Impactverslag 2021

Impactverslag 2021 Maatschappelijke programma’s

Procurement in perspectief

VOORWOORD

De impact van inkoop in een steeds veranderende wereld

Terugblikkend op 2021 wil ik op deze plek alvast een paar hoogtepunten benoemen, namelijk:  we hebben de landelijke verkiezingen aangegrepen om partijen en formateurs nog eens te wijzen op het belang van inkoop en de impact die overheidsinkopen kunnen hebben op gebieden zoals innovatie en duurzaamheid;  we gaven al trainingen op het gebied van duurzaam inkopen, maar met onze partner SER hebben we daar mooie extra stappen in kunnen zetten om maatschappelijk verder te komen;  ook hebben we een kennisplatform Circulair Inkopen ontwikkeld

Het is weer zover: het impactverslag Maatschappelijke Programma’s over 2021 ligt alweer klaar! In het impactverslag een korte terugblik op de impact, die wij in het afgelopen

(www.ikwilcirculairinkopen.nl), in samenwerking met PIANOo en MVO Nederland.

Voor 2022 gaan we door met impact maken op onze maatschappelijke thema’s, die elk een Team van Deskundigen (TvD) heeft. Dat doen we niet alleen met hen, maar ook in samenwerking met onze leden, stakeholders en

jaar maatschappelijk hebben gemaakt en nog veel

partners!

belangrijker, een vooruitblik op de impact die we

Ik kijk uit naar de impact die we - samen - dit jaar weer kunnen gaan maken.

kunnen (lees: gaan!) maken in 2022!

Ook 2021 was (nog) geen gemakkelijk jaar en heeft ons nog meer

Veel leesplezier!

Jeroen Harink

doen beseffen dat wij in een VUCA wereld leven: een wereld die ‘volatile, uncertain, complex and ambiguous’ is. Dit vraagt steeds meer van onze wendbaarheid en flexibiliteit, aangezien ontwikkelingen moeilijker te voorspellen zijn. Toch biedt ook die mindere-voorspelbaarheid mooie kansen, en zeker ook op het gebied van inkopen en ondernemen!

Algemeen directeur Nevi

INHOUD De Maatschappelijke Programma’s ontwikkelen door 6 Inleiding Karin van IJsselmuide

Highlights Maatschappelijke Programma’s 2021

8

Facts & Figures 2021

9

Sustainability

11

Maatschappelijk thema

Duurzaam ondernemen gaat om keten­samenwerking en nieuwe businessmodellen

12

Interview Michel Schuurman

Professioneel opdrachtgeverschap

16

Maatschappelijk thema

Haal publieke inkoop uit de dwangbuis van juridische regeltjes

18

Interview Hub Keulen

Uitgelicht

22

Betaalbare zorg

24

Maatschappelijk thema

Betaalbaar, beschikbaar én duurzaam

26

Interview Erik van Raaij en Nicole Poldervaart

Toekomst inkoop

30

Maatschappelijk thema

Future Procurement Monitor

32

Vooruitblik 2022

34

Impact maken we samen

INLEIDING

De Maatschappelijke Programma’s ontwikkelen door Waar we in 2019 voorzichtig zijn begonnen met

de verschillende thema’s in 2021. De lijst met

het vaststellen van de vier thema’s en daaraan

programma’s en projecten wordt steeds langer.

gekoppeld vier teams van deskundigen zijn we

En niet alle resultaten komen in dit impactver-

inmiddels zover dat er jaarlijks themaplannen

slag terecht.

worden gemaakt, issue’s worden uitgewerkt in

sentaties neergezet van een zeer hoog niveau.

Rau, Guido Braam en Klaske Kruk. De winnaar

co-creatie met de teams en andere stakeholders

Toch wil ik er twee pareltjes uitlichten waar ik

Een Engelstalig webinar waarbij de stappen om

van de Koopwijsprijs 2021 was de Provincie

en met diverse partners projecten worden uit-

zelf ook een actieve bijdrage aan heb mogen

met Inkoop bij te dragen aan de Europese Green

Noord-Holland met de vernieuwing van de

gevoerd om impact te maken op de vier thema’s.

leveren in 2021 en stiekem ook best nog steeds

Deal en dan met name de Circulaire Economie,

Cruquiusbrug.

De Maatschappelijke Programma’s groeien door

heel trots op ben.

helder en duidelijk uiteen werden gezet. Dit the-

naar een volwassen niveau!

The moonshot for Circular Economy

ma en samenwerken met deze heroes, verdient

En als jurylid feliciteer ik de winnaars dan ook

wat mij betreft echt een vervolg!!

iedere keer weer met heel mijn hart want ik

Inmiddels is dit de 3e in de reeks van impact-

Als de aan-elkaar-praat dame mocht ik in sep-

weet hoe groot de concurrentie ook dit jaar was

verslagen van de Maatschappelijke Program-

tember een bijzonder webinar begeleiden. De

Jury Circular awards en Koopwijsprijs

en hoe moeilijk het is om juryleden te overtui-

ma’s. Daar past dan ook weer een moment van

sustainable heroes Mirjam Kibbeling en Mieneke

Ieder jaar weer een hele klus maar zo leuk om te

gen.

bezinning bij want wat hebben we het afgelopen

Koster hebben samen met Joost de Kluiver van

mogen doen: inzendingen beoordelen en nomi-

jaar weer veel gedaan en is er al veel bereikt op

Closing the Loop in dit webinar fantastische pre-

neren voor de circular awards en circular heroes

Ik wens jullie veel leesplezier!

tijdens de week van de circulaire economie in februari en de publieke inkoop Koopwijsprijs in

Met vrolijke groet, Karin

december. De genomineerden zijn echt zo verrast en de winnaars zo trots als zij de (wissel-) trofee overhandigd krijgen, echt een kippenvelmoment!!

In 2021 was de winnaar van de Circular Award “de E-waste race”. Deze organisatie daagt scholen uit om binnen vier weken zoveel mogelijk e-waste in te zamelen voor recycling of reparatie. De Circular Heroes waren dit jaar Thomas Karin van IJsselmuide

6

7

Highlights Maatschappelijke Programma’s 2021 Minister voor Inkoop – Oproep Nevi aan formatieonderhandelaars

Duurzame voeding in de zorg

Tijdens de zomerperiode van 2021 hebben

in samenwerking met het Ministerie van

pak'm beet 60 stakeholders van Nevi de

Volksgezondheid, Welzijn en Sport, MVO

krachten gebundeld om de formatie-onder-

Nederland en Stichting Eten+Welzijn, is

handelaars op dat moment te helpen op weg

gestart in 2021. Het doel is om een tool te

naar een nieuw en duurzaam regeerakkoord.

ontwikkelen die te gebruiken is om voeding

In deze oproep aan de formatieonderhande-

duurzaam en gezond in te kopen. Dit project

laars stonden drie adviezen centraal:

is te volgen via https://insideprocurement.

▶ investeer in specifieke gecentraliseerde

nevi.nl/groep/52-duurzame-voeding-in-de-

inkoop- en contractmanagement teams

Het project duurzame voeding in de zorg,

zorg

▶ kies voor samenhangende maatregelen over beleidsdomeinen heen ▶ stel een Minister voor Inkoop aan

Lancering webtools In 2021 hebben we via webinars maar liefst

Facts & Figures 2021

8

17

500 deelnemers

webinars

deelnemers Webtooltraining ISO 20400

webinars

2x

5

deelname in jury duurzame awards

artikelen in Deal!

2x college 1masterclass x

twee webtools kunnen lanceren, namelijk

Limburgs Offensief Food (LOF)

de vernieuwde www.webtooliso20400.nl en

In 2021 hebben we het LOF programma met

het SDG-inkoopkompas. De webinars von-

succes afgerond en als eindresultaat is de

den plaats in samenwerking met Ministerie

site streekproducten-limburg.nl gelanceerd.

van I&W, NEN, MVI-Platform en DSM.

De resultaten en een overzicht van het gehele project kan worden teruggelezen in was een samenwerking van Nevi met de

Input op wetsvoorstel verantwoord en duurzaam ondernemen

partners F-fort, Diverzio, Provincie Limburg

Vanuit de teams Professioneel Opdracht-

en Rabobank.

geverschap en Sustainability is een aan-

het verslag ‘All you need is LOF’. Dit initiatief

4x

enquêtes

1x

ronde tafel

2

tools gelanceerd

beveling opgesteld naar het Ministerie van Buitenlandse Zaken omtrent het wetsvoor-

Versnellingsnetwerk circulair inkopen

stel verantwoord en duurzaam onderne-

Samen met het Ministerie van Infrastructuur

men. Een beknopte samenvatting: “Positief

& Waterstaat, PIANOo, Rijkswaterstaat en

toezicht op “doing good” door middel van

MVO Nederland werken we sinds de Green

toezicht op behaalde doelstellingen verder-

Deal 2015 samen om circulair inkopen aan

gaand dan de OESO-richtlijnen met een

te jagen. Dit doen we onder andere door het

kansen-analyse en bewezen aanpak. Hierbij

organiseren van webinars, bijeenkomsten,

worden organisaties in een keten beloond

buyer supplier groepen. Het kennisplatform

bij het actief streven naar voorkomen of (in

www.ikwilcirculairinkopen.nl’ is daar ook

elk geval) genezen bij incidenten.”

Limburgs Offensief Food (LOF):

4x 30x

bootcamp deelnemers

40+

gezamenlijke activiteiten door Teams van Deskundigen

een onderdeel van en is op 1 december 2021 gelanceerd.

8

9

MAATSCHAPPELIJK THEMA

Sustainability

Team van Deskundigen

Maatschappelijk verantwoord inkopen

We streven naar het ‘nieuwe normaal’ in zaken doen, denk daarbij aan transparante ketens, goede werkomstandigheden voor iedereen, voorkomen van verspilling en circulair inkopen.

Daar is leiderschap en daadkracht voor nodig. Het nieuwe normaal vraagt om professionals met het juist gedrag en de juiste kennis en vaardigheden.

Een van de manieren waarop we die doelen gaan bereiken is door allianties te vormen, acties (van derden) te ondersteunen, maar vooral door continu te communiceren en rapporteren over de stand van zaken in Nederland. De coördinerende rol die Nevi in Nederland heeft voor SDG 12 (verantwoorde consumptie en productie) werkt hierin versterkend.

Fredo Schotanus

Mieneke Koster

Hoogleraar Public Procurement Universiteit Utrecht

Program Manager Sustainability bij FedEx

Maatschappelijk verantwoord ondernemen en dus maatschappelijk verantwoord inkopen moet de norm worden. Wij willen er aan bijdragen dat iedereen dat vanzelfsprekend vindt en er de meerwaarde van inziet.

10

Mirjam Kibbeling

Marianne van Keep

Strateeg / coach STILWERKT

Directeur Sustainability & Procure­ ment bij Verstegen Spices & Sauces

Ivo Bonajo

Bart Vos

Sustainability Manager bij Ministerie van BZK

Scientific Director bij Brightlands Institute for Supply Chain Innovation

Ed de Rochement

Monique Plantinga

Manager Netwerk Nevi

Relatiemanager bij Nevi 11

MICHEL SCHUURMAN, DIRECTEUR ECONOMIE EN POLITIEK BIJ MVO NEDERLAND:

“ Duurzaam ondernemen gaat om keten­samen­ werking en nieuwe businessmodellen”

MVO Nederland is, net als Nevi, een bedrijvennetwerk. “We helpen groepen bedrijven en vooral ook ketens met het invullen van MVO. Voor een groot deel gaat ons werk over het creëren van de juiste randvoorwaarden, denk aan financieringsmogelijkheden en wet- en regelgeving. We houden ons bezig met vraagstukken zoals: hoe kunnen we ervoor zorgen dat we de maatschappelijke kosten die worden gemaakt bij de productie en/of consumptie van een product of dienst verwerken in de prijs?”, zegt Schuurman. Als Directeur Economie & Politiek is hij medeverantwoordelijk voor de inhoude-

Hoe zorgen we er samen voor dat duurzaam

lijke invulling van de strategie, zowel richting

ondernemen mainstream wordt? Dat is de

sector.

insteek van het partnership dat Nevi heeft met MVO Nederland. “De twee organisaties komen

Veel wortel, weinig stok In 2021 bekeek hij de formatie van het nieuwe

al geregeld bij dezelfde bedrijven over de vloer,

kabinet met zowel interesse als argusogen. “Het

alleen hebben wij contact met verschillende

op veel fronten wat gaat gebeuren. Dat is echt

is geweldig dat er volgens het regeerakkoord

functionarissen. Ons doel is dat inkopers en

een breuk met het verleden en dat verdient alle

sustainability managers elkaar beter weten te

wortel is en weinig stok. Het is allemaal te vrij-

Michel Schuurman

lof. Waar ik echter kritisch op ben, is dat er veel

vinden en samen op zoek gaan naar innovatieve

blijvend. Het hangt te veel af van de intrinsieke

concurrentie en jezelf een unieke marktpositie

motivatie van bedrijven. Je ziet dat organisa-

te verwerven. “In Breukelen zit een café dat echt

ketensamenwerkingsverbanden.” Een gesprek

ties met een focus op de lange termijn, zoals

prijzen hanteert. In de prijs van alle consump-

familiebedrijven, het daarom op MVO-front veel

ties zitten de maatschappelijke kosten verdis-

beter doen dan beursgenoteerde bedrijven die

conteerd. Je betaalt 20 cent meer voor je kopje

met Michel Schuurman van MVO Nederland.

12

ondernemers als politiek, overheid en financiële

toch nog altijd vooral aan de kortetermijnbelan-

koffie om de boeren een fatsoenlijk loon te beta-

gen van hun aandeelhouders denken. Het nieu-

len, de CO2-impact van het transport te verdis-

we regeerakkoord biedt in mijn ogen te weinig

conteren en ervoor te zorgen dat het waterge-

aanknopingspunten om dit écht te veranderen”,

bruik wordt gecompenseerd.” De bedragen zijn

vindt Schuurman.

berekend door de Wageningen Universiteit, die

Dat is jammer, want MVO biedt naast voordelen

deze manier van denken graag uit de academi-

voor mens, milieu en maatschappij ook zulke

sche sfeer wil trekken en een gezicht wil geven

mooie kansen om je te onderscheiden van de

bij het publiek.

13

De macht van inkoop

nieuwe, kansrijke initiatieven te onderzoeken.

tot tien keer zoveel deelnemers dan bij fysieke

ningssysteem in de douche. Dat was destijds

MVO Nederland wil niet alleen het bedrijfsleven

Een buyer-supplier group werkt altijd in een

evenementen. Het heeft dus ook veel voordelen

nog relatief onontgonnen terrein. Mijn vrouw

stimuleren duurzaam te ondernemen, maar

afgebakend domein, zoals bijvoorbeeld ‘textiel

en dat heeft ons wel aan het denken gezet. In de

liet mij mijn gang gaan, we installeerden zo’n

ook de overheid. “Publieke inkopers hebben op

in de zorg’ of ‘single use plastics in de horeca’.

toekomst zullen we waarschijnlijk vaker kiezen

systeem. Maar toen kwam de tegenslag: het

de markt macht. Zij kunnen ervoor zorgen dat

Door partijen vrijuit te laten brainstormen,

voor een hybride vorm.”

doucheputje zat om de haverklap verstopt.

leveranciers die graag willen vergroenen een

zonder dat er meteen een offerte-aanvraag of

Gevraagd naar de belangrijkste lessen uit die

Dat veroorzaakte vochtdoorslag en schim-

afzetmarkt vinden. Daarmee realiseren ze niet

aanbesteding aan ten grondslag ligt, ontstaat

webinars denkt Schuurman even na. “Wat ik

mel. Hadden we net het hele trappenhuis

alleen voor hun eigen organisatie duurzame

er meer ruimte om gezamenlijk nieuwe busi-

zelf heel leerzaam vond, was het analyseren van

opgeknapt, zaten we met vochtplekken. Mijn

nessmodellen te bedenken.

duurzame aanbestedingen van een jaar of drie,

vrouw was het zat en verzuchtte in eerste

vier geleden: wat werkt er nu daadwerkelijk

instantie: haal dat ding er maar weer uit. Daar

inkoop, maar banen ze ook de weg voor het duurzame bedrijfsleven.”

 Het opbouwen van een infrastructuur om

Inkopers realiseren zich gelukkig al langer dat

opgedane kennis en ervaring beter te ontslui-

heel goed en wat blijkt in de praktijk lastig te

kon ik me alles bij voorstellen, maar ik wilde

hun rol belangrijk is om tot een nieuwe eco-

ten, zodat niet iedereen hetzelfde wiel aan het

realiseren? ‘The devil is in the detail’ blijkt ook

me toch niet zo snel gewonnen geven. En daar

nomie te komen. Een nieuwe economie die

uitvinden is. Er zijn immers genoeg succesvol-

hier weer eens het geval. De lastigste onderde-

had zij op haar beurt weer begrip voor. De le-

drijft op nieuwe businessmodellen en nieuwe

le voorbeelden, alleen kent niet iedereen die.

len van een nieuwe contractvorm hebben vaak

verancier ontdekte uiteindelijk dat het euvel in

te maken met processen die op de werkvloer

de rubbers zat. Dat heeft best een tijd geduurd,

vormen van ketensamenwerking. Schuurman:

 Het organiseren van (online) bijeenkomsten

“In het verleden spraken we nog over MVI, maar

en andere netwerkevenementen waarin best

moeten veranderen, denk bijvoorbeeld aan

maar het probleem is verholpen en nu werkt

inmiddels zien de meeste inkopers heel goed

practices én best failures worden gedeeld.

het organiseren van een retourenproces. Door

het perfect. Ik gun iedere inkoper stakeholders

in dat hun rol veel breder is. MVI is opgegaan

Want juist ook van dingen die niet lukken

die ervaringen te delen, kun je voorkomen dat

zoals mijn vrouw. Je hebt de gunfactor nodig

in MVO. Het gaat om duurzaam opdrachtgever-

kunnen anderen veel leren.

anderen er net zo lang over doen om dezelfde

om ook eens op je bek te gaan. En op je bek

dingen te leren.”

gaan, dat hoort er nu eenmaal bij als je inno-

schap en duurzame ketens. Inkopers zien dit goed in. Het is tijd dat ook de rest van het bedrijf

Loyale stakeholders nodig

van de grond.”

koop en met leveranciers op zoek gaat naar die

Toch zal het tijd kosten om te leren. Dat hoort

En nog een laatste tip: maak vooraf expliciet

nu eenmaal bij innoveren. Je gaat af en toe on-

hoeveel hoger de investeringen in een duur-

nieuwe businessmodellen.”

Inkopers realiseren zich gelukkig al langer dat hun

deruit, je zult leergeld betalen. Wat je dan nodig

zaam alternatief mogen zijn. “Want de initiële

Versnellingsnetwerk Circulair Inkopen

hebt, zijn stakeholders die je helpen en die je

kosten van duurzame investeringen zijn soms

Het partnership tussen MVO Nederland en Nevi

rol belangrijk is om tot een

motiveren om door te gaan, zegt Schuurman.

wat hoger en je weet niet altijd precies of en

nieuwe economie te komen.

“Het is te gemakkelijk als stakeholders vanaf de

wanneer je die hogere kosten terugverdient.

maakt deel uit van een breder samenwerkingsverband waarin ook PIANOo en Rijkswater-

zijlijn roepen: zie je wel, het kost alleen maar

Stakeholders geven vaak aan ‘dat het initieel

staat betrokken zijn dat zich focust op circulair

geld en het levert niets op.”

best een beetje meer mag kosten’, maar vrijwel

inkopen. De Green Deal Circulair Inkopen (CGDI)

In dat kader deelt hij graag zijn persoonlijke best

nooit maken ze concreet hoeveel hoger die

liep vorig jaar af. Dit jaar is er een doorstart ge-

failure. “Mijn vrouw en ik verhuisden enkele

kosten mogen zijn. Vraag hier als inkoper

komen in de vorm van een Versnellingsnetwerk

Goed bezochte webinars

jaren geleden naar een oud huis dat we graag

expliciet naar en dwing je stakeholders om

Circulair Inkopen. De focus ligt daarbij op drie

In de coronaperiode hebben Nevi en MVO Ne-

duurzaam wilden opknappen. We hebben veel

expliciet te worden. Dan creëer je ruimte om

initiatieven:

derland veel webinars georganiseerd. Schuur-

‘proven technologies’ toegepast, waarmee we

samen met de markt tot echt innovatieve

 Buyer-supplier groups waarbij klanten en

man: “In eerste instantie voelden die webinars

risicoloos ons huis duurzamer konden maken.

oplossingen te komen.”

als een concessie. Maar we hadden geregeld vijf

Maar ik wilde ook graag een warmteterugwin-

leveranciers bij elkaar komen om samen

14

veert. In een afrekencultuur krijg je dit niet

op deze manier leert kijken en samen met in-

15

MAATSCHAPPELIJK THEMA

Professioneel opdrachtgeverschap

Team van Deskundigen

Professioneel opdrachtgeverschap

Jaarlijks koopt de overheid voor bijna 85 miljard in. De hele waardeketen die daarachter hangt (van leveranciers tot de leveranciers van de leveranciers) is van groot belang voor de Nederlandse economie. Professioneel opdrachtgeverschap gaat over het selecteren, aangaan en beheren van relaties met leveranciers. Op een transparante en betrouwbare wijze. Met als doel maximale, duurzame waarde realiseren voor burgers en maatschappij.

De politiek context is bijzonder. Organisaties zijn vaak complex met veel verschillende belangen, uiteenlopende stakeholders en verantwoordelijke budgethouders. Daarom richten wij ons niet alleen op de inkoopfunctie bij de overheid, maar ook op bestuur, politiek, management én

Wendy van der Valk

Jordan van Wijk

Professor Purchasing & Supply Chain Management Tilbur University

Strategie Procurement Manager / Coach a.i. bij Ministerie van Defensie

de markt. Met deze brede benadering omvatten we alle inkoop: werken, leveringen en diensten, zowel directe als indirecte inkoop. Denk daarbij aan infrastructuur, ICT, wegen en bruggen, maar ook inhuur personeel, catering en sociaal domein (jeugdhulp en ouderenzorg).

16

Finn Wynstra

Hub Keulen

Hoogleraar Erasmus Universiteit

Inkoopprofesssional

Ton van Geijlswijk

John Weinstock

Netwerkmanager bij Nevi

Relatiemanager bij Nevi

17

Haal publieke inkoop uit de dwangbuis van juridische regeltjes

Het grootste bezwaar dat hij tegen de toepassing van de aanbestedingswet heeft, is de juridisering van inkoop die sindsdien heeft plaatsgevonden. “Juristen stellen graag keiharde grenzen: groen is goed, rood is fout. Terwijl het in werkelijkheid meer een verloopbalkje is van groen naar rood. Er zitten zoveel tinten geel en oranje tussen. In de Gids is het principe ‘comply

Nog altijd staat bij veel overheidsaanbestedingen

or explain’ geïntroduceerd. Heel krachtig, maar

de rechtmatigheid boven de doelmatigheid. En

gapast. Overheidsinkopers blijven liever in het

dat is jammer, want daarmee laten overheden

groene gebied. Ze verkennen de gele en oranje

kansen liggen. Dat is nooit het doel geweest

een enorm verschil tussen publieke en private

tinten veel te weinig. Dat is jammer. Daar zie je

Hub Keulen

van de Europese richtlijnen en de Nederlandse

inkoop, terwijl het doel precies hetzelfde is: je

aan het flankerend beleid; meer specifiek de

aanbestedingswet, zegt Hub Keulen, lid van

euro zo uitgeven dat je daar op lange termijn

Gids Proportionaliteit, die aangeeft wat publieke

zoveel mogelijk uithaalt.”

inkopers met de term proportionaliteit moe-

het Team van Deskundigen voor het thema

ten. Ik zit nog steeds in de adviescommissie die Hoe ben je betrokken geraakt bij het Team

adviseert bij wijzigingen in de gids.

van Deskundigen voor het thema Professio­

Inmiddels geef ik als ZZP-er trainingen en ad-

het weten, want de Gids Proportionaliteit,

neel Opdrachtgeverschap?

vies. De tijd dat ik nog zelf aanbestedingen wil

“Ik ben voor deze rol gevraagd vanwege mijn

draaien, ligt achter me. Dat heb ik lang genoeg

waar hij aan meeschreef, geeft invulling

brede ervaring. Jarenlang ben ik inkoopcoördi-

gedaan. De laatste jaren van mijn werkzame

nator/teamleider inkoop geweest bij Fontys Ho-

leven wil ik graag besteden aan het overdragen

gescholen. Vanuit die rol was ik medeoprichter

van mijn kennis. Vandaar dat ik ook heel blij ben

van het Hogescholen Inkoop Platform (HIP). Ik

dat Karin van IJsselmuide mij vroeg in het Team

ben in het verleden zes jaar lang lid geweest van

van Deskundigen. Want het onderwerp Profes-

het bestuur van Nevi Publiek en werk sindsdien

sioneel Opdrachtgeverschap past goed bij mij.

daarmee voor aanbestedende diensten én voor

veel met Nevi samen. Na twee termijnen mag je

Ik vind het daarnaast heel leuk om samen te

het bedrijfsleven juist praktische handvaten. Mits

niet meer herkozen worden, dus die bestuursrol

werken in zo’n divers team. Er zitten twee

stopte toen. Maar inmiddels ben ik weer bij de

mensen in vanuit de wetenschap, Wendy van

community publiek betrokken.

der Valk en Finn Wynstra, die bezig zijn met

Vanuit mijn bestuursrol bij Nevi Publiek ben ik

onderzoek wat vaak nog wat verder af staat

het wetgevend proces ingerold toen in 2008

van de dagelijkse praktijk. Jordan van Wijk en

de nieuwe Aanbestedingswet werd afgescho-

ik zijn de echte praktijkmannen, waarbij ik dan

ten in de Eerste Kamer. Een wet waar Nevi niet

ook nog eens de linking pin ben met de com-

bepaald gelukkig mee was en waar we veel

munity publiek. John Weinstock is de linking

commentaar op hadden geleverd. Nevi is daarna

pin naar opleidingen, en Ton van Geijlswijk naar

wél door het ministerie bij het wetgevingspro-

netwerken. Ons thema Professioneel Opdracht-

ces betrokken en ik mocht mee gaan schrijven

geverschap heeft immers veel raakvlakken,

Professioneel Opdrachtgeverschap. Hij kan

aan het proportionaliteitsbeginsel in die aanbestedingswet. “De gids is juist een hulpmiddel om goed aan te besteden en biedt

je op de juiste manier met de regels omgaat.”

18

in Nederland wordt dat beginsel nauwelijks toe-

19

20

met duurzaamheid en met de toekomst van

balkjes die van groen naar rood gaan. Waar de

en proportionaliteit private inkopers handvaten

voor bijvoorbeeld bezorgdiensten. Vanuit Nevi

inkoop, maar we kunnen ook leren van ontwik-

grens ligt, hangt namelijk af van veel zaken: de

bieden om betere RfP’s en RfQ’s op te stellen.”

mocht ik in de klankbordgroep zitten bij het tot

kelingen binnen het team zorg. We hebben dan

branche, je geografische locatie en het belang

ook regelmatig discussies over ‘waar hoort dit

van het werken met regionale leveranciers, et

Hoe ziet de toekomst eruit na afronding van

als handreiking, maar ook om mensen te prik-

onderwerp eigenlijk thuis?’ en werken ook vaak

cetera. Bovendien: vaak weet je op voorhand

dit programma?

kelen. Daar geloof ik namelijk sterk in. Ik jaag

samen. Zo borgen we van elkaar weten waar we

niet hoeveel iets exact gaat kosten: € 39.000 of

“Het is niet zo dat wij met een groot masterplan

graag discussies aan, bijvoorbeeld op LinkedIn.

mee bezig zijn.

€ 41.000? Werk je met vaste drempelbedragen

komen wat iedereen in zijn of haar organisatie

Door de knuppel af en toe in het hoenderhok

Door de diversiteit in ons team kijken we ook

en valt de uitkomst net naar de andere kant uit,

uitrolt en dan zijn we er. Want zo werkt het

te gooien, laat je zien dat er vaak twee kanten

op verschillende manieren naar hoe je nieuwe

dan ben je keihard onrechtmatig. Is dat wat we

natuurlijk niet. Je kunt een mammoettanker na-

aan een verhaal zitten. Neem bijvoorbeeld de

inzichten in de praktijk implementeert. Finn en

moeten willen?

melijk niet in één dag van koers laten verande-

inkooptechnische dilemma’s van elektrificatie.

Wendy zijn veel meer bezig met theoretische

De wet geeft ruimte om van de regels af te

ren, dat heeft tijd nodig. Het gaat ook niet alleen

Op zichzelf is het mooi om smerige dieselmoto-

vergezichten en strategische plannen. Mijn aan-

wijken: pas toe of leg uit. In de praktijk zien we

over het opdoen van nieuwe vaardigheden en

ren te vervangen door elektrische, maar voor de

pak is veel meer die van kleine stapjes zetten in

dat mensen dat laatste – ergens gemotiveerd

die vervolgens in de praktijk toepassen. Het gaat

opslag van stroom heb je batterijen nodig en die

het hier en nu. Het is mooi om te onderzoeken

van afwijken – heel moeilijk vinden. Terwijl ze

ook over willen. Er zijn vaak genoeg redenen

zijn verre van duurzaam. Aan het winnen van

hoe je bottom-up en top-down met elkaar kunt

dat in andere dagelijkse situaties, bijvoorbeeld

waarom bepaalde stakeholders geen objectieve,

de grondstoffen komt vaak kinderarbeid te pas

combineren.”

in het verkeer, juist heel makkelijk doen. Als

transparante, non-discriminatoire en proportio-

en batterijen zijn ook nog niet goed te recyclen.

een verhuiswagen aan het lossen is op een weg

nele aanbesteding of marktuitvraag willen doen.

Hoe neem je al die verschillende kanten mee in

Wat is de maatschappelijke impact van het

met een doorgetrokken streep en je ziet dat het

We zullen dus moeten laten zien wat het hen

een marktuitvraag? Daar is geen eenduidig ant-

thema Professioneel Opdrachtgeverschap?

nog wel even gaat duren, dan kijk je toch of je

oplevert om wél volgens die beginselen te wer-

woord op en daarom is het goed dat er discussie

“Het doel van dit programma is om publieke

erlangs kunt en passeer je die doorgetrokken

ken. Dat die principes je juist helpen om je geld

plaatsvindt. Die discussies helpen om jezelf een

én private inkopers te helpen een gewogen

streep? Geen agent zou je daarvoor bekeuren.

op de juiste manier te besteden, of je nu in de

beeld te vormen over bepaalde onderwerpen en

afweging te maken van alle aspecten die horen

En neem onze losse omgang met de corona-

publieke of in de private sector werkt. Dit doe je

om breed te kijken. Zo’n brede blik is belangrijk

bij inkoop. Zoals ik al aangaf zit daar een sterke

regels. In vrijwel alle andere landen volgen ze

niet van vandaag op morgen, dit is een kwestie

als professioneel opdrachtgever.

link in naar duurzaamheid: hoe neem je dat mee

veel trouwer de regels die de overheid opstelt,

van lange adem en kleine stapjes zetten.

Het ontwikkelen van zo’n brede blik kost tijd.

in je gunningscriteria? En ook een sterke link

terwijl Nederlanders continu de grenzen opzoe-

Een mooi voorbeeld van zo’n klein stapje is de

Het zal dan ook nog lang duren voordat het re-

naar publieke inkoop: hoe zorg je ervoor dat

ken en daar overheen gaan. Zodra het echter

Code Verantwoordelijk Marktgedrag (CVM), een

sultaat van dit programma écht zichtbaar wordt.

belastingbetalers waar krijgen voor hun geld? Ik

over publieke inkoop gaat, probeert ons land

initiatief om verantwoordelijk marktgedrag te

Maar als we maar genoeg mooie voorbeelden

zie dat er zoveel nadruk is komen te liggen op

het braafste jongetje van de klas te zijn en gaan

stimuleren bij inkooppakketten met een grote

met elkaar blijven delen, elkaar blijven prikke-

rechtmatigheid, dat publieke inkopers de doel-

andere landen veel ontspannener met de regels

personele component zoals catering of be-

len en elkaar blijven wijzen op het belang van

matigheid uit het oog verliezen. Dat is zonde,

om. Dat komt mede doordat er in ons land 200

veiliging. Directe aanleiding voor dit initiatief

professioneel opdrachtgeverschap, dan komen

want het is namelijk heel eenvoudig. De Euro-

aanbestedingsjuristen klaar staan met hun

waren de wekenlange schoonmaakstakingen

we er wel. Mijn oproep aan alle inkopers is

pese richtlijnen zeggen dat je aan vier uitgangs-

fluitje om je terug te fluiten zodra zij ook maar

in 2010, waardoor kantoren, treinen, zieken-

daarom: laat zien wat je doet. Deel je successen,

punten moet voldoen: objectief, transparant,

enigszins vermoeden dat je buiten de lijntjes

huizen en andere locaties niet meer werden

maar ook je mislukkingen. Want van fouten en

non-discriminatoir en proportioneel. Waar de

hebt gekleurd. Dat is pure kolder. We moeten in

schoongemaakt. De CVM heeft onlangs boek-

mislukkingen leer jijzelf, maar ook anderen, het

Rijksaccountantsdienst graag keiharde grenzen

de publieke inkoop veel meer durven vertrou-

jes uitgegeven die je in een uur kunt lezen en

meest. Leren en innoveren gaat nu eenmaal

wil stellen – bij aanbestedingen boven 20.000

wen op de bedoeling van de wet en minder

die inkopers en opdrachtgevers inzicht geven

gepaard met fouten maken. Wees daar niet bang

euro moet je hieraan voldoen, bij aanbestedin-

leven naar de letter van de wet. Private inkoop

in waar je rekening mee moet houden als je

voor, durf ze toe te geven en zorg dat zoveel

gen boven 40.000 euro hieraan – is de realiteit

kan daarbij een inspiratiebron zijn. En anders-

diensten inkoopt die sterk afhankelijk zijn van

mogelijk mensen daarvan leren. Want zo komen

natuurlijk niet zo zwart-wit. Daarom werken wij

om kunnen de beginselen rond objectiviteit,

de inzet van mensen. Ze zouden ook heel nuttig

we samen verder.”

in de Gids Proportionaliteit ook met kleuren-

transparantie, het non-discriminatoire principe

zijn voor inkopers die een uitvraag willen doen

stand komen van deze boekjes. Ze zijn bedoeld

21

Uitgelicht Team van Deskundigen Professioneel Opdrachtgeverschap Handreikingen voor de inkoop van

Analyse van verkiezingsprogramma’s

Open Inkoop Register

personele diensten

Reactie op wetsvoorstel Verantwoord en Duurzaam Ondernemen

In het kader van aanwakkeren van discussie

In het kader van open data wil het ministerie

De Code Verantwoordelijk Marktgedrag

analyseerde de werkgroep Professioneel

van Binnenlandse Zaken ook transparantie

Samen met het team van deskundigen

heeft vier Handreikingen Inkoop uitgegeven

Opdrachtgeverschap samen met Nevi publiek

geven over publieke aanbestedingen. Op data.

Sustainability heeft het team Professioneel

voor vier verschillende inkoopcategorie-

begin 2021 de verkiezingsprogramma’s van

overheid.nl staan per ministerie en per bedrijf

Opdrachtgeverschap een reactie gegeven

ën: beveiligingsdiensten, cateringdiensten,

de politieke partijen en schreef daar een

alle uitgaven van dat jaar, maar zonder concre-

op dit wetsvoorstel. In het wetsvoorstel is

schoonmaakdiensten en verhuisdiensten.

artikel over. De conclusie: politiek Den Haag

te prijzen. Data over geplande aanbestedingen

een waakhond opgenomen die boetes gaat

Hub Keulen zat in de klankbordgroep. De

maakt zich niet druk om de overheidsspend

en gegunde contracten staan verplinterd over

uitdelen als niet aan de wet wordt voldaan.

Handreikingen geven specifieke tips voor

van 70 miljard. En dat terwijl iedere publieke

diverse platformen en systemen, zoals Tender-

Wij vinden dat een toezichthouder wel kan

inkopers die een van deze diensten met een

inkoper weet dat hij of zij juist een sleutel in

Net en Negometrix. Bovendien zijn deze data

handhaven op minimale verplichtingen, net

zware personele component inkopen. Doel is

handen heeft om de markt te stimuleren tot

vaak incompleet. Daar wil het Open Inkoop

als bij kwaliteit. Maar dit biedt geen garantie

dat álle betrokkenen profijt hebben van een

innovatie. Een gemiste kans, vooral omdat

Register wat aan doen. Door het openbaar ma-

noch een prikkel voor het bereiken van de

contract. Andere branches kunnen aansluiten.

woorden als duurzaamheid, innovatie en

ken van aanbestedingen en contracten wordt

gewenste resultaten. Het negatief handhaven

korte supply chains in de programma’s wel

het niet alleen voor burgers en journalisten

van inspannings­verplichtingen is volgens

volop worden gebezigd. Juist op die terrei-

makkelijker om de overheid te controleren, je

ons ook niet haalbaar en kan zelfs leiden tot

nen kan inkoop impact maken. Het artikel

kunt de data ook gebruiken om lering uit te

willekeur. Wij hebben daarom aangedra-

is een wake-up call voor de politiek dat

trekken. Door beter inzicht in vraag en aanbod

gen om over te gaan op positief toezicht op

Den Haag door zijn eigen inkoopbeleid een

kunnen (lokale) overheden bijvoorbeeld

‘doing good’ door middel van toezicht op

grote bijdrage kan leveren aan deze thema’s.

effectiever samenwerken. Inzage in spelers en

behaalde doelstellingen, verdergaand dan de

Als vervolg op dit artikel is ook een brief

in het concurrentieveld leidt tot meer inzicht

OESO-richtlijnen en met een kansenanalyse

In samenwerking met Nevi Publiek heeft

geschreven aan de onderhandelaars in de

in het gebruik van innovatieve technologieën.

en bewezen aanpak. Organisaties in een ke-

het team van deskundigen op het thema

kabinetsformatie.

Nieuwe E-formulieren op Tendernet

En er ontstaat een gelijk speelveld voor kleine

ten worden dan beloond als ze actief streven

Professioneel Opdrachtgeverschap meegeke-

en middelgrote bedrijven die nu vaak moeilijk

naar het voorkomen of (in elk geval) genezen

ken hoe de nieuwe Europese formulieren in

toegang hebben tot overheidsopdrachten. Het

van incidenten.

ons land moeten worden toegepast, want er

team van deskundigen Professioneel Op-

zitten veel vrijheden in. Naar aanleiding van

drachtgeverschap en Nevi Publiek hebben hier

dit advies zijn de Nederlandse formulieren

een bijdrage aan geleverd.

uiteindelijk vormgegeven.

22

23

MAATSCHAPPELIJK THEMA

Betaalbare zorg

Team van Deskundigen

Betaalbare zorg

Met een jaarlijkse uitgavenpost van ruim 90 miljard, drukt zorg hard op de overheidsuitgaven. In de hele zorgketen (zorgverzekeraars, gemeenten, ziekenhuizen en andere zorgorganisaties) gaat het zelfs om een totaal transactievolume van meer dan 150 miljard euro. Daarnaast is ook het inkopen voor de zorgsector met circa 30 miljard een grote kostenpost en dat getal stijgt ieder jaar. Inkoop van medicijnen en medische apparatuur is hierin de grootste commodity.

Helaas gaat de politieke discussie te vaak over de hoge kosten en te weinig over de winst die behaald kan worden binnen het inkoopvolume en de efficiëntie in de keten.

24

Erik van Raaij

Nicole Poldervaart

Hoogleraar Rotterdam University RSM

Teammanager landelijke inkoop 1ste lijn bij Menzis

Tom Hoeben

Ruud Plu

Manager Inkoop bij Jeroen Bosch Ziekenhuis

Directeur / bestuurder bij Intrakoop

Maarten Bougie

Ton van Geijlswijk

Directeur Relatiemanagement & Marketing bij Nevi

Netwerkmanager bij Nevi

25

INKOOP VAN EN VOOR DE ZORG IN DE TOEKOMST

Betaalbaar, beschikbaar én duurzaam

Het Nevi Team van Deskundigen Betaalbare Zorg,

kijken naar technologische ontwikkelingen en

waar Erik van Raaij en Nicole Poldervaart deel

naar wat elders in Europa en de wereld speelt.”

van uitmaken, denkt na over nieuwe inkoopmodellen om de zorg ook in de toekomst betaalbaar

Groei zorgkosten afremmen

en beschikbaar te houden. Van Raaij is in het

Inkoop in de zorgsector valt uiteen in twee

dagelijks leven hoogleraar Purchasing & Supply

onderdelen: inkoop ván zorg door gemeenten

Management in Healthcare aan de Erasmus Uni-

en zorgkantoren en zorgverzekeraars, en inkoop

versiteit Rotterdam. Poldervaart is teammanager

vóór de zorg – van geneesmiddelen, medische

zorg in het team Expertise & Projecten bij Menzis.

technologie, hulpmiddelen en andere producten

Verder maken ook Tom Hoeben, manager Inkoop

– door zorgaanbieders. Het team kijkt naar beide

in het Jeroen Bosch Ziekenhuis en Ruud Plu,

terreinen. De vraag die centraal staat is: hoe kun-

moeten partijen nóg meer samen optrekken,

directeur bij Intrakoop, deel uit van het team dat

nen we de groei van de zorgkosten afremmen

aldus hoogleraar Erik van Raaij van de Erasmus

wordt begeleid door Karin van IJsselmuide en

om zo de zorg betaalbaar te houden?

Ton van Geijlswijk van Nevi.

Beschikbaarheid van zorg wordt een groter probleem dan de betaalbaarheid. Daarom

Universiteit Rotterdam en Nicole Poldervaart, bestuursvoorzitter van Nevi Zorg.

Behoefte verminderen Verbetering op alle vlakken

Een belangrijk deel van het antwoord weten

Van Raaij: “Een divers gezelschap van mensen

we eigenlijk al, zegt Van Raaij: “Door te blijven

die op verschillende manieren te maken hebben

zoeken naar waar en wanneer we de juiste zorg

met inkoop van of voor de zorg en die open en

het beste kunnen aanbieden. Wat kunnen we

vrij met elkaar discussiëren over de toekomst van

doen om de behoefte aan de duurste zorg te

de zorg. “Een toekomst die wat ons betreft wordt

verminderen? Gezonde mensen hebben geen

ingestoken vanuit samenwerking. Van oudsher

zorgbehoefte, die kosten dus bijna niets. Bij een

stonden de verschillende partijen tegenover

kleine zorgvraag ga je naar de huisarts of naar de

elkaar. Toen ik in 2010 de zorgwereld betrad,

POH [praktijkondersteuner huisarts, red.], dat is

was er veel wantrouwen tussen aanbieders en

relatief goedkoop. Als het uit de hand loopt, kom

financiers van zorg. Je zag bijvoorbeeld vooral

je in het ziekenhuis terecht, in de tweede lijn. En

eenjaarscontracten. We zijn nu elf jaar verder en

met een beetje pech zelfs in de derde lijn. Hoe

ik zie verbeteringen op alle vlakken. Het is alleen

verder je opschuift, hoe hoger de kosten wor-

niet genoeg om de zorgkosten stabiel te houden.

den.”

Er moet nog veel meer gebeuren. Daar praten wij over.”

Preventie op vier terreinen Het interessante is: niemand wordt blij van

26

Anders organiseren

onnodig dure zorg. Patiënten niet, zorgverleners

De noodzaak om te veranderen is groot, ook

niet en premiebetalers niet. We moeten dus

omdat de beschikbaarheid van personeel in de

inzetten op het voorkomen dat mensen ziek(er)

toekomst een nog veel groter probleem gaat zijn

worden. Die preventie kun je op vier terrei-

dan betaalbaarheid. “Het personeel is er nu al

nen toepassen, doceert Van Raaij. “Bij primaire

niet, en straks helemaal niet meer”, zegt Polder-

preventie voorkom je dat gezonde mensen ziek

vaart. “Je moet dingen anders gaan organiseren,

worden, bijvoorbeeld door vaccinatie of leefstijl-

efficiënter omgaan met resources. We moeten

programma’s. Secundaire preventie gaat over het

27

vroeg opsporen van ziekten, bijvoorbeeld met de

zorgvraag in de dorpen in de provincie Gronin-

niet kunt tegenhouden. Je moet jezelf de vraag

wen daardoor in de toekomst dus ook kleiner

landelijke screeningsprogramma’s. Tertiaire pre-

gen is natuurlijk een heel andere dan die in de

stellen: hoe kunnen we zorgen dat we daar als

kunnen zijn. Dergelijke oplossingen verlagen

ventie heeft betrekking op disease management:

regio Rotterdam, om maar eens wat te noemen.

maatschappij profijt van hebben? Dat bijvoor-

de kosten, reduceren de CO2-uitstoot en maken

voorkomen dat een ziekte verergert door goed te

Het heeft daarom niet zoveel zin om landelijke

beeld zelfdiagnostiek niet leidt tot onnodige

zorg toegankelijker, met name voor patiënten die

monitoren en snel in te grijpen. En tot slot is er

oplossingen te bedenken. Regiobeelden zijn de

zorgconsumptie, maar wel tot vroege opsporing

niet mobiel zijn. Er zijn genoeg voorbeelden te

quartenaire preventie: voorkomen dat mensen

afgelopen paar jaren goed in kaart gebracht. Je

waardoor aandoeningen effectiever kunnen wor-

bedenken van zorg die door innovatie goedkoper

zorg krijgen die ze eigenlijk helemaal niet nodig

moet regionaal met elkaar aan de slag en de sa-

den behandeld. Hoe geven we die een plek in de

én kwalitatief beter wordt. Het duurt vaak jaren

hebben en die soms meer kwaad dan goed kan

menwerking die in de coronaperiode is ontstaan

Nederlandse zorgketen?”

voordat die innovaties de weg naar de patiënt

doen.”

verder uitnutten. En vervolgens de successen

Wendbare organisatie

Data delen

Door de coronacrisis zijn we erin geslaagd om

slag zal in iedere regio anders zijn.”

Een voorwaarde voor samenwerking is dat ver-

diverse barrières die eHealth tegenhielden te

schillende schakels in de zorgketen patiëntdata

slechten. Dus waarom zouden we met z’n allen

Al deze vormen van preventie varen wel bij een goede samenwerking tussen alle spelers in het

Hoge schotten

kunnen delen. Poldervaart: “Maar hoe gaan we

er niet in slagen om nog veel meer oplossingen

krachtenveld. Enerzijds samenwerking tussen

Een van de onderwerpen die het team signaleert,

regelen dat patiënten op een eenvoudige manier

te vinden om de zorg betaalbaar én toegankelijk

de verschillende zorgaanbieders in de ‘cure’ en

is de langdurige zorg aan ouderen en andere

kunnen aangeven welke data met welke partijen

te houden?”

de ‘care’ en in de eerste, tweede en derde lijn.

kwetsbare groepen. Poldervaart: “Er staan best

gedeeld mogen worden? Leg bijvoorbeeld duide-

En anderzijds samenwerking met, en vooral ook

hoge schotten tussen de Wmo [Wet maatschap-

lijk uit wat zij te winnen hebben bij het delen van

Ketenmanagement

tussen de partijen die de zorg financieren: ge-

pelijke ondersteuning, red.] en de Wlz [Wet

data. Ga veel opener het gesprek daarover aan

Op korte termijn zijn er uitdagingen genoeg,

meenten, zorgkantoren en zorgverzekeraars.

langdurige zorg, red.]. Welke zorg wordt uit welke

en realiseer het technisch op een goede manier.

onder meer in de supply chain. “Deze urgentie

Poldervaart: “Als je kosten wilt besparen zonder

pot vergoed? Terwijl dat een ouder echtpaar van

Want dat is echt een voorwaarde voor de juiste

werd duidelijk toen wij najaar 2020 een enquête

in te boeten op de kwaliteit, dan moet je als

wie een van de partners dement is, helemaal niet

zorg op de juiste plek en door de juiste aanbie-

hielden onder inkopers voor de zorg”, zegt Van

organisatie wendbaar zijn om de veranderde

boeit. Zij willen gewoon passende zorg, ongeacht

der.” In dit nieuwe model vindt concurrentie niet

Raaij. “Denk alleen maar aan het tekort aan chips,

patiëntvraag, de afnemende beschikbaarheid van

wie dat betaalt en ongeacht wie er nu precies

meer plaats op prijs, maar op kwaliteit en inno-

waardoor de prijzen en levertijden van (medi-

personeel en bewezen technologie te vertalen

baat heeft bij die zorg. Neem dagbesteding. Die

vatie. “Als een aanbieder ontzettend innovatief

sche) apparatuur oplopen. Gelukkig hebben inko-

naar je zorgaanbod.”

zorg wordt feitelijk geleverd aan de dementeren-

is, dan moet hij meer volume kunnen krijgen”,

pers bij zorgaanbieders in coronatijd door onder

de partner, maar het is de mantelzorger die er het

zegt Van Raaij. Het is wel van groot belang om

meer de tekorten aan persoonlijke bescher-

Kartrekker

meeste baat bij heeft. Dat zie je alleen als je op

innovaties te beoordelen op waarde: voegt de

mingsmiddelen geleerd dat risicomanagement,

Als er één beroepsgroep is die goed is in het bij

een andere manier kijkt naar kosten en opbreng-

innovatie waarde toe door betere uitkomsten te

het creëren van inzicht in en het managen van de

elkaar brengen van verschillende zienswijzen en

sten. De vraag voor ons is of wij als team hier de

genereren tegen dezelfde of lagere kosten?

leveranciersketen belangrijk zijn.”

belangen om zo een duurzame oplossing te re-

oplossing voor kunnen bieden.”

Duurzaamheid

Breed kijken

Nevi initiatief heeft genomen en nu de kartrek-

Niet buitensluiten

Een thema dat veel nadrukkelijker zou moeten

Van Raaij besluit: “Je moet als inkoper bij een

ker is van dit thema. Van Raaij: “Ons doel is om

Regionale samenwerking betekent overigens

worden meegenomen, is duurzaamheid. Van

zorgaanbieder dealen met de problemen op

de discussie aan te zwengelen, het onderlinge

niet dat je partijen van buiten de regio moet

Raaij: “We hebben vaak de neiging om te denken

korte termijn, zonder de lange termijn uit het oog

begrip voor elkaars zienswijzen te vergroten en

buitensluiten, zegt Poldervaart. “Zet geen

dat duurzaamheid, betaalbaarheid en beschik-

te verliezen. Juist daarom is het belangrijk om

samen te komen tot nieuwe inkoopmodellen.”

muurtje om de regio’s heen. En sta ook open

baarheid communicerende vaten zijn: als je van

breed, vanuit verschillende disciplines naar het

voor samenwerking met commerciële partijen

het één meer wil, krijg je minder van het andere.

vraagstuk te kijken. Want alleen zo hou je elkaar

Regionale samenwerking

die bijvoorbeeld een app of andere handige tool

Maar dat is lang niet altijd zo. Denk maar aan veel

scherp, kun je elkaar een spiegel voorhouden en

In veel van die modellen staat regionale sa-

hebben ontwikkeld. Want er zullen buitenlandse

eHealth-oplossingen, die zorgen dat patiënten

samen toewerken naar een model dat ook in de

menwerking centraal, zegt Poldervaart. “De

partijen op de Nederlandse markt komen die je

niet meer hoeven te reizen en dat zorggebou-

toekomst houdbaar zal zijn.”

aliseren, dan is het inkoop wel. Vandaar ook dat

28

of cliënt vinden, maar ik ben positief gestemd.

natuurlijk wel landelijk delen, maar de vertaal-

29

MAATSCHAPPELIJK THEMA

Toekomst inkoop

Team van Deskundigen

Toekomst inkoop

Welke thema’s doen ertoe in de toekomst? Succesvolle inkooporganisaties van morgen omarmen veranderingen en gaan ervan uit dat de wereld van vandaag niet meer de wereld van morgen is. Zij hebben een doel voor ogen en weten daar met de juiste kennis, informatie en mensen te komen.

De toekomst van inkoop gaat over het vertalen van veranderingen van buiten naar veranderingen in de inkooporganisatie en keten. Een toekomstbestendige wereld wordt gecreëerd door: wendbare inkooporganisaties en supply chains waarin samenwerking, partnerships, transparantie en intrapreneurship essentieel zijn.

30

Frank Rozemeijer

Wim Nieland

Hoogleraar aan Maastricht University

Business development director bij AevesBenefit

Jan Pieter Papenhuijzen

Jordie van Berkel

Partner bij Significant Groep

Verandermanagement Inkoop bij F-Fort

Rene van den Hoven

Jan Roddeman

Relatiemanager bij Nevi

Kennis- en portfolio manager bij Nevi

Mariska van Wijnen

Maurice van Helden

Netwerkmanager & Programmamanager Executive Education bij Nevi

Manager Tools & Methoden bij Nevi 31

Future Procurement Monitor

De Future Procurement Monitor

De future procurement monitor is een (digitale) monitor die structuur zal aanbrengen hoe we kunnen omgaan met zaken die op de maatschappij afkomen en waar Inkoop een belangrijke rol in kan spelen of impact op kan maken.

De monitor zal bestaan uit twee onderdelen:

Waa nd a m rde e d imp & act y l inko p p op Su A UC

1. In kaart brengen/verzamelen rapporten/onderzoeken/content op 4 indicatoren 2. via infographic of in stripvorm duiding/richting geven scenario’s op 4 indicatoren.

V

De vier indicatoren zijn: Mensen, Economie, Digital en Duurzaamheid De monitor zal ook internationaal te gebruiken zijn.

Onderdeel 1. Opzetten door Nevi + partners (objectief en

Duurzaamheid

Economie Digital

Mensen

betrouwbaar bijv. TNO, PBL, CBS, Graydon enz.)

Onderdeel 2: Opzetten door Nevi + Team van Deskundigen

32

Toekomst Inkoop aangevuld met experts/partners (ABN-AMRO,

m.b.v. vier indicatoren worden de vier future

NIC enz.) op indicatoren

procurement scenario's beschreven.

33

Vooruitblik 2022

Thema 1. Sustainability Sustainable Development Goals (SDG’s): In samenwerking met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, SDG-Nederland en de 17 SDG-coördinatoren wordt er een verdere lobby inclusief projecten opgezet op vier pijlers die alle 17 wereld-

Uit evaluatie 2021 over Maatschappelijke

doelen raken. Het doel daarvan is concrete resultaten en uitwerking van het

Programma’s is duidelijk geworden dat

Versnellingsnetwerk Circulair Inkopen: De agenda voor 2022 staat al gepland

ook in 2022 met de vier thema’s zal worden gewerkt. Hieronder een greep, per thema, uit de projecten en plannen die op stapel staan

regeerakkoord. Eén van de vier pijlers is duurzaam inkopen. met webinars, fysieke bijeenkomsten en andere kennisactiviteiten. De partners Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, PIANOo, Rijkswaterstaat en MVO Nederland hebben een concreet doel gesteld voor 2022: Iedereen koopt in 2025 voor 20% circulair in.

Thema 2. Professioneel opdrachtgeverschap IMVO en Inkoop: Samen met de Sociaal Economische Raad (SER) en Stichting

voor het komende jaar.

Woord en Daad wordt een pilot training ontwikkeld gericht op internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO) specifiek voor de voedingssector. Dit is georganiseerd om vooruit te lopen op de nieuwe wetgeving over due diligence en zal indien succesvol ook voor andere sectoren in de 2e helft van 2022 worden georganiseerd.

Thema 3. Bestendige Zorg (voormalig thema Betaalbare zorg) Criteria ontwikkeling duurzame voeding in de Zorg: Samen met Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Stichting Eten+Welzijn en MVO Nederland worden meerdere community of practices georganiseerd voor een koplopers groep en andere relevante ketenpartijen. Er zal een praktisch toepasbaar instrument ontwikkeld ter bevordering van duurzame voeding in de zorg.

Thema 4. Thema Toekomst van Inkoop Future Procurement Monitor: Voor 2022 is het doel om de Future Procurement Monitor compleet uit te rollen.

34

35

DANKWOORD

Samen maak je succes en impact!

Samen maak je succes en impact! Dat is in ieder geval zeker waar in het geval van de Maatschappelijke Programma’s. In co-creatie werken met zowel de teams van deskundigen als overige stakeholders is soms een hele klus maar altijd gericht naar dat ene doel: de wereld beter maken. En dan komt het voor de echte transitie om impact te maken neer op de welwillendheid en samenwerking met de partners. En dit gaat steeds beter ondanks alle verschillende belangen. En tot slot zonder de steun van bestuur, directie en alle collega’s van Nevi zouden we dit allemaal niet bereikt hebben.

Iedereen die hieraan op wat voor manier dan ook heeft bijgedragen: super bedankt!!

Ook in 2022 gaan we met Maatschappelijke Programma’s de wereld weer een stukje mooier maken, en dat doen we uiteraard weer samen!!

Karin van IJsselmuide

Procurement in perspectief

nevi.nl