn. In Nederland zijn de projecten Porthos (2,5 Mt per jaar met een totale opslagcapaciteit van 37 Mt) en Aramis (22 Mt per jaar met een totale opslagcapaciteit van 400 Mt) de belangrijkste projecten die (naar verwachting) tussen 2026 en 2029 operationeel zijn. Yara Sluiskil bouwt een fabriek die afgevangen CO2 zal vervoeren naar het Northern Lights project in Noorwegen.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 7

1

PORTHOS

Phase: RFO: Capacity:

Under construction 2026 2.5 MTPA

2

ARAMIS

Phase: FID: Capacity:

FEED 2025/2026 7.5 up to 22 MTPA

3

CO₂next

Phase: FID: Capacity:

FEED 2025/2026 5.4 up to 15 MTPA

4

Delta Rhine Corridor

Phase:

Concept-select

@PorthosCO2

Waar staan we nu?

Volgens IEA zijn er op dit moment 45 commerciële CCUS projecten operationeel (waarbij de U staat voor Utilisation – oftewel het gebruik van CO2 in industriële processen). Met een groot aantal geplande projecten ‘op de rol’ werd in 2023 voorzien in een capaciteitstoename tot jaarlijks 615 Mt aan CO2 opslag. Dat is bij lange na niet voldoende om een Net Zero scenario in 2050 haalbaar te maken, waarvoor 1 Gt (Gigaton) aan CO2 opslag nodig is.

Development of CCS projects in the Netherlands for Europe

2 Northern Netherlands

1

3 Industrial Cluster Rotterdam Maasvlakte Vlissingen

Moerdijk

Ghent

4

Gelsenkirchen

Antwerp Cologne Limburg

Dunkirk

Ludwigshafen

CO₂ pipeline

CO₂-storage (offshore)

Potential pipeline route

CO₂ by ship

Plant

Potential CO₂ ship route

Temporary CO₂-storage (onshore)

PORTHOS

Compressor station

ARAMIS

14-08-2025 14:37

@PorthosCO2

08

verduurzamen zijn zoals de indus-

gebrek aan geschikte koolstofvrije

trie. Gerenommeerde instituten

mogelijkheden- worden alternatieven

zoals ICCP (Intergovernmental

zoals CCS, daardoor economisch

Panel on Climate Change) en IEA

steeds aantrekkelijker.

(International Energy Agency) onderschrijven dit inmiddels en

What’s in it for us?

dringen aan op versnelde investe-

De Nederlandse maritieme en

ringen in CCS projecten.

offshore sector heeft veel technologische kennis in huis om in te

De markt in een hogere versnelling

springen in het CCS proces; in

Dat de markt zich sneller moet

afvang, transport en opslag. Dit

ontwikkelen zegt ook DNV in hun

biedt bedrijven uit de maritieme en

recente rapport “Energy Transition

offshore industrie mogelijkheden om

Outlook: CCS to 2050 report” . Zij zien

hun expertise en innovatiekracht te

in potentie een verviervoudiging van

verzilveren en om (zeker in de

de wereldwijde CCS markt tegen

transitieperiode tot 2050) een

2030, die gepaard gaat met

waardevolle bijdrage te leveren aan

investering van 80 miljard US Dollars

een duurzamere Nederlandse

in de komende 5 jaar. Een belangrijke

economie. Zoals in iedere nieuwe

impuls kan de recente verordening

markt zal de weg niet zonder

vanuit de EU geven, die 44 olie- en

hobbels zijn en is samenwerking

gasproducenten verplicht om vanaf

tussen overheid, kennisinstellingen

2030 CO2 op te slaan - pro rata op

en bedrijven essentieel om het

basis van hun historische productie-

potentieel van CCS maximaal te

carbon capture and storage) en

volumes. Daarnaast legt het EU ETS

benutten. Voldoende (kool)stof tot

BECCS (bioenergy with carbon

systeem (het Europese emissie-

nadenken dus hoe we deze CCS

capture and storage). Dat zijn

handelssysteem) de CO2-uitstoot in

keten samen vorm kunnen geven op

revolutionaire technieken die op

de Europese Unie aan banden door

weg naar een Net Zero toekomst!

termijn ook kunnen bijdragen aan

het steeds verder verminderen van

emissiereductie.

verhandelbare emissierechten.

Bronnen:

Recentelijk werd ook een akkoord

1. https://www.cbs.nl/nl-nl/

CCS is een koolstofneutrale, maar

binnen IMO (International Maritime

nieuws/2025/11/daling-uitstoot-

geen koolstofvrije technologie2.

Organisation) bereikt over het

broeikasgassen-vlakt-af-in-2024

Hoewel bij critici de vrees bestaat

terugdringen van emissies in de

2. Koolstofvrij betekent dat er helemaal

dat de inzet op koolstofneutrale

scheepvaart. In het IMO Net Zero

geen koolstof wordt uitgestoten,

technologie de aandacht (en

Framework wordt de uitstoot van

terwijl koolstofneutraal betekent dat

middelen) wegtrekt van koolstof-

broeikasgassen vanaf 2027 sterk

de uitstoot van koolstofdioxide wordt

vrije technologie, wordt CCS steeds

beperkt voor zeeschepen vanaf

gecompenseerd door het opnemen

vaker gezien als een belangrijke

5.000GT, goed voor 85% van de CO2

overgangstechnologie om de

uitstoot in deze sector. Al deze maat-

klimaatdoelen te behalen. Dat geldt

regelen leiden ertoe dat de prijs van

transition-outlook/carbon-capture-

vooral voor sectoren die moeilijk te

CO2 steeds hoger wordt en - bij

storage/download/

O

W e c

W   

O C

van evenveel CO2 uit de atmosfeer.

3. https://www.dnv.com/energy-

O v

W

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 8

14-08-2025 14:37

1-1_215

U zoekt resultaat.

Wij zorgen dat het er komt.

Offshore windprojecten lopen vast op één ding: uitvoering.

WolfWindWorks helpt bedrijven de brug slaan tussen plan en praktijk. We duiken in projecten waar vertraging dreigt, capaciteit ontbreekt of samenwerking hapert.

Wij zorgen dat:  Kabelinstallaties worden voorbereid én uitgevoerd  Documentatie klopt én toepasbaar is  Mensen samenwerken in plaats van langs elkaar heen Onze laatste projecten: Greater Changhua, Tai power, Sofia, Coursoules sur Mer, HKN, HKWa. Oplossingen: engineering, T&T, offshore vertegenwoordiging, tijdelijk personeel.

06-81029897 WolfWindWorks.nl

Wij maken projecten niet mooier dan ze zijn. Wel beter.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 9 1-1_215x250mm_A.indd 1

22-5000-0143-01 Maritiem! 2025 nr. 2 – NMT/ IRO

14-08-2025 31-07-2025 14:37 11:09

10

VA N B U I T E N N A A R B I N N EN

Om de klimaatdoelen te halen, moet je CO2 uit de lucht halen Jörg Gigler (directeur TKI Nieuw Gas | Topsector Energie) over Carbon Capture and Storage.

Het is een donderdag-

dat zich gaat bezighouden met

“Als je met innovatie bezig bent, loop

ochtend als Jörg Gigler

ondergrondse waterstofopslag in

je altijd voorop. Het leuke daaraan is

Bar Beton in komt

lege gasvelden. We zien nu al dat

dat je ook alleen maar mensen

lopen. Vanachter

we straks meer opslag nodig gaan

tegenkomt die vooruit willen. De

het raam van de bar kijk je op de

hebben. Dus we lopen hier nu vast

mensen die dat niet willen, die gaan

krioelende mensen die hun weg

op vooruit.”

niet innoveren. Dus wat dat betreft

zoeken op Utrecht Centraal. Ze

kom ik alleen maar leuke, aardige,

stemmen wat ze nu doen af op

Daarnaast faciliteren ze. “Iedereen

positieve mensen tegen. Het punt

waar ze later heen willen. Een

die wil innoveren op onze domeinen,

waar je wel tegenaan loopt, is dat

beetje zoals bedrijven in hun reis

kan bij ons terecht”, vertelt Jorg.

je niet in je eentje kunt innoveren.

naar duurzamer werken. Het eind-

En dat kan iedereen zijn. “Ik sprak

Om vooruit te kunnen lopen, moet je

doel is bekend, maar wat is de beste

gisteren met een groot multinational

investeren in onzekerheid. Onzekere

tussenstop? Volgens Jörg is Carbon

bedrijf. En vanmorgen zat ik met

producten, onzekere diensten en

Capture and Storage (CCS) een

een startup om tafel. Wij hebben de

onzekere tijdlijnen.”

belangrijk onderdeel van deze route.

kennis en contacten en we hebben verstand van subsidies en financiering.

“Er zijn een hoop bedrijven die deze

Grofweg doet TKI Nieuw Gas drie

Dus als een bedrijf vragen heeft,

onzekerheid durven te omarmen.

dingen: programmeren, faciliteren

kunnen ze bij ons terecht. Tot slot

Ze willen voor de energietransitie

en communiceren. “Programmeren

proberen we zo goed mogelijk te

stappen zetten richting de toekomst.

houdt in dat we de meer strategische

communiceren over wat we doen,

Van die koplopers hebben we er best

lange termijn lijnen uitzetten op het

welke subsidiemogelijkheden er

wel veel in Nederland. Vanaf 2030

gebied van innovatie.” Jörg legt uit

zijn en wat voor projecten er lopen.

moet de CO2-uitstoot van bedrijven

wat hij daarmee bedoelt: “We kijken

En we delen de resultaten van de

serieus gereduceerd worden.

waar de innovatie zich op zou moeten

projecten waar we bij betrokken zijn.”

En dat weten de bedrijven zelf ook.

richten. En dat op een diepgaand

Daardoor merken we nu dat er veel

niveau. We zijn nu bijvoorbeeld bezig

Binnen innovatie is de privaat-

bedrijven zijn die hierin voorop willen

met het opzetten van een consortium

publieke samenwerking onmisbaar.

lopen.”

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 10

14-08-2025 14:37

~ 11

Jörg Gigler is directeur bij TKI Nieuw Gas. Dat is onderdeel van de topsector Energie.

Topsector Energie richt zich op het faciliteren van de innovaties die nodig zijn voor een veilige, betrouwbare en inclusieve energietransitie.

TKI staat voor Topconsortium voor Kennis en Innovatie. Dat is een publiek-private samenwerking op het gebied van innovatie. Jorg richt zich met name op waterstof, CCS/CCU [Carbon Capture and Storage/ Carbon Capture and Utilization] en groen gas.

CCS in het Klimaatakkoord In het Klimaatakkoord staat dat CCS voor een aantal processen de meest voor de hand liggende optie is voor emissiereductie op korte termijn.

Jörg neemt de tijd om uit te leggen waarom dat zo is. “Als je kijkt naar de verschillende opties om wat aan het klimaat te doen, heb je – wat wij noemen – de trias energetica. Er zijn altijd drie mogelijkheden. Je kunt besparen, duurzaam opwekken en zo schoon mogelijk inzetten.” wel kunt dan zo schoon mogelijk in De Carbon Capture and Storage valt

te zetten? Als je CO2 uitstoot, maar

onder de derde categorie. “Soms is

deze vervolgens weer afvangt, voor-

het financieel of technisch nog niet

kom je dat de CO2 in de lucht komt.”

W E W ER K EN M ET H ET HELE SPEELVELD SAMEN.

mogelijk om alles wat je nodig hebt duurzaam op te wekken. Welke

Jörg gaat verder: “Besparingsmaat-

mogelijkheden zijn er dan om wat je

regelen kosten vaak veel minder dan

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 11

14-08-2025 14:37

12

€60 tot €80 per uitgestoten ton CO2.

kosten nu nog veel meer. Het

Veel diepgaande verduurzamings-

afvangen van CO2, CCS, zit rond de

maatregelen, zoals groene waterstof,

€80 tot €100 per ton CO2. Carbon Capture is dus kosteneffectief.”

Dat klinkt allemaal erg positief. Toch moeten we ons volgens Jörg Gigler niet verkijken op de mooie kanten van deze technologie. “We moeten niet denken dat we tot aan het eind van de eeuw alleen maar CCS kunnen doen. We moeten werken aan alternatieven. Als we dat niet doen, blijven we fossiele brandstoffen gebruiken. En dat is wat we niet willen, dat is het probleem waar we vanaf willen. Het Klimaatakkoord gaat over CO2-emissiereductie. Dus

TKI Nieuw Gas heeft een business community opgericht.

Hierin komen verschillende bedrijven en organisaties die met CCS bezig zijn samen.

“Van de opslagcapaciteit tot de infrastructuur en de innovatieve kennis over CO2-afvang tot de samenwerkingen, Nederland kan het hele plaatje aanbieden.

Het biedt zoveel kansen om dit zorgvuldig en samen naar buiten te brengen. Zeker omdat we zien dat andere landen dit niet allemaal zelf kunnen.” [Eerder verscheen een artikel over de business community op nmt-iro.nl.]

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 12

14-08-2025 14:37

~ 13

we moeten ook aan die andere

geen zinvolle route. Op de Noordzee

twee, besparen en duurzaam

hebben we honderden velden die

opwekken, werken.”

leeggeproduceerd zijn of worden.

Om een voorbeeld te geven: met

“Maar om op korte termijn de doelen

Porthos [zie ook pagina X, red.]

voor 2050 en 2100 te halen, zul je

worden er momenteel verzamel-

CO2 uit puntbronnen zoals de

leidingen aangelegd voor de afvang

industrie moeten halen. Op termijn

van CO2 van vier bedrijven. Die

worden verduurzamingsopties ook

leidingen gaan naar een gasveldje

steeds rendabeler. En daardoor

onder de Noordzee, zo’n 20-30 kilo-

worden ze nu in veel mindere mate

meter uit de kust. De opslagcapa-

geïmplementeerd; we moeten nog

citeit is daar ordergrootte 25 miljoen

door de innovatiecurve heen om de

ton. Ze willen daar 2,5 miljoen ton

kosten omlaag te krijgen.”

per jaar afvangen. Dus alleen met dat veldje kunnen we al tien jaar

Toekomstmogelijkheden

vooruit.”

Zoals Jörg eerder uitlegde is het gebruik van Carbon Capture and

De conclusie van Jörg Gigler is

Storage nodig om de doelen van

duidelijk: “We hebben CCS nodig.

2050 en 2100 te halen. Bij CCS kan

Nú. En het is ontzettend mooi en fijn

CO2 worden opgeslagen in lege

om te zien hoeveel we daar als

aardgasvelden. Zijn er genoeg van

Nederland al mee kunnen, zowel

dat soort lege gasvelden tot het

in de implementatie als ook wat

einde van de eeuw? Jorg: “We kijken

betreft het verdienen van geld.

nu voor CCS met name naar opslag

We gaan van innoveren naar

in offshore gasvelden. Het is onshore

verdienen. Maar het is belangrijk

ook mogelijk, maar we zien dat daar

dat bedrijven in de industrieën gaan

in Nederland geen draagvlak voor is

inzien dat ze met CO2-reductie aan

in de maatschappij. Daarom is dat

de slag moeten gaan.”

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 13

WE GAAN VA N IN N OVEREN N A A R VER DIENEN.

14-08-2025 14:37

Work smarter in offshore environments As your trusted sourcing and services partner, we combine deep industry knowledge with practical solutions to help you work smarter and more sustainably.

Through our extensive supplier network we help you streamline purchase operations, consolidate number of vendors and reduce expenses. solar.nl/offshore

THE MUSCLE �N HEAVY L�FT�NG EQU�PMENT United Offshore Services is a Dutch based company which, together with carefully selected partners, is a European technology leader in the design, production and supply of large diameter, high performance steel-wire and synthetic ropes, hoisting equipment and associated products intended for the Marine, �ndustrial and Offshore markets. The company meets the ever increasing demands dictated by customers with a strong reputation for dedication, quality, expertise and supporting services.

United Offshore Services C.V. � Appelweg 16 � 4782 PX Moerdijk, The Netherlands � +31 (0)168 415140 � sales@uos-nl.com � https://united-offshore-services.nl/

1-2_185x103mm_A.indd 1

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 14

22-5000-0575-01 Maritiem! 2025 nr. 2 – NMT/ IRO

13-05-2025 08:56

14-08-2025 14:37

~ 15

IN N O V A T I E

Werf van de Toekomst: ambitie, samenwerking en doorpakken Een van de vijf koploperprojecten van de Sectoragenda Maritieme Maakindustrie is Werf van de Toekomst. Een project waar alles in samenkomt: digitalisering, automatisering, circulariteit, human capital en meer. Om een concurrerende scheepsbouwsector te kunnen behouden in Nederland. Ambitieus, maar met genoeg samenwerking zeker mogelijk.

Verschillende regio’s

met defensie. Dus nu doorpakken!”

zijn zelf al bezig met

Dat doorpakken is belangrijk. Dat

het koploperproject.

onderschrijft Lotte Monhemius. Als

Zo ook op Urk. Rein

projectleider Werf van de Toekomst is

Brands (van maritiem cluster Urk)

de innovatiemanager van NMT-IRO

zegt daarover: “Met de komst van

begonnen aan het interviewen van

de Sectoragenda Maritieme Maak-

een geselecteerde groep afgevaar-

industrie werd duidelijk dat er weer

digden. Deze afgevaardigden komen

aandacht zou komen om terug te

uit alle hoeken van de sector.

gaan naar Hollands glorie in de

“Hoewel het ontzettend goed is om

scheepsbouw. Daar werden wij heel

te zien dat de verschillende regio’s

blij van. En met de komst van de

stappen zetten, is Werf van de

koploperprojecten zijn we direct

Toekomst vanuit de Sectoragenda

gaan denken: wat kunnen wij

een landelijk project,” vertelt ze.

hiermee?” De ‘vaagheid’, zoals

“Begin dit jaar hebben we een

Lotte Monhemius, Rein Brands en

Rein dat zelf noemt, van het project

enquête uitgestuurd die door meer

Martine Gatsonides (innovatiemanager

gaf juist kansen. “Ik heb toen op

dan 230 respondenten is ingevuld.

NMT-IRO)

papier gezet wat ik ervan dacht en

De verdiepende interviews die we

wat ik dacht dat wij er hier mee

nu houden, helpen ons bij het

Meer weten over Werf van de

zouden kunnen. Daarna hebben

bepalen van de koers naar een duur-

Toekomst en hoe verschillende regio’s

verschillende regio’s een pitch

zame en meer efficiënte scheeps-

hier al mee bezig zijn? Binnenkort

gegeven.” De pitch van Rein sloeg

bouw. Op die manier blijven we als

verschijnen er verschillende artikelen

aan. “We hebben sindsdien hele

Nederland concurrerend in de markt

in de NMT-IRO nieuwsbrief, waaron-

mooie contacten lopen, bijvoorbeeld

en helpen we de innovatie verder.”

der een interview met Rein Brands.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 15

14-08-2025 14:37

16

KORT NIEUWS

Green Deal Validation: Ship-based carbon capture

Werkbezoek directeurgeneraal Europese Commissie Kerstin Jorna, DG GROW van de Europese Commissie, heeft een bezoek gebracht aan

Er is een nieuw rapport binnen de Green Deal Validation gepubliceerd:

Nederland. Tijdens dit bezoek

Ship-based carbon capture. De zeescheepvaart laat onderzoeken hoe

is Jorna in gesprek gegaan

ze per tonkilometer minder stoffen kunnen uitstoten. Een van deze

met vertegenwoordigers van

mogelijkheden is CO2 uit de uitlaatgassen van een schip afvangen en

de chemische sector, de

tijdelijk aan boord opslaan. Deze CO2 wordt in havens vervolgens gelost

halfgeleiderindustrie en de

en gebruikt als grondstof voor e-brandstoffen, component in

maritieme maakindustrie.

producten of ondergronds opgeslagen.

Lees het hele rapport op nmt-iro.nl, onder ‘innovatie’.

Delta Maritime Cluster in oprichting

Maritiem Innovatie Projecten Na verhoging van het budget met 2 miljoen euro tot 7,5 miljoen, hebben acht projecten een subsidie voor maritieme innovatieprojecten

Ook kort nieuws?

Er is een nieuwe regio

toegewezen gekregen. Het gaat om

opgestaan in het

projecten van Neptune Shipyards

koploperproject Werf van

Holding BV, Machinefabriek Padmos

Hebben jullie ook kort

de Toekomst: regio

Stellendam BV, Damen Research,

nieuws? Laat het ons weten

Stellendam. De naam van

Development & Innovation BV, Value

en wellicht lees je het de

dit nieuwe cluster zal Delta

Marine BV, Advanced Electromagnetics

volgende keer in deze

Maritime Cluster worden.

BV, Speeder Systems BV, Carbo Treat

rubriek.

Maritime BV en Future Sailors BV.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 16

14-08-2025 14:37

215x25

- Advertorial -

info@hezelburcht.com 088 495 20 00 www.hezelburcht.com

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 17 215x250mm_A.indd 1

22-5000-0644-01 NMT-IRO 2025#2

14-08-2025 24-07-2025 14:37 16:59

18

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 18

14-08-2025 14:37

~ 19

LI D I N B E E L D

HSM Offshore Energy: “We zijn op een kantelpunt beland” Het is een warme dinsdagochtend als op de werf van HSM Offshore Energy de laatste hand wordt gelegd aan de jacket en topsides voor het RWE THOR Project. Niet veel later vertrekken de onderdelen naar Denemarken.

Jaco Fleumer werkt bij

met wat er op dit moment in

op te komen.” Jaco legt uit: “We

HSM Offshore Energy

aanbouw is. Wij hadden toen het

hebben jarenlang alleen Porthos

in Schiedam. Kort­

gevoel dat wind best wel eens een

gehad, het eerste CCS-project. Maar

geleden is het bedrijf

grote vlucht zou kunnen nemen.”

dat maakt gebruik van een bestaand

van eigenaar gewisseld en maakt

Datzelfde gevoel kregen ze bij HSM

platform. Daarom is er voor ons

nu onderdeel uit van de Smulders

Offshore Energy een paar jaar

eigenlijk geen werk aan. Wij doen

Groep. Ze houden zich bezig met

geleden bij CCS. “Dat begint nu echt

per definitie alleen nieuwbouw.”

alles wat betreft offshore: wind, waterstof, gas en carbon capture and storage. Over dat laatste praat hij ons bij.

“Wij zijn al sinds de jaren ’60 bezig met olie en gas. En die wereld verandert. Carbon Capture and Storage (CCS) is een welkome aanvulling op onze bestaande markt.”

Jaco kijkt terug op de afgelopen decennia. “In 2002 waren wij een van de pioniers op het gebied van wind. Denemarken had toen als eerste land een project op zee. Hier hebben wij toen een transformatorplatform voor geleverd. Dat was destijds nog een vrij bescheiden platform, zeker als je het vergelijkt

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 19

14-08-2025 14:37

20

HSM Offshore Energy is met verschillende van die projecten in gesprek. “Het zijn voor ons aantrekkelijke projecten. De technologie die op zo’n platform moet zitten wijkt niet wezenlijk af van de techniek op een gemiddeld gasplatform. Wij weten dus al hoe het werkt en we weten dat we het kunnen. Ook zijn het veelal bestaande klanten. Partijen die zich eerst alleen bezighielden met gasexploratie.

En voor hen is CCS ook een hele interessante optie. Bestaande delen van de infrastructuur kunnen namelijk worden hergebruikt.”

Lokaal en vertrouwd De onderdelen van het RWE THOR Project die nu op de werf liggen, zijn voor een buitenlandse opdrachtgever.

Toch zijn alle samenwerkingspartners en gebruikte materialen Nederlands (of met Nederlandse vestigingen). Dit heeft verschillende redenen. Jaco: “We moeten met ruimte improviseren.

Alles wat wij hier niet hoeven te bouwen, creëert bij ons ruimte. We hebben beperkt plek. We willen wel alles zelf samenstellen, dat is voor ons cruciaal. Maar alle projecten zijn een samenwerking. Dan is het heel prettig om dat te kunnen doen met

IN 20 02 W A REN W IJ EEN VA N DE PIO NIERS OP HET GEBIED VA N W IN D.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 20

“Toen diende Aramis zich aan. En

partijen die in de buurt zitten en die

daar bleek niet één, maar meerdere

je kent en vertrouwt.”

nieuwe platforms voor nodig. Platforms of een compleet nieuw dek

Wat HSM Offshore Energy daarbij

met alle apparatuur. En er zijn

helpt, is de locatie van de werf.

buiten Nederland nu ook projecten

“Mammoet zit hier om de hoek.

actief.”

Die hebben allemaal soorten en

14-08-2025 14:37

~ 21

maten SPMT’s die onder onze

doen ze onder andere door het

zijn ze daadwerkelijk begonnen

platforms rijden en kranen om ze

vergroenen van het wagenpark

met de bouw.”

te verplaatsen. Op die manier is het

naar elektrische auto’s en zoveel

Als alles goed gaat, kan HSM Offshore

contact snel en makkelijk.”

mogelijk gebruik van groene energie

Energy in 2028 beginnen met het

in de hallen. Jaco denkt na en zegt

installeren op dat eiland. Dit is

De tijd dringt

dan: “Je ziet alleen dat de industrie

momenteel nog tekenend voor dit

In het Klimaatakkoord zijn afspraken

technisch nog niet zo ver is. We

soort projecten. Jaco: “We gaan dat

gemaakt voor de reductie van CO2-

kunnen groen staal krijgen, maar

project in 2029 afronden. Het is best

uitstoot in 2030 en 2050. Jaco: “We

dat is vaak veel te duur voor onze

wel een luxe dat je een orderboek

gaan dat met groene stroom niet

afnemers. Maar we kijken verder.

hebt dat zo lang is. In het verleden was dat altijd veel korter. En afgezien

redden. De elektrificatie van de industrie is nog niet eens op gang

Belgisch windeiland

van de zekerheid die het ons nu biedt,

gekomen. Dus het afvangen en

Op dit moment is HSM Offshore

is het alles wat er op dit moment

opslaan van CO2 is essentieel om zo

Energy ook aangesloten bij een

gebeurt gewoon heel erg interessant.

dicht mogelijk bij die afspraken te

Belgisch windenergieproject. “Dit

Het is een kantelmoment. Voor ons,

komen.”

is een enigszins afwijkend project.

omdat we ook voor toekomstige

In plaats van een aantal stalen

projecten kunnen laten zien wat we

Jaco heeft zelf een verklaring over

platforms heeft men ervoor gekozen

kunnen. Maar ook voor de industrie,

het trage proces van de industrie-

een kunstmatig eiland aan te

want het wordt duidelijk dat dit

elektrificatie. “Ten eerste de kosten.

leggen,” legt Jaco uit. “In Nederland

soort dingen nodig én mogelijk zijn.

Er moeten miljarden geïnvesteerd

wordt daar ook over gesproken, in

En wij kunnen daarbinnen een

worden om het net uit te breiden.

Denemarken ook. Maar in België

frontrunner zijn.”

Dat geld moet op de een of andere manier terugverdiend worden. Dat zie je dan in de tariefstelling. In Nederland zijn we op dit moment al de duurste in Europa, de elektriciteitsprijs voor afnemers is hoog. En ten tweede is er gewoon geen ruimte op het net om nieuwe bedrijven aan te sluiten.”

Sustainability Een bedrijf dat zich bezighoudt met producten en diensten die bijdragen aan minder uitstoot, kan zelf natuurlijk niet achterblijven. “Het is geen marketing, het is nodig,” zegt Jaco.

“We proberen als bedrijf ook zoveel mogelijk sustainable te werken.” Dit

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 21

14-08-2025 14:37

22

VA N B U I T E N N A A R B I N N EN

Porthos slaat CO2 op in gasvelden onder de Noordzee Van de haven van Rotterdam tot onder de Noordzee wordt een project ontwikkeld: Porthos. Binnen Porthos wordt CO2 van industriële bedrijven in de Rotterdamse haven verzameld, gecomprimeerd en via een onderzeese pijpleiding naar een hergebruikt platform in de Noordzee getransporteerd.

@PorthosCO2

Onder dat platform wordt de CO2 op­ geslagen in uit­gepro­ duceerde gas­velden op enkele kilometers diepte, met een capaciteit van ongeveer 37 miljoen ton over 15 jaar. Het project is in oktober 2023 definitief goedgekeurd, de aanleg startte begin 2024 en de verwachte operationele start is in 2026. Porthos is erkend als Europees Project of Common Interest, wat versnelling van procedures en financiering mogelijk maakt.

Driemaal scheepsrecht Aan Porthos zijn de voorbereidingen van twee andere projecten vooraf­ gegaan. Deze projecten hebben het uiteindelijk niet gehaald. Het was daarom niet vanzelfsprekend dat dit project wel in één keer zou gaan lopen.

Havenbedrijf zit volledig in de lokale

Deze partijen zijn Shell, ExxonMobil,

Maar drie keer bleek scheepsrecht.

markt en omgeving, EBN weet alles

Air Products en Air Liquide.

over de ondergrond en Gasunie heeft Porthos is een samenwerking van

de ervaring in het transporteren van

Huidige situatie

Havenbedrijf Rotterdam, EBN en

gassen.

Op dit moment [juli 2025, red.] is de

Gasunie. Deze drie samen hebben

Na veel gesprekken hebben zich vier

aanleg van de leidingen op het land

alle benodigde kennis in huis. Het

partijen verbonden aan het project.

en op zee zo goed als afgerond.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 22

14-08-2025 14:37

~ 23

Daarnaast worden de putten en het Voordat het project kon starten, werd er een rechtszaak aangespannen.

De centrale vraag was: in hoeverre komt er stikstof vrij tijdens de bouw van Porthos?

De overheid had eerder bepaald dat de stikstofuitstoot tijdens de bouwfase weggestreept mocht worden als het project bij ingebruikname zou bijdragen aan CO₂-reductie. Deze uitzondering werd echter door de rechter verworpen, waardoor veel bedrijven en projecten plotseling onzekerheid tegemoet gingen.

Uit uitvoerig onderzoek van Porthos naar de hoeveelheid stikstof die tijdens de bouw zou vrijkomen bleek dat de hoeveelheid zo gering was, dat het geen invloed had op de vergunningverlening. Deze conclusie werd later bevestigd door de Raad van State.

Door deze gang van zaken verkeerden klanten en andere betrokkenen lange tijd in onzekerheid over het project.

platform, die voorheen gas naar boven haalden, omgebouwd. Ze worden geschikt gemaakt voor CO2-injectie. Het hele project moet in 2026 operationeel zijn.

Op 26 maart 2025 is de gasproductie hier gestopt. De ombouw is naar verwachting eind dit jaar klaar.

De ombouw omvat verschillende aspecten. Nu is het een installatie waar gas uitkomt, dat moet een situatie worden waarbij CO2 naar binnen kan. Om dit voor elkaar te krijgen moeten onder andere de kleppen aangepast worden. Het

√

2020 Milieueffectrapportage gereed.

Ondertekening Joint Development Agreement 2.

2022 CO2-opslagvergunning

2018 Afronding haalbaarheidsstudie.

Concept select fase.

2019 Technische uitwerking transport- en opslaginfrastructuur.

Toekenning €6,5 miljoen CEF-subsidie van EC voor vooronderzoek.

Ondertekening Joint Development Agreement 1.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 23

2024 Start bouw

onherroepelijk

2021 Toekenning €102 miljoen CEF-subsidie van EC voor aanleg.

Overheid steunt klanten met reservering SDE++subsidie.

Ondertekening transporten opslagcontracten.

2026 Systeem operationeel

€ 2023 Definitieve investeringsbeslissing (FID)

14-08-2025 14:37

Ja

24

H voorbereiden van het platform zelf

de vier eerste klanten. Dat betekent

is één van de laatste stappen in het

niet dat er nog niet over de verdere

succesvol afronden van het project.

toekomst nagedacht wordt.

De leidingen die gebruikt worden,

Het is de ambitie om zonnepanelen

zijn een stuk groter dan nodig is

en windturbines aan het platform

voor dit project. Ook het compressor-

toe te voegen, om zelf elektriciteit

station waar de CO2 op druk wordt

op te wekken. Daarnaast worden

gebracht voor verder transport naar

er voornamelijk elektrische gereed-

de Noordzee, heeft uitbreidings­

schappen gebruikt. Dit om de

mogelijkheden. Op deze manier

hoeveelheid vrijgekomen stikstof

kunnen ze in de toekomst ook door

te verkleinen. Een extra stap naar

bijvoorbeeld Aramis en andere

duurzaamheid.

CCS-initiatieven gebruikt worden.

Porthos is een project met een einddatum, de opslagcapaciteit

Voor meer informatie over Porthos:

(37,5 miljoen ton) is verkocht aan

porthosCO2.nl

@PorthosCO2

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 24

14-08-2025 14:37

1-1_215

Meer info over het design

Janneke Z-575:

Het Zwitsers zakmes van de visserij

De Z-575 Janneke is een veelzijdige visserskotter die technologische innovatie combineert met efficiëntie.

Ontworpen door Marimecs, biedt dit schip het beste van twee werelden: het slimme ontwerp van een moderne MDV-kotter en de kracht van een traditionele beamtrawler. Met een lengte van slechts 28 meter en een breedte van 8,25 meter is de Janneke compact, krachtig en uitermate zuinig.

In de zomerperiode wordt de Janneke uitgerust met twin-rigging voor het vangen van platvissen zoals schol en tarbot, en in de winter schakelt het schip over naar beamtrawling voor tong en langoustine. Het ontwerp speelt daarmee perfect in op de variërende eisen van de sector.

Aangedreven door een Yanmar N-serie dieselmotor van 749 kW en gekoppeld aan een ZF-koppeling, levert de Janneke kracht voor een snelheid van 10 knopen en een trekvermogen van 21 ton. Het vermogen is circa de helft van dat van grotere beamtrawlers, maar biedt een indrukwekkende efficiëntie.

Dankzij het CFD-geoptimaliseerde onderwaterschip verbruikt de Janneke veel minder brandstof dan traditionele schepen, wat het schip zowel kostenefficiënt als milieuvriendelijk maakt.

Het ontwerp van de Janneke is zorgvuldig afgestemd op de wensen van de eigenaar Jelle Hakvoort en aannemer Werft Shipbuilding, die het schip met vooral lokale partners uit Urk hebben gerealiseerd.

In een tijd van veranderingen binnen de visserijsector is de Janneke een project waar Nederland trots op mag zijn, als voorbeeld van de sterke visserijbouwtraditie van Urk en de Nederlandse maritieme industrie. Marimecs verzorgde het volledige ontwerp, van concept tot gedetailleerde engineering.

Met deze kotter heeft de visserijsector een echt Zwitsers zakmes in handen: compact, veelzijdig en boordevol technologie, klaar voor de toekomst van de moderne visserij.

Bekijk de Z-575 en meer projecten op www.marimecs.com 14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 25 1-1_215x250mm_A.indd 1

22-5000-0498-01 Maritiem! 2025 nr. 2 – NMT/ IRO

14-08-2025 14-07-2025 14:37 11:56

Accelerating sustainability in marine and energy Join us at Europort, Rotterdam from 4–7 November 2025

Accelerate your journey to net zero with advanced turbocharging & fuel injection concepts, and real-time digital insights.

Our dedicated team of experts keeps you running 24/7, 365 days a year.

accelleron.com

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 26

14-08-2025 14:37

MULTRASHIP.COM

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 27

| +31 (0) 115 6645000 (24/7)

MAKES THE DIFFERENCE

14-08-2025 14:37

28

AGENDA

16 september - Prinsjesdag ontbijtsessie NMT-IRO trapt ook dit jaar Prinsjesdag af met een inspirerende ontbijtsessie,

SEP T.

voorafgaand aan de Troonrede. Jan

3 september

Sustainable Growth Coalition, deelt zijn

Zeildag

visie op duurzame economische groei.

10-12 september

Ook Focco Vijselaar, algemeen directeur

INMEX SMM India

van VNO-NCW, gaat in op de actuele

10-11 september

economische uitdagingen voor de sector.

Peter Balkenende, voormalig ministerpresident en voorzitter van de Dutch

Training Scheepsbouw voor niet-scheepsbouwers 16 september Prinsjesdag ontbijtsessie 17 september

22-26 september - Handelsmissie Superjachtbouw Frankrijk

Training Maritiem Projectmanagement (tweedaags)

Ontdek kansen in Zuid-Frankrijk:

22-26 september

handelsmissie jachtbouw en refit

Handelsmissie Superjachtbouw

rondom Monaco Yacht Show Van

Frankrijk 23 september

22 t/m 26 september 2025 organiseert NMT-IRO een

Training Onboard fluid distribution

exclusieve handelsmissie naar

systems (tweedaags)

Zuid-Frankrijk, met focus op de

30 september

jachtbouw- en refitmarkt.

Training Onboard & underwater radiated noise & vibrations (tweedaags) 2 oktober - Training Offshore energie

O K T.

– verleden, heden en toekomst

2 oktober

waterstof: in deze nieuwe training

Training Offshore energie –

krijg je een compleet beeld van de

verleden, heden en toekomst

energietransitie op zee. De Noordzee

21-24 oktober

is namelijk volop in beweging –

KORMARINE 2025

letterlijk én figuurlijk. Ontdek hoe de

21-25 oktober

offshore sector zich heeft ontwikkeld,

KORMARINE 2025 - Next Energy

waar we nu staan en wat ons in de

paviljoen

toekomst te wachten staat.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 28

Van turf en kolen tot wind en

14-08-2025 14:37

KL

ED

IN

G -

P E RS OO NLI JKE

BE

SC

H

E

DR

BE

C HA P P E N -

ED S

RE

RU IK

GE

DE LEN - V ERB SA

-

MID

R

TI

N

GS

KE

LE

N

- H

IJS - EN H EF MA

TE

RI

AL

E

Sinds 1924

IN

IJ

M

FS

R

KH

Sinds 1924

Uw totaalleverancier in kleding, PBM en gereedschap www.kalkman-handel.nl

www.kalkman-scheepstechniek.nl

Follow us on:

www.kelvion.com

LONG TERM RELIABLE MACHINE COOLING SYSTEMS KELVION BOX COOLER FOR MARINE INDUSTRY Kelvion Box Coolers ensure elimination of complete outboard secondary cooling water circuit on board.

Furthermore it protects the sea-chest against galvanic corrosion by a coating covering all noble surfaces.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 29

14-08-2025 14:37

30

Veiligheid tot op de bodem

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 30

14-08-2025 14:38

~ 31

Dit artikel is geschreven door Eric Vrijsen Hij was ruim 30 jaar verslag­ gever politiek en defensie van Weekblad Elsevier.

Op verzoek van NMT-IRO, de branchevereniging voor de maritieme en offshore maakindustrie, deed hij maandenlang onafhankelijk journalistiek onderzoek naar het beveiligen van de infrastructuur op de zeebodem.

Vrijsen bezocht scheepserven en constructiewerk­ plaatsen, liet zich informeren over de nieuwste technologie en sprak met de belangrijkste specialisten bij de overheid en het bedrijfsleven.

De Noordzee is groot en op de bodem ligt het vol met stroomleidingen, olie- en gasbuizen, telefoonlijnen, glasvezelkabels voor elektronische data. Nederland is volkomen afhankelijk van al die leidingen, want zonder energie en zonder internet valt alles stil.

Steeds vaker duiken

Het gevaar wordt onderkend, vooral

|ophalen. Zo lang het probleem

berichten op over

in kringen van defensie. Maar wat te

onzichtbaar is, kan iedereen het

mogelijke sabotage

doen? Omdat onzichtbaar is wat er

negeren. Althans, totdat het te laat

van de cruciale

allemaal onderwater ligt, dringen de

is. Dan is de schade niet te overzien.

infrastructuur op de zeebodem.

risico’s maar moeilijk door tot een

Russische schepen hebben buiten de

breed publiek. Het bewaken van al

Tientallen miljarden worden

12 zeemijlszone recht op vrije

die duizenden kilometers kabels en

geïnvesteerd in de energietransitie,

doorvaart, maar zetten soms hun

buisleidingen op tientallen meters

die ook afhankelijk is van de

elektronisch identificatiebaken (AIS,

diepte lijkt bovendien onbegonnen

maritieme infrastructuur, want op

Automated Identification System) uit.

werk. De Noordzee heeft een

termijn leveren windparken op zee

Vervolgens blijven ze ronddobberen

zanderige bodem en door de stroming

drie kwart van de Nederlandse

bij plaatsen waar op internationale

is het water modderig. Onder water

stroom. Maar dan moet die stroom

zeekaarten de corridors van kabels

is het zicht uiterst beperkt. Dat

wel kunnen worden aangevoerd via

en leidingen zijn ingetekend.

verhoogt de neiging tot schouder-

beveiligde kabels. Bij een duurzame

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 31

14-08-2025 14:38

32

energievoorziening hoort ook de

len’. Soms liggen kabels en leidingen

Lange tijd leek deze openbaarheid de

ondergrondse opslag van waterstof

enkele meters verborgen in de

beste manier om onbedoelde schade

en CO2. Ook dat is zonder betrouw-

blubber van de zeebodem, dan weer

te voorkomen. Maar nu rekening moet

bare buisleidingen onmogelijk.

spoelt de stroming ze bloot en liggen

worden gehouden met opzettelijke

Dit artikel gaat over de beveiliging

ze onbeschermd op de zeevloer. Geen

vernieling, ligt dat anders. Eventuele

van de infrastructuur op de zee-

land ter wereld dat deze onder-

saboteurs weten precies waar ze

bodem. De Nederlandse maritieme

zeese bewegingen zo goed begrijpt

moeten zijn. Ze kunnen kwetsbare

sector bestaat uit talloze bedrijven en

als Nederland. Dit is van oudsher een

plekken moeiteloos vinden.

bedrijfjes, die allemaal nadenken over

land van baggeraars. Zij brachten

Aangezien het doorgans gaat om

het vraagstuk en vanuit de eigen

overal ter wereld de zeebodem in

gedigitaliseerde kaarten is het prak-

expertise oplossingen aandragen.

kaart om geulen te graven voor de

tisch onmogelijk die informatie aan

Niet alleen voor het Nederlandse

scheepvaart. Later waren de bagge-

het internet te onttrekken. Het is open-

deel van de Noordzee, maar ook

raars ook betrokken bij de aanleg van

bare informatie, die zich niet meer laat

voor dat van de buurlanden.

sleuven voor kabels en pijpleidingen.

de-publiceren. Je zou die kaarten van

Oplossingen kunnen ook op de Oostzee

Op plaatsen waar dat in verband met

internet kunnen halen, maar dat

of elders ter wereld hun toepassing

de stroming of vanwege de visserij

schept weer andere risico’s. Het zou

vinden, waardoor exportkansen ont-

nodig was, werden de kabels en

ook weinig zin hebben, omdat dege-

staan voor de maritieme industrie.

leidingen extra diep ingegraven of

nen met vijandige bedoelingen de

Net als met de Deltawerken een

afgedekt met stenen. Dat kan ook

informatie al hebben kunnen kopiëren.

halve eeuw geleden, kan dit land de

nu een prima beveiligingsmethode

investeringen in veiligheid ook weer

zijn. Gooit een roestig Russisch schip

Maar hier komt het goede nieuws.

deels terugverdienen.

een anker uit in een kennelijke poging

Die internationale zeekaarten zijn

een kabel stuk te trekken of een buis-

behoorlijk gedetailleerd, maar niet zó

Commandeur Paul Flos van de

leiding te beschadigen, dan maakt

gedetailleerd dat de leidingen exact

Koninklijke Marine zegt: ‘De Noordzee

zo’n laag stenen de sabotage

op de aangegeven plaats liggen. Dat

is een moeilijke zee. Onder water ben

moeilijker of zelfs onmogelijk. Alles

komt onder andere door de beweeg-

je blind. Maar als overheden en

begint met kennis van de zeebodem.

lijkheid van de zeebodem. De kabels

bedrijven samenwerken aan nieuwe

Wat dat betreft, hebben eventuele

en buisleidingen liggen vaak ook niet

technologie, is heel veel mogelijk. En

saboteurs het makkelijk. Informatie

kaarsrecht. Ze maken kronkels, bij

als het hier in de Noordzee werkt,

over de kabel- en leidingroutes is

voorbeeld op plekken waar een oud

dan werkt het overal.’

openbaar beschikbaar. Dat is

scheepswrak werd vermoed. Er

gedaan om te voorkomen dat bij

kunnen vele meters verschil tussen

Wat weet Nederland van de

voorbeeld vissers met hun sleepnetten

zitten tussen de ingetekende,

zeebodem

onbedoeld schade aanrichten of dat

veronderstelde locatie en de daad-

Ter hoogte van de Nederlandse kust

schepen per abuis iets vernielen door

werkelijke plek van een leiding. En

is de Noordzee relatief ondiep. Zo’n

op een kwetsbare plek hun anker uit

aangezien het op de zeebodem

dertig tot vijftig meter. Richting

te gooien. Weliswaar geven de

duister is, valt het niet mee om met

Noorwegen is de diepte zo’n 1.200

‘Admiralty Charts’ niet precies aan

de noodzakelijke precisie de kwets-

meter. Maar overal zijn er sterke

wát er op enige plek precies aan

baarste plek van de infrastructuur te

stromingen, waardoor de zanderige

infrastructuur ligt, maar via openbare

vinden. ‘Maar wij hebben wel die

bodem voortdurend in beweging is.

bronnen kun je dat ook weer vrij snel

precisie,’ zegt Maurits den Broeder,

De onderwater zandduinen ‘wande­

achterhalen.

directeur Offshore Energie bij Van

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 32

14-08-2025 14:38

~ 33

Oord in Rotterdam. Het bedrijf is ruim

Die dataverwerking is een tweede

Broeder het verbeteren van de

anderhalve eeuw oud. Van Oord is

natuur geworden van ‘maritime

surveillance en de data- uitwisseling.

een wereldvermaarde baggeraar,

contractor’ Van Oord. Zelfs als

die ook landaanwinningsprojecten,

schepen van het Rotterdamse

‘Als wij onze apparatuur aanzetten,

kustbescherming, havenaanleg én

concern onderweg zijn naar een

kunnen we zien of er iets aan het

onderzeese infrastructuur realiseert.

karwei ergens op de zeven zeeën,

zeebed verandert. Elk schip dat wij

‘Als wij ergens ter wereld werkzaam-

staan alle sensoren en peilstokken

bezitten, kan met sensoren allerlei

heden uitvoeren, moeten we eerst

aan om gegevens te verzamelen.

waarnemingen doen en daarbij

alles weten over de soorten klei of

Want als je toch in de buurt bent,

komen enorme hoeveelheden data

het zand op de bodem, de verander-

kost het weinig moeite inlichtingen

vrij die voor de beveiliging van belang

ende morfologie van de onderwater-

te vergaren en je weet maar nooit

zijn. We doen dat nog niet om

duinen, de getijden, de zeestromingen,

hoe je die nog eens kunt gebruiken.

redenen van beveiliging. Er wordt

de intensiteit van de golven,’ begint

‘Wij focussen ons op het eigen werk,

simpelweg nog door geen enkele

Den Broeder zijn verhaal. Op plaatsen

maar we beschikken over een enorme

instantie om die data gevraagd.

waar de zee 75 meter of dieper is en

databank die ook voor anderen nuttig

Maar in principe kunnen we de

waar geen visserijactiviteit is, hoeft

kan zijn. Bijna geen plekje ter wereld

informatie dus wel leveren.’

een kabel vaak niet afgedekt te

of Van Oord heeft er weleens gewerkt

worden. De Broeder: ‘Elders baggeren

en beschikt over gedetailleerde

Het concern heeft vier autonoom

we soms een sleuf van vijf meter diep

gegevens,’ zegt Den Broeder.

varende surveillance scheepjes die

om de leiding voldoende te bescher-

Het bedrijf maakt zich op voor het

hydrografische metingen in de binnen-

men tegen erosie. Waar de pijplei-

extra beschermen van onderzeese

wateren verrichten. Samen met

dingen kruisen met hoge zandribbels,

infrastructuur: leidingen dieper

Demcon BV, een roboticaspecialist

doen we extra graafwerk om de pijp-

begraven in de bodem, kabels

uit Delft, is een zes meter lange boot

leidingen zo vlak mogelijk te leggen.’

afdekken met nog meer stenen.

ontwikkeld die tot ver op de Noordzee

Op afstand bestuurbare graaf-

Van Oord heeft speciale schepen om

windparken kan bewaken en allerlei

machines op rupsbanden rijden over

uit Noorwegen stenen aan te voeren

metingen kan verrichten. Het vaartuig

de zeebodem. ‘Als we een kabel

en die – exact gelokaliseerd – boven

heeft de ‘DUS V5750’.

afdekken met stenen, moeten we

leidingen in de Noordzee te storten.

Den Broeder is opgetogen over de

weten hoe diep die stenen wegzakken

Maar alleen deze passieve veilig-

eerste proeven met dit vaartuig en

in de modderige bodem.

heidsvoorzieningen volstaan niet.

over de samenwerking met de

Leggen we een pijpleiding, dan

Er ligt zoveel infrastructuur in de

Koninklijke Marine en andere

rekenen we uit hoeveel stenen er

Noordzee en Oostzee dat het veel te

maritieme bedrijven om ‘de Demcon’

bovenop moeten liggen.’ Hoe groot is

kostbaar wordt om alles afdoende

te voorzien van extra sensoren.

ter plaatse het risico dat een

te beschermen met een afdeklaag.

‘Waar de infrastructuur extra kwets-

vissersboot of het anker van een

Den Broeder stelt nuchter vast: ‘Er

baar is, moeten we surveilleren,’

kustvaarder per ongeluk de leiding

zijn simpelweg onvoldoende scheeps-

zegt Den Broeder. Als saboteurs of

raakt? Hoe dik moet de

werven in de wereld om de schepen

vijandige mogendheden weten dat

beschermlaag minimaal zijn? Den

te bouwen die je daarvoor nodig zou

ze in de gaten lopen, zullen zij van

Broeder: ‘Tijdens het uitvoeren van al

hebben.’ Het beter afdekken van de

hun acties afzien. Hij denkt dat alle

deze werkzaamheden verkrijgen we

onderzeese infrastructuur vormt

bedrijven in de maritieme sector, de

enorme hoeveelheden informatie en

slechts een deel van de oplossing.

scheepvaart, de visserij relevantie

alles wordt opgeslagen.’

Het andere deel is volgens de Den

informatie zouden moeten uitwisselen

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 33

14-08-2025 14:38

34

met de overheid (Defensie) om daar-

bekabelde verbinding naar het vaste-

kabels. Dit kan leiden tot blootliggende

mee de onderzeese infrastructuur

land nodig, wat ze per definitie kwets-

leidingen of zelfs zogenaamde

zeker te stellen. ‘Dat zou een

baar maakt. Onder de waterspiegel

‘freespan’ als er zand onder de

verstandige aanpak zijn. Ook dan

is er geen werkend internet, althans

leiding is weggespoeld. Dergelijke

blijft er voor ons voldoende werk

nog niet. Op korte afstanden en tot

situaties moeten tijdig worden

over om leidingen dieper te leggen

op zekere diepte is een bluetooth-

opgemerkt om schade te voorkomen.

en extra af te dekken.’

achtige verbinding mogelijk. Het

Doorgaans is er voldoende tijd om

beperkte bereik van dergelijke

actie te ondernemen.

Het tijdig signaleren

connecties volstaat helaas niet om

Niet alle infrastructuur ligt wezenloos

de infrastructuur te zekeren. Daarom

Toen september 2022 nabij het

op de zeebodem. Datakabels hebben

wordt onderzoek gedaan naar een

Deense eiland Bornholm beide buizen

vaak een soort ingebouwde

werkend internet in zee, zodat je her

van de ‘Nord Stream’- gasleiding -

beveiliging. De buitenste ring van

en der in de diepte sensoren zou

onder nog altijd onopgehelderde

de glasvezelverbinding wordt niet

kunnen plaatsen die online hun

omstandigheden - werden opge-

gebruikt voor datatransmissie, maar

gegevens doorspelen. De datastroom

blazen, kreeg die ‘integriteit’ pardoes

kan fungeren als een ‘dark fiber’

is echter nog hopeloos traag. Het lukt

een militair-geopolitieke betekenis.

sensor, een soort antenne. Is er een

niet om een foto te versturen. Een

De aard van de nieuwe dreiging tegen

verstoring, dan gaat een automatisch

doorbraak in deze technologie lijkt

het onderzeese netwerk had een

alarmsignaal via dit deel van de

echter ophanden.

totaal ander karakter. Geen slijtage,

kabel naar een digitaal knoppunt op

maar sabotage. Urgent optreden is

het vasteland. Geavanceerde

‘Wij zijn tamelijk optimistisch over de

opeens geboden en met forensisch

elektriciteitskabels beschikken ook

mogelijkheden van data-oplossingen

bewijsmateriaal moet je kunnen

over een dergelijke signalering. Buis-

voor de bescherming van onder-

aantonen wie zo’n aanslag pleegde.

leidingen kunnen van eenzelfde

zeese infrastructuur,’ zegt Ivar de

Het zou nog beter zijn als dergelijke

alarmlijntje worden voorzien.

Josselin de Jong op het hoofdkantoor

sabotageacties voorkomen kunnen

van Fugro in Leidschendam. Fugro is

worden door vroegtijdig kwaad-

Probleem is echter dat indien een

al decennialang een wereldspeler als

willende actoren te detecteren en

kabel of pijpleiding wordt gesaboteerd,

het gaat om geo-data. Het bedrijf

hun schepen te identificeren.Fugro

je wel een noodsignaal ontvangt,

voert in opdracht van de eigenaren

doet wereldwijd onderzoek op zee.

maar vervolgens in het duister tast

inspecties uit van de onderzeese

Geavanceerde onderzoeksschepen

over wat er exact aan de hand is,

infrastructuur. De resultaten van

brengen de zeebodem en ondergrond

terwijl de saboteur weet dat hij verder

de metingen helpen de eigenaren

in kaart. De jarenlange inspecties van

zijn gang kan gaan. Dat speciale lijntje

hun onderzeese infrastructuur

onderzeese infrastructuur en de

is immers ook doorgeknipt.

operationeel te houden.

opgebouwde expertise bieden

Er wordt gedacht aan het plaatsen

Tot nu toe werd gesproken over

enorm bij het beveiligen van de infra

van autonome sensoren, bij voor-

‘integriteit’ van de pijpleidingen en

tegen nieuwe risico’s.

beeld in de afdeklaag van de infra-

kabels. Natuurlijke omstandigheden

structuur. Dan blijven ook ná een

zoals erosie, zeestromingen en de

Voor het opsporen van sabotage-

sabotageactie waarnemingen

‘wandelende’ zeebodem zorgen

activiteiten op de zeebodem heb je

binnenstromen. Maar dergelijke

voor een dynamische en risicovolle

om te beginnen een nulmeting nodig.

sensoren hebben ook weer een

omgeving rondom de leidingen en

Er ligt van alles op de zeebodem.

opeens meerwaarde: ze helpen

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 34

14-08-2025 14:38

~ 35

Stukken metaal, blokken beton, oude

leidingen aanleggen en exploiteren,

Zo verliet op 30 januari 2025 de

vaten, het is allemaal wel een keer

maakt Fugro gebruik van onder meer

‘Admiraal Vladimirskiy’ de haven van

van een scheepsdek gedonderd.

satellieten, vliegende drones, schepen

Khronstadt op het Russische eiland

Als je gaat inspecteren, omdat een

en onbemande vaartuigen met

Kotlin, vlakbij Sint-Petersburg. De

verdacht schip op locatie is geweest,

onderwaterrobots. Vanuit Aberdeen

Vladimirskiy is van de Russische

hoe kun je al dat normale afval dan

(Schotland) - een van de acht

marine en doet officieel dienst als

onderscheiden van wat misschien

operatiecentra van Fugro - worden

‘oceanografisch onderzoeksschip’. In

wel explosieven zijn?

onbemande vaartuigen bestuurd.

2022 en 2023 maakte het schip zich

‘Je moet kijken naar wat er in het

ook al verdacht, omdat het kennelijk

De Josselin de Jong, opgeleid als

gebied rondom en direct nabij die

bezig was met het bespioneren van

geoloog, is binnen Fugro de expert

kabels en pijpleidingen gebeurt.

de telefoon- en internetkabelsop

maritieme security. ‘Alle gegevens

We combineren de data die we vanuit

de bodem van de Oostzee. Op 18

worden opgeslagen. We bekijken

de diverse domeinen verkrijgen,’ zegt

november 2024 vernielde het Chinese

jaarlijks een flink deel van de infra-

De Josselin de Jong. ‘Met de fusie van

vrachtschip Yi Peng 3 de C-Lion1

structuur op de Noordzeebodem.

data voegen wij “intelligence” aan

telefoonkabel tussen Finland en

Sommige pijpleidingen inspecteren

onze geo-data toe. Dat maakt

Duitsland. Na de reparatie werd

we al meer dan vijftig jaar. Daardoor

effectieve surveillance en informatie

diezelfde kabel op 25 december

beschikken we over een berg infor-

gestuurd optreden mogelijk.’

beschadigd door het anker van de

matie en een uitstekend overzicht

Fugro werkt met andere bedrijven in

Eagle S, een op de Cookeilanden

van het normale patroon. Onregel-

de maritieme sector aan een ‘geodata

geregistreerde olietanker. Diezelfde

matigheden vallen meteen op. Wij

ecosysteem’. De eigen metingen en

Eerste Kerstdag dobberde de Admi-

kunnen beveiligen door middel van

observaties worden daarin uitgebreid

raal Vladimirskiy ook boven de C-lion1

anomalie detectie.’

met de data uit een netwerk van

kabel, zij het elders op de Oostzee.

sensoren in meerdere datadomeinen, Die laatste term komt uit de wereld

geplaatst op satellieten, drones,

Een fregat van de Zweedse marine

van de ‘signals intelligence’, de

schepen en windturbines. Op zee

werd uitgestuurd om de Vladimirskiy

spionage en contraspionage met

liggen grote aantallen vaste boeien

in de gaten te houden. Toen het

elektronische middelen. In de massa

die gebruikt worden voor windrende-

Russische schip in de vroege ochtend

aan data moet je de spreekwoorde-

mentsmetingen. ‘Het is zonde die

van 1 februari opeens weer boven de

lijke speld in de hooiberg vinden. Dat

boeien niet ook te gebruiken als obser-

C-lion kabel lag, nu in de buurt van het

kan door de data over de alledaagse

vatiepunt in het veiligheidsnetwerk.

Zweedse eiland Gotland, gingen alle

gang van zaken gedurende een lange

De camera’s die zijn geïnstalleerd om

alarmbellen rinkelen. NAVO-opper-

periode te vergaren en te rubriceren.

de vogeltrek te bekijken, zou je ook

bevelhebber generaal Christopher

Vervolgens zoek je met automatische

kunnen gebruiken,’ zegt De Josselin

Cavoli zei dreigend dat de alliantie

systemen naar ongewone situaties

de Jong. Het is vooral de combinatie

onmiddellijk zou reageren op elke

en activiteiten en naar wat afwijkt

van dergelijke data met de satelliet-

poging tot ‘destabilisatie’. De

van het alledaagse patroon. Zo filter

waarneming die leidt tot een opti-

Vladimirskiy droop af. Gedetailleerde

je de opvallende zaken eruit: hier

maal beeld. Satellieten kijken met

observatie vanuit de ruimte is volgens

gebeurt iets wat niet normaal is.

geavanceerde sensoren door het

de Fugro-specialist een belangrijke

wolkendek en kunnen vaartuigen uit

component om inzicht te krijgen in de

Om data te kunnen leveren aan de

de Russische ‘dark fleet’ (grijze vloot)

situatie en sabotage te verijdelen. ‘Je

ondernemingen die kabels en pijp-

gedurende lange tijd volgen.

kunt er ook een fregat op af sturen,

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 35

14-08-2025 14:38

36

maar dat is kostbaar. Die marine-

Ontwerp en bouw van maritieme

zeese infrastructuur tegen sabotage

schepen heb je voor andere dingen

systemen

in opdracht van vreemde mogend-

nodig.’

Voor het beveiligen van de zeebodem-

heden? Jawel, anno 2025 is defensie

Observeren vanuit de ruimte is vaak

infrastructuur zijn speciale schepen

de groeimarkt voor Royal IHC.

ook effectiever. De Josselin de Jong:

en werktuigen nodig. Er is geen tijd

Het concern is toeleverancier van de

‘Je kunt een fregat langszij leggen,

om ze volledig nieuw te ontwerpen,

Franse scheepswerf NAVAL, die de

maar dat blijft op een afstand van

maar er zijn wel scheepsbouwers en

vier nieuwe onderzeeboten voor de

een paar mijl. Het is een signaal:

machinemakers die op basis van hun

Koninklijke Marine (de Orkaklasse)

“Hier waakt Bello.” Maar je ziet niet

civiele knowhow snel aan de slag

zal leveren. Verder kan IHC zijn know-

alles. De Vladimirskiy zette op een

kunnen met militair gerelateerde

how uit de diepzeemijnbouw, het

gegeven moment iets overboord.

opdrachten. In het jargon van defensie

leggen van kabels en pijpen, plus de

Wat was dat? Weten we niet, want

gaat het om ‘dual-use’ technologie:

diepzeemijnbouw inzetten voor het

het fregat lag net aan de andere

apparatuur en machines met een

beveiligen van de infrastructuur op de

kant van het Russische schip.’

civiele toepassing kunnen – vaak

bodem van de Noordzee, de Oostzee

Zo gaat dat. Lig je aan bakboord, dan

met een kleine verandering - ook in

en de oceanen. Essentiële kabels – bij

gooien ze over stuurboord iets in het

het militaire domein nuttig blijken.

voorbeeld voor het dataverkeer over

water. Lig je aan stuurboord, dan doen

de Atlantische Oceaan, voor de elek-

ze het aan de bakboordzijde. Vanuit

Royal IHC in Kinderdijk bouwt van

triciteitsverbinding tussen Noorwegen

de ruimte echter, houd je beide kanten

oudsher baggerschepen. De expertise

en Nederland en voor de verbindingen

van zo’n schip in de gaten.

van het graven en transporteren van

tussen Afrika en Europa – liggen soms

Fugro inventariseert de mogelijk-

zand, slib en grind werd ook gebruikt

kilometers diep. Als je die wilt inspec-

heden om alle beschikbare data te

om boormachines, graafmachines en

teren of repareren, moet je er wel bij

verwerken tot één dreigingsbeeld.

bevoorradingswerktuigen voor de

kunnen.

Het bedrijf is daarover in gesprek met

offshore sector te construeren. Van

de ministeries van Defensie en andere

het een kwam het ander: IHC maakt

Royal IHC bouwde nogal wat schepen

partijen uit het maritieme cluster. Er is

inmiddels ook installaties voor de

om kabels op de zeebodem te leggen.

in samenwerking met de Koninklijke

diepzeemijnbouw en voor het leggen

‘Die schepen kunnen zo nodig ook

Marine al een zeer serieuze proef

van leidingen in een rotsachtige

reparatiewerk doen,’ zegt CEO Derk

gedaan met een onbemand vaartuig

oceaanbodem.

te Bokkel. ‘We zijn bekend met diepte.

uitgerust met een onderwaterrobot

We maakten ook weleens een

op de Noordzee. Een toekomstig risico

Het bedrijf bouwde machines om

sleuvengraver die op 2 kilometer

vormen Russische onbemande onder-

kabels en pijpleidingen extra diep in

diepte moest werken en een boor die

zeeboten voor de zeer lange afstand.

de oceaanbodem te leggen, teneinde

op 3 kilometer diepte moest drillen,’

Ze sluipen geallieerde havens binnen

ze te beschermen tegen de schurende

zegt Laurens de Jonge, de mijnbouw-

en volgens berichten in de pers

onderkant van ijsbergen. Het constru-

specialist van IHC.

werden ze al eens gesignaleerd dicht-

eerde installaties om diamanten te

bij de Schotse thuisbasis van de Britse

winnen, op een diepte van 150 meter

Het denken over een veilige zeebodem

kernonderzeeboten. ‘In vijf tot tien jaar

in de Atlantische Oceaan voor de kust

lijkt sciencefiction, maar is heus geen

hebben wij hiermee te maken. Dan is

van Namibië en onder uitdagende

vermakelijke fantasie. Er zijn serieuze

ook de zeebodeminfrastructuur hun

condities onder water in het Arctisch

ontwerpen van Nederlandse bedrijven,

mogelijke doelwit,’ zegt een specialist

gebied. Kan dit bedrijf ook iets bete-

TNO en de technische universiteiten

van TNO.

kenen voor de protectie van de onder-

voor installaties die met geavanceerde

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 36

14-08-2025 14:38

~ 37

netten vijandige onderwaterdrones

vier rupsbanden staan. Vanwege de

Dergelijke systemen zijn niet goed-

zouden kunnen vangen.IHC werkt aan

stabielere positie, oriënteert het

koop, maar niets doen is op termijn

een militaire toepassing voor de Apollo

voertuig zich ook makkelijker tussen

duurder. In de maritieme sector

II, een robot voor de mijnbouw in ultra-

de ‘wandelende duinen’ op de

wordt nogal eens ‘het gebed van de

diepe zeeën. De Apollo beweegt zich

bodem van de zee. Indien de rijdende

dijkgraaf’ aangehaald: ‘Geef ons

op rupsbanden over een honderden

robot via een stroomkabel vanuit het

heden ons dagelijks brood en af en

meters diepe zeebodem om kostbare

moederschip van energie wordt

toe een watersnood.’ Dat laatste

metalen te winnen. Eerder werd

voorzien, kan hij langdurig worden

was nodig om de noodzaak van

gesproken over ‘mangaanknollen’.

ingezet en is zijn actieradius groot.

dijken aan te tonen. Op de sabotage

Aangezien mangaan strategisch niet

Het lastige van het werk op grote

van de Nordstreampijpleiding in de

zo interessant is en vooral nikkel en

diepte, is vooral de betrouwbaarheid

Oostzee in september 2022 volgde

kobalt tegenwoordig schaars zijn,

van de sensoren. Deze moeten uiter-

een soortgelijke schrikreactie.

raakt de term ‘polymetallic nodules’

aard bestand zijn tegen de immense

in zwang. Zonder diepzeemijnbouw

waterdruk. Daarnaast geven door

Ook de storm Corrie in januari van

naar dit soort grondstoffen, ziet de

allerlei factoren op meer dan 150

hetzelfde jaar was huiveringwekkend.

toekomst van de wapenindustrie er

meter diepte de sensoren niet altijd

Het onder Maltese vlag varende

somber uit. De Apollo is daardoor

consistente uitslagen, waardoor de

vrachtschip Julietta D botste op zo’n

van geopolitieke betekenis.

metingen onzuiver kunnen worden.

32 kilometer uit de kust ter hoogte

Laurens de Jonge en zijn IHC-afdeling

van IJmuiden op een olietanker. De

Een soortgelijk werktuig – gebouwd

doen volop onderzoek om dat

bemanning werd met helikopters

op het zogenoemde Hi-Traq platform

probleem onder de knie te krijgen.

van boord gehaald. Het schip raakte

- wordt ingezet voor het leggen

op drift en ramde het transformator-

van kabels en pijpleidingen. In

Om zware, robotachtige systemen op

platform van een windpark, 20 kilo-

samenwerking met Defensie kijkt

een precieze locatie in zee te zetten

meter uit de kust bij Scheveningen. De

IHC of de robot eveneens kan

en om ze er naderhand ook weer

fundatie en het kabeldek van het plat-

functioneren als inspectieplatform.

ongeschonden uit te halen, moet

form raakten beschadigd. ‘Het wordt

Het zou zelfs kunnen dienen als

het moederschip speciale takels

steeds drukker op zee. De risico’s

platform om ‘vijandelijke interventies

gebruiken. Het rupsvoertuig mag

nemen toe,’ constateert CEO Derk te

te neutraliseren’.

natuurlijk niet tegen de scheepswand

Brokkel van Royal IHC. ‘Windparken

slaan, ook niet bij windkracht 9.

breiden uit. Er liggen steeds meer

Iedereen denkt tegenwoordig meteen

De operatie moet zelfs bij zware zee-

stroom-, telefoon en internetkabels.

aan vliegende, rijdende of varende

gang soepel verloren, zodat de zeer

Het scheepvaartverkeer neemt toe.

drones, maar in de diepzee zijn de

gevoelige sensoren geen storingen

De bestaande vaargeulen volstaan

stromingen vaak zo sterk dat

ondervinden. IHC maakt allerlei

straks niet meer. Daarom groeit ook

onbemande onderzeeboten moeite

Launch And Recovery Systemen

de bezorgdheid over wat er nog aan

hebben hun exacte positie te hand-

(LARS) en is bezig die te prepareren

munitie in zee ligt uit de Eerste en

haven. Daardoor kan met deze

voor onbemande toepassingen om

Tweede Wereldoorlog.’

drones niet altijd met de vereiste

de risico’s van de bemanning aan

precisie worden gewerkt. Een rijdend

boord van het moederschip te beper-

Zo liggen vlak voor de Noordzeekust

platform als de Apollo of de Hi-Traq

ken. Volledig autonoom en ‘deining

bij Knokke- Oostende (België) en in de

is beter bestand tegen heftige

gecompenseerd’ hijst de LARS objec-

Oostzee in de Kieler Bucht (Duitsland)

stromingen. Het blijft gewoon op zijn

ten tot 500 ton in en uit het water.

grote depots met oude chemische

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 37

14-08-2025 14:38

38

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 38

14-08-2025 14:38

~ 39

wapens. De kans dat het op enig

onbeweeglijk in de modderige zee-

die vervolgens op elkaar te bevestigen

moment misgaat met die overtollige

bodem te kunnen zetten, is onder

met aan het uiteinde het transitie-

munitie van honderd jaar en tachtig

water en in de zeebodem een onge-

stuk. Van Beers legt uit: ‘Onder een

jaar geleden, neemt geleidelijk toe. Het

veer even grote metalen ‘fundatie’

druk van 6.000 ton walsen we het

metaal van de granaten corrodeert

nodig. Dat is het product van Sif. Het

staal in cilinders, elk met een maxi-

langzaam; de ontsteking wordt insta-

bedrijf maakt wat je niet ziet aan

male doorsnee van 11 meter. De dikte

biel. Royal IHC bekijkt de mogelijk-

een offshore windmolen, maar wat

van de cilinderwand is 6 tot 11 centi-

heden om een dump van gifgas-

essentieel is om hem decennialang

meter. Vervolgens lassen we de cilin-

granaten voor de Belgische kust te

in bedrijf te houden.

ders op elkaar. Dat moet heel precies

ruimen. Marine contractor Van Oord

gebeuren. Als ook maar ergens een

maakt plannen om voor de Noorse

‘Dat walsen en lassen van staal

afwijking van meer dan 3 millimeter

kust een met kwik beladen duikboot

kunnen we gewoon erg goed,’ zegt

zit, zal de constructie daar op de lange

van Hitlers Kriegsmarine te bergen.

CEO Fred van Beers. Sif maakt de

duur verzwakken. Een windturbine

Ook dergelijke projecten zijn mogelijk

poot waarop de windmolen in de

veroorzaakt nu eenmaal heftige

dankzij ‘dual-use’ van civiele kennis.

bodem staat. In feite is het een

trillingen en moet 25 tot 30 jaar mee.’

extreem lange, holle paal (‘monopile’)

Zit ergens in de monopile een zwak

Afhankelijkheid: een geopolitiek risico

met aan de bovenkant een ‘transi-

plekje, dan weten de trillingen het op

De Limburgse ondernemer Jan Jacob

tion piece’ (transitiestuk). Alles staat

den duur te vinden. ‘Op oneffenheden

Schmeitz begon kort na de Tweede

in het zeewater, ook dat bovenstuk.

ontstaat spanning. Het verstoort de

Wereldoorlog een bedrijfje dat de

Vanuit dat laatste deel komen de

krachtlijnen,’ zegt Van Beers. Daar ont-

ijzeren beugels maakte waarmee

kabels naar buiten die de opgewekte

staan op de lange duur scheurtjes in

regenpijpen aan muren worden

stroom afvoeren in de richting van het

het metaal. Aangezien de fundatie

bevestigd. Uit koperen granaathulzen

transformatorstation, de tientallen

onder water staat, kun je die metaal-

vervaardigde Schmeitz glimmende

meters hoge ‘stekkerdoos’ op zee met

moeheid niet opsporen en niet repa-

bloempotten. Uit oude conserven-

de omvang van een hockeyveld.

reren. Van Beers: ‘Om de levensduur

blikken liet hij speelgoedautootjes

van de windmolen te garanderen,

persen. Later groeide het bedrijf uit

Wie op de Maasvlakte het bedrijfs-

moeten we de cilinders van 11 meter

tot leverancier van grote metalen

terrein van Sif oprijdt, ziet een aantal

dus op 3 millimeter nauwkeurig op

vaten en ketels voor de opkomende

gereedgekomen monopiles liggen. De

elkaar lassen. We hanteren de

chemiereus DSM.

neiging bekruipt je om met de auto

kwaliteitsnormen van het laswerk

Dat met grote precisie walsen en

door een van die tunnels te rijden, zo

voor een onderzeeboot.’

lassen van metaal, blijft het kunstje

groot zijn ze. Sterker, je zou er zelfs met

van Schmeitz Industriële Fabricaties,

een vrachtwagen doorheen kunnen.

In Europa zijn zeven bedrijven die

het huidige Sif. Het bedrijf – met

Maar dat is natuurlijk niet de bedoe-

monopiles kunnen maken. Sif heeft

vestigingen in Roermond en op de

ling, want weldra worden ze door

een aandeel van bijna 40 procent.

Tweede Maasvlakte – maakt nu de

Boskalis of Van Oord ver op zee in de

Van de ruim 6.000 turbines op de

onderste helft van de windmolens

grond gezet als de pijlers van een

Noordzee en de Oostzee maakte Sif

op zee. De toren van een 15 Megawatt

nieuw windpark. En je mag niet ruw

er 2.700. ‘Natuurlijk kun je ook in de

windturbine is zo’n 145 hoog. Flink

omspringen met deze enorme ijzeren

monopiles sensoren aanbrengen als

hoger dan de Domtoren en bijna zo

tunnels van 2.000 ton per stuk, want

detectie van mogelijke sabotage.

hoog als de Euromast. Elke wiek

het zijn en blijven precisiewerkstukken.

Zoals je ook radarinstallaties en

heeft de lengte van een voetbalveld

Een monopile wordt gemaakt door

camera’s op de turbines kunt zetten,’

en nog iets meer. Om zo’n gevaarte

eerst een aantal ringen te persen en

zegt Van Beers.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 39

14-08-2025 14:38

40

Ook kan volgens hem worden nage-

geconstrueerd, maar wel met onder-

beeld is dat Beijing om geopolitieke

dacht over het beter beveiligen van

delen die voor zestig procent uit China

redenen kan dreigen de Europese

het transitiestuk van de windmolen.

komen. ‘Dat is al geen fijn idee,’ zegt

stroomproductie te verlammen.

Het voetstuk van de molen staat tien-

Van Beers. China aast nu ook op het

Chinese windturbines zitten immers

tallen meters in de zeebodem. Daar-

leveren van de monopiles. Waarbij

vol met Chinese chips en kunnen op

boven wordt de fundatie beschermd

Chinese fabrikanten een concurrentie-

afstand worden gemanipuleerd. ‘Je

door een flinke laag stenen. Maar

voordeel hebben: zij gebruiken

moet als Europa een zekere mate

vlak onder de waterlijn, waar de

goedkoop, door de Chinese staat

van energieonafhankelijkheid

stroomkabels naar buiten komen, is

gesubsidieerd staal.

behouden,’ zegt Van Beers. ‘Anders

er geen protectie. Van Beers ziet dat

Het gekke is: de Europese Unie

sta je economisch-technologisch

als een kwetsbare plek. Wie kwaad

hanteert een importheffing van 70

onder druk. Dat is net zo bedreigend

wil, kan net onder de waterlijn - dus

procent op Chinees vlakstaal, maar

als eventuele Russische sabotage

buiten het zicht toeslaan.

géén importheffing op het rondstaal

van de infrastructuur op de

van de monopiles. De gesubsidieerde

zeebodem.’

Gelukkig lukt het op deze manier niet

Chinese monopiles kunnen zomaar

een heel windpark te saboteren. Dan

naar hier worden geëxporteerd.

Wie neemt de regie?

zou je immers de windmolens een

Europese energieconcerns komen in

Nederland kent niet één duidelijke

voor een moeten vernielen. Dat is

de verleiding Chinese monopiles te

minister van Noordzee. Een handjevol

nogal een tijdrovend karwei. Voordat

gebruiken. ‘Als dat gebeurt, is de

bewindslieden bemoeit zich daarom

ze goed en wel bezig zijn, worden de

Europese energievoorziening binnen

met de zee en de kustwacht. Behalve

saboteurs gespot en ingerekend. De

vijf of tien jaar overgeleverd aan

als er iets moet gebeuren dat veel

kabels dan? Die liggen in lussen. De

China. Dan zijn we de eigen stroom-

geld kost, dan kijken ze allemaal liefst

stroomleidingen vanuit tien tot vijftien

opwekking helemaal kwijt,’ voorspelt

naar het plafond van de vergaderzaal.

molens worden in gezamenlijke

Van Beers.

Illustratief is hierbij het ‘Walvissen-

groeven gelegd en sluiten dan aan

protocol’, een stuk van 33 pagina’s

op een gigantische ‘stekkerdoos’ op

De zeven Europese fabrikanten van

over wie wat moet doen als een

zee. Vanuit dit hoogspannings-

monopiles beconcurreren elkaar op

walvis dreigt te stranden. Eerst moet

platform gaan grotere leidingen

leven en dood, maar vormen inmi-

de lengte van de walvis worden vast-

naar de wal. De hoofdkabels liggen

ddels wel een ‘alliantie’ om in Brussel

gesteld en vervolgens staan precies

veel dieper en veel steviger afdekt in

het strategische belang van hun

omschreven welke instanties moeten

de zeebodem dan de kabels tussen

product te onderstrepen. Van Beers

optreden. De bewindslieden maken

de turbines. De hoogspannings-

voorziet dat als Europa zelf geen

er onderling weleens grapjes over.

stations op volle zee en de plek waar

monopiles meer maakt, de Chinezen

Dan zegt de minister van Landbouw:

de hoofdleiding aan land komt, zijn

binnen afzienbare tijd met allerlei

‘Als de walvis nog kan zwemmen, is

de kwetsbaarste plekken.

technische voorschriften komen,

hij van mij. Ligt hij op apengapen in de

waardoor ze ook de productie van

branding, dan is hij voor mijn collega

Van Beers wijst op een abstracter

de turbines volledig overnemen.

van Infrastructuur en Milieu. Maar als

risico. Hij vindt het essentieel dat

‘Dan verliest Europa de technologische

de walvis sterft, is hij voor de minister

Europa zijn offshore windparken zelf

kennis om windparken te bouwen.

van Defensie. Die moet hem met

moet kunnen blijven bouwen om geen

Het gaat om systeemkennis. Als je die

dynamiet laten opblazen.’

speelbal te worden van China. De

niet meer hebt, ben je overgeleverd

Grappig hoe zoiets is georganiseerd.

turbines worden nog altijd in Europa

aan China,’ zegt Van Beers. Zijn schrik-

Maar in een crisissituatie op de Noord-

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 40

14-08-2025 14:38

~ 41

zee waarbij de nationale energie-

voordat in 2022 de Nordstream-

windparken op zee. Wordt die aan-

voorziening dreigt uit te vallen, is er

pijpleidingen werden opgeblazen.

voer onderbroken, dan valt van alles

geen tijd om bureaucratisch te poke-

Toch is het gek dat het ontwerp van

uit en ontstaat in alle twaalf provin-

ren. En terwijl heel Den Haag zich sinds

een miljardeninvestering niet wordt

cies een acute noodsituatie.

september 2022 realiseert hoe kwets-

geënt op de actuele risico’s. Al ligt de

baar de zeebodeminfrastructuur is,

verklaring voor de hand dat eerst

Olie- en gasleidingen zijn minder

kunnen coördinatievraagstukken er-

duidelijk moet worden wie de extra

cruciaal, al worden nog altijd grote

toe leiden dat kostbare beveiligings-

kosten zal dragen.

hoeveelheden olie vanuit Engeland

maatregelen voorlopig nog maar even

Na een schokkende analyse door de

en de Noordzee aangevoerd. Er zijn

worden vooruitgeschoven.

inlichtingen- diensten MIVD en AIVD

plannen om CO2 op te slaan in lege

stelde het kabinet in 2023 het Progra-

gasvelden diep in de zeebodem.

Het bedrijf KCI Engineers in Rotterdam

mma Bescherming Noordzee Infra-

Wordt een pijpleiding naar zo’n veld

ontwerpt allerlei offshore-installaties

structuur vast. Vijf ministeries kregen

opgeblazen, dan gebeurt er niet

en is nu bezig met het ontwerp van

een rol en het zesde ministerie –

onmiddellijk iets. CO2 vervliegt en

een groot transformatorplatform op

Infrastructuur en Milieu – zou het PBNI

zo’n actie is hooguit jammer voor

het Duitse deel van de Noordzee. De

coördineren. Ook kwam 42 miljoen

klimaat en milieu. Als de oude gas-

enorme ‘stekkerdoos’ komt op zestien

euro beschikbaar, maar aangezien

leidingen worden gebruikt om ‘groene

reusachtige palen in zee te staan.

het Nederlandse deel van de Noord-

waterstof’ te transporteren, is het

Wordt bij het ontwerp al rekening

zee ongeveer anderhalf keer zo groot

een ander verhaal. Stroom uit wind-

gehouden met de beveiliging? Wat

is als het landoppervlak en de infra-

molens kan op piekmomenten

kunnen de ontwerpers doen om het

structuur in de tientallen miljarden

transformatorplatform met zijn

loopt, kom je met dat bedrag niet eens

worden omgezet in waterstof en

525.000 volt hoogspanningskabels te

tot aan de vloedlijn op het strand.

naderhand weer terug in elektriciteit.

vrijwaren van aanslagen? CEO Chris

Er zijn plannen om de benodigde

Looman van KCI Engineers hoeft daar

Wet- en regelgeving verplichten de

‘electrolyzers’ en de waterstof-

niet lang over na te denken. ‘Je kunt

eigenaren van kabels en leidingen –

reserves op de Noordzee te plaatsen.

allerlei sensoren en waarschuwings-

dat zijn Tennet, de energiemaat-

Waterstof is zeer explosief. Ook de

systemen op zo’n platform aanbre-

schappijen, telefoondiensten en

klimaattransitie hangt dus af van

ngen. Je kunt er zelfs een ijzeren

internetproviders – om hun infra

een adequate beveiliging van de

kooiconstructie omheen bouwen.’

afdoende te beschermen. Maar hoe

zeebodeminfrastructuur.

Maar hij heeft het nog nooit bij de

dat precies moet en volgens welke

Internet- en telefoonkabels in zee zijn

hand gehad. KCI Engineers ontwierp

specificaties, dat wordt in het midden

kwetsbaar, maar er liggen er zoveel

talloze offshore-projecten, maar tot

gelaten. Overigens is het in Nederland

dat het netwerk tamelijk redundant

nu toe vroeg geen enkele opdracht-

iets beter geregeld dan in veel andere

is. Toen met Kerst 2024 vier internet-

gever om in het ontwerp rekening te

Europese landen, want daar is

kabels en de Estlink-2 stroomkabel

houden met anti- sabotage voorzien-

helemaal niks vastgelegd.

tussen Finland en Estland werden

ingen. Misschien komt dat door de

vernield door het anker van de oude

lange doorlooptijd van dit soort

Volgens vrijwel alle ingewijden vormen

olietanker Eagle S, werd het data-

projecten. De besluitvorming vergt

vooral de hoogspanningskabels het

verkeer direct omgeleid en was er

jaren en de opdrachten waarmee het

kritieke punt. Nederland schakelt over

een vertraging in de datastreaming

Rotterdamse bedrijf op dit moment

van olie en gas naar ‘groene stroom’

van hooguit enkele milliseconden.

bezig is, werden al in gang gezet

en die komt voor drie kwart van de

Indien op grote schaal cruciale trans-

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 41

14-08-2025 14:38

42

atlantische internetkabels worden

TNO afkomstige civiele ingenieur

Fugro met zijn geo-datatoepassingen.

gesaboteerd door de hybride oorlogs-

Carine van Bentum is directeur.

Uit Delft was er Lobster Robotics met

voering van een stiekeme vijand,

SeaSEC woont in bij het Commando

de Scout onderwaterdrone. Uit

ontstaat echter een andere situatie.

Materieel en IT van Defensie in Utrecht,

Amsterdam kwam Optics11 met

Dan is er paniek.

maar heeft ook een testafdeling in

verbluffend lichte sonarkabels. Op

Scheveningen. Van daaruit wordt

de Noordzee was, een flink eind uit

Het is makkelijk achterover te leunen

geëxperimenteerd met de militaire

de kust, een vak van tien bij tien mijl

en van politiek Den Haag een eind-

toepassingen van civiele maritieme

vrijgehouden. De gewone scheep-

oplossing te verwachten. Maar vanuit

technologie. Het is soms verbijsterend

vaart moest hier wegblijven. Binnen

de krijgsmacht en de maritieme

wat militairen nog niet weten, maar

dat gebied vonden in zes vakken van

industrie ontstonden de afgelopen

wat bedrijven al onder de knie hebben.

één mijl in het vierkant, de beproe-

allerlei initiatieven om een dreigende

Tot verrassing van de marine, bleek

vingen plaats. Daar moesten de

nationale crisis alvast tegemoet te

een Nederlands baggerbedrijf al zes

twintig bedrijven (elf consortia) drie

treden. Commandeur Paul Flos,

jaar te werken aan apparatuur om

opdrachten uitvoeren. In het diepe

verbonden aan het Commando

het werk op de zeebodem beter te

duister van de zee moesten ze een

Materieel en IT van Defensie was

kunnen monitoren. Medewerkers

vijandige zeedrone opsporen en

enkele jaren geleden op een basis in

van het bedrijf vertelden dat hun

elektronisch volgen. Ook moesten ze

Bahrein en zag hoe zijn Amerikaanse

techniek praktisch bedrijfsklaar was.

vlakbij een pijpleiding ‘explosieven’

collega’s en technici uit het bedrijfs-

Was dit, behalve voor het baggerwerk,

(oefenmunitie) vinden. Waarbij een

leven experimenteerden met onbe-

misschien ook handig om de onder-

extra moeilijkheid was dat er behalve

mande oppervlakteschepen. Het

water infrastructuur te bewaken?

die zogenoemde springstoffen ook

bracht hem op ideeën om in Europa

De marine drong aan op voorlopige

allerlei rommel op de bodem lag. Dat

ook zoiets op te zetten, maar dan

geheimhouding. Deze zomer worden

was de derde opdracht: in slechts

voor de beveiliging onderwater. Uit

onder leiding van Defensie praktijk-

één uur determineren welke rotzooi

contacten met de Noorse, Zweedse,

proeven gedaan op de zeebodem.

al dan niet een gevaar vormde.

Finse, Deense en Duitse marine, ont-

Zo zijn er tal van veelbelovende tech-

stond de Northern Naval Capabilities

nieken. Op een zonnige maandag in

Het leek een wedstrijd, maar tijdens

Cooperation (NNCC). Flos vertelt: ‘Op

mei organiseerde SeaSEC een soort

de beproeving bleek dat de tech-

25 september 2022 hadden we de

vlaggetjesdag in de haven van

neuten van allerlei bedrijven elkaar

oprichtingsvergadering in Kopen-

Scheveningen. Noorse, Deense, Duitse,

enthousiast gingen bijstaan. Iemand

hagen. Eén dag later, 26 september,

Finse, Zweedse experts presenteerden

raakte iets kwijt in het zwarte water.

werden bij het Deense eiland Born-

hun onderzeedrones, hun vliegende

Een ander hielp door zijn materieel

holm de pijpleidingen Nordstream 1

observatiedrones, hun duiksystemen

erop af te sturen. Een derde stelde zijn

en Nord Stream 2 opgeblazen.’

met een slimme combinatie van sonar

data beschikbaar. In plaats van met

en videocamera’s. Bovenal waren er

elkaar te wedijveren, waren de vernuf-

NNCC nam het initiatief tot SeaSEC

de Nederlandse bedrijven. Royal IHC

telingen met zijn allen op zoek naar

(Seabed Security Experimentation

met zijn vier wiel rupsvoertuig, Van

de optimale combinatie van techni-

Centre), waarvan Flos de oprichter

Oord en Demcon met hun onbemande

sche oplossingen. Commandeur Paul

en leider van de stuurgroep is. De van

inspectieboot, de VO:X Barentz.

Flos sloeg het met genoegen gade.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 42

14-08-2025 14:38

1-1_215

Meer materieel voor defensie in minder tijd.

De ontwikkeling van schepen moet sneller en de sector heeft de tijd niet om nieuwe innovaties te starten. Ons advies: gebruik contract-, proces- en ITinnovaties uit andere sectoren om te versnellen.

Efficiënter werken start met de juiste samenwerkingsvorm, de wijze waarop ontwikkeld wordt en hoe IT bijdraagt. Het is essentieel om risico’s effectief te verdelen door een van-grof-naar-fijn-benadering te omarmen. De overheid beperkt zich daarbij tot het formuleren van functionele eisen en laat het vinden van oplossingen aan de markt over.

Bij geïntegreerd contracteren zijn ook integrale werkwijzen nodig, zoals Systems Engineering, waarbij een product stapsgewijs tot stand komt (zie afbeelding 1).

De ruimte die de overheid laat in de specificatie zijn voor de markt juist kansen voor betere en snellere oplossingen.

Ter ondersteuning van integrale werkwijzen bestaan er IT-afspraken om data vloeiender te delen tussen alle partijen in de keten. Daar is geen innovatie voor nodig. Nieuwigheden als AI, Digital Twins en Linked Data om te delen worden al volop toegepast in sectoren als de procesindustrie, energie en lucht- en ruimtevaart.

Pas toe wat er is. Nieuwe dingen bedenken kost tijd die we nu niet hebben.

Scan de QR-code om het volledige artikel te lezen.

Antoon van ’t Klooster en Daan Oostinga schreven het LinkedIn artikel XYZ naar aanleiding van de Defensienota 2024. YON Group en Semmtech werken samen om kennis en kunde van de maritieme sector en integrale werkwijzen sturend te laten zijn in innovaties in IT.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 43 1-1_215x250mm_A.indd 1

22-4000-0824-01 Maritiem! 2025 nr. 2 – NMT/ IRO

14-08-2025 05-08-2025 14:38 15:36

High-end koel- en voortstuwingsoplossingen voor de maritieme sector.

Blokland ontwikkelt en levert hoogwaardige koel- en voortstuwingssystemen voor de binnenvaart, zeevaart en commerciële beroepsvaart. Met betrouwbare techniek, korte doorlooptijden en een eigen productielocatie in Nederland zijn wij jouw betrouwbare partner voor nieuwbouw, refits en onderhoud.

Koeling Blokland is dé expert in koelers sinds 1962. Wij leveren beunkoelers, vlakkoelers, oliekoelers en warmtewisselaars voor het efficiënt koelen van hoofdmotoren, generatoren en hulpsystemen. Met een groot assortiment koelers op voorraad én eigen engineeringcapaciteit bieden we altijd de perfecte oplossing voor elke toepassing.

Reparatie & reiniging Blokland is gespecialiseerd in het reinigen en repareren van beunkoelers, oliekoelers, warmtewisselaars, inlaatluchtkoelers en vlakkoelers.

Onze fabriek is voorzien van gespecialiseerde faciliteiten, waardoor wij altijd een korte doorlooptijd garanderen.

14937_NMT-IRO-Maritiem2025#2.indd 44

Voortstuwing In onze moderne machinefabriek produceren we met hoogwaardige machines complete schroefas- en roersystemen. In combinatie met eigen engineeringscapaciteit kunnen wij de klant volledig ontzorgen met onze propulsion oplossingen.

Meer info?

Scan de QR of bezoek bloklandnonferro.nl

14-08-2025 14:38