ElektroVisie 2025 nr 3 - NL

Nelectra, Beroepsorganisatie voor de elektrobranche · Stationlei 78 bus 1/1 · 1800 Vilvoorde · 6 x jaar · 36ste jg · afgiftekantoor 2030 Antwerpen X / P2A9571 − juni 2025 – 3

IN DEZE EDITIE  Elektrotechniek met een hoog rock-'n-roll-gehalte  Elektrobarometer: voorzichtig optimisme  Wat is de invloed van de Europese regelgeving op de prestaties van toestellen?  On-Off-grid-systemen: optimaal gebruik maken van elektrische energie

Technologie die beschermt. Design dat inspireert.

De Gira System 106 Keyless in codeklaviermodule biedt gemakkelijke toegang via numerieke code – geschikt voor residentiële en commerciële toepassingen. Met duurzaam, krasbestendig glas, manipulatiebestendige technologie en tot wel 255 codes die kunnen worden opgeslagen, combineert het systeem beveiliging met een modern design. De module kan naadloos worden geïntegreerd in het Gira System 106 of worden gebruikt als standalone oplossing.

Meer weten: partner.gira.com/be

Gira /

System 106 codeklavier

FALLON REFLECTEERT

2025 - Jaar van de stakingen?

Tijd voor verantwoordelijkheid!

De vele stakingsacties van de afgelopen maanden zetten het sociaal overleg opnieuw op scherp. De boodschap van de vakbonden is duidelijk: er leeft onvrede, en daar kunnen we begrip voor opbrengen.

Maar tegelijk moeten we durven erkennen dat verandering noodzakelijk is. De uitdagingen waar ons land voor staat, lossen we niet op door vast te houden aan het status quo.

Natuurlijk is sociaal overleg een hoeksteen van ons model. En ja, iedereen heeft het recht zijn stem te laten horen. Maar wie vandaag durft te zeggen dat er niets moet veranderen, kijkt weg van de realiteit.

Hervormen is lastig. Het doet pijn. Maar het is noodzakelijk.

Onze overheidsfinanciën staan onder grote druk. Met een federaal begrotingstekort dat jaar na jaar toeneemt en een schuldenberg die blijft aandikken, heeft de Europese Commissie ons land zelfs op het fameuze “strafbankje” geplaatst. Dringend tijd dus om orde op zaken te stellen. Dat is geen ideologische keuze meer, maar een economische én maatschappelijke noodzaak. Structurele maatregelen zijn onvermijdelijk als we ook toekomstige generaties nog een leefbare sociale zekerheid, betaalbare zorg en degelijk onderwijs willen garanderen.

En dat vereist een gedeelde verantwoordelijkheidszin van alle partijen: van beleidsmakers, van werknemers én werkgevers. Iedereen zal zijn steentje moeten bijdragen.

Wie niet kán staken, werkt verder. Elke dag opnieuw.

Laten we vooral ook niet vergeten wie zich géén staking kan veroorloven: de meer dan één miljoen zelfstandigen en kmo’s die elke dag klaar staan om onze economie draaiende te houden. Deze ondernemers zorgen voor werkgelegenheid, voor dienstverlening, voor continuïteit. Zij bouwen aan de welvaart van vandaag én morgen, vaak in een context van onzekerheid, zonder vangnet, en met bijzonder veel doorzettingsvermogen.

Bij Nelectra zien we die veerkracht van onze leden van dichtbij. Deze zelfstandigen zetten zich elke dag opnieuw in voor hun zaak, ondanks personeelstekorten, stijgende kosten en administratieve lasten.

Ze doen dat zonder slogans te roepen, zonder straten te blokkeren – maar wél met engagement, flexibiliteit en vakmanschap.

Het is aan ons als sectorfederatie om de stem van deze ondernemers te laten horen!

Want staken is een recht. Maar hervormen is een plicht. En wie alleen maar “nee” zegt, draagt geen oplossingen aan.

Reageren?

Fallon Declerck Gedelegeerd bestuurder Nelectra fallon.declerck@nelectra.be

3

4 INHOUD

23

8

Wat is de invloed van de Europese regelgeving op de prestaties van toestellen?

26

In het najaar van 2024 kreeg Connect+ met Thomas Vandewalle een nieuwe CPO van buiten de elektrosector.

“Mag ik een auto opladen in een gewoon stopcontact of moet dat altijd via een laadpaal?”

Informatietijdschrift voor de professionelen uit de elektrosector.

ElektroVisie/ElectroVision heeft een oplage van 8.019 exemplaren en is een tweemaandelijkse uitgave van: het Nationaal Verbond van Zelfstandige Elektriciens en Handelaars in Elektrische Toestellen vzw (afgekort Nelectra), Stationlei 78 bus 1/1, 1800 Vilvoorde · BE 0410 342 662 RPR Brussel T: 02 550 17 11, info@nelectra.be, www.nelectra.be redactieraad Dirk Van Steenlandt, Eric Claus, Ludo Holemans, Rudy Van den Bergh, Danny Hermans, Linda Claeys, Fallon Declerck, Els Heyrman, Layla Redjeb

hoofdredacteur Els Heyrman 02 550 17 21 els.heyrman@nelectra.be reclameregie Trevi · Thomas Lannoo Meerlaan 9 · 9620 Zottegem 09 326 74 51 thomas@trevi-regie.be

reportages Linda Claeys linda.claeys@nelectra.be verantwoordelijke uitgever Fallon Declerck Stationlei 78 bus 1/1 · 1800 Vilvoorde 02 550 17 11 vertaling Akira Translations translations@akiratranslations.be

drukkerij Bredero Graphics administratie Nadia Van Nuffel · 02 550 17 17 nadia.vannuffel@nelectra.be Marian Hemerijckx · 02 550 17 18 marian.hemerijckx@nelectra.be cover Katia De Wasch, Cameramuze

De artikels en de advertenties verschijnen onder de verantwoordelijkheid van de auteurs en de adverteerders.

Overname van artikels is toegestaan mits schriftelijke toestemming van de uitgever.

Lid van de Unie van Uitgevers van de Periodieke Pers.

Nelectra verwerkt uw persoonsgegevens met het oog op leden- of prospectenbeheer. Indien u dit niet wil, volstaat een mail naar info@nelectra.be. U kan uw gegevens inkijken en laten aanpassen via een eenvoudig verzoek, mét bewijs van identiteit, aan Nelectra, Stationlei 78 bus 1/1, 1800 Vilvoorde of via info@nelectra.be. Met vragen of klachten over gegevensverwerking kan u terecht bij de Gegevensbeschermingsautoriteit. Het algemeen privacybeleid vindt u op onze website www.nelectra.be. Uw gegevens werden mogelijks verkregen via een externe databank. Op eenvoudig verzoek kunt u meer info verkrijgen.

INHOUD

22

Nationaal voorzitter Dirk Van Steenlandt op VTM als expert om het werk van spoedherstellers te beoordelen

3

Fallon reflecteert

22

Nelectra op tv

6

Nelectra bezoekt haar leden

23

Europa

8

Nelectra informeert

25

Meet- en testapparaten voor de zonne-energiesector

26

Nelectra in gesprek met Connect+

30

Technische info

35

5 vragen aan

2025 - Jaar van de stakingen?

Tijd voor verantwoordelijkheid!

Elektrotechniek met een hoog rock-'n-roll-gehalte

8 Hallo Nelectra?

10 Elektrobarometer: voorzichtig optimisme 12 Vinger aan de pols 14 Mag je geluidsopnames maken met

bewakingscamera’s op de werkvloer?

16 Vanaf 2026 is e-facturatie verplicht 17 De universele USB-C lader is verplicht,

maar wat met je stock?

18 Elektro Event: hét netwerkmoment voor professionals 29 Overheidsopdrachten verlopen digitaal:

weet jij hoe het werkt?

20

Sectornieuws

“Ze zeggen dat” spoedherstellende elektriciens profiteren van de situatie

Wat is de invloed van de Europese regelgeving op de prestaties van toestellen?

Hoe wapent Connect+ de zelfstandige ondernemers voor de toekomst?

30

32

On-Off-grid-systemen: optimaal gebruik maken van elektrische Installatiemethoden volgens EN-IEC 60364 en uitwendige invloeden volgens AREI

Marian Hemerijckx, management-assistant en kwaliteitscoördinator

5

6 NELECTRA BEZOEKT HAAR LEDEN

Elektrotechniek met een hoog

NELECTRA BEZOEKT HAAR LEDEN

rock-'n-roll-gehalte

Wim De Cock ontvangt ons in zijn magazijn te Sint-Niklaas. Het is meteen duidelijk dat dit niet zomaar een opslagruimte voor elektromateriaal is: in de vele schuifjes en vakjes zitten ook onderdelen van elektrische en elektronische toestellen. “Ik bewaar ze, want ze komen ongetwijfeld later nog van pas als ik iets repareer. Ik wil weten hoe iets werkt en hoe het in elkaar zit. Dat begon al tijdens mijn opleiding elektronica aan de VTS in Sint-Niklaas. Toen ik voor het eerst een printplaat zag, wilde ik die zelf ook kunnen maken. In mijn eerste vijf jaar als audio-videotechnieker kon ik me volledig uitleven: apparaten waren toen ontzettend duur en werden vaak hersteld.”

Na een omweg langs de sociale sector en technische functies bij enkele grote bedrijven, kruipt het bloed waar het niet gaan kan: Wim besluit om zelfstandig elektricien te worden. “Mijn vader was zijn hele leven zelfstandige, maar het is vooral Nelectravoorzitter Dirk Van Steenlandt die me écht over de streep trok en mijn passie voor elektriciteit opnieuw aanwakkerde. Door met hem samen te werken heb ik ontzettend veel bijgeleerd. Het zelfstandigenstatuut gaf me bovendien de flexibiliteit om er te zijn voor mijn kinderen wanneer dat nodig was.”

Met dezelfde gedrevenheid als toen hij ooit zijn eerste printplaten maakte, stort Wim zich vandaag op zijn werk als elektricien. “De energietransitie biedt ons enorm veel kansen. Ik verdiep me graag in nieuwe technieken via opleidingen en bijscholingen.

Onlangs ben ik gecertificeerd installateur voor laadpalen van een gekend Belgisch merk geworden. En ja, ik wil er – nog steeds - alles over weten”, glimlacht Wim De Cock.

In zijn magazijn toont hij ons ook met enige trots zijn zelfgebouwd repetitielokaal. Wim is gitarist en repeteert er regelmatig met zijn band. “Ook na een pittige werkdag kom ik hier graag stoom aflaten.” En terwijl we het aantal gitaren proberen tellen, vertelt Wim over de muziek die hij speelt: stevige punkrock met covers van Bad Religion en Rage Against The Machine, maar evengoed romantische nummers of zelfs de begeleiding van een koor. Met de coverband TreeMagicBeers treedt hij ook geregeld op buiten de landsgrenzen. En die gitaren? Halverwege het gesprek zijn we de tel kwijtgeraakt, maar zoals de bekende meme op sociale media zegt: “How many guitars does a guitar player need? Just one more.” 

Els Heyrman

 Katia De Wasch, Cameramuze

7

8 NELECTRA INFORMEERT

Bij Nelectra kan je als lid steeds terecht bij onze adviseurs met al je vragen over juridische, technische, sociale, fiscale,… materies. Hierbij een paar interessante vragen die de voorbije maanden de revue passeerden.

Moet een beveiligde ruimte van een alarminstallateur gekeurd worden bij een vergunningsaanvraag? Bestaan er richtlijnen of een checklist die wij hierbij kunnen volgen?

Ja. Bij een vergunningsaanvraag als onderneming voor alarmsystemen wordt er specifiek gekeken naar de beveiliging van de ruimte waarin alle klantendossiers en andere confidentiële gegevens betreffende het gebruikte beveiligingsmateriaal en de plannen van de door de onderneming geplaatste alarmsystemen en -centrales zich bevinden. De controle gebeurt aan de hand van de bepalingen uit de technische nota T015/1, die de minimale technische voorschriften definieert waaraan lokalen en uitrustingen van

een vergunde onderneming voor alarmsystemen dienen te beantwoorden.

De fysieke beveiliging van de ruimte en de bescherming van gegevens staat daarbij centraal.

We krijgen regelmatig vragen van onze leden over de keuring van deze beveiligde ruimte. Hoewel de nota T015 hierover specifieke bepalingen bevat, merken we in de praktijk dat er nog heel wat onduidelijkheden bestaan.

Belangrijke aandachtspunten zijn onder andere de vereisten rond alarmtransmissie, de plaatsing van sirenes en de toegangsbeveiliging van de beveiligde ruimte. Daarnaast wordt er steeds meer nadruk gelegd op de beveiliging van externe dataopslag en de toepassing van multi-factor authenticatie (MFA).

De correcte interpretatie en toepassing van deze verplichtingen kan een uitdaging zijn, zeker omdat de regelgeving zowel technische als praktische aspecten combineert.

Installateurs moeten rekening houden met verschillende factoren. Bovendien kunnen bepaalde voorschriften strikter geïnterpreteerd worden. De controle gebeurt via een inspectieverslag op basis van een interne vragenlijst, gebaseerd op nota T015.

Dankzij onze nauwe contacten met verschillende keuringsorganismen kunnen we duiding geven bij de

belangrijkste aspecten en hoe deze in de praktijk worden gecontroleerd. Onze leden kunnen bij ons terecht voor een uitgebreide toelichting en praktisch advies over hoe ze hun beveiligde ruimte in lijn kunnen brengen met de geldende normen en regelgeving. We helpen hen om mogelijke struikelblokken te identificeren, geven inzicht in de interpretatie van de voorschriften en bieden ondersteuning bij de implementatie van concrete oplossingen die zowel technisch als wettelijk correct zijn.

Mag ik een auto opladen in een gewoon stopcontact of moet dat altijd via een laadpaal?

Het is in principe toegestaan om een elektrische auto op te laden via een gewoon stopcontact, maar er zijn belangrijke aandachtspunten om rekening mee te houden, zowel technisch als wettelijk.

Wettelijke aspecten Er is geen algemeen wettelijk verbod op het opladen van een elektrische auto via een standaard huishoudelijk stopcontact.

De Vlaamse overheid aanvaardt laden via een gewoon stopcontact als vorm van ‘Mode 2-laden’, op voorwaarde dat voldaan wordt aan een aantal technische

Voor meer informatie, contacteer onze Nelectra-adviseurs:

Layla Redjeb layla.redjeb@nelectra.be 02/ 550.17.19

Freddy Steenackers freddy.steenackers@nelectra.be 02/550.17.11

NELECTRA INFORMEERT

vereisten, zoals beveiliging tegen overstroom en aardlek.

Je vindt de officiële richtlijnen hier

Sommige autofabrikanten leveren een Mode 2-laadkabel mee waarmee het technisch mogelijk is om veilig via een standaard geaard stopcontact op te laden. In dat geval is het belangrijk om steeds de instructies van de fabrikant van het voertuig te volgen.

Opgepast! Niet alle voertuigen zijn geschikt om via een standaard stopcontact opgeladen te worden. Er zijn dan ook gevallen gekend waarbij het stopcontact zwartgeblakerd raakte door oververhitting.

Voor professionele toepassingen, zoals een parkeergarage of publieke parking, gelden vaak bijkomende lokale vereisten.

In het Brussels Gewest zijn de regels bijvoorbeeld strenger. Daar bepaalt de regelgeving expliciet dat alleen de oplaadpunten mogen worden gebruikt voor het opladen van voertuigen. Laden via een gewoon stopcontact is er dus verboden. Meer informatie kan je vinden in volgend artikel:

Technische veiligheidsaspecten Een standaard stopcontact is niet ontworpen voor langdurige hoge stroomafname. Hierdoor kan het stopcontact of de bekabeling oververhit raken, wat kan leiden tot smeltschade of zelfs brand. Als je een klant hebt die toch via een gewoon stopcontact wil laden, is het sterk aangeraden om een speciaal gekeurd stopcontact te installeren met een aparte zekering. Vermijd in elk geval verlengkabels.

Daarnaast is deze laadwijze erg traag.

Met een vermogen van ongeveer 2,3 kW kan het meer dan 24 uur duren om een lege batterij volledig op te laden. Dit is niet ideaal voor dagelijks gebruik.

Een Mode 3-laadpunt is een veiligere en efficiëntere oplossing. Deze vaste laadpunten zijn speciaal ontworpen voor het laden van elektrische voertuigen (verdelen de stroom efficiënter en voorkomen piekbelastingen), bieden hogere laadsnelheden en hebben ingebouwde beveiligingen. (LR + FS)

Mijn vennootschap verkoopt een tweedehandswagen (lichte vracht) aan een particulier.

Moet ik hierop -als nietprofessionele autohandelaargarantie verlenen?

Ook al ben je geen professionele autohandelaar, toch geldt hier de wetgeving rond consumentenkoop.

Zodra een vennootschap een artikel voor privégebruik aan een particulier verkoopt, wordt dit wettelijk beschouwd als een verkoop van onderneming aan consument. De regels van Boek VI van het Wetboek van Economisch Recht zijn dan van toepassing, inclusief de wettelijke garantie.

Die garantie bedraagt standaard twee jaar. Voor tweedehandsgoederen, zoals een lichte vracht, mag je die termijn beperken tot één jaar, op voorwaarde dat dit vooraf en uitdrukkelijk schriftelijk wordt overeengekomen, bijvoorbeeld via een eenvoudig verkoopcontract of bevestiging per e-mail. Het is belangrijk dat die afspraak achteraf bewijsbaar is.

Sinds 1 juni 2022 geldt bovendien dat elk gebrek dat zich binnen de garantieperiode voordoet, vermoed wordt bij levering al aanwezig te zijn. Jij als verkoper moet dan kunnen aantonen dat dat niet het geval was. Dit vermoeden geldt niet voor schade of gebreken die op het moment van levering zichtbaar waren en door de koper aanvaard zijn.

Het is daarom aan te raden de staat van het voertuig bij de verkoop duidelijk te bespreken en schriftelijk vast te leggen.

Als de koper dus duidelijk akkoord gaat met bestaande schade (bijvoorbeeld roest of een deuk) en dat ook zo wordt vastgelegd, valt dat niet onder de garantie.

De gebruikelijke formaliteiten, zoals de keuring voor verkoop, blijven uiteraard ook van toepassing. (LR)

Moet ik als vergunde beveiligingsondernemer bij telefonische permanentie ervoor zorgen dat een onderlegde technieker de oproepen beantwoordt?

Zoals vastgelegd in het Koninklijk Besluit van 13 juni 2002 en verder uitgewerkt in de Technische Nota T 015/1, gelden de volgende verplichtingen voor ondernemingen van alarmsystemen: • Binnen 15 minuten na een oproep moet er stemcontact zijn met een natuurlijke persoon van de onderneming.

• Binnen 8 uur moet de onderneming beschikken over de technische middelen om de werken te kunnen aanvangen.

• Binnen 3 werkdagen moet een uitvoeringsdatum worden gecommuniceerd naar aanleiding van de initiële oproep.

De T 015/1 voegt echter een belangrijke nuance toe: Het stemcontact moet plaatsvinden met een persoon die de aard van het probleem begrijpt en de opvolging ervan kan verzekeren.

Hoewel dit niet expliciet zegt dat dit een technieker moet zijn, ligt de interpretatie voor de hand dat bij complexere problemen een technieker of iemand met voldoende technische kennis betrokken moet worden. Dit verklaart waarom sommige inspecteurs verwachten dat er een technieker de telefoon opneemt, maar zolang aan de formele verplichtingen wordt voldaan, mag dit in principe geen impact hebben op de goedkeuring of hernieuwing van de vergunning. Indien een inspecteur striktere eisen stelt, kan het nuttig zijn om te vragen op welke specifieke wettelijke basis dit gebeurt. (LR)

9

10 N E L E C T R A I N F O R M E E R T

99,6 Voorzichtig optimisme: elektrobarometer kent een lichte heropleving Werkvolume ligt hoger Het aandeel bedrijven dat meer werk heeft dan in december is gestegen , terwijl een daling naar meldt. Dat is een lichte verbetering ten opzichte van de vorige meting.

31%

26%

Ook de verwachtingen voor de komende maanden zijn iets optimisvoorziet een toename tischer: verwacht van het werkvolume, een daling. In het vorige kwartaal was dat respectievelijk 17% en 20%.

25%

20%

De handelaars zijn op dit vlak wel opvallend pessimistischer dan de elektro-installateurs.

Na de terugval in het vierde kwartaal van 2024, laat de Elektrobarometer in het eerste kwartaal van 2025 een bescheiden herstel zien. Met een score van 99,6 klimt de index licht boven het vorige peil (99,4), al blijft hij net onder de gezonde grens van 100. Het beeld is gemengd: sommige indicatoren tonen tekenen van verbetering, terwijl andere wijzen op aanhoudende bezorgdheden, vooral op vlak van winstgevendheid en wanbetaling.

Tewerkstelling blijft nagenoeg stabiel De personeelsbezetting blijft globaal stabiel. Bij 83% van de bedrijven is het aantal medewerkers onveranderd. nam extra personeel aan, terwijl een daling registreerde. Ook de verwachtingen voor de komende maanden zijn vergelijkbaar met het vorig kwartaal: denkt aanwervingen te doen, verwacht eerder een afname.

De installatiesector blijft iets beweeglijker dan de handel.

6% 12%

17% 13%

Winstgevendheid blijft zorgen baren De situatie op het vlak van rendabiliteit is nauwelijks verbeterd. Slechts van de elektrobedrijven zag de winstgevendheid stijgen, terwijl een daling meldt. De meerderheid (60%) rapporteert een status quo.

17%

23%

De verwachtingen zijn gunstiger:

30% verwacht een verbetering (vorige keer was dat slechts 23%), terwijl het aandeel dat een verslechte. ring vreest licht gedaald is naar

21%

Het aantal wanbetalers blijft een meldt een toename knelpunt. een van slechte betalers, terwijl afname opmerkt.

27%

8%

Algemene economische inschatting licht verbeterd De tevredenheid over de toestand van met 15% in het vorige kwartaal), terwijl 38% de situatie als problematisch het eigen bedrijf blijft stabiel: 54% is tevreden, 31% neutraal en 15% ontevreden.

Opvallend is dat de inschatting van de algemene economische situatie licht is positief (vergeleken verbetert:

24%

beschouwt (vs. 51% vorige keer). De handelaars zijn ook hierover pessimistischer ingesteld dan de elektro-installateurs.

 Anja Larik

De elektrobarometer wordt sinds 2010 opgemaakt en is dé conjunctuurindicator voor de Vlaamse kmo-bedrijven en zelfstandige ondernemers uit de elektrosector, zowel installateurs als handelaars. Een waarde boven index 100 wijst op een positief evoluerende conjunctuur, waarden onder index 100 op een negatieve evolutie. De jongste bevraging bij een vast, representatief panel gebeurde eind maart 2025.

DE CEBEO-APP? DA’S PAS GOED GEREEDSCHAP! BESTEL WAAR JE MAAR WILT, WANNEER JE MAAR WILT.

FILIAALKAART MET REAL-TIME VOORRAADINFORMATIE TRACK & TRACE MET PUSHMELDINGEN OVER JE BESTELLING GEBRUIK APP ALS ZELFSCANNER IN DE FILIALEN OFFERTES INZIEN EN BEHEREN

DOWNLOAD NU DE CEBEO-APP

12 N E L E C T R A I N F O R M E E R T

Vinger aan Wetsvoorstel om btwvrijstellingsdrempel te verhogen: verworpen Voor kleine ondernemingen bestaat in principe (behoudens uitzonderingen) een speciale regeling: als hun jaarlijkse omzet onder de €25.000 blijft, hoeven ze geen btw aan te rekenen en hebben ze minder administratie. Concreet betekent dit dat een kleine onderneming die onder die drempel blijft, haar klanten geen 21% btw aanrekent en dus goedkoper kan werken dan collega-ondernemers die wél btw-plichtig zijn — en dat creëert een oneerlijk prijsvoordeel. Er lag een wetsvoorstel op tafel om de btw-vrijstellingsdrempel voor kleine ondernemingen te verhogen van € 25.000 naar € 35.000.

Dit zou betekenen dat meer ondernemers geen btw zouden moeten aanrekenen en minder administratie zouden hebben.

Samen met UNIZO heeft Nelectra haar bezwaren geuit tegen deze wijziging. Het voorstel werd uiteindelijk afgewezen.

Waarom geen verhoging?

• Oneerlijke concurrentie: vrijstellingsregimes kunnen leiden tot concurrentieverstoring, zeker wanneer bijberoepers hiervan profiteren.

• Risico op marktverstoring: door de drempel verder op te trekken, zou dit probleem alleen maar toenemen.

En de impact op de elektrosector? Voor installateurs is de impact beperkt, omdat werken in onroerende staat altijd btw-plichtig zijn. Retailers en herstellers kunnen daarentegen wél onder de vrijstellingsregeling vallen, afhankelijk van hun activiteiten.

Heb je ook vertraging bij de vernieuwing van jouw vergunning of identificatiekaarten?

Steeds meer leden maken zich zorgen over de lange doorlooptijd bij de vernieuwing van hun identificatiekaarten en/of vergunningen voor alarm of camera. Nelectra ontvangt hierover vaak meldingen van haar leden en volgt dit nauwgezet op. We brengen het onder de aandacht bij de bevoegde instanties en blijven leden actief informeren.

In afwachting van structurele oplossingen wil Nelectra duidelijkheid bieden over de situatie en praktische richtlijnen meegeven voor een correcte aanvraagprocedure: • de FOD Binnenlandse Zaken bevestigt dat er momenteel een aanzienlijke achterstand is in de behandeling van vernieuwingen van vergunningen en identificatiekaarten. Die achterstand is voornamelijk het gevolg van ingrijpende personeelswissels binnen de betrokken cel, vooral aan Nederlandstalige zijde.

• Voor nieuwe aanvragen geldt deze achterstand niet. Deze worden momenteel binnen enkele weken afgehandeld, op

voorwaarde dat het dossier volledig is. Nieuwe aanvragen krijgen immers prioriteit.

• Voor vernieuwingen zijn de wachttijden daarentegen wel aanzienlijk langer dan gebruikelijk. De FOD benadrukt echter dat ondernemingen waarvan de aanvraag tijdig werd ingediend, hun activiteiten mogen verderzetten in afwachting van een beslissing.

Daarom is het van belang dat jouw aanvraag tot vernieuwing minstens zes maanden vóór het verstrijken van de bestaande vergunning wordt ingediend. Ook als het dossier op dat moment nog onvolledig is, wordt aanbevolen om de aanvraag toch al in te dienen en de ontbrekende documenten later aan te vullen.

Vergeet daarbij ook het keuringsverslag van de beveiligde ruimte niet, in uitvoering van artikel 3, 10° van het Koninklijk Besluit van 14 januari 2022 – dit is ook voor vernieuwingen verplicht en vaak een element dat tijd vraagt bij het verzamelen van het dossier.

Een laattijdige indiening kan er immers toe leiden dat jouw onderneming tijdelijk geen activiteiten meer mag uitvoeren.

Ondervind je problemen? Contacteer ons dan via info@nelectra.be voor bijstand.

Nieuwe NACE-BEL-activiteitencodes: Nelectra zat mee aan tafel NACE-BEL-codes classificeren verschillende economische activiteiten in België en worden gebruikt om ondernemingen in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) te registreren.

Overheidsdiensten baseren zich vooral op die codes om: • ondernemingen te identificeren, • administratieve verplichtingen op te leggen, • eventuele steunmaatregelen toe te kennen.

Een juiste classificatie is dus essentieel om correct behandeld te worden door diverse instanties.

Op 1 januari 2025 werd de nieuwe Belgische nomenclatuur van economische activiteiten NACE-BEL 2025 van kracht. Die wijziging vloeit voort uit een nieuwe Europese verordening, die de vorige regelgevingen uit 2008 vervangt. Hierdoor zijn alle bestaande NACE-BEL-codes automatisch geconverteerd naar de nieuwe structuur.

Deze verfijning van de NACE-codes is het resultaat van intens lobbywerk. In overleg met Statbel, en samen met de andere sectorfederaties heeft Nelectra actief meegedacht over de nieuwe codelijst. We dienden een uitgebreide nota in om duidelijk te maken dat technieken zoals beveiliging en hernieuwbare energie aparte specialisaties zijn binnen de elektrosector. Dankzij die inspanning worden deze nu afzonderlijk erkend. Ook bij de verwarmingstechnieken werd een belangrijk onderscheid gemaakt, waarbij installaties op elektriciteit voortaan apart gecodeerd kunnen worden.

NELECTRA INFORMEERT

13

de pols De omzetting van de oude naar de nieuwe NACE-BEL-codes gebeurde automatisch voor alle actieve ondernemingen geregistreerd in de KBO. Om te weten welke NACE-codes jouw huidige NACEcodes zullen vervangen, kan je een beroep doen op volgende tabel.

Soms is een automatische omzetting niet mogelijk, bijvoorbeeld wanneer een NACE-code in de nieuwe lijst meerdere varianten kent. Dan ontvang je in de loop van 2025 een uitnodiging om die gratis te laten aanpassen.

Twijfel je? Heb je vragen? Neem dan gerust contact op met je Nelectraadviseur, via info@nelectra.be.

Voor alle actuele informatie kan je terecht op onze website

Garantie op elektrotoestellen: veranderingen en onze inzet voor de sector Wat mag een consument verwachten wanneer een toestel na verloop van tijd defect raakt? Die vraag zorgt in de praktijk vaak voor discussie. Zeker nu de regels rond garantie voortdurend aan verandering onderhevig zijn en er nog nieuwe plannen op tafel liggen. Je doet er als retailer dan ook goed aan om te weten wat er vandaag geldt en wat er in de toekomst kan veranderen.

Nelectra volgt deze evoluties niet alleen op de voet, maar komt ook actief op voor haar leden. Op onze website leggen we uit hoe de regels veranderd zijn, en waarom wij niet zomaar akkoord gaan met nieuwe plannen.

Als lid van Nelectra vind je deze informatie via volgende link:

Dankzij hen 2 823 banen gecreëerd en gegarandeerd 337 miljoen euro per jaar geïnjecteerd in de lokale economie 345 000 ton CO2 vermeden in 2024 Drie bewijzen dat de ecocheques een krachtige hefboom zijn, binnen handbereik!

Dankzij Edenred Eco breng je duurzame verandering teweeg.

Bestel Edenred Eco Nelectra-leden: geniet van

50% korting met

de code EC2501NELEC52

Ga voor info en bestellingen naar edenred.be Edenred versterkt de banden. Ten goede. Voor altijd.

Korting geldig op de basis-prestatievergoeding.

Je mers k wer ne r e hebben n a a nood

14 N E L E C T R A I N F O R M E E R T

Mag je geluidsopnames maken met bewakingscamera’s op de werkvloer?

In de moderne bedrijfsomgeving worden bewakingscamera’s steeds vaker ingezet. Het toevoegen van een geluidsopnamefunctie aan deze systemen brengt echter belangrijke juridische en ethische vraagstukken met zich mee. Bij Nelectra ontvangen we regelmatig vragen van onze leden over de toelaatbaarheid van bewakingscamera’s met geluidsopnames, zowel in vergaderruimtes als andere plekken op de werkvloer.

Gezien de onzekerheid hierover en de nood aan duidelijke richtlijnen, hebben we de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) om een standpunt gevraagd. Dit artikel bespreekt de geldende wetgeving, de interpretatie van de GBA en de praktische implicaties voor werkgevers.

Juridisch kader Het gebruik van bewakingscamera’s met geluidsopname op de werkvloer in België wordt gereguleerd door verschillende wettelijke instrumenten: • Artikel 314bis van het Strafwetboek Dit artikel verbiedt het opzettelijk afluisteren, kennisnemen of opnemen van privécommunicatie waaraan men niet deelneemt, zonder de toestemming van alle betrokkenen.

Overtreding kan leiden tot zware sancties.

• Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) De AVG vereist dat elke verwerking van persoonsgegevens, waaronder geluidsopnames, gebaseerd is op een wettelijke grondslag zoals toestemming of een gerechtvaardigd belang.

Daarnaast moeten de principes van proportionaliteit en dataminimalisatie strikt worden nageleefd. Dit beginsel van minimale gegevensverwerking moet ook worden toegepast wanneer de betrokkene toestemming heeft gegeven voor de verwerking van zijn persoonsgegevens. Noodzakelijkheid is met andere woorden ook onderdeel van de grondslag toestemming.

• Camerawet van 21 maart 2007 Deze wet regelt het gebruik van bewakingscamera’s en stelt dat de installatie en het gebruik ervan moeten voldoen aan specifieke voorwaarden, zoals het informeren van de betrokkenen. De Camerawet dekt echter géén geluidsopnames.

• Collectieve Arbeidsovereenkomst (CAO) nr. 68 Deze overeenkomst bepaalt de voorwaarden waaronder camerabewaking op de werkvloer is toegestaan, met nadruk op het respecteren van de persoonlijke levenssfeer van werknemers.

Standpunt van de Gegevensbeschermingsautoriteit De GBA heeft zich recent uitgesproken over de vraag of geluidsopnames op de werkvloer toegestaan zijn.

Opnames met geluidsfunctie in vergaderruimtes De GBA bevestigt dat dit niet toegestaan is, tenzij alle deelnemers expliciet toestemming geven én dit proportioneel is in functie van een gerechtvaardigd belang. Bij gebrek aan toestemming

of wanneer die toestemming niet vrij, specifiek, geïnformeerd en ondubbelzinnig is, kan een opname met geluidsfunctie in vergaderruimtes in beginsel niet.

Daarbij geldt het principe van dataminimalisatie: de verwerking mag niet verder gaan dan noodzakelijk is. In het licht van dit beginsel van “dataminimalisatie” mag de gegevensverwerking niet verder gaan dan noodzakelijk is voor de doeleinden waarvoor zij worden verwerkt.

Zelfs als toestemming wordt gegeven, moet de verwerkingsverantwoordelijke aantonen dat de verwerking van deze gegevens noodzakelijk en proportioneel is. Dit is met andere woorden ook onderdeel van de grondslag toestemming en houdt in dat de opname beperkt moet blijven tot wat strikt nodig is en niet op systematische wijze mag plaatsvinden.

Camerabewaking met geluidsopname op de werkvloer Een klant van een lid vroeg of gesprekken op de werkvloer opgenomen mogen worden, bijvoorbeeld om psychosociale problemen (bijvoorbeeld pestgedrag) te monitoren. De GBA stelt dat toestemming van werknemers in een arbeidsrelatie geen geldige rechtsgrond is, gezien de gezagsverhouding/afhankelijkheidsrelatie tussen werkgever en werknemer.

Communicatie of telecommunicatie is privé wanneer ze niet bestemd is om door iedereen gehoord of ontvangen te worden. Ook een beroepsmatige mededeling, die niet bestemd is om te worden gehoord door andere personen dan degenen die bij het gesprek betrokken zijn, is privé.

Zelfs wanneer er een gerechtvaardigd belang bestaat, zijn geluidsopnames vaak disproportioneel. Ook hier geldt het beginsel van minimale gegevensverwerking: zelfs als een opname een legitiem doel dient, mag deze niet verder gaan dan strikt noodzakelijk is.

NELECTRA INFORMEERT

Wat als de werkvloer een publieke ruimte is?

Men zou vermoeden dat gesprekken op een werkplek die toegankelijk is voor het publiek (zoals een winkel) minder privé zijn en minder bescherming genieten.

De GBA volgt deze interpretatie echter niet. Zij benadrukt dat ook professionele gesprekken bescherming genieten onder de afluisterwetgeving.

In het algemeen geldt als norm dat iedereen recht heeft op privacy en gegevensbescherming en dus het recht heeft om “onbespied” te zijn en/of “niet afgeluisterd” te worden, ook op de werkvloer, wat maakt dat de noodzaak/ evenredigheid van camera’s op de werkplek die tevens geluiden registreren en opnemen zelden aantoonbaar is.

Dit betekent dat gesprekken tussen werknemers en klanten niet zonder meer mogen worden opgenomen, en dat deze even beschermingswaardig zijn als persoonlijke gesprekken tussen individuen.

Daarnaast blijft het noodzakelijkheidsen evenredigheidsbeginsel gelden: de werkgever moet aantonen dat er geen minder ingrijpende alternatieven bestaan.

Praktische implicaties voor werkgevers Werkgevers die overwegen om bewakingscamera’s met geluidsopname te installeren, moeten zich bewust zijn van de strikte wettelijke vereisten en de hoge

drempel voor de rechtvaardiging ervan.

De volgende stappen zijn essentieel: 1. Juridische toetsing a. Bepaal of het beoogde doel kan worden bereikt zonder geluidsopnames. b. Evalueer of een andere, minder ingrijpende maatregel mogelijk is.

Werkgevers die overwegen om dergelijke systemen in te voeren, worden aangeraden om eerst juridisch advies in te winnen 2. Transparantie en communicatie a. Werknemers en betrokkenen moeten vooraf volledig worden geïnformeerd over het gebruik van camera’s en de verwerking van gegevens. b. De informatie moet duidelijk maken waarom opname nodig is en hoe de gegevens worden verwerkt.

3. Wijziging van het arbeidsreglement a. Camerabewaking moet expliciet worden opgenomen in het arbeidsreglement. b. Dit document moet gedetailleerd beschrijven hoe en wanneer de bewakingssystemen worden gebruikt en moet ter inzage liggen voor de werknemers.

4. Regelmatige evaluatie a. De noodzaak en proportionaliteit van de camerabewaking moeten regelmatig worden herbekeken. b. Alternatieve maatregelen moeten in overweging worden genomen indien mogelijk.

Conclusie Het standpunt van de GBA maakt duidelijk dat bewakingscamera’s met geluidsopname op de werkvloer slechts in zeer uitzonderlijke omstandigheden kunnen worden toegestaan.

Zelfs wanneer een werkgever zich beroept op een gerechtvaardigd belang, gelden strikte voorwaarden van noodzakelijkheid, proportionaliteit en dataminimalisatie.

Werkgevers die overwegen om dergelijke systemen in te voeren, worden aangeraden om eerst juridisch advies in te winnen en na te gaan of er alternatieve, minder ingrijpende methodes bestaan om hun doel te bereiken. Het uitgangspunt blijft dat iedereen recht heeft op privacy, ook op de werkvloer, en dat geluidsopnames slechts in zeer specifieke en duidelijk gerechtvaardigde gevallen mogen worden gebruikt. Je kan steeds terecht bij Nelectra voor advies en de nodige modeldocumenten.

 Layla Redjeb

15

16 N E L E C T R A I N F O R M E E R T

Vanaf 2026 is e-facturatie verplicht Vanaf 1 januari 2026 zullen bedrijven verplicht zijn om elektronische facturen te versturen bij B2B-transacties. Maakt jouw bedrijf nog facturen in Word of Excel die je op papier of als PDF verzendt? Er zijn gebruiksvriendelijke facturatiepakketten beschikbaar, specifiek voor bedrijven met kleinere factuurvolumes. Het is sterk aanbevolen om deze pakketten te vergelijken en ermee aan de slag te gaan.

Vanaf 1 januari 2026 zal de e-facturatie verplichting worden uitgebreid naar alle zakelijke transacties tussen bedrijven (voor B2B en niet voor B2C-verkoop).

Dit volgt op een eerdere reeks maatregelen: sinds 1 januari 2024 dient elke ondernemer in de mogelijkheid te zijn om een e-factuur te ontvangen en sinds 1 juli 2024 mag een e-factuur (B2B) niet meer worden geweigerd.

Voor heel wat bedrijven is het versturen van e-invoices niks nieuws, want zij doen dit nu al voor hun facturen naar de overheid.

Elektronisch is niet hetzelfde als digitaal De Belgische overheid hanteert Peppol als standaard om e-facturen op te maken, maar koos ervoor om zelf géén eigen oplossingen aan te bieden. Er zijn ondertussen heel wat toepassingen voorhanden om zelf e-facturen op te maken. Daarbij is er een belangrijk onderscheid tussen e-facturen verzenden én ontvangen. Dat zijn twee

verschillende processen. Je kijkt dus best even na wat de mogelijkheden zijn van de facturatiesoftware of het boekhoudpakket dat je nu al gebruikt.

Het bezorgen van een factuur in Pdf-formaat is voor elektronische facturatie in principe onvoldoende.

Opgelet! Elektronisch is niet hetzelfde als digitaal. Het bezorgen van een factuur in Pdf-formaat is voor elektronische facturatie in principe onvoldoende.

Die pdf kan immers niet automatisch verwerkt worden door de klant, terwijl e-facturatie is ingevoerd om het hele proces meer efficiënt, veilig en grotendeels geautomatiseerd te laten verlopen.

Een échte e-factuur wordt als XMLbestand opgemaakt en van machine naar machine verzonden via Peppol.

Dat is een beveiligd Europees netwerk

dat toelaat om onderling elektronische facturen uit te wisselen op een gestandaardiseerde wijze en volgens een bepaald protocol. Belangrijk hierbij is dat, aangezien het format dwingend is, je zonder de vereiste gegevens géén e-factuur kan opmaken. Zo moet je altijd over het KBO-nummer van de ontvanger beschikken.

Fiscale tegemoetkomingen Sommige bedrijven zullen ook nieuwe software moeten aanschaffen. Daarvoor worden twee fiscale tegemoetkomingen voor voorzien: • sinds 2025 geldt een verhoogde investeringsaftrek van 20% voor digitale investeringen, waaronder de aanschaf van het softwarepakket waarin je mogelijkerwijze moet investeren om te kunnen voldoen aan de verplichting.

• Sinds 1 januari 2024 geldt er ook een tijdelijke verhoogde kostenaftrek van 120% voor de kosten om factureringspakketten te huren en voor advieskosten. Ook de factuur van je boekhouder

Bouwunie organiseerde dit voorjaar 3 infosessies met praktische informatie. Nelectra was partner van dit event en Nelectraleden konden de sessie gratis bijwonen.

NELECTRA INFORMEERT

voor advies inzake de e-facturatie (bv. hoe opstarten, welk pakket, ...) is voor 120% aftrekbaar. Vraag wel aan je boekhouder om er duidelijk op te zetten dat het gaat om advies inzake e-facturatie. Meer informatie hierover vind je op de website van Vlaio:

• Hermes: Ontwikkeld voor de B2Bmarkt. Hoewel Hermes zelf gratis is, vereist het gebruik ervan dat uw bedrijf elektronische, gestructureerde en gestandaardiseerde facturen kan verzenden conform de Europese norm. Hiervoor kan een investering in software of diensten nodig zijn.

Meer informatie?

Platformen ter ondersteuning van e-facturatie Om bedrijven te ondersteunen bij de overgang naar e-facturatie, heeft de Belgische overheid twee platformen ontwikkeld: • Mercurius: Geschikt voor ondernemingen die uitsluitend aan de overheid factureren. Mercurius is volledig gratis en kan door ondernemingen rechtstreeks worden gebruikt.

Meer informatie over de verplichtingen en de beschikbare oplossingen lees je hier.

Om investeringen in digitale betalings- en facturatiesystemen te ondersteunen, voorziet de federale overheid een verhoogde investeringsaftrek en tijdelijk verhoogde kostenaftrek voor kmo's Samenwerking met Doccle

En uiteraard kan je altijd terecht bij onze Nelectra-adviseurs…

 Layla Redjeb en Linda Claeys

Bij Nelectra bereiden we momenteel een samenwerking met Doccle voor.

Dit platform biedt een gebruiksvriendelijke e-facturatieoplossing aan, specifiek voor kleine zelfstandigen en kmo’s.

Van zodra alles op punt staat, brengen we onze leden op de hoogte van de praktische details en voorwaarden.

De universele USB-C lader is verplicht, maar wat met je stock?

Eind 2023 keurde de federale regering een wetswijziging goed, waarmee de Europese richtlijn over de invoering van een universele lader omgezet werd in Belgische wetgeving.

Sinds 28 december moeten dan ook alle nieuwe smartphones en andere kleine elektronica uitgerust zijn met een universele USB-C oplader.

Heb je nog andere laders op voorraad? Dan lees je hier wat je ermee kan.

De Europese richtlijn heeft als doel radioapparatuur op geharmoniseerde wijze op te laden via universele oplaadapparatuur. De maatregel geldt voor

smartphones, tablets en hoofdtelefoons, maar ook voor andere elektronische apparaten, zoals digitale camera’s, draagbare luidsprekers en e-readers.

De verplichting om USB-C te gebruiken geldt in de eerste plaats voor fabrikanten, importeurs en distributeurs. Zij mogen sinds 28 december 2024 enkel nog toestellen op de Europese markt brengen die voldoen aan de nieuwe USB-C-standaard.

Voor jou als elektrohandelaar betekent dit het volgende:

• toestellen die vóór 28 december 2024 op de markt zijn gebracht, mogen nog gewoon verkocht worden. Dit geldt ook als deze toestellen enkel compatibel zijn met oudere oplaadstandaarden zoals micro-USB. Er is dus geen verplichting om deze voorraad terug te roepen of uit de rekken te halen.

• sinds 28 december 2024 voldoen alle nieuwe toestellen die door leveranciers worden aangeboden, automatisch aan de USB-C-verplichting. Dit betekent dat bij het aanvullen van de voorraad enkel nog toestellen zullen ontvangen die aan de nieuwe norm voldoen.

De verplichting heeft met andere woorden geen directe impact op je huidige voorraad.

Er komt trouwens ook een verplichte USB-C standaard voor laptops. Deze gaat in voege op 28 december 2026.  Layla Redjeb

17

18 N E L E C T R A N O D I G T U I T

Een terugblik op het Elektro Event

Meer dan 50 standhouders uit de elektrosector tekenden present op hét netwerkevent van de elektro-installateur Het organisatiecomité, de provinciale werking West-Vlaanderen van links naar rechts, provinciaal voorzitter Filip Verscheure, Patrick Fiems, Dirk Coene, Tijl Platteau, Jan Develtere, Eric Claus

ERKEND CONTROLEORGANISME O R G A N I S M E D E C O N T R O L E AG R E E

EDTC SECT

NELECTRA NODIGT UIT

19

in Roeselare op 13 mei 2025

Arei-specialist Rudy Van den Bergh gaf tijdens het event 3 infosessies over wijzigingen in het AREI

Op de Nelectra-stand liep de wedstrijd ‘Geef er een lap op met Nelectra’. Winnaar Joran Verbeke won een werfrugzak gevuld met tal van nuttige tools voor de elektro-installateur, een geschenk van Cebeo. Van links naar rechts Dirk Vanrobaeys, Cluster manager Cebeo, winnaar Joran Verbeke en gedelegeerd bestuurder van Nelectra, Fallon Declerck.

Schematicals

by Automaticals Consulting

EXPLORING LIGHT

20 S E C T O R N I E U W S Nieuw energielabel droogkasten

Met de huidige energielabels voor droogkasten (A+++ tot en met D) is het lastig om de verschillende modellen te vergelijken. Dankzij technologische verbeteringen scoren de meeste drogers immers hoger dan A+++.

Daarom introduceert de EU per 1 juli 2025 een nieuw energielabel met klassen van A tot en met G, vergelijkbaar met de labels voor wasmachines, koelkasten en vaatwassers die sinds 2021 gelden. Het nieuwe label zorgt ervoor dat de meeste drogers vanaf 1 juli 2025 in de lagere en middenklassen vallen, terwijl er meer ruimte komt voor nieuwe, energiezuiniger technologieën in de hogere klassen.

Sinds 1 maart 2025 worden per apparaat twee labels verplicht meegeleverd. Vanaf 1 juli 2025 moeten binnen 14 dagen de oude labels vervangen worden door de nieuwe labels. Tot dan mag alleen het bestaande label gecommuniceerd worden naar de consumenten.

Als sectororganisatie van bedrijven en werknemers die actief zijn in elektrotechniek wil Volta de jongeren van vandaag hierover informeren. En hen de weg wijzen naar een studie vol spanning en energie.

Daarom lanceert Volta voor het 4de jaar op rij ‘Go-electro’: een interactieve campagne waarbij tieners via een TikTok-filter de jobdiversiteit binnen de wereld van elektrotechniek ontdekken.

Aan de hand van vragen over hun droomjob én met behulp van Artificial Intelligence worden jongeren op social media live getransformeerd tot o.a. Telecom Ninja (= installateur telecom zendmasten) of High-tech Wizard (= domoticaspecialist). Influencers zoals MrKrul en David Rodriguez werden de enthousiaste ambassadeurs van de campagne. Zij geven online het voorbeeld. Wie zijn droomjob op social media deelt, maakt kans op een powerprijs: een hig tech Led-bag.

Go-electro richt zich trouwens niet enkel op jongeren. Ook ouders en leerkrachten hebben invloed op studiekeuzes.

Daarom voorziet Volta onder meer gratis lesfiches waarmee scholen jongeren op een speelse manier laten kennismaken met jobs in de elektrotechniek.

Meer weten? Lees er alles over op www.go-electro.be

Cebeo neemt Carbomat over Cebeo zal vanaf 1 juli de activiteiten van Carbomat overnemen.

Deze sterke lokale groothandel in elektrisch installatiemateriaal, verlichting, duurzame energie en laadoplossingen is een vaste waarde in en rond Halle, die een brede klantenbasis in de

Volta lanceert nieuwe campagne om jongeren warm te maken voor elektrotechniek De elektrotechnische sector groeit als nooit tevoren. En dat is ook logisch, in een samenleving waarin technologie op vele vlakken een enorme vaart neemt, wordt ook de vraag naar geschoolde werkkrachten groter. En dus is het belangrijk dat ook jongeren doorstromen naar één van de vele studiemogelijkheden in de elektrotechniek.

Met meer dan 10.000 openstaande vacatures, een aantrekkelijk loon (tussen 2.000 en 5.000 euro per maand), is kiezen voor een job in de elektrotechniek immers een keuze voor een zekere toekomst. Én een gelukkige loopbaan. Recent onderzoek toont aan dat elektrotechnici hun job gemiddeld een mooie 8 op 10 geven.

regio ten zuidwesten van Brussel bedient. In 2024 boekten de activiteiten van Carbomat een jaaromzet van 24 miljoen euro.

Het moderne verkoopfiliaal van Carbomat, gevestigd aan de Felix Roggemanskaai 7b in Halle, zal geïntegreerd worden als een volwaardig Cebeo-filiaal en de 20 medewerkers zullen hun expertise blijven gebruiken om klanten te bedienen. Hiermee groeit het netwerk van Cebeo tot 54 vestigingen in België en versterkt Cebeo zijn nabijheidsmodel naar zijn klantenbasis en lokale installateurs in de regio van Vlaams-Brabant en omstreken.

Recupel zamelde 45 miljoen elektrotoestellen in Alle Belgen samen zamelden vorig jaar 134.446 ton afgedankt elektro in, goed voor een stijging van 5% in vergelijking met 2023. Omgerekend in aantal stuks komt dit neer op 45 miljoen toestellen. Een absoluut record: nog nooit zamelde Recupel, die volgend jaar 25 kaarsjes uitblaast, zoveel elektro in.

Elke Belg bracht in 2024 gemiddeld 11,4 kilogram afgedankt elektro naar een inzamelpunt van Recupel. “Dankzij de

SECTORNIEUWS

inspanningen van miljoenen Belgen én onze partners breken we een absoluut record. We zijn bijzonder fier op dit resultaat én tevreden dat we allemaal samen ons steentje bijdragen. Elk toestel, klein of groot, dat een nieuw leven krijgt, heeft een positieve impact op ons milieu,” zegt Eric Dewaet, CEO van Recupel.

De recyclagepartners van Recupel slagen erin om meer dan 90% van de materialen in een elektrotoestel een tweede leven te geven. Die gerecycleerde grondstoffen worden opnieuw ingezet in andere toepassingen, in de industrie en voor het maken van nieuwe elektronische toestellen.

Schneider Charge Pro: vereenvoudigde laadervaring Schneider Electric lanceerde dit voorjaar de Charge Pro, een robuuste, energie-efficiënte oplossing voor het opladen van elektrische voertuigen (EV's). Met de Charge Pro wil Schneider Electric de overstap naar EV's door eigenaars van commerciële wagenparken en individuele- en meergezinswoningen versnellen.

De EU-richtlijn over de energieprestatie van gebouwen (EPBD) vraagt uiterlijk in 2027 om een upgrade van

EV-laadvoorzieningen. De Schneider Charge Pro is ontworpen om de belangrijkste belemmeringen voor groei in een complex en gefragmenteerd marktlandschap aan te pakken met een allesomvattende, betaalbare eMobility-oplossing.

Schneider Charge Pro is dan ook meer dan alleen een laadstation; het is een volledig geïntegreerde, kant-en-klare oplossing die de laadervaring van begin tot eind vereenvoudigt. Dit maakt het voor Charge Point Operators (CPO's) en gebouweigenaren gemakkelijker om nieuwe laadfaciliteiten voor EV's te installeren en voor elektriciens om het installatieproces soepel te laten verlopen. Het systeem wordt geleverd met open systeemsoftware die efficiënt de oplaadtijden bijhoudt, waardoor het voor CPO's eenvoudiger wordt om werknemers te vergoeden die thuis EV's opladen die deel uitmaken van een wagenpark.

Als aanvulling op deze open oplossing zijn er twee nieuwe producten ontwikkeld om de snelle en betrouwbare toegang tot EV-laden voor auto's, bestelwagens en andere elektrische voertuigen te verbeteren. EcoStruxure EV Charging Expert voor meergezinswoningen beheert de stroombelastingen in realtime, zodat grote hoeveelheden EV's kunnen worden opgeladen zonder de stroomvoorziening voor huurders of het gebouw te overbelasten of te verstoren. Dit wordt ondersteund door een nieuwe cloud-gebaseerde tool voor bewaking op afstand, die een pre-inbedrijfstelling offsite en een snellere inbedrijfstelling onsite mogelijk maakt via één intuïtieve mobiele app.

SETBLTM40/SETBLTM63 SETBLTM40/SETBLTM63

STILO STILO6060

MKSET-CK/MISET-CK MKSET-CK/MISET-CK

21

STILO STILOBLBL

ICD ICD ICD..V ICD..V ICALCU ICALCU ICALCU...V ICALCU...V ICAL ICAL ICAL...V ICAL...V ICR ICR ICR...S ICR...S ICR...V ICR...V ICVA ICVA ICNI ICNI ICF ICF

www.intercable-tools.be www.intercable-tools.be

Beschikbaar Beschikbaarbij bijuw uwvertrouwde vertrouwdeelectro electrogroothandel groothandel

22 N E L E C T R A I N F O R M E E R T

“Ze zeggen dat” spoedherstellende elektriciens profiteren van de situatie Nelectra werkte vorig jaar in oktober mee aan de opnames van de uitzending “Ze zeggen dat” die op 5 mei 2025 werd uitgezonden op VTM. Het programma met presentator Andy Peelman wou testen of spoedherstellers profiteren van de situatie en de makers kozen ervoor om deze stelling ook te controleren bij een spoedherstellende elektricien. Nelectra werd gevraagd om als expert op te treden en het werk van de spoedhersteller te beoordelen, een rol die nationaal voorzitter Dirk Van Steenlandt op zich nam. Een blik achter de schermen.

VTM belde op de dag van de opnames 3 spoedherstellers op: • voor een storingsmelding aan een gasketel • voor een verstopte WC • en één voor een stopcontact dat niet meer werkte.

Telkens voor een kleine ingreep.

Deskundige elektriciteit Dirk Van Steenlandt van Nelectra en loodgieter Luc Laconte van Bouwunie volgden samen met presentator Andy Peelman live de interventie in een bestelwagen.

De spoedherstellende elektricien kwam een klein uurtje na de oproep ter plaatse, deed een meting op het stopcontact en repareerde het euvel.

Een correcte service en de prijs die de spoedhersteller aanrekende, werd beoordeeld als niet buiten proportie omwille van de noodvraag. Bij de 2 andere spoedherstellers was de service alles behalve ok, het aangerekende bedrag buiten proportie en was er zelfs sprake van sabotage.

Als federatie voor de elektrosector trekken we tijdens ons vele lobbywerk ook vaak bij de bevoegde diensten aan de alarmbel voor wat betreft de

malafide bedrijven in onze sector. Met 392 klachten over spoedherstellingen in 2024 kreeg de Federale overheidsdienst Economie er zelfs een recordaantal binnen. “Deze figuren vertegenwoordigen voor alle duidelijkheid niet de sector. Het overgrote merendeel doet het wel goed”, benadrukten Nelectratopvrouw Fallon Declerck en Bouwunietopman Jean-Pierre Waeytens uitdrukkelijk in een persbericht dat we op de dag van de uitzending de wereld instuurden.

Gelukkig is het slechts een minderheid die er weinig koosjere praktijken op nahoudt. En in datzelfde persbericht gaven beide organisaties tips aan consumenten om een betrouwbare vakman te vinden. De leden van Nelectra ontvingen die dag in hun mailbox aandachtspunten waar ze als bonafide bedrijf kunnen op letten als ze spoedherstellingen uitvoeren.  +  Els Heyrman

Herbekijk de uitzending:

Tips voor bonafide bedrijven die een spoedherstelling uitvoeren:

Lees het persbericht:

E U R O PA

Wat is de invloed van de Europese regelgeving op de prestaties van toestellen?

In 2025 staan tablets en smartphones centraal in ons dagelijks leven, met voortdurende technologische vooruitgang die hun functionaliteiten uitbreidt. Tegelijkertijd implementeert de Europese Unie regelgeving die zowel de prestaties als de duurzaamheid en veiligheid van deze apparaten moet waarborgen. En dat heeft ook een invloed op de snelheid, functionaliteit en het ontwerp ervan.

Ecodesign en energie-etikettering: focus op duurzaamheid

AI Act, Cyber Resilience Act en cybersecurity-eisen

Vanaf 20 juni 2025 treden in de EU nieuwe ecodesign- en energie-etiketteringsvereisten in werking voor smartphones en tablets. Deze regelgeving is ontworpen om de milieu-impact van deze apparaten te verminderen en hun levensduur te verlengen. Belangrijke aspecten zijn:

De Europese Unie heeft ook de AI Act ingevoerd, het eerste uitgebreide wettelijk kader voor artificiële intelligentie. Deze wetgeving, die vanaf 2025 van kracht is, classificeert AI-systemen op basis van hun risiconiveau:

- Duurzaamheid en reparatiegemak: o apparaten moeten bestand zijn tegen accidenteel vallen en krassen en beschermd zijn tegen stof en water. Batterijen dienen minstens 800 laadcycli te doorstaan met behoud van 80% van hun capaciteit.

Fabrikanten zijn verplicht om kritieke reserveonderdelen tot 7 jaar na het einde van de verkoop van een model beschikbaar te stellen en die moeten geleverd worden binnen 5 tot 10 werkdagen. Daarnaast moeten software-updates minstens 5 jaar na de laatste verkoopdatum beschikbaar blijven.

- Energie-etikettering en reparatiescore: o Consumenten krijgen toegang tot informatie over energie-efficiëntie, batterijduur, bescherming tegen omgevingsfactoren en valbestendigheid van apparaten. Voor het eerst wordt een reparatiescore geïntroduceerd, die de reparatievriendelijkheid van apparaten beoordeelt.

- Verboden toepassingen: o AI-systemen die een onaanvaardbaar risico vormen voor de rechten van burgers, zoals biometrische categoriesystemen op basis van

gevoelige kenmerken en het zonder toestemming verzamelen van gezichtsbeelden van internet en CCTV-beelden om gezichtsherkenningsdatabases te creëren, zijn verboden.

- Hoogrisico AI-systemen: o Deze omvatten toepassingen die een significant effect kunnen hebben op de rechten en veiligheid van individuen. Dergelijke systemen moeten voldoen aan strenge eisen op het gebied van transparantie, veiligheid en toezicht voordat ze op de markt worden gebracht.

Daarnaast legt de Cyber Resilience Act nieuwe eisen op aan fabrikanten en softwareontwikkelaars om de cyberveiligheid van hun producten te garanderen. Dit kan een invloed hebben op de snelheid en functionaliteit van toestellen, aangezien extra veiligheidslagen en compliance-vereisten soms leiden tot beperkingen in softwarefunctionaliteiten of prestatieverlies.

23

24 E U R O P A Right-to-Repair Act en impact op ontwerp De Right-to-Repair Act verplicht fabrikanten om apparaten zo te ontwerpen dat ze makkelijker te repareren zijn. Dit betekent bijvoorbeeld dat accu’s eenvoudiger vervangbaar moeten zijn en dat onderdelen toegankelijker moeten zijn voor onafhankelijke reparateurs. Hoewel dit de levensduur van apparaten verlengt, kan het ook invloed hebben op het ontwerp en mogelijk leiden tot compromissen op het vlak van vormgeving en integratie van geavanceerde technologieën.

ontwerpbeperkingen opleggen, wat invloed kan hebben op de esthetiek en mogelijk op de prestaties van apparaten. Echter, deze maatregelen zijn bedoeld om de levensduur en betrouwbaarheid te verbeteren, wat uiteindelijk de gebruikservaring ten goede komt.

Hoewel deze regelgeving primair gericht is op duurzaamheid, veiligheid en ethiek, kan dit indirect invloed hebben op de prestaties en functionaliteit van apparaten:

- AI-functionaliteiten en snelheid: o De AI Act en de Cyber Resilience Act kunnen de implementatie van bepaalde AI-functies en cybersecurity-oplossingen vertragen. Het naleven van strenge regelgeving kan betekenen dat sommige geavanceerde AI-functionaliteiten, zoals geautomatiseerde besluitvorming zonder menselijke tussenkomst, mogelijk niet beschikbaar zijn op de Europese markt. Bovendien kunnen extra beveiligingscontroles en beveiligingslagen een impact hebben op de verwerkingssnelheid van toestellen.

- Duurzaamheid versus ontwerpinnovatie: o Het voldoen aan strengere duurzaamheidsnormen kan

- Impact op innovatie o De EU stelt -met reden- steeds meer eisen aan technologie: veiligheid, ethiek en duurzaamheid zijn immers

Invloed op innovatie en prestaties

belangrijk. Dat kan echter wel betekenen dat innovatie trager verloopt in Europa dan in andere markten waar minder regulering geldt. Fabrikanten moeten voldoen aan complexe compliance-vereisten, wat de implementatie van nieuwe technologieën kan vertragen.

Conclusie De Europese regelgeving streeft naar een balans tussen technologische vooruitgang en de bescherming van consumentenrechten, cyberveiligheid en milieu. Hoewel er beperkingen kunnen zijn op bepaalde functionaliteiten en snelheid, zijn deze maatregelen bedoeld om de algehele kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid van tablets en smartphones te verbeteren.

Dit kan in sommige gevallen innovatie vertragen, maar draagt tegelijkertijd bij aan een betrouwbaarder en veiliger technologisch ecosysteem.  Paul Roevens (Adviseur Digitalisering Unizo)

D O S S I E R T E S TA P PA R AT U U R

Meet- en testapparaten voor de zonne-energiesector De opmars van zonne-energie en thuisbatterijen heeft jouw werkterrein als elektricien ingrijpend veranderd. Waar vroeger een basisinstallatie volstond, vereist de hedendaagse PV-installatie een doorgedreven kennis van zowel gelijkstroomtechniek als netgekoppelde systemen, gecombineerd met een nauwgezette aanpak rond veiligheid en normering. In dit technisch uitdagende landschap speelt testapparatuur een belangrijke rol. Wij contacteerden een aantal fabrikanten en vroegen hen naar hun belangrijkste meet- en testtoestellen voor elektriciens actief in de zonne-energiesector.

Kyoritsu 6024PV: isolatieweerstandstester

De Kyoritsu 6024PV werd speciaal ontworpen voor het nauwkeurig meten van isolatieweerstanden in fotovoltaïsche (PV) systemen, zelfs wanneer de zonnepanelen in werking zijn. Hierdoor is het niet meer nodig om PV-strings kort te sluiten of 's nachts metingen uit te voeren, wat het onderhoud aanzienlijk vereenvoudigt. Met een meetbereik tot 1000 V DC en automatische ontlading van opgeslagen elektrische ladingen zorgt de 6024PV voor veilige en betrouwbare metingen.

Bovendien biedt het apparaat nauwkeurige aardingsweerstandmetingen via de Wheatstone-brugmethode, geschikt voor twee- en driepolige metingen.

Het apparaat beschikt over een IP54beschermingsgraad, is compact en licht van gewicht en is ideaal voor gebruik op het terrein onder verschillende weersomstandigheden. Dankzij de geheugenfunctie kunnen maximaal 1000 meetresultaten worden opgeslagen en via een USB-verbinding naar een pc worden overgebracht voor verdere analyse.

KPS DMM4500PV: digitale multimeter De KPS DMM4500PV heeft een meetbereik tot 2000 V DC en 1500 V AC en daarmee is deze multimeter ideaal voor het nauwkeurig meten van hoge spanningen in fotovoltaïsche installaties. TRMS-technologie zorgt voor betrouwbare en nauwkeurige metingen, zelfs bij vervormde signalen. Dankzij de onderdrukking van hoge frequenties en de LoZ-functie worden foutieve metingen door ‘spookspanningen’ vermeden, wat cruciaal is bij het testen van PV-systemen. Automatische AC/ DC-spanningsdetectie en uitgebreide meetfuncties, waaronder stroom tot 10 A, weerstand, capaciteit, frequentie en temperatuur, maken deze multimeter veelzijdig. Dankzij Bluetoothconnectiviteit en datalogging van maximaal 4000 metingen kunnen resultaten eenvoudig worden opgeslagen en geanalyseerd.

FLIR PV48: tester en I-V-curvetracer

De FLIR PV48 werd ontworpen voor elektriciens die zonnepanelen onderhouden.

Met dit instrument kan je direct belangrijke parameters meten, zoals maximaal vermogen (tot 800 W), spanning, stroom, open circuit voltage (VOC) en omgevingstemperatuur.

Dankzij de ingebouwde I-V-curvetracer biedt de PV48 een snelle visuele analyse van de prestaties van het zonnepaneel, waardoor storingen en prestatieverlies vroegtijdig kunnen worden gedetecteerd.

Het apparaat is uitgerust met een groot LCD-scherm met hoog contrast, dat ook in direct zonlicht goed leesbaar is, en een ingebouwde lithium-ion-accu voor langdurig gebruik op locatie. Dankzij de meegeleverde MC4 PV-connectoren en krokodillenklemmen kan je de panelen eenvoudig en efficiënt aansluiten en testen. Met een nauwkeurigheid tot ±5% en een meetfrequentie van 3 metingen per seconde is de PV48 essentieel voor de optimale werking en betrouwbaarheid van zonne-energiesystemen.

25

26 N E L E C T R A I N G E S P R E K M E T

Thomas Vandewalle, CPO Connect +

Hoe wapent Connect+ de zelfstandige ondernemers voor de toekomst?

In het najaar van 2024 kreeg Connect+ met Thomas Vandewalle een nieuwe CPO van buiten de elektrosector. Op de recente Spring Tide event van Connect+ te Middelkerke had onze gedelegeerd bestuurder, Fallon Declerck, een interessant gesprek met hem.

Fallon Declerck (FD): U bent gestart in een sector met behoorlijk wat uitdagingen. Hoe helpt jullie model de zelfstandigen op te boksen tegen de stevige concurrentie van grote, vaak internationale spelers?

Thomas Vandewalle: U raakt meteen aan het DNA van onze groepering: het bundelen van onze krachten met die van de zelfstandige ondernemer.

Enerzijds heb je dus de sterktes van de lokale retailer: hij blinkt uit in klantenbegeleiding, gericht advies, specifieke expertise en service.

Anderzijds zijn er de diensten die wij als groepering aanbieden en waarmee we de sterktes van onze zelfstandige ondernemers ondersteunen, denk aan marketing, aankoop, voorraad, logistiek, online aanwezigheid,… Daarnaast geeft ons gemeenschappelijk volume ons de mogelijkheid om op een andere manier te onderhandelen met de merken, zodat onze zelfstandige handelaars ook van de beste voorwaarden kunnen genieten.

Door het bundelen van onze krachten, bereiken we het beste van twee werelden: alle troeven van de vakman in de buurt met de voordelen van een keten. Daarmee zijn wij uniek in België en daar zijn we best trots op!

Wat onderscheidt Connect+, een groepering met zelfstandige handelaars, van de grote elektroketens?

Onze leden zijn allemaal zelfstandige ondernemers en wij zetten het schaalvoordeel van onze groep optimaal in, zodat ze ondersteund worden in alle

gemeenschappelijke diensten en kosten die te maken hebben met het dagelijks runnen van hun business. Hierdoor bieden we onze winkelpunten de voordelen van een keten, maar behoudt elke ondernemer zijn zelfstandigheid.

Het bekendste voorbeeld is ons ERPpakket, maar het ontzorgen gaat veel verder dan dat. Denk aan HR, finance… en omvat zelfs auto’s, want wij hebben bijvoorbeeld afspraken met autodealers, die onze winkels heel scherpe voorwaarden kunnen bieden. En zo zijn er talrijke groepsdeals, waar onze leden gebruik van kunnen maken.

Een ander cruciaal onderscheid tussen ons en de grote internationale spelers is ons ‘meerwaarde-assortiment’. Dat assortiment richt zich op consumenten die belang hechten aan een deskundig advies en aan een correcte begeleiding bij hun aankoop: het juiste toestel voor de juiste noden. Ons sterke serviceaanbod is daaraan gekoppeld: onze winkels hebben een eigen installatie- en hersteldienst, waardoor consumenten altijd kwalitatief ontzorgd zijn! Dat kunnen grote ketens niet bieden, omdat ze die lokale verankering niet hebben.

Het samen aankopen is uiteraard een sterkte van een groepering, maar wij horen van onze retailers dat toestellen soms tegen onklopbare prijzen online te vinden zijn.

Bij toestellen waar advies of expertise niet of nauwelijks relevant is, is onze toegevoegde waarde beperkt. Onze vakhandels bieden die zogenaamde strijdproducten wel online aan (en

Wie is Thomas Vandewalle?

De 40-jarige Thomas Vandewalle is samenwonend en trotse vader van Maud en Marcel. Zijn basisstudie journalistiek vulde hij aan met een postgraduaat Smart Logistics.

Hij startte zijn carrière 18 jaar geleden bij Compo Benelux.

Vervolgens werkte hij een vijftal jaar voor de Balta Group en daarna 10 jaar bij Van Marcke. Na een korte periode bij AVR nam hij in november 2024 de rol van Chief Purchase Officer op bij Connect+.

ook aan scherpe prijzen), maar dat zijn dan inderdaad toestellen waar geen begeleiding of uitleg bij nodig is. Het is daarbij wel altijd de bedoeling om de consument naar de winkel te krijgen en daar te verifiëren of hij wel degelijk het juiste product voor zijn noden gekocht heeft, zodat we uiteindelijk toch een service kunnen bieden.

Wij merken dat er vooral de laatste jaren een grotere afstand ontstaan is tussen de lokale vakhandel en de internationale fabrikant. Niet in het minst omdat een aantal fabrikanten via online webshops rechtstreeks aan de consument proberen te verkopen.

Toch moet het ook mogelijk zijn, vinden wij, om elkaar te versterken,

NELECTRA IN GESPREK MET

zolang iedereen zijn juiste positie in het retaillandschap kent.

Heel juist! Ik ben er echt van overtuigd dat de vakhandel altijd een heel bijzondere plaats zal blijven innemen in de markt om effectief die meerwaarde van de merken duidelijk te maken aan consumenten. Rechtstreekse verkoop gaat niet altijd even vlot. Ik hoor vaak van onze winkeliers dat er veel consumenten zijn die naar alternatieven zoeken omdat ze de uitleg in de winkel en de service van de winkelier nodig hebben.

Zeker bij duurdere aankopen geeft het vertrouwen aan de consument als hij weet dat hij ergens fysiek terecht kan.

Inderdaad. Zeker omdat sterke merken bijzonder graag met onze zelfstandige ondernemers werken. Zij beseffen dat de vakhandel heel wat troeven te bieden heeft en dat hij uitblinkt in het verkopen van premium toestellen. Wij bewaken die relatie erg goed.

Voor de merken betekent onze structuur bovendien een belangrijke efficiëntiewinst, aangezien ze anders elk lid apart zouden moeten benaderen.

Daarnaast realiseren wij -samen met onze winkelpunten- de strategie van het merk op het terrein. Aan dat imago hechten merken veel belang en dat wordt door ons gefaciliteerd via diverse overlegmomenten. Daar is dit Spring Tide event een mooi voorbeeld van.

Door het bundelen van onze krachten bereiken we het beste van twee werelden: alle troeven van de vakman in de buurt, met de voordelen van een keten.

Ik zag dat jullie recent van start gingen met het Slim4 supply chain platform. Wat houdt dat precies in?

Slim4 is een geautomatiseerd rekenprogramma dat zorgt voor een beter voorraadbeheer en extra tijdswinst.

Via dat platform willen wij altijd de juiste voorraad hebben, op het juiste moment,

op de juiste plaats en aan de juiste prijs. Hierdoor zal de servicegraad naar de klanten verder verbeteren, zonder dat we een hoger werkkapitaal nodig hebben. Deze applicatie is bovendien de sterkste op de markt, met heel wat extra mogelijkheden naar de toekomst toe (onder meer AI).

We zijn er vorig jaar mee gestart en momenteel wordt er volop gewerkt aan de concrete implementatie.

Dat zal helpen om jullie levertermijnen even scherp te kunnen houden als die van andere spelers op de markt en dat sluit aan bij wat de consument verwacht. Want die consument is sterk veranderd de afgelopen jaren.

Mede daardoor is het retaillandschap heel sterk gewijzigd. En de behoeftes en verwachtingen van consumenten evolueren nog steeds. Hoe staan jullie

ervoor in dat jullie leden hier snel en flexibel op kunnen inspelen?

Wij volgen de markttrends op de voet en zorgen dat we hier telkens koploper in zijn. Zeker omdat bij ons vooral premium toestellen aangeboden worden, is het tijdig opmerken van productinnovaties cruciaal. De goede samenwerking met de merken draagt daar zeker toe bij.

Vaak zijn onze leden ook de eerste die met een dergelijk nieuw product aan de slag mogen gaan.

Daarnaast bieden wij onze leden een waaier opleidingen aan, waardoor zij up-to-date blijven binnen het snel veranderende retaillandschap.

Omdat het voor ons uitermate belangrijk is om een vinger aan de pols te houden, overleggen wij regelmatig met onze winkelpunten en brengen we zo de behoeftes en verwachtingen van consumenten in kaart. Onze retailers

27

28 N E L E C T R A I N G E S P R E K M E T

hebben immers een direct contact met de consumenten in de winkels en dat is goud waard. Dat proberen wij zo goed mogelijk te capteren en te verwerken in ons beleid.

Aanvullend meten wij continu -via NPS (*)- de klantentevredenheid van onze winkelpunten: de consument kan zijn winkelpunt na een aankoop beoordelen en daarbij ook extra commentaar geven. Deze feedback wordt door ons voortdurend gemonitord en we koppelen hieraan concrete acties om onze -reeds fantastische- scores nog verder te verbeteren. Onze huidige NPS staat op 9.2 en dat is absurd hoog. De meeste gelijkaardige retailers zitten rond de 7.

Hoe komt u aan die uitstekende score?

Onze winkelier laat de consument niet gaan als hij niet tevreden is. Hij zal ervoor zorgen dat zijn klant met een oplossing én met een goed gevoel naar huis gaat. Dat zit in het DNA van de vakhandel en dat garandeert mede de toekomstige omzet, want tevreden mensen komen niet alleen terug, die delen positieve ervaringen met anderen!

Hoe staat u tegenover de implementatie van AI in winkels? Zijn daar al concrete voorbeelden?

Het retaillandschap wordt inderdaad meer gedigitaliseerd en ook daarin ondersteunen wij onze winkelpunten, want deze digitalisering is belangrijk in het dagelijks efficiënt runnen van hun zaak. Onze zelf ontwikkelde ERP is hierbij het speerpunt. Daarnaast faciliteren we vanzelfsprekend ook hun online verkopen.

AI zetten wij heel gericht in op alle afdelingen om doeltreffender te gaan werken. Op de marketingafdeling wordt het bijvoorbeeld gebruikt voor het verrijken en aanvullen van productomschrijvingen.

En daar is er inderdaad eveneens een rol weggelegd voor jullie, want afzonderlijk heeft een zelfstandig ondernemer weinig tijd om zich tussen al zijn drukke bezigheden nog te verdiepen in deze materie.

Absoluut. Als ik bijvoorbeeld denk aan het verrijken van hun website: wij zullen dat op groepsniveau inderdaad altijd beter en goedkoper kunnen doen voor hen.

We zien dat het profiel en de vereiste competenties van personeel mee evolueren. Technologie en connectiviteit worden steeds belangrijker. Huishoudtoestellen zijn slim, kunnen wifi-gestuurd en geïntegreerd worden in het domoticasysteem, maar dat vereist kennis van netwerkbeveiliging. Hoe zorgen jullie ervoor dat winkelmedewerkers mee zijn met deze evolutie?

Connect+ organiseert regelmatig een breed scala opleidingen voor de leden.

Dat gaat verder dan enkel vaktechnische of productgerichte trainingen, het aanbod omvat eveneens opleidingen rond digitalisering, zaakvoering, artificiële intelligentie, enz.

Ik ben ervan overtuigd dat de vakhandel altijd een bijzondere plaats zal blijven innemen, net omdat hij de meerwaarde van merken tastbaar maakt voor de consument Via onze ledenmeetings brengen we jaarlijks in kaart welke nieuwe opleidingsnoden er leven. Op basis daarvan willen we de komende jaren onze opleidingswerking verder professionaliseren onder de noemer ‘Connect Academy’. Daarin worden onder andere trajecten tot winkelverkoper, installateur of technieker voorzien; stuk voor stuk knelpuntberoepen. Gelukkig krijgen we hierbij ook ondersteuning van onze fabrikanten.

Gerichte opleidingstrajecten en samenwerking tussen specialisaties zijn volgens ons cruciaal voor de toekomst.

Lokaal kunnen winkels met een focus op witgoed en winkels die gespecialiseerd zijn in IT elkaar immers perfect aanvullen en versterken.

Tot slot willen wij het nog even hebben over de verschuiving van producteigendom naar abonnementsformules en as-aservice modellen. Vooral buurland

Nederland is daarin koploper. Hoe kijkt u naar deze trend in de Belgische elektroretail? Is er vraag naar, en is het haalbaar voor zelfstandige handelaars om hierop in te spelen?

Er zit zeker potentieel in dergelijke formules, zeker als je gaat nadenken in combinatie met een optimaal energieverbruik. Dit is ook iets waarbij Connect+ een faciliterende rol kan spelen, terwijl dit voor een individuele ondernemer waarschijnlijk een stuk moeilijker ligt.

We lopen hier vooral aan tegen het gebrek aan een passende Belgische wetgeving. Er zijn talrijke mogelijkheden om toestellen als gebruiksabonnement aan te bieden en om dit economisch verantwoord te doen, in het voordeel van de consument, zijn de oplossingen met een financiering de meest rendabele. Helaas valt dit concept dan onder het Wetboek van economisch recht met betrekking tot consumentenbescherming, waardoor de strikte navolging van de FSMAregelgevingen verplicht is. Dit legt extra druk op de marge, want hier zijn naast een intensieve opleiding, examens en bijscholingsplicht ook nog jaarlijkse kosten aan verbonden voor de winkelier en voor elk personeelslid dat in aanraking zou komen met dit concept.

Een duidelijk juridisch kader hierrond ten voordele van de consument en zijn koopkracht, is dus essentieel om dit verder te kunnen uitbouwen.  Linda Claeys

Connect+ in het kort • Omnichannel retailplatform en groothandel • Netwerk van zelfstandige ondernemers in elektro, IT, mobile • Groepeert volgende brands: Expert, Exellent, Selexion, Compudeals • > 1.300 winkelpunten en vakmannen in België • > 300 merken • > 1.000.000 consumenten per jaar • Jaarlijkse omzet van 340 miljoen euro • 76 personeelsleden • NPS score: 9.2 (*) (*) NPS staat voor Net Promoter Score. Het is een metriek die wordt gebruikt om reacties te analyseren en de tevredenheidsgraad van consumenten te bepalen.

NELECTRA INFORMEERT

29

Overheidsopdrachten verlopen digitaal: weet jij hoe het werkt?

Overheidsopdrachten verlopen vandaag grotendeels digitaal. Via het platform e-Procurement kunnen bedrijven hun kandidaturen en offertes online indienen.

Toch merken we bij Nelectra dat veel installateurs nog met vragen zitten. Waar je vroeger rechtstreeks contact had met een aanbestedende dienst of een papieren offerte moest binnenbrengen, verloopt dat nu via een gestructureerd online platform.

Het e-Procurementplatform werd reeds in september 2023 verplicht. Sindsdien is het gebruik ervan verplicht voor onderhandelingsprocedures zonder voorafgaande bekendmaking.

Opgelet: zelfs als het wettelijk gebruik van e-Procurement niet verplicht is voor

een bepaalde procedure, kan het toch verplicht worden wanneer de aanbestedende overheid dit vermeldt in het bestek. Als het platform daarin als enige indieningswijze wordt opgelegd, moet je het volgen – anders riskeer je uitgesloten te worden.

Ondertussen is het goed ingeburgerd, maar dat betekent niet dat iedereen ermee vertrouwd is. Vooral wie niet voortdurend met overheidsopdrachten bezig is, stelt zich terecht vragen over hoe het systeem precies werkt.

Wil je weten hoe je op een correcte en efficiënte manier deelneemt aan digitale aanbestedingen? Als Nelectralid kan je terecht op onze website voor een stap voor stap uitleg via volgende link:

Ervaring...

Andere vragen? Onze adviseur staat klaar om je verder te ondersteunen; stel je vraag via info@nelectra.be en we helpen je snel verder.  Layla Redjeb

www.serelec.be

...voor de toekomst!

EA 36.22 MI.PUCK

astroklok  100 geheugenplaatsen  2 geschakelde uitgangen 2 stuuringangen  programmeren via app  bedienen via app

30 T E C H N I S C H E I N F O

On-Off-grid-systemen: optimaal gebruik maken van elektrische energie De energietransitie stelt ons voor nieuwe uitdagingen. Zonne-energie is jammer genoeg alleen overdag beschikbaar wanneer de meeste mensen niet thuis zijn. Het plaatsen van thuisbatterijen is een mogelijkheid om overtollige zonne-energie op te slaan voor later gebruik. Wie bij een stroompanne wil blijven beschikken over elektriciteit of zoveel mogelijk zelf zijn energie wil opwekken en verbruiken, kan verschillende batterijsystemen overwegen: on-grid, off-grid of hybride. In dit artikel behandelen we de verschillende systemen met hun voor- en nadelen. In een volgend nummer bespreken we de technische uitvoering op het vlak van veiligheid tijdens de off-grid werking.

Bij een on-grid systeem ben je volledig afhankelijk van het elektriciteitsnet: zonder netstroom valt ook je installatie stil. Je kan ook een off-grid systeem overwegen. Dat is technisch perfect mogelijk, maar het werkt volledig onafhankelijk van het net, dus moet je zelf voorzien in je volledige energiebehoefte, het hele jaar door.

Een hybride systeem vormt een tussenoplossing: je produceert en gebruikt zoveel mogelijk je eigen energie met zonnepanelen en een thuisbatterij, maar blijft aangesloten op het net als back-up. Die netaansluiting functioneert dan als noodvoorziening, bijvoorbeeld 's nachts, tijdens langere periodes zonder zon of wanneer je batterij leeg is. In plaats van volledig los te koppelen, biedt een hybride systeem dus de flexibiliteit om zelfvoorzienend te zijn op maat van je eigen behoeften.

Wat is een “on-grid” batterijsysteem?

De zonnepanelen en/of de batterijen zijn aangesloten op het elektriciteitsnetwerk via een kWh-meter. Wanneer het elektriciteitsnetwerk uitvalt zullen ook

de zonnepanelen en/of de batterijen uitvallen.

Het automatisch uitvallen voorkomt dat de zonnepanelen en/of de batterijen stroom kunnen terugleveren aan het elektriciteitsnet wanneer er op het net gewerkt wordt.

Voordelen: • Eenvoudig te installeren • Beperkte aanpassingen aan de installatie • Aardverbindingssysteem van de distributienetbeheerder blijft behouden Nadelen: • Werkt niet wanneer het elektriciteitsnet wegvalt

TECHNISCHE INFO

Wat is een “off-grid” batterijsysteem?

Een Off-grid systeem is niet gekoppeld met het elektriciteitsnet. Er is dus geen verbindingskabel via een kWh-meter van de distributienetbeheerder.

Buiten de zonnepanelen en de batterijen kunnen deze eventueel aangevuld worden met een windmolen en/of generator.

Voordelen: • Geen last van storingen in het elektriciteitsnet • Overal te plaatsen en 100% zelfvoorzienend Nadelen: • Ontbreken van een stabiel elektriciteitsnet • In de winterperiode weinig opbrengst van de zonnepanelen • Eigen aardverbindingssysteem te voorzien

Wat is een “hybride” batterijsysteem?

Veilige off-grid installatie Bij een off-grid werking zijn er de volgende extra aandachtspunten voor de technische uitvoering op vlak van veiligheid. In een volgend artikel gaan we daar dieper op in: • een dubbele veiligheidsonderbreking voorzien naar het openbaar elektriciteitsnet; • een aangepast aardverbindingssysteem opzetten; • het plaatsen van bijkomende differentieelstroombeschermingsinrichtingen om de bescherming tegen onrechtstreekse aanraking te borgen; • opbouwen van de omschakeling via een specifieke hybride omvormer en/of schakelkast.

Een hybride batterijsysteem is een gecombineerde opstelling: on-off-grid met de voordelen van de twee systemen. De meeste van deze systemen combineren zonnepanelen en een batterij, al dan niet aangevuld met een elektrogeengroep, windmolen, …

Als het elektriciteitsnet werkt, kan er energie naar het net gestuurd worden en energie van het net gehaald worden. Als het elektriciteitsnet verstoord is, kunnen de verbruikers nog werken op basis van de off-grid modus die de omvormer opbouwt.

Voordelen: • Flexibel in de manier van laden • Men kan elektriciteit van het net gebruiken maar ook leveren aan het net • Bij spanningsuitval van het elektriciteitsnet blijf je volledig in dienst via de eigen stroomvoorzieningen • Zeer grote leveringszekerheid van elektriciteit Nadelen: • Installatie complexer dan on-grid en off-grid systemen • Grotere investering • Grotere aanpassingen aan de bestaande elektrische installatie • Eigen aardverbindingssysteem te voorzien bij off-grid werking

 Rudy Van den Bergh Innovation & Training manager ElectroTest

31

32 T E C H N I S C H E I N F O Leidingen en kabels (deel 1)

Installatiemethoden volgens EN-IEC 60364 en uitwendige invloeden volgens AREI Bij het ontwerp en de uitvoering van elektrische installaties is de keuze van de juiste installatiemethode cruciaal. De norm EN-IEC 60364 biedt duidelijke richtlijnen voor het installeren van leidingen en kabels, rekening houdend met diverse uitwendige invloeden. In dit eerste artikel gaan we dieper in op de installatiemethoden en de invloed van externe factoren. In de volgende artikels behandelen we de relevante productnormen en de verschillende installatiewijzen in detail.

De EN-IEC 60364 norm beschrijft verschillende installatiemethoden voor leidingen, kabels en hun drager.

Hier is een overzicht in tabelvorm: Installatiemethode

Beschrijving

Voorbeelden

A1

Kabels in buizen in thermisch geïsoleerde wanden

Kabels in PVC-buizen in geïsoleerde muren

B1

Kabels in buizen op de muur

Kabels in metalen of PVC-buizen bevestigd op de muur

C

Kabels op kabelgoten of ladders

Kabels op geperforeerde of gesloten kabelgoten

D

Kabels in de grond

Direct ingegraven kabels of kabels in beschermbuizen in de grond

E

Kabels in lucht

Kabels opgehangen aan kabeldragers of luchtlijnen

F

Kabels in leidingen in de grond

Kabels in beschermbuizen ingegraven in de grond

G

Kabels in leidingen in beton

Kabels in beschermbuizen ingebed in beton

Deze methoden helpen bij het bepalen van de juiste kabelsectie en installatiepraktijken om te voldoen aan de veiligheids- en prestatie-eisen.

Wat zijn de voordelen van elke installatiemethode?

De voordelen van de verschillende installatiemethoden voor leidingen, kabels en hun drager volgens de EN-IEC 60364 norm: Installatiemethode

Voordelen

A1: Kabels in buizen in thermisch geïsoleerde wanden

Bescherming tegen mechanische schade en thermische isolatie, wat de levensduur van de kabels verlengt.

B1: Kabels in buizen op de muur

Eenvoudige installatie en onderhoud, goede bescherming tegen mechanische schade.

C: Kabels op kabelgoten of ladders

Flexibiliteit in kabelbeheer, gemakkelijke toegang voor onderhoud en aanpassingen.

D: Kabels in de grond

Bescherming tegen fysieke schade en vandalisme, geschikt voor lange afstanden.

E: Kabels in lucht

Kosteneffectief voor lange afstanden, eenvoudige installatie zonder graafwerkzaamheden.

F: Kabels in leidingen in de grond

Extra bescherming tegen fysieke schade en omgevingsinvloeden, geschikt voor stedelijke gebieden.

G: Kabels in leidingen in beton

Hoge mate van bescherming tegen mechanische schade en omgevingsinvloeden, geschikt voor industriële toepassingen.

Elke methode biedt specifieke voordelen afhankelijk van de toepassing en de omgevingsomstandigheden.

TECHNISCHE INFO

33

Hoe beïnvloeden omgevingsfactoren de keuze?

Omgevingsfactoren spelen een cruciale rol bij de keuze van installatiemethoden voor leidingen, kabels en hun drager volgens de EN-IEC 60364 norm. Hier zijn enkele belangrijke omgevingsfactoren en hoe ze de keuze beïnvloeden: Omgevingsfactor

Invloed op de keuze

Aanbevolen installatiemethoden

Temperatuur

Hoge of lage temperaturen kunnen de prestaties en levensduur van kabels beïnvloeden.

Gebruik kabels met geschikte temperatuurbestendigheid, zoals methoden A1, B1, en C.

Vochtigheid

Vocht kan leiden tot kortsluiting en corrosie.

Gebruik waterdichte kabels en leidingen, zoals methoden D en F.

Mechanische belasting

Schokken en trillingen kunnen kabels beschadigen.

Gebruik schok- en trillingbestendige methoden, zoals B1 en C.

Chemische stoffen

Corrosieve stoffen kunnen de kabelmantel aantasten.

Gebruik chemisch bestendige materialen, zoals methoden A1 en F.

UV-straling

UV-straling kan de kabelmantel verzwakken.

Gebruik UV-bestendige kabels, zoals methoden E en G.

Vreemde vaste lichamen

Stof en vuil kunnen de kabels beschadigen.

Gebruik beschermende omhulsels, zoals methoden B1 en C.

Elektromagnetische invloeden

Elektromagnetische velden kunnen interferentie veroorzaken.

Gebruik afgeschermde kabels, zoals methoden C en E.

Door rekening te houden met deze omgevingsfactoren kun je de meest geschikte installatiemethode kiezen om de veiligheid en betrouwbaarheid van de elektrische installatie te waarborgen

Simply The Black.

Building Connections

Ontdek onze OBO BLACKLINE hier!

34 T E C H N I S C H E I N F O De installatie van elektrische leidingen in functie van de uitwendige invloeden (AREI)?

De installatie van elektrische leidingen in functie van de uitwendige invloeden: Uitwendige Invloed

Beschrijving

Installatievoorschriften

Omgevingstemperatuur

Variaties in temperatuur kunnen de prestaties van elektrische leidingen beïnvloeden.

Gebruik leidingen die bestand zijn tegen extreme temperaturen.

AD Aanwezigheid van water

Water kan leiden tot kortsluiting en corrosie.

Gebruik waterdichte en corrosiebestendige leidingen.

AE

Vreemde vaste lichamen

Stof en andere vaste deeltjes kunnen de leidingen beschadigen.

Gebruik leidingen met beschermende omhulsels.

AF

Corrosieve en vervuilende stoffen

Chemische stoffen kunnen de leidingen aantasten.

Gebruik leidingen van corrosiebestendige materialen.

AG Mechanische belastingen door schokken

Schokken kunnen de leidingen beschadigen.

Gebruik leidingen die schokbestendig zijn.

AH

Mechanische belastingen door trillingen

Trillingen kunnen de leidingen losmaken of beschadigen.

Gebruik trillingbestendige bevestigingsmiddelen.

AK

Flora en schimmelvorming

Planten en schimmels kunnen de leidingen aantasten.

Gebruik leidingen die bestand zijn tegen biologische invloeden.

AL

Fauna

Dieren kunnen de leidingen beschadigen.

Gebruik leidingen met beschermende omhulsels tegen dieren.

AM Elektromagnetische invloeden

Elektromagnetische velden kunnen interferentie veroorzaken.

Gebruik afgeschermde leidingen.

AN Zonnestraling

UV-straling kan de leidingen verzwakken.

Gebruik UV-bestendige leidingen.

BA

Bekwaamheid van personen

Onervarenheid kan leiden tot onjuiste installatie.

Zorg voor gekwalificeerde installateurs.

BB

Toestand van het menselijk lichaam

Gezondheidsproblemen kunnen de veiligheid Zorg voor ergonomische werkplekken. beïnvloeden.

AA

BC

Aanraking van het aardpotentiaal

Direct contact kan gevaarlijk zijn.

Gebruik isolerende materialen.

BD

Ontruiming in noodgevallen

Moeilijke evacuatie kan risico's vergroten.

Zorg voor duidelijke evacuatieplannen.

CA

Bouwmaterialen

Materialen kunnen de installatie beïnvloeden. Gebruik compatibele bouwmaterialen.

CB

Structuur van gebouwen

De structuur kan de installatie beïnvloeden.

Houd rekening met de bouwstructuur bij de installatie.

Deze tabel biedt een overzicht van de belangrijkste uitwendige invloeden en de bijbehorende installatievoorschriften

Hoe kies je de juiste installatiemethode?

Het kiezen van de juiste installatiemethode voor leidingen, kabels en hun drager volgens de EN-IEC 60364 norm hangt af van verschillende factoren. Hier zijn enkele stappen die je kunt volgen om de juiste keuze te maken: 1. Analyseer de omgevingsfactoren: • Temperatuur: kies kabels en leidingen die bestand zijn tegen de specifieke temperatuurvariaties in de omgeving.

• Vochtigheid: gebruik waterdichte en corrosiebestendige materialen in vochtige omgevingen.

• Mechanische belastingen: selecteer schok- en trillingbestendige installatiemethoden voor gebieden met veel mechanische belasting.

• Chemische stoffen: gebruik materialen die bestand zijn tegen corrosieve stoffen in industriële omgevingen.

• UV-straling: kies UV-bestendige kabels voor buiteninstallaties.

2. Beoordeel de installatievereisten: • Veiligheid: zorg ervoor dat de gekozen methode voldoet aan de veiligheidsnormen en voorschriften.

• Toegankelijkheid: kies een methode die gemakkelijk toegankelijk is voor onderhoud en inspectie.

• Kosten: houd rekening met de kosten van materialen en installatie.

3. Selecteer de geschikte installatiemethode: • A1: Kabels in buizen in thermisch geïsoleerde wanden: ideaal voor geïsoleerde muren, biedt bescherming tegen mechanische

schade en thermische isolatie.

• B1: Kabels in buizen op de muur: eenvoudige installatie en onderhoud, goede bescherming tegen mechanische schade.

• C: Kabels op kabelgoten of ladders: flexibiliteit in kabelbeheer, gemakkelijke toegang voor onderhoud en aanpassingen.

• D: Kabels in de grond: bescherming tegen fysieke schade en vandalisme, geschikt voor lange afstanden.

• E: Kabels in lucht: kosteneffectief voor lange afstanden, eenvoudige installatie zonder graafwerkzaamheden.

• F: Kabels in leidingen in de grond: extra bescherming tegen fysieke schade en omgevingsinvloeden, geschikt voor stedelijke gebieden.

• G: Kabels in leidingen in beton: hoge mate van bescherming tegen mechanische schade en omgevingsinvloeden, geschikt voor industriële toepassingen.

4. Voer een risicoanalyse uit: • Identificeer potentiële gevaren en bepaal welke installatiemethode je het beste kan gebruiken.

5. Raadpleeg de normen: • Zorg ervoor dat de gekozen methode voldoet aan de relevante normen zoals AREI, NBN C30-004, EN 50575, NBN EN 50174, en NBN EN 61386.

Door deze stappen te volgen, kun je de meest geschikte installatiemethode kiezen voor jouw specifieke situatie.  Freddy Steenackers

5 VR AGEN A AN

De mens achter….

Je weet wellicht wie er bij Nelectra werkt en wat ieder van ons voor jou kan doen. Als dat niet het geval is, vind je het volledige team -met foto, functie en contactgegevens- terug op www.nelectra.be onder de rubriek 'contact'.

Op deze laatste pagina van ElektroVisie willen we ruimte maken om alle collega's één voor één op een Marian Hemerijckx, management-assistant en iets andere manier voor te stellen: wie zijn we, wat kwaliteitscoördinator houdt ons bezig en wat doen we als we niet in de weer zijn voor Nelectra?

In dit nummer stellen we manusje-van-alles Marian Hemerijckx aan u voor. Zij werkt ondertussen 14 jaar voor Nelectra als management-assistant, waarbij ze alle praktische zaken feilloos regelt. Zij is het eerste aanspreekpunt voor alle collega’s èn voor leden met vragen. Soms weet ze zelf het antwoord en als dat niet het geval is, weet ze aan wie ze de vraag moet doorspelen…

Welk boek heeft de afgelopen tijd indruk gemaakt? Waarom?

Ik heb een abonnement op Storytel, een app waarmee ik luisterboeken kan streamen. In plaats van te lezen, luister ik dus naar boeken. Dat is heel gemakkelijk onderweg op de trein en op vakantie.

De afgelopen maanden zijn er twee boeken die me bijgebleven zijn. Allereerst ‘Al het blauw van de hemel’ van Mélissa Da Costa, een hartverwarmend, ontroerend verhaal over jongdementie.

Daarnaast heb ik ook heel graag ‘De Camino’ van Anya Niewierra ‘gelezen’. Een totaal ander boek dat je meeneemt op reis door de geschiedenis van voormalig Joegoslavië en dat tegelijkertijd een heel spannende pelgrimstocht is.

Hoe breng je graag je vrije tijd door?

Ik ben niet met vervroegd pensioen gegaan omdat ik mijn werk nog steeds heel graag doe. Veel tijd voor hobby’s is er dus niet, naast mijn voltijdse job. De tijd die ik wel heb, breng ik door met mijn familie. Aanvullend kan ik genieten van een goed boek en bekijk ik graag series en films op Netflix.

Ik plan wel regelmatig een reisje naar zonnige bestemmingen, waar ik mijn batterijen weer helemaal kan opladen.

Waar word je blij van?

Van mijn familie! Ik word bijvoorbeeld heel gelukkig van onze wekelijkse frietjes-vrijdagavonden samen met de kinderen en kleinkinderen. Dat zijn steevast gezellige momenten en daar kijk ik elke week weer naar uit.

Daarnaast gaan we vaak samen op vakantie, waar we mooie herinneringen maken en van elkaars gezelschap genieten.

Wat is je fijnste herinnering van het afgelopen jaar?

Nieuwjaar in Portugal met de familie! Wij houden met zijn allen van dit prachtige land en dan vooral van de Costa de Prata, beter bekend als de Zilverkust. Deze regio is nog niet echt toeristisch en heeft veel te bieden: prachtige stranden, schitterende rotskusten, historische stadjes, mooie natuur en je kan er zeer lekker eten voor weinig geld.

Op welke verwezenlijking ben je trots?

In mijn carrière van meer dan 40 jaar heb ik een heuse technologische revolutie doorgemaakt en me daar steeds opnieuw aan aangepast. Toen ik mijn professionele carrière in 1982 startte werd er nog met een mechanische typmachine gewerkt en werd er carbonpapier gebruikt voor kopieën. Kopieermachines en elektrische typmachines waren er in het bedrijf waar ik werkte nog niet, laat staan computers. Ik ben er best trots op dat ik toch nog wat mee kan met de vele nieuwe technologieën en die ganse digitale revolutie.

35

J E W EL L ERY F O R WA L L S

Niko Rocker en Niko Toggle Belgisch design en vakmanschap Ontdek de nieuwe reeks op niko.eu