Hoogtelijn 3 / 2022

Page 1

WWW.NKBV.NL | JUNI 2022 | NR 3

NR 3 | JUNI 2022

BERGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDERLANDSE KLIM- EN BERGSPORT VERENIGING

ZOMERZIN KOM MEE NAAR BUITEN

WWW.NKBV.NL

MUZIEK IN DE DOLOMIETEN

Viool en cello tussen de ruige rotsen

v-01_HL0322_r01-Cover.indd 1

JUBILEA ROND DE MOUNT EVEREST Veertig jaar na bijzonder Project Q

NEDERLANDS ALPIENE SUCCES

Vrouwenbeklimming op de Phantom Direct

16-05-2022 14:22


BEN JE NKBV-LID, DAN PROFITEER JE ALS BEVER BUITENVRIEND VAN STANDAARD 10% KORTING* BIJ BEVER

*De korting is alleen van toepassing op de standaard verkoopprijs van Bever. De 10% korting geldt niet in combinatie met andere kortingsacties/kortingspassen, op tijdelijke aanbiedingen, in combinatie met set aanbiedingen/buy&get en niet op boeken, kaarten, tickets, elektronica (waaronder GPS, GoPro, horloges, Drone etc.), de exclusieve The North Face Summit serie en Hilleberg.

Naamloos-4 2

11-05-2022 13:55


REGISTREER JE DAAROM NÚ ALS NKBV-LID BIJ BEVER EN MELD JE AAN ALS BEVER BUITENVRIEND

Naamloos-4 3

11-05-2022 13:55


inhoud

Kijk voor meer informatie op nkbv.nl, hoogtelijn.nl, twitter.com/nkbv en op facebook.com/de.nkbv.

ACTUEEL

08 Op de Hoogte 94 Boeken over de Mount Everest 96 Gespot

NKBV

07 Voorwoord Joachim Driessen 76 NKBV voor jou

THEMA 16 18 24 28 32 38 42 46 50 52

De langste dag Zachte muziek en harde rots Met pubers op stap Zwanger op huttentocht Negen redenen om voor Noorwegen te kiezen Slechtziende geniet van de natuur Op de fiets in Lungau Basiskamp Kandersteg Neem je troep mee naar huis Boulderen in Marokko

KLIMMEN 52 64 72 88

Speciaal project in Oukaïmeden Succes op de Phantom Direct Paraklimmen volwaardige sport Klimmen bij de buren: Rocher de la Maiselle 89 Klimmen bij de buren: Carrière Prospèr 90 Eerste Nederlandse expeditie naar de Mount Everest

16

ZOMERZIN

Vlak voor de zomer een Hoogtelijn met honderd pagina’s vol ideeën, tips en ervaringen voor een heerlijke zomer in de bergen. Wie gaat er mee?

46

52

BOULDEREN IN MAROKKO

Hotspot Oukaïmeden

WANDELEN 18 28 32 38

Muzikale tocht in de Dolomieten In verwachting op trektocht Noorwegen: anders dan de Alpen Horen, ruiken, proeven tijdens het wandelen 70 Naar een hut: de Rugghubelhütte 80 Aan de andere kant: Val d’Ayas 84 Avontuur op de Monte Viso

BASISKAMP

Actief in Kandersteg

PODIUM DOLOMIETEN

Muziek tussen de rotsen

EN VERDER 14 58 68 78 79 98

Depot: wandelstempels Interview: Tania Noakes Markt & Materiaal: trailrunnen Mijn verhaal: al 69 jaar lid In vogelvlucht: dwaalgasten Vooruitblik

18

4 | HOOGTELIJN 3-2022

v-04_HL0322_r02-Inhoud.indd 4

16-05-2022 14:22


Een op de zes Nederlanders kan dit stukje tekst niet of niet goed lezen. Van de inwoners van ons land is 2,5 miljoen mensen laaggeletterd en heeft moeite met lezen, schrijven of rekenen. Daarnaast neemt het lezen van boeken, kranten en tijdschriften langzaam af. Jongeren lezen nog wel, vooral op hun mobieltjes en iPads. Langere teksten zijn daarbij minder populair en aantrekkelijk.

68

De Stichting Lezen stimuleert lezen, met name onder jongeren. De stichting hield in april haar jaarlijkse congres met als titel ‘Lees je rijk’. Daar was dit te horen: “Van lezen gaan werelden open. Werelden vol mogelijkheden om kennis te vergaren en te worden wie en wat je wilt zijn. Werelden vol verhalen die helpen om je eigen cultuur en die van anderen te leren kennen en begrijpen. Werelden vol verrijkende ervaringen die je misschien zelf nooit aan den lijve zult meemaken. Rijke teksten zijn authentieke teksten, literair of zakelijk, met een uitdagende inhoud en rijke vorm. Ze maken nieuwsgierig, stimuleren de motivatie om verder te lezen, te kijken of te luisteren en bevorderen de ontwikkeling van kennis van de wereld en diep begrip.’’

MARKT & MATERIAAL

Spullen voor het trailrunnen

58

INTERVIEW

Tania Noakes

stand

Boeiende boeken

72

Ik moest daaraan denken bij het herlezen van twee veertig jaar oude boeken. Boeken met een betekenis voor onze alpiene geschiedenis. Ze gaan beide over de eerste Nederlandse expeditie naar de Mount Everest, dit jaar veertig jaar geleden. De boeken van expeditieleider Xander Verrijn Stuart en bergbeklimmer Bart Vos hebben nog niets aan betekenis ingeboet. Een derde boek over diezelfde expeditie van Eelco Dijk verscheen pas twee jaar geleden. Alle drie geven een boeiende, persoonlijke kijk op de gebeurtenissen van die periode.

PARAKLIMMEN

Uit de schaduw

Oude boeken ruiken soms een beetje muf en het papier is vergeeld, maar de inhoud is nog steeds interessant. Verderop in deze Hoogtelijn (pagina 90) kijken we terug naar die eerste expeditie en beschrijven we de serie nieuwe boeken die er over de Mount Everest verschenen zijn, honderd jaar na de eerste expedities van de Britten in 1921 en 1922. Lezen, heerlijk!

42

EEN RONDJE LUNGAU

Met de e-mountainbike de berg op

Peter Daalder

Hoofdredacteur peter.daalder@hoogtelijn.nl WWW.NKBV.NL | JUNI 2022 | NR 3

NR 3 | JUNI 2022

BERGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDERLANDSE KLIM- EN BERGSPORT VERENIGING

ZOMERZIN KOM MEE NAAR BUITEN

WWW.NKBV.NL

MUZIEK IN DE DOLOMIETEN

Viool en cello tussen de ruige rotsen

v-01_HL0322_r01-Cover.indd 1

JUBILEA ROND DE MOUNT EVEREST Veertig jaar na bijzonder Project Q

NEDERLANDS ALPIENE SUCCES

Vrouwenbeklimming op de Phantom Direct

10-05-2022 15:34

Op de cover: Zomerzin, dat krijg je zeker van deze foto. Rein Rijke van Zout Fotografie legde deze vreugdesprong van Juul Henkens vast. Zij was een van de deelnemers aan een NKBV-huttentocht van een week in het natuurpark Queyras in de Franse Hautes-Alpes. Coverfoto: Zout Fotografie

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-04_HL0322_r02-Inhoud.indd 5

5

16-05-2022 15:36


HEERLIJK WEER DE BERGEN IN

LEDENACTIE Als NKBV-lid weet jij al hoe geweldig het is om te wandelen in de bergen. Maak nu je vrienden lid en ontdek straks samen het berglandschap. Jij en je wandelmaatje krijgen een paar Bridgedale wandelsokken cadeau t.w.v. € 18,-. Meer info: nkbv.nl/ledenactie of scan de QR code *deze actie duurt t/m 30 juni 2022

KONINKLIJKE NEDERLANDSE KLIM- EN BERGSPORT VERENIGING | WWW.NKBV.NL

Naamloos-1 20

16-05-2022 09:03


Joachim

Sterke vereniging

Er is een tijd van komen en een tijd van gaan. Na tien jaar voorzitterschap draag ik op 25 juni het stokje over aan Peter Valkenburg. Onze statuten en de Code Goed Sportbestuur van NOC*NSF zorgen ervoor dat bestuurders niet eindeloos blijven zitten. Ik ben het daar van harte mee eens, hoewel ik het tien jaar met veel plezier gedaan heb en het NKBV-bestuur ga missen.

T

ien jaar voelt lang en er is ook veel gebeurd. We zijn een sterke en groeiende vereniging met een veelheid aan activiteiten en 65.000 leden met dezelfde passie. Ons onderkomen in België, de Tukhut, heeft een metamorfose ondergaan en is omgedoopt tot de HerBerg. In de afgelopen tien jaar heeft de klimsport als (wedstrijd)sport een enorme vlucht genomen. Het is nu een volwaardige sport met olympische status. Zonder iets af te doen aan de vele trainingsuren en prestaties van onze wedstrijdklimmers, gaat mijn hart nog net iets sneller kloppen voor prestaties in de bergen. Zoals de recente winterbeklimming van de Eiger-noordwand door aanstormend talent Line van den Berg, Bas Visscher en Danny Schoch. Ik heb mijn bestuurlijke bijdrage geleverd, maar hoop als instructeur voor de NKBV nog jaren actief te zijn. Besturen doe je niet alleen. Alle bestuursleden met wie ik heb mogen werken, hebben zonder uitzondering een stevige bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van onze vereniging. Daarbij ondersteund door het bureau onder leiding van Robin Baks dat

letterlijk bergen heeft verzet. Een goede verhouding tussen bestuur en bureau en specifiek tussen voorzitter en directeur is de belangrijkste voorwaarde voor een succesvolle vereniging. Elkaar ruimte geven en uitdagen, luisteren en doen. Ik ben bestuursleden en bureau daarom zeer dankbaar voor onze samenwerking. De klim- en bergsport nam ik ook mee naar huis met zes kinderen die aan klimen bergsport doen. Ook vrienden als mijn voorganger Frits Vrijlandt en zijn vrouw Roos Janssen hebben mij erg geholpen. Tot slot heb ik zoveel tijd aan onze vereniging kunnen besteden omdat mijn echtgenote Marilou van harte meedeed. Mee naar wedstrijden, de UIAA, de Herman Plugge Awards, het NK toerskiën en zo veel meer. We hebben dit samen gedaan en daar ben ik haar zeer dankbaar voor. Ik wens Peter en de andere bestuursleden heel veel succes om onze mooie vereniging verder te brengen.

Joachim Driessen,

Duurzaamheid De NKBV streeft naar een duurzame relatie met haar leden en alle partijen in het veld. Duurzaamheid is ook een kernwaarde als het gaat om natuur, milieu en sociale waarden. We brengen dit zo goed mogelijk tot uitdrukking in een duurzame inkoop en bedrijfsvoering. Hoogtelijn wordt verpakt in composteerbare biofolie en gedrukt op FSC-papier: papier uit duurzaam beheerde bossen (een keurmerk met goedkeuring van het Wereld Natuur Fonds). Voor onze correspondentie gebruiken we 100% gerecycled papier. We schenken duurzame koffie van Brandmeester en hebben een CO2-neutrale postbezorging en dataopslag. We promoten het reizen per openbaar vervoer naar bergsportbestemmingen. Als je toch met de auto of het vliegtuig reist, kun je overwegen om je CO2-uitstoot te compenseren. Dit kan eenvoudig via greenseat.nl.

Beter de bergen in met de NKBV

NKBV-leden profiteren van voordelen en kortingen en ontvangen vijf keer per jaar Hoogtelijn. Met je lidmaatschap draag je bij aan het onderhoud van hutten en paden in de Alpen en het behoud van klimgebieden. Tip je vrienden om ook NKBV-lid te worden. Ze kunnen zich aanmelden op nkbv.nl en zien daar welke voordelen het lidmaatschap hen nog meer biedt.

Opzeggen lidmaatschap

Het NKBV-lidmaatschap loopt per kalenderjaar. Wil je je lidmaatschap voor volgend jaar beëindigen? Doe dat dan vóór 1 november op MijnNKBV.nl. Je ontvangt dan per e-mail een bevestiging van je opzegging. Na 1 november wordt je lidmaatschap automatisch verlengd voor het volgende kalenderjaar. Kijk voor meer informatie over het lidmaatschap op nkbv.nl. Partners van de NKBV

voorzitter NKBV mail: voorzitter@nkbv.nl twitter: @jdriessen06

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-07_HL0322_r04-Voorwoord.indd 7

7

16-05-2022 14:27


De Belgische Klim- en Bergsportfederatie KBF heeft eind mei de Carrière Prospèr geopend en direct ook de topo van het gebied gepresenteerd. Alle informatie over dit nieuwe klimgebied vind je in de Tochtenwiki. De topo koop je in de NKBV webshop. Zie ook pagina 89. In Tilff werd eind april de moeilijkste route uit het gebied geklommen, de Suces-Pandu (8c+). Ook in Freyr werd eind april de moeilijkste route Shogun, 9a0 geklommen door Loïc Debry (van de aanstekelijke klimfilm Loïc et les Flolopapys). Buitenwinkel Bever is met zeven ketenpartners waaronder de NKBV en Clean Climber (zie pagina 13) het Circulair Samenwerkingsverband Outdoorindustrie gestart. Doel is de textielafvalberg aanzienlijk te verkleinen. Op 10 juni opent Bever daarom ook een recyclestraat voor oude outdoorspullen. Lever ook jouw oude spullen in bij de winkels van Bever! Paularo in de Italiaanse regio Friuli-Venezia Giulia, net ten zuiden van Karinthië, is begin april Bergsteigerdorf geworden. Het dorp ligt in het Val d’Incarojo, aan de zuidkant van de Kärnische Alpen. Jeroen van de Kletersteeg is de nieuwe voorzitter van de Nederlandse NLAIML-opleiding. Hij werd eind april benoemd. De eerstvolgende IML-opleiding start op 1 april 2023. De intake daarvoor is eind januari tijdens de praktijkdagen. Daar gaat - voor wie wil - nog een oriëntatiemodule aan vooraf, van 5 tot en met 10 september 2022. Het Hondsrugpad is verkozen tot wandelroute van het jaar 2022. De route is 166 kilometer lang en is het Nederlandse deel van het project Hondsrugpad-Hünenweg. Het Hondsrugpad, van Groningen naar Meppen, won vanwege onder meer zijn perfecte bewegwijzering, grote variatie in landschappen en grote aandeel onverharde paden. De Hünenweg eindigt in Osnabrück. Ragna Debats heeft op 10 april de 100 mijl van Istrië gewonnen (168 kilometer). Peter van der Zon werd eerste op de 128-kilometervariant. Huub van Noorden eindigde op de 68-kilometerrace als derde.

Twee Nederlanders op Kangchenjunga De derde hoogste berg ter wereld, de Kangchenjunga (8586 meter) in het oosten van Nepal, is voor het eerst door Nederlanders beklommen. Ariën van der Kolk, mountain leader bij het Korps Mariniers, stond als eerste op de top, kort daarop gevolgd door Peter Boogaard, buitengewoon hoogleraar aan de Wageningen University & Research. Zowel Van der Kolk (32) als Boogaard (62) gebruikte extra zuurstof. Beide mannen hebben samen getraind voor deze expeditie. Voor Boogaard verliep de tocht niet zonder problemen. Vlak onder de top werd hij geraakt door vallend ijs, waardoor hij het zicht in één oog verloor. Hij bereikte desondanks de top maar werd op de terugweg geraakt door een steen. Die beschadigde zijn helm en veroorzaakte schade aan zijn andere oog. Samen met twee sherpa’s, bereikte hij op eigen kracht kamp 2,

Ariën van der Kolk (links) en Peter Boogaard.

2200 meter lager, daarbij steunend op de schouders van de Nepalezen. Vanaf dat punt is Boogaard met een helikopter, bestuurd door de bekende Italiaanse bergbeklimmer Simone Moro, naar een ziekenhuis in Kathmandu gevlogen. Daar is Boogaard verder hersteld.

Foto PDG/David Carlier

Onder redactie van Rien Jans

op de hoogte

Heb je nieuws voor Op de Hoogte, mail het naar hoogtelijn@nkbv.nl. Meer bergnieuws vind je op nkbv.nl, of volg ons op Facebook en Twitter.

De Patrouille des Glaciers is terug

Eind april, begin mei is er weer een Patrouille des Glaciers (PDG) gehouden, nadat het tweejaarlijkse toerski-evenement in 2020 een editie moest overslaan door corona. 1517 teams verschenen aan de start van de race over 57,5 kilometer met 4386 hoogtemeters. Negen Nederlandse teams haalden de finish, in tijd variërend van Mieux vaut tard que jamais (12 uur 39), Team NKBV, Dutch Ski Patrol, Team Big Eleven, Pieds frois des Pays Bas, Beat Expeditions-Chapo, Der Flacheländer en DSAC tot Hollandia 1 (18 uur). In Hoogtelijn 1 2022 stond een groot artikel over de PDG.

8 | HOOGTELIJN 3-2022

v-08_HL0322_r06-Opdehoogte_N.indd 8

16-05-2022 14:28


Foto Tomas Drapal/Wikimedia Commons

Heb je opmerkelijk expeditienieuws? Stuur een mail naar ceat@nkbv.nl.

Oorlog Oekraïne slecht voor Nepal

De oorlog in Oekraïne heeft voor Nepal ongunstige gevolgen. Na de desastreuze covidjaren 2020 en 2021 is daardoor toeristisch gezien ook 2022 een suboptimaal jaar. De hoge brandstofprijzen, mede gevolg van de oorlog, maken het toerisme duurder en de winstmarges kleiner. Nepal verhoogde dit jaar de brandstofprijzen al vier keer. De grotere aantallen toeristen worden gevormd door de deelnemers aan trekkings. Die naar Everest Basecamp of rond de Annapurna trekken jaarlijks vele tienduizenden toeristen. Een deel daarvan blijft nu weg door de hoge kosten. Ook het aantal klimmers uit Oekraïne en Rusland was laag dit voorjaar: 17 Russen vroegen een permit aan voor de Mount Everest en slechts een Oekraïner. Dat is een fractie van wat pre-corona normaal was.

Climbing for Climate: tijd voor klimaatactie Roeland van Oss is begonnen aan zijn klimaattour over alle vierduizenders in de Alpen, 82 in totaal. Volg de dagelijkse stand van zaken van Roelands tour op www.nkbv.nl/c4c.

Wereldrecord speedklimmen

De Indonesische klimmer Kiromal Katibin (21) heeft het wereldrecord speed opnieuw aangescherpt. Tijdens de IFSC World Cup series in Seoul zette hij de nieuwe recordtijd op 5.17 seconden. Bij de vrouwen staat het record sinds de Olympische Spelen op 6.64 seconden van de Poolse Aleksandra Miroslaw.

De eerste officiële thru-hike van Tsjechië heet Stezka Českem (Czech Trail) en is min of meer een rondje langs de grenzen van het land. Het traject is opgeknipt in een noordelijk en een zuidelijk deel, ieder 1000 kilometer lang. Het noordelijke deel bevat de hogere bergen: negen bergketens waaronder het IJzergebergte en het Ertsgebergte en de hoogste top, de 1602 meter hoge Sněžka in het Reuzengebergte. Je vindt er ook de langste hangbrug ter wereld: de Sky Bridge 721 die inderdaad 721 meter lang is en vorige maand in gebruik werd genomen. Je loopt er maar liefst 95 meter boven het dal. Het zuidelijke deel van de Stezka Českem loopt onder meer door de Witte Karpaten en het Boheemse Woud. Er is ook een mountainbikevariant. Kijk voor alle informatie op stezkaceskem.cz.

Illustratie Toon Hezemans

Op een snikhete dag liepen we samen met een Duitse wandelaar een stuk van de Lasörling Höhenweg. We vulden onze drinkflessen bij een beek. Daar droomde hij al over een koel glas bier in de hut. Maar dat hadden meer mensen bedacht: eenmaal bij de hut was het bier op. En ook op zijn spaghetti bolognese moest hij een eeuwigheid wachten. Geduldig zat hij zijn wandelkaart te bestuderen, er gebeurde tenslotte niets. Totdat de zoon des huizes opeens met knallende terreinmotor aan kwam scheuren. Op zijn rug hing een draagstel met een vat bier van vijftig liter én een grote rugzak: de spaghetti bolognese! Hij was even boodschappen gaan doen bij de buren in de volgende hut. Tegen acht uur kon onze tochtgenoot van zijn langverwachte spaghetti genieten en dronk hij na al dat mineraalwater met plezier van het bier. [Peter Daalder]

Langste hangbrug in Tsjechië’s eerste thru-hike

en Passant

Op de motor

Sky Bridge 721 bij Dolni Morava.

Heb je ook een leuk bergverhaal meegemaakt? Mail je anekdote van 120 woorden naar hoogtelijn@nkbv.nl o.v.v. En Passant.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-08_HL0322_r06-Opdehoogte_N.indd 9

9

16-05-2022 14:29


INGEZONDEN BRIEVEN Je kunt niet jong genoeg beginnen met Hoogtelijn, moet Finn van Kouterik uit Hollandsche Rading hebben gedacht!

Foto Dennis van Kouterik

’s Werelds hoogste skyraces op Kilimanjaro

Foto ©WHM

op de hoogte

Heb je opmerkelijk expeditienieuws? Stuur een mail naar ceat@nkbv.nl.

De hoogste marathon, ultra marathon en Vertical (kilometer) ter wereld zijn op 9 mei gelopen op de Kilimanjaro. De race startte met de Vertical op 4895 meter hoogte. Na 3,5 kilometer bereikten de deelnemers de top (5895 meter). De marathonlopers konden direct doorlopen en na een afdaling van 3700 meter (en nog

eens 836D+) de finish over op 42,2 kilometer. Deelnemers aan de Ultra Marathon moesten dan nog 11,4 kilometer verder en finishten na 53,6 kilometer en in totaal 4800 meter afdaling. Het programma omvatte een acclimatisatietrek van zes dagen en uitgebreide medische begeleiding. worldshighestmarathon.com

RECTIFICATIE

De Sloveense klimmer Nejc Zaplotnik verongelukte op de Manaslu, niet op de Makalu zoals te lezen in Hoogtelijn 2 op pagina 51.

Zwitserse bergredders hebben in 2021 een recordaantal reddingen uitgevoerd. De Schweizer Alpen Club SAC meldt dat 3680 mensen uit een noodsituatie werden gered of gewond werden geborgen. Vooral in de wintermaanden hadden de redders het druk, mede omdat er in 2021 veel sneeuw viel en doordat de bergen in de winter van 2020 vanaf maart verboden gebied waren door corona. De combinatie veel sneeuw en veel mensen

Pad der Parken in Italië

Italië gaat het Pad der Parken aanleggen. Die route gaat alle 25 nationale parken van het land met elkaar verbinden en wordt daarmee 7000 kilometer lang. Alles aan dit pad lijkt extreem: de regering trekt 35 miljoen euro uit voor de aanleg en het project is naar verwachting over 13 jaar pas klaar. Vreemd genoeg ligt 6000 kilometer al klaar, want het Pad der Parken is gebaseerd op het Club Alpino Italiano pad, kortweg het CAI-pad, dat 18 nationale parken aandoet en wordt beheerd door de CAI, de Italiaanse zus van de NKBV. De CAI gaat ook het nieuwe pad beheren en omdat het CAI-pad al ruim 30 jaar oud is, is een flinke opknapbeurt voor de gehele route noodzakelijk.

leidde in 2021 tot veel lawines en relatief veel slachtoffers onder toerskiërs. Veel sneeuwschoenwandelaars werden zonder enige verwonding aangetroffen. Van de 3680 personen in nood werden er 1282 in goede conditie geborgen. Bij het bergwandelen waren de noodsituaties en ongevallen vergelijkbaar met die van andere jaren. Er vielen in 2021 131 dodelijke slachtoffers, van wie bijna de helft solo onderweg was in de bergen.

Alta Badia.

Foto Rien Jans

Foto SAC

Record aantal reddingen in Zwitserland

10 | HOOGTELIJN 3-2022

v-08_HL0322_r06-Opdehoogte_N.indd 10

16-05-2022 14:29


Foto Wikimedia Commons

Steengroeve Holzberg verboden voor klimmers

De Chaukhamba I t/m IV.

Succes Boris Textor in India

Foto Kristina Harila

UIAGM-berggids Boris Textor heeft op 10 mei solo de Chaukhamba I (7138 meter) in de Indiase deelstaat Uttarakhand beklommen. Textor was in het Gangotrimassief voor filmopnames over de Franse klimster Marie-Louise Chapelle die daar in de jaren vijftig actief was. Met de overige deelnemers beklom Boris Textor eerder de Deodakni (6075 meter).

Foto DAV Sektion Leipzig / Chris Jüttner

Het klimgebied de Holzberg, een steengroeve bij Leipzig, dreigt verloren te gaan. De Duitse alpenvereniging DAV wil het gebied graag kopen omdat het een prachtig en populair klimgebied is. Ook natuurorganisaties ijveren voor het behoud van het gebied. Er leven diverse (beschermde) diersoorten. In Hoogtelijn 4-2021 (pagina 8) kon je al lezen over de plannen, maar de huidige eigenaar is niet op het voorstel van de DAV ingegaan. De eigenaar, een bouwbedrijf, wil de groeve volledig volstorten met puin, zodat die letterlijk verdwijnt. Sinds mei 2022 is een contract tussen de DAV en eigenaar Kafril verlopen, wat betekent dat klimmers er niet meer kunnen klimmen. De DAV is in een coalitie met natuurorganisaties een petitie voor behoud van het gebied gestart: openpetition.de/petition/online/holzbergbiotop-rettung-jetzt. Zie ook holzbergfreunde.de

Noorse op recordjacht

De Noorse Kristina Harila (36) wil binnen een half jaar alle veertien achtduizenders beklimmen. De stopwatch loopt sinds 28 april, toen ze de Annapurna (8091 meter) topte. Het record staat sinds 2019 op naam van Nirmal Purja: hij had 6 maanden en 6 dagen nodig voor alle achtduizenders. Op 8 mei stond de Noorse op de top van de Dhaulagiri (8167 meter) en op 14 mei op de Kangchenjunga (8586 meter). Daarna reisde Harila naar nummer 4 en 5, de Mount Everest en de Lhotse. Vorig jaar beklom ze beide bergen al eens binnen twaalf uur.

Een gemiddelde terugtrekking van 11 meter bij 91 gemeten gletsjers in Oostenrijk. Dat meldt de Oostenrijkse Alpenvereniging ÖAV in haar jaarlijkse gletsjerbericht van het meetjaar 2021, van 2020 op 2021. Dat is vier meter minder dan de gemiddelde 15 meter in de voorgaande jaren, maar het is niet het begin van een trendbreuk, waarschuwen de wetenschappers. De verminderde afname van het ijs is het gevolg van de relatief koude maanden april en mei, waardoor er meer sneeuw blijft liggen tot de zomer. Het hardst slonk de Schlatenkees in de Venediger groep: die werd 54,5 meter korter. Ook de Zwitserse SAC kan ondanks veel sneeuw en een wisselvallig voorjaar in 2021 nergens groei van gletsjers melden, hooguit stabilisering in de lengte en de dikte van het ijs.

Metingen op de Ochsentalergletsjer.

Foto Alpenverein/Alexander Fuchs

Gletsjermetingen Oostenrijk en Zwitserland ongunstig

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-08_HL0322_r06-Opdehoogte_N.indd 11

11

16-05-2022 14:29


Onder redactie van Eva van Wijck

Na een voor velen te lange rustpauze zijn de internationale wedstrijden weer van start gegaan. Op 9 en 10 april vond in Chambéry (Frankrijk) de eerste European Youth Cup (EYC) boulderen plaats. In de A-categorie wist Sabina van Essen alle finaleboulders te toppen en daarmee het goud mee naar huis te nemen. Ook Paul Brand zette een knappe prestatie neer. Hij ging in de categorie junioren met brons naar huis. In datzelfde weekend werd ook de World Cup boulderen gehouden in Meiringen, Zwitserland.

Hieraan namen Leto Cavé (94e plaats), Don van Laere (59e plaats) en Mark Brand (55e plaats) deel. De jeugdklimmers vervolgden hun succes tijdens de tweede EYC op 23 en 24 april. Sabina nam opnieuw het goud mee naar huis. Paul klom op doelgerichte wijze naar een tweede plek, zijn beste internationale prestatie ooit. En ook nieuwkomer Tessa Robichon wist knap haar eerste finaleplaats te bemachtigen tijdens haar tweede internationale wedstrijd. De volledige verslagen vind je hier: nkbv.nl/actueel/uitslagen

Succes op het Britse ijsklimkampioenschap Foto Robert Hendriksen

Klap op de vuurpijl tijdens de laatste wedstrijd van dit seizoen voor de Nederlandse ijsklimmers. Tijdens het Britse ijsklimkampioenschap wisten Dennis van Hoek en Marianne van der Steen een eerste plek te bemachtigen. Ook de Nederlandse Tom Phillips wist zich een weg naar het podium te vechten en ging met er met het brons vandoor. Bij de heren leverde dit een door Nederlanders gedomineerd podium op. Daarnaast hebben Marianne en Dennis een knappe prestatie neergezet tijdens de European Cups van het seizoen. Tijdens zes European Cups wist Marianne op een tweede plaats te eindigen in de overall ranking bij de leaddiscipline. Dennis wist uiteindelijk een derde plaats te bemachtigen in de overall ranking.

Tom Phillips.

Sterke Nederlandse prestaties op European Cup Boulder

In het weekend van 30 april en 1 mei hebben Tim Reuser en Sabina van Essen ijzersterke prestaties geleverd op de European Cup Boulder in Praag, Tsjechië. Beiden wisten niet alleen de finale te bereiken, maar ook een podiumplaats te behalen. Sabina van Essen ging met zilver naar huis bij de vrouwen en Tim Reuser pakte het brons bij de mannen.

Partners van het Nederlands Team Sportklimmen

Tim Reuser.

Foto Zout Fotografie

Nederlands team start het internationale wedstrijdseizoen met een knal

Rustpauze Janja Garnbret

Wereldwijd groeit de aandacht voor de mentale kant van topsport en worden atleten opener over de prestatiedruk waar zij mee te maken hebben, zo ook in de klimwereld. Na haar overwinning op de boulder World Cup in Meiringen in april maakte de immer zegevierende Sloveense Janja Garnbret bekend dat zij niet meer deelneemt aan de overige boulder World Cups van 2022. Ze neemt een pauze, maar kijkt wel uit naar de Olympische Spelen van 2024 in Parijs.

Deelnemers NK boulder bekend Op 17 april vond in Boulderhal de Campus in Den Haag Boulder 4 plaats, de vierde wedstrijd van de nationale bouldercompetitie. Deze wedstrijd was voor de deelnemers de laatste mogelijkheid om zich te plaatsen voor het NK Boulder dat op 28 mei plaatsvindt bij Revolt in Delft. Lisa Klem en Mark Brand bleken de sterkste deelnemers en wonnen respectievelijk in de vrouwen- en mannencategorie. In de eindranking van de bouldercompetitie ging Lisa Klem ook met goud naar huis, na drie van de vier boulderwedstrijden te hebben gewonnen. Bij de mannen scoorden Don van Laere en Mark Brand beiden evenveel punten, wat hen een gedeelde eerste plek op de eindranking opleverde. Voor de volledige ranking, zie: was2.shiftf5.nl/competitionseries/929.

Foto Sytse van Slooten

op de hoogte

SPORTKLIMNIEUWS

Don van Laere.

Partners nationale wedstrijden

12 | HOOGTELIJN 3-2022

v-08_HL0322_r06-Opdehoogte_N.indd 12

17-05-2022 11:39


Op zoek naar de 100% circulaire klimschoen

Clean Climber verduurzaamt de klimwereld

Tekst Rien Jans

Wat is het bijzondere aan jullie nieuwe klimmat? “Onze matten zijn trainingsmatten van ongeveer een bij een meter die als puzzelstukjes aan elkaar te koppelen zijn. Ze zijn gemaakt van 90% gerecycled autobandrubber en 10% klimschoenrubber. In elke mat zit twee kilo schoen, oftewel acht paar klimschoenen. De eerste matten liggen nu in de trainingsruimte van Monk Rotterdam, waar iedereen ze kan testen.”

maar die zijn nu gestopt. We werken nu samen met de grotere hallen als Mountain Network en Monk, maar alle hallen die actief aan duurzaamheid willen werken kunnen ons benaderen. Voor ons materiaalonderzoek werken we samen met hogescholen en universiteiten.”

Op wie richten jullie je nu precies? “Onze focus is nu om de gehele klimgemeenschap duurzaam te laten samenwerken. We richten ons op de industrie, de hallen en de klimmers zelf. Bijna iedereen is overtuigd van de noodzaak om duurzaam te worden, maar hallen hebben vaak de menskracht niet om er werk van te maken. Monk draagt wel al jaren 1% van zijn omzet af aan 1% For The Planet en steunt daarmee ook ons, omdat ze overtuigd zijn van het belang van duurzaamheid in de klimwereld. De industrie wil ook graag, maar duurzaamheid is niet gratis. Als de schoenen van Scarpa duurzaam worden maar wel 5 euro duurder, kopen mensen ineens La Sportiva. Wij willen dat denken veranderen.”

En wat betekenen jullie voor de klimmers? “We dragen zoveel mogelijk uit dat milieubewustzijn in de klimwereld noodzakelijk is. Werken aan gedragsverandering bij klimmers is onze tweede pijler, naast het werk aan de circulaire klimschoen. Zo hebben we afgelopen maand nog een clean up georganiseerd bij een duurzaam klimfestival in Milly-la-Fôret, bij Bleau. Het zou tof zijn als klimmers straks hun klimhal of klimlocatie selecteren op duurzaamheid. Dat betekent dat we met zijn allen steeds duurzamer worden.”

Werken jullie gratis? “Niet meer. Sinds onze start in 2018 hebben we om niet gewerkt en subsidies ontvangen,

En wat betekent Clean Climber voor de industrie? “Uit de klimwereld zijn veel mooie merken voortgekomen. Die willen wij graag helpen verduurzamen waar we kunnen. Als je een mooi merk kunt starten, kun je ook je merk verduurzamen.”

Foto Silvia Arenas

Kan iedereen bijdragen? “Graag! Lever je oude klimschoenen in bij onze displays en laat ze door ons verzolen. Binnen twee weken heb je ze weer terug met nieuwe zolen. Als verzolen niet meer gaat, vermalen wij de oude zool en die komt terug in de matten. De zool is ongeveer de helft van

de schoen, de rest is non-woven fabric waar we nu nog niets mee kunnen, maar we denken dat in 2025 oude klimschoenen voor 100% circulair kunnen zijn, dus dat er helemaal niets van de schoen meer verloren gaat. Daar werken we nu aan.”

Foto Justina Segers

Restore, reuse, resole, recycle, rethink. Dat is de filosofie van Clean Climber, een stichting die ten doel heeft het klimmen veilig te stellen voor komende generaties. Alles draait om duurzaamheid. Eind april presenteerden ze hun nieuwste product: de klimmat gemaakt van gerecyclede klimschoenen. Volgens initiatiefnemer Gerard van Laar (39) is dit nog maar het begin.

Gerard van Laar bij de installatie waar de schoenen worden verwerkt.

op de hoogte

VRAAG & ANTWOORD

De nieuwe mat.

Clean up in Bleau.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-08_HL0322_r06-Opdehoogte_N.indd 13

13

16-05-2022 14:29


DEPOT

Stempels

Verzamelwoede Het is een aloude truc van de VVV’s in bergdorpen om bezoekers aan hun dal te binden: de wandelspeld. Het principe is simpel. Als je bij een bepaald aantal hutten in de buurt van dat dorp geweest bent, krijg je een wandelspeld. Afhankelijk van het aantal hutten is dat een bronzen, zilveren of gouden exemplaar. Als bewijs dat je in een hut geweest bent, zet je de stempel van de hut in jouw stempelboekje. Hoe prestigieuzer de speld is die je wilt verdienen, des te langer je in het dorp blijft (en de kassa rinkelt). Hoewel de wandelspelden nog steeds bestaan, worden de stempels meer en meer vervangen door apps. Maar de kassa’s rinkelen nog immer. Hoogtelijn dook in de spreekwoordelijke oude doos en vond daar voldoende stempels voor, volgens ons, minimaal een platina speld. Tekst Frank Husslage

Wandelboekje

Een wandelboekje dat goed was voor de Zilveren Oetztaler wandelspeld.

Wandelspeld

Een wandelspeld uit de Hohe Tauern.

Wildes Mannle

De Wildes Mannle is geen hut maar een dik 3.000 meter hoge wandeltop boven het dorpje Vent in het Oetztal.

14 | HOOGTELIJN 3-2022

v-14_HL0322_r05-Depot.indd 14

16-05-2022 14:30


Bergsteiger aus Leidenschaft

Als Toine Heijmans zijn boek Zuurstofschuld signeert, plaatst hij daar ook nog deze stempel bij.

STEMPELS EN SPELDEN

HEB JIJ OOK NOG STEMPELS OF WANDELSPELDEN? DEEL ZE! MAAK EEN FOTO EN TAG DE NKBV OP JE SOCIAL MEDIA: @_NKBV EN DE.NKBV

Wandelspeld Een wandelspeld uit de Hohe Tauern.

Wangenitzseehütte

Een stempel uit de tijd dat de Wangenitzseehütte nog eigendom was van de NKBV.

Wangenitzseehütte

En een stempel van de Wangenitzseehütte nadat de NKBV er afstand van gedaan had.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-14_HL0322_r05-Depot.indd 15

15

16-05-2022 14:30


De vreugdevuren tussen Lermoos en Ehrwald. Geheel links de Zugspitze.

16 | HOOGTELIJN 3-2022

v-16_HL0322_r30-Thema_opening.indd 16

16-05-2022 14:31


THEMA

ZOMER

Thema: zomer

DE LANGSTE DAG

Op 21 juni om 11.14 uur bereikt de zon, gezien vanaf de aarde, haar noordelijkste positie. De zon staat dan recht boven de Kreeftskeerkring. Dat is de langste dag en de kortste nacht op het noordelijk halfrond. Op dat moment staat de zon ‘stil’, dat is het solstitium, beter bekend als de zonnewende. Daarna worden de dagen op ons deel van de aarde weer korter, de zon beweegt dan schijnbaar naar het zuiden. De langste dag wordt op veel plaatsen in de bergen gevierd met vreugdevuren hoog op de bergen. Dat gebeurt al eeuwenlang, veelal ontstaan uit (volks)geloof in allerlei geheimzinnige gebeurtenissen, toen men de oorsprong van het korter en langer worden van de dagen nog niet kon verklaren. In de Alpen zijn op diverse plaatsen zonnewende-vuren. Eerst bestonden die alleen uit grote vuren, later kwamen er kruisen bij, tegenwoordig ook reclames, beesten en andere figuren. Tekst Peter Daalder Beeld Sophia Eerden, sophiaeerden.com.

18 24 28 32 38 42 46 50 52

Kamermuziek en ruige rotsen Met pubers op stap Zwanger de bergen in Negen redenen voor Noorwegen Slechtziend de natuur ervaren Op de mountainbike door Lungau Basiskamp Kandersteg Afval in de bergen Boulderen in Marokko HOOGTELIJN 3-2022 |

v-16_HL0322_r30-Thema_opening.indd 17

17

17-05-2022 11:37


18 | HOOGTELIJN 3-2022

v-18_HL0322_r31-Thema-Dolomieten.indd 18

16-05-2022 14:32


THEMA

ZOMER

Magie in de Jaarlijks muziekfestival I Suoni delle Dolomiti

Dolomieten Al jaren hoorde Martijn Hop dat september de mooiste maand is om de bergen in te gaan. Toen de mogelijkheid zich voordeed, reisde hij naar het jaarlijkse muziekfestival in Trentino waar het strijkkwartet Van Kuijk hoog in de bergen optrad. Wat gebeurt er als je de twee passies muziek en bergen combineert? Tekst Martijn Hop Beeld Martijn Hop en Gloria Patricia Ramirez

D

e instrumenten zijn nog maar net uit de koffers gehaald of er valt een eerste regendruppel. De toeschouwers bij de Rifugio Roda di Vaèl op 2283 meter zijn daar op voorbereid, maar violen of een cello zijn daar niet tegen bestand. De vier heren van het Van Kuijk Quatuor bergen hun violen en cello snel weer op. Berggids Manuel Alonso is onverbiddelijk: het concert begint een uur later. Het blijkt een kort en verfrissend nazomerbuitje. Een maand daarvoor spreek ik het Van Kuijk Quatuor via Zoom. Ze zijn in Arles en hebben net gerepeteerd. Met een Nederlander aan de lijn is de link met Van Gogh snel gemaakt. Hoewel de naam anders doet vermoeden, spreekt de naamgever van het strijkkwartet Nicolas Van Kuijk geen Nederlands. Zijn Nederlandse grootvader vestigde zich in Frankrijk. Nicolas is violist en nam het initiatief voor het strijkkwartet, dat na het winnen van diverse prestigieuze prijzen tot de wereldtop behoort, vergelijkbaar met de Nederlandse ensembles Dudok, Van Baerle en Busch. Een paar dagen voor het concert in de Dolomieten spelen ze in het operahuis La Fenice in Venetië. Dat belooft dus heel wat te worden in de bergen.

Puur plezier

Het is niet voor het eerst dat het kwartet in de buitenlucht optreedt. Wel is het de eerste keer op grotere hoogte. Ze hoeven er vanwege hun goede conditie niet voor te trainen. Eerste violist Sylvain vertelt dat hij uit de Savoie komt en graag bergtochten maakt. Om in de natuur te spelen is geen carrièreplanning, maar

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-18_HL0322_r31-Thema-Dolomieten.indd 19

19

16-05-2022 14:32


puur plezier. De heren zijn in voor nieuwe ervaringen. Zo ook het optreden in het Val di Fassa in Trentino in het kader van het muziekfestival ‘De geluiden van de Dolomieten: waar muziek en natuur samenkomen’. In het Italiaans klinkt dat toch exotischer: I Suoni delle Dolomiti. Tijdens dat nazomerfestival wordt niet alleen klassieke muziek gespeeld, maar vele genres, van jazz tot singer-songwriters en pop. Elk jaar is er een driedaagse bergtocht met cellist en dirigent Mario Brunello waarbij onderweg en in de avond muziek gemaakt wordt. De activiteiten van het festival zijn verspreid over meerdere weken in de overweldigende natuur in Trentino. Mocht het weer nu heel erg tegenzitten, dan vindt het concert in een theater in het dal plaats.

Groen licht

Het strijkkwartet bestaat uit twee eerste violen, een altviool en een cello. De heren hebben het strijkkwartet van Edvard Grieg uitgezocht. Dat hebben ze speciaal uitgekozen vanwege de verbondenheid met de natuur. Ze hebben wel enige zorg over de hele zachte delen die ze met de resonantie van een concertzaal ook heel gedempt kunnen spelen. Van Mendelssohn spelen ze opus 80. Gekozen omdat het lekker veel lawaai maakt, weinig hele zachte delen heeft en gewoon een heerlijk stuk is om in de buitenlucht te spelen. Alles bij elkaar goed voor een ruime twee uur muziek, dus het weer moet wel meezitten.

Rondom de Dolomieten, daar kan geen theaterdecor tegenop Gelukkig geeft berggids Manuel Alonso, die ik de dag daarna nog intensief zal ontmoeten, na een uur het groene licht voor het concert. De toeschouwers zitten rondom het kwartet en op de omringende rotsen. Het decor is adembenemend, Dolomieten rondom met links uitzicht op de Sellagruppe met de Piz Boè en de westflank van de Marmolada. Daar kan geen theaterdecor tegenop.

Van Duits naar Italiaans

Ik arriveerde met het mooist denkbare weer in Val di Fassa in het dorpje Vigo di Fassa. Via Innsbruck de Brenner over en dan net voor Bolzano richting de Karerpas. Dat is ook meteen de overgang van Duitstalig naar volledig Italiaanstalig. Er wordt op de pas uitdrukkelijk voor gewaarschuwd. In het Val di Fassa spreekt slechts nog een enkeling Duits. Met de kabelbaan ga ik naar Ciampedie, een klein plateau met een waanzinnig uitzicht op de bergen. Via een omweg richting Rifugio’s Preuss en Vajolet haal ik mijn bergsporthart op. Einddoel was de Rifugio Roda di Vaèl (Rotwandhütte). Een niet al te grote berghut met veel dagtoeristen. Veel bleven er niet slapen, waarbij ik een van de weinigen ben die al voor het concert kwam. Het lopen in september heeft dus ook zo zijn voordeel dat het niet al te druk is in de hut. En op het schitterende weer is al helemaal niets aan te merken. In de ochtend van het concert maak ik een korte wandeling die leidt langs een immens bronzen standbeeld van een adelaar,

Rifugio Roda di Vaèl (2283 meter) met uitzicht op de Sellagruppe met de Piz Boè (3152 meter).

precies boven de Karerpas. Dit is het monument voor Theodor Christomannos (1854 – 1911), politicus en grondlegger van het toerisme in Zuid-Tirol. Voor de organisatoren van het concert is het een bijzonder moment om even bij dit monument stil te staan. Ook de vier heren van het kwartet lopen er voorbij. Zelfs van een afstand zijn ze goed te herkennen met hun violen en cello op hun rug. Hoewel, cello? De cellist heeft een sterke begeleider bereid gevonden zijn cello naar boven te dragen. Er zijn werk- en luxepaarden. Het zij hem vergeven als je hem later de sterren van de hemel hoort spelen.

Magisch moment

Ruim driehonderd mensen hebben een plaatsje gezocht voor het concert. Bij eerdere edities van het muziekfestival kwamen er soms wel duizend toeschouwers, maar in het najaar van 2021 zijn de mensen nog steeds voorzichtig vanwege corona. De muziek is er niet minder om. Als na de toespraken het Van Kuijk Quatuor met het strijkkwartet van Grieg start, valt er een bepaalde rust over de toeschouwers. Regen blijft verder uit en in de door hoge bewolking enigszins gedempte zon, is het goed toeven. Het geluid is goed, zelfs in de hele zachte delen. Van andere toeschouwers hoor ik dat die zachte delen zelfs verderop goed te horen waren. Al vrij snel volgt het tweede, langzamere deel van het vierdelige strijkkwartet, de Romanze, Andantino. De combinatie van briljant sprankelend spel en het magnifieke uitzicht levert gewoonweg magie op. Het publiek is muisstil; je kan een speld horen vallen en het is net alsof iedereen de adem inhoudt. Wat Grieg aan natuur beschreef, zie je letterlijk voor je. Iets later met Schumann is er weer een magisch moment als het adagio uit het strijkkwartet wordt gespeeld. Ook dan lijken de natuur en de muziek in elkaar over te gaan. Na een enthousiaste ovatie lijkt het concert alweer ten einde, maar dat is pas nadat

20 | HOOGTELIJN 3-2022

v-18_HL0322_r31-Thema-Dolomieten.indd 20

16-05-2022 14:33


THEMA

ZOMER

Monument voor Theodor Christomannos (1854 – 1911), grondlegger van het toerisme in Zuid-Tirol Gids Manuel Alonso bij Rifugio Vièl dal Pan.

het kwartet een bewerking van ‘Les Chemins de L’Amour’ van Francis Poulenc heeft gespeeld. Dat is eigenlijk een lied voor sopraan, maar in deze vorm een geweldige toegift. Na de felicitaties voor een schitterend concert, pakken de heren de violen en cello weer in en start de afdaling. Voor mij ook want via het plateau van Ciampedie reis ik verder door het dal van Val di Fassa en word ik verwacht op de Passo Pordoi, boven de plaats Canazei.

Onverwachte geschiedenis

Door het Val di Fassa, met prachtig uitzicht op de scherp afstekende Dolomieten kom ik via de Passo Pordoi bij Hotel Col di Lana, op de pas. Ik stuit er op een onverwachte geschiedenis. De eigenaresse vertelt over haar grootvader Tita Piaz, de beroemde Italiaanse bergbeklimmer, bijgenaamd ‘Il Diavolo delle Dolomiti’ (1879 – 1948). Veel toppen in de omgeving zijn door deze ‘Duivel van de Dolomieten’ als eerste beklommen en routes zijn door hem geopend. Rifugio Preuss is door hem op nagenoeg een steenworp afstand van Rifugio Vajolet gebouwd na het overlijden van zijn eerste vrouw die in Vajolet waardin was en hij die taak niet mocht overnemen. Het hotel ademt helemaal de sfeer van Tita Piaz. Aan de overkant van de weg ligt het station van de bergbaan. Die brengt je naar de Sas de Pordoi op 2950 meter, uitvalsbasis voor de Sellagroep. Voor morgen staat de Piz Boè op het programma. De volgende dag heb ik afgesproken met berggids Manuel Alonso, tevens veiligheidsexpert en lid van de bergredding. De Piz Boè hult zich de rest van de dag in nevelen en Manuel stelt voor om de andere kant op te lopen richting de Marmolada naar het Rifugio Vièl dal Pan over de Bindelweg. Op mijn vraag of de koffie daar goed is, zegt hij dat die vraag in Italië de verkeerde vraag is. We zijn nog maar net op weg of we komen een schoolklas op excursie tegen. Een van de leerlingen geeft Manuel een warme omhelzing. Even verderop vertelt Manuel bij een gedenk-

teken in de rots dat de vader van deze leerling, een goede vriend van hem, is omgekomen bij een reddingsactie op de Sass Pordoi en hij deze jongen toen heeft opgevangen. De keerzijde van de bergen is confronterend.

Slagveld

Over de kwaliteit van de koffie bij het Rifugio Vièl dal Pan is geen woord teveel gezegd. De trots der Italiaanse natie is ook verkrijgbaar in een afgelegen berghut. Een verademing. De waard en zijn familie zijn persoonlijke vrienden van Manuel. Ook hier weer een warm onthaal en dat herhaalt zich die dag nog een paar keer. Iets verderop laat Manuel de gaten in de berg zien die tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn gemaakt. De Passo Pordoi vormde een deel van de frontlinie. De Duits-Oostenrijkse troepen bevonden zich aan de kant van de Passo Pordoi en hadden in de gletsjer van de Marmolada een ware ijsstad gemaakt. Manuel vertelt over het museum dat in 2015 in het bergstation van de kabelbaan naar de Marmolada is geopend. Even verderop ligt in oostelijke

Tita Piaz, de Duivel van de Dolomieten, wordt nog geëerd richting bij de Passo Pordoi de Col di Lana. De Italianen hebben deze berg ondermijnd. Op 17 april 1916 werd met vijf ton dynamiet een groot deel van de top opgeblazen waarbij ongeveer 120 Oostenrijkers sneuvelden. De berg kreeg als bijnaam ‘Col di Sangue’, Bloedberg. De historie van inmiddels ruim een eeuw geleden is hier nog altijd springlevend. Het bergpad daalt langzaam af richting het stuwmeer Lago di Fedaia aan de voet van de Marmolada. We hoorden ze al aanko-

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-18_HL0322_r31-Thema-Dolomieten.indd 21

21

16-05-2022 14:33


Naamloos-1 20 Advertentie Cébé Baxter 130522.indd 1

16-05-2022 09:06 13-5-2022 10:32:00


THEMA

ZOMER

Na een bijzonder aangename wandeltocht neem ik op de Passo Pordoi afscheid van Manuel. Ik heb nog tijd voor het Museo di Cimeli Storici della Prima Guerra Mondiale 1915-1918 in het dalstation van de kabelbaan naar de Sass Pordoi. Een goed gedocumenteerd museum over wat er zich in de Eerste Wereldoorlog afspeelde in de regio en met name op deze pas. Het museum maakt duidelijk dat de grootste strijd in feite geleverd werd met de natuur. Vele soldaten kwamen om door de barre en gevaarlijke omstandigheden in de bergen. Na de oorlog is voor de gesneuvelde soldaten op de pas het ‘Ossario del Pordoi’ gebouwd, de laatste rustplaats voor zo’n 9.000 soldaten uit beide Wereldoorlogen.

Op de Pas da le Zigolade tussen Rifugio Preuss en Rifugio Roda di Vaèl.

men, maar ineens staan we midden in een grote kudde schapen. De herder krijgt ontzag van ons beiden. Hij loopt even behendig als zijn dieren over de steile berghelling alsof hij over een perfect vlakke Nederlandse wei loopt. Eenmaal beneden bij de stuwdam heeft de lichte regen doorgezet tot een muur van water. Het deert mij niet, merkt Manuel op. Ook daarin zijn wij het eens. Met goede regenkleding is het ook goed toeven in de natuur die dan ook heel erg mooi kan zijn. Manuel vertelt dat het weer in september meestal schitterend en stabiel is, zoals de voorgaande dagen. Een kleine storing zoals deze levert wel de meest mooie lichtval op, die je op een zonovergoten dag niet hebt. Het zet de bergen in een mystiek licht dat ik in de zomer nog niet eerder zag.

Magie van het kwartet

Ruim een maand later speelt het Quatuor in Deventer. Hoe zouden ze klinken zonder de entourage van de Dolomieten? De magie van het kwartet is er nog steeds. Het valt mij op hoeveel klank er in de bergen overblijft van het kwartet, in vergelijking met de concertzaal. Veel akoestiek hebben zij eigenlijk niet nodig, ze klinken in de buitenlucht even mooi en puur. Hoewel de schouwburg in Deventer een mooie zaal is en vriendelijk en enthousiast publiek heeft, gaat er toch niets boven een concert van het Quatuor hoog in de bergen. Tegen de achtergrond van de Dolomieten, wordt hun muziek een betoverende ervaring. Zowel het Val di Fassa, zeker ook in het najaar, als het Van Kuijk Quatuor hebben er een fan bij.

Muziek in de Dolomieten Reis

De afstand van Utrecht naar Val di Fassa is 1050 kilometer. Met de trein van Utrecht naar Trento ben je 12 uur onderweg met twee maal overstappen in Duitsland.

no 6 in F mineur, opus 80; Francis Poulenc, Les Chemins de L’Amour (bewerking voor strijkkwartet).

Luistertips

• Spotify Quatuor Van Kuijk, W.A. Mozart: Divertimento in F Majeur, K 138, deel II, Andante Muziek open.spotify.com/track/3Gz6xfyvgXHet festival I Suoni delle Dolomiti 59Cxjlbt1pBx?si=2e133d90d1f4432e wordt dit jaar gehouden van 22 augus• Spotify: Matangi Quartet 2007, tus tot 23 september. De muzikale Album Scandinavia trektocht is van 10-12 september met open.spotify.com/track/2QoIruMmMario Brunello en de Armeense 41l07Bn5jIDzmg?musicus Gevorg Dabaghyan in de si=2592b22844724388 Brenta Dolomieten bij Madonna di • Spotify: Doric String Quartet Campiglio. open.spotify.com/track/6IRHTk3LNet na het festival komt op 26 sepBiLhfxnaOHfynS?si=961fccc9btember het 22-koppig internationaal 6864c9e bekende Amsterdam Sinfonietta onder • Fatma Said en Hans Eijsackers: leiding van Candida Thompson naar youtube/0CkxhXsHot4 de Monte Agnello in Val di Fiemme. • Angela Gheorghiu: youtube/ I Suoni delle Dolomiti: visittrentino. Bo98WClIiG0 info/it/isuonidelledolomiti Het Van Kuijk Quatuor: Nicolas Van Kuijk – viool / Sylvain Favre-Bulle – viool / Emmanuel François – altviool / Anthony Kondo – cello. quatuorvanKuijk.com Gespeelde werken: Edvard Grieg: Strijkkwartet no 1 in G mineur, opus 27; Felix Mendelssohn: Strijkkwartet

Accommodatie

Rifugio Roda di Vaèl / Rotwandhütte: rodadivael.it

Gids

Berggids Manuel Alonso: guidealpinevaldifassa.com; soccorsoalpinotrentino.it.

Kaart

Tabacco no 6, Val di Fassa e Dolomiti Fassane, 1:25.000

Geschiedenis

Tita Piaz / Hotel Col di Lana: • it.wikipedia.org/wiki/Tita_Piaz • coldilana.it • nl.wikipedia.org/wiki/Col_di_Lana

Museum Passo Pordoi:

fassa.com/IT/Mostre-e-musei-Val-diFassa--Museo-della-Grande-Guerra-1915-1918-Dolomiten

Museum Marmolada:

Ossario del Pordoi:

• agordinodolomiti.it/es_ES/ index.php/cosa-vedere/storia/ sacrario-militare-germanico-ossario-del-passo-pordoi / fassafront. com/passo-pordoi-il-sacrarioaustro-germanico.html • magicoveneto.it/dolomiti/sellapordoi/sacrario-militare-germanico-del-pordoi.htm

Trentino:

• cultura.trentino.it/Luoghi/ Tutti-i-luoghi-della-cultura/Percorsi/ La-rete-dei-musei-della-GrandeGuerra-in-Trentino

• museomarmoladagrandeguerra. cominfodolomiti.it/dolomiti-da-vede- Monument Christomannos: re/musei-e-collezioni/musei-stori• sentres.com/en/poi/monument/ ci-della-guerra/museo-della-granmonument-to-christomande-guerra-in-marmolada/7214-l1.html nos/61283548/#dmlb=1

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-18_HL0322_r31-Thema-Dolomieten.indd 23

23

16-05-2022 14:33


Pubers in de Alpen

Avontuur delen Snapchatten, whatsappen en tiktokken in de Franse Alpen. Social media zijn onlosmakelijk verbonden met de vakanties van tegenwoordig, maar gelukkig zijn pubers nog tot heel veel andere dingen in staat. Al moet dat dan ’s avonds wel even met iedereen gedeeld worden natuurlijk.

De vier kinderen in de via ferrata De la Combe.

Tekst en beeld Corina Dijkstra

W

e vertrekken met onze vier kinderen - Tim (16), Stijn (15), Layre (13) en Wout (9) - naar de Écrins in Frankrijk. Ik wil eigenlijk graag naar Zwitserland maar de pubers zijn het erover eens: ze willen terug naar die Franse camping van vorig jaar, waar zoveel te doen is. Dit verbaast me, want een klein speeltuintje, een tafeltennistafel en een jeu-de-boulesveld is alles wat er is. Blij word ik er wel van; geen drukke camping met animatie-gedoe. Maar dat zijn ze dan ook niet gewend. Wij zijn altijd actieve kampeerders geweest en zoeken de kleinere campings op. We treffen daar gelijkgestemden, net als de kinderen. Eenmaal aangekomen op de camping worden de plannen al snel gesmeed. Hoe hou je pubers lekker bezig zonder dat ze vastgeplakt zitten aan hun telefoon? Dat gaat in de bergen gelukkig prima. Onze pubers vinden klimmen namelijk leuk en van een beetje uitdaging zijn ze ook niet vies. In dit gebied zijn vele via ferrata te vinden, wat het wandelen echt een stuk leuker maakt. ‘Gewoon’ een eind wandelen zonder extra’s, daar hoeven we echt niet meer mee aan te komen. Maar een uurtje voordat je bij een via ferrata bent is prima te doen. We laten de drie pubers voorop gaan, ze letten op elkaar en wachten met regelmaat ook op ons. Op de top pauzeren we, en ja, dan komen de telefoons echt wel even tevoorschijn. Hebben we bereik? Kunnen de coole klimfoto’s meteen gedeeld worden.

Rondjes downhillen

Downhillen, raften en canyoningen doen het ook goed als activiteit in deze leeftijdsgroep. Dit is helaas wel erg prijzig, dus kiezen we hier hooguit twee activiteiten van. Het wordt downhillen. Ik verzeker je, je hebt de hele dag geen kind aan ze. Nog een rondje, nog drie rondjes en de volgende dag zijn ze nog niet eens stram van de spierpijn. En bivakkeren doen we ook altijd een keer tijdens onze vakantie, het is namelijk redelijk makkelijk te organiseren. We zoeken dus een mooi, niet al te ver lopen, meertje uit: Lac du Serpent, op ongeveer 2500 meter hoogte. Zo’n meertje met een bergbeekje is de grootste speeltuin voor jong en oud. We houden wedstrijdjes met stokjes en blaadjes en ook stenen ketsen blijft lang leuk. Er is geen bereik, dus die telefoon wordt hooguit gebruikt om wat foto’s mee te maken. Wanneer de tentjes staan, komt er een stok kaarten tevoorschijn en starten we ondertussen met het driegangenmenu op de kleine brander. Onze kinderen genieten hier enorm van, zowel

Downhillen in Puy Saint Vincent.

van de soep en spaghetti uit de houten mokken, als de nootjes tussendoor en Saroma als toetje. Afwassen doet iedereen zelf, in het beekje. Een ding, neem voldoende eten mee, want ik verzeker je, later op de avond hebben ze weer trek!

Bereik op de top

Na het eten lopen we nog naar een klein topje. Als ik ontdek dat ik daar bereik heb, willen de oudste drie nog net een stukje verder lopen, nog hoger, in de hoop bereik te hebben. Helaas voor hen, geen resultaat, maar ze krijgen er wel een prachtige zonsondergang voor terug. Ook zien we bergmarmotten en gemzen! Niet veel later is het pikdonker en duiken we lekker onze slaapzak in. Maar onze jongste krijgt buikpijn en midden in

24 | HOOGTELIJN 3-2022

v-24_HL0322_r34-Thema-metpubers.indd 24

16-05-2022 14:34


THEMA

ZOMER

Wout, de jongste, in de via ferrata De la Combe.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-24_HL0322_r34-Thema-metpubers.indd 25

25

16-05-2022 14:34


Photo by C. Ziegler

SHOP NOW ON WWW.LASPORTIVA.COM

1 2 3

samenstel.indd 1

16-05-2022 15:22


THEMA

ZOMER

In het wifihok. Focus en genieten tijdens een afdaling in de sneeuw.

Bivakkeren bij Lac du Serpent (2448 meter).

Layre in de via ferrata de Durance.

de nacht gaat het mis. Hij spuugt in de tent alles onder. De oudste, Tim, schiet de tent uit voor wat frisse lucht en gaat aan de wandel met een snicker en een mueslireep. Tja, pubers hebben altijd honger, ook ’s nachts. Het beekje komt goed van pas voor het uitspoelen, maar een extra slaapzak hebben we natuurlijk niet meegenomen. Dan maar met z’n tweeën in mijn slaapzak. Hij slaapt. Ik niet. De volgende ochtend regent het pijpenstelen en het ziet er niet naar uit dat het gaat stoppen. Gelukkig wordt niemand er chagrijnig van, we transformeren juist in een mega goed team. We ontbijten met z’n allen in een van de tentjes en binnen een half uur is het hele kampement, weliswaar kletsnat, in de zes rugzakken gepropt. Opgewekt en met veel gelach dalen we af. Ondanks alles hebben we lol en een goed verhaal voor op de camping waar, gelukkig, de zon schijnt!

tjes op de hut voldoen. Meer dan je voor mogelijk houdt. De zonsondergang en zonsopgang zijn in de bergen het mooist en met regelmaat hoor ik iemand fluisteren: ‘Kijk mam, hoe mooi!’ Hier gaat mijn hart ook sneller van kloppen. Voor deze hut, Refuge des Écrins, steken we met z’n zessen de gletsjer over. Dat heeft iets magisch; het gekraak van de sneeuw, het gestage wandeltempo, het geklik van karabiners. En het hele gezin geniet dan intens. Het is deze dag bloedheet en hoewel het eerste stuk echt heel mooi is, wordt er ook flink gemopperd. De motivatie is ver te zoeken, maar met de spelletjes die we bedenken, maakt gemopper al snel plaats voor gelach. De volgende ochtend ga ik met Tim en Stijn om 3 uur richting de Col de la Roche Faurio. De Dôme des Neige des Écrins was mij net te ver. We genieten van de schitterende zonsopgang, de glimmende gletsjer en het prachtige uitzicht.

Vroeg op voor de top

In het wifihok

Op de dagen die volgen gaan we rotsklimmen, doen nog meer via ferrata en ook een wat langere tocht. Voor dit laatste staan de pubers met ietwat gemopper vroeg op. Om 7 uur vertrekken we naar een besneeuwde bergtop die je ook kan beklimmen zonder in een hut te hoeven overnachten. We rijden een uurtje en nemen vervolgens de kabelbaan naar 3200 meter hoogte. We lopen alle toeristen voorbij en binden ons dan in aan het touw. De sneeuw is geweldig, het uitzicht fantastisch. Als we bij een steil, spannend stuk met een enorme gletsjerspleet aankomen is iedereen enorm gefocust en tegelijkertijd ook aan het genieten. Eenmaal op de col besluiten we dat dat ons eindpunt is. De rotsgraat naar de top is goed te doen, maar niet met zes man in een touwgroep. Een andere keer dan maar. We bouwen sneeuwpoppen, spelen in de sneeuw en dalen niet veel later weer af. Een nacht in een hut vinden onze pubers ook fantastisch. Geen bereik, maar de charme van het eten, het uitzicht en de spelle-

Op de camping in het dal, waar we verblijven, mag je een vuurtje maken in een vuurschaal of kachel. Ideaal voor pubers, want ze moeten zelf hout halen uit het bos en het hakken en kunnen dan een vuurtje stoken. We roosteren met z’n allen marshmallows, een ultiem campinggenot. En ja, daarna zitten ze met alle andere pubers gewoon in het wifihok op hun telefoon. Daar ontkom je niet aan, het hoort erbij en het is hun manier van contact houden met vrienden. Maar overdag zijn we met elkaar actief bezig. Op deze camping is het om 23 uur stil, het koelt flink af in de avond en aangezien we overdag altijd in actie zijn en op tijd starten, liggen onze pubertjes ook gewoon om 23 uur te slapen. Wat moet je anders? Ik weet dat wij daarin geen doorsnee gezin zijn, maar de meeste pubers zijn heus wel te porren voor een beetje avontuur. En avontuur: dat is in de bergen makkelijk te vinden. Als ze het daarna maar kunnen delen.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-24_HL0322_r34-Thema-metpubers.indd 27

27

16-05-2022 14:35


Vijfdaagse huttentocht met dreumes en een kind op komst

Zwanger

de bergen in

Aan de Zwitserse zuidzijde van de bergkam van Rätikon.

28 | HOOGTELIJN 3-2022

v-28_HL0322_r39-Thema-Zwangerindebergen.indd 28

16-05-2022 14:36


THEMA

ZOMER

“Zullen we nog een huttentocht maken nu we nog met zijn drieën zijn?”, vraagt mijn vriend Frank me in de herfst. Ik ben dan een half jaar zwanger en de eerste zwangerschapskwaaltjes beginnen te verdwijnen. Twee weken later zitten we samen met onze zoon Hugo in de auto naar Zwitserland. We gaan de Rätikon Höhenweg lopen. Tekst Mariëtte de Graaf Beeld Frank Baas

D

e huttenwaard van de eerste hut die we reserveren, geeft mijn vriend per mail een uitbrander. Of hij wel zeker weet dat hij zijn zwangere vriendin vier uur naar de hut wil laten lopen? Rekening houden met het bijbehorende dieet wilde de huttenwaard ook niet. We laten ons niet van de wijs brengen en laten de reservering staan. Ook over het eten maak ik mij niet zo’n zorgen. Meestal krijg je toch geen vis of rood vlees in berghutten. Twee jaar geleden, toen Hugo nog in mijn buik zat, had ik al onderzoek gedaan naar wandelen in de bergen terwijl je in verwachting bent. We wilden gaan toerskiën, maar ik kon weinig ervaringsverhalen vinden en het advies op verschillende websites en in boeken was om vooral niet te gaan skiën. Met name vanwege het gevaar om door iemand anders aangeskied te worden en te vallen. Bij een te hoge impact op de buik zou immers de placenta los kunnen laten, wat levensgevaarlijk is voor de ongeboren vrucht. Gelukkig stuitte ik op een artikel van de NKBV waarin vanuit onderzoek werd onderbouwd wat voor een zwangere vrouw wel en niet verstandig is in de bergen en met name op een hoogte vanaf 2500 meter. De verloskundige gaf ook aan dat ik prima kon gaan skiën als ik een goede skiër was.

Op naar de laatste afdaling bij de Carschinahütte.

“Hoe vaak word je nou aangeskied?”, vroeg ze me. Sinds mijn skitechniek goed is, is dat niet meer gebeurd. Ik voelde me prima en ging dus tijdens mijn eerste zwangerschap gewoon toerskiën. En nu, met de tweede op komst, ga ik de Rätikon Höhenweg lopen. Normaliter pakken we voor een huttentocht thuis de routeboekjes erbij om te kijken wat ons een mooie route met de juiste lengte lijkt. Nu, vanwege de zwangerschap, komen daar nog wat eisen bovenop. Zo hebben we in de zomer reeds gemerkt dat zes- tot maximaal achthonderd hoogtemeters een goede hoeveelheid is voor een dag, hoewel we normaal gesproken veel meer aankunnen. Ook willen we wel op hoogte zitten, maar niet té hoog. Zo is het verstandig niet te lang boven de 2500 meter te verblijven en moet je er continu op letten of je niet buiten adem bent. Verder willen we dat de route op elk moment naar wens ingekort kon worden. Indien mijn banden, pezen en gewrichten - die door de zwangerschap weker zijn dan normaal - of mijn conditie het zouden laten afweten, kunnen we op die manier snel weer naar het beginpunt terugkeren.

Heupband is nutteloos

De zesdaagse route over de Rätikon Höhenweg lijkt ideaal. Hij voldoet aan alle eisen en zou prachtig zijn. Omdat de weersvoorspelling onzeker is en ik enige last heb van mijn bekken korten we de route vlak voor aanvang iets in, zodat we de moeilijkste passage over de top van de Schesaplana (2964 meter) kunnen vermijden. Mijn lijf is daar uiteindelijk erg blij mee. Ik draag de rugzak met alle spullen voor Frank en voor mijzelf. De spullen van Hugo en Hugo zelf zitten namelijk op Franks rug. Normaliter is een dergelijke rugzak met die paar kilo extra niet zo’n probleem, alleen kan ik het nu niet hebben dat er wat op mijn buik drukt. De heupband is hierdoor volkomen nutteloos en zo komt het volledige gewicht van de rugzak op mijn schouders terecht. Daar waar ik dacht eerder last te krijgen van mijn heupen, krijg ik dus meer last van mijn schouders. De paar kilo extra komt ook doordat ik voor mezelf zwaardere kleding mee heb moeten nemen, want bergsportbroeken lijken niet te bestaan voor zwangeren. Wel strakke yogabroeken, maar dat is niet helemaal mijn stijl. Hierdoor loop ik met een zware joggingbroek rond. Ook mijn normale bergsportjas past niet meer, dus heb ik mijn veel zwaardere donsjas - met voldoende ruimte voor de buik - meegenomen.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-28_HL0322_r39-Thema-Zwangerindebergen.indd 29

29

16-05-2022 14:36


S

*

©Marc Daviet

C U STO M F I T T E M P L E S 3D FIT NOSE

PU

SH

PA N O R A M I C S C R E E N

REMOVABLE SHIELDS

SHIELDS WITH C O M F O RT S PA N D E X TEXTILE

PU

*Repousser les sommets

SH

IN

G

TH

E

SU

M

M

IN

IT

G

S

*

TH

E

SU

M

M

IT

27/32G.

Andy Steindl

...door MFS® Vakuum® technologie. De nieuwe definitie van pasvorm. Door de temperatuur van het lichaam vormt het het MFS® Vakuum® schuim zich optimaal naar de vorm van de voet. Om een perfecte pasvorm te bereiken is het speciale PU-schuim tot in het tenengebied van de schoenen verwerkt. De Meindl Multigrip® rubber profielzool met PU tussenzool zorgt voor maximale demping en een perfecte grip.

samenstel.indd 2

16-05-2022 15:23


THEMA

ZOMER

Pauzeren op de lange dag.

Op de eerste dag zet Frank ons zo hoog mogelijk op de berg af, zo ver tot waar de auto maar kan komen. Hij rijdt een paar honderd meter terug naar beneden en parkeert de auto daar. Zo lukt het ons met nog geen vier uur lopen, inclusief veel pauzes, bij de eerste hut aan te komen. De norse reactie die in de mail te lezen was lijkt alweer vergeten: we worden allerhartelijkst ontvangen.

Vrolijk zingende dreumes

We houden het weer goed in de gaten, omdat onze derde en langere dag mogelijk - letterlijk - in het water kan vallen. Gelukkig wordt de neerslag in de loop van de ochtend minder, zodat we toch nog tijdig kunnen vertrekken en op tijd bij de Douglas Hütte (1979 meter) aan kunnen komen. Ondanks de miezer hebben we een mooi uitzicht. Wel zijn de paden glad en tegen alle verwachtingen in, glijdt Frank uit, niet ik. Hij valt met zijn hand in een distel en het kost ons wat tijd om alle naalden met een pincet uit zijn hand te vissen. Uiteindelijk komen we een halfuur voor etenstijd aan in de hut. Flink vermoeid, maar met een vrolijk zingende dreumes op Franks rug. Het leuke is dat Hugo nog alle energie van de wereld heeft en alle andere gasten zijn zeer gecharmeerd van onze dreumes. Niet veel later zijn we dan ook met de andere gasten aan het kaarten en komen we erachter dat iedereen ongeveer dezelfde route voor ogen heeft en morgen naar de hut gaan waar ook wij heen willen. Een stel doet dezelfde route als wij, twee andere jonge meiden gaan via een langere weg.

Drie keer pauze

Het is een prachtige route. Waar we eerst over de Oostenrijkse zijde ten noorden van de Rätikonse bergkam zijn gelopen, komen we nu langs de zuidelijke Zwitserse zijde. We moeten daarvoor eerst nog een stuk weiland trotseren, waarbij ik merk dat de vorige dag mij niet in de koude kleren is gaan zitten. Ik ben niet scherp, snel buiten adem en let niet goed op, waardoor

we van de route afdwalen. Ik heb drie keer een pauze nodig om 300 hoogtemeters af te leggen, maar kom gelukkig wel weer een beetje bij. Het vlakkere lange stuk langs de bergkam zou het mooiste uitzicht van de route moeten hebben, maar de wolken belemmeren ons zicht op het dal. Boven de wolken is het prachtig weer en we genieten optimaal van de tocht en alles wat we tegenkomen. Zo hebben we lang zicht op een groepje klimmers die op de Kirchlispitzen (2552 meter) stukje bij beetje hoger komen. Het laatste stukje naar de hut krijg ik veel last van mijn gewrichten, vooral mijn bekken en schouders beginnen te zeuren. We houden in het laatste uur veel pauzes en lijken nauwelijks vooruit te komen. Dit is het punt waarop ik heel even denk dat het wellicht toch te ambitieus was om een vijfdaagse tocht te lopen. De voorgaande dagen zijn duidelijk voelbaar in mijn lijf. Deze etappe heeft de meeste horizontale kilometers en mede door het lichte stijgen en dalen lopen we ongemerkt toch wat meer hoogtemeters dan gepland. Uiteindelijk komen we aan bij de hut en worden we hartelijk ontvangen door onze hutgenoten waarmee we gisteren gekaart hebben. Na afloop van dit avontuur blijven we nog een dagje extra in Zwitserland om bij te kunnen komen in een goed hotel met een, door mijn lijf zeer gewaardeerd, zacht bed. Inmiddels is Willemijn geboren en kijken we terug op een fantastische week met z’n, toen nog, drietjes.

Vraag het je arts of verloskundige

Laat je voordat je een reis met inspanning onderneemt adviseren door je verloskundige of huisarts over je beoogde reis en activiteit. Bij een gezonde zwangerschap kun je het beste alsnog je reis aanpassen: • Houd rekening met het verweken van je banden, pezen en gewrichten, die kans op verwonding vergroten. Zo kan bij een val de placenta loslaten. • Houd er rekening mee dat je lichaam dubbele aanspraak doet op aanpassingsmechanismen. Boven de 2500 meter is er minder zuurstof beschikbaar wat zorgt voor een snellere ademhaling en een sterkere en snellere hartslag. Dit komt bovenop de aanpassingen die het lichaam al heeft gedaan voor de zwangerschap. • Drink voldoende water, om de op hoogte verhoogde kans op zwangerschapsvergiftiging te verlagen. De duur van de zwangerschap maakt ook uit. Zo wordt in de tweede helft van de zwangerschap absoluut afgeraden naar hoogtes te gaan boven de 2500 meter in geval van: • hoge bloeddruk; • slechte functie van de placenta; • groeivertraging van het kind in de baarmoeder;

Mariëtte en Hugo lopen samen een stukje naar de Lindauer Hütte.

• hart- of longziekten bij de moeder; • bloedarmoede bij de moeder. Voor meer informatie zie: nkbv.nl/kenniscentrum/ zwanger-klimmen-enbergsporten.html

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-28_HL0322_r39-Thema-Zwangerindebergen.indd 31

31

16-05-2022 14:36


9

Outdoor-walhalla voor wie niet bang is voor natte voeten

redenen om naar

Noorwegen te gaan

Afgelopen zomer reed ik noordwaarts in plaats van richting de Alpen. In ruim twee weken tijd liep ik onder meer over de wereldberoemde Besseggen-bergkam, maakte ik een vierdaagse wildkampeertocht over de Hardangervidda-hoogvlakte, maakte ik gebruik van het befaamde Noorse huttensysteem, tikte ik de hoogstgelegen hut van Noorwegen aan op mijn trailrunschoenen en beklom ik de Skogshorn. In Noorwegen bleken zaken vaak heel anders te zijn dan in de Alpen. In dit artikel negen goede redenen om als bergsporter ook eens naar het noorden te gaan. Tekst en beeld Rinske Brand

Tijdens een opklaring op de Hardangervidda.

32 | HOOGTELIJN 3-2022

v-32_HL0322_r33-Thema-Noorwegen.indd 32

16-05-2022 14:37


THEMA

ZOMER

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-32_HL0322_r33-Thema-Noorwegen.indd 33

33

16-05-2022 14:37


Foto Twan Driessen

De bekende Beseggen-bergkam.

1. ADEMBENEMENDE EN PURE NATUUR Wie als natuurliefhebber in de hemel gelooft, gaat na overlijden ongetwijfeld naar een plek als Noorwegen. Het is een paradijs vol ongerepte landschappen en ruige bergen. Met vergezichten die door hun schoonheid bijna pijn doen aan je ogen. Boven op de Beseggen-bergkam vergeet je door die uitzichten spontaan dat je omringd bent door andere wandelaars. Maar zoals overal in Noorwegen: het uitzicht en de natuurbeleving krijg je niet voor niets. Daar moet je wat voor doen en de weg omhoog is zelden makkelijk. Vers aangekomen in Noorwegen staat een beklimming van de Skogshorn via de Siluetten-klimroute op de planning. Opvallend genoeg kon ik hier online heel weinig over vinden, terwijl dit toch de hoogste berg is van Hemsedal. Dit is geen uitzondering. Waar in de Alpen elke mogelijke route minutieus is vastgelegd, toont het internet hier vaak een grote leegte. Ik heb afgesproken met Bjørg Selvig, één van de vier in Noorwegen actieve vrouwelijke berggidsen. Bjørg had een lange dag beloofd en geheel volgens de ongeschreven Alpenregel ging ik uit van vertrek rond 5.30 uur. Maar in Noorwegen betekent een vroege start een uurtje of negen. Vandaag blijkt zelfs half tien vroeg genoeg. Veel eerder vertrekken heeft in dit land weinig zin, leerde ik, omdat het vaak pas later op de dag opklaart. En de zomerdagen zijn zo lang dat ‘voor het donker thuis’ een heel rekbaar begrip is. De parkeerplaats aan de voet van de Skogshorn is uitgestorven en tijdens onze klimtocht komen we niemand tegen, terwijl het hartje hoogseizoen is en het weer voor Noorse begrippen zeer goed te noemen. De tocht biedt een typische Noorse bergervaring. We lopen over oneffen terrein en een pad is er niet, tenzij je de schapenpaadjes meerekent. Wat maakt Noorwegen nu zo anders, vraag ik Bjørg. “Noorwegen is allereerst veel minder druk dan de Alpenlanden en daarnaast hebben wij geen makkelijke manier om naar een top te komen. Noren willen niets veranderen aan de bergen om de natuurbeleving zo puur mogelijk te houden. Je vindt er dus geen enkele bout of boorhaak in de rotsen, en zeker geen liften. Over klettersteigs is op het moment veel discussie. Ze worden steeds populairder, maar je vindt ze hier alleen in speciale klettersteig-parken.” In Noorwegen zoek je de weg naar de top zelf, geholpen met een papieren kaart of route-app. De bestaande routes zijn ook veel minder druk belopen, waardoor de natuur veel meer zijn gang kan gaan. Daardoor zijn de rotsen verraderlijk veel gladder dan in de Alpen, merk ik al snel. Bjørg waarschuwt speciaal voor de zwarte korstmosplakkaten op de rots. Spek- en spekglad.

Aangekomen bij de start van de beoogde route gaan we aan het touw en komen de nuts en cams tevoorschijn, want vaste ankerpunten zijn hier dus niet. Na een paar uur staan we boven op de Skogshorn. Het uitzicht is helaas alweer verdwenen, maar de route was de moeite meer dan waard.

2. DE EIGENGEREIDE NOREN Op onze weg naar beneden vraag ik Bjørg naar de Noorse bergcultuur. Om die uit te kunnen leggen, moet ik eerst meer weten over de Noren zelf. Bjørg vertelt over ‘Janteloven’. Deze term staat voor een set van ongeschreven regels die alle Noren naleven. Het betekent kortgezegd ‘je kop niet boven het maaiveld uitsteken’. Noren plaatsen de maatschappij boven het individu. Opscheppen over individuele (klim)prestaties is niet gewenst, evenmin als jaloers zijn op anderen. Dat maakt Noren bescheiden en in onze ogen wellicht ook wat stil en gesloten. En dat terwijl Noren juist heel gastvrij en vriendelijk zijn, als je voorbij die eerste indruk bent. Nog zo’n mooi en typisch Scandinavisch woord: ‘Friluftslift’ oftewel ‘leven in de openlucht’. De Noren hebben het tot een kunst verheven. Friluftslift staat voor opgaan in de natuur en de bewoonde wereld achter je laten, maar ook voor je verzetten tegen de verwachtingen van de maatschappij. Friluftlift beleef je tijdens wandelingen en kampeertochten, maar ook door in de natuur naar eten te zoeken. Noren hebben dan ook veel respect voor de natuur, willen haar niet veranderen en houden haar schoon.

3. HET MEEST FANTASTISCHE HUTTENSYSTEEM De weersvoorspelling voor de volgende dag is redelijk goed, dus we besluiten de tocht over de Besseggen te doen. Dit is één van de bekendste bergwandelingen in Noorwegen met adembenemende uitzichten. Voor veel mensen begint die tocht bij de Gjendesheimhut. Zo ook voor ons. Het reserveringsgedeelte van de website van Den Norske Turistforening (DNT) is uitsluitend in het Noors, maar, zo stelt de De sleutel tot DNT, als je de naam van de alle hutten hut weet, dan moet het wel lukken om een reservering te maken. Een hele geruststelling. Lid worden van de DNT is eenvoudig en zodra je dat bent, heb je toegang tot

34 | HOOGTELIJN 3-2022

v-32_HL0322_r33-Thema-Noorwegen.indd 34

16-05-2022 14:37


THEMA

ZOMER Tijdens een trektocht op de Hardangervidda-hoogvlakte.

honderden hutten; van groot en bemand tot afgelegen en onbemand. Tot die laatste categorie heb je toegang met een ouderwetse fysieke sleutel. Die heb ik nu ook in mijn bezit. Het uitgangspunt is vertrouwen. Als je ergens overnacht, registreer je dat zelf in een app. Net als wat je aan etenswaren uit de voorraadkast pakt. De Gjendesheimhut heeft echter de omvang van een flink hostel en wordt professioneel gerund. Het eten in de hut blijkt traditioneel Noors: veel vlees, aardappelen en niet te veel smaak. Het ontbijtbuffet is stevig en wordt door de gasten vooral gebruikt om de befaamde Noorse lunchpakketten te maken. Want Noren houden van hun lunch in de bergen. Die is naar goed gebruik zeer uitgebreid en men trekt er serieus tijd voor uit. Al lopend een reep, handje noten of een gelletje naar binnen gooien, wordt door de Noren met afschuw gadegeslagen.

Wildkamperen op Hardangervidda.

4. HET ULTIEME VRIJHEIDSGEVOEL De Noren houden van hun vrijheid. Net als Nederlanders. Maar de Noren legden het ook vast in de wet. Hun ‘allemannsretten’ (letterlijk: het recht om te zwerven) geeft iedereen toestemming om onbezorgd, maar op een respectvolle manier te genieten van de natuur. Wildkamperen, bivakkeren, vissen, bessen plukken. Het mag allemaal, mits je de natuur niet beschadigt, je rotzooi meeneemt en anderen niet tot last bent. Het zijn regels die als vanzelfsprekend worden nageleefd. Want tijdens onze weken struinen door de natuur vond ik nog geen snippertje plastic, geen enkele leeggeplukte struik of beschadigde routemarkering. Tegenover dat enorme vrijheidsgevoel staat continu de wetenschap dat je volledig afhankelijk bent van de elementen, van je eigen vaardigheden én van het materiaal dat je bij je hebt. Vertrekken zonder volledig waterdicht pak, voldoende water, voedsel en noodpakket is ondenkbaar in het land waar je altijd op alles voorbereid moet zijn en waar hulp uren, zo niet dagen weg kan zijn.

5. DE IMPONERENDE AFSTANDEN EN TIJDEN Ik was er al voor vertrek voor gewaarschuwd: de afstanden. Die zijn flink en voor het eerst van mijn leven blijken de aangegeven tijden op de borden gewoon te kloppen. Over 20 kilometer doe je – met bepakking – acht uur en dan mag je nog doorstappen ook. Dat moet ‘fast ’n light’ toch veel sneller kunnen. Daarom trek ik

mijn trailschoenen aan en zet ik koers richting de Fannaråkhytta, gelegen op de top van Fannaråken. Met 2.068 meter is dit de hoogstgelegen berghut van het land. Door de vallei en op het eerste stuk van de route omhoog gaat het nog redelijk vlot, maar al snel wordt hardlopen lopen en lopen wordt klauteren. Richting de top bevind ik me in een bizar maanlandschap van grijs puin en rotsblokken. Er zijn maar weinig toppen die kunnen concurreren met het uitzicht vanaf Fannaråken, las ik. Maar tegen de tijd dat ik op de top aankom, is deze in dichte mist gehuld. Ach, in Noorwegen leer je daar al snel mee omgaan. Ook is de temperatuur inmiddels tot rond het vriespunt gezakt. In de hut drink ik een kop koffie. Al bevind je je op de maan, het pinapparaat werkt gewoon. De afdaling gaat niet veel sneller dan de klim. Het terrein is technisch, wat het een geweldige tocht maakt, maar snelheidsrecords heb ik op deze tocht niet verbroken.

6. DE NOORSE BERGCULTUUR Bjørg gaf me als tip de tocht naar de Fannaråkhytta vanuit het Turtagrø Hotel te doen. Het is een voor de Noorse bergsport historische plek. Het hotel werd gebouwd in 1888 en is vanaf het begin de belangrijkste ontmoetingsplaats voor klimmers en wandelaars. In de uitgebreide hotelbibliotheek leer ik dat de Noren de bergen eigenlijk heel lang links hebben laten liggen. Eeuwen geleden woonden de mensen uitsluitend in de dalen. Ze keken met angst en fascinatie naar de bergen, waar het kon spoken en waar het gevaarlijk was. Pas in de negentiende eeuw begonnen mensen de Noorse bergen in te trekken. Het is notabene een Engelse bergbeklimmer en alpiene ontdekkingsreiziger, William Cecil Slingsby (1849-1929), die wordt gezien als de ontdekker van de Noorse bergen en vader van het Noors alpinisme. Hij bezocht Noorwegen voor het eerst in 1872 en werd verliefd op het land. Slingsby bezocht Turtagrø tijdens verschillende expedities en gebruikte het hotel regelmatig als uitvalsbasis. Maar ook Noren begonnen de bergtoppen te veroveren en zij kwamen stuk voor stuk terug met heldenverhalen. Zo kregen de bergen een centrale plek in de Noorse cultuur. Want al is de liefde voor de bergen relatief jong, Noren zijn uiterst serieus als het gaat om bergen en bergsport. Voor hen is het bergleven naast een levensstijl ook een status, die op social media breed wordt uitgemeten. Wat dan volgens sommigen weer botst met Janteloven.

Noorwegen is een land waar je altijd op alles voorbereid moet zijn HOOGTELIJN 3-2022 |

v-32_HL0322_r33-Thema-Noorwegen.indd 35

35

16-05-2022 14:38


Wa nd els ch oe ne nn aN ikw ax

Wa nd els cho en en vo or Nik wa x

HOUD JE VOETEN WARM EN DROOG Door vuil en slijtage kan het na verloop van tijd zijn dat je schoenen water opnemen, waardoor je koud en vochtig achterblijft. Nikwax Footwear Cleaning Gel reinigt jouw schoeisel grondig en doet hun ademend vermogen heropleven. Nikwax Waterproofers voegt een sterk presterend waterafstotend vermogen toe, hierdoor blijven je voeten warm en droog. Ze zijn veilig en eenvoudig manueel aan te brengen. Eenvoudig te gebruiken op nat of droog schoeisel, zodat je klaar bent voor jouw volgend avontuur. nikwax.com

ONDERHOUD JOUW SCHOENEN MET NIKWAX, VERKRIJGBAAR BIJ DE BETERE OUTDOORWINKELS WIJ ZIJN GEËNGAGEERD OM DE NATUUR TE BESCHERMEN

ER

Naamloos-5 2

ED AS

N O N-A

Nikwax flessen zijn gemaakt van 100% gerecycleerd plastiek. Nikwax is de enigste gevestigde fabrikant van nazorgproducten die nooit fluor carbon of drijfgassen heeft gebruikt in zijn producten.

WATER B

OSOL

16-05-2022 12:01


THEMA

Foto Twan Driessen

ZOMER

Rinske op een uitzichtpunt tijdens de tocht bij Beseggen.

7. DE KANS OM WILD TE KAMPEREN

9. NOOIT VOOR EEN DICHTE DEUR

Dankzij de allemannsretten mag je in Noorwegen bijna overal wildkamperen, mits je de natuur met respect behandelt. Dat lieten we ons natuurlijk geen twee keer zeggen. Romantische beelden van slapen onder een sprookjesachtige sterrenhemel en wakker worden samen met de natuur drongen zich op. En natuurlijk, die momenten waren er ook. Maar na vier dagen typisch Noors weer kwamen we aan het eind van onze wildkampeertocht over de Hardangervidda totaal verregend aan in de Hedlo Turisthytte in de buurt van Eidfjord. Het is er binnen - zoals altijd - bloedheet, maar het bier smaakt goed. We besluiten deze laatste nacht onze tent toch maar in te wisselen voor een warm en droog bed in deze particuliere hut. Twee Noren van in de zeventig spreken ons aan na het diner. Ze vragen zich af waarom ze tijdens hun tochten zo veel Nederlanders zwaar bepakt zien rondlopen. Tenten, matjes, gasstellen, ze zeulen echt alles mee. En dat terwijl het in Noorwegen bijna altijd regent en het huttensysteem uitstekend is. Zelf lopen ze met minimale bepakking van hut naar hut. Altijd zonder reservering, want in het ergste geval slapen ze op een bank of op de vloer. Wij leggen uit dat juist dat wildkamperen ons het ultieme gevoel van vrijheid geeft. In veel Europese landen is het verboden, zo ook in Nederland. Vandaar onze wildkampeerdrang. Ze knikken en glimlachen, maar het helemaal begrijpen, doen ze duidelijk nog steeds niet.

De weerberichten lieten slechts lichte miezer zien toen we begonnen aan wat een driedaagse tocht moest worden door het Setesdal in Zuid-Noorwegen. Maar onverwachts brak de eerste nacht een noodweer uit waar onze tenten niet tegen bestand waren. Na uren stortregenen stond het water in de tent. Alles was doorweekt. Bij het ochtendgloren braken we op en zeulden we al onze natte spullen richting de dichtstbijzijnde DNT-hut. Daar hield de belofte nooit iemand buiten te laten staan, stand. Al was reserveren in coronatijd verplicht, de twee vrijwilligers van de Gaukheihytta heetten ons van harte welkom, gaven ons koffie en een zelfgemaakt puddingbroodje. Ze boden ons een vers gevangen vis aan die we konden klaarmaken als diner en …vertrokken. Hun dienst zat erop en nieuwe vrijwilligers waren er niet. Daar was op het moment een tekort aan, vertelden ze. ‘Maar blijf gerust, schrijf op (in de app) wat je gebruikt en trek de deur achter je dicht als je weggaat,’ was de boodschap. Verbouwereerd bleven we achter in de hut, alleen, maar mét goed gevulde voorraadkast en houtvoorraad. Alleen in Noorwegen…

8. HET WEER Tja, het weer. Voor velen waarschijnlijk niet per se een reden om naar Noorwegen te gaan. Maar het niet noemen is ook geen optie. Je kunt er simpelweg niet omheen. Ook de Noren hebben het veel over het weer. ‘Er is geen slecht weer, alleen slechte kleding’ is een bekende Noorse uitdrukking. Maar dat houden de Noren ook vooral zichzelf voor om de moed erin te houden en zich te dwingen om tóch naar buiten te gaan. Het weer in de Scandinavische landen wordt gekenmerkt door lang aanhoudende lagedruksystemen. Anders dan in de Alpen, waar het weer heel snel kan omslaan, maar ook weer snel opknapt, houdt de malaise hier vaak langer aan. Een stevige dosis flexibiliteit in je planning aanhouden vergroot de reisvreugde enorm. Want met een weerbericht dat pas twee dagen van tevoren een beetje betrouwbaar wordt, is het wijs ook maximaal 24 uur van tevoren je plan werkelijk vast te leggen. Ook dat heeft zijn charme en maakt vast onderdeel uit van de Noorse bergervaring. Juist het weer is ook de reden voor een van de meest bijzondere kenmerken van de Noorse bergcultuur: je staat nooit voor een dichte deur.

Verliefd

Noorwegen, op dit land kun je niet anders dan verliefd worden. Op slag, of na een paar dagen of weken. Je gaat onherroepelijk voor de bijl. Hoe vaak je ook bent natgeregend, rillend wakker hebt gelegen in je tent of je schoenen doorweekt zijn geraakt. Ook ik ga absoluut terug, maar wel na een diepte-investering in een betere regenbroek…

Oproep

Weet jij een tiende reden om naar Noorwegen te gaan? Wij zijn nieuwsgierig! Laat het ons weten via communicatie@nkbv.nl en wie weet zie jij jouw reden terug op onze kanalen.

Een rode T, de markering voor routes in Noorwegen.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-32_HL0322_r33-Thema-Noorwegen.indd 37

37

16-05-2022 14:38


Slechtzienden genieten óók van de bergen

Nauwelijks zien maar ruiken, horen en proeven Annemiek van Munster is een fervent buitensportliefhebber. Van hiken tot skiën; ze is zowel in de zomer als in de winter vaak te vinden in de bergen. Op zich niet zo bijzonder, zou je zeggen, alleen Annemiek is ernstig slechtziend. Dit weerhoudt haar er echter niet van om steeds haar grenzen te verleggen en ultiem te genieten van de uitdagingen die de natuur haar biedt. Tekst en beeld Annemiek van Munster

A

ls kind speelde ik altijd al het liefst buiten. Hutten bouwen, speurspelletjes spelen of zwemmen in de Gouwzee; lekker buiten ravotten totdat het donker werd en mijn moeder mij naar binnen riep. Nog altijd ben ik in weer en wind vaak buiten te vinden. Met de tandem eropuit of gewoon met de benenwagen. Zo was wandelen altijd al mijn grote passie. Met mijn geleidehond Yoko reis ik heel het land door op zoek

naar de leukste routes. Met veel plezier doorkruisen we de Schoorlse duinen, dwalen we door de bossen van de Veluwe en ‘trotseren’ wij de heuvels bij Nijmegen. Maar ik wilde meer…

Camino Anders Bekeken

Enkele jaren geleden kwam ik in aanraking met Stichting Camino Anders Bekeken, een stichting die het mogelijk maakt voor blinden en slechtzienden om die wereldberoemde pelgrimstocht naar Santiago de Compostela in Spanje te ervaren. Tijdens deze wandeltocht begeleidt een goedziende wandelaar een blinde of slechtziende. Als je gezellig een blokje wandelt, lopen veel mensen arm in arm of hand in hand. Dit is bij lange afstanden voor blinden en slechtzienden niet prettig. Tijdens de Camino liepen sommige groepsgenoten daarom met een lintje of een soort beugeltje, dat de beugel van een geleidehond nabootst. Zelf wil ik graag zelfstandig met wandelstokken lopen en volg ik de mondelinge aanwijzingen van mijn buddy. Om mezelf als slechtziende aan mijn omgeving kenbaar te maken en ervoor te zorgen dat zij

38 | HOOGTELIJN 3-2022

v-38_HL0322_r38-Thema-slechtziende wandelaar1.indd 38

16-05-2022 14:38


THEMA

ZOMER

Wie is Annemiek van Munster?

Schrijver en vlogger Annemiek van Munster (46) woont met haar vriend in Monnickendam. Zij is aangeboren slechtziend vanwege staar en een medische fout. Zij schreef de boeken +23, slechtziendheid in beeld, Expeditie Ribbelroute - Slechtziendheid in het dagelijks leven en Geleidehond Yoko. Zij zet zich in voor Stichting Zicht in Zicht, een stichting die inzicht geeft in de vaak onbegrepen handicap slechtziendheid via voorlichting, media-uitingen en boeken. Je kunt Annemieks avonturen volgen op www.annemiekvanmunster.nl en bekijk filmpjes over haar Camino en skiavonturen via haar YouTubekanaal Hier isss… Annemiek.

Annemiek van Munster met haar hond Yoko.

mij wat meer ruimte kunnen geven, zijn mijn wandelstokken beplakt met een witte sticker met rode strepen, het internationale teken van blinden en slechtzienden. Een wandelbuddy weet mij in de stad makkelijk te wijzen op een stoepje of een trap, maar hoe ruiger het wandelgebied is, des te creatiever worden de aanwijzingen, zoals ‘wortel op’ en ‘wortel af’. Het is belangrijk dat een wandelbuddy duidelijke, korte instructies geeft. Bij aanwijzingen als ‘hier’ en ‘daar’ kan ik me niets voorstellen. Bij ‘nu een flauwe bocht naar rechts’ of ‘over twee meter drassige grond’ krijg ik wel een duidelijk beeld en daar kan ik goed op anticiperen. Voor een geleidehond zijn de pelgrimswegen van de Camino te lastig. In Nederland geeft Yoko stoepjes keurig aan, deze zijn herkenbaar en bijna overal redelijk hetzelfde. De heuvels in Noord-Spanje zijn ruiger, steiler en soms flink onbegaanbaar. Daar heb ik echt een ‘geleidemens’ nodig. Tijdens onze oefen-

Annemiek is blind aan haar rechteroog. Links kijkt ze door een koker, waarin haar gezichtsvermogen 16% is. Daar omheen ziet ze alleen donkergrijs en zwart.

loopjes mag Yoko wel altijd mee, dan hoeft ze niet in haar tuig en loopt ze altijd kwispelend naast ons.

Slechtziend genieten van de omgeving

Sinds mijn geboorte ben ik slechtziend. Momenteel ben ik rechts blind en zie ik met mijn linkeroog 16 % en kijk ik door een brede koker. Dit betekent dat ik heel wazig zie en geen overzicht van mijn omgeving heb. Ik zie geen diepte, heb veel contrast nodig en heb veel last van direct zonlicht. Met mijn beetje zicht kan ik wel grote objecten en kleuren zien. En ik maak graag overal foto’s van, zodat ik deze op mijn computer kan vergroten. Zo had ik na de Camino nog zoveel napret! Mijn wandelmaatje gaf niet alleen aanwijzingen waardoor ik veilig kon hiken, maar ze beschreef ook regelmatig hoe de natuur eruitzag. En ze liet mij ook van alles voelen, ruiken en zelfs proeven. Zo wees zij mij op een eucalyptusboom waarvan ik de geur nog uren aan mijn vingers rook. We aten verschillende besjes en ze beschreef hoe de ochtendzon langzaam de mist uit het landschap verdreef.

Erg gericht op het gehoor

Annemiek met haar wandelbuddy Marlies (rechts) met wie ze de Camino naar Santiago de Compostela liep.

Naast proeven en ruiken, ben ik ook heel erg gericht op mijn gehoor. Zo wordt de zonsondergang in Spanje bijvoorbeeld heel anders omringd met het geluid van de natuur dan hier in Nederland. Vanwege de droogte ontstonden er tijdens mijn Camino overal in Noord-Spanje bosbranden. Die penetrante brandgeur ruik je natuurlijk heel sterk, maar ik hoorde het ook heel hard knetteren. Omdat de bosbranden ons soms tot op enkele tientallen meters naderden, werd de lucht overdag donker en viel de natuur helemaal stil. Wandelen in de natuur zonder ook maar een vogel te horen, voelde heel onheilspellend. We grapten al over ‘de naderende Apocalyps’. Toen we verder van de brandhaarden af liepen, hoorden we langzaam ook weer wat onzekere tjilp-geluiden terugkomen. Omdat ik visueel natuurlijk weinig van mijn omgeving meekrijg, krijg ik kippenvel als ik iets bijzonders plotseling wel kan zien. Zo zag ik dat veel bomen mooi oranje gekleurd waren en gunde

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-38_HL0322_r38-Thema-slechtziende wandelaar1.indd 39

39

16-05-2022 14:39


Bezoek de unieke, me t thermaal water gevu lde meren in Gastein De vierbaa . ns-watergli jbaan is nie alleen voor t de kleintje s heel erg le uk!

Een vallei om op te laden. Stel uw perfecte zonnige dag in de Oostenrijkse bergen voor, gras dat aan uw tenen kietelt, voel de wind door uw haren, en hoor het klingelen van de koebellen. De bruisende beek langs de wandelweg, uw handen in het koele water, glashelder water drinken. Op de alm genieten van melk, nog vers van de koe, de heerlijke lucht van vers gebakken brood met lekkere boerenkaas. En niet te vergeten het uitzicht op de prachtige bergtoppen. Gun uzelf deze onvergetelijke tijd in Gastein.

gastein.com Naamloos-1 1

13-05-2022 10:37


THEMA

ZOMER

Tijdens het skiën heb ik een oortje in en beweeg ik totaal zelfstandig een heel tam roodborstje mij een blik op hem. Hij zat op ooghoogte, precies in voor mij het perfecte licht en hij liet mij hem op tien centimeter afstand bekijken. Nu ik dit opschrijf, prikken de tranen weer in mijn ogen. Ik zag voor het eerst in mijn leven een wild vogeltje in het echt.

Ook in de sneeuw

Naast wandelen ben ik wezenloos gek van wintersporten. Ik ski en snowboard al meer dan tien jaar. En ook dit doe ik met een begeleider. De Nederlandse Visueel-gehandicapten Ski Vereniging stelt blinden en slechtzienden in staat om op een veilige manier te genieten van allerlei wintersporten. Tijdens het skiën en snowboarden geeft een begeleider instructies via een portofoonsysteem. Ook hier worden niet alleen aanwijzingen gegeven over welke kant je op moet gaan, maar ook over wanneer de piste ijzig, de sneeuw losser of de helling steiler wordt. Sommige blinden en slechtzienden skiën achter de begeleider, maar ik ski bij voorkeur voor mijn begeleider uit. Mij wordt vaak gevraagd of ik het niet eng vind en of het skiën risicovol is. Maar bang ben ik zeker niet, zelfs niet nadat ik aan mijn snowboardavontuur een helikoptervluchtje richting ziekenhuis heb overgehouden. Waarom doe ik het dan toch? Skiën vind ik het gaafste wat er is. Ik kan namelijk niet autorijden, met fietsen zit ik achter op een tandem en hardlopen doe ik via een lintje met een buddy. Tijdens het skiën heb ik enkel een oortje in en beweeg ik totaal zelfstandig op hoge snelheid. Als de wind dan in mijn gezicht snijdt, krijg ik altijd een grote glimlach rond mijn mond. Hoeveel ‘Sterk spul, hè, die Fisherman’s Friend’-momentjes ik op de piste ik al niet gehad heb…

Annemiek in het Zillertal, op de foto onder met Hylke, een van haar snowboardbegeleiders.

Organisaties voor de actieve blinde of slechtziende Nederlandse Visueel-gehandicapten Ski Vereniging (NVSV)

De NVSV maakt het mogelijk dat mensen met een visuele beperking volop kunnen genieten van allerlei wintersporten, zoals skiën, snowboarden en langlaufen. Elke deelnemer krijgt een-op-eenbegeleiding en wordt via een portofoonsysteem veilig over de pistes gecoacht. Om voor anderen goed zichtbaar te zijn, draagt de begeleider een opvallend hesje met ‘Guide’ erop en de deelnemer draagt er een waar ‘Blind’ op staat. www.nvsv.nl, secretariaat@nvsv.nl

Camino Anders Bekeken

Jaarlijks organiseert de Stichting Anders Bekeken een pelgrimstocht naar Santiago de Compostela in Spanje. Dagelijks wandelen de deelnemers met hun eigen bagage van hostel naar hostel. De begeleider geeft aanwijzingen en beschrijft de omgeving. Vaak zijn de deelnemers aan elkaar verbonden via een lintje of een speciaal beugeltje. www.voyagebeyond.org/, vb@voyagebeyond.org

Running Blind

De stichting Running Blind koppelt goedziende buddy’s aan blinde of slechtziende hardlopers (in spe). Het koppel is aan elkaar verbonden via een lintje, de begeleider leidt de deelnemer om obstakels heen en beschrijft de omgeving. www.runningblind.nl, info@runningblind.nl Al deze organisaties kunnen nog wel wat enthousiaste en goedziende buddy’s en begeleiders gebruiken.

Grenzen opzoeken

Via mijn passie voor wintersport ontmoette ik ook mijn grote liefde Pieter. Hij is skileraar en geeft les aan mensen met een visuele beperking. Wij kennen elkaar inmiddels door en door. Hij weet precies welk skiniveau ik heb, voelt aan of ik nog energie genoeg heb en weet bij welke weersomstandigheden ik nog het beste kan zien. Zijn alle omstandigheden optimaal, dan nemen we gerust een ongeprepareerde zwarte piste. Ook het echte off-piste skiën staat nog hoog op mijn verlanglijstje. Ook in het wandelen blijf ik zoeken naar nieuwe uitdagingen. Zo wil ik met twee vrienden die ook een visuele beperking hebben de Camino del Norte wandelen. Een route die niet alleen ruiger en lastiger is dan degene die ik eerder liep, maar die we ook nog eens zonder buddy’s lopen! Gewapend met navigatie, heel veel lef en de hoop op behulpzame medepelgrims, gaan we het avontuur aan.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-38_HL0322_r38-Thema-slechtziende wandelaar1.indd 41

41

17-05-2022 13:34


Mountainbikeroute de Lungau Extrem

Type één genieten

In het zuidoostelijkste puntje van de Oostenrijkse deelstaat Salzburg ligt een streek die je bijna over het hoofd zou zien, met de naam Lungau. Toch weten veel Nederlanders het gebied te vinden, om te wandelen of te skiën. Wij komen voor een mountainbiketocht met een naam die wat angst inboezemt: de Lungau Extrem. En we rijden hem op een e-mountainbike! Tekst Ico Kloppenburg Beeld Sophia Eerden

D

e cijfers spreken voor zich: vier dagen fietsen, 166 kilometer en ruim 6000 hoogtemeters. Natuurlijk, er zijn fietsers die dat op een dag doen, maar dit is onverhard en met bagage voor de overnachtingen. We besluiten dat het wel leuk moet blijven en kiezen dus voor e-mountainbike’s. Vanwege het gemak, maar ook om eens te kijken waarom de bergbewoners de laatste paar jaar massaal gevallen zijn voor de elektrisch ondersteunde fiets. Want kijk eens bij de gemiddelde berghut: er staan vaak meerdere fietsen voor de deur en vaak zijn het de lokale gidsen die het scherpe randje van een bergtocht afhalen door de eerste kilometers op de e-bike af te leggen. Het doel van deze reis wordt dus ook snel bepaald als ‘type één’ op een schaal van drie als het gaat om genieten. Type één betekent ‘genieten tijdens de actie’, zoals sportklimmen, in de poeder skiën, koffie of bier op het terras. Dat in tegenstelling tot

‘genieten achteraf’ bij type twee: een ultramarathon lopen, verdwalen tijdens een afdaling, het opvoeden van pubers-meteen-eigen-mening of ‘ook achteraf niet leuk’ bij type drie (je mag zelf de voorbeelden bedenken, maar de activiteit is echt niet leuk!).

Kennismaking

Het marktplein van Tamsweg kun je niet anders dan charmant noemen en past perfect in type één. Op de hoek van het plein staat de Gellnwirt, met op het terras een mooie linde en goede koffie. Het is het vertrekpunt voor onze tocht. De fietsen zijn afgesteld, de batterijen geladen en de rugzak is ingepakt. Daarin alleen het hoogstnoodzakelijke, want je wil niet met te veel gewicht op de rug die bergen over. Type één dus. De eerste dag staat in het teken van de kennismaking met de e-mtb. Het is nog even zoeken naar de juiste versnelling en

42 | HOOGTELIJN 3-2022

v-42_HL0322_r47-Thema-Lungau.indd 42

16-05-2022 14:42


Een robuuste fiets met goede schijfremmen is een must.

Mooie glooiende almen.

stand van de ondersteuning: eco, eco+ of turbo? Op het mooie, vrijliggende fietspad vanuit Tamsweg wordt snel duidelijk dat ook in Oostenrijk de ondersteuning ophoudt bij een snelheid van 27 kilometer per uur. Als we het dal verlaten voor de eerste klim ontdekken we het grote voordeel van de e-mtb. Want oh, wat gaat dat gemakkelijk! We gaan via een bosweg en over gravel, in haarspelden omhoog. Te voet zouden we dit pad afdoen als saai, maar door het tempo waarmee we stijgen komen we aan verveling niet toe. Hoger op de berg is het gelukkig open en krijgen we uitzicht. We fietsen langs de grens van Salzburg met Steiermark en echte hoge bergen ontbreken voorlopig. Voorzichtig dringt zich de gelijkenis met de Ardennen op, maar dan wel met meer hoogtemeters. Echt mooi wordt het vanaf het tweede deel van de route. We komen langs de idyllische Prebersee op circa 1500 meter hoogte, waar we lunchen voor we afdalen naar Lessach. Aan de overkant klimmen we weer omhoog, naar het dak van vandaag. Daar ligt op bijna 1800 meter hoogte de Wildbachhütte, met een gezellig en zonnig terras waar we een dorstlesser bestellen. Op weg naar de laatste etappe van de dag, manoeuvreren we ons voorzichtig langs een kudde koeien op het pad. Ze blijken totaal geen haast te hebben om aan de kant te gaan. De dag eindigt na een mooie afdaling bij de Lacknerhof in Hintergöriach, waar de eerste overnachting plaatsvindt. We worden er hartelijk ontvangen en kunnen de restanten koeienstront van ons afspoelen. Het is er degelijk eten en slapen, in de categorie familiehotels. Rond het hotel is het stil, maar dat geldt eigenlijk voor het hele dal. Geen massatoerisme of wat dan ook. Leuke kleine dorpjes. Dat schijnt te komen doordat de lokale boeren het hier voor het zeggen hebben, aldus een local die we spreken. En die boeren houden de dingen hier het liefst bij het oude.

Vragen over het fietsen op een e-mountainbike: 1. Hoe lang gaat een batterij mee?

Batterijmanagement is cruciaal. De fiets is zo zwaar dat je niet zonder ondersteuning een berg op wilt fietsen. Fiets je continu op de turbo-stand, dan is het batterijverbruik best hoog. Voor je het weet heb je nog maar een enkel streepje op je display over en slaat de paniek toe. Wij slaagden erin om iedere etappe af te ronden met voldoende energie in de tank. Dat betekent dat je dus circa vijftig kilometer kunt afleggen op een volle batterij.

2. Kun je onderweg de batterij gemakkelijk opladen?

Ja, er zijn volop mogelijkheden om tussentijds de accu van de fiets tijdens een pauze aan de stroom te hangen.

3. Is een e-mtb ook geschikt voor technische tochten?

Dat hangt ervan af. Wil je technisch fietsen dan zul je ook een fiets moeten kiezen die daarvoor geschikt is (volledig geveerd, goede schijfremmen en met ‘dropper seatpost’). Wie de filmpjes kent van Danny MacAskill weet dat de begrenzing vooral in de fietser ligt. Wij gebruikten een fiets zonder achtervering, wat bij deze tocht prima ging.

Dalhoppen

Op dag twee zorgt het prachtige weer ervoor dat we het eigenlijk jammer vinden dat we niet meer tijd hebben om dit dal te verkennen. Het moet verderop, hoger de bergen in, prachtig zijn. De route is echter onverbiddelijk. We rijden het dal een klein stuk in en klimmen dan omhoog. Eigenlijk is het ‘dalhoppen’ wat we doen. De dalen lopen hier vanaf de hoofdkam van de Alpen naar het zuiden en we nemen als in een hordeloop de ruggen tussen de dalen. De combinatie van ondersteuning met vaak brede bospaden maakt het gemakkelijk om tijdens het fietsen te praten. En we kunnen dus ook hardop nadenken over de vraag voor wie deze tocht nou eigenlijk geschikt is. Hardcore mountainbikers zullen, zo is onze inschatting, te weinig technische uitdagingen in de route tegenkomen. Beginnende mountainbikers zullen meer plezier hebben aan dit type wegen waarover de route loopt. Verder lijkt de e-mtb ons uitstekend geschikt om conditionele verschillen op te heffen, zodat gezelschappen met sterk uiteenlopende conditie prima samen deze tocht kunnen maken.

Schuivertje in het grind

De ochtend begint prachtig op dag 3 bij de Speiereckhut.

Maar pas op: de lange afdalingen over gravelpaden vragen om volledige aandacht. Momenten van concentratieverlies kunnen je, zeker met de vele bochten, duur komen te staan. Dat ervaart Rik aan den lijve als hij een klein schuivertje maakt in het grind. Hoewel zijn snelheid bewust heel laag lag, levert de valpartij hem toch een gekneusde rib en een hoop ongemak bij het gehobbel over de lange afdalingen op. Het einde van de dag brengt ons letterlijk en figuurlijk naar het hoogtepunt van de tocht. Want mensen: het paradijs bestaat en het ligt hoog boven het dorp Mauternbach in de Speiereckhütte.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-42_HL0322_r47-Thema-Lungau.indd 43

43

16-05-2022 14:42


Een lot met alleen maar winnaars. Met de spellen van Nederlandse Loterij maak je kans op enorm

veel prijzengeld. Maar je steunt ook de Nederlandse sport, inclusief de Koninklijke Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging. Want het geld dat we niet aan prijzen uitkeren, dragen we af aan de Nederlandse sport en aan 18 goede doelen op het gebied van

gezondheid en bewegen. Bedankt voor je steun. En veel geluk.

SPEEL BEWUST 18+

Naamloos-1 1

Nederlandseloterij.nl

13-05-2022 10:15


THEMA

ZOMER

De koeien op de weg kijken nergens van op.

De derde dag blijkt de meeste afwisseling te bieden qua fietsen. We draaien naar het zuiden en gaan richting Katschberg, op de grens van Karinthië. Onderweg halen we – tijdens de klim van 650 hoogtemeters – een grote groep mountainbikers in die elkaar voor ons waarschuwen. De term die ze daarbij gebruiken (‘Pas op, brommers!’) bezorgt mij toch wel het schaamrood op de kaken. Nou ja, het is niet anders, we halen hen in rap tempo in. Kort daarop worden we verrast door het meest technisch deel van de trail, waardoor we zelfs kort van de fiets af moeten.

Polsen en kuiten Voor je dat bereikt moet je wel een lange laatste klim afleggen, die zelfs op de e-mtb een natte rug oplevert. De luchten boven Lungau worden steeds dreigender en de temperaturen dalen, maar er wacht ons een warme ontvangst in deze vrijhaven op 2066 meter hoogte. Heerlijk eten en drinken, muziek, gezelligheid en een sauna met uitzicht op het dal. Plezier en genieten, type één ten top!

In de wolken

De uitbaters van deze hut zouden we willen kwalificeren als ‘prettig gestoord’. Dat uit zich in allerlei activiteiten die ze organiseren rond de hut, van fiets- en hardloopwedstrijdjes vanuit het dal naar de hut tot technofeestjes voor fijnproevers. Wat er aan eten en drinken op tafel komt is van pure klasse, geserveerd met precies de juiste nonchalance. Wij voelen ons er in elk geval welkom en in de wolken. Over wolken gesproken: de hut staat erom bekend dat het uitzicht ’s ochtends vroeg op zijn mooist is. Uitslapen is er dus niet bij, want wij willen de zonsopgang niet missen. Het uitzicht is inderdaad spectaculair en na een heerlijk ontbijt dalen we met spijt in het hart af naar de bewoonde wereld.

De temperatuur is laag en ondanks de klim blijft het windjackje vandaag aan. Zo zitten we ook rond lunchtijd op het terras van de Doktor Alm, waar het druk is met gezinnen met kinderen. Na de lunch naderen we het Karintische skioord Katschberg dat nog een verrassing voor ons in petto heeft: loeisteil gaan we hier omhoog voor een extra lusje naar het westen voor we door het dorp rijden en de weg terug naar Lungau oppikken. Dan rest nog een relatief korte klim en een lange afdaling die technisch niet moeilijk is, maar toch begint te tellen. Op de derde dag blijken polsen en kuiten het zwaar te krijgen en we zijn dan ook blij met de uitstekende schijfremmen en de mogelijkheid het zadel te laten zakken! Sankt Michael im Lungau en de welverdiende rust lonken! Op de laatste dag keren we terug naar Tamsweg, maar bij het opstaan hoor ik al verontrustende geluiden van mijn reisgenoot. Hij voelt de schuiver van twee dagen terug nu pas echt goed. We beginnen vol goede moed aan de eerste van de drie beklimmingen van de dag, maar na de afdaling naar Begöriach is het duidelijk dat het plezier van ‘type één’ aan het veranderen is in ‘type twee’. En dat was uitdrukkelijk niet de reden waarom we hier fietsen. We passen daarom de route wat aan, en ontdekken dat je ook door het dal langs de Südliche Taurach heel mooi naar Tamsweg kunt fietsen. Zo ronden we de Lungau Extrem af en snappen we ook waar het woord Extrem voor staat: Extrem type één!

Lungau Extrem Reis

Lungau ligt op 1000 kilometer rijden van Utrecht. Het ligt in een uithoek van het Salzburgerland, ingeklemd tussen Karinthië en Steiermark.

Materiaal

Let op: de Lungau Extrem is een meerdaagse tocht die technisch niet ingewikkeld is, maar het blijft wel mountainbiken. Draag dus een helm en fietshandschoenen (liefst met lange vingers). Ook het fietsen met een rugzak(je) draagt bij aan je veiligheid.

Route

Alle informatie over de Lungau Extrem is te vinden via www.lungau.at. lungau.at/de/erleben/sommer/rad-bike/ mountainbike/lungau-extrem/Speiereckhütte De huttenwaard van de Speiereckhütte is actief op Instagram via @speiereckhuette.

Sommige afdalingen over asfalt gaan heel rap.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-42_HL0322_r47-Thema-Lungau.indd 45

45

16-05-2022 14:42


Een week de bergen in op A-schoenen

Kandersteg op sloffen Verschillende Unesco World Heritage Sites, honderden kilometers aan wandel- en mountainbikepaden en talloze berghutten. Het Zwitserse Kandersteg, beroemd als ijsklimwalhalla en wintersportbestemming, is ook in de zomer een prima uitvalsbasis voor bergsportactiviteiten. Na twee volle weken elke dag op mijn C-schoenen te hebben gelopen, wisselde ik deze om voor mijn trailrunschoenen, met het voornemen ze voorlopig ook niet meer uit te trekken. Tekst en beeld Rinske Brand

Balanceren op de klettersteig van de Allmenalp.

46 | HOOGTELIJN 3-2022

v-46_HL0322_r37-Thema-basiskamp Kandersteg.indd 46

16-05-2022 14:43


THEMA

ZOMER Trailrun boven de Oeschinensee.

Mijn programma

Z

elden was het weer zo wisselvallig in de Alpen als uitgerekend de maand waarin ik besloot naar Zwitserland te gaan. Ook de locals klaagden deze periode steen en been over dagen van onafgebroken regen. Maar als ik bij Toerisme Kandersteg informeer naar de slecht-weer-opties wordt er toch wat glazig gekeken. Nou ja, de Blausee is altijd mooi en daar kun je met de auto heen. Verder is er een kabelbaanmuseum en een spa, bovenop de Gemmipas, te bereiken met een kabelbaan. Het zijn niet direct de activiteiten waar ik als bergsporter blij van word. Na wat doorvragen, blijkt dat Kandersteg wel een kleine Kletterhalle heeft met verschillende boulder- en klimroutes. Toezicht is er niet, maar een kaartje koop je bij de sportwinkel waar je ook al je materiaal kunt huren: van klimgordel tot e-mountainbike. Ach, onder het motto dat er geen slecht weer bestaat maar alleen slechte kleding, ga ik naar buiten op de momenten dat het verantwoord is. En gelukkig draait het weer een paar keer positief bij. Maar het plan om vanuit Kandersteg een meerdaagse huttentocht te maken, moet ik helaas wel laten varen. Veel andere activiteiten kan ik, ondanks het weer, tóch afstrepen. Het werd alleen een beetje proppen.

Historische overnachtingsplaats

Kandersteg is een dorp in het Zwitserse kanton Bern, aan de voet van de Lötschenpas, op 1.200 meter hoogte. Het dankt zijn naam aan de rivier de Kander en de brug die over de rivier heen loopt, de Steg. Al in de Romeinse tijd reisden handelaren over de Gemmi- en Lötschenpass van Wallis naar het Berner Oberland. De eerste vermelding van Kandersteg dateert uit 1374. De plaats wordt genoemd als overnachtingsplaats op de kruidenhandelsroute vanuit Italië. Opvallend detail is dat veel inwoners hun brood verdienden door rijke handelsreizigers in draagstoelen over de passen te sjouwen. Nu is Kandersteg een dorp met meer hotelbedden (2.000) dan inwoners (1.270). Toerisme is de dobber waar de economie op drijft. Het voordeel hiervan is dat het dorp uitstekend is ingericht op de berg- en buitensporter. Slaapplekken, supermarkten en materiaalverhuur zijn ruimschoots voorhanden. Goedkoop is het niet, maar dat is het nergens in Zwitserland.

Slapen in een eeuwenoude herberg

Een van de beroemdste huizen in Kandersteg is het rijkversierde Ruedihus. In 1753 liet landheer Peter Germann het bouwen als woning, herberg en een plaats waar reizigers die over de Gemmipas trokken hun muilezels konden wisselen. Het Ruedihus is mijn slaapplek voor deze week. Ik krijg een historische kamer met antiek meubilair. Het huis ademt een rijke geschiedenis, maar het ruikt er ook naar kaas: raclette om precies te zijn, de traditionele Zwitserse specialiteit. Dat komt elke avond in grote hoeveelheden uit de keuken van het hotelrestaurant.

ZATERDAG • Aankomst • Fietsen door het Gasterndal ZONDAG • Klettersteig Allmenalp • Fietsen naar Blausee en Frutigen MAANDAG • Fietsen over de Gemmipas • Trailrun Oeschinensee / Heuberg DINSDAG • 100% regen • Boulderen in de Kletterhalle WOENSDAG • Trailrun naar Balmhornhütte DONDERDAG • 100% regen • Dagje naar Interlaken VRIJDAG • 100% regen • (Voortijdig) vertrek

Aan de slag!

Goed, zeven dagen te gaan en minstens zo veel activiteiten. Bezienswaardigheden zijn er ook genoeg rondom Kandersteg en dan ook nog eens van een buitencategorie. De Oeschinensee, het Gasterntal en de Blausee, het zijn allemaal officiële Unesco World Heritage Sites. Alsof het niet genoeg is, vind je er ruim 550 kilometer aan wandel- en 80 kilometer aan mountainbikepaden, plus talloze berghutten, allemaal op loopafstand van het dorp. Hier kun je wel een weekje zoet zijn.

Klettersteig

Slechts een van mijn activiteiten had ik van tevoren gepland, namelijk de befaamde klettersteig Allmenalp. Deze klettersteig heeft de reputatie een van de mooiste en spectaculairste routes van Zwitserland te zijn. “Alleen voor ervaren klimmers én mensen zonder hoogtevrees”, staat in de beschrijving. Moeilijkheidsgraad 4 uit 5 en voor de echte durfal een nieuwe routevariant die de naam ‘Freude herrscht’ meekreeg, met moeilijkheidsgraad 5 uit 5. Ik las het pas de avond van tevoren. Omdat mijn ervaring met klettersteigen beperkt is, had ik van tevoren via de Alpinschule Adelboden wel al een gids geboekt. Dat was een uitstekende beslissing. Ik tel onderweg een verticale rotswand, die direct na het beginpunt start, vier watervallen, twee Nepalese driekabelbruggen en twee tokkelbanen (de langste baan, 110 meter, is alleen toegankelijk met een berggids). Eenmaal boven kun je met de kabelbaan weer terug naar Kandersteg. Teruglopen kan ook, in theorie, maar dat wil je dan echt niet meer. Is deze moeilijkheidsgraad iets te veel van het goede, maar wil je wel een keer een klettersteig proberen? In het nabijgelegen Adelboden vind je Chäligang Klettersteig met de kwalificatie K2. Deze is prima geschikt voor beginners. Voor wie na Allmenalp een nog grotere klettersteiguitdaging zoekt, is er altijd nog de

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-46_HL0322_r37-Thema-basiskamp Kandersteg.indd 47

47

16-05-2022 14:44


Het historische Ruedihus. Mountainbiken in het Gasterntal.

klettersteig Leukerbad Daubenhorn, bij de Gemmipas. “Een van de moeilijkste van Zwitserland” is de aanprijzing op de website. In deze klettersteig zit twee kilometer aan staalkabels en 200 meter aan ladders verwerkt. Voor de weg naar de top staat zes uur.

Trailrunning

Kandersteg heeft de perfecte omgeving voor stevige trailrunuitdagingen. Op mijn gebruikelijke routeapps Wikiloc en Komoot blijkt het aanbod echter beperkt. Via de website van Toerisme Kandersteg vind ik welgeteld één trailrun. Deze loopt langs de Oeschinensee en over de Heuberg en biedt uitzichten op onder meer de Blüemlisalp en de azuurblauwe Oeschinensee. De route start in Kandersteg met een klim van 800 meter, maar je kunt er ook voor kiezen met de Oeschinensee-kabelbaan omhoog te gaan. Er is een droge ochtend voorspeld, dus ik grijp mijn kans. De route is inderdaad wonderschoon en biedt voldoende uitdaging. Op de weg terug betrekt de lucht en net voor ik in de kabelbaan stap, breekt het noodweer los. Het blijkt een van de laatste ritjes van die dag te zijn.

HET HOTEL ADEMT HISTORIE EN RUIKT NAAR RACLETTE Voor wie meer wil hardlopen, is het natuurlijk mogelijk een route naar een van de vele hutten te gebruiken. De routes zijn bijzonder goed gemarkeerd, waardoor eigen navigatie niet per se nodig is. Al is een gpx-route of -kaart als back-up wel zo verstandig, ook om – op basis van het hoogteprofiel – vooraf in te kunnen schatten of de route geschikt is als trailrunroute.

Dagtochten

Vanuit Kandersteg kun je naar een groot aantal hutten en toppen lopen. Zo liggen Blüemlisalp, Wildstrubel, Doldenhorn en Balmhorn allemaal aan deze vallei. Voor de voorgenomen meerdaagse tocht langs een paar hutten gooit het weer roet in het eten. De tweede helft van mijn week is het weer bar slecht. Wel is er ruimte in de weersvoorspelling voor een dagtocht, mits ik heel vroeg begin en weer voor de regenbuien terug ben in het dal. Gezien het beperkte aantal droge uren besluit ik het deels hardlopend te doen. Ik kies voor de Balmhornhütte, vanwege het hoogteprofiel. Het is een mooie tocht van 15 kilometer heen en weer, met af en toe heel stevige klimmetjes over en langs steile rotswanden, inclusief staaldraden voor houvast. Maar er zijn ook een aantal vlakkere

stukken door het Gasterntal waar ik even lekker kan aanzetten. Tijdens mijn weg omhoog komt een man me tegemoet lopen. We wisselen een vriendelijk “Grüezi” uit en daarna roept hij me nog iets na, maar ik versta hem al niet meer. Als ik 1,5 uur later bij de hut aankom, staat zijn vrouw voor de ingang klaar met thee en koekjes. De klaarblijkelijke huttenwaard had zijn vrouw gebeld met de mededeling dat er een “vrouw heel snel de berg opliep”. Die zou wel hongerig en dorstig zijn als ze bij de hut aankwam. Het is een voorbeeld van de hartverwarmende Zwitserse gastvrijheid. Andere opties voor een mooie wandeling of trailrun zijn: • Doldenhornhütte (1915 meter), retour 11 km, 750 netto hoogtemeters. • Blüemlisalphütte (2840 meter), starten vanaf het bovenstation van de Oeschinensee kabelbaan, retour 18 km, 900 netto hoogtemeters. • Lämmerenhütte (2502 meter), starten vanaf het bovenstation van de Sunnbüel kabelbaan, retour 30+ km, 740 netto hoogtemeters.

Mountain Gravel Biking

Waar de toeristische informatie van Kandersteg ook goed in voorziet, is een aantal mooie fietsroutes: onder meer naar het Gasterntal, de Gemmipas en de Blausee. Sommige delen zijn verhard, maar verreweg de meeste paden zijn gravel, afgewisseld met rots, zoals op de Gemmipas. Voor enkele routes is een ritje in de kabelbaan of in de trein door de Lötschbergtunnel nodig. Dat is al een belevenis op zich. Alle routes zijn als gpx-bestand van de

48 | HOOGTELIJN 3-2022

v-46_HL0322_r37-Thema-basiskamp Kandersteg.indd 48

16-05-2022 14:44


THEMA

ZOMER

Mijn trailschoenen zijn met vlag en wimpel geslaagd iets lager loopt het pad langs bonte bloemenweiden vol tevreden kauwende koeien. Voor downhillfans start hier, bij het bovenstation van de kabelbaan, ook de Sunnbüel Freeride Trail. De iets meer dan vier kilometer lange route bevat 740 hoogtemeters (of zijn het dan dieptemeters?) en onder meer 25 jumps, 1 drop en een jumpline. Duidelijk alleen voor ervaren mountainbikers.

Meerdaagse huttentochten Spectaculaire acties op de Klettersteig Allmenalp (foto linksboven en boven).

website te downloaden en uit te lezen via een sporthorloge, fietscomputer of mobiele app. Een kind kan de was doen. Een lokale fietser raadt mij de 21 kilometer lange route door het Gasterndal aan. De route gaat grotendeels over gravelwegen en heeft in totaal 400 hoogtemeters. De uitzichten zijn schitterend en de klimmetjes af en toe pittig. Ik ben blij met mijn gehuurde e-mountainbike. Andere dagen fiets ik naar de toeristische trekpleister Blausee en over de Gemmipas. Voor die laatste ging ik met de Sunnbüel-kabelbaan omhoog. Deze tocht over de pas, die je natuurlijk ook kunt wandelen of trailrunnen, mag zonder overdrijving een klassieker worden genoemd. Het landschap op de Gemmi zelf is ruw en schraal, een maanlandschap bijna, maar

Die meerdaagse tocht zat er dus niet in, helaas. Maar ook die zijn er meer dan genoeg. Zo is er bijvoorbeeld de driedaagse tocht van Kandersteg naar Griesalp, waarbij je overnacht in de Fründenhütte en Blüemlisalphütte. Bij een landverschuiving een paar jaar geleden werd een deel van het oorspronkelijke pad weggevaagd, maar inmiddels is er een alternatief pad geopend. En je loopt via het beruchte Fründenschnür: een smal en geëxposeerd pad dat is gezekerd met staalkabels en daarmee alleen geschikt is voor wandelaars zonder hoogtevrees en met een vaste tred.

Met vlag en wimpel

Mountainbiken, wandelen, trailrunnen, klauteren, klimmen en bier drinken op een terras; mijn trailers bleken overal tegen bestand. Ze zijn met vlag en wimpel geslaagd voor de uitdaging. Voor wie van de bergen houdt, graag actief is, maar ook de luxe van een vaste slaapplek en goede restaurants kan waarderen, is Kandersteg een uitstekende bestemming. En als bonus is het ook nog eens goed bereikbaar per trein.

Kandersteg Route

Trein: vanaf Utrecht 10 uur reistijd, enkele reis vanaf € 69,90. Auto: vanaf Utrecht 860 kilometer, je hebt een vignet (40 frank) nodig en de kortste weg kent tolwegen. Gratis busvervoer in het dorp, maar alles is ook prima aan te lopen.

Accommodatie

Kandersteg kent twintig hotels, waaronder het historische Ruedihus. Camping Rendez-vous: camping-kandersteg.ch.

Activiteiten

Toerisme Kandersteg, inclusief routes: kandersteg.ch. Bergbahnen Kandersteg-pas: geeft toegang tot alle kabelbanen. Hotels geven een gratis pas vanaf drie overnachtingen. Fietsverhuur in Kandersteg, ook e-bikes: grossen-sport.ch. Klettersteig Allmenalp: allmenalp.ch. Berggids: alpinschule-adelboden.ch. Sunnbüel Freeride Trail: freeridetrail.ch. Klim- en boulderhal: reserveren via grossensport.ch.

Periode

Beste tijd om te gaan: begin juni tot eind september.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-46_HL0322_r37-Thema-basiskamp Kandersteg.indd 49

49

16-05-2022 14:44


Bergen afval

Bewust of onbewust sporen achterlaten?

en in de groene bergweiden, zie je helaas regelmatig afval. Is dat bewust achtergelaten of per abuis? Hoe kunnen we dit reduceren en zorgvuldiger met ons materiaal en afval omgaan? We moeten de natuur beschermen en met respect behandelen. Maar om iets te kunnen doen aan het - en dus ons - afval, is het belangrijk om te weten wat voor soort afval er met name aanwezig is in de bergen.

Soorten afval

De meest voorkomende soorten afval op een rij, gedocumenteerd en gerangschikt op de frequentie waarop ik het in de afgelopen jaren ben tegengekomen de bergen. 1 Sigarettenpeuken 2 Papieren zakdoekjes 3 Verpakkingen van energierepen,

snoeprepen en koekjes

4 Versleten of afgebroken (delen van)

5 6 7

We trekken als Nederlanders graag de bergen in om te genieten van de schoonheid van de omgeving en de pure natuur. Wandelen, fietsen en klimmen in de zomer; skiën, snowboarden en wandelen in de winter. Iedereen laat sporen achter, soms in de vorm van zwerfafval. Zelfs op hoger gelegen uitdagende paadjes. Als adviseur schoon en circulair bij een ingenieursbureau - en fervent bergsporter - ben ik al ruim tien jaar dagelijks bezig met het aanpakken en voorkomen van vervuiling. Tekst en beeld Mark van den Kieboom

I

k heb een oog voor afval en daardoor valt mij veel op over het soort afval dat ik tegenkom. De plek waar het ligt zegt bijvoorbeeld veel over de mogelijke oorzaken waarom het daar ligt. Mijn ervaring en kennis heb ik toegepast op wat ik in de bergen zie, want zowel in de zomer als in de winter trek ik samen met mijn vriendin graag de bergen in. De vergezichten, het ruige landschap en de

frisse lucht zorgen ervoor dat we er keer op keer terugkomen om te wandelen en voor de wintersport. We vullen onze rugzak met eten en drinken en trekken daarna hoog de bergen in op zoek naar marmotten, kabbelende bergbeekjes en mooie vergezichten. De bergen zijn prachtig. En schoon. Zeker in vergelijking met Nederland. Maar wanneer je goed kijkt tijdens het wandelen over de paadjes

8 9 10 11

wandel- en skischoenen, zoals sluitingen en zolen Fruitresten en -schillen Flessen en scherven van glas Wandelstokken of delen ervan, zoals gespen, tellers en rubberen doppen Lege pillenstrips Gespen en ritsen of andere sluitingen van kleding en rugzakken Plastic flesjes en dopjes (met name energiedrankjes) Handschoenen, mutsen, delen van een zonnebril of skibril

Deze afvalsoorten kunnen enigszins onderscheiden worden als je kijkt naar wanneer het achtergelaten wordt. Het meeste blijft in de zomer achter, maar maar sigarettenpeuken, papieren zakdoekjes, delen van schoenen, lege pillenstrips en kledingstukken zoals mutsen en handschoenen blijven ook in de winter in de natuur achter. In de zomer komt het afval vrij op de wandelpaden en op de populaire rustplaatsen. In de winter zien we dit vooral in de buurt van de skiliften en op de pistes. Daarbij valt ook de samenstelling op.

50 | HOOGTELIJN 3-2022

v-50_HL0222_r42-Thema-Afvalindebergen.indd 50

16-05-2022 14:45


THEMA

ZOMER

Restanten uit de Eerste Wereldoorlog in Lagazuoi, Italië. Inmiddels is het cultureel erfgoed.

Een inmiddels bekend bordje dat goed gedrag aanmoedigt.

Op de skipistes zijn het vooral harde delen van de ski-uitrusting die uiteindelijk zichtbaar achterblijven. Daarnaast vind je er zakdoekjes, verpakkingen van etenswaren en peuken. Aangezien in de winter vaak duizenden wintersporters per dag afdalen, zie je hier veel achterblijvend afval geconcentreerd op de pistes. In de zomer tref je dat als stilzwijgende getuige aan op de inmiddels groen geworden helling. In de zomer ziet het er heel anders uit. Op zitplekken en rondom bankjes zijn veelal sigarettenpeuken, kleine restanten van eet- en drinkverpakkingen en fruitresten te vinden. Op de wandelpaden zijn het met name delen van schoenen en stokken, wederom sigarettenpeuken en lege pillenstrips die achter blijven. Papieren zakdoekjes vind je overal. De grote vraag is of al dat afval bewust of onbewust wordt achterblijft.

Oorzaken van het afval

Als we oorzaken willen aanwijzen, moeten we daar voorzichtig mee zijn. Echter, door te kijken naar wat voor soort afval er ligt en op welke plekken dat vindbaar is

Gebruik de afvalbakken bij hutten, liften en parkeerplaatsen.

kunnen we dat verbinden met de achterliggende gedragsfactoren. In hoofdlijnen kunnen daar interessante conclusies aan worden verbonden. Ik heb vijf redenen en oorzaken weten te onderscheiden.

Veel afval is gelukkig niet bewust achtergelaten. Dat is positief, maar we moeten wel actie ondernemen om dat afval te voorkomen of in ieder geval te reduceren. Hoe?

Voorkomen

De troep top 5

Belangrijkste oorzaken voor achtergelaten afval:

1 Slijtage of breuk Een sluiting van skischoen kan afbreken, een schoenzool kan eraf vallen en een deel van de wandelstok kan slijten en verloren raken. 2 Onbewuste gewoonte Het weggooien van een sigarettenpeuk, kauwgom of fruitresten zijn vaak ingesleten gewoonten die zeer schadelijk zijn voor de natuur. 3 Onbewust verliezen

Tijdens de bergsportactiviteit verliezen we veel klein afval vanwege een openstaande rug- of jaszak. Ook tijdens het pakken van iets uit een zak of tas, kan iets anders er per ongeluk uit vallen.

4 Elementen Door wind, regen en kou kan per ongeluk iets verloren worden wat vervolgens buiten bereik komt te liggen. 5 Bewust achterlaten of weggooien

Er is ook afval dat bewust wordt achtergelaten. Vaak omdat het vies is, iets wat je niet graag meeneemt in een zak of tas.

Zorg dat je goed voorbereid bent door een afvalzak, bijvoorbeeld het afvalzakje van de NKBV, mee te nemen. Controleer je materiaal en zorg ervoor dat je onderweg geen loszittende onderdelen kunt verliezen. Verwijder kapotte of losse delen of repareer deze.

Reduceren

Gebruik herbruikbare, goed afsluitbare materialen zoals een drinkfles, afsluitbare bakjes voor etenswaren en tasjes. Daar kun je naderhand ook etensresten en afval in opbergen.

Opruimen

Neem mee wat je ziet liggen. In je rugzak is altijd wel plek voor een door iemand anders verloren stuk afval.

Checken

Berg je spullen tijdens het bergsporten op een vaste plek op, zodat je weet waar alles is en je het bewust kunt controleren. Check elkaars uitrusting zodat er geen open ritsen en loszittende voorwerpen tijdens de tocht zijn die je onbewust kunt verliezen.

Aanspreken

Spreek je gezelschap of andere bergsporters er op aan als ze iets verliezen of vergeten. Zie voor meer informatie: nkbv.nl/ kenniscentrum/afval-in-de-bergen.html

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-50_HL0222_r42-Thema-Afvalindebergen.indd 51

51

16-05-2022 14:45


Xxxxx xxxxx Stap voor stap in

Boulderen in Marokkaans bergdorp in de Hoge Atlas

Oukaïmeden Het ft een contrasterende trip vanuit Introblij xxxx xxxmooie xxx xxxx xxxx xxx xxxervaring: xxxx xxxxde xxx xxx xxxxNederland naar Marrakesh en dan door naar Oukaïmeden. Van de hitte, de uitlaatgassen, Tekst Xxxxxx Beeld Xxxxxxx de hectiek en de palmbomen van Marrakesh naar een rustig terras met frisse en zuivere berglucht. Om je heen enkel toppen van drieduizenders. Tussen de twee werelden van Marrakesh en Oukaïmeden zit slechts een autoritje van anderhalf uur. Tekst Keoma Jacobs-Moed Beeld Arthur Constantijn

N

a het lezen van een blog een paar jaar geleden, waarin iets stond over de vele blokken (mogelijk boulders) rondom Oukaïmeden, besloot ik samen met een klimmaatje dat ook gek was van Marokko om dit verder uit te zoeken. Die eerste trip was het begin van een groot project (zonder winstoogmerk) met de naam imik’simik, wat in de lokale taal zoiets betekent als ‘stap voor stap’.

Duizend boulders

Oukaïmeden is een bergdorpje op 2800 meter hoogte in de Hoge Atlas van Marokko. Ondertussen zijn er bijna duizend boulders gedocumenteerd, en het potentieel is nog lang niet uitgeput. Oukaïmeden herbergt Marokko’s eerste 8A boulder. De rots lijkt het meest op zandsteen. Het gevoel en de rode kleur van de rots doen denken aan de blokken van het Spaanse Albarracín. Van een slapend skidorpje met vergane glorie is Oukaïmeden langzaamaan een internationaal bekende boulderbestemming aan het worden, met inmiddels zeventien klimgebieden.

Zes gebieden uitgelicht

De meeste boulders in Oukaïmeden hebben korte aanlooproutes. Rondom het dorp liggen zes gebieden waarvoor je geen auto nodig hebt. Een van die gebieden is het eerste ontwikkelde gebied The Bakery met ruim 130 boulders. Een eerste keer dat je deze bergkam opwandelt met je crashpad op je rug moet je niet versteld staan buiten adem bij de rotsen aan te komen. Je bent wel op bijna 3000 meter hoogte. Na een paar dagen went het en sta je minder buiten adem op de rots na je klim. Plato is een compact en zeer makkelijk begaanbaar gebied op een plateau en het enige gebied aan de noordwestzijde van de bergkam met vergezichten richting Marrakesh. In Plato heb je ‘Walou’ die ooit te boek stond als de eerste 7A van Oukaïmeden. Ondertussen is na vele beklimmingen wel duidelijk dat dit wat hoog gewaardeerd is en meer aanvoelt als een 6C. Toch blijft ‘Walou’ als 7A staan, om ook zo wat geschiedenis (de eerste 7A) van Oukaïmeden te handhaven.

52 | HOOGTELIJN 3-2022

v-52_HL0322_r39-Thema-boulderenMarokko.indd 52

16-05-2022 14:46


THEMA

ZOMER

Boulder in het gebied Friends.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-52_HL0322_r39-Thema-boulderenMarokko.indd 53

53

16-05-2022 14:46


Specialist in materialen voor extremen Kom langs voor het beste advies! Ruim 300 modellen (wandel)schoenen op voorraad!

DE OUTDOORSPECIALIST

VAN NEDERLAND 0348-421648

Werken bij Zwerfkei? Bekijk onze vacatures!

zwerfkei.nl/link/i2l4 Naamloos-4 1

11-05-2022 13:43


THEMA

ZOMER

Boulderen met impact

The Backyard is een gebied dat direct aan een favoriet chalet (Chalet Mostapha) van boulderaars ligt. De boulder ‘All Alone’ ligt in dit gebied en is een super crimpy 8A, de eerste in Marokko, en bevestigd (tot dusver) door meerdere herhalingen van de beklimming. Op hetzelfde blok zitten enkele andere gave lijnen. Het is sowieso een mooie plek om naartoe te gaan omdat er veel lijnen bij elkaar zitten met een mooie variatie van 5A tot 8A boulders. In het kleine gebied Vire met nog slechts twintig lijnen ligt onder andere de hardste boulder van Marokko, ‘Epic porc-épique’ (8B). The Colony is een klein en lager gelegen gebied met ongeveer zeventig lijnen. The Colony ligt met zeven kilometer ook het verst vanaf Oukaïmeden. Het is een gebied dat ideaal kan zijn als er veel sneeuw ligt in de hoger gelegen gebieden. The Colony heeft van alles wat: crimpers, dakboulders en highballs.

Lokaal transport.

Foto Babs van Buuren

Tijdens het Oukaïmeden Boulderfest.

Mijn idee is dat de locals profiteren van een internationale bouldergemeenschap dat koffietjes drinkt in de cafés, tajines nuttigt in de restaurants, dadels koopt in de kiosken, wat sierraden meeneemt voor thuis en logeert in de chalets en refuges. We proberen bezoekers hun boodschappen niet in de grote Franse supermarkten in Marrakesh te laten doen maar juist in de kleine winkels in Oukaïmeden. De meeste basics hebben ze, maar geen alcohol. Met imik’simik proberen we het faciliteren van een lokale bouldergemeenschap de komende jaren nadrukkelijk aandacht te geven. Het zou mooi zijn als er in de toekomst een kleine boulderwinkel komt in Oukaïmeden die gerund wordt door locals. Met deze missie in gedachten organiseerden we samen met enkele partners in 2018 en 2019 het Oukaïmeden Boulderfest (OBF) waarbij steeds het lokale centraal stond. Oukaïmeden is wel vaker gastheer voor grote events maar deze draaien eigenlijk altijd volledig buiten de lokale Oukaïmeden-economie om. Door corona is het festival de afgelopen twee jaar niet doorgegaan.

Niet ver hiervandaan ligt een overzichtelijk gebied Friends met zo’n honderd boulders.

Boulderen Oukaïmeden Crash pads en andere klimmaterialen

Met dank aan een sponsor heb ik sinds het begin van het project in 2015 de beschikking over crash pads. Deze kun je huren en ophalen in Oukaïmeden zelf. Verder zijn er lokaal nog geen schoenen of ander materiaal beschikbaar. Een andere goede partner waarmee we ook OBF organiseerden heeft recent een klimhal in Marrakesh geopend, Atlas Elevation, waar schoenen, pof en Morrocan-made pofzakken te koop zijn: atlaselevation.com.

Wanneer reizen?

Het is en blijft een lastige vraag wat de beste tijd is om naar Oukaïmeden te gaan. Kort antwoord zou zijn: voorjaar (maart-mei) en najaar (september-november). Maar de maanden daarbuiten zijn in veel gevallen ook prima te doen. Juli-augustus kan erg heet zijn, maar als de wolken naar boven komen kan het zelfs in de zomer flink afkoelen. Boulderen in de wintermaanden kan prima, zelfs bij sneeuw. Het blijft Marokko en als het zonnetje schijnt is het snel lekker warm. De rotsen zijn dan ook snel sneeuwvrij en droog.

Paklijst

Dit onvoorspelbare weer heeft wel invloed op je paklijst. Zorg voor een dikke jas en muts maar ook voor een pet tegen de zon en zonnebrand. Ook in mei wordt het in de avond echt koud. En in de avond wil je absoluut eens naar buiten om de waanzinnige mooie sterrenhemel te zien.

Topo

De ontwikkeling van het gebied, en daarmee van de topo, is nog in volle gang. Er is momenteel alleen een digitale topo die je kunt downloaden. Deze topo bevat nu zo’n 800 boulders. De Rakkup Oukaïmeden guidebook kun je aanschaffen op rakkup.com.

Imik’simik reis

Voor de coronapandemie organiseerden we jaarlijks een reis waar klimmers over de hele wereld samen kwamen om te boulderen. De trip is geheel op eigen initiatief. We zorgen voor voldoende crash pads (€ 30 per persoon) en een groot chalet (ongeveer € 30 p.p.p.n.) waar de boulderaars kunnen verblijven. Vliegreis en autohuur zijn voor eigen rekening en zelf te organiseren (al kunnen we uiteraard helpen en adviseren). Klimmers kunnen zo lang blijven als ze willen en er is ook geen programma. Vrijheid is een groot goed onder klimmers. Als corona het toelaat wordt dit in 2023 weer georganiseerd.

Verblijf

Voor je verblijf heb je niet heel veel opties. De meeste boulderaars verblijven in het chalet van Mostapha: imiksimik.nl/chalet. Verder heb je ook de Club Alpine Français (cafmaroc.ffcam.fr/refuges-chalets-centres-de-montagne.html) dat lager in het dorp ligt bij de winkeltjes en de restaurantjes. Bij zowel het chalet van Mostapha als CAF liggen huur crashpads van imik’simik. De laatste tijd is hotel Aurocher (aurocher.com) ook steeds populairder. Dit hotel ligt niet in Oukaïmeden

In het gebied The Backyard. maar ongeveer twintig minuten rijden de berg af, richting Marrakesh.

Informatie

Alles wat je wilt weten over boulderen in Oukaïmeden vind je op imiksimik.nl. En mocht je nog vragen hebben, stuur dan een mailtje naar imiksimikbouldering@gmail.com.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-52_HL0322_r39-Thema-boulderenMarokko.indd 55

55

16-05-2022 14:46


Herinneringen die bijblijven Avontuurlijke vakanties Actieve vakanties zijn vaak niet zomaar gebeurtenissen. Het zijn belevenissen die lang bijblijven. Het gevoel en de indrukken ervan kan je keer op keer ophalen en laten je telkens genieten. OutdoorXL heeft alles om ook je volgende avontuur onvergetelijk te maken. Ontdek ons online of loop binnenkort eens binnen in onze winkel in Barendrecht.

De outdoor- en ski specialist van Nederland - 8000m2 Tenten & outdoor - Aalborg 1 Barendrecht (naast IKEA) outdoorxl.nl

Naamloos-6 2 Hoogtelijnspread2.indd 3

16-05-2022 12:02


Naamloos-6 3

16-05-2022 15-05-2022 12:02 22:37


58 | HOOGTELIJN 3-2022

v-58_HL0322_r40-Interview.indd 58

16-05-2022 14:50


“De beste manier om iets zelf te leren is anderen te trainen.”

Gidsend leren

grenzen verleggen Het leger bleek een goede leerschool voor berggids en langlaufinstructeur Tania Noakes. Nu gidst ze het liefst mensen die geen ‘nanny’ op de berg nodig hebben. “Het leukste is als mensen iets bereiken waarvan ze niet wisten dat ze dat zouden kunnen.” Tekst Manon Stravens Beeld Zout Fotografie

“I

k heb zeven paar langlaufski’s en drie paar alpiene ski’s. Niet echt een voorbeeld van duurzaamheid, hè”, zegt Tania Noakes, in antwoord op mijn vraag hoeveel paar latten ze heeft. Ze haalt de langlaufski’s, waar ze deze zonnige maandagmiddag op gaat staan, uit de rekken bij Maison Nordique, een langlaufinformatiecentrum in Chamonix. “Maar ik ben niet zo’n type dat elk jaar een nieuw paar nodig heeft.” De meeste van haar persoonlijke spullen staan in haar appartement in Cala Gonone in Sardinië. Noakes, professioneel berggids en langlaufinstructeur, pendelt al een aantal jaar tussen ski-oord Chamonix en de warme oostkust van het Italiaanse eiland. Haar appartement in het centrum van Chamonix, in een prachtig statig pand aan de voet van de Mont Blanc, verhuurt ze in de maanden die ze er niet is. Een welkom extra inkomen in de afgelopen twee moeilijke coronajaren. Het werk trekt gelukkig weer aan, zo vertelt ze een dag eerder op een druk terras in het centrum van het stadje. Britten - een belangrijke klantenkring voor Noakes - mogen Frankrijk weer in. De terrassen en restaurants zitten weer vol. Deze middag lopen de pittoreske straatjes vol met wintersporters, die aan hun après-ski gaan beginnen. Aan de voet van de Mont Blanc, die op dit uur goud kleurt, vloeit weer volop bier. Uit de boxen schalt muziek.

Hoog vermaakgehalte

Die Mont Blanc laat ze overigens bij voorkeur het liefst voor wat ‘ie is. “Ik doe die hoogstens één keer per seizoen, liefst met vrienden of een vaste klant. Veel te druk.” Het tekent de haatliefde verhouding die ze heeft met Chamonix waar ze inmiddels

al bijna twintig jaar woont en werkt. Het stadje staat voor de commerciële ski-industrie met zijn drukke pistes en hoog vermaakgehalte. Waar je noodgedwongen meegeniet met de muziek uit de rugzak van medeskiërs. “Niet wat ik waardeer als ik in de bergen ben. Maar ja, met het geld dat er via deze industrie de vallei in rolt, betaal ik indirect natuurlijk wel mijn brood.” In de winter geeft ze er les in langlaufen, gidst ze off-piste skiërs, leidt skitours of traint andere ski-instructeurs. Die middag heeft ze nog een ski-instructeur beoordeeld. Vanaf de tweede helft van maart is ze in Sardinië, om te rotsklimmen. In de zomer is ze ook te vinden in de Dolomieten om daar te gidsen of avontuurlijke vakanties te organiseren voor kinderen en tieners. En voordat het daar weer te heet en te druk is, is ze terug in Chamonix. “Ik probeer de pieken in beide gebieden te vermijden.” Haar liefde voor de bergen en het langlaufen is geworteld in een boeiende carrière die begon op de universiteit van Bristol. Daar ontdekte ze het klimmen, via een vriend die haar ‘de touwen liet zien’. Dat was halverwege de jaren negentig. Ze werd lid van de bergsportclub en schafte al snel haar eigen spullen aan. “Het fysieke vond ik leuk. En ik zag mogelijkheden om te reizen en nieuwe plekken te ontdekken.” Chelmsford, waar ze met haar twee zussen opgroeide, was nogal plat. “We speelden bij de rivier, maar beleefden niet de grote avonturen zoals de kinderen dat hier in de bergen kunnen doen.” Ze proefde als kind wel wat avontuur. Haar ouders hielden van wandelen en namen hun kroost met de kampeerbus overal mee naartoe. “Van Schotland tot aan het toenmalige Joegoslavië. Ik leerde van hen dat reizen mogelijk is en spannend.”

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-58_HL0322_r40-Interview.indd 59

59

16-05-2022 14:50


Wie is Tania Noakes? Tania Noakes (Chelmsford, 1974) is een professionele en gepassioneerde berggids en langlaufinstructeur die haar carrière in het Britse leger begon. Dit zijn enkele van haar mijlpalen. 1997: 2013: 2014: 2015:

Legerofficier Royal Signals Gekwalificeerd als IFMGA gids, als de zevende Britse vrouw Gekwalificeerd als BASI ISIA Nordic Trainer Beklimming van de Cassingraat op Denali in Alaska in iets meer dan 11 uur, samen met haar toenmalige partner en Nederlandse berggids Roeland van Oss 2015: Legerexpeditie door de Europese Alpen (Wenen - Nice, 82 dagen) 2018: Norge på langs, langlaufend, een solotour van 2533 km in 82 dagen van Lindesnes naar de Noordkaap

Militaire sport

Maar het echte avonturieren leerde ze in het leger. Daar kwam ze ook op de universiteit mee in aanraking, via een legerreserveeenheid die uitsluitend rekruteert onder universiteitsstudenten. Ze studeerde af in wiskunde, maar zag geen toekomst in een negen-tot-vijf baan. Wel in een fysieke en mentale uitdaging. En dus trad ze in 1997 toe tot de militaire academie in Sandhurst. “Ik heb er ontzettend veel geleerd. Onder meer het langlaufen tijdens biatlons, een wintersport die langlaufen en geweerschieten combineert. Historisch gezien is langlaufen een militaire sport, waar het niet alleen gaat om fitheid en kracht, maar ook om coördinatie. Rotsklimmen, abseilen en bergbeklimmen maken je robuust, weerbaar en een doorzetter, vooral omdat je vaak met risico’s te maken krijgt.” Het leger bleek ook een goede leerschool voor haar werk als gids. “Discipline, risicobeheersing, de juiste besluiten nemen en het bewaren van kalmte in situaties van stress, angst en ongemak.” Dat zijn vaardigheden die ze in de bergen goed kan gebruiken. “Ik houd van het plannen van expedities en oefeningen, het analyseren van problemen, het aansturen van mensen.” Maar zelf aangestuurd worden lag haar minder, ontdekte ze. “En dan heb je een probleem in het leger”, zegt ze droogjes. “Ik hou er niet van als me wordt verteld wat ik moet doen.” Haar tweede leidinggevende, in de tijd dat ze in Duitsland gestationeerd was, bleek een micromanager. “Ik had geen enkele vrijheid, alle besluiten werden voor me genomen. Dat voelde heel beklemmend. Het maakte me machteloos.”

Op de universiteit nam Noakes al graag vrienden mee de bergen in. “De beste manier om iets zelf te leren is anderen te trainen. Maar ik wil mensen niet disciplineren. Dat moet uit jezelf komen. Het gaat om interne, en niet om externe discipline.” Toen ze in 2001 deel uitmaakte van een legerexpeditie in Zuid-Georgië en daar met het team de eerste beklimming deed van de Mount Roots, wist ze dat ze veel vaker wilde bergklimmen. “En ik ontdekte dat daar een baan in bestaat.”

Onzekere tijden

Ze verliet het leger in 2002 en zette in de jaren daarna vol in op een loopbaan als professioneel berggids. Een zware periode, ondanks de leerschool van het leger. Alles moest wijken om die kwalificatie binnen te kunnen hengelen. “Ik moest het langlaufen opzij zetten om te leren ijs- en rotsklimmen, bergbeklimmen en skiën.” Als je niet gekwalificeerd bent, is het moeilijk werk vinden en word je niet zo goed betaald. “Dat waren onzekere tijden, waarin ik van weinig moest rondkomen. Sinds ze zich in 2013 kwalificeerde als professioneel berggids, nota bene als de zevende Britse vrouw, werkt ze onder meer in de Alpen, Dolomieten en Sardinië. Noakes is niet de enige, zegt ze. Van de ongeveer 130 actieve Britse berggidsen heeft een stuk of tien ervaring in het leger. Nog steeds traint ze legereenheden en heeft ze een bovenmatige interesse in militaire geschiedenis. Met name in bergachtige gebieden, vertelt ze. “De Dolomieten waren een frontlinie in de Eerste Wereldoorlog. Dat fascineert me mateloos: hoe ze hun strategie en tactieken bepaalden in die gebieden.” Ze leest er nog veel over en zette een zesdaagse tocht uit om in de voetsporen van die generaals te treden. Het liefst gidst Noakes mensen die geen ‘nanny’ nodig hebben. “Mensen die willen leren, die een beetje ongemak kunnen verdragen en avontuurlijk zijn.” Mensen die het liefst in een vijfsterrenhotel zitten en die je moet helpen hun stijgijzers aan te doen, zijn voor Noakes wat minder interessant. En die zijn er steeds meer, zeker nu het bergbeklimmen toegankelijker en commerciëler wordt. Vermogende klanten die na een eerste

60 | HOOGTELIJN 3-2022

v-58_HL0322_r40-Interview.indd 60

16-05-2022 14:52


tripje meteen willen gaan wijnproeven, bijvoorbeeld. “Het is een beetje leeg en zielloos. Dan neem ik liever dat veertienjarige meisje mee dat haar tweede vierduizender deed. Ze wilde het na een zware dag van twaalf uur lopen, vijftien meter voor de top opgeven. Ze heeft het uiteindelijk toch gehaald.” “Ik wil mensen helpen ontdekken wat ze in zich hebben. Ik geloof namelijk echt dat mensen altijd meer kunnen dan ze denken. En ik kan ze helpen dat te bereiken.” Er zijn altijd smoesjes om terug te keren als je op de flank van die berg staat, zegt ze. Maar op het juiste moment terugkeren, niet te laat, niet te vroeg, vraagt om een goed oordeel. De berggids traint je daarin. “Het leukste is als mensen iets bereiken waarvan ze niet wisten dat ze dat zouden kunnen. Het is heel dankbaar als ik ze - veilig natuurlijk - heb kunnen uitdagen.” Het opzoeken van je grenzen geeft zelfvertrouwen, zegt Noakes. “En dat is heel bevredigend! Dat maakt je leven zoveel leuker! Niet alleen in de bergen, maar ook in je relaties, je werk, je interactie met anderen. In alles eigenlijk.” Mensen die steeds denken dat ze iets niet kunnen, die zeggen dat ze niet sterk genoeg zijn of bang voor hoogten, definiëren volgens haar zo hun eigen beperkingen. Gemiste kans, vindt ze. “Die belemmeren zichzelf in het bereiken van hun droom. Als je bereid bent om die grenzen op te zoeken, met doorzettingsvermogen en vastberadenheid, gaan er heel veel deuren voor je open.”

Onafhankelijk en zelfvoorzienend

Dat heeft ze zelf ook ervaren in haar eigen avonturen. In 2015 leidde ze een Britse legereenheid in groepjes de Alpen door, van Wenen tot aan Nice, in 82 dagen. En nog steeds traint Noakes Britse legereenheden, elk najaar een week. In 2018 langlaufte ze als eerste Britse vrouw in 82 dagen heel Noorwegen door, 2533 km van Lindesnes in het uiterste zuiden tot de Noordkaap. De zogeheten Norge på langs deed ze in haar eentje, in de wintermaanden. Een fysiek en mentaal uitputtende tocht vol ontberingen die ze met succes volbracht. “Dat had ik heus graag met iemand samen gedaan”, zegt Noakes, “maar iemand vinden die dezelfde snelheid, fitheid en mindset heeft als jij, dat is best moeilijk. Als je dan toch samen gaat en je besluit uit elkaar te gaan omdat het niet werkt, dan is dat nog moeilijker. Of wat als mensen met je meereizen, maar ze kunnen het niet en je bereikt je einddoel niet?” Noakes houdt van solo reizen, zegt ze, “van onafhankelijk en zelfvoorzienend zijn en op eigen kracht zo’n tocht doen. Ik kon helemaal zelf mijn tempo bepalen. Ik besloot alles zelf en ik had geen discussies.” Maar, zegt ze ook, “ik zal mijzelf niet dwingen tot het extreme. Ik hoef niet naar Antarctica of zo.” Nog altijd is Noakes een van de weinige vrouwelijke professionele gidsen in de bergsport. Al is dat wel aan het veranderen. “Er zijn een hele hoop sterke vrouwen die van klimmen houden.” Af en toe traint ze de Womens Mountain Club Chamonix. Een plek

“Hoe ze strategie in de bergen bepaalden in WO I, dat is fascinerend’’

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-58_HL0322_r40-Interview.indd 61

61

16-05-2022 14:52


In need of panoramic hikes? Interlaken is waiting for you

Book your next hiking holidays at a special price! Booking & Information: Interlaken Tourism, P 0041 33 826 53 01, interlaken.ch/hiking

Thunersee – Brienzersee Naamloos-4 1

11-05-2022 13:50


gidsen bestaan.” De Britse associatie van berggidsen is wel aan het veranderen. “Ik weet zeker dat er over tien jaar veel meer vrouwen zijn, maar wellicht niet fifty-fifty.”

Leve de antibiotica

waar je kunt oefenen, nieuwe dingen uitproberen, je grenzen opzoeken. “Een plek waar je ook wat meer camaraderie en minder competitie ziet”, zegt Noakes met een lachje. “Het gaat allemaal wat minder om de eerste willen zijn.” Daarmee maakt zo’n club de bergsport toch toegankelijker voor vrouwen denkt ze. “Er is een enorme energie in die groep.”

Vooroordelen

Net als het leger was ook de bergsport lang, en feitelijk nog steeds, een door mannen gedomineerde sport. En daar werd Noakes door de jaren heen op verschillende manieren mee geconfronteerd. “Ik had veel mannelijke instructeurs, en weinig vrouwelijke rolmodellen.” En hoewel haar inmiddels overleden vader zijn dochters inprentte dat ze alles konden en mochten, bleek de praktijk lang weerbarstig. Waar in het leger, met name in de speciale eenheden en de infanterie, destijds niet alle posities voor vrouwen open waren, gebeurden er in haar opleiding tot berggids ook dingen “die niet erg behulpzaam waren”.

“Ik voel me niet langer meer onoverwinnelijk’’ Ze wil er niet veel over kwijt. Daar krijgt ze - denkt ze - alleen maar gedoe van. Maar, zegt ze, “laten we het erop houden dat de bergsportwereld meer belemmeringen voor vrouwen kende dan ik in het leger heb meegemaakt.” Geen vastgelegde, officiële barrières, maar wel sociaal-culturele. “Mensen zijn zich niet altijd bewust van hun vooroordelen. En er zijn altijd klanten die vooral waarde hechten aan lengte, kracht en gewicht. “Ik neem misschien andere beslissingen omdat ik gemiddeld lichter en kleiner ben. Afhankelijk van de moeilijkheidsgraad van het terrein, het aantal klanten en het gewicht van mijn klanten, kan ik bijvoorbeeld besluiten een extra zekering te bevestigen en het touw daaraan vast te maken. Er zijn ook gidsen die in die gevallen alleen gebruikmaken van vastgezette zekeringen, bijvoorbeeld.” Meer vrouwen in de bergsport zou wel goed zijn, zegt Noakes. “Voor de vrouwen, voor de mannen, voor de cultuur, voor de klanten. Het moet normaal worden dat er ook vrouwelijke berg-

De zon zakt en het wordt inmiddels kouder op het terras. Noakes zwaait haar arm in de lucht, rekt haar schouders. Ze is de dag ervoor op haar schouder gevallen. Die heeft behoefte aan een warme douche, zegt ze. Ja, wat als het lijf het niet meer doet, vraag ik. In de zomer van 2020 werd Noakes daar op een dramatische manier mee geconfronteerd. Een plotse zwelling in haar knie bleek na acht weken een infectie te zijn. Ze werd twee keer geopereerd en moest twee maanden revalideren. Een slopende periode vol angst, verdriet en somberheid volgde. “Ik was helemaal de controle kwijt en die infectie hield maar niet op.” Het besef dat ze misschien niet meer zou kunnen rennen, wandelen en langlaufen, maakte veel los. “Ik heb in de leegte zitten staren, zag de toekomst heel somber in. Ik laat mijn emoties niet snel zien, maar ik heb heel veel gehuild in dat ziekenhuis. Alles wat ik belangrijk vond, leek ik te verliezen. Wat als die knie niet zou genezen?” Ze lacht om de herinnering aan de woorden van een arts, die haar vroeg wat ze in situaties van angst en stress tegen haar klanten zegt. “Diep ademhalen, kalm blijven en focus houden.” Maar dit is toch wel anders. “Zelfs als ik diep ademhaal, zit ik nog steeds met die infectie.” Ze kreeg er wel zwarte humor van. “Dat ik in een rolstoel zat en een vriend mij van een grashelling wilde rijden. Ik verstijfde van angst.” Inmiddels gaat het weer beter, al is ze sneller moe. Lang leve de antibiotica, zegt ze. “Die nemen we nu voor lief, maar vroeger ging je dood aan dit soort infecties. Dat vergeten we wel eens.” De infectie heeft Noakes ook bewuster gemaakt. “Ik geniet van het fysiek competent zijn en het is heel moeilijk om dat los te laten. Maar vroeg of laat moeten we dat allemaal.” Noakes herinnert zich haar vader, die in 2017 aan hersenkanker overleed. “Hij was natuurkundige, heel intelligent en had zijn denkvermogen los moeten laten door die kanker. Er komt een moment dat we allemaal moeten laten gaan waar we van houden.” Dat besef geeft niet heel veel vertrouwen, geeft ze toe. Maar het helpt de acceptatie. Je moet hiermee leren omgaan. Ik voel me niet meer onoverwinnelijk. En ik besef dat ik alles wat ik wil doen, gewoon nu moet doen.”

Groen ski-oord

Niet dat Noakes nu alweer hele grote plannen heeft. Ze heeft nog niet alle vierduizenders in de Alpen gedaan. “Die zou ik nog wel willen doen. Of nog een keer tussen Slovenië en Italië skiën.” Verre reizen hoeven niet meer zo nodig. “Dat voelt steeds minder goed. Lange afstandsreizen hebben een grote impact op het klimaat, en dat kunnen we niet meer ontkennen.” Dat Chamonix onlangs een duurzaam stempel heeft gekregen, vindt ze raar. “Hoe kan een ski-oord groen zijn? Ik zie dat niet.” Ga dan langlaufen, zegt ze. “Dat heeft toch minder impact dan skiën.” Maar ja, zegt ze, “ik moedig mensen met mijn werk wel nog steeds aan om op vakantie te gaan.” Op korte termijn hoopt ze haar zeventienjarige neefje mee de Mont Blanc op te nemen. Als haar zus dat goed vindt tenminste, lacht ze. “Tja, ik kan niet zeggen dat er geen risico’s zijn natuurlijk.”

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-58_HL0322_r40-Interview.indd 63

63

16-05-2022 14:52


Eerste beklimming door vrouwenteam op de Grandes Jorasses

De kunst van het

proberen 23:45 - De wekker gaat. ‘Goedemorgen’, roep ik over de trap naar boven waar Fay ligt te slapen. Misschien zou ‘goedenavond’ gepaster zijn. Met slechts vier uur slaap achter de rug, staan we op het punt om een route te proberen op de onbekende zuidwand van de Grandes Jorasses, ons grootste avontuur tot dan toe: de Phantom Direct. Tekst Line van den Berg Beeld Line van den Berg en Carlo Filippi

A

vontuur, onbekend. Twee woorden die sinds een tijd in mijn hoofd gegrift staan. Een zoektocht naar de tegenhanger van wat ik het ‘tijdperk van internet-alpinisme’ noem. Zijn we goede alpinisten als we onze tijd spenderen aan het lezen van rapporten en het pas proberen als we zeker zijn van de condities? Zijn goede alpinisten degenen die slagen, maar voetstappen volgen? Of degenen die het proberen? Degenen die op zoek gaan naar het avontuur in het onbekende? Soms is het makkelijk om iets te doen met een grote slagingskans, zeker als tijd beperkt is. Maar hoe langer ik alpineer, hoe meer ik een verlangen voel om te proberen, zelf te gaan kijken. Onze samenleving lijkt soms zo gefocust op succesverhalen dat ‘proberen’ meer geassocieerd wordt met falen dan met leren, terwijl het juist dit ‘proberen’ is wat kan leiden tot de grootste avonturen.

Het plan

Wanneer ik midden in mijn ‘klimwinter’ van twee vrienden (Thomas Wuyts en Carlo Filippi, uit België en Italië) hoor dat de condities aan de zuidkant van de Grandes Jorasses er veelbelovend uitzien, heb ik nog nooit van de route gehoord. Wat ik van Google leer, doet me een paar keer slikken: met 1600 meter wordt het de ‘langste ijsroute’ van het Mont Blancmassief genoemd. De route is in 1985 geopend en werd voor het eerst herhaald in 2020 door twee legendes, Yann Borgnet en Charles Dubouloz. Bovendien beloven de goede omstandigheden kortstondig te zijn. Er is weinig informatie beschikbaar over de route, maar dit wekt alleen maar mijn verlangen. Avontuur, check. Onbekend, check.

Dun ijs in de sleutelpassage.

64 | HOOGTELIJN 3-2022

v-64_HL0322_r49-LinevdBerg.indd 64

16-05-2022 14:53


Fay Manners (links) en Line van den Berg.

De strategie: midden in de nacht vertrekken vanaf de parkeerplaats, tot de middag de technische lengtes klimmen en een evaluatiemoment voor het ingaan van de traverse, het ‘point of no return’. Voor de zekerheid nemen we slaapzakken, een brander, eten en extra haken mee. Het blijft, ondanks de oriëntatie op het zuiden, immers hartje winter. Zo strikken Fay Manners, mijn goede Britse klimpartner, en ik om één uur in de nacht in de warmte van de auto onze veters voor de komende 30+ uur. Niets wijst op de enorme omvang van onze plannen, het voelt net als elke andere aanloop in de nacht, ruw en koud.

De randspleet, de crux

Drie uur later komen we aan bij de randspleet. Terwijl we ons inbinden, heeft Carlo er al snel werk van gemaakt en Thomas volgt. Uit het zicht horen we gevloek over een lastige traverse die voor ons ligt, waarna we ze de rest van de dag niet meer zullen zien. Fay klimt omhoog en even later sta ook ik oog in oog met het probleem: een enorme overhangende serac van onsamenhangende sneeuw boven een gladde rotsplaat. IJsbijl voor ijsbijl beweegt Fay naar links, haar voeten balancerend op minuscule randjes. Ze plaatst een cam in de enige spleet die er is en klimt verder. De aanblik van haar ijsbijlen in de sneeuw voelt weinig geruststellend, maar toch voelt het abrupt wanneer haar ijsbijlen plots door de sneeuw naar beneden glijden. De sneeuwbrug waarop Fay landt begeeft het, bungelend in de lucht hangt ze in het touw. In mijn hoofd heb ik het ergste scenario al gespeeld, maar Fay twijfelt allerminst en gaat voor een nieuwe poging. Ik kijk toe hoe ze omhoog klimt naar de serac en hetzelfde trucje opnieuw probeert. Net als ik denk dat het haar deze keer wel gaat lukken, glijden haar ijsbijlen weer weg. Mijn beurt. “Maak me niet bang”, zeg ik tegen Fay terwijl ik naar de hangende serac klim. Linker ijsbijl, niets. Nog een keer, ok beter. Test, het lijkt te houden. De enige gedachten die ik heb, concentreren zich op mijn bijlen en voeten, op zoek naar voldoende vaste sneeuw en kleine randjes om op te staan. Ik haal diep adem, wissel mijn handen en zwaai mijn ijsbijl in de sneeuw. Langzaam hang ik er steeds iets meer gewicht aan terwijl ik mijn rechterbijl als back-up vasthoud. Drytoolen in inconsistente sneeuw, niet mijn favoriete hobby. Ik weet wat ik moet doen, nog één bijl links, dan mijn voet hoog links op de sneeuw zetten, mezelf erheen trekken en proberen een goede bijl te vinden om mezelf op het plateau te krijgen. Ik sluit mijn ogen en schud de mentale pump uit mijn armen. 3, 2, 1, zeg ik tegen mezelf en ik voer mijn plan uit. We staan boven de randspleet.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-64_HL0322_r49-LinevdBerg.indd 65

65

16-05-2022 14:53


VAN

OUDE TENTEN NAAR BUITENMENS-

REISACCESSOIRES De Buitenmens-reisaccessoires zijn unieke accessoires gemaakt van 100% oude tenten die zijn ingeleverd bij Bever. Doordat de accessoires worden gemaakt van oude tenten is elke accessoire uniek. Dit product is onderdeel van de Buitenmens collectie: een unieke samenwerking tussen Bever en Blue LOOP Originals en is een eerbetoon aan, zoals de naam al weggeeft, ‘de Buitenmens’.

Naamloos-4 1

11-05-2022 13:44


De gevolgde route.

Klimmen in de randspleet in het donker.

Winteralpinisme in de zon

Ik klim verder door geulsystemen naar boven. Het ijs is dun, aangetast door de zon van de afgelopen twee weken, en de plaatsingen zijn twijfelachtig in het compacte graniet. Langzaam komt de zon op en kleurt de wereld om ons heen. Wie had gedacht dat winteralpinisme zo comfortabel kon zijn? Al snel komen we bij de veronderstelde moeilijkheden, steil mixed en ijsklimmen, zo WI5+/M4+. Vergeleken met de foto’s die we online hebben gezien, is er zo weinig ijs dat ik het niet eens herken. Fay manoeuvreert over wat op een plaat lijkt, maar steile rots blijkt te zijn (hoe schijn bedriegt!). Daarna is het mijn beurt om mezelf met bijlen in de rots hakend naar boven te verplaatsen. Ik klim om een overhangende sneeuwbult heen, waarbij sneeuw mijn jas binnendringt, maar met de zon zo dichtbij, kan ik me er niet druk om maken. Genieten!

De sneeuwhelling is eindeloos en de vermoeidheid neemt toe Ik ga verder over gemengd terrein. De reden waarom deze wand nooit in de zomer wordt beklommen is meteen duidelijk: rots en ijs suist langs onze oren. Voorzichtig kies ik mijn weg tot ik het ijs bereik. Ik plaats een ijsschroef, de eerste plaatsing die ik volledig vertrouw, en ga verder omhoog. Net als ik op het punt sta een andere schroef in het ijs te draaien, kijk ik naar mijn gordel: “euhm Fay, heb jij alle andere ijsschroeven?” Ik hoef niet op het antwoord te wachten, ik weet het. Stommiteit. Snel weeg ik de opties af: doorgaan zonder ijsschroeven of hier een standplaats maken. Ik kijk omhoog, steil en lang. Stand dan maar.

Avontuur

Even later komen we aan bij de traverse door de wand naar links. Dit is het afgesproken ‘point of no return’, de plek om onze strategie te evalueren. We zijn laat. Het is bijna 13:45, terwijl we op 12:00 hadden gerekend. Ik kijk Fay aan, maar voordat ik kan

beginnen met mijn pleidooi - ik heb er zin in en weet dat we met de slaapzakken en brander niet dood zullen vriezen - kan ik zien dat zij hetzelfde voelt. We’re in it for the adventure! Vanaf hier klimmen we alles simultaan naar de top, maar het is nog een lange weg te gaan. De tijd gaat snel en langzaam tegelijkertijd. De sneeuwhelling is eindeloos en de vermoeidheid neemt toe. Ik stop een gel in mijn mond en klim verder, linkervoet, rechtervoet, linkerbijl, rechterbijl. Eentonig. De zon gaat onder, we halen de hoofdlampen tevoorschijn en gaan verder. Soms is er ijs, rots of mixed, maar voornamelijk is het sneeuw. Eentonige sneeuw. Linkervoet, rechtervoet.

In één klap van zomer naar winter

Waar de route nog als een zonnig zomerdagje uit voelde, slaat op de graat winter ons met een klap in het gezicht. Hoe dichter we bij de top komen, hoe meer de wind aantrekt. Genadeloos. We trekken al onze jassen en dikke handschoenen aan en halen handwarmers uit de EHBO-kit. We gaan steeds langzamer. Ik eet nog een reep en probeer Fay ook te overtuigen, maar ze zegt dat ze niet kan eten. Ze voelt zich misselijk. Door de kou? De vermoeidheid? De lange dag? Een combinatie? Iets voor middernacht, na wat voelt als een eeuwigheid over de graat, zetten we voet op de top. Yes! Het is me inmiddels duidelijk dat Fay onderkoeld is, ze rilt al niet meer en is warrig. De afdaling is nog lang, maar ik ben scherp en gefocust om ons veilig naar beneden te krijgen, niet per se snel. Zeven uur doen we over de afdaling van de top naar de Rifugio Boccalatte. Het is gewoon verschrikkelijk. Steil, donker, koud. Na al een hele dag klimmen, is dit de crux. Ongeveer 30 uur na het vertrek van de parkeerplaats komen we aan bij de hut. Fay’s vermogen om te slapen is verbijsterend, ze valt de seconde na aankomst in slaap op een koude grond met haar hoofd midden in smeltende waterdruppels van het dak. Ik maak thee en haal de slaapzakken tevoorschijn om op te warmen. Terwijl ik bezig ben, komt de zon op. Goedemorgen, of kan ik beter zeggen goedenavond?

Realisatie

We zitten in een pizzeria in Courmayeur als het besef doordringt. Niet alleen hebben we de zesde herhaling gedaan van wat de langste ijsroute van het Mont Blancmassief zou zijn, in één keer vanuit het dal (2600 hoogtemeters), we zijn ook de eerste vrouwen die het gedaan hebben. Ondanks dat we allebei de dag erna wakker worden met tintelende, gevoelloze vingers door de koude wind op de top, zijn we ontzettend gelukkig met dit avontuur op een onbekende plek! Zo zie je maar weer, proberen loont altijd!

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-64_HL0322_r49-LinevdBerg.indd 67

67

16-05-2022 14:54


markt & materiaal

TRAILRUNNEN

Met trailrunnen combineer je hardlopen met de liefde voor de natuur en de bergen. Trailrunner Barbara Kerkhof zocht de fijnste materialen uit voor een paar mooie tochtjes. Onder redactie van Barbara Kerkhof

The Skin Agent

Moonvalley

Tijdens wat langere trails is het fijn (en verstandig) om drinken en/of eten mee te nemen. Wie lange dagen maakt, ontkomt niet aan ‘echt’ eten, maar voor kortere trainingen of races op warme dagen is de sportdrank van Moonvalley een uitkomst. Deze sportdrank is ontwikkeld door professioneel trailrunners Emelie Forsberg, Ida Nilsson en Mimmi Kotka. Moonvalley is een kleine boerderij in de Noorse hooglanden, waar Forsberg en Nilsson wonen. De biologische ingrediënten van de Moonvalleyproducten zijn natuurlijk - zoals ze zelf zeggen: ‘it’s not berry flavor, it IS berry’. En dat proef je! De sportdrank is friszuur en is volledig veganistisch. De drank is er in de smaken blackcurrant en queenberries; de Moonvalleyrepen zijn in vijf smaken verkrijgbaar: Apple & Cinnamon, Red Beets & Orange, Chocolate & Seasalt, Kardemom en Lemon & Ginger.

Bij lang rennen komt soms ongemak uit onverwachte hoek kijken in de vorm van schaaf- en schuurplekken of blaren op je huid. Ben je eindelijk toe aan een frisse douche na je inspanning, sta je te jammeren van de pijn - ken je dat? The Skin Agent ontwikkelde producten waarmee je dit ongemak voorkomt. De meeste wrijving wordt veroorzaakt door kleding, schoenen of een rugzakje; andere oorzaken van schaafplekken zijn huidop-huidcontact, vooral op de dijen en onder de oksels. Ik heb zelf standaard de hele zomer een wond op mijn borstkas door de wrijving van mijn sportbeha (in de winter is het minder omdat ik dan minder zweet). Door de inspanning wordt de huid warm en vochtig en die wrijving zorgt voor pijnlijke zones. The Skin Agent zorgt niet alleen voor minder wrijving, maar werkt op celniveau en laat de poriën open - en het is plantaardig.

Repen en sportdrank: +/- € 2,50 per stuk | moonvalley.com

Coros Vertix 2

Coros is nog niet bij iedere sporter bekend, maar dat zal niet lang meer duren. Het merk komt nu met de Vertix 2, een buitensporthorloge met dual-frequency satellietcommunicatie, ofwel top notch gps-bereik. Tel daar de bijna eindeloze batterijduur (zeker 140 uur bij volledig gps-ge-

€ 14,99 (25 ml) theskinagent.com

Ultimate Direction Ultra Vesta 5.0

Dit is wat je wil van een racevest: het is licht (180 gram), zit als een huls om je lichaam en het heeft voldoende ruimte (10.3 liter) voor alles wat je nodig hebt tijdens een korte of lange dag op de trails. Het is het eerste trailvest van UD dat specifiek voor vrouwen is ontworpen door Jenny Uehisa, de vrouw van ultraloper Scott Jurek. Achterin is ruimte voor een camelbak; voorin voor twee keer een halve liter water. In de vakjes aan de zijkant passen je telefoon en wat lekkers voor onderweg, waar je bij kunt terwijl je rustig doorloopt. In de ritsvakken is genoeg ruimte voor een regenjack en -broek. Ik testte dit rugzakje tijdens een lange run over de Veluwe en kijk er naar uit om het mee te nemen naar de bergen voor het echte werk.

€ 140 | ultimatedirectiom.com

Scott Supertrac 3

Deze schoen is multi-inzetbaar en dat is ontzettend handig als je een Nederlandse trailrunner bent die traint in modder en zand - en een race wil lopen in de rotsige bergen. De belangrijkste aanpassing die het Zwitserse merk deed aan dit derde type van de schoen, is dat het bovenwerk aanzienlijk steviger én duurzamer is. Hij weegt 320 gram, waarmee het niet de lichtste schoen is, maar wel de meest comfortabele waarmee je ook op ultratrails goed uit de voeten kunt. Het allerfijnst, naast de lekkere pasvorm, is de grip die je hebt met deze schoen. Waar mensen om je heen vaak uitglijden in modderige downhills, blijf jij overeind met een glimlach op je gezicht.

€ 139,90 scott-sports.com

bruik) bij op en je weet dat je klaar bent voor lange dagen in de bergen. Het touchscreen heeft een mooi design en geeft kaarten en routes duidelijk weer. 89 gram plezier en informatie, want dit horloge houdt veel gegevens voor je bij in EvoLab, zodat je achteraf inzicht hebt in je

trainingen en races. Het horloge is relatief zwaar en dikker dan de meeste smartwatches; afhankelijk van de dikte van je pols zal je er even aan moeten wennen. Het is een flinke upgrade van de eerste Vertix, vooral als het aankomt op de batterijduur.

€ 699,99 | coros.com

68 | HOOGTELIJN 3-2022

v-68_HL0322_r10-Marktenmateriaal.indd 68

16-05-2022 14:54


Tekst en beeld Barbara Kerkhof

Diepgang

Sony LinkBuds

Het is even struggelen om alles geïnstalleerd te krijgen, maar als je eenmaal op gang bent loop je met ultralichte oortjes van slechts vier gram. Het geluid is subliem. Sony geeft aan dat je de LinkBuds de hele dag kunt dragen zonder het contact met je omgeving te verliezen - door het open ringontwerp hoor je het geluid van je omgeving zonder dat je je muziek of podcast hoeft uit te zetten. De vraag is hoe je vrienden reageren als je muziek luistert terwijl zij je iets vertellen. Voor hardlopers is het belangrijk omgevingsluiden te horen, naast hun favoriete playlist. Om de LinkBuds te bedienen hoef je alleen maar in de buurt van je oor te tikken - voor mensen met lang haar betekent dit regelmatig een ander nummer, was mijn ervaring.

€ 180 | sony.nl

Black Diamond Distance Carbon Z

Stokken helpen je sneller door de bergen te bewegen, of het nu gaat om snel wandelen of echt rennen. Ik vind stokken echt life-savers in de klim - bij het afdalen gebruik ik ze liever niet, maar die voorkeur is natuurlijk persoonlijk. Black Diamond schaafde hun lichte Distance Plus FLZ trekking poles bij tot een nieuwe, lichtere versie: de Distance Carbon Z. Hij is ontwikkeld voor mensen die zich snel voortbewegen en dus geschikt voor trailruns, steile klimmen en lange wandelingen in de bergen. De constructie van 100 procent carbon maakt deze poles zo licht en makkelijk in- en uit te klappen. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende maten: 110-115-120-125 en 130 centimeter. Ze wegen slechts 140 gram per stok.

€ 160 | blackdiamondequipment.com

re:claim

Re:claim is een wasmiddel voor je sportkleding. Het Zweedse merk focust op het wegnemen van (zweet)geur na het sporten en op milieuvriendelijke ingrediënten. De oprichters vroegen zich af waarom sportkleding soms zo kon stinken terwijl het nog maar net uit de was kwam. Herkenbaar? Gewoon wasmiddel trekt de geur niet uit de stof, ontdekten ze - de bacteriën bleven erin zitten. Dit middel bevat geen schadelijke chemicaliën zoals chlorine en fosfaat. Je kunt Re:claim gebruiken in de wasmachine en voor een snel handwasje. Ik testte een travel pack, superhandig om mee te nemen in je racevest en om ’s avonds je zweterige outfit mee te wassen.

€ 12,99 (500 ml) | get-reclaim.com

KRACHTIGE HOOFDLAMP VAN PETZL

LICHT IN DE DUISTERNIS Er is licht in de duisternis voor mensen die zo nachtblind zijn als ik. En dat licht is de Petzl Swift RL, met 900 Lumen de krachtigste hoofdlamp van Petzl. We zijn nu eenmaal niet altijd voor het donker binnen en bergraces starten soms ook al voor zonsopgang. De lamp is compact, weegt slechts 100 gram en is eenvoudig op te laden. Mijn oude Petzl werkte nog op penlights en dat was al een tijdje niet meer zo handig. De lamp heeft reactive lighting, een technologie die inhoudt dat een sensor het omgevingslicht analyseert en automatisch de intensiteit van de lamp aanpast. Je kunt ook zelf het licht feller en zachter zetten. De Swift RL is ontwikkeld voor trailrunning, mountaineering en skiën. In de bergen Het gelukkigst met mijn hoofdlamp ben ik als ik in de bergen ren. Het vroege opstaan, soms al om drie uur, en dan vele hoogtemeters maken om de zon te zien

opkomen op een bergtop. Even staren naar het morgenrood op de besneeuwde toppen, het heldere zonlicht (en de warmte!) verwelkomen - en de hoofdlamp kan in de rugzak. Tot de zon weer ondergaat en je hem voor je laatste afdaling weer op je hoofd zet. Conclusie Het fijne aan deze lamp is dat hij zoveel verschillende standen heeft: drie ‘gewone’ standen en drie standen voor reactive lighting. De maximale RL-stand is 900 Lumen en geeft licht tot 150 meter afstand. Dat is serieus veel, als je in een echt donkere omgeving staat. Het is fijn om je door de donkerste gebieden te bewegen met zo’n bak licht, maar zodra je in de buurt van anderen komt, is het verstandig over te schakelen naar een iets minder verblindend niveau. Je tegenliggers zullen je dankbaar zijn. Petzl Swift RL € 83,95 petzl.com

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-68_HL0322_r10-Marktenmateriaal.indd 69

69

16-05-2022 15:35


naar een hut Huttencharme boven engelen en duivels

De Rugghubelhütte De Rugghubelhütte boven Engelberg dateert uit 1883. De oerhut werd gebouwd door de sectie UTO (Zürich, genoemd naar de oude naam van huisberg Uetliberg) van de Zwitserse Alpenclub. De geheel uit hout gebouwde hut bood in eerste instantie onderdak aan maximaal vijftien personen. Overnachten deed je in hangmatten en het fornuis werd gestookt op zelf meegebracht brandhout. Tekst Frank Husslage Beeld Ico Kloppenburg en Frank Husslage

O

ndertussen zijn we bijna anderhalve eeuw en vele verbouwingen verder. Het gebouw ademt echter nog steeds de charme van een echte berghut. De hut telt ondertussen negentig slaapplaatsen, verdeeld over mooie door daglicht verlichte lagers en tweepersoonskamers. Er zijn douches, er is voldoende elektriciteit (opgewekt via een waterkrachtcentrale) en de maaltijden worden in een professioneel uitgeruste keuken bereid door een betrokken, vriendelijke huttenwaard en haar familie. Een poes zorgt voor extra gezelligheid in de hut en houdt de muizenstand binnen aanvaardbare proporties. Vanaf het terras aan de ene zijde heb je eersterangs uitzicht op de markante Hahnen (2606 meter) en de blikvanger Titlis (3238 meter), met al diens kabelbaangeweld. Aan de andere zijde liggen de Engelberger Rotstock (2818 meter) en Wissigstock (2887 meter), die net geen drieduizend meter hoog zijn. Kijk je net iets verder dan zie je de Urner Alpen met de Uri

Rotstock (2929 meter) als mooi wandel- of klimdoel. Ook vertrekken er vanuit de hut verschillende dag- en rondwandelingen in diverse moeilijkheidsgraden. Wie vroeg uit Engelberg vertrekt, kan zich bij de tussengelegen Brunnihütte nog uitleven op de nabijgelegen korte klettersteigs. Vanaf de Brunnihütte komt, na de laatste stukjes door het bos gelopen te hebben, de Rugghubelhütte al snel in zicht. Het is nu slechts een kwestie van gestaag stijgen dwars door een waar marmottenparadijs. Als heuse prima donna’s poseren ze graag voor de camera. Net voordat je over de Ruggweg de Planggenalp bereikt, gaat het pad onder een markante, reusachtige en scheefhangende monoliet door. Deze wacht dreigend op het moment waarop hij heel Engelberg kan verpletteren. Op de zijkant is een levensgrote rode duivel geschilderd. Wie aan een local vraagt waarom de rots Tüfelstein wordt genoemd, krijgt een oeroud volksverhaal te horen.

Het is geen straf om vroeg op de hut aan te komen. Voor hen die het panorama-uitzicht vanaf het terras voor gezien houden is er op de weide rondom de hut voldoende te beleven, zoals bijzondere planten bewonderen of tal van korte en lange wandelingen ontdekken.

Jouw hut in Hoogtelijn?

Voor velen is een hut het (eind)doel van een tocht. Een rustplaats voor een bord soep, een glas fris of een broodje. Heb je een dagtocht gemaakt naar een bijzondere hut en heb je goed fotomateriaal? Stuur de naam van de hut en jouw idee hierover naar hoogtelijn@nkbv.nl o.v.v. ‘Naar een hut’, dan bespreken we graag de mogelijkheden voor een artikel in deze rubriek.

70 | HOOGTELIJN 3-2022

v-70_HL0222_r34-Naar een hut.indd 70

16-05-2022 14:55


Na wat laatste stukjes door het bos, komt de Rugghubelhütte al snel in zicht.

Rugghubelhütte

Als heuse prima donna’s poseren de marmotten graag voor de camera’s. Uitzicht richting de Titlis.

De Rugghubelhütte ligt op 2294 meter hoogte boven Engelberg. Hoewel het een startpunt is voor vele (alpiene) beklimmingen, is het ook een prima doel op zich voor een stevige dagtocht of tweedaagse tocht met overnachting. De Rugghubelhütte is een SAC-hut waar je als NKBV-lid korting krijgt op de overnachting. Op Landeskarte der Schweiz 1191 Engelberg, vind je hem bij de coördinaten 678111/188848. De website www.rugghubel.ch is actueel en zeer volledig. Het eerste stuk boven Engelberg is als wandeling niet bijster interessant en voor hen die zichzelf dat stuk willen besparen, is er een kabelbaan naar het tussenstation Ristis op 1606 meter. Vanaf daar is het pad al een stuk aantrekkelijker. Voor wie zich nog meer hoogtemeters wil besparen, gaat het baantje vanaf Ristis nog dik 200 meter hoger naar de Brunnihütte op 1867 meter. Vanaf het tussenstation Ristis staat voor de Rugghubelhütte nog twee uur en twintig minuten wandelen aangegeven.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-70_HL0222_r34-Naar een hut.indd 71

71

16-05-2022 14:55


Volwaardig onderdeel van het Nederlands team

Paraklimmen stapt uit de schaduw Het Nederlandse paraklimmen maakt een geweldige periode door. De leden van het Nederlands team vormen een hechte trainingsgroep en behaalden heel wat podiumplekken op de grote internationale wedstrijden. Mijn Instagramfeed liep plotseling vol met foto’s van landgenoten die paraklimmers van gevestigde klimlanden achter zich lieten. Hoogtelijn ging op zoek: waar komt dat succes vandaan? En wat is paraklimmen eigenlijk? Tekst Ico Kloppenburg Beeld Zout Fotografie

72 | HOOGTELIJN 3-2022

v-72_HL0322_r46-Paraklimmen.indd 72

16-05-2022 16:14


P

araklimmen is klimmen met een beperking. In principe is elke klimmer natuurlijk beperkt: niet iedereen is even sterk of lenig bijvoorbeeld. Maar dit artikel gaat over beperkingen van een andere orde: beperkingen die objectief zijn vast te stellen en niet passen bij wat we als ‘normaal’ zien. Soms is dat heel duidelijk (iemand mist bijvoorbeeld een arm, een been of is blind) en soms is het op het eerste gezicht niet goed te zien waarin iemand beperkt is.

Beperkte beweeglijkheid

Neem Jamie Barendrecht, bij wie een volledige heup vervangen moest worden toen hij 17 was. Op het eerste gezicht valt niets aan hem op, maar de beperkte beweeglijkheid van zijn kunstheup maakt het vrijwel onmogelijk zijn been hoog neer te zetten en er op uit te duwen. Jamie was een talentvol klimmer toen hij een ongeluk kreeg. Na zijn revalidatie pakte hij de draad van het sportklimmen weer op, maar realiseerde hij zich dat hij – zeker als wedstrijdklimmer – begrensd was. Het paraklimmen opende voor hem de deur naar de topsport: een manier om doelgericht te trainen en op hoog niveau mee te draaien in de klimsport.

alleen goed kunnen klimmen, maar ook passen in het profiel. Willen trainen, willen leren en met wedstrijddruk kunnen omgaan. Het gaat wel heel lekker nu! Eva, Christiane en ik hebben vorig jaar allemaal medailles gehaald.” Jamie is enthousiast over het parateam en steekt dat niet onder stoelen of banken. “Wat ik cool vind en waarom ik denk dat je ook steeds meer over paraklimmen hoort, is – in de eerste plaats natuurlijk – dat we het goed doen op wedstrijden, maar ook wel dat we laten zien wat we doen via Instagram. Daar werkt de NKBV ook aan mee, door ons regelmatig te noemen en ervoor te zorgen dat we een volwaardig onderdeel zijn van het Nederlands team.”

Plannen, analyseren en evalueren tijdens de teamtraining.

Professionalisering

Als we Jamie spreken, noemt hij als eerste dat paraklimmen op de kaart is gezet door Renske Nugter. Zij wist bij de NKBV duidelijk te maken wat de potentie is van het paraklimmen en ging in 2012 als 17-jarige naar het WK in Parijs. Tien jaar later staat er een compleet team, met goede begeleiding (Berber Brouns als bondscoach) en uitstekende prestaties. “Met de komst van Berber is een belangrijke stap gezet naar professionalisering”, zegt Jamie. “En daarbij is er een selectiebeleid gekomen waarin pittige eisen aan de klimmers worden gesteld. Je moet niet

Classificatiesysteem

Het NL-team paraklimmen met bondscoach Berber Brouns en mascotte Roef, de hond van Eva Mol.

Sinds kort is er een nieuw classificatiesysteem van beperkingen (zie kader), waardoor bijvoorbeeld chronische pijnsyndromen zijn afgevallen. Blijkbaar is dat toch onvoldoende meetbaar. Voor het Nederlands team had dat onmiddellijke gevolgen, doordat Joy Rubingh niet meer als paraklimmer werd geclassificeerd. “Ook onder paraklimmers zorgt de indeling in een bepaalde klasse wel eens voor scheve gezichten. Een bepaalde mate van oneerlijkheid zal je ook altijd houden en dat is soms lastig te accepteren”, aldus Jamie. Jamie vertelt dat hij ook bij toeval ontdekte dat hij als paraklimmer mee kon doen aan wedstrijden. “En dat terwijl ik al jaren rondloop met deze beperking. Als je op een worldcup bent, is het mooie dat er allemaal mensen zijn die helemaal gek zijn van klimmen en er voor leven, ondanks hun beperkingen. Dat is echt heel cool. En hoe mooi is het als we daarmee mensen kunnen inspireren?” Hoe moet je het prestatieniveau van de paraklimmers inschatten? Jamie is daar best realistisch over: “Ik denk dat wij atletisch gezien misschien niet allemaal wereldschokkend zijn. Maar we laten wel zien wat klimmen kan zijn, voor iedereen. En natuurlijk doen we er heel veel voor!” Jamie vertelt dat de paraklimmers elke week samen trainen op een centrale locatie. Verder leeft hij voor de sport. “Trainingsschema’s, voeding, vakanties: alles is afgestemd op mijn prestaties als wedstrijdklimmer.”

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-72_HL0322_r46-Paraklimmen.indd 73

73

16-05-2022 16:15


Classificatie

Zoals bij de meeste sporten voor mensen met een beperking is ook bij sportklimmen sprake van verschillende categorieën, ingedeeld op basis van een medische keuring. Het idee hierachter is dat sommige beperkingen grotere invloed hebben op je prestaties dan andere. Ze moeten dus zorgen voor een eerlijker speelveld. We hebben hier tenslotte te maken met wedstrijdsport. Deze informatie over classificaties is afkomstig van het kenniscentrum van de NKBV, via https://nkbv.nl/kenniscentrum/zo-werktclassificatie-bij-paraklimmen.html

Categorie Beperking in zicht (B1 –B3)

Deze categorie is opgedeeld in 3 gradaties van slechtziend tot volledig blind. De atleten worden tijdens wedstrijden geholpen door assistenten die hen vertellen waar de grepen zitten. Voor Jamie Barendrecht opende het paraklimmen de deur naar de topsport.

Door de grotere aandacht voor paraklimmen zijn er ook meer wedstrijden te zien, bijvoorbeeld via een livestream. Ook wat dat betreft is de sport een stuk volwassener aan het worden. Net als bij een gewone worldcup leggen ervaren commentatoren de kijker precies uit wat er gebeurt en wat de regels zijn. Eén verschil met de niet-beperkte wedstrijden: alleen ‘lead’ staat op het programma. Wat dat betreft is er dus minder keus.

Trainingssessie

In de aanloop naar het wedstrijdseizoen heeft Berber het initiatief genomen voor een aantal gasttrainingen. Ik krijg de kans de training te bezoeken die wordt gegeven door Irene Pieper. Eén van haar specialismen is kracht en ze neemt de klimmers mee in de trainingsprincipes die zij weer heeft geleerd bij centrale trainingen met andere sporten. Het is veel nadenken over trainen en bewegen. Bewustwording van wat je doet, waarom je het doet en hoe het beter kan. En dat allemaal in relatie tot de beperking die de klimmer heeft.

Het paraklimmen is als sport volwassener aan het worden Die beperkingen zijn al heel verschillend en daarbij maakt het ook nog eens verschil of je al van jongs af aan hebt geklommen, of dat je begonnen bent met klimmen nadat een beperking zich ontwikkelde. Neem bijvoorbeeld Eva. Zij was een succesvol jeugdklimmer toen ze te maken kreeg met een spierziekte, waardoor ze in de praktijk in een rolstoel door het leven gaat. Al die klimervaring vanuit de jeugd geeft haar natuurlijk een enorme technische basis, waardoor ze efficiënt klimt en beweegt. Ze doet in deze training in de boulderhal ook volop mee bij het uitvoeren van de opdrachten van de trainer. Waarbij ik als toeschouwer mijn adem soms inhoud, omdat hoog afspringen uit een boulder voor haar eigenlijk geen optie is.

Amputatie aan bovenste extremiteiten (AU1-AU2)

Deze categorie is gericht op atleten met een amputatie aan arm, hand of vingers. Deze is opgedeeld in twee categorieën die overeenkomt met de hoogte van de amputatie. Kun je een deel van je arm niet gebruiken of je hele arm niet? Bij deze categorie wordt er niet geklommen met protheses, maar wordt er veel gebruik gemaakt van sporttape om de huid te beschermen.

Amputatie aan onderste extremiteiten (AL1-AL2)

Deze categorie is gericht op amputaties aan de benen. Deze categorie is ook opgedeeld in tweeën: één aangedaan been of twee. In deze categorie kan met protheses worden geklommen. Hiervoor zijn speciale klimprotheses met klimschoen ontwikkeld. In deze categorie behoren ook de klimmers met een dwarslaesie die beide benen niet kunnen gebruiken.

Beperking in bewegingsvrijheid en kracht (RP1-RP3) Bij deze categorie (limited range of power) moet je denken aan chronische ziektes of neurologische afwijkingen waardoor de atleten beperkt zijn in hun bewegen of kracht. Denk hierbij bijvoorbeeld aan spasmes. Deze categorie is opgedeeld in drieën. Het onderscheid wordt gemaakt in de mate dat de beperking invloed heeft op het bewegen.

Eva Mol zat ooit in het nationale jeugdteam en maakte een herstart als wedstrijdklimmer.

74 | HOOGTELIJN 3-2022

v-72_HL0322_r46-Paraklimmen.indd 74

16-05-2022 14:57


De bedoeling is dat de klimmers deze kennis de komende maanden meenemen in hun training richting de wedstrijden. En je moet echt wel van trainen houden, als je op dit niveau wilt klimmen. Christiane doet bijvoorbeeld twee keer per week aan krachttraining en klimt daarnaast drie à vier keer. Alles om in optimale vorm te beginnen aan het wedstrijdseizoen, dat eind mei van start is gegaan met de eerste worldcup in Salt Lake City.

Succesvolle maatschappij

Ten slotte terug naar Jamie, die zich ook hardop afvraagt: “wat is nou het belang van paraklimmen?” Al filosoferend komen we er op uit dat de mogelijkheid van mensen met een beperking om volwaardig topsport te bedrijven misschien wel een afspiegeling is van hoe succesvol je als maatschappij bent. “Het is luxe, maar het laat wel zien hoe inclusief je bent als samenleving. Soms schaam ik me wel eens, met mijn kleding van het Nederlands

Christiane Luttikhuizen draait een vol trainingsschema om in vorm te zijn tijdens de Worldcups.

team, omdat ik eruit geklommen word door klimmers van het jeugdteam. Maar echt mooi zou het zijn als er ook jeugdklimmers waren met een beperking, want dan is paraklimmen nog normaler.” Dat is dan ook meteen een oproep. Vind je dit een inspirerend verhaal en heb je zelf een (fysieke) beperking? Dan zijn er mogelijkheden om het klimmen (weer) op te pakken. Kijk daarvoor op nkbv.nl/sport/sportklimmen/paraklimmen (of scan de QR=code), neem deel aan lokale paratrainingen en ontdek de paraklimmer in jezelf! Deze trainingen zijn geschikt voor zowel de beginnende als gevorderde paraklimmer.

Links en social media

De paraklimmers in het Nederlands Team zijn actief op Instagram. Eva Mol als @wollygoesworldwide, Christiane als @chris_ti_a_ne en Jamie onder de naam @James_von_B . Bij onze zuiderburen zijn Belgisch Teamatleten @pavitravandenhoven en @fre.climbs de moeite van het volgen waard, terwijl de Franse paraklimster @solennepiret meer dan 20.000 volgers heeft.

Een interview met Eva Mol is te horen in de podcast The Normal World, die gaat over topsporters die hun draai moeten vinden in de ‘normale’ wereld. De finales van de worldcupwedstrijden zijn te volgen via een livestream op het IFSC YouTubekanaal. Ten slotte: zoek je contact over paraklimmen? Dat kan via paraklimmen@nkbv.nl

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-72_HL0322_r46-Paraklimmen.indd 75

75

16-05-2022 14:57


Reizen met gegarandeerd vertrek bij Bergsportreizen Heb jij je plannen voor deze zomer al rond? Bergsportreizen, de reisorganisatie van de NKBV, heeft nog divers aanbod. Wees er dus snel bij, want we zijn bijna uitverkocht! Bekijk onze reizen met gegarandeerd vertrek om zeker te zijn van jouw avontuur in de bergen. bergsportreizen.nl/gegarandeerd-vertrek. Foto Zout Fotografie

nkbv voor jou

Kijk voor het laatste verenigingsnieuws op nkbv.nl, of volg de NKBV op Facebook: facebook.com/de.nkbv en Instagram: @_nkbv.

Stuur jouw topvlagfoto in

Deze topvlagfoto van de Finsteraarhorn, 4274 meter, is gemaakt door Jacco Kokkedee (ATL 4). Hij beklom de berg met zijn zoons Diederik (20) en Olivier (18). Een lang gekoesterde wens van Olivier ging in vervulling! Maak deze zomer een topvlagfoto met de #nkbvtopvlag en tag de NKBV in je verhalen op Instagram en Facebook of voor de Hoogtelijn. Dan delen wij je verhaal met andere leden! Nog geen topvlag? Koop deze in via: nkbvwebshop.nl/nkbvtopvlag

Verzekering, Hoogtelijn en Gegenrecht redenen voor lidmaatschap NKBV

GEBIEDSINFORMATIE ALS INSPIRATIE

Foto Zout Fotografie

De zomer komt eraan, en waarschijnlijk ben je alweer plannen aan het maken voor een reis. Heb je al een idee waar je graag naartoe zou gaan? Nog niet? Dan kunnen wij je wellicht helpen bij het maken van deze keuze. Op de gebiedsinformatie pagina’s beschrijven wij meer dan 35 gebieden. Lees een leuke blog, bekijk de hutten in het gebied of laat je inspireren door mooie foto’s van het gebied. Alle informatie vind je hier op één plek. nkbv.nl/gebiedsinfo

Iedere twee jaar bevragen we ons ledenpanel hoe tevreden de deelnemers daaraan zijn over onze diensten en dienstverlening. Zo ook afgelopen januari. De ledentevredenheid is 1 punt gestegen naar 95%. Daar zijn we enorm trots op! Het percentage wat van ‘tevreden’ naar ‘zeer tevreden’ is gegaan is flink toegenomen de afgelopen twee jaar. De NPS-score, die aangeeft of de panelleden de NKBV zouden aanbevelen bij anderen, is in de afgelopen twee jaar op hetzelfde hoge niveau gebleven. Op alle vlakken van dienstverlening voldoen we veel meer aan de verwachting dan in eerdere metingen. De belangrijkste reden om lid te blijven is de reisverzekering, gevolgd door Hoogtelijn en het Gegenrecht. Onze bijdrage aan het Gegenrechtfonds is nu voor meer dan de helft van de leden een belangrijke motivatie om lid te blijven. Je ziet ook dat de informatievoorziening weer iets belangrijker is gevonden dan twee jaar terug. We moeten werken aan de bekendheid van onze nieuwe producten zoals de app en websites en de bekendheid van de secties. Daarnaast heeft ons panel behoefte aan meer informatie over gebieden en tochten en willen ze graag geïnspireerd worden. Hier gaan we mee aan de slag!

76 | HOOGTELIJN 3-2022

v-76_HL0322_r20-NKBVvoorjou.indd 76

16-05-2022 14:57


praat mee met de NKBV Volg de NKBV op social media, tag ons en praat mee! De leukste posts of reacties plaatsen we in deze rubriek.

AV-kaarten in de webshop

Bericht is een reactie op de post: Samen de bergen in is zoveel leuker dan alleen. • Jeanina Boots de Groot - Corina Buijten ik zie ons zo weer lopen!

Ga jij dit jaar weer naar de Alpen voor een mooie dagwandeling of huttentocht? Vergeet dan niet je Alpenvereinskaart te kopen in de webshop. Je vindt er meer dan 50 kaarten die bijna de hele Alpen beslaan. Bestel meteen je DAV Planzeiger - een handige tool om mee te plannen - om nog meer uit de kaart te halen. Kijk voor alle kaarten en de DAV Planzeiger op nkbvwebshop.nl

Bericht is een reactie op de post: IJzeren kabels, staaldraad en voetsteunen die als nietjes uit de rotsen steken. • Berggeit Pierre - Volg eerst nog een cursus in een van de regio’s van de NKBV, bv regio Maashoek

Bericht is een reactie op de post: Een bord met Franse kaas voor je neus met een heerlijk glaasje Vin de Savoie, dat is niet verkeerd tijdens de GR5 • Maike van den Berg Prachtige foto’s ook!! • Wendy van der Meer Zullen we, Suzan Vreeling? Zijn we wel even onderweg…

Foto Zout Fotografie

#NKBV • naomiwoltring In pre-coronatijd wandelden mijn vriend en ik in de Servische Tara. Ik schreef een verslag, stuurde het naar de @Hoogtelijn (het onvolprezen blad van de @NKBV onder redactie van @PeterDaalder) en nu is er een Balkanspecial! Ik heb zo’n zin om weer op de trein te stappen…

• CarineAlders

Je laatste voorbereiding met het Kenniscentrum

Foto Chris König

Het is bijna zover. We trekken weer de bergen in. Een mooie tocht, beklimming of actief vanuit een standplaats. Nog even je spullen uit de kast halen, checken of het nog allemaal goed zit en je waterdichte kleding impregneren. En hoe zat het ook alweer met navigatie en het weer in de bergen? Fris je kennis op met de relevante artikelen in het NKBV-kenniscentrum en ga goed voorbereid de bergen in. Kijk voor alle artikelen op nkbv.nl/kenniscentrum

• BasVerschuuren Had a great day out trailing on the #dutchmountaintrail @DMFF_eu @NKBV such an amazing route! Little over 15 hours of running at 105km, such great landscapes and nature! @Limb_Landschap thank you!

Dat is nog eens ledenservice! @NKBV

@ _ NKBV • jannettevreman Mooie ‘tegeltjeswijsheid’ gezien op een bergkapelletje onder de Nürnbergerhütte (Stubaier Alpen, Oostenrijk). • toc_limburg_climbing Na een succesvolle Series Jeugd Boulder 1 in IVY Climbing was het afgelopen zaterdag de beurt aan Graviton om deel 2 van de Series Jeugd Boulder te organiseren. De ‘Series Jeugd’ bestaan uit een reeks laagdrempelige boulderwedstrijden voor regionale jeugdklimmers tot 18 jaar. De Series Jeugd kenmerken zich door een gezel-

lige en leuke sfeer waarin de jeugdklimmers kennis kunnen maken met het klimmen van wedstrijden. Het TOC Limburg was ook aanwezig bij deze wedstrijd en bedankt Graviton, de routebouwers en de juryleden voor de leuke en goed georganiseerde wedstrijd! Zie onderstaande foto’s van onze jeugdklimmers voor een impressie. #climbingkids #bouldering_pictures_ of_instagram #bouldering #happykids #boulderkids #nkbv #limburgclimbing #nocnsf

tag ons op social media #hoogtelijn #NKBV

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-76_HL0322_r20-NKBVvoorjou.indd 77

77

16-05-2022 14:58


mijn verhaal

In Mijn Verhaal vertellen wandelaars, klimmers en alpinisten over hun bergsportervaringen. Heb jij ook een leuk verhaal? Stuur dan een mail naar hoogtelijn@nkbv.nl.

Ter ere van het 120-jarig bestaan van de NKBV dit jaar staat ditmaal een van de trouwste NKBV-leden in het zonnetje. Hans Asijee behoort met zijn lidmaatschap van 69 jaar tot de oudste NKBV-leden.

Hans Asijee en zijn vrouw op de Chesaplana in 1990.

Al 69 jaar NKBV-lid

Liefde voor de bergen zat er al vroeg in Zoals te verwachten valt van iemand die al bijna zeventig jaar NKBV-lid is, zat bij Hans Asijee de liefde voor de bergen er al vroeg in. “Toen ik jong was, was mijn vader vrijwilliger bij de Nederlandse Reisvereniging (NRV). Mijn ouders hadden zelf niet de financiële middelen om naar de Alpen te kunnen, maar eenmaal is het gezin toch naar Oostenrijk gegaan.”

De familie op de top van de familieberg, de Hohe Geige, in 1982.

Tekst Eva van Wijck Beeld Hans Asijee C

M

Z

CM

MY

CY

CMY

K

Een zee van toppen

2022

Y

ijn eerste bezoek aan de bergen herinnert Hans zich nog goed. Naast de schoonheid van de bergen, werd hij zich daar ook meteen bewust van de gevaren die ze met zich meebrengen. “In het Pitztal in Oostenrijk beklom ik met mijn broer de Wildspitze. Ik was 18 jaar en mijn broer 15 en we deden de beklimming aan een touw, met als gids een lokale jongen. Op de terugweg over een grote gletsjer zakte mijn broer door de sneeuw weg in een gletsjerspleet. Ik leerde toen meteen het belang van veiligheid en heb met mijn eigen kinderen tijdens beklimmingen ook altijd touwzekeringen gebruikt.”

Na die eerste bergtop zouden er nog vele volgen, met klimpartners, en later met het eigen gezin. “In ’56 ben ik ook begonnen met skiën en hoewel ik daar enorm van kan genieten, bleef mijn voorkeur toch altijd uitgaan naar bergwandeltochten vanuit het grote arsenaal aan berghutten. De tochten van de ene berg naar de andere, de topbeklimmingen en het daarmee gepaard gaande

Naam: Hans Asijee (91) Favoriete bergland: Oostenrijk Favoriete berg: Hohe Geige

uitzicht met een zee van toppen, dat vind ik prachtig.”

Familieberg

Hans Asijee komt uit een bergsportfamilie en heeft dat stukje DNA ook aan zijn kinderen doorgegeven. “Mijn vrouw is dankzij mij een echte bergsportliefhebber geworden en onze kinderen en ook een aantal kleinkinderen zijn al vanaf hun geboorte NKBV-lid.” Er is één berg die voor de familie wel een hele bijzondere betekenis heeft: “In Oostenrijk staat in het Pitztal de Hohe Geige. Die heb ik in totaal zo’n zeven keer met broer, echtgenote, eigen kinderen en hun leeftijdsgenoten beklommen. Deze berg hebben we omgedoopt tot onze familieberg. Helaas hebben we in de loop der jaren de klimaatveranderin-

gen daar duidelijk gezien; de gletsjer waar we vroeger overheen moesten, is nu helemaal verdwenen.”

Herinneringen

Nog altijd gaat Hans, naar de bergen: in de winter en in de zomer. “Ik heb in augustus een nieuwe heup gekregen en kan weer zonder stokken lopen, dus ik hoop dat ik fit genoeg ben om met de lift omhoog te kunnen en daar te wandelen. Desnoods ga ik bovenaan een boek zitten lezen. De bergen hebben een enorme aantrekkingskracht op mij: de uitzichten, de hoogte, de atmosfeer; de bergen ademen plezier. Topjes beklimmen zit er nu niet meer in, maar aan de gigantische hoeveelheid bergen die ik al heb beklommen in Oostenrijk, koester ik hele fijne herinneringen.”

78 | HOOGTELIJN 3-2022

v-78_HL0222_r14-Mijn verhaal.indd 78

16-05-2022 14:58


In de rubriek ‘In Vogelvlucht’ vertellen medewerkers van Vogelbescherming Nederland interessante weetjes en bijzonderheden over bergvogels, in Nederland of elders.

Vale Gier.

Foto Jelle de Jong

Dwaalgasten uit de bergen Dwaalgasten zijn vogels die om wat voor reden dan ook op drift zijn geraakt en op plekken verschijnen waar ze normaliter niet thuishoren. Grote roofvogels die in de bergen leven, komen met gemak in Nederland terecht: van heel soms tot steeds vaker. Tekst Gert Ottens

Roofvogels

Monniksgier.

Foto Jan Lok

Foto Saxifraga-Mark Zekhuis

Wellicht heb je tijdens je bergwandeling wel eens een enorme roofvogel gezien. Zo een waarbij ‘onze’ buizerd qua grootte in het niet valt. In een Europese context heb je dan waarschijnlijk een steenarend gezien, of mogelijk een gier. Van die laatste komen in Alpen en Pyreneeën bijvoorbeeld de lammergier, vale gier en monniksgier voor. Wat minder indrukwekkend, maar toch ook een grote vogel, is de aasgier. Ook deze leeft in de bergachtige gebieden van Zuid-Europa. Deze vogels leven daar van dieren als de

Steenarend.

Foto Jelle de Jong

E

r zijn van die bergvogels die hun rotsachtige omgeving normaal gesproken niet verlaten. Hooguit brengen ze de winter – wanneer het soms toch wel lastig wordt om nog voedsel te vinden – op lagere hoogtes door. Een aantal van deze bergvogels heeft daarbij de mens ontdekt als voedselbron. Niet dat ze mensen eten, maar vooral de etensresten die (helaas) wel eens achterblijven bij een berghut of -restaurant. En dan is er nog een categorie vogels die alleen bij hoge uitzondering naar onze laaglanden afdalen: de zogenoemde dwaalgasten.

langs in vogelvlucht het pad

Steenarend, monniksgier en vale gier

gems, steenbok of marmotten. Een steenarend vangt en doodt zijn prooi zelf, de gieren eten ze in de vorm van aas. Vreemd genoeg zijn de meeste van voorgenoemde vogelsoorten ook wel eens in Nederland waargenomen, ondanks het totale gebrek aan bergen en dus grote bergdieren alhier. De steenarend, monniksgier en aasgier zijn bij ons extreem zeldzaam met respectievelijk eenentwintig, vier en twee waarnemingen sinds 1800. Vale gieren worden hier sinds begin deze eeuw zelfs jaarlijks vastgesteld, soms in groepen van tot wel honderd vogels.

Bescherming

Hoe spectaculair ook, vooral de (toenemende) waarnemingen van de gieren vormen toch wel reden tot zorg, want het komt waarschijnlijk door voedselgebrek dat ze aan het zwerven slaan. Naast genoemde bergdieren leven ze namelijk ook van dood vee, en dat mag niet zomaar meer blijven liggen in het veld (volgens EU-regels). Juist door die grote veestapel verging het de gieren decennialang steeds beter, met name in Spanje. Maar nu lijkt het alsof er voor al die gieren niet genoeg voedsel meer is en dat zoeken ze dan elders. Overigens zorgen diezelfde regels er ook voor dat in Nederland nauwelijks iets te eten is voor deze vogels. Aan de andere kant: voor gieren is een retourtje Lage Landen vaak een peulenschil. Ze zijn gemaakt om zonder al te veel moeite grote afstanden af te leggen door zich met hun enorme spanwijdte door de thermiek mee te laten voeren.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-79_HL0322_r15-Vogels.indd 79

79

16-05-2022 15:55


Aan de andere kant van de berg ligt Val d’Ayas

“De tijd heeft er

stilgestaan,

dat doet ons goed’’

Er kwam eens een mapje foto’s tevoorschijn bij het opruimen van mijn ouderlijk huis. Op een van die plaatjes staat een oude boerenschuur aan de zuidkant van Evolène. Voor die schuur staat een hoogblond jongetje van bijna 2. Het was 1948. Ik ben inmiddels wat ouder en minder blond maar nog net herkenbaar. Sindsdien ben ik ontelbare malen in het Val d’Hérens geweest en in de Walliser dalen ten oosten en ten westen. Wallis is dus een ‘thuisland’, maar op een dag, wanneer je voor de zoveelste maal op de grens met Italië staat, op de Col Collon, of op de Col de Tsa de Tsan, om maar twee plekken te noemen, dan vraag je je af: hoe zou het aan de andere kant zijn? Tekst Rudolf Saltet

D

ie vraag wordt beantwoord door bijvoorbeeld het rondje Arolla-Arolla via Prarayer, de Rifugio Aosta en de Tête Blanche, of door de oversteek vanuit Chanrion naar het Fenêtre de Durand. En dan in de niet-Zwitserse hitte een eindeloze afdaling naar het Valpelline, dan weer omhoog totdat het koel is op de Col Collon. Snel voor donker naar de achthoekige Refuge des Bouquetins en de volgende ochtend terug naar Arolla.

Weer hogerop

Dan is er een tijdje alpenpauze door het bereizen van andere werelddelen en het maken van bergtochten in andere klimaatzones. Leeftijd en levenswandel eisen hun tol. Dotteren brengt uitkomst, en het gevoel zegt: we moeten weer eens hogerop, maar waar? Het aangewezen orakel om te consulteren is mijn oude neef Jan

van Royen. Jan is altijd mijn oude neef geweest en gebleven, hij heeft zijn voorsprong van vier jaren nooit opgegeven. We hebben samen sinds bijna zeventig jaar ontelbare tochten gemaakt en Jan had onmiddellijk het antwoord: “Kijk eens in het Val d’Ayas. Het is er prachtig, je kunt je alpiene hart ophalen van ‘zwaar tot licht’, voor een deel heeft de tijd er stil gestaan en dat doet ons goed”. En …. je kunt er met de Franse taal heel goed terecht. Het internet helpt snel verder: veelbelovende foto’s en wandelkaarten. Na grote drukte in Champoluc, waar de vooruitgang drastisch heeft toegeslagen, is de opluchting groot als het geen kilometer verderop weer rustig landelijk is en even later ontwaren wij op een gevel uit 1930, tussen de lariksen door, de naam Albergo Monte Cervino. Het is er vol, én rustig. We eten en slapen er uitstekend en zijn de enige niet-Italiaanse gasten. Een mooie verrassing.

80 | HOOGTELIJN 3-2022

v-80_HL0322_r39-Vald'Ayas.indd 80

16-05-2022 14:59


Foto Charles Dufour

Lac Bleu.

Foto Anne Hauer-Walland

Champoluc vanaf Antagnod.

Aan de andere kant

Dan volgen er twaalf dagen prachtige wandelingen aan de, voor een Wallisganger, ‘andere kant’ van de Alpen. Waarin bestaat het ‘andere’? Het begint bij onszelf. De alpinist met Zwitserse wortels heeft ongewild en veelal onbewust een kompas met een zuidoriëntatie. Wanneer je eerste schreden over de grens bijvoorbeeld in het Valpelline gezet zijn, dan blijft dat onwillekeurig zo. Je bent geneigd om van de zuidflanken over het Aostadal heen te kijken en dan zie je tot je genoegen de Gran Paradiso. Dus is er in de gebruikelijke richting van beschouwing nog vertrouwd perspectief. Met die blikrichting kijk je vanuit Beatenberg naar Eiger, Mönch en Jungfrau, vanuit het Turtmanntal zie je zo de Bishorn en daarachter de Weisshorn. Vul je eigen noordzuidvergezichten maar in. Het duurde een tijdje voordat ik het in de gaten had, maar vanuit het Val d’Ayas is de oriëntatie omgekeerd. Als je er wandelt heb je de zon in je nek en je zoekt sneeuw in het noorden. Die sneeuw toont zich natuurlijk meer en meer naarmate je voeten je hoger dragen, maar vooreerst is het wit binnen de contouren van het Val d’Ayas slechts mondjesmaat te zien. Maar, geen nood, op inloopniveau is er genoeg te doen, om niet meteen ‘hogerop’ te willen gaan en men heeft ervoor gezorgd dat de dalbodem in het seizoen bediend wordt door af- en aanrijdende bussen, onder andere tussen Champoluc en St. Jacques. De busrit is gratis en dat scheelt opstoppingen, uitlaatgas en te warm gesjok over een asfaltweg.

Foto Charles Dufour

De Castor en de Pollux vanaf Ru Courtod.

Foto Charles Dufour

Albergo Monte Cervino in Champoluc.

Een tweede tegemoetkoming is een groepstaxisysteem waarmee je voor privégebruik afgesloten wegen kunt gebruiken om sneller hogerop te komen. Deze taxi’s verzorgen ook het transport als je na een overtocht te voet naar het Val Tournenche of Val Gressoney naar het Val d’Ayas teruggebracht wilt worden. Over de overtreffende trap van dat comfort durf ik haast niet te schrijven; het Val d’Ayas is vooral ingericht op wintersport en daar horen skiliften bij. Als die liften ‘s zomers ook draaien dan kan de wandelaar ook hoog beginnen.

Een ouder land

Wij hebben ons in eerste instantie te voet verplaatst. De wandelmogelijkheden zijn legio. De dalbodem ligt van waar wij beginnen te wandelen op 1600 meter, de eerste paar honderd meter hoogteverschil zijn bebost, er is schaduw te over. Verder stijgend heb je de indruk van ‘ouder’ land dan aan de Walliser kant. Waar aan de kant van het Rhônedal vooral mijn jeugdherinneringen doordesemd zijn met crucifixen, groot of klein, zie ik nu bijvoorbeeld in het dal van Champoluc meer oudere kapelletjes en bijvoorbeeld in St. Jacques een heus, oud kerkje met bijbehorende pastorie, met fresco’s gesierd.

Twaalf wandelingen aan de andere kant van Wallis HOOGTELIJN 3-2022 |

v-80_HL0322_r39-Vald'Ayas.indd 81

81

16-05-2022 15:00


Specialist in Bergsport Verzekeringen www.hienfeld.nl +31 (0)20 - 5 469 469 info@hienfeld.nl

Voor meer informatie: Koninklijke NKBV te Woerden

NKBV_220x145_new_logo.indd 1

19/01/2022 14:41

Meindl heeft al menig innovaties op het gebied van schoenen teweeg gebracht. De nieuwste innovatie heet Identity. Bij de modellen uit deze nieuwe serie bieden wij een gedetailleerd herkomstbewijs van het gebruikte leer aan. Hiermee verschaft Meindl een volledig transparante kijk op de productie van de schoenen, vanaf de alpenweide waarop de koeien grazen, de leerlooierij waar het leer bewezen milieuvriendelijk wordt gelooid tot de uiteindelijke productie. Al bij de leerlooierij wordt het leer voorzien van een identificatienummer welke handmatig in het leer wordt gedrukt. Dit identificatie nummer ook Identitynummer genoemd is dan in de schoen vereeuwigd op de binnenkant van de manchet. Op deze manier kan men de afgelegde levensweg van het gebruikte bovenleer op www. identity-leder.de volgen!

IDENTITY – LEER MET HERKOMSTBEWIJS ORIGINAL

Tessin Identity

Linosa Identity

www.identity-leder.de

mei_Anz_LinosaIdentity_Hoogte_210x135_MAI14_def.indd 1

samenstel.indd 3

15.05.14 11:01

16-05-2022 15:24


Onderweg naar Lac Bleu.

Zoals in veel alpendalen is er in het Val d’Ayas een Lac Bleu, en wanneer je daarheen loopt wordt het bos allengs een verkoelende herinnering, en behalve het verschil tussen berglucht onder bomen en de lucht die je op een weidepad inademt komt een volgend aspect van de oudere omgeving in beeld. Er staan min of meer verlaten huizen of een oud hotel waarbij je je afvraagt wanneer het verval de overhand krijgt over de verwaarlozing. Het zijn tekenen van een verschoven, veranderd bergtoerisme. In elk geval is er nu geen sprake meer van bedrijvigheid. Een klein stukje verder omlaag is er weer grote drukte. Daar wordt veel en luidruchtig gewandeld, op caféterrassen doet men heel goede zaken. Maar pickels en stijgijzers zijn er een zeldzaamheid.

Blauw water

Het water van het plaatselijke Lac Bleu is overigens even blauw als in al die andere blauwe bergmeren. Het is onverbiddelijk

Foto Charles Dufour

Foto Anne Hauer-Walland

Het kerkje in St. Jacques.

kristalhelder. Geen zweem van blauw te bekennen. Toen ik vijf was kon die desillusie nog tijdelijk worden vermeden door een punt van een vulpen in een flesje meegebracht Lac Bleu d’Hérenswater te dopen, maar die truc werkt niet meer, toen trouwens ook al niet. Ik herinner me dat ik mijn moeder aansprak op vals spel toen ik in de gaten kreeg dat er geknoeid moest zijn. Vanuit St. Jacques loopt er aan de oostkant van de rivier een prachtige route naar het noorden. De weg is erg geschikt voor zo’n speciale taxi. Maar hoe je daar ook op stap gaat, op een gegeven moment komt de Breithorn in zicht en via een prachtig pad kun je de Rifugio Ottorino Mezzalama met gemak bereiken. Gemak slaat hier op het pad, over conditie en gevoeligheid voor hoogte wordt hier niets bedoeld. Zeker is dat de hut, op ongeveer 3000 meter, een fantastisch uitzicht biedt en dat het panorama een sterke aanzuigende werking heeft. Maar wij waren toe aan lagergelegen verpozing, en hebben ons onttrokken aan de lokroep.

Laatste dag Ligging

De afstand van Utrecht naar het Val d’Ayas is 1000 kilometer. Met de trein reis je vanaf Amsterdam naar Aosta in een uur of tien met overstappen in Parijs en Turijn. Informatie via lovevda.it.

Kaarten:

• Landeskarte der Schweiz 1 : 50.000. Blatt 294 Gressoney • Carte dei Sentieri 1 : 25.000 Monte Rosa. Ayas – Gressoney – Alagna. Met wandelgidsje in het Italiaans, Frans en Engels. • Monte Rosa – Valle dell’Evançon. 1 : 25.000. Uitgave van Office Régional du Tourisme.

Gemzen op de Colle Betaforca, met daarboven het Monte Rosamassief met de Lyskamm.

Foto Werner Ruinen

Val d’Ayas

Nog één mooie, gemengde excursie, en dan zit het erop voor dit jaar. Het weer zit ook de laatste dag mee en deels per kabelbaan en deels te voet komen we op de Passo della Bettaforca, daar zien wij nu ook het dal van Gressoney aan onze voeten. Het zou natuurlijk wat flauw zijn om na de geurende koffie (pas op: in deze streken vermenigvuldigt de nabijheid van een skilift de prijs van consumpties) meteen weer af te dalen, en dat doen we dus niet. We weten inmiddels hoe het hier aan de zuidkant van de bergen moet: we strekken de benen en kijken naar het noorden. We staan daar op meer dan 2600 meter hoogte in de wereld van steen. Pal daarachter is de wereld van ijs. We gaan op pad. Het spoor heeft in een oosthelling waar we lopen een kronkelig verloop, en bij elke bocht wordt de Monte Rosagroep groter, mooier en tastbaarder: Castor, Pollux, Lyskamm en zo voort, het hele legendarische rijtje tekent zich af tegen de strakblauwe lucht. Op het pad is er vriendelijk contact met tegenliggers. Deze keer wél met stijgijzers en ander rinkelend gereedschap, en met een praatje over de verrichtingen op deze wonderschone dag. Precies op 3200 meter hoogte, ligt een grote vlakke steen, warm van de zon, daar hebben wij onbelemmerd uitzicht. Rugzak af, schoenen los, mes, brood, kaas, nootjes, appel, prikwater. Wat wil je nog meer? Volgend jaar weer? Een stapje verder nog? De Rifugio Quintino Sella is niet zo ver meer……. Voor dit jaar is het goed zo. We aanvaarden, heel tevreden en met een losse stap de terugweg. Ten afscheid krijgen we de volgende dag van onze waardin een zak linzen die haar broer 100 kilometer verderop verbouwt. En een fles balsamico uit Modena. Het was goed bij de Italianen. Heel goed!

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-80_HL0322_r39-Vald'Ayas.indd 83

83

16-05-2022 15:00


Omdraaien op de

Anders dan gedacht

Monte Viso We zijn moe van de lange tocht vanuit het dal, die bleek zwaarder dan gedacht. Net als onze rugzakken met tent, slaapzak en slaapmatje. Vanwege de coronapandemie namen we het zekere voor het onzekere, want het is net als vorig jaar nog onduidelijk of bivakken geopend zouden zijn. Met als gevolg een paar pijnlijke schouders. We gaan de Monte Viso beklimmen. Althans, dat is het plan. Tekst en beeld Alco van der Marel

A

ls we op 28 juli om een uur of vijf in de middag aankomen bij Bivacco Boarelli (Bivacco delle Forciolline) op 2823 meter hoogte, zit er een Frans stelletje omarmd naast het bivak in de avondzon. Ze zijn een jaar of twintig oud en hij vertelt dat hij de Monte Viso (of Monviso, 3841 meter) al eerder heeft beklommen. “Niet moeilijk en goed gemarkeerd”, zei hij, “want de gele markeringen zijn om de drie meter aangebracht.” Zijn vriendin gaat voor de eerste keer de berg op. Niet veel later komt er ook nog een vader en dochter, die een jaar of twaalf is, bij de hut aan. We installeren ons in de kleine driehoekige hut. Er is geen water, maar wel een toilet. Buiten. Zaagsel moet hetgeen je hierin achterlaat met een mooi laagje bedekken. Er staan twee tafels in het bivak, waar wij het avondeten op bereiden. Wij zijn met z’n drieën, Katinka (55 jaar), mijn zoon Chico (28 jaar) en ik, Alco (56 jaar). We maken met Knorr-achtige pakjes een soort groentesoep en een bonenprut met pasta. Het Franse stel heeft slechts brood te eten. Omdat we meer dan voldoende pakjes kant-en-klaar voer bij ons hebben, maken we ook soep voor hen. Minestronesoep. Als dank krijgen we er een zoet koekje voor terug. Met z’n allen hebben we het over de tijden waarop iedereen de volgende dag wil vertrekken.

Zware rugzakken

Het Franse stel vertrekt al om 4 uur en hun wekker gaat om 3.30 uur af. Wij blijven nog even liggen, maar ook ik ga niet veel later met Chico op pad. De vader met dochter vertrekken na ons.

Ze zien wel waar ze eindigen. Het is nog donker en de sterren fonkelen aan de hemel. In de verte zien we het Franse stel. Nog hoger op de berg zien we, na een uur lopen, drie á vier verschillende touwgroepen met hoofdlampjes. Onze rugzakken zijn nog steeds zwaar, want we willen de slaap- en kookspullen achterlaten op de afslag naar de pas die we op de terugweg willen nemen: de Passo delle Sagnette (2291 meter). We zullen Katinka daar weer ontmoeten en lopen dan gezamenlijk terug naar het dal. Dat is het plan. Chico en ik volgen de gele markering, maar die buigt wel erg ver af richting het oosten. Chico zegt dat we langs de bergmeren moeten lopen, noordelijker. En dat blijkt te kloppen. De gele markering is die van de Passo Forciolline: een pas die de kortste route naar het dal aangeeft, waar we gisteren vandaan zijn gekomen. We improviseren en traverseren over los gesteente en komen weer terecht op de juiste route. Later komen we erachter dat we hiermee wel een indrukwekkende klettersteig langs een meertje omzeild hebben. Chico en ik lopen gestaag verder over het pad vol gruis. Rond 8.00 uur worden we ingehaald door een paar Fransen en een uurtje later klimt ook een ouder Duits paar ons voorbij. Ik loop langzaam en krijg last van de hoogte. Als we onder Bivacco Andreotti (3277 meter) aankomen, heb ik hoofdpijn en voel ik tintelingen. Het wordt hier echt steil. Bovendien hebben we niet veel gegeten. Ik maak de rekensom hoeveel tijd het nog kost om op de top te komen. Ik schat nog een uur of drie plus een

84 | HOOGTELIJN 3-2022

v-84_HL0322_r35-Monvisio.indd 84

16-05-2022 15:02


Passo Gallarino (2728 meter).

Bivacco Cav. Pietro Bertoglio (2760 meter).

Aan de voet van de Colletto Barracco.

Op de Passo delle Sagnette.

Rood-gele helikopter

Na een minuut of vijfenveertig komen we aan op de Passo delle Sagnette (2991 meter). Ik begin te koken op mijn brandertje, terwijl Chico op zoek gaat naar Katinka die we hier zouden ontmoeten. Na een half uurtje staat Chico weer op de pas. “Ik zie Katinka nog niet”, zegt hij. “Ben je dan niet tot aan het bivak gelopen?”, vraag ik hem. Het antwoord is nee. Zonder commentaar haalt hij zo veel mogelijk spullen uit z’n rugzak en loopt helemaal terug richting het bivak. Gelukkig komt Katinka hem tegemoet gelopen en worden de spullen die we daar hadden achtergelaten overgeladen in Chico’s nagenoeg lege rugzak. Eenmaal met z’n drieën herenigd boven op de pas, is het eten klaar.

afdaling van anderhalf uur, de afdaling naar het dal nog niet meegerekend, dus tegen die tijd lopen we weer in het donker. Dat is gekkenwerk. Vastberaden overleg ik kort met Chico: we keren om. Hij snapt de redenatie. Vijfentwintig minuten later staan we weer bij het pad richting de pas, maar ik voel enige twijfel. Zijn we niet te snel omgekeerd? Ik voel me lichamelijk een stuk beter, maar dat verdwijnt zodra we de slaap- en kookspullen weer in onze rugzakken proppen en ik de schouderbanden opnieuw in mijn schouders voel snijden.

Terwijl we onze buiken vullen, vliegt een rood-gele helikopter naar de top van de Monte Viso. Eerst denken we dat het toeristen zijn die de berg willen bewonderen, maar dit blijkt serieus. De helikopter blijft rondjes vliegen boven de rotsband en we zien door onze verrekijker dat er even later een hulpverlener uitzakt. We zien de andere klimmers verspreid in het gebied zitten, ook het Franse stel met hun opvallende blauwe en oranje jassen. Wanneer de helikopter vertrokken is dalen we verder af met gemengde gevoelens. Wat zou er gebeurd zijn?

Lopen in het donker is gekkenwerk. We nemen een besluit en keren om. HOOGTELIJN 3-2022 |

v-84_HL0322_r35-Monvisio.indd 85

85

16-05-2022 15:02


© Schmittenhöhebahn AG

www.alpendreams.eu

RUST, RUIMTE, EEN EIGEN PLEK IN DE NATUUR.

Meer dan ooit is daar behoefte aan. En waar zit u dan beter dan in Oostenrijk?

DAAROM ALPENDREAMS Wij kennen Oostenrijk als geen ander. Het voor onze klanten selecteren van de mooiste plekjes in Oostenrijk is waar we in gespecialiseerd zijn. Wij gaan voor locaties waar we zelf in geloven, in bekende en (nog) minder bekende dorpen; met vele partners waar we inmiddels jaren prima mee samenwerken. Dat geeft rust en zekerheid. Wij begeleiden bij uw aankoop in Oostenrijk van het allereerste contact tot en met de oplevering/overdracht. Onze dienstverlening ter plaatste ontzorgt en brengt geen extra kosten met zich mee. Tot slot zijn wij als enige aanbieder in Oostenrijk Mondi Approved: een grote extra zekerheid voor u!

ALPENDREAMS info@alpendreams.eu www.alpendreams.eu

Tel NL: +31 (0)6 52 06 61 70 Tel AT: +43 (0)6 991 0658 625

Tel BE: +32 (0)497 47 41 46

RENDEMENT. EXCLUSIVITEIT. ONTSPANNING. (SNEEUW)ZEKERHEID. Naamloos-1 1

13-05-2022 10:34


Bivacco delle Forciolline A. Borelli (2820 meter).

Vrijwel direct onder de pas begint de klettersteig. Het is circa honderd meter afklimmen en niet moeilijker dan een tweede- en derdegraads afdaling met een ketting ter beveiliging. Ik ben er niet zo gek op, want een wiebelende ketting vind ik onplezieriger afdalen dan solide rots. Ik zeker Katinka naar beneden, gewoon op de ouderwetse manier met een schroefkarabiner en halve mastworp. Dit tot groot ongenoegen van Chico die mij een modern zekeringsapparaat wil laten gebruiken. Elke keer als Katinka na een meter of twintig weer op een standplaatsje is beland, gooi ik het touw naar beneden en daal ik zelf ook af.

Slapen in het bivak

Halverwege de afdaling zien we in de verte Rifugio Quintino Sella (2640 meter) liggen. Dit is eigenlijk de beste plek om de beklimming van de Monte Viso te starten en velen beginnen dan ook hier. Wij gaan echter de andere kant op, richting Passo Gallarino op 2751 meter hoogte. Vrij snel daarna volgt de Passo di San Chiaffrado op 2764 meter hoogte. Het pad is niet echt lekker beloopbaar, dus het gaat langzamer dan ik hoopte. Voorbij de

Een ongeluk plaatst onze gemiste toppoging in een andere daglicht pas zien we nog een aardig fenomeen van tientallen steenmannetjes rondom het pad en naast Lago Bortio. Katinka heeft er tegen die tijd wel genoeg van en wil in het Bivacco Bertoglio (2769 meter) overnachten. Een riant rood-geel hokje met drie stapelbedden met matrassen, kussens en dekens nog slechts tien minuten lopen en aan ons pad gelegen. Naar het dal is het nog drie uur lopen. Ik blijf achter met Katinka en slaap vrijwel meteen. Chico loopt door en zal ons om 10.00 uur ophalen in Castello di Pontechianale, een mogelijk startpunt van de tocht naar de Monte Viso. De volgende ochtend vertrekken we om 7.15 uur uit het bivak, wanneer een rommelend onweer zich aankondigt. Het begint te hagelen en we lopen zo snel mogelijk naar de lagergelegen bosrand. We komen een Italiaanse jongen in korte broek en met een klein rugzakje tegen. Hij wil naar het net door ons verlaten bivak lopen. Verbaasd kijken we hem na. Verderop zien we een paar wandelstokken naast het pad. Opnieuw verbazing. Slechts een uurtje later loopt de jongen ons weer voorbij, richting het dal. De stokken waren van hem, want hij vond het toch te gevaarlijk om deze met zo veel bliksem in de omgeving mee te nemen. Net na tienen staan we naast de auto waar Chico opnieuw in slaap is gevallen. Dat is geruststellend, want ik heb hem eerder geprobeerd te bellen. Ondanks het feit dat hij niet opnam maar

Bivacco Andreotti (3277 meter).

de telefoon wel overging betekende dat hij bereik had en dus de vorige avond, zo was mijn redenatie, goed bij de tent was aangekomen. Als verrassing heeft hij voor iedereen cappuccino en een croissant meegenomen. Hulde alom voor de sportieve prestatie en dit overheerlijk ontbijt. Maar toch blijft er iets knagen.

Fatale valpartij

Op de camping zoek ik op internet naar nieuws over het uitvliegen van de helikopter gisteren. Vrij snel vind ik een bericht dat een 53-jarige Italiaan is overleden en een 9-jarig meisje en een Franse vrouw gewond zijn geraakt. Ik concludeer dat er niemand uit het gezelschap die we in het bivak hebben ontmoet, direct bij het ongeval betrokken lijkt te zijn. We proberen met de hulp van een vriend, dat beter Italiaans spreekt, te achterhalen wat er is gebeurd. Vermoedelijk is honderd meter onder de top de Italiaanse man gevallen en heeft hij de andere twee geraakt tijdens zijn val. Dit plaatst onze gemiste toppoging in een heel ander daglicht. We hebben gezien hoe de route verloopt, dat we te veel spullen bij ons hadden en dat we te optimistisch waren qua planning. Maar we staan vooral stil bij het feit dat de beklimming van deze berg door veel klimmers als makkelijk wordt omschreven. Er zijn talloze goede redenen om in je achterhoofd te houden dat het altijd anders kan lopen dan je had gedacht.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-84_HL0322_r35-Monvisio.indd 87

87

16-05-2022 15:03


In deze Hoogtelijn twee relatief onbekende klimgebieden; de natuurlijke rotsen van de Rocher de la Maiselle en de recent ingerichte voormalige steengroeve Carrière Prospèr. Het zijn twee klimgebieden in een streek waar klimmers zich maar zelden wagen; ten westen van de Maas tegen de Franse

Tekst en beeld Harald Swen

klimmen bij de buren

In de serie Klimmen bij de Buren laten we je klimgebieden in de nabije omgeving van Nederland zien, op maximaal 400 kilometer rijden van Utrecht. grens aan. Ten onrechte, want het dal van de Viroin, een zijrivier van de Maas, waarin beide klimgebieden liggen, is landschappelijk erg mooi. Een klimtrip hier naartoe kan goed gecombineerd worden met een kajaktocht op de Viroin of wandel- en fietstochten in de omgeving.

Rocher de la Maiselle

Vier kleine massieven De Rocher de la Maiselle ligt in een landschappelijk mooi en erg rustig zijdal van de rivier de Viroin ten zuiden van het dorpje Dourbes. De langgerekte rotswand is opgedeeld in een viertal deelmassieven met voornamelijk derde, vierde- en vijfdegraads routes die goed behaakt zijn.

D

e Rocher de la Maiselle, die ook wel bekendstaat als de Hauteroche, is een bijna 300 meter lange rotswand van kalksteen die pal op het zuiden gelegen is. De ligging van de rots in een beukenbos en de opdeling in deelmassieven doet enigszins denken aan Mozet. De Rocher de

In sector La Paroi zijn de moeilijkste routes van het gebied te vinden.

De routes in sector La Grande Barre zijn ideaal om je eerste passen (toprope) in de rotsen te maken.

la Maiselle is echter beduidend kleiner en de maximale hoogte van de routes overschrijdt de vijftien meter niet. Vanuit het centrum van Dourbes volg je de borden ‘escalade’ en parkeer je de auto op de parkeerplaats voor kajakkers. De weg loopt weliswaar verder door, maar verderop zijn geen parkeermogelijkheden. Volg de weg te voet langs de ruïnes van het Château Hauteroche en een picknickplek langs de rivier tot je na circa 500 meter bij een splitsing komt. Links in het bos ligt het eerste massief, La Tour, waarop slechts enkele routes zijn ingericht. Direct naast La Tour ligt sector La Paroi met vijftien routes, waaronder de moeilijkste van het gebied. De volgende sector, Eperon Central telt slechts drie routes, maar de laatste sector, La Grande Barre telt maar liefst twintig routes, waaronder enkele toprope routes voor kinderen of beginnende klimmers. De meeste routes zijn in 2015 herbehaakt met solide haken en relais. Toch zul je af en toe nog oude haken aantreffen, die over het algemeen zijn aangevuld met moderner materiaal. Slechts heel sporadisch tref je een route aan die niet is (her)behaakt en die dan bedoeld is om op toprope te klimmen. De weide ten zuiden van de Rocher de la

Maiselle wordt in de zomer gebruikt als bivakveld voor scouting- en jeugdgroepen. In de zomervakantie kan het daarom flink druk zijn op en onder de rots. Het klimmen in dit gebied kan goed gecombineerd worden met de slechts 500 meter verderop gelegen Carrière Prospèr. Dit gebied is lopend te bereiken vanaf de Rocher de la Maiselle.

Rocher de la Maiselle

• Aantal routes/maximale lengte: 41/15m. • Klimstijl/steilte: wand 70-95°. • Niveau routes: 3-6c. • Gesteente: kalksteen. • Expositie: zuid. • Beste jaargetijde: voorjaar, zomer en herfst. • Vrij toegankelijk, eigendom van de gemeente. Meer info over het gebied, waaronder de topo, vind je in de NKBV Tochtenwiki: https://tochtenwiki. nkbv.nl/nl/poi/klimmen/ rocher-de-la-maiselle/34002790/

88 | HOOGTELIJN 3-2022

v-88_HL0322_r17-Klimmenbijdeburen.indd 88

16-05-2022 15:03


Links: Overzicht van de groeve. Onder: de rechterwand van de nis.

Carrière Prospèr

Foto Dominique Van Eyken

Spleetroutes De Carrière Prospèr is op 21 mei door de KBF officieel geopend voor klimmers. Deze voormalige steengroeve in de streek van Couvin ligt ver uit de richting van de meer bekende klimgebieden aan de Maas, Lesse en Ourthe. Toch loont het om hier eens te klimmen, vooral ook omdat je dit gebied ideaal kan combineren met de slechts 500 meter verderop gelegen Rocher de la Maiselle.

A

ls je de auto net ten westen van Olloy-sur-Viroin langs de bosrand parkeert, krijg je het gevoel op de verkeerde plek te zijn beland. In de verste verte zijn geen rotsen te bekennen en het pad wat je volgens de beschrijving zou moeten volgen, leidt de heuvel op. Waar is het rivierdal - dit kan niet juist zijn! Wie echter de moeite neemt om het pad de helling omhoog te lopen, wacht een verrassing op de top van de heuvel. Daar ligt diep in de grond, verscholen door het omringende bos, de Carrière Prospèr, aan drie zijden geflankeerd door steile rotswanden. De blikvanger van het gebied is de als met een mes afgesneden zuidoostwand. Midden in deze wand is een rechthoekige nis uitgehouwen met aan weerszijden enkele van de meest karakteristieke spleetroutes die in België te vinden zijn. Het is misschien wel de beste plek van België om je spleetklimkunsten in de praktijk te brengen.

De Klim- en Bergsportfederatie Vlaanderen is enkele jaren geleden begonnen de groeve om te toveren tot klimgebied. Inmiddels zijn er een twintigtal routes ingericht op de op het noordoosten en het zuidoosten gerichte wanddelen. Alle routes in de groeve zijn zonder uitzondering zo goed als verticaal en hebben een moeilijkheid die varieert tussen minimaal 5c en maximaal 7a. In lijn met de andere recent door de KBF ingerichte klimgebieden zijn de routes hier erg goed ingericht met solide boorhaken en relais. Omdat de groeve in een vrij smalle en rechthoekige uitgraving in het bos ligt, zal de rots relatief langzaam drogen na neerslag, met name de noordoostwand. De zuidoostwand en de nis met de karakteristieke spleten zijn gelukkig een stuk sneller in conditie. Het ideale seizoen om hier te klimmen is van het late voorjaar tot in de herfst. Houd er rekening mee dat er hier nog relatief weinig geklommen is en dat de grepen

daarom vies kunnen zijn na neerslag en dat kleine grepen en treden kunnen afbreken. Je doet er daarom verstandig aan om een borstel mee te nemen om de grepen te poetsen.

Carrière Prospèr

• Aantal routes/maximale lengte: circa 20/15m. • Klimstijl/steilte: wand 80°/90°. • Niveau routes: 5c-7a. • Gesteente: kalksteen. • Expositie: zuidoost, noordoost. • Jaargetijde: voorjaar, zomer, herfst. • OV: station van Couvin op 10 kilometer. • Voor Nederlanders toegankelijk met de NKBV klimjaarkaart. Meer info over het gebied vind je in de NKBV Tochtenwiki: https://tochtenwiki.nkbv.nl/nl/ poi/klimmen/carriereprosper/33337453/

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-88_HL0322_r17-Klimmenbijdeburen.indd 89

89

17-05-2022 11:36


Het logo van de expeditie.

De eerste Nederlandse Everestexpeditie 40 jaar geleden

Foto ANP / Ronald Naar

Project Q

Het was een gezellige, ontspannen bijeenkomst op Schiphol, eind juli 1982. Veel familieleden en vrienden, een paar bestuursleden van de Koninklijke Nederlandse Alpen Vereniging, een cameraploeg van de AVRO en journalisten die waren afgekomen op het uitzwaaimoment voor de groep bergbeklimmers die vertrok naar de Mount Everest. Centraal stonden de veertien expeditieleden en drie persmensen, samen de Nederlandse Mount Everest Expeditie 1982. Op weg naar China voor de beklimming van ‘s werelds hoogste berg (8848 meter) vanaf de Tibetaanse kant. Tekst Peter Daalder

N

a een voorbereiding van twee jaar en na succesvolle expedities naar de Annapurna (1977) en de Nanga Parbat (1981) was de tijd rijp voor de Mount Everest. Of Qomolangma zoals hij door de Chinezen en Tibetanen wordt

genoemd. Project Q (kosten 1 miljoen gulden, vertaald naar het huidige prijspeil 970.000 euro) was werkelijkheid geworden. Uit kostenoverwegingen vloog de hele groep met de Roemeense luchtvaartmaatschappij Tarom via Boekarest en

verbleef nog twee dagen in de Karpaten, voordat er koers gezet werd richting Peking en Tibet. Drie maanden later is het gezelschap terug op Schiphol. Bruinverbrande, verweerde koppen, beetje magerder. Bekenden en geliefden worden begroet. Er valt genoeg te vertellen. Een bijzondere reis naar het voor buitenlanders net weer toegankelijke Tibet. Er was via de berichtgeving door de meegereisde journalisten van de AVRO en het AD al wat doorgesijpeld. De expeditie was niet gladjes verlopen. De klimmers hadden te kampen met een levensbedreigend ongeluk dat op het nippertje goed afliep; slecht weer op beslissende momenten tijdens de kam-

90 | HOOGTELIJN 3-2022

v-90_HL0322_r43-Everest40jaar.indd 90

16-05-2022 15:04


De voltallige ploeg na afloop van de expeditie. Van links naar rechts: Gerard Jansen, Robert Weijdert, Mathieu van Rijswick, Gerard van Sprang, Frank Moll (cameraman), Ronald Naar (overleden op de Cho Oyu in 2011), Bart Vos, Charles Bonhomme, Jan van Banning, Eelco Dijk, Xander Verrijn Stuart (overleden in 2004), Han Timmers, Geert Geuskens, Herman van Amsterdam (verslaggever van het Algemeen Dagblad), Willem ten Barge, Gert Reijmerink (cameraman) en Johan Taks (overleden in de Alpen in 1984).

penopbouw en de geplande topbeklimming; een teamgeest die te wensen overliet en zich uitte in onenigheden en ruzies; al met al een moeizaam verlopen expeditie, en zonder topbeklimming. De grootste hoogte die bereikt werd was 7850 meter. Veel ervaringen rijker, goede informatie voor toekomstige pogingen.

Nederlanders op 8000’ers

Nederland had al de eerste stappen gezet op grote bergen boven 8000 meter. Hoewel Hans Bruyntjes in 1976 al actief was op de Everest met een Amerikaanse expeditie, werd het eerste Nederlandse succes op een van de veertien bergen boven de 8000 meter een jaar later behaald toen de Annapurna (8091 meter) beklommen werd door Mathieu van Rijswick, samen met de Nepalese sherpa Sonam. Voor de beklimming werd extra zuurstof gebruikt. Van de elf man tellende groep behaalde hij de top. Xander Verrijn Stuart was de expeditieleider, hem zien we later terug bij de Everestexpeditie. In 1981 werd de Nanga Parbat (8125 meter) zonder gebruik van extra zuurstof beklommen door Ronald Naar, als enige van de vijfkoppige klimgroep. Klimpermits om de Everest te beklimmen werden maar mondjesmaat uitgegeven, in principe één per route per klimseizoen. Voor de Nepalese kant van de Everest, de route via de Zuidcol, had Nederland de toezegging voor 1984. Omdat China de grenzen voor klimmen in Tibet openstelde, deed zich een eerdere mogelijkheid voor. Na veel diplomatiek verkeer, diverse gesprekken, voorzichtige verkenningen en een bezoek in 1980 aan Peking, Lhasa

en het basiskamp, leidde dat tot een toestemming om de berg in het najaar van 1982 via de noordoostgraat te beklimmen.

Elf klimmers

Xander Verrijn Stuart, hoogleraar informatica in Leiden, notaris Eelco Dijk uit Amsterdam en ingenieur Mathieu van Rijswick uit Nuenen waren de initiatiefnemers van de expeditie en vormden daarvan de leiding. Zij kozen uit een vijftigtal ‘open’ aanmeldingen de definitieve deelnemers. Het werden elf mannen, aangevuld met twee cameramensen namens de AVRO. En als laatste een verslaggever van het Algemeen Dagblad die al meereizend verslag zou doen. Bij huidige expedities wordt iedere stap of uitspraak van klimmers direct gefotografeerd of gefilmd en gedeeld op social media, toen was er geen direct contact. AD-artikelen gingen per jeep naar het eerstvolgende dorp, van daar werd er geseind naar de Nederlandse ambassade in Peking, die voor het doorsturen naar Nederland zorgde. Met regelmaat werden de opnamen en de gebeurtenissen rond de expeditie vertoond in AVRO’s Sportpanorama. Zo kreeg het thuisfront te zien waarmee de klimmers aan de andere kant van de wereld bezig waren. Dat waren niet altijd even verheffende beelden. Zo werd de ruzie om eten en snoep berucht, vooral omdat iedere vorm van duiding en relativering ontbrak.

Logische stap

Gerard van Sprang was destijds met 26 jaar de benjamin van de groep. Hij was het jaar daarvoor betrokken bij het succes op de Nanga Parbat en kijkt terug naar de expeditie van veertig jaar geleden. ‘’Het was op zich logisch dat we de stap naar de hoogste berg namen. Maar met de wetenschap van nu zijn er toch wel een paar kanttekeningen te plaatsen. Ik denk dat we te weinig hebben uitgedragen dat het geen automatisch gegeven was om bij deze eerste poging direct het doel te bereiken. Naar mijn gevoel is dat in alle publiciteit van tevoren en tijdens de expeditie onvoldoende tot uitdrukking gekomen. Met Annapurna en Nanga Parbat bouwden we ‘als land’ zeker expertise op voor het klimmen boven 8000 meter. We hadden contacten met onder anderen Chris Bonington en Peter Boardman die ons van nuttige informatie voorzagen. Maar ik denk dat we iets te veel als gegeven

‘Het is een ik-boek geworden, terwijl ik een wij-boek wilde maken.’

Een ik-boek

Xander Verrijn Stuart stelde een boek over de expeditie samen, waarbij hij kon putten uit de dagboeken van de deelnemers. Nauwgezet en gedetailleerd blikt hij daarin terug op de expeditie die een Nederlander op de hoogste top van de wereld had moeten brengen. Het werd geen vrolijk verslag. Een ongeluk hoog op de berg van Mathieu van Rijswick en Eelco Dijk, dat de laatste ternauwernood overleeft; vertraging in opbouw van kampen en voortgang op de berg, mede door slecht weer, misverstanden, verwijten en ruzies; verandering van tactiek en planning. ‘Het is een ik-boek geworden’, verzucht Verrijn Stuart, terwijl hij een ‘wij’-boek wilde maken, maar ‘gelukkig zijn we allen veilig teruggekeerd’, sluit hij een jaar na terugkomst zijn boek af.

Verrijn Stuart tekende in het basiskamp op een stuk karton de opties voor de te volgen route vanaf 7600 meter. Dit document nam Gerard van Sprang mee van de expeditie.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-90_HL0322_r43-Everest40jaar.indd 91

91

16-05-2022 15:04


# F l TheLove

The Destination’s wide network of trails opens up the whole alpine diversity. meine-berge.ch/en/hiking/

Naamloos-5 2

16-05-2022 11:59


Boeken

Over de expeditie werden de volgende boeken geschreven: Xander Verrijn Stuart, Mount Everest Het verhaal van een mislukte expeditie. Elsevier (1984) ISBN 90-10-04688-5

Ondanks alle gedoe, de ruzies en het ongeluk was het weer een dramatische factor hebben aangenomen dat de expeditie meteen een succes zou zijn. De bergsporthistorie leert dat vaak meerdere pogingen ten grondslag liggen aan een uiteindelijk succes. Het oorspronkelijke plan was gebaseerd op de mogelijkheid zes man op de top te brengen. Dat was ambitieus, zeer ambitieus, maar we hebben dat plan met het volle verstand gemaakt, met elkaar gedeeld en ermee ingestemd. We kozen er ook voor om geen dragers op hoogte (boven ongeveer 7500 meter) in te zetten en zelf pas boven 8000 meter kunstmatig toegediende zuurstof te gebruiken. We hadden het gevoel dat het op die manier kon. Ronald Naar had op Nanga Parbat laten zien dat het mogelijk was tot ruim 8000 meter zonder extra zuurstof te klimmen. De lengte van de noordoostgraad en daarmee de tijdsduur die boven de 8000 meter geklommen moest worden, was zeker een complicerende factor. Daarom ontstond gedurende de expeditie discussie over de route vanaf 7600 meter naar de top. Die discussie had tijdens de

In het basiskamp tekende expeditieleider Xander Verrijn Stuart het aangepaste plan waarbij 6 oktober de topdag moest zijn. Gerard van Sprang nam ook dit document mee uit het basiskamp.

Eelco Dijk, Alleen in Tibet Boekscout (2020) ISBN 978-94-640-3708-1

voorbereidingsfase gevoerd moeten worden, maar was in die fase nog ‘een ver-van-mijn-bedshow’, voor minimaal een deel van de betrokkenen.”

Slecht weer frustrerend

‘’Ondanks alle gedoe, de ruzies, het ongeluk van Eelco, die we met veel inzet en moeite de berg af hebben gekregen, blijft het weer toch een belangrijke reden waarom de expeditie niet is geslaagd. Het zag er prachtig uit, staalblauw, maar de wind was zo hard. Dramatisch, frustrerend. Ik heb me vooraf samen met Jan van Banning en Xander beziggehouden met de planning. Achteraf gezien hadden we beter kunnen uitgaan van twee of vier man naar de top en niet zes. Dat zou een andere infrastructuur op de berg betekend hebben. Met minder draaglasten hoog op de berg, en daarvoor zouden minder opbouwdagen nodig zijn geweest. Ondanks het ongeluk zouden we vermoedelijk eerder in een uitgangspositie zijn geweest voor een poging om de top te bereiken. Dagen waarop de wind minder hard woei dan tijdens de uiteindelijk geplande toppoging. Tijdens de expeditie hebben we uiteindelijk die aanpassing van de plannen wel doorgevoerd, maar pas op het ‘afgedwongen’ moment en zonder reserveruimte door additionele vertraging. Tegelijkertijd zou die keuze tot een andere taakverdeling hebben geleid in de opbouw van de infrastructuur op de berg en voor minder klimmers een mogelijkheid naar de top te gaan hebben betekend! Het blijft heel lastig om na veertig jaar

Bart Vos, Himalaya dagboek Nijgh & Van Ditmar (1988) ISBN 90-236-5690-3

terug te kijken, maar ik denk ook dat de mentale hardheid die nodig is om deze berg via deze route te beklimmen niet in voldoende mate bij iedereen aanwezig was. Ronald verwoordde dat op zijn manier in minimaal een van de woordenwisselingen; dat was te weinig genuanceerd, maar in de kern had hij mijns inziens wel een punt. Ondanks dat we geen topsucces hadden, heb ik de expeditie als een hele mooie tijd ervaren, die ik niet had willen missen. Ik heb nog een deel van het ‘oude’ Tibet gezien, Lhasa zonder hotels en toeristische poespas, en de nog beperkte ‘verchinezing’ van het land. En, het is een fenomeen hoe zo’n groepsproces verloopt. Zeer leerzaam, dat was het ook voor mijn eigen werkzame leven. Het was mijn eigen bijdrage aan de expeditie van 10.000 gulden, dat zou nu 19.400 euro zijn, zeker waard.’’

Eerste Nederlander

Twee jaar later, in 1984, is Bart Vos de eerste Nederlander op de Mount Everest. Hij maakte toen deel uit van een expeditie onder leiding van Herman Plugge. Jaren later werd zijn succes betwist, hij werd geschrapt van de officiële lijsten, zodat René de Bos, als deelnemer aan een Franse expeditie, in 1990 de eerste Nederlander werd. In 1999 werd Katja Staartjes de eerste Nederlandse vrouw, in een Britse expeditie. In het najaar lanceert de NKBV een online expeditieplatform. Zie nkbv.nl/grensverleggers.

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-90_HL0322_r43-Everest40jaar.indd 93

93

16-05-2022 15:05


Everest, From Reconnaissance to Summit, 1921 to 1953, Peter Gillman The Folio Society, 2021 foliosociety.com £ 199

Hoogste berg blijft populair boekenthema

100 jaar

Everest

De aantrekkingskracht van de hoogste berg op aarde, de Mount Everest, blijft onverminderd groot. Er is veel kritiek op de hedendaagse manier van klimmen op de berg. Voor velen is het meer en meer een commercieel circus en staat het in schril contrast met de ontdekkingsexpedities van honderd jaar geleden. In het jaar waarin we stilstaan bij de eerste Nederlandse Everest-expeditie, veertig jaar geleden, vult Hoogtelijn tevens een paar pagina’s met recent verschenen titels over de hoogste berg op aarde.

Door het glazen plafond Het is tegenwoordig niet meer zo bijzonder om als vrouw met zuurstof en sherpa op de Everest te staan. Maar wel in 1975, wanneer de Japanse Junko Tabei (1939-2016) als eerste vrouw daarmee geschiedenis schrijft. In die tijd klimmen voornamelijk mannen, wordt afval achterlaten nog als normaal beschouwd en wordt een vrouwelijke avonturier als Tabei nog als zijnde ‘schadelijk’ voor het Japanse gezinsleven bevonden. Maar daar klimt ze, met haar negenenveertig kilo en onvoorwaardelijk gesteund door haar man Masanobu, aan voorbij. Met meer vrouwen in haar kielzog, die ze verzamelt in de eerste vrouwelijke bergsportverenigingen die dan ontstaan. Niets van dat al op de berg. Op weg naar de top gaat het vooral om de strijd met de elementen, de pijn, doodsangsten en de dood. En om de strijd binnen de expeditieteams en met zichzelf. Zo trotseert Tabei niet alleen de Annapurna’s, Pobeda’s en de Tomurs, maar net zo goed het conservatieve gedachtengoed uit haar tijd. [Manon Stravens]

Everestbijbel

Everest, From Reconnaissance to Summit, 1921 to 1953, lijkt wel de Bijbel die in mijn kinderjaren de ouderlijke boekenkast domineerde. De tweedelige hardcover gigant in stijlvolle doos is een bijna vier kilo leesbaar kunstwerk in je handen. En voor wie tevens interesse heeft in de Britse Everest-expedities, van de allereerste in 1921 tot de succesvolle van 1953, is het ook inhoudelijk een gigant. Het eerste deel, A Photographic History, verzamelt 268 van de meest opmerkelijke bergfoto’s die ooit zijn gemaakt. Daaronder een paar prachtige panorama’s en closeups van de beklimmingen. De tijd reist mee van zwart-wit, naar ingekleurd beeld naar echte kleurenfoto’s. Het is zichtbaar dat kosten nog moeite gespaard zijn om de foto’s zo goed mogelijk gedrukt te krijgen.De schriftelijke getuigenis van de klimmers staat in het tweede, dunnere, deel: An Eyewitness History. In artikelen, berichten, memoires, officiële rapporten en brieven volg je de klimmers met hun twijfels en hun hoop op de voet. Keer op keer lees je over de reis door India, door Tibet en uiteindelijk naar de noordkant van de Everest. Op een gegeven moment kun je het rijtje wel dromen: Dajeerling, Xegar Dzong, Tingri, Basecamp. Maar saai wordt het niet, want stap voor stap verken je al lezend het onbekende. Ontdekkingsreizen met een hoofdletter, met alle indringende drama’s van dien en het succes van 1953 als apotheose. Het voorwoord van de in 2020 overleden Jan Morris, het langst levende lid van de expeditie van 1953, voelt als een brug terug naar de tijd. [Frank Husslage]

Boekenberg

Honouring high places, The mountain life of Junko Tabei. Junko Tabei en Helen Y. Rolfe Rocky Mountain Books, 2018 rmbooks.com ISBN 9781771602167, € 25,99

Als autodidact fotograaf reisde Samuel Gillilan naar achttien landen om daar heilige plaatsen te documenteren, meest recent reisde hij naar het Nepalese basiskamp van de Mount Everest. Asana (een lichaamshouding waarmee yogabeoefenaren zich fysiek rekken), is zijn verslag, inclusief aanwijzingen hoe je tijdens het lezen moet mediteren. Met achtentwintig foto’s, vergezeld van slechts één woord, gidst Gillilan zijn lezers door het gebied. Er zit weinig structuur in het boek, ook de keuze voor zwart-wit of kleur ontgaat me. En alles is groot,

Asana: Into the Himalayas, Samuel R. J. Gillilan Uitgave in eigen beheer via Blurb, 2020, www.samuelgillilan.com ISBN 9781715421298, $ 100,-

mooi, prachtig, zwaar, heilig en vooral local: de jaks, de lodges en zelfs de dorpjes. Asana voegt weinig toe aan de berg uitgaven over deze trekking, waarbij de prijs niet in verhouding staat tot het product. (Frank Husslage)

94 | HOOGTELIJN 3-2022

v-94_HL0322_r44-Everest boeken.indd 94

16-05-2022 15:05


Van Snowdon naar Everest en verder De Britse wandelaar Mark Horrell had tot 2002 volop boeken over bergbeklimmen gelezen, maar klom zelf niet. Op een gegeven moment kwam hij toch terecht in het georganiseerde expeditieklimmen. Hij reisde af naar steeds hogere bergen en bereikte in 2012 de top van Mount Everest. Ook daarna bleef zijn fascinatie voor georganiseerde klimexpedities stand houden. Op 24 april 2013, onderweg naar de Lhotse, was hij ooggetuige van een lawine die door de Western Cwm raasde. Zestien sherpa’s kwamen om. Over zijn loopbaan als klant in het hedendaagse expeditieklimmen schreef Horrell meerdere boeken, waaronder Seven Steps from Snowdon to Everest over zijn transformatie van wandelaar tot Everestklimmer. Daarna schreef hij The Chomolungma Diaries over zijn beklimming van Everest en Sherpa Hospitality as a Cure for Frostbite waarin hij zijn blogs rondom de dodelijke lawine samenvat en dieper ingaat op de ontwikkeling van sherpa’s; van ‘slechts’ dragers tot de hedendaagse klimelite op grote hoogte. Steeds weer toont Horrell zich een groot voorstander van

het klimmen als consument: steunen op de door anderen voor jou ingerichte kampen, jezelf omhoog hijsen aan door anderen tot op de top aangelegde vaste touwen en persoonlijke begeleiding bij iedere stap die je op de berg zet. Als kind van deze tijd hamert Horrell erop dat in de bergen ruimte moet zijn voor zowel alpinisten, die ontdekken en zelfredzaamheid hoog in het vaandel voeren, als voor bucketlistridders, die hun gebrek aan alpiene vaardigheden door berggidsen en andere helpers laten compenseren. [Frank Husslage]

Een tweede kans

Wie Into the Silence van Wade Davis (2011) heeft gelezen, weet uit wat voor hout de leden van de Britse Everestexpeditie in 1924 waren gesneden. Nu wist ik toevallig dat de mannen van the British Empire tot bovenmenselijk prestaties in staat waren en flegmatiek de dood in de ogen keken. Na de ondergang van zijn schip de Endurance had Ernest Shackleton zijn voltallige bemanning levend door een van de zwaarste arctische beproevingen geleid en op tijd afgeleverd om te sneuvelen in de Grote Oorlog. Wie de hel van de loopgraven had overleefd, waande zich onoverwinnelijk of had minstens het gevoel een tweede kans gekregen te hebben om grootse daden te gaan verrichten. En na de verovering van de Noord- en Zuidpool restte er nog één onweerstaanbare trofee: de hoogste top der aarde. Maar terwijl de officiële Britse expedities in het interbellum verschillende pogingen ondernamen, bedacht één oorlogsveteraan een gewaagd solo-avontuur. Maurice Wilson zou met een dubbeldekker naar de Everest vliegen, aan de voet crash-landen en dan solo naar de top klimmen. Het enige probleem: hij kon niet vliegen en was geen bergklimmer. Tot zover het plan. Halfslachtige zakelijke avonturen en een complex liefdesleven gaven de laatste zet en ondanks alle tegenwerking van de officiële instanties steeg hij in mei 1933 op in Engeland en begint een van de meest ongelooflijke expedities naar het dak van de wereld ooit. Dit spannende boek ontrukt hem terecht aan de mist van de tijd. [Toon Hezemans] The Moth and the Mountain, A true story of love, war and Everest. Ed Ceasar, Avid readerpress, 2020 avidreaderpress.com ISBN 9781501143380 € 17,99

Sherpa Hospitality as a Cure for Frostbite, Mark Horrell Mountain Footsteps Press, 2022 ISBN 9781912748112 € 13,99

The Chomolungma Diaries, Climbing Mount Everest with a commercial expedition, Mark Horrell Mountain Footsteps Press, 2016 ISBN 9780993413049 € 14,99

Seven Steps from Snowdon to Everest, A hill walker’s journey to the top of the world, Mark Horrell Mountain Footsteps Press, 2015 overdrive.com/ publishers/mountainfootsteps-press ISBN 9780993413025 € 18,99

Aardbeving schrikt niet af

Op 25 april 2015 is Jim Davidson in kamp twee op de Mount Everest als de aarde beeft. Een zware aardschok schudt de sneeuw en het puin van de omringende bergen en veroorzaakt niet alleen in heel Nepal, maar ook in het basiskamp van de Everest een dodelijke ravage. Kamp twee blijft ongedeerd, maar de klimmers zitten in de val, want ze kunnen niet terug door de Khumbu-ijsval. Uiteindelijk The Next Everest, Jim Davidson worden ze op spectaculaire wijze uitgevlogen. Jim St Martin’s Press, 2021 Davidson doet op een meeslepende wijze verslag us.macmillan.com/smp van dit alles, vervolgd door een relaas van de EAN 9781250272294 terugreis door Nepal. Eenmaal thuisgekomen blijft € 29,99 Davidsons Everest-droom knagen. Uiteindelijk keert hij in 2017 terug, om zonder verdere bijzonderheden de top te halen en veilig af te dalen. Hij geeft daarin ook een fraai inkijkje van hoe een Everestbeklimming vrijwel volledig via schema’s en binnen vastomschreven veiligheidsmarges in zijn werk gaat. Zonder de aardbeving zou dit een, weliswaar heel goed geschreven, dertien in een dozijn Everestboek geweest zijn. Maar de spanning rondom de aardbeving en in de dagen daarna voegen een extra dimensie toe. Wat The Next Everest echter een nog veel sterkere lading geeft, is als je vooraf van dezelfde auteur The Ledge leest. Daarin doet Davidson The Ledge, Jim Davidson, verslag van een huiveringwekkend avontuur in een Kevin Vaughan gletsjerspleet, dat zijn maatje niet en hijzelf letterRandom House, 2013 randomhousebooks.com lijk ternauwernood overleeft. Ook weken later spoken de verhalen nog steeds door mijn hoofd. EAN 9780345523204 € 15,99 [Frank Husslage]

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-94_HL0322_r44-Everest boeken.indd 95

95

16-05-2022 15:05


Onder redactie van Frank Husslage en Ico Kloppenburg

gespot

Volg @hoogtelijn op Twitter voor het laatste nieuws van de redactie. Tips zijn welkom op hoogtelijn@nkbv.nl.

‘The real thing’ 25 jaar later In 1996 verscheen een bouldervideo die de oudere klimlezer zich zonder twijfel kan herinneren. Ben Moon en Jerry Moffatt gaan in The Real Thing naar Fontainebleau om een nieuwe boulder te klimmen met de mysterieuze naam Karma. De film van Simon Tucker geeft een hilarisch beeld van hun voorbereiding in en rond Sheffield en van twee trips naar het Franse bouldermekka. Daar ontmoeten ze ook nog eens Kurt Albert en Marc LeMenestrel en klimt Ben uiteindelijk Karma (8A+). Dat alles ondersteund door opzwe-

pende house en trance uit de jaren ’90. 25 jaar later kijkt de maker samen met Ben Moon terug op het proces om de film te maken en geven drie topklimmers van nu hun mening over de film. Die verjaardagsfilm is te zien via bit.ly/36yMUWT of de QR-code. De volledige originele video is te vinden op YouTube via bit.ly/3tJDyAi. Vergeet vooral ook niet de muziek te luisteren via de QR-code: die doet het ook nu nog heel goed bij een stevige bouldersessie.

Alpien opstapje Voor hen die voor het eerst zelfstandig meerdaagse bergtochten willen maken, is de Vanoise een prima streek. De streek is minder bekend dan zijn buren Mont Blanc en Écrins, maar is zeker minstens zo mooi. Hoewel het echt alpien gebied is met stevige toppen, zijn er ook eenvoudige meerdaagse wandeltochten te maken. Trekking in the Vanoise beschrijft twee tochten van hut tot hut door dit Franse Nationale Park: de elfdaagse Tour of the Vanoise (163 kilometer) en de vijfdaagse Tour des Glaciers de la Vanoise

(72 kilometer). Drie andere korte tochten, The tour of the Eastern Vanoise, The tour of the Western Vanoise en The traverse of the Vanoise (via de GR5 en GR55), worden ook samengevat. De routes lopen over verschillende passen op ruim 2500 meter hoogte, maar er zijn geen gletsjerovergangen, geen noemenswaardige klauterpassages en de bewegwijzering is over het algemeen goed aanwezig. Al met al de ideale routes voor diegenen die nieuw zijn in alpien terrein en graag willen rondtrekken. [Frank Husslage]

KRAS!

Trekking in the Vanoise, Kev Reynolds en Jonathan Williams Cicerone, 2021 www.cicerone.co.uk ISBN 9781852848637 € 22

Bij veel sportklimmers zijn de broers Claude en Yves Rémy bekend. Ze openden duizenden routes in Zwitserland, maar ook op Kalymnos bijvoorbeeld. Wat veel mensen niet weten is dat hun vader ook een gepassioneerd klimmer is met meer dan 90 jaar klimervaring. Geboren in 1923 ontdekte hij het alpinisme toen hij acht jaar oud was. Om zijn 99e verjaardag te vieren klom hij nog een 4c in de lokale klimhal. En niet aan een toprope hè: gewoon voorklimmen. Foto via Planetgrimpe.com, zie bit.ly/36BkdbH.

Trad in Arco Je kunt eindeloos sportklimmen in Arco, maar het potentieel aan lange en avontuurlijke routes is eveneens enorm. Twee dikke topo’s zijn er inmiddels uitgegeven in de bekende serie van Versante Sud. Hoewel er ook goed behaakte multipitches in staan, zijn ze vooral interessant voor wie het avontuur opzoekt en een lange tradroute in wil duiken. Geluk-

kig vertaald in het Engels en ook digitaal te downloaden via een app. Fijn zijn ook de QRcodes van parkeerplaatsen, wat vast een hoop zoeken kan voorkomen. [Ico Kloppenburg] Arco Walls, Classic and modern routes in the Sarca Velley, vol. 2 Versante Sud, 2021 www.versantesud.it ISBN 9788855470339 € 35

96 | HOOGTELIJN 3-2022

v-96_HL0322_r12-Gespot.indd 96

16-05-2022 15:06


Paraklimmers op de socials

Van een afstand In zes jaar tijd liet de Canadese fotograaf Paul Zizka zich vele tientallen malen over de Canadese Rocky Mountains vliegen. Met zijn camera buitenboord. Uit de duizenden luchtfoto’s selecteerde hij zo’n 130 stuks voor in het boek Aloft. Het werd een keurig gedrukt boek met erg mooie, technisch en compositorisch correcte beelden. Maar ik mis wat. Mijn standaard voor bergsportfotografie is Die Alpen im Luftbild van wijlen Toni Hiebeler uit 1990. De meeste foto’s in dat boek zuigen me het onderwerp in en laten me zoeken naar details. Je kunt die klimmers in hun route soms bijna aanraken. In de foto’s van Hiebeler wil ik zelf ook aanwezig zijn. En hoewel de registraties door Zizka prachtig zijn, of het nu gaat om winterse sneeuwreuzen, felgekleurde herfstvalleien of eindeloze bergketens, het blijft mij te afstandelijk. Desalniettemin krijg je een prachtig overzicht van het gebied, dankzij de haarscherp gefotografeerde landschappen. Andere beelden van Zizka kennende, kan ik me zo voorstellen dat als hij met een hedendaagse drone wandelend en klimmend het landschap in zou trekken, hij met totaal andere beelden thuis zou komen. [Frank Husslage]

In het artikel over paraklimmen (pagina 72) las je het al: veel paraklimmers zijn actief op sociale media. Voor Gespot pikken we @jono_lewis eruit, gewoon omdat hij best stoere dingen deelt via Instagram.

Aloft, Canadian Rockies aerial photography, Paul Zizka Rocky Mountains Books, 2021 www.rmbooks.com ISBN 9781771603973 € 44,45

KLASSIEKE HARD ROCK

Ken Wilson maakte van dit boek uit 1974 een klassieker. Nu is er een derde heruitgave, onder redactie van Ian Parnell. Negenenzestig routes bevat het, van The Old Man of Hoy in het noordelijkste puntje van Schotland, tot Suicide Wall in het zuidelijkste puntje van Cornwall. Ook de route met de mooiste naam van allemaal, A dream of white horses, staat er uiteraard in. Er zijn wat routes gesneuveld en er is een aantal

DE ROTSEN VAN DE ZON

Op de zoveelste grijze en grauwe voorjaarsdag van dit jaar is het doorbladeren van de jongste Versante Sud klimtopo meer dan verleidelijk; zondoorstoofde rots, luchtige kleding en de indrukwekkende Etna of de blauwe Middellandse Zee op de achtergrond. ‘Wanneer gaat de volgende boot naar dit klimparadijs?’ Er zijn kennelijk meer klimmers die daar zo over denken, want ongeveer

nieuwe routes bijgekomen. Mooie routes, met mooie foto’s, maar het mooist zijn toch de verhalen. Verhalen geschreven door de crème de la crème van de Engelse klimliteratuur, zoals Bonington, Alvarez en MacInnes. Dan krijg je, met dank aan Phil Gribbon, dus zinnen als ‘The spectators grinned, but the leader groaned from his perch while he runnered a rotatable chockstone rattling within the crack.’ Het is met

om de vijf jaar is er een nieuwe topo nodig vanwege de aanwas van nieuwe gebieden. Naast tal van nieuwe routes, zijn er veel updates over de rotsen, het boulderen en deep water solo (dws). Deze Engelstalige topo behandelt alleen single-pitch routes, een aparte topo voor multipitches moet spoedig volgen. Maar dan nog heb je met 560 pagina’s anderhalf pond aan klimplezier in

dit boek van tweeën één: Of je vindt het drie keer niks, of je vindt het, net als wij, je van het. Of, zoals Ian Parnell het zegt in zijn voorwoord: ‘Class is permanent.’ [Ico Kloppenburg] Hard rock, Great British rock climbs from VS to E4, Compiled bij Ian Parnell Vertebrate Publishing 2020 www.v-publishing.co.uk ISBN 9781912560295, € 42

de hand. En voor wie dat te zwaar is, is de topo uiteraard ook leverbaar in de eigen iClimbing-app van Versante Sud. [Frank Husslage] Di roccia di sole, Massimo Cappuccio en Giuseppe Gallo Versante Sud, 2022 www.versantesud.it ISBN: 9788885475854 € 35

HOOGTELIJN 3-2022 |

v-96_HL0322_r12-Gespot.indd 97

97

17-05-2022 11:31


vooruitblik

Hoogtelijn 4-2022 verschijnt 9 september

THEMA

Colofon

DUITSLAND

DE SCHLUCHTENSTEIG

Hoogtelijn is het officiële tijdschrift van de Koninklijke Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging (NKBV). Het verschijnt vijf keer per jaar. De redactie staat open voor bijdragen van leden en derden waarbij de redactie het recht heeft, zonder opgave van redenen, de bijdragen niet te plaatsen. Het al dan niet op verzoek van de redactie aanbieden van artikelen aan Hoogtelijn impliceert toestemming voor openbaarmaking en verveelvoudiging ten behoeve van de elektronische ontsluiting van Hoogtelijn. Overname van (delen uit) artikelen is alleen toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie van Hoogtelijn.

Redactie

Peter Daalder (hoofdredacteur) Marjolein Wols (eindredacteur) Rinske Brand, Mirte van Dijk, Lineke Eerdmans, Frank Husslage, Rien Jans, Marieke van Kessel, Ico Kloppenburg, Florian van Olden, Manon Stravens, Eva van Wijck.

Vaste medewerkers

Suzan van der Burg, Jody Hagenbeek, Dim van den Heuvel, Christine Tamminga, Peter Uijt de Haag (correctie), Saskia Gottenbos (cartografie), Toon Hezemans (illustraties).

Redactieadres

DE ROTHAARSTEIG

NKBV, t.a.v. Hoogtelijn, Postbus 225, 3440 AE Woerden hoogtelijn@nkbv.nl, hoogtelijn.nl

Advertentie-exploitatie

INTERVIEW RALF DUJMOVITS

Postbus 225, 3440 AE Woerden 0348-409521

Productie en vormgeving

Studio ManagementMedia, Hilversum Anita Baljet, Johanna Baptist

Druk

Senefelder Misset, Doetinchem Oplage: 40.500 ISSN: 1387-862X

100 JAAR ROTHERGIDSEN

Los abonnement

Niet-leden kunnen zich abonneren op Hoogtelijn voor € 32,50 per jaar. Kijk op nkbvwebshop.nl

DE HYSENTRAIL IN AUSTRALIË

Koninklijke Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging

Bellen 0348-409521 Bezoeken Houttuinlaan 16-A, 3447 GM Woerden Schrijven Postbus 225, 3440 AE Woerden Fax 0348-409534, info@nkbv.nl Betalen Bank: IBAN NL84RABO0161417213 BIC RABONL2U

98 | HOOGTELIJN 3-2022

v-98_HL0322_r12-Vooruitblik.indd 98

16-05-2022 15:07


PLAN JE EIGEN TOCHT IN DE TOCHTENWIKI In de Tochtenwiki kun je behalve voor bestaande tochten kiezen, ook zelf tochten uitstippelen. In de bergen of in Nederland, wandelend of op de fiets. De wiki past zich helemaal aan aan jouw niveau en wensen. TOCHTENWIKI.NKBV.NL Wat wil je doen?

Afhankelijk van of je wilt gaan wandelen, klettersteigen, fietsen of skiën plant de Tochtenwiki je route over daarvoor bedoelde paden.

Selecteer je niveau

De Tochtenwiki plant extra stops of voert door hoger of lastiger terrein, afhankelijk van jouw niveau.

Kies je startpunt

Een coördinaat, berghut of parkeerplaats in de buurt

Kies je eindpunt

Selecteer het punt waar je aan het eind van de tocht wilt aankomen. Loop je liever een rondje? Dat kan natuurlijk ook!

veel plezier! Check altijd de actuele (weer) condities voor je op pad gaat!

KONINKLIJKE NEDERLANDSE KLIM- EN BERGSPORT VERENIGING I WWW.NKBV.NL

Advertentie Tochtenwiki Naamloos-1 1 NKBVtochtenwiki.indd 2-HL3.indd 1

14-03-19 10:34 12:07 13-05-2022 16-05-2022 12:10


Neutrino Pro De Neutrino biedt de alpinist die op zoek is naar een lichtgewicht slaapzak met een kleine pakmaat die geschikt is voor kampen op grote hoogte uitzonderlijk veel warmte bij een laag eigen gewicht. Deze slaapzak werd ontwikkeld voor een bivak in de hoge bergen, een grote huttentocht of voor meerdere nachten in een basiskamp. Hij is lekker licht in je rugzak en belast het milieu ook niet zwaar: in de banen zit topkwaliteit ganzendons met een grote vulkracht van 800 Cuin en zowel de nylon voering als de Pertex ® Quantum buitentijk zijn nu gemaakt van 100% gerecycled materiaal. WWW.RAB.EQUIPMENT

Naamloos-4 1

11-05-2022 13:45