Na Przełaj - kwiecień 2018

Page 1

NUMER 2 |KWIECIEŃ 2018

NA PRZEŁAJ WYJDŹ W ŚWIAT, ZOBACZ, POMYŚL, POMÓŻ - CZYLI DZIAŁAJ!

OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA KAŻDE LUDZKIE POKOLENIE STAJE SIĘ DŁUŻNIKIEM SWOICH PRZODKÓW I PRZEZ TYCH, KTÓRZY STALI SIĘ CZĘŚCIĄ HISTORII – TAKŻE DŁUŻNIKIEM JEJ SAMEJ.


W TYM NUMERZE 03

PRZEŻYĆ HISTORIE, CZYLI PO CO NAM ONA? Dominika Mucha

04

NAUKA LICZENIA DO TRZECH Hanna Gumółka

06

HISTORIA WIEŻY SPADOCHRONOWEJ Zuzanna Lebuda

09

ILE HISTORII W HISTORII SZTUKI Matylda Naczynska

10

ŚWIADOMOŚĆ NARODOWA Ewa Sznura

12 14

NA TROPIE JUDAIZMU Julka Bigewska

RATUJMY STANICE KAMINSKIEGO! Anna Wojcik

16

HARCERSKIE MUZEUM ETNOGRAFICZNE - ABY PRZYPOMNIEC ZAPOMNIANE Krzysztof Kasperek

16

ZLOT W GDAŃSKU 100 LECIE ZHP Kuba Gniezinski


OD REDAKTORA

Czuwaj!

ale również docenić inne społeczności które przyczyniły się do jego rozwoju, a bywają w

Druhny i Druhowie, w końcu możemy

dzisiejszych czasach zapomniane. Dowiemy się

zaprezentować drugi numer magazynu będący w

jak obecność Narodu Żydowskiego wpłynęła

calosci owocem pracy wędrowników 82 DW. Tym

na Katowice.

razem przeczytacie czym jest dla nas historia.

Dalej czekają na nas dwa miejsca, częściowo

Zapraszamy Was w kolejną podróż - tym razem -

zapomniane, ale wciąż posiadające ludzi,

podróż w czasie.

którzy chcą przywrócić o nich pamięć: zrujnowaną stanicę Aleksandra Kamińskiego i

Na początku warto byłoby zastanowić się nad tym,

jedyne w Polsce Harcerskie Muzeum

co ma przeszłość do teraźniejszości i dlaczego warto

Etnograficzne.

czasem zatrzymać się na chwilę i spojrzeć za siebie.

Na sam koniec wprowadzimy się w wakacyjny

W kolejnych dwóch artykułach będziemy mieli

nastrój wzmianką o czekającym na nas w

okazję sprawdzić ile wiemy o historii naszego

sierpniu Zlocie 100-lecia Związku Harcerstwa

regionu - Śląska. Przeczytamy o trzech powstaniach,

Polskiego.

które wybuchły na Śląsku po zakończeniu I Wojny Światowej oraz o obronie katowickiej Wieży

Ten numer magazynu nie jest dla nas tylko

Spadochronowej.

pracą z dziennikarską specjalizacją drużyny,

Następny tekst wytłumaczy, w jaki sposób dzieła

ale także okazją, aby spełnić ideę

sztuki stały się źródłami wiedzy historycznej i jak

wędrowniczego znaku służby pamięci i

obraz może opowiedzieć nam o ludziach żyjących w

zachować pamięć o najbliższych nam dziejach:

czasach jego powstania. Na kolejnych stronach

naszego środowiska, lokalnej społeczności i

znajdziemy artykuły mówiące dlaczego powinniśmy

całego narodu.

się czuć dumni z bycia Polakami i szanować

Na sam koniec, tuż przed lekturą życzę Wam,

przeszłość naszego narodu,

drodzy Czytelnicy powodzenia w odkrywaniu sekretów przyszłości. Redaktor Naczelny Matylda Naczynska sam. 82 DW "Na Przełaj"

1


WYJDŹ W ŚWIAT Wędrowanie to znacznie więcej niż przemierzanie kilometrów czy wytrwałość fizyczna. To sztuka wchłaniania życia, które nas otacza, to oczy i uszy otwarte, to tajemnica współodczuwania przyrody i człowieka.


PRZEŻYĆ HISTORIE CZYLI PO CO NAM ONA?

Powszechnie możemy spotkać się z opinią, że

Niedawno w ramach zbiórki wybraliśmy się do

„nauka historii jest tylko stratą naszego czasu- bo

nowej siedziby Muzeum Śląskiego w

po co uczyć się czegoś co już było, przecież to i

Katowicach znajdującej się w strefie kultury.

tak nie wróci”. Jest to zwłaszcza zauważalne

Dostaliśmy proste zadanie: szukać na wystawie

wśród młodzieży, co dodatkowo jest związane z

odpowiedzi na zadane pytania. Początkowo

przestarzałym systemem edukacji, który zamiast

stwierdziłam że to bez sensu, bo przecież

zaciekawiać i pasjonować uczniów, raczej

czego nowego mogę dowiedzieć się na temat

dodatkowo ich zniechęca, bo po co komu znać

miejsca, z którego pochodzę, w ktorym żyję od

nazwiska japońskich generałów, które są

17 lat, a temat ten na hisotrii wałkowany był z

wymagane na sprawdzianach i kartkowkach...

1000 razy. A jednak... dopiero ta wizyta otworzyła mi oczy, pokazała to jak bardzo moje

A jednak nauka ta ma głębszy sens.

„podwórko” zmieniło się przez ten czas.

Pozwala nam na zrozumienie obecnych sycutacji

Poznałam odpowiedzi na pytania, które

politycznych czy gospodarczych. Przecież my

dręczyły mnie przez kilka lat.

sami w tym momencie tworzymy hisotię dla

Jak dobrze wiemy nauka idzie w parze z

przyszłych pokoleń, jesteśmy jej częścią! I teraz

doświadczeniem, dlatego najlepszym

pojawia nam się kolejne pytanie - czy historia

sposobem na poznanie historii jest jej

musi być nudna? Odpowiedź jest

doświadczenie, poprzez odwiedzenie muzeum

zdumiewająco prosta: NIE.

lub rozmowe z osobami, które żyły przed nami.

Zastanów się dokładnie czy kiedykolwiek szedłeś

Osobiście uważam, że historia pokazuje nam

ulicą i zadawałeś sobie pytania „Dlaczego ta

błędy przeszłości i daje nam szanse, by nie

kamienica wygląda tak, a nie inaczej, dlaczego

popelnic ich ponownie.

akurat tutaj została wybudowana ta kopalnia, a nie gdzie indziej?” I właśnie odpowiedzi na te

Dominika Mucha

"dlaczego" musimy szukać w kartach historii – naszej małej skarbnicy.

3


I powstanie śląskie Po rozejmie w Compiegne, który w 1918 roku kończy I wojnę światową teren Górnego Śląska wchodzi w skład państwa niemieckiego. Zwiększające się represje ludności polskiej prowadzą do wydarzeń, które stają się bezpośrednią przyczyną powstania – strajku sierpniowego i masakry w Mysłowicach. Powstanie pod przywództwem Alfreda Zgrzebnioka wybucha w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 roku i trwa do 24 sierpnia. Kończy się przegraną powstańców i prowadzi do zaostrzenia represji na powstańcach, którzy zostają objęci amnestią dopiero w wyniku podpisanego w październiku porozumienia.

II powstanie śląskie W wyniku zarządzeń traktatu wersalskiego, którego postanowienia wchodzą w życie z początkiem 1920 roku o przynależności państwowej Śląska ma zdecydować plebiscyt. Mimo wycofania z terenów plebiscytowych wojsk niemieckich i wprowadzenia na ich miejsce wojsk alianckich, na miejscu pozostaje tak zwane Sipo, niemiecką policję, która mimo gwarantu bezstronności organizuje ataki na

NAUKA LICZENIA DO TRZECH Powstania śląskie to z perspektywy mieszkańca Śląska kawałek historii

polskie wiece oraz komisje plebiscytowe. Usunięcie Sipo z obszaru plebiscytu i utworzenie niemiecko-polskiej policji opartej na parytecie staje się głównym celem II powstania śląskiego. Powstanie pod wodzą Alfreda Zgrzebnioka trwa od 20 do 25 sierpnia 1920 i jest jednym z

niewątpliwie ważny, a jednak często

czterech polskich powstań zakończonych

pomijany, zapominany czy

sukcesem.

wspominany ledwie mimochodem. W przyszłym roku obchodzić będziemy

III powstanie śląskie

stulecie pierwszego z nich, więc moment na odświeżenie pamięci jest najwłaściwszy. Co jednak o

Wyniki plebiscytu wskazują na przyłączenie Śląska do Niemiec – za tą opcją opowiedziało

powstaniach śląskich trzeba wiedzieć?

się prawie 60% głosujących. Taki niekorzystny

Policzmy do trzech, przypominając

dla zamieszkujących Śląsk Polaków wynik

sobie najważniejsze związane z nimi fakty.

prowadzi do podjęcia decyzji o wybuchu powstania mimo sprzeciwu władz polskich.

4


Powstanie, na którego czele staje Wojciech Korfanty rozpoczyna się w nocy z 2 na 3 maja i trwa do 5 lipca 1921 roku, w tym czasie powstańcy zajmują obszar określony tzw. Linią Korfantego. Walki zostają zakończone rozejmem i stają się przyczyną bardziej korzystnego dla Polski podziału Śląska obszar Polski został powiększony o około 1/3 spornego terytorium. To fakty. Co jednak tak naprawdę powinniśmy zapamiętać na temat tych wydarzeń? Daty. Tak, daty są ważne. Oprócz tego warto zapamiętać jednak, że coś takiego, jak powstania śląskie miało w ogóle miejsce. Choć wydarzenia lat 1919-1921 należą do bardzo dyskusyjnych - łatwo znaleźć zarówno gorących zwolenników, jak i przeciwników insurekcji, pamięć o nich jest warta kultywowania z perspektywy tak polskiej, jak i śląskiej. Gdybyście zaś chcieli dowiedzieć się na ich temat czegoś więcej - zachęcam do wizyty w świętochłowickim Muzeum Powstań Śląskich; również w Muzeum Śląskim fragment wystawy "Światło historii" poświęcony jest powstaniom. I do następnego!

Hanna Gumółka 5


HISTORIA WIEŻY SPADOCHRONOWEJ 35-metrową stalową wieżę stojącą w Parku Kościuszki w Katowicach zna każdy harcerz i każdy mieszkaniec Śląska. Z jedyną zachowaną w Polsce wieżą

Większość źródeł podaje, iż 4 września, gdy wojska niemieckie wkroczyły do Katowic, Ślązacy chwycili broń i przystąpili do obrony swojego miasta, a jednym z punktów obronnych była właśnie Wieża Spadochronowa, z której

spadochronową, która obecnie stanowi

harcerze walczyli z oddziałami niemieckimi,

ozdobę parku, ale przede wszystkim

podczas gdy harcerki pomagały rannym. Obrona

pomnik poświęcony obrońcom Katowic, wiąże się wyjątkowa i ważna dla nas historia.

wieży trwała kilkanaście godzin. Niestety zakończyła się porażką. Poniesiono ogromne straty, a mnóstwo Ślązaków: harcerzy i harcerek oddało życie. Kazimierz Gołba w książce pt. „Wieża

Wieża spadochronowa, jak sugeruje jej nazwa,

Spadochronowa„ opisuje wydarzenia z tamtego

służyła niegdyś początkującym skoczkom

dnia. Według autora harcerze szybko odparli

spadochronowym. Wybudowana w roku 1937, miała

atak i zadali atakującym oddziałom poważne

wówczas 50 metrów wysokości. Ówcześnie jedna z

obrażenia, między innymi zastrzelili niemiecki

wielu tego typu konstrukcji w Polsce, używana była

samolot. Jednak nie długo po tym Niemcy

w celach szkolenia lotniczego.

zdobyli przewagę i w ciągu zaledwie kilku godzin

W pierwszych dniach II wojny światowej, dokładnie

zdusili wszelki opór.

3 września 1939 roku, stała się jednym z

Większość z poległych nie została zapamiętana z

najważniejszych punktów obrony Katowic. Według

imienia ani nazwiska. Gołba w swoim dziele

świadków, w obronie miasta przed oddziałami

opisuje harcerzy najbardziej realistycznie jak to

Wehrmachtu brali udział harcerze - młodzi ludzie,

możliwe, nadaje im prawdziwe, albo specjalnie

którzy mieli odwagę stanąć do walki aby obronić

wymyślone dla anonimowych bohaterów

Śląsk…

nazwiska, a niekiedy nie nazywa ich w ogóle.

Nie do końca wiadomo co się dokładnie zdarzyło pod Wieżą we wrześniu 1939.

6


Ciężko dokładnie stwierdzić kto brał udział w obronie Wieży Spadochronowej w 1939 roku. Większość poległych bohaterów nadal pozostaje bezimienna. Jednakże ich poświęcenie nie zostanie zapomniane nigdy. Taka odwaga budzi w dzisiejszych czasach podziw wśród harcerzy i nie tylko. Wrześniowe wydarzenia są wspominane przy różnych okazjach, a wszyscy, którzy walczyli w obronie Katowic, na zawsze zostaną bohaterami. Sama wieża została kilka lat później rozebrana przez Niemców, a następnie, w latach 50 odbudowana. Dzisiaj stanowi ona pomnik poświęcony harcerzom, którzy stracili wówczas życie, walcząc do samego końca. Na pamiątkę tego wydarzenia Hufiec Katowice nosi imię Bohaterów Wieży Spadochronowej, ponadto święto hufca odbywa się w rocznicę obrony Wieży – 4 września. Co roku odbywa się także organizowany przez hufiec Ogólnopolski Rajd Szlakiem Wieży Spadochronowej, w którym bierze udział kilkuset harcerzy z całego Śląska. Pomimo upływu lat, historia Wieży Spadochronowej nadal nie blaknie. Mimo, iż jej niektóre jej szczegóły nie są dokładnie znane, a historią nie każdy się interesuje, nie ma harcerza ani Ślązaka, który by nigdy o niej nie słyszał. Dla nas wszystkich ta opowieść jest bardzo ważna. W końcu dawni harcerze kierowali się tymi samymi wartościami co współcześni.

Zuzanna Lebuda

7


POMYŚL Wędrownikowi nie wystarcza znajomość miejsca zamieszkania, wędrownika ciekawi cały świat, wędrownik patrząc w swą przyszłość pragnie odnaleźć własną ścieżkę.


Obrazy, rzeźby i architektura są jednymi z najważniejszych źródeł historycznych i mogą powiedzieć nam mnóstwo o ludziach przeszłości – trzeba tylko nauczyć się ich słuchać. Spójrzmy na charakterystyczne dzieła średniowiecznego stylu romańskiego: malarstwo i rzeźbę, którą w dzisiejszych czasach mało kto nazwałby “ładną” i zachwycał się jej wyglądem, a powód jest prosty. Cała sztuka romańska miała charakter czysto dydaktyczny, jej celem było przekazanie niepiśmiennym prawd wiary, scen z życia Chrystusa i świętych, a artysta był tylko rzemieślnikiem, który wspólnie z teologiem edukuje prostego człowieka. Dzieła tamtego okresu zdecydowanie nie były “sztuką dla sztuki”. Brak realizmu i zabawne pozy postaci wynikają częściowo z braku doświadczenia (wcześniej przedstawienia Jezusa i świętych były unikane, by kult figury lub obrazu nie przewyższył kultu Boga), a częściowo z braku takiej potrzeby (wystarczy kilka charakterystycznych cech i atrybutów, żeby przedstawić konkretnego świętego).

ILE HISTORII W HISTORII SZTUKI

Kolejnym stylem któremu się przyjrzymy jest renesansowy klasycyzm w którym z kolei artysta jest jednocześnie malarzem, myślicielem i poetą. Człowiek renesansu przede wszystkim chce się

Historia sztuki jest tematem niesamowicie obszernym i na pierwszy

uczyć i poznawać - właśnie to robi słynny Leonardo da Vinci przeprowadzając nielegalne sekcje zwłok, po to by lepiej zrozumieć ludzkie ciało i móc lepiej je

rzut oka niezbyt interesującym –

namalować. Artyści tamtych czasów inspirowali się

szczególnie dla osób, które stykają się z

antykiem, który zachwycał mądrością filozofów,

nim po raz pierwszy. Jednak jej

poziomem nauki, harmonią i czystością.

znajomość moze pozwalac nam na coś

Ten krótki tekst to zaledwie wierzchołek góry

więcej niż tylko snucie wywodów o

lodowej. Historia sztuki skrywa wiele tajemnic,

technikach malarskich wielkich mistrzów

wśród nich wiele nadal nie odkrytych. Nie trudno

podczas wycieczek do nudnych muzeów.

znaleźć bardziej i mniej poważne książki, filmy i inne materiały w tej tematyce, które mogą nie tylko okazać się (całkowitym przypadkiem) ciekawe, ale również pomóc nam zrozumieć ludzi żyjących w

Wszystkie dzieła sztuki zostały stworzone przez ludzi: na samym początku uznawanych za

przeszłości i spojrzeć na dzieła historyczne i te tworzone dzisiaj od zupełnie innej strony.

zwykłych rzemieślników, później za artystówwizjonerów, właśnie to sprawia, że możemy wyciągnąć z nich tyle informacji o żyjącym w

Matylda Naczyńska

danych czasach człowieku - jego mentalności, wyobraźni, ideałach i niepokojach.

9


ŚWIADOMOŚĆ NARODOWA W dzisiejszych czasach, wielu młodych

Być może nieco bardziej docenisz prawdziwych

ludzi marzy tylko o tym, aby

patriotów, którzy oddali swoje najpiękniejsze lata

wyprowadzić się do Ameryki. Przecież tam jest tak „cool”. Uważają, że nie

młodości, abyś mogła/mógł teraz grać na komputerze i marzyć o jak najszybszym wyniesieniu się z kraju.

mają po co siedzieć w tej zwyczajnej

Ową organizacją są oczywiście Szare Szeregi.

Polsce, w której nie mamy żadnych

Znane pewnie każdemu, chociażby z książki

perspektyw. "Trzeba być światowym i wyjechać, u nas nie ma nic ciekawego" –To jest częste myślenie Polaków.

Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec". Przybrała ona charakter konspiracyjny 27 września, na dzień przed kapitulacją Warszawy, przy ulicy Polnej, w mieszkaniu Szefa Głównej Kwatery Męskiej harcmistrza Stanisława

Wielu moich znajomych ma takie właśnie zdanie. Oczywiście mamy XXIw., świat się rozwija. Mimo wszystko postaram się uzmysłowić Ci – jeśli należysz do wyżej wymienionej grupy osób – że nasza ojczyzna jest wyjątkowym krajem. Wiele przeszliśmy: 123 lata nie było nas na mapie, ludzie poświęcali swoje życie, abyśmy my teraz mogli żyć w wolnym kraju. W dodatku mamy bardzo korzystne położenie – na północy mamy morze, a na południu góry. Niewiele państw może sobie pozwolić na takie udogodnienia. Jednak dzisiaj skupię się na tym historycznym aspekcie – mianowicie na historii organizacji, która znacząco wpłynęła na zwycięstwo Polaków podczas wojny.

Borowieckiego. Zebrała się tam około 10osobowa grupa wybitnych instruktorów harcerskich i podjęła decyzję o przejściu organizacji harcerskiej do wspomnianej wcześniej konspiracji. W swej strukturze zachowała ona przedwojenny podział ZHP, lecz poszczególne oddziały występowały pod kryptonimami: chorągwie jako ule, hufce – roje, drużyny – rodziny, a zastępy – pszczoły. Na czele stał Naczelnik z Główną Kwaterą, określaną mianem Pasieki. Co ciekawe, nazwa Szare Szeregi została przyjęta w całym kraju dopiero w 1940 r. Wywodziła się ona od akcji przeprowadzonej przez poznańskich harcerzy, którzy ulotki o przymusowym wysiedlaniu Polaków do Generalnej Guberni, skierowane do niemieckich rodzin, podpisywali inicjałami SS.

10


Skrót, rozwinięty przez harcmistrza Józefa Wizę i harcmistrza Romana Łuczywko, przyjął się najpierw w Poznaniu, a od roku 1940 obowiązywał dla całej organizacji. W 1941 r. zostaje wprowadzony program: "Dziś-Jutro Pojutrze". „Dziś” – czas przygotowania do walki z okupantem, „Jutro” – jawna otwarta walka, „Pojutrze” – nauka i praca w wolnej Polsce. Rok później Szare Szeregi podzielono na trzy grupy wiekowe, dzięki czemu, każdy chętny harcerz mógł walczyć o wolną Polskę.

Wcześniej młodsi nie brali bezpośredniego udziału w walce podziemnej, a jedynie pełnili służbę pomocniczą dla ZWZ, a później AK.Na dodatek do Szarych Szeregów należeć mogli jedynie chłopcy i dziewczęta powyżej 17 roku życia, co wywoływało niechęć bojowo nastawionej młodzieży. Dlatego postanowiono to zmienić, grupy, które powstały to: „Zawiszacy” (12-14 lat, szkoleni w zakresie łączności i służby ratowniczej), „Bojowe Sokoły: (15-17 lat, małe sabotaże, szkolenie wojskowe), „Grupy Szturmowe” (akcje dywersyjne, walczyli w oddziałach partyzanckich, szkolenia na niższych dowódców). Oczywiście oprócz Szarych Szeregów funkcjonowało mnóstwo innych równie potężnych organizacji, np.: Polska Organizacja Walki z Wrogiem (założona przez Józefa Opackiego 21 września 1939r.), tajna Harcerska Organizacja Niepodległościowo- Wojskowa (z 22 września), Związek Bojowników Niepodległości (18 października), Tajny Hufiec Harcerzy (15 listopada) i wiele, wiele innych. Podczas II wojny światowej przez Szare Szeregi przewinęło się kilkanaście tysięcy młodych osób. Poświęcenie, z jakim walczyli oni o wolną Polskę, niestety wiązało się także ogromnymi stratami. W trakcie okupacji zginęło ok. 5 tys. harcerzy. Powinniśmy być dumni z naszej historii, z tego, że mamy – mieliśmy – tak wspaniałą młodzież, dla której bezinteresowna pomoc i patriotyzm były najważniejsze. Zdumiewające jest to, że harcerze już od samego początku, bez wahania stanęli do walki z okupantem. Ciekawe jak teraz wyglądałaby sytuacja, gdyby młodzi Polacy zostali postawieni w takiej sytuacji. Czy chociaż połowa mężczyzn stanęłaby na wysokości zadania i była gotowa oddać wszystko dla ojczyzny?

Ewa Szura

11


NA TROPIE JUDAIZMU Naród żydowski wywodzi się z terenów Palestyny, ale czy nie zastanawiało Was kiedyś, skąd właściwie wziął się on na terenach Polski i kiedy się to stało? Zainteresowało to harcerzy z zaprzyjaźnionej drużyny, którzy w ramach programu „Ekspedycja” zaproponowanego przez Programowy Ruch Odkrywców postanowili zgłębić bardziej ten temat.

W 1825 roku odnotowano, że w jednej z katowickich parafii mieszka 5 osób pochodzenia żydowskiego, a w 1840 mieszkało ich już 40. Pierwsza synagoga została otwarta w 1862. Uzyskanie przez Katowice praw miejskich spowodowało bardzo duży napływ ludności żydowskiego pochodzenia.

Od tysięcy lat wyznawcy judaizmu znajdowali się pod licznymi niewolami i to właśnie z tego powodu rozpoczęły się emigracje w najgłębsze zakątki świata. Do Polski trafili za czasów panowania króla Kazimierza Wielkiego, który nadał im wiele praw i przywilejów, co w ówczesnych czasach w Europie było niespotykane. Pomimo tego, że król przyjął Żydów do swojego państwa, nie byli zbyt dobrze traktowani przez społeczeństwo, gdyż chrześcijanie obwiniali ich o zabójstwo Jezusa Chrystusa. Dalsze prześladowania nie miały jednak negatywnego wpływu na przedsiębiorczość i rozwój interesów przyjezdnych. Żydzi bogacili się i zakładali pierwsze „spółdzielnie pożyczkowe”, co tylko powiększało niechęć Polaków. Jednak głęboka tolerancja sprawiła, że nie dochodziło do większych konfliktów między nimi. W takiej atmosferze mijały stulecia. Żydzi zamieszkali również w Katowicach. Pierwsza wzmianka o nich na tych terenach pochodzi z 1702 roku.

12


Zaczęto budować kolejne ośrodki religijne, a w 1868 roku oddano do użytku cmentarz. Szesnaście lat później odbył się na terenie Katowic międzynarodowy zjazd delegatów Ruchu Miłośników Syjonu, który miał na celu budowę własnego państwa na Bliskim Wschodzie. Niestety nie zachowało się zbyt wiele dokumentów z tego wydarzenia. W 1939 roku gmina liczyła 12 tys. Żydów, lecz niestety większość z nich nie przeżyła II Wojny Światowej.

Mam nadzieję, że powyższy artykuł zainteresował Was, jednocześnie motywując do pogłębienia poruszonego tematu. Niedługo ukaże się traktujący o tym film. Znajdziecie go na facebook’owym fanpage’u 7 Katowickiej Drużyny Harcerskiej.

Julia Bigewska

Obecnie w Polsce funkcjonuje kilka organizacji zrzeszających mieszkających w naszym kraju Żydów. Jedną z nich jest Związek Wyznaniowych Gmin Żydowskich w RP liczący ok. 1200 członków.

13


POMÓŻ Wędrówką nie będzie przyspieszony tupot nóg, nadmiar krzykliwego humoru, lecz właśnie cisza wśród ciszy lasu, skupienie wobec wschodów czy zachodów słońca. To wyczucie wędrownik łatwo odszuka w sobie.


oraz od 1933 Szkoła Zastępów Zuchowych, dzięki którym mozliwe było kształcenie instruktorów. Stanicą nazywamy kompleks trzech budynków składających się w kształt podkowy – Dom Zuchów, Dom Kursów oraz Dom Ogólny wraz z otaczającym go parkiem o łącznej powierzchni ok.123 ha. To dzieło powstało dzięki pomocy ówczesnego wojewody śląskiego - Michała Grażyńskiego, który powierzył Aleksandrowi Kamińskiemu kierownictwo nad budową i rozwijaniem tego miejsca dla przyszłych pokoleń harcerskich. Całość została zaprojektowana w stylu modernistycznym z akcentami regionalnego zdobnictwa ludowego - śląskiego, kurpiowskiego, krakowskiego oraz łowickiego . Stanica rozkazem Naczelnika z 1937 otrzymała nazwę Centralna Szkoła Instruktorska Harcerstwa Męskiego, która później została zmieniona na Ośrodek Harcerski w Górkach Wielkich. Na pytanie do czego miała służyć i dlaczego powstała najlepiej odpowie cytat sprawującego wtedy funkcję

RATUJMY STANICE KAMIŃSKIEGO!

Przewodniczącego. Został on zamieszczony w czasopismie „Na Tropie”, wydanie z 10 czerwca 1939r.: „ Pragnę stworzyć dla Związku takie warunki, w których Harcerstwo będzie mogło rozwijać się spokojnie i pomyślnie”.

Co to takiego? Jak powstała? Do czego

Słowa te ukazują jak ważne

miała służyć? Co dzieje sie z nią teraz?

było wychowanie i rozwój przyszłych harcerzy.

Ten artykuł przedstwi Wam po krótce historie niesamowitego miejsca jakim

Zadbano o miejsce, w ktorym moglyby odbywac się kursydla poszczególnych metodyk oraz pomieszczenia do przyjmowania

jest Stanica Harcerska w

koloni zuchowych czy drużyn harcerskich.

Górkach Wielkich.

Teren wiejski, góry i pastwiska sprzyjaly

Ośrodek znajduje się w woj. Śląskim, gminie Brenna niedaleko dworu Kossaków. Został ybudowany w latach 1936-1938 na potrzeby kontynuacji Szkoły Instruktorów Zuchowych w Nierodzimiu. Warto wspomnieć, że przedwojenne harcerstwo posiadało już dwie

odpoczynkowi, a także pozwalaly kształtowac postawy odpowiedzialności i pracowitości wśród młodzieży. Stąd też otwarty został tam pierwszy Uniwersytet Wiejski na Śląsku, którego zadaniem było wychowanie zastępów młodzieży tak, by podniosla kulturalny i gospodarczy poziom życia na wsi.

szkoły – od 1931 Szkoła Instruktorek na Buczu

15


Dużą rolę odgrywał także Modernistyczny

Jesteśmy świadomymi instruktorami,

Park, którego plan stworzył wybitny architekt

wędrownikami, harcerzami - czy potrafimy

F. K-rzywda Polkowski.

stanac na wysokosci zadania i podjąć się

Mieściło się w nim ok 400 rodzimych drzew i

odbudowy takich miejsc jak to?

krzewów oraz 38 gatunków pochodzenia obcego. Ma on charakter kolekcji

W 2013 roku Fundacja im. Zofii Kossak wydała

dendrologicznej ze względu na

publikację „Aby przypomnieć zapomniane”

charakterystyczne i rzadkie odmiany drzew.

mająca na celu przedstawienie historii

Niestety przez zaniedbanie, ulega zatarciu ten

Ośrodka Harcerskiego w Górkach Wielkich

układ drzew i krzewów.

oraz rozpowszechnienie projektu „Ratujmy

W czasie II Wojny światowej przekształcono

Stanicę Kamińskiego”.

stanicę na ośrodek Hitlerjugend. W 1945

Gorąco polecam zapoznanie się ze stroną

utworzono w niej dziecięce sanatorium

internetową poświęconą temu wydarzeniu

chorób gruźliczych, które zakończyło swoją

oraz przyłączenie się do działania.

działalność w 1999 r. Aleksander Kamiński został odsunięty od pracy harcerskiej, które

http://stanicakaminskiego.pl

stanowiło zagrożenie dla władzy. A więc co dzieje się teraz? Po zamknięciu placówki leczenia chorób , ośrodek został przekazany gminie Brenna. Od tej pory budynki pozostały puste, w dużej mierze zniszczone, ich wyposarzenie rozkradzione. Obecnie Fundacja im. Zofii Kossak stara się wzbudzić zainteresowanie stanica. Mało kto wie o istnieniu tego miejsca, dlatego też pragniemy aby uslyszalo o nim jak najszersze grono, będące w stanie pomoc temu miejscu. Jest ono bowiem początkiem harcerskiego wychowania, dziełem twórców Naszego Związku. Czy pozwolimy na to aby pozostało zapomniane, czy sprawimy, ze zostanie przekształcone na miejsce, w ktorym bdzie moglo ksztalcic sie nowe pokolenie?

16


HME - ABY PRZYPOMNIEĆ ZAPOMNIANE „Mój szczep, którym się opiekuje, to dzieci z Brynowa. Sporo tzw. dzieci ulicy. Kółka zainteresowań w szkole wątłe. Niektórzy już zbaczali pod kiosk z piwem. Nawet najgorsze rozrabiaki trafiły wreszcie do harcerstwa. Po jakimś czasie wyrośli z nich działacze harcerscy, bardzo energiczni, kilku z nich jest już na Politechnice. Zgodnie z moim zainteresowaniem spróbowałem ich zarazić zamiłowaniem do plastyki. Zorganizowaliśmy obóz etnograficzny w Istebnej. Tam młodzież nauczyła się patrzeć na zabytki sztuki ludowej, starego budownictwa drewnianego, na folklor, po pewnym czasie szkicując chaty, fragmenty architektoniczne – wyostrzyli spojrzenie na wszystko, co ich otacza. Ale na wszystko trzeba otwierać oczy. Na żarna, sprzed stu laty, na stare przedmioty kultury materialnej, na odwieczne pieśni. W tej chwili nie muszę już sterować tymi zainteresowaniami. W każdej sytuacji odkryją, że mają przed sobą rzecz zabytkową, sami tropią te rzeczy piękne, ciekawe, idą już z tym śladem” Pisał harcmistrz Leszek Piasecki, wybitny Śląski malarz i artysta, jeden z założycieli

Pod datą 13 czerwca 1964 roku w kronice

szczepu, uczeń Zygmunta Rozwadowskiego

szczepu napisano "W dniu dzisiejszym Szczep

oraz Wojciecha Kossaka.

Harcerski, który otrzymał nazwę "Obrońców Katowic" rozpoczyna swoją historię. Z drużyn,

Z zebranych eksponatów powstało muzeum w

które dotychczas pracowały oddzielnie,

zaadoptowanej piwnicy pod budynkiem Szkoły

powstała nowa jednostka organizacyjna,

Podstawowej nr 11 w Katowicach-Brynowie,

złożona z kilku drużyn harcerskich, które

pierwsze jak dotąd w Polsce Harcerskie

odtąd pracować będą wspólnie. Dh. Świerkot

Muzeum Etnograficzne. Przez 10 lat Leszek

pełni funkcje szczepowego. Dh. Wanda Grosz

Piasecki kierował tym miniaturowym muzeum,

jest namiestnikiem zuchowym, drużynę żeńską

a dzielnie pomagała mu w tym żona Joanna,

prowadzi dh. Irena Krupka, a męską dh. Piotr

kustosz zbiorów. Tam młodzież zarażał swym

Chrzan. Staraniami Pani Sadownik –

entuzjazm, ucząc ją cierpliwie, jak poznawać

kierowniczki Szkoły Podstawowej nr 11

piękno, jak odróżniać urok starych,

powstaje Koło Przyjaciół Harcerzy. Na czele

unikalnych zabytków od rzeczy

koła staję p. inż. Juliusz Pallado, w skład

bezwartościowych. Zawsze życzliwy i

zarządu wchodzą i aktywnie pracują, P.P

uśmiechnięty pozostawił dobry ślad swej

Buszkowie, inż. Lankosz, inż. Żołna, p.

pracy i serdeczne wspomnienia.

Kurzydłowa, p.p Poloczkowie, oraz starzy harcerze p.inż Gierlotka,

17


Leszek Piasecki, i inni. Dzięki ofiarnej pracy

maselnica, zgrzebło, kołatki, gontownice czy

K.P.H z zaniedbanej piwnicy powstaje piękna

elementy strojów górali beskidzkich.

harcówka według projektu znanego architekta

Jednocześnie Szczep

inż. Buszko, który również projektuje

przygotowuje się do obchodów 1000 lecia

sztandary. W 1964 r. odbywa się pierwszy letni

Państwa Polskiego – powstaje wystawa

obóz w Mielnie: zbierane są pierwsze

„Cedynia – Grunwald – Berlin”

eksponaty i elementy wystroju harcówki –

przedstawiająca dorobek oręża polskiego na

kolekcja zasuszonych roślin wydmowych

przestrzeni 1000 lecia, na podstawie której w

podarowana przez Urząd Morski za opiekę nad

przyszłości powstanie ekspozycja historyczna

wydmami, spreparowana głowa szczupaka

muzeum. Obóz w Istebnej to także zbiór

(uważana oficjalnie za pierwszy 'eksponat'

rysunków obiektów i detali

muzeum) oraz kilka totemów

architektonicznych, taśmy z nagraniami

obozowych.

muzyki ludowej Jana Kawuloka. Na podstawie tego zbioru rysunków powiększonego na

Szczep liczy już ok. 200 osób, wszyscy są

innych obozach powstały rekonstrukcje drzwi

zaangażowani w pracy nad wystrojem wnętrza.

w pomieszczeniach muzealnych.

Powstają pierwsze gabloty i akwarium, w tym czasie rodzice jednego z harcerzy, państwo

1966 r.- Obóz letni w Czorsztynie, do HME

Dudkowie, przekazują szczepowi kilkanaście

przybywają kolejne eksponaty, m.in. stroje

zasuszonych okazów flory i fauny z Afryki,

podhalańskie z końca XIX wieku, pługi, radła,

zebranych podczas 1965 r.- obóz w Istebnej –

narzędzia rolnicze, stolarskie, bednarskie,

Jasnowicach, który już oficjalnie rozpoczyna

drewniane widły, stare zegary i inne

działalność Harcerskiego Muzeum

eksponaty; adaptacja kolejnych pomieszczeń

Etnograficznego – harcerze zapoznają się z

dla potrzeb Muzeum; powstaje pierwsza

bogatym, miejscowym folklorem, architekturą

diorama pt.: „Czerwony Pułk Ułanów

i historią regionu, gawędami i piosenkami

Warszawy w obronie Carycyna”, która jest

słynnego wówczas Jana Kawuloka i jego

wystawiana również poza Muzeum- rośnie

zespołu;- w obozowym namiocie muzealnym

popularność Muzeum, pisze o nim prasa („Na

zaczyna przybywać

przełaj”, „Drużyna”), przedstawiane jest w

eksponatówetnograficznych, takich jak np.:

telewizji i radio,

18


utrzymywane są kontakty z młodzieżą

1972 r.- powstaje kolejne pomieszczenie:

harcerską z całej Polski;-Wielka Wystawa

„Kustoszówka” z kolekcją zegarów, lamp

'Cedynia, Grunwald, Berlin' z okazji 1000-lecia

naftowych i kowalstwa ludowego, która staje

Państwa Polskiego

się od tej pory siedzibą Komendy Szczepu i Kustosza Muzeum

1967 r.- obóz letni w Osłoninie k. Pucka – stamtąd pochodzą takie kaszubskie eksponaty

1974 r.- do Muzeum przybywają kolejne

jak np.: szczególnie cenny strój kobiecy

eksponaty, znajduje się w nim już ich ponad

wyszywany metalowymi nićmi, oraz stare

2000!27 października 1974 r.- Szczep im.

narzędzia służące do połowu ryb przekazane

Obrońców Katowic otrzymuje od Ministerstwa

przez p. Andrzeja Dorosza;

Kultury i Sztuki honorową złotą odznakę „Za Opiekę nad Zabytkami”;

1968 r.- obóz letni Istebna – Suszki: zdobywane są kolejne eksponaty związane z życiem, pracą, kulturą i działalnością artystyczną górali beskidzkich;- Organizacja pierwszej wystawy zdobnictwa obozowego podczas akcji "Klimczok"- podczas wizytacji Sztabu obóz zdobywa najwyższą ocenę spośród innych jeśli chodzi o zdobnictwo obozowe, i w nagrodę zostaje zaproszony do Wisły, gdzie odbywa się Tydzień Kultury Beskidzkiej; 1970 r.- podczas obozu w Wałczu na Wale Pomorskim zbierane są militaria i pamiątki związane z działaniami wojennymi na tym terenie;- Szczep wystawia drugą w historii Muzeum wystawę zdobnictwa obozowego, która cieszy się ogromnym zainteresowaniem;zespół plastyczny pod kierownictwem Leszka Piaseckiego maluje kolejną dioramę pt.: „Czarnecki pod Warką”, która zostaje podarowana 10 MDH im. Stefana Czarneckiego za zwycięstwo we współzawodnictwie drużyn,drugi zespół, etnograficzny, kierowany przez dh. Andrzeja Kubickiego przygotowuje pomieszczenie na wystawę etnograficzną; 1971 r.- w czasie trwania I wieczoru etnograficznego zostaje otwarta nowa ekspozycja, uzupełniona o kolejne eksponaty z terenów Podhala, Spiszu i Oraw; do Muzeum przybywają brakujące dotychczas elementy strojów, zdobnictwo ludowe, przedmioty gospodarskie, parzenice, obrazki malowane na szkle, rzeźby ludowe;

19


1 czerwca 1976 r.- podczas uroczystości z okazji

odwiedzona zostaje przez Stanisława

10-lecia HME i Szczepu Harcerskiego

Broniewskiego „Orszę”, Premiera RP,

Komendant Chorągwi ZHP dh. Henryk Górny

Marszałka Sejmu RP oraz najwyższe władze

w imieniu Głównej Kwatery ZHP odznacza

ZHP w kraju.

Szczep Krzyżem za Zasługi dla ZHP; 1976 r.- część eksponatów zostaje przekazana

Rok 2018: Harcerskie Muzeum Etnograficzne

do Muzeum Wsi Górnośląskiej w Skansenie w

otrzymuje 18 tysięcy zlotych na rzecz remontu

Chorzowie;

pomieszczeń oraz organizacji warsztatów etnograficznych dla harcerzy i uczniów z

1977 – 1987 r.- dla młodszej kadry

pobliskich szkół.

organizowane są kursy etnograficzne mające

Wcześniej udało się już wyremontować

na celu zapoznanie jej z historią Muzeum,

większość pomieszczeń własnymi siłami kadry

nazwami i przeznaczeniem poszczególnych

szczepu. Zostaje nawiązany kontakt ze

eksponatów; muzeum odwiedzane jest przez

starszyzną, uzyskane jest wsparcie rodziców

prasę i telewizję, powstaja liczne reportaże,

oraz lokalnych władz. Inwentaryzacja

rośnie liczba zwiedzających, harcerze biorą

eksponatów jest w 80% kompletna. Muzeum w

udział w audycjach i teleturniejach z dziedziny

ramach konkursu fundacji AriAri bierze udział

historii i etnografii;

w wędrownej wystawie „Kawalerzyści, imigranci i cykliści' z okazji 100-lecia

1995 r.- Międzynarodowy Zlot Harcerstwa

odzyskania przez Polske niepodległości.

Polskiego w Zegrzu k. Warszawy – Muzeum

Wszyscy wyczekują na powrót "złotych

wystawia namiot z wystawą etnograficzną,

czasów" działalności muzeum...

wystawa cieszy się ogromnym powodzeniem,

Krzysztof Kasperek

20


100-LECIE ZHP

Zapewne już wiecie, że dokładnie w tym roku

Zacznijmy od tego że na miejscu pokaże się

będzie mieć miejsce okrągłe 100 lat naszej

ponad 12 tys. osób, to niemała liczba i także

organizacji. Przygotujcie się więc na huczny

świetny wynik pokazujący nam że jest nas

zlot który odbędzie się tego lata w Gdańsku.

mnóstwo w całej Polsce. Powinniśmy

Jednak zanim w pełni oddamy się świętowaniu

być dumni z tego, że udało się nam rozpalić

to przypomnijmy sobie pewne fakty z historii..

chęć pomagania ludziom i zmieniania świata w sercach młodych osób. Miejscem

Początek ruchu harcerskiego w Polsce miał

zlotu będzie Wyspa Sobieszewska w Gdańsku.

miejsce w 1909 roku i od tamtej pory ciągle się

Szykujcie więc stroje kąpielowe, okulary

rozwijał. Lecz dopiero w dniach 1-2 listopada

przeciwsłoneczne, ulubione wakacyjne nuty

1918 roku w Lublinie, odbył się zjazd który

na mp3 i dobry krem z filtrem.

ostatecznie połączył wszystkie wcześniej

Nie zapominijmy jednak także o mundurze i

działające organizacje skautowe i harcerskie w

kilku innych ciuchach, bo zlot nie będzie

Polsce. Nie rozpamiętujmy jednak zbyt długo

polegał tylko na wylegiwaniu się na plazy.

tego co było, skupmy się na tu i teraz. Teraz

Dokładna data tego wydarzenia to 6-16

jest nasze święto jak i czas by pokazać ludziom

sierpnia bieżącego roku - prawie końcówka

to dlaczego istniejemy. Niech gorączka

wakacji więc miejmy nadzieję, że pogoda

radosnych i beztroskich dni nie rozleniwia

będzie nam sprzyjać i wygrzejemy się na

nas zanadto, w tym czasie postarajmy się

słonku. Jeśli potrzeba wam więcej informacji

pomóc ludziom którzy tego od nas oczekują.

to wszsytko znajdziecie na

Nie chodzi tutaj o to by odchodzić od

stronie: http://gdansk2018.zhp.pl . Tymczasem

skrajności w skrajność, tylko o to by pomimo

ja się z wami żegnam i życzę żeby szybko Wam

tego że to nasza okazja by się trochę zabawić,

zleciały te ostatnie tygodnie szkoły, oraz żeby

nie zapominać o tym żeby pomóc tym którzy

wakacje udały się Wam wszystkim. Cóż więcej

pomocy potrzebują . Ale dość już o tym! Czas

mogę powiedzieć? Do zobaczenia na zlocie i

na kilka informacji co do miejsca i czasu zlotu,

trzymajcie się ciepło!

a także kilku ciekawostek.

Kuba Gnieziński


WSPÓŁPRACA REDAKCJA CZEKA NA CIEBIE

Jeśli chcesz przedstawić swoje środowisko, pokazać fajną akcję, ciekawą imprezę, zaprosić na jakieś wydarzenie, masz pomysł na fajną zbiórkę, kurs lub warsztaty dla wędrowników bądź instruktorów – napisz do nas! Wyślij maila na krzysztof_kasperek@interia.pl Chcesz po prostu coś dla nas napisać? Masz takie zadanie w próbie albo ta chęć płynie zwyczajnie z głębi serca? Świetnie. Napisz do nas – razem wybierzemy temat i gatunek tekstu, który napiszesz. Możesz napisać prawie o czymkolwiek, ale najpierw zgłoś taką chęć. Chcesz dołączyć do naszej druzyny? Napisz bądź zadzwoń do nas: fb/82dwzhp 513 544 248


CZYLI DZIAŁAJ Wędrownik – spostrzega urok życia wszędzie, gdziekolwiek się znajdzie, gdyż odkrywa to, czego inni w pozornej monotonii codziennych dni dopatrzyć się nie umieją. Wędrownik zna radość trudnych zwycięstw, urok przyrody, piękno zdobywania samotnie niewydeptanych ścieżek.


WESPRZYJ NAS ZOSTAŃ CZĘŚCIĄ WYPRAWY:

https://zrzutka.pl/krainaloduognia Islandia - kraina lodu i ognia. Jeden z najbardziej fenomenalnych krajobrazowo krajów świata. Jesteśmy grupą 7 przyjaciół ze Śląska w wieku od 16 do 21 lat, która na początku września 2017 roku postanowiła podjąć się organizacji niesamowitej wyprawy na Islandię w ramach swoich działań w drużynie wędrowniczej. Połączyły nas wspólne pasje dziennikarskie i miłość do harcerstwa. Poszukujemy granic naszych możliwości, zdobywamy nowe doświadczenia, otwieramy się na nieznane przeżycia. Chcemy spełnić nasze marzenia pokazać, że niemożliwe staje się możliwe, jeśli się tylko ma chęć i zapał do pracy. Dla nas liczy się każda złotówka, która przybliża nas do realizacji marzeń! Zachęcamy do odwiedzenia naszej strony i śledzenia naszych przygotowań do wyjazdu. Wszystkim darczyńcom gorąco DZIĘKUJEMY!

krainaloduognia.wordpress.com


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.