Magazyn Przemysłu Rybnego 5 (155) 2023

Serwis informacyjny

Nagroda MSC Hero – Media dla naszej redakcji Podczas Gali 10-lecia MSC Polska w Warszawie, redakcja „Magazynu Przemysłu Rybnego” została uhonorowana nagrodą „MSC Poland - Ocean Hero” w kategorii „Media”. Czujemy się zaszczyceni i deklarujemy dalsze działania na rzecz promocji zrównoważonego rybołówstwa i odpowiedzialnej konsumpcji.

Tomasz Kulikowski

Jeszcze mniejsze limity na Bałtyku Ministrowie ds. rybołówstwa osiągnęli porozumienie polityczne w sprawie limitów połowów na Morzu Bałtyckim na rok 2024 dotyczących najważniejszych gatunków ryb z punktu widzenia handlu.

Porozumienie zawiera następujące postanowienia: • ze względu na niski poziom biomasy, Rada postanowiła kontynuować ustanawianie limitów połowów wyłącznie dla przyłowów śledzi zachodnich (podobszar 22-24), dorsza wschodniego (25-32) oraz dorsza zachodniego (22-24), • w przypadku śledzi w Zatoce Botnickiej (30-31) i śledzia centralnego (25-27, 28.2, 29, 32), ze względu na niski poziom biomasy i potrzebę odbudowy zasobów, Rada obniżyła limity połowów odpowiednio o 31% i 43%, • limit połowów łososi w Zatoce Fińskiej (32) został zwiększony o 7%, • w przypadku gładzicy, możliwości połowowe z 2023 roku zosta-

ły zachowane; pomimo znacznego poprawienia się stanu zasobów gładzicy, dorsz nadal jest nieuniknionym przyłowem w rybołówstwie gładzicy, więc limity połowów gładzicy uwzględniają ten fakt, • limity połowów śledzia ryskiego, łososia z głównego basenu i szprotów zostały obniżone odpowiednio o 17%, 15% i 10%, ze względu na niekorzystną sytuację zasobów.

Oprócz wymienionych wyżej TAC Rada uzgodniła dodatkowe środki, w tym: • ograniczenie wędkarskich połowów łososia do jednego okazu łososia z przyciętą płetwą tłuszczową na 1 wędkarza dziennie. Po złowieniu pierwszego okazu wędkarze muszą przerwać połów łososia przez resztę dnia, • zakaz rekreacyjnego wędkowania dorsza w podziałach 22-26. inf.pras. RE

Rekompensaty wojenne II ARiMR przygotowuje się do wypłaty kolejnych rekompensat wojennych. Alokacja środków dla akwakultury wyniosła (po zwiększeniu) 76,1 mln zł. Wnioski o dofinansowanie złożyło 681 podmiotów.

Alokacja środków dla armatorów statków rybackich wyniosła 25 mln zł. Wnioski o dofinansowanie złożyło 625 podmiotów.

Alokacja środków dla rybołówstwa środlkądowego (tzw. „jeziorówka”) wyniosła (po zwiększeniu) 2,4 mln zł. Wnioski o dofinansowanie złożyło 77 podmiotów.

Znowelizowane Rozporządzenie w sprawie osi 5 PO RiM zakłada możliwość wypłaty rekompensat także dla przetwórstwa rybnego, jednak do czasu zamknięcia MPR nie ogłoszono naboru wniosków dla tego sektora (przetwórcy mogą jednak już składać wnioski o potwierdzenie wysokości przychodów w MIRPIB). red.

SPRŁ protestuje przeciw publikacji „Gazety Wyborczej” 31 października br. portal „Gazety Wyborczej” opublikował artykuł pt. „Śledztwo w polskich hodowlach pstrągów. Tortury na żyjących rybach”. W nagłówku przeczytać można m. in.: ‘Pa tro sze nie ży wych jesz cze ryb, wy dłu by wa nie oczu łyż ką, wyj mo wa nie z wo dy i po zo sta wie nie do udu sze nia. Ja ko pierw si pu bli ku je my wy ni ki śledz twa Fun da cji Com pas sion in World Far ming Pol ska.’

W odpowiedzi na tą skandalizującą publikację Biuro Stowarzyszenia Producentów Ryb Łososiowatych wydało oświadczenie, w którym stwierdzono m. in.: „Z przy kro ścią przy ję li śmy ma te riał opu bli ko wa ny na por ta lu ga ze ta. pl, do ty czą cy rze ko mych przy pad ków do tkli we go na ru sza nia do bro sta nu pstrą ga w pol skich ho dow lach. Chcie li by śmy zde cy do wa nie pod kre ślić, że przed sta wio ne w re por ta żu sy tu acje nie są praw dzi wym ob ra zem bran ży. Prze kaz za war ty w ma te ria le jest nie rze tel ny i nie od zwier cie dla rze 2

czy wi stych stan dar dów ho dow li pstrą ga w Pol sce.

Spo sób re ali za cji te go ma te ria łu pod wa ża pro fe sjo nal ne, praw dzi we i rze tel ne przed sta wie nie te ma tu. [...] Pra wo daw stwo i wy tycz ne, któ re obo wią zu ją ba zu ją na opra co wa niach Eu ro pej skie go Urzę du ds.

Bez pie czeń stwa Żyw no ści Unii Eu ro pej skiej (EFSA), któ ry wy zna cza stan dar dy po stę po wa nia z ry ba mi w zgo dzie z ich do bro sta nem. Stan dar dy te opar te są na ba da niach na uko wych. Ho dow le pstrą ga w Pol sce, tak jak w ca łej Unii Eu ro pej skiej są zo bo wią za ne do prze strze ga nia tych re stryk cyj nych, opar tych na ak tu al nej wie dzy na uko wej prak tyk w ho dow li ryb.

Dzie je się to pod sta łą, ści słą kon tro lą In spek cji We te ry na ryj nej. [...] Jesteśmy otwarci na rzetelny, merytoryczny dialog, który pokaże prawdziwy obraz akwakultury w Polsce i Unii Europejskiej.” opr.red.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Wydarzenia

9. Kongres Rybny: szukając nowych szans i możliwości w trudnych czasach

Piotr Słowik

Tomasz Kuśnierek

„Ma ga zyn Prze my słu Ryb ne go”, we współ pra cy z part ne ra mi i spon so ra mi, już po raz 9. zor ga ni zo wa ła do rocz ne spo tka nie ka dry me na dżer skiej bran ży ryb nej — Kon gres Ryb ny. Tym ra zem od by ło się ono w dniach 14-15 wrze śnia 2023 r. w Ho te lu She ra ton w So po cie. De le ga tów Kon gre su po wi ta li: Piotr Sło wik z De par ta men ty Ry bo łów stwa Mi ni ster stwa Rol nic twa i Roz wo ju Wsi, któ ry od czy tał list gra tu la cyj ny od Wi ce mi ni stra Krzysz to fa Cie ció ry; To masz Ku śnie rek, wi ce pre zes Agen cji Re struk tu ry za cji i Mo der ni za cji Rol nic twa oraz, w imie niu or ga ni za to rów, To masz Ku li kow ski – re dak tor na czel ny „Ma ga zy nu Prze my słu Ryb ne go”. Mo de ra to rem kon fe ren cji by ła dr inż. Ol ga Szu lec ka z Mor skie go In sty tu tu Ry bac kie go – PIB. Pa weł Wy rzy kow ski z In ter na tio nal Fo od&Agri Hub BNP Pa ri bas Po land, po ka zał, że zy skow ność ope ra cyj na EBIDTA sek to ra prze twór stwa ryb ne go kształ to wa ła się w I pół ro czu 2023 r. na po zio mie zbli żo nym do ca łe go ro ku ubie głe go. Jest to po ziom ni ski, tak że na tle sek to ra rol no -spo żyw cze go.

Naj wyż szy wpływ na ren tow ność wy wie ra ją wzro sty cen su row ców.

Z ko lei ry nek kon su menc ki jest pod bar dzo sil nym wpły wem wzro stu cen ryb i pro duk tów ryb nych, a w szcze gól no ści ryb świe żych. Do te go na le ży do ło żyć sła be na stro je kon su men tów i ich za nie po ko je nie wła sną sy tu acją fi nan so wą. Bran ża ryb na znajduje się więc w dość trudnej sytuacji, a jej przyszłość będzie się kształtowała głównie pod wpływem niezależnych od niej czynników: politycznych, kli ma tycz nych oraz regulacji prawnych, w tym tych związanych z kwotami połowowymi, Zielonym Ładem oraz obowiązkami raportowania niefinansowego (ESG).

Wg Krzysz to fa Hrysz ki (IERiGŻ -PIB), świa to wy, a tak że kra jo wy ry nek ryb po zo sta ją w 2023 r. pod pre sją ogra ni czo ne go po py tu wy ni ka ją ce go z wy so kiej in fla cji i ma le ją cej si ły na byw czej kon su men tów.

Paweł Wyrzykowski

Ogól na nie pew ność eko no micz na nie ko rzyst nie wpły wa tak że na wzrost go spo dar czy więk szo ści re gio nów świa ta. Czyn ni ki te de ter mi nu ją m.in. ogra ni cze nia pro duk cji w kra jo wych prze twór niach ryb, choć dy na mi ka spad ku jest re la tyw nie nie wiel ka (o 3,5% w I pół ro czu br.). W więk szym stop niu wpły wa na to ogra ni czo ny po pyt eks por to wy (o ok. 10%, w tym przede wszyst kim na głów ne ryn ki – nie miec ki, fran cu ski i wło ski), niż spa dek kon sump cji ryb w kra ju. Wy so kie ce ny trans ak cyj ne i zde cy do wa nie wyż sze ich tem po w eks por cie niż im por cie su row ców ryb nych po zwo li ło utrzy mać trend wzro sto wy ob ro tów han dlu za gra nicz ne go w uję ciu war to ścio wym. W I pół ro czu 2023 r. eks port wy niósł 6,5 mld zł (wzrost o 14%), a im port 6,3 mld zł (wzrost o 4%). Wy ni ki fi nan so we sek to ra prze twór stwa no to wa ne w po ło wie 2023 r. był zde cy do wa nie lep sze niż rok wcze śniej, a zysk net to wy niósł 110 mln zł. Słab nie dy na mi ka wzro stu cen de ta licz nych pro duk tów ry bo łów stwa. W re la cji sier pień br./sierp nia ub.r. wzrost cen wy niósł 13,5%, pod czas gdy w lu tym prze kra czał 23,5%.

Krzysztof Hryszko

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

3

Wydarzenia

4

Jan Horbowy

Grzegorz Mech

Paweł Wielgosz

Prof. dr hab. Jan Hor bo wy z Mor skie go In sty tu tu Ry bac kie go – PIB omó wił stan i pro gno zy wiel ko ści za so bów pod sta wo wych stad eks plo ato wa nych na Bał ty ku przez pol skie ry bo łów stwo, w tym głów nie sta da dor sza wschod nio bał tyc kie go, śle dzia cen tral ne go Bał ty ku i szpro ta ca łe go Bał ty ku. Przed sta wio no pod sta wy do radz twa ICES od no śnie wy mie nio nych stad, w tym przy ję ty przez UE w 2016 ro ku plan wie lo let ni dla Bał ty ku, opie ra ją cy się na za sa dzie mak sy mal nych zrów no wa żo nych po ło wów (MSY) i eks plo ata cji stad wg. tzw. za kre sów Fmsy. Spo śród ana li zo wa nych stad je dy nie stan sta da szpro ta i gła dzi cy jest do bry. Bio ma sa szpro ta zmie nia się głów nie w za leż no ści od li czeb no ści no wych po ko leń i jest bli ska śred niej wie lo let niej. Do ra dza na kwo ta po ło wo wa na rok 2024 jest bli ska kwo cie do ra dza nej na rok 2023. Stan sta da dor sza nie uległ wy raź niej po pra wie i na dal do ra dza ne jest wstrzy ma nie po ło wów. Bio ma sa śle dzi fluk tu uje wo kół ni skich war to ści, ale jest dość sta bil na i do ra dza ne zmniej sze nie po ło wów (o ok. 45%) wy ni ka głów nie z no we go wy li cze nia tzw. bio ma sy pro go wej (Blim), któ ra wzro sła o ok. 70% w po rów na niu z war to ścią uży wa ną po przed nio.

Spo śród ana li zo wa nych stad je dy nie stan sta da szpro ta i gła dzi cy jest do bry. Bio ma sa szpro ta zmie nia się głów nie w za leż no ści od li czeb no ści no wych po ko leń i jest bli ska śred niej wie lo let niej. Do ra dza na kwo ta po ło wo wa na rok 2024 jest bli ska kwo cie do ra dza nej na rok 2023. Stan sta da dor sza nie uległ wy raź niej po pra wie i na dal do ra dza ne jest wstrzy ma nie po ło wów.

Bio ma sa śle dzi fluk tu uje wo kół ni skich war to ści, ale jest dość sta bil na i do ra dza ne zmniej sze nie po ło wów (o ok. 45%) wy ni ka głów nie z no we go wy li cze nia tzw. bio ma sy pro go wej (Blim), któ ra wzro sła o ok. 70% w po rów na niu z war to ścią uży wa ną po przed nio.

Grze gorz Mech z GfK Po lo nia wysokie tem pe ra tury latem, ewo za pre zen to wał wy kład pod kon tro - lucja klimatu w stro nę dwóch pór wer syj nym ty tu łem: „Wiatr ze roku, bez mroźnej zimy). Biorąc wschodu, ryba chodu” – rynek i za- pod uwagę zmiany pogodowe w chowania konsumentów w anali- os tatnich latach, P. Wielgosz spa zach GfK. Wyzwania w trudnych raf razował znany slogan promujący czasach. Pre le gent po ka zał, że kar pie: „Karp – zdrowy z Natury”, choć dwa istot ne wskaź ni ki eko no - na: „Karp – drogi z Natury”. micz ne - dy na mi ka PKB i sto pa inflacji kształ tu ją się na nie ko rzyst nych po zio mach, to jed nak sto pa bez ro bo cia po zo sta je bar dzo ni ska, a in deks na stro jów kon su menc kich, choć przy bie ra na dal ujem ne war to ści, to jed nak zna czą co po pra wił się w 2023 r. i jest w Pol sce lep szy niż śred nia unij na. Jak w tej sy tu acji za cho wu ją się kon su men ci na ryn - Anna Płachetka ku spo żyw czym? Wg wy kła dow cy, An na Pła chet ka, Dy rek tor Dzia łu aż 75% na byw ców żyw no ści moż na skla sy fi ko wać ja ko „smart na - R&D fir my Pro mar, opo wie dzia ła byw ców”, a więc kon su men tów, o mul ti sen so rycz nej ro li sma ku któ rzy ro bią li sty za ku po we, po rów - w żyw no ści. Ten bar dzo waż ny wy nu ją ofer tę róż nych ma rek, spraw - kład przy po mniał, że choć wie le dza ją ety kie ty, po rów nu ją ce ny po - mó wi my o róż nych aspek tach pre mię dzy skle pa mi, a więc do ko nu ją fe ren cji konsumentów, to na ryn ku co raz bar dziej świa do mych za ku - żyw no ści nie mo że my za po mnieć, pów. Choć sto su nek ce ny do ja ko - że do zna nia sma ko we są dla spo ści jest klu czo wym kry te rium wy bo - ży wa ją ce go klu czo we i że są od bie ru, to jed nak bar dzo waż ne dla pol - ra ne zmy słem słu chu, sma ku, za skich kon su men tów są też aspek ty pa chu, do ty ku i wi zji. Pre le gent ka zdro wot ne, na tu ral ność pro duk tu, w po ka za ła też ro sną ce w si łę tren je go tra dy cyj ność i lo kal ne po cho - dy ku li nar ne i sma ko we, wśród któ dze nie. Swoją prelekcję Grzegorz rych moż na wska zać np. ro sną cą Mech zakończył stwierdzeniem, że po pu lar ność kuch ni ko re ań skiej nawet pod presją wysokich cen, są i tek sań skiej, ale tak że po ja wie nie produkty, które i tak zostaną przez się zu peł nie po łą czeń sma ko wych konsumentów zakupione – takimi na ku li nar nej ma pie Po la ków. Ba zu produktami w grudniu, na święta jąc na tych tren dach A. Pła chet ka są: śledzie i karpie (w grudniu 2022 wska za ła przy kła do we tren dy dla roku wolumen zakupów na 1 ku pu - ryn ku ryb ne go: ry by bar wio ne wy jące gospodarstwo wzrósł dla kar - cią ga mi ro ślin ny mi; pro duk ty ryb ne pia o 5,3% r/r, a dla śledzia o 0,9%). fer men to wa ne; po syp ki z na sion Ko lej na pre lek cja, Paw ła Wiel - uzna wa nych za su per fo ods, ale go sza, pre ze sa za rzą du or ga ni za cji tak że no we ma ry na ty (kla sycz ne pro du cen tów Pol ski Karp Sp. i pi kant ne) oraz so sy w no wych in z o.o. do ty czy ła wła śnie ryn ku świą - spi ru ją cych sma kach i no we kształ tecz ne go kar pia. Wg prelegen ta ty oraz sma ki dla pro duk tów pa nie najważniejszym czynnikiem kształ - ro wa nych.

Mał go rza ta Sta cho wiak, Dy rek tującym w przyszłości sy tu ację podażową, a w konsekwencji, ceny tor ds. Ba dań Mi kro bio lo gicz nych są w przypadku akwakultury karpi w J.S.Ha mil ton Po land Sp. z o.o. czynniki klimatyczne (ograniczona po ka za ła „od kuch ni” czym jest pra dostępność wody dysponowalnej, wi dło wo za pro jek to wa ny i prze pro Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Wydarzenia

Małgorzata Stachowiak

wa dzo ny Challenge test dla pro duk tów ryb nych, czy li ba da nia ob cią że nio we, wy ko ny wa ne w szcze gól no ści dla wy ro bów go to wych do spo ży cia, w któ rych moż li wy jest wzrost Listeria monocytogenes i któ re mo gą sta no wić za gro że nie dla zdro wia pu blicz ne go ze wzglę du na obec ność tej bak te rii. Testy te muszą być przy go to wa ne i wdro żone w oparciu o dos ko nałą znajomość produktu, obej mu jącą nie tylko jest charak terys tykę tech nologiczną, ale także zna jo mość m.in. mikroflory towa rzy szą cej. Tyl ko właściwie i starannie prze pro wadzone testy obcią że nio we dają adekwatne i przydatne wy niki.

Joanna Szlinder-Richert

Dr hab. inż. Jo an na Szlin der -Ri chert (Z-ca Dy rek tora ds. Na uko wych Mor skie go In sty tu tu Ry bac kie go – PIB), zwró ci ła uwa gę, że w wa run kach nie do bo ru su row ców dla za kła dów prze twór stwa ryb ne go, war to się gać po no wo ści, ta kie jak sum afry kań skich z kra jo wej akwa kul tu ry. Choć obec nie je go do sta wy na ry nek to je dy nie kil ka set ton rocz nie, to jed nak je go pro duk cja, re ali zo wa na w pro stych sys te mach RAS, ma wy so ki po ten cjał roz wo jo wy. Sum afry kań ski jest ry bą śred nio tłu stą, któ ra w 100 g mię sa za wie ra 227 mg naj cen niej szych kwa sów tłusz czo wych ome ga -3: EPA i DHA. Po sia da przy tym bar dzo ko rzyst ny sto su nek kwa sów tłusz czo wych ome ga -6 do ome ga -3 (ok. 2: 1). Sum jest ry bą o atrak cyj nym, ład nie wy bar wio nym fi le cie bez ości, po zwa la ją cym na two rze nie ofer ty asor ty men to wej skie ro -

wo dy, ener gii i pre pa ra tów che micz nych. Najefektywniejszymi me to da mi pomiarowymi w pro ce sie walidacji są metody mierzalne: po miar ATP, pomiar pH oraz po miar OLD, wspomagane przez me to dy wizualne (ocena wizualna czys tości, testy barwne i szybkie testy czystościowe). Na koniec pre lekcji Arkadiusz Nalikowski przedstawiono gamę de dy ko wa wa nej do róż nych grup kon su men - nych preparatów dla bran ży rybnej tów, tak że osób star szych i dzie ci. oraz informację, że moż liwe jest też Ar ka diusz Na li kow ski z Mar cor przygotowanie indy wi dual ne go roz / Aqu aphor Pro fes sio nal, omó wił wią zanie dla każdego klien ta. ko rzy ści eko no micz ne wy ni ka ją ce z wła ści we go uzdat nia nia oraz od zy sku wo dy. Uzdat nia nie wo dy i jej od zysk nie tyl ko po zwa la ją na ra cjo nal ne, pro -śro do wi sko we wy ko rzy sta nie za so bów wo dy słod kiej, ale tak że prze kła da ją się na osz częd no ści w opła tach za wo dę, ście ki oraz no śni ki ener gii oraz po zwa la ją na speł nie nie wy mo gów Mirosław Skołysz pro du cen tów urzą dzeń (w tym ko t Ho dow ca pstrą gów i re pre zen łów grzew czych). Szcze gó ło wo tant Sto wa rzy sze nia Pro du cen tów omó wio ne zo sta ły za le ty tech no lo Ryb Ło so sio wa tych – Mi ro sław gicz no -eko no micz ne sys te mów de mi ne ra li za cji wo dy w pro ce sie od - Sko łysz, przed sta wił de le ga tom wró co nej osmo zy do pro duk cji pa ry Kon gre su Ryb ne go ho dow lę pstrą grzew czej oraz sys te mów de mi ne - gów w Pol sce. Jak oka za ło się, pro ra li za cji wo dy (me to dą jo ni to wą dla duk cja obec nie dzie li się na 3 stan wo dy obie go wej i me to dą mem bra - dar dy wiel ko ścio we: pstrąg por cyj no wą dla wo dy uzu peł nia ją cej). ny (250-500 g/szt., mię so ja sne, Uzu peł nie niem tych pro ce sów jest pro duk cja w wa run kach sta da sa za sto so wa nie kon cen tra to ra ście - mi cze go lub mie sza ne go), pstrąg ków do od zy sku wo dy, o ja ko ści ło so sio wy (700-1500 g/szt., mię so wo dy wo do cią go wej, ze ście ków wy bar wio ne, pro duk cja w wa run kach sta da sa mi cze go lub tri plo z sta cji uzdat nia nia wo dy. idal ne go) oraz tzw. „du ży ko lor” (pow. 2500 g/szt., mię so wy bar wio ne, pro duk cja w wa run kach sta da tri plo idal ne go). Pre le gent omó wił ca ły cykl pro duk cji (trwa ją cy od 1 ro ku dla pstrą ga por cyj ne go do 3 lat w przy pad ku du żych ryb bar wio nych), zwra ca jąc uwa gę na funk cjo no wa nie w na szym kra ju róż nych sys te mów pro duk cji: otwar tych, Mariusz Mierzwa RAS oraz hy bry do wych. Wy kła Ma riusz Mierz wa, Dy rek tor ds. dow ca oce nił ja ko ma ło praw do po Sprze da ży – Fo od w InvestaChem, dob ny wa riant spad ku pro duk cji, ja przypomniał, że pra wi dło we za pro - ko znacz nie bar dziej praw do po dob jek to wa nie pro ce sów my cia w prze - ny oce nił umiar ko wa ny wzrost pro my śle ryb nym mu si obej mo wać: duk cji w naj bliż szych la tach. Je go opra co wa nie pro ce dur (in struk cji) zda niem teo re tycz ny po ten cjał pro my cia, opra co wa nie pla nu my cia duk cyj ny obec nie funk cjo nu ją cych oraz opra co wa nie har mo no gra mu obiek tów cho wu i ho dow li pstrą ga my cia. Rów nie waż na jest jed nak wy no si 35 tys. ton.

Da wid Woj ta szek z fir my Trans tak że wa li da cja pro ce sów my cia, któ ra po zwa la ogra ni czyć ry zy ko aco omó wił spek trum ma szyn opa ska że nia pro duk tu go to we go, ale su ją cych Stra pex SMG. Są to wy tak że zwięk szyć wy daj ność my cia so ko wy daj ne urzą dze nia, uzy sku ją i zop ty ma li zo wać ilo ści zu ży wa nej ce do 70 cy kli na mi nu tę. Pre le gent Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

5

Wydarzenia

6

Dawid Wojtaszek

Jacek Kotarbiński

Grzegorz Tokarczyk

zwró cił jed nak uwa gę, że kon struk cja ma szyn jest pro sta (kil ka ru cho mych czę ści, ła twa i er go no micz na wy mia na szpu li), pa nel do ty ko wy jest in tu icyj ny - a co naj waż niej sze do wszyst kich ele men tów jest ła twy do stęp, po zwa la ją cy szyb ko roz wią zać pro blem (np. usu nię cie za klesz czo nej ta śmy) bez uży cia na rzę dzi. Szcze gól ną uwa gę zwró co no na se rię urzą dzeń ze sta li nie rdzew nej, któ re de dy ko wa ne są dla prze my słu ryb ne go, za rów no z ope ra to rem, jak i au to ma tycz ne.

Urządzenia dedyko wa ne dla branży rybnej mają stopień ochrony IP 56, potwierdzony tes ta mi TüV. Pre lek cje I dnia 9. Kon gre su Ryb ne go za koń czył wy kład dr inż.

Jac ka Ko tar biń skie go, ce nio ny au to ry te tu i mię dzy na ro do we go eks per ta w za kre sie stra te gii, mar ke tin gu, in no wa cji i roz wo ju ma rek. Po ka zał on, że zde cy do wa na więk szość dzia ła ją cych na ryn ku firm opie ra swo je dzia ła nia mar ke tin go we na pro stej, ło pa to lo gicz nej ko mu ni ka cji wy jąt ko wych wa lo rów da ne go pro duk tu, ewen tu al nie na pró bie ko mu ni ka cji, w ja ki spo sób pro dukt ten roz wią zu je okre ślo ne pro ble my. Ta ka tra dy cyj na me to da pro wa dze nia mar ke tin gu ma dwie pod sta wo we wa dy: sta no wi ele ment szu mu in for ma cyj ne go, w któ rym każ dy z nas ata ko wa ny jest 2000 ty sią ca mi ko mu ni ka tów re kla mo wych dzien nie i jest bar dzo kosz tow na. Dla te go al ter na ty wą dla tra dy cyj nych dzia łań re kla mo wych jest wy ge ne ro wa nie cie ka wej opo wie ści, któ ra bę dzie ro dzić za an ga żo wa nie od bior cy oraz bę dzie wi ru so wa (od bior cy sa mi bę dą ją roz po wszech niać) – taką strategię komunikacyjną określa się mianem strategii transmedialnej. Analizując przykłady transmedialności w sek torze FMCG, prelegent zwrócił uwagę, jak ważne jest wyjście poza utarty schemat.

Pierw szy dzień Kon gre su pod su mo wa ny zo stał w dys ku sji pa ne -

lo wej. Po ka za ła ona, że sek tor ryb ny po trze bu je in no wa cyj ne go po dej ścia do su row ców, tech no lo gii prze twór stwa i ko mu ni ka cji z co raz bar dziej wy ma ga ją cym kon su men tem. Stra te gia oszczę dza nia (tak że na ja ko ści pro duk tów) mo że przy nieść tyl ko krót ko okre so we ko rzy ści, na to miast nie zbu du je sil nej po zy cji kon ku ren cyj nej za rów no na ryn ku kra jo wym, jak i ryn kach mię dzy na ro do wych. Paneliści unikali słowa „kryzys” starając się pod kreślić, że branża rybna po prostu musi się zmierzyć z wieloma wyz wa niami.

Dr inż. Grzegorz Tokarczyk (ZUT) zwrócił w swojej prelekcji uwagę na to, że śledź, ze wzglę du na du że wa ha nia za war to ści tłusz czu mię śnio we go jest spe cy ficz nym su row cem dla prze twór stwa, co mo że mieć wpływ na je go przy dat ność tech no lo gicz ną, jak rów nież mo że stwa rzać pro ble my pod czas prze li cza nia war to ści od żyw czej i de kla ra cji na ety kie cie pro duk tu.

Wa ha nia za war to ści tłusz czu w tkan ce mię śnio wej śle dzia mo gą

się gać na wet do ok. 1% do po nad 25%. Nie wła ści we zna ko wa nie war to ścią od żyw czą pro duk tu zwią za na z po da wa niem nie wła ści wej za war to ści tłusz czu, spo wo do wa nym je go za war to ścią, to jed na z naj częst szych przy czyn na kła da nia kar ad mi ni stra cyj nych, wy ni ka ją cych z za fał szo wa nia pro duk tu w ro zu mie niu art. 3 pkt 10 usta wy o ij hars. Dru gi pro blem sta no wią ja kość i za nie czysz cze nia tłusz czu w pro duk tach ze śle dzia. W cza sie prze twa rza nia su row ca śle dzio we go do cho dzi do zmian ja ko ścio wych tłusz czów w wy ni ku ich utle nia nia, co pro wa dzi do zmian cech sen so rycz nych, utra ty war to ści od żyw czych (szcze gól nie wie lo nie na sy co nych kwa sów tłusz czo wych), a przede wszyst kim po wsta wa nia związ ków tok sycz nych, ta kich jak m.in. nad tlen ki, al de hy dy, ke to ny, di me ry, itp.

Aleksandra Szewczyk (Foton OZE Sp. z o.o.) przedstawiła wyniki analizy efektywności energetycznej instalacji odnawialnych źródeł ener gii na przykładzie 4 zakładów

Dyskusja panelowa podczas 9. Kongresu Rybnego. (od lewej) dr inż. Jacek Kotarbiński (Pełnomocnika Prezydenta WSAiB ds. Innowacji i Strategii), Paweł Wyrzykowski (Starszy analityk sektora Food & Agri Bank BNP Paribas), Grzegorz Mech (Business Development Manager Consumer Panel Services GfK), dr Adam Mytlewski (Kierownik Zakładu Ekonomiki Rybackiej MIR-PIB), Piotr Kośmicki (Dyrektor Marketingu Abramczyk Sp. z o.o.)

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Wydarzenia

Aleksandra Szewczyk

Ewelina Jamróz

Olga Szulecka

przetwórstwa rybnego oraz Zak ła du Hodowli Ryb Jesiotrowatych Ins ty tutu Rybactwa Śródlądowego.

Przedstawiono analizę rocznego zu życia energii przez te obiekty oraz stopnia zaspokojenia potrzeb energetycznych przez produkcję własną w sys te mach fo to wol ta icz nych. Po re ali za cji in we sty cji stwierdzono sze reg istotnych pro ble mów: dłu gi pro ces for mal no -ad mi ni stra cyj ny; pro ble ma tycz ne kwe stie zwią za ne z uzy ska niem wa run ków przy łą cze nia; wy dłu żo ne ter mi ny łań cu chów do staw kom po nen tów; dłu go trwa łe uzgod nie nia do ku men ta cji w za kła dzie ener ge tycz nym; brak mo cy przy łą cze nio wych oraz zmien ność prze pi sów w za kre sie roz li czeń / pro ce dur.

Dr hab. inż. Ewe li na Jam róz (URK) omó wi ła moż li wo ści wy ko rzy sta nia fur cel le ra nu (siar cza no wy po li sa cha ryd po zy ski wa nym z alg czer wo nych Furcellaria lumbricalis).

Wy ko rzy sta nie te go bio po li me ru w ob sza rze tech no lo gii żyw no ści sta je się bar dzo in te re su ją ce. Fo lie bio po li me ro we na ba zie fur cel le ra nu mo gą nie tyl ko spo wo do wać prze dłu że nie trwa ło ści pro duk tów spo żyw czych, ale rów nież dzię ki obec no ści w nich od po wied nich skład ni ków ak tyw nych, mo gą peł nić funk cję wskaź ni ka ko lo ry me trycz ne go, któ ry bę dzie in for mo wał o za cho dzą cych zmia nach w prze cho wy wa nej żyw no ści. Po nad to, fur cel le ran zna lazł za sto so wa nie przy pro jek to wa niu ak tyw nych po -

włok oraz emul sji do prze dłu ża nia świe żo ści ryb i in nych pro duk tów spo żyw czych. Dzię ki swo im wła ści wo ściom po wło ko twór czym mo że rów nież peł nić funk cję na no - oraz mi kro kap su łek do za my ka nia wraż li wych skład ni ków ak tyw nych jak np. glu ta tion. Po li sa cha ryd po zy ski wa ny z alg sta no wi cie ka wą al ter na ty wę dla opa ko wań z two rzyw sztucz nych.

Dr inż. Ol ga Szu lec ka (MIR-PIB) przed sta wi ła in te re su ją cy wy kład do ty czą cy me cha nicz nie od dzie lo nych (od kost nio nych) pro duk tów ry bo łów stwa (MOPR). Punk tem wyj ścia dla pre zen ta cji by ły wy ni ki ba dań ja ko ścio wych (FGI), wska zu ją ce na du że oba wy kon su men tów od no śnie ja ko ści pro duk tów na ba -

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

7

Wydarzenia zie mie lo ne go mię sa ry bie go, a tak że ana li za ak tu al nie obo wią zu ją cych prze pi sów pra wa. Pre le gen ta po ka za ła jed nak, że za sto so wa nie tech ni ki se pa ra cji mię sa ryb po zwa la na wy ko rzy sta nie su row ców mniej cen nych go spo dar czo, trud no obra bial nych i po zo sta ło ści po pro duk cyj nych prze my słu ryb ne go w ce lu pro duk cji m.in. atrak cyj nych ryb nych ko tle tów, pul pe tów i pasz te tów. Stąd war to edu ko wać kon su men tów, że MOPR jest czymś dia me tral nie róż nym od MOM.

Katarzyna Łozińska-Wróbel

Ka ta rzy na Ło ziń ska -Wró bel (IMAS) przed sta wi ła wy ni ki ba da nia kon su menc kie go Trendy żywności In sty tu tu Ba da nia Ryn ku i Opi nii Spo łecz nej IMAS, któ re po ka zu ją, że de cy zje za ku po we Po la ków w okre sie wy so kiej in fla cji są moc no zde ter mi no wa ne ce ną, jed nak bez re zy gna cji z wa lo rów proz dro wot nych żyw no ści. Po nad 1/3 Po la ków zmie ni ła swo je na wy ki ży wie nio we lub za ku po we, a zmia na ta ukie run ko wa na jest w stro nę osz częd nych za ku pów, w tym ich ogra ni cze nia (35%) lub za ku pów tań szych (34%), w tym pla no wa ny mi, mniej szy mi i rzad szy mi za ku pa mi, po szu ki wa niem pro mo cji, ra ba tów, ma rek wła snych, ko rzy sta niem z pro gra mów lo jal no ścio wych, za ku pem w tań szych miej scach (np. dys kon tach, on li ne) oraz eko no micz nym wy ko rzy sta niem i nie mar no wa niem za ku pio nej żyw no ści.

Dru ga gru pa zmian do ty czy ukie run ko wa nia w stro nę żyw no ści zdrow szej i lep szej ja ko ści (19%) z po sze rza niem die ty o owo ce i wa rzy wa (12%), ogra ni cza niem mię sa (13%) i cu kru (9%). Wśród ak tu al nych tren dów na uwa gę za słu gu je wy so ka skłon ność do za ku pu go to wych dań ze skle pu, któ re przy naj mniej raz na kwar tał de kla ru je 59% Po la ków i aż 75% osób naj młod szych (18-24 la ta).

Dr inż. Bo gu sław Paw li kow ski (MIR-PIB) omó wił wy ni ki in no wa cyj ne go pro jek tu pa ko wa nia pro 8

pomidorowych”, czy „fi le tów w so sie śmie ta no wym”, ja kość tych pro duk tów nie mu si wca le od bie gać od pro duk tów mar ko wych. Szcze gól nie pro duk ty pod mar ka mi du żych sie ci han dlo wych cha rak te ry zo wa ła po rów ny wal ną ja ko ścią do pro duk tu mar ko we go.

Bogusław Pawlikowski

duk tów ryb nych w MAP, z ob ni że niem za war to ści tle nu do ok. 1% i za sto so wa niem emi te ra dwu tlen ku wę gla. Stwier dzo no ko rzyst ny wpły w te go roz wią za nia na ja kość i trwa łość pro duk tów (takich jak: świeży filet z łososia, filet i tusza z pstrąga, płat i filet nacinany z karpia Piotr Kulawik oraz filet z dorsza; wędzony n/z Dr hab. inż. Piotr Kulawik (URK) i n/g łosoś i pstrąg) prze cho wy wa przedstawił nader obiecujące nych w wa run kach chłod ni czych. wyniki zastosowania wielowarst wo Dr inż. Grze gorz Bien kie wicz w wych powłok: mini emul sja chito zan/olejek ore ga no; nanoemulsja furcellaran/olejek ore gano; mini emul sja chitozan/olejek oregano.

Powłoki zostały na nie sio ne m.in. na: tusze makreli atlan tyc kiej oraz sushi: nigiri oraz ho so maki z ło so siem. Uzyskano wysoki stopień za ha mowania rozwoju drob no ust ro jów oraz pozytywną kon sumen c ką ocenę sensoryczną produktów.

Grzegorz Bienkiewicz swo jej pre zen ta cji stwier dził, że Do ko nu jąc po rów na nia in for ma cji pre zen to wa nych na ety kie tach tych sa mych grup pro duk tów wy pro du ko wa nych przez róż nych pro du cen tów, stwier dzić moż na, że pod wzglę dem pod sta wo wych, obo wiąz ko wych in for ma cji jak ma sa net to, wy kaz skład ni ków czy war tość od żyw cza, pro duk ty te są do sie bie bliź nia czo po dob ne. Jak się gnie my nie co głę biej czy li do pre zen ta cji środ ka spo żyw cze go na stro nach in ter ne to wych pro du cen tów, zwró ci my bacz niej szą uwa gę na ha sła mar ke tin go we czy oświad cze nia ży wie nio we, za uwa ża my więk szą kon ku ren cyj ność po mię dzy pod mio ta mi. Mu si my jed nak pa mię tać aby i te z po zo ru do bro wol ne in for ma cje by ły rze tel ne zgod ne z prze pi sa mi pra wa żyw no ścio we go i nie wpro wa dza ły kon su men ta w błąd. Znacz nie mniej in for ma cji niż o pro duk tach mar ko wych, moż na zna leźć na te mat mar ki wła snej de ta li sty. Ich pro mo cja i re kla ma jest znacz nie bar dziej ogra ni czo na. Jak wy ka za ły jed nak ba da nia la bo ra to ryj ne ta kich pro duk tów jak: „kon ser wy z ma kre li w so sie

Joanna Krupska

Dr Jo an na Krup ska (MIR-PIB) pod su mo wa ła wy ni ki fi nan so we sek to ra prze twór stwa ryb ne go w 2022 r. Prze pro wa dzo na ana li za wskaź ni ko wa wska zu je m.in. na bar dzo wy so ki wzrost kosz tów pro duk cji (su row ce/ma te ria ły o 50%, wy na gro dze nia o 14%) oraz gro ma dze nie za pa sów we wszyst kich gru pach przed się biorstw. Nie po ko ją ce jest, że du ża gru pa przed się biorstw wy ka zu je de fi cy to wość na po zio mie dzia łal no ści ope ra cyj nej oraz du ży udział zo bo wią zań krót ko ter mi no wych, wy dłu ża ją cy się okres ro ta cji zo bo wią zań i na leż no ś ci krót ko ter mi no wych.

Za nami wiele ciekawych pre lek cji i setki dyskusji, z których teraz trzeba wyciągnąć wnioski. red.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Artykuł promocyjny

Chi lij skie pro duk ty mor skie: Ja kość i Bez pie czeń stwo wy mi do bro wol ny mi prze rwa mi w po ło wie, kie dy lo kal ny mo ni to ring stwier dzi ich za sad ność — oraz wspar ciem i pro mo cją roz wo ju na uko we go i eli mi na cją nie le gal nych po ło wów.

Chilijskie dostawy na świat

Roz le gła li nia brze go wa o dłu go ści 6435 ki lo me trów, przej rzy ste wo dy i du ża róż no rod ność za so bów mor skich o wy so kiej war to ści od żyw czej są cha rak te ry stycz ne dla Chi le.

Zim ne wo dy po łu dnio we go Pa cy fi ku za pew nia ją sze ro kie moż li wo ści dla akwa kul tu ry, ry bo łów stwa prze my sło we go i tra dy cyj ne go.

Głów ny mi re zul ta ta mi po ło wów, któ re tra fia ją bez po śred nio do za gra nicz nych kon su men tów, są ostro bok pe ru wiań ski, róż ne ro dza je morsz czu ka, ka ła mar ni ca Hum bold ta, krab kró lew ski, kre wet ki i ho ma ry, miecz nik i po mfret pa cy ficz ny; tak że te wy do by wa ne w po ło wach głę bi no wych, ta kie jak an tar pa ta goń ski, bro tu la, se rio lel la i mię tus oce anicz ny. Po nad to in ne owo ce mo rza, ta kie jak je żow ce, kra by, mał że czy też chi lij skie aba lo ny (na zy wa ne lo cos). Po nad to Chi le eks por tu je kon cen tra ty kwa sów tłusz czo wych ome ga -3 i pro duk ty che micz ne po cho dzą ce z alg, ta kie jak agar -agar, sto so wa ne w prze my śle spo żyw czym.

Akwa kul tu ra roz wi nę ła się spek ta ku lar nie w cią gu ostat nich 30 lat, osią ga jąc wy so ki po ziom pro duk cji i sil ną po zy cję mię dzy na ro do wą.

Do naj waż niej szych ele men tów na le żą ło so sie i pstrą gi. Istot ne miej sce zaj mu je po łów mię cza ków, zwłasz cza wy róż nia ją się omuł ki, prze grzeb ki i aba lo ny.

Chi lij ski prze mysł cha rak te ry zu je się ści słym prze strze ga niem re gu la cji, zgod nych z za sa da mi zrów no wa żo nej pro duk cji; sto su je się li mi ty po ło wów i okre sy ochron ne oraz śle dze nie pro ce su pro duk -

cji od miej sca po cho dze nia do miej sca prze zna cze nia. Cer ty fi ko wa ny prze mysł i re gu lar ne pro wa dze nie ba dań, po zwa la ją na dy wer sy fi ka cję za so bów i ofe ro wa nie no wych pro duk tów, w ra mach sys te mu pro duk cji zgod ne go z naj wyż szy mi świa to wy mi stan dar da mi sa ni tar ny mi.

Sek tor ry bo łów stwa prze my sło we go nie zmien nie do kła da wszel kich sta rań na rzecz zrów no wa żo ne go roz wo ju — wy róż nia się 12 ło wisk, po sia da ją cych cer ty fi ka ty zgod no ści z su ro wy mi nor ma mi Ma ri ne Ste ward ship Co un cil (MSC) i Ma rin Trust. Rów no cze śnie pra cu je nad wdro że niem Umo wy o Czy stej Pro duk cji w za kre sie efek tyw no ści ener ge tycz nej i re duk cji od pa dów, zwłasz cza z two rzyw sztucz nych, pro gra mu re cy klin gu zu ży tych sie ci ry bac kich, czysz cze nia plaż i dna mor skie go, nie ogra ni czo ne go po sza no wa nia se zo nów ochron nych — włącz nie z do dat ko -

W 2022 ro ku chi lij skie ry bo łów stwo i akwa kul tu ra wy eks por to wa ły 8826 mln USD, co sta no wi wzrost o 24,7% w sto sun ku do ro ku po przed nie go. Wio dą cy mi pro duk ta mi by ły: ło soś i pstrąg, mącz ka ryb na, ostro bok, omuł ki, ole je ryb ne i al gi. Głów nym ryn kiem do ce lo wym by ła Ame ry ka Pół noc na, ze Sta na mi Zjed no czo ny mi na cze le. Na stęp nie Azja, z Ja po nią ja ko głów nym od bior cą, oraz Ame ry ka Po łu dnio wa, z Bra zy lią ja ko czo ło wym kra jem do ce lo wym.

W przy pad ku Eu ro py eks port w 2022 ro ku wy niósł 1079 mln USD, o 12,5% wię cej niż w ro ku 2021.

Pol ska wy róż nia się ja ko dzie wią ty kraj do ce lo wy z do sta wą o war to ści 33 mln USD. Obec nie Chi le jest wio dą cym na świe cie eks por te rem mro żo nych fi le tów z ło so sia i pstrą ga, jak rów nież ostro bo ka i omuł ków.

Chi lij skie ry by i owo ce mo rza w Pol sce Chi le ma do za ofe ro wa nia sze ro ką ga mę pro duk tów, dzię ki cze mu w Pol sce za ję ło wy so ką po zy cję ja ko do staw ca. Ry ba mi naj czę ściej eks -

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

9

Artykuł promocyjny por to wa ny mi przez Chi le do na sze go re gio nu są ło soś i pstrąg, morsz czuk po łu dnio wy, se rio lel la i ostro bok pe ru wiań ski.

Ło soś: Ho dow la ło so sia roz wi nę ła się w po łu dnio wej czę ści kra ju i obec nie jest jed ną z głów nych dzia łal no ści eks por to wych Chi le. Cha rak te ry zu je się sta łym wy ko rzy sta niem tech no lo gii i in no wa cji, na uki sto so wa nej, do sko na le niem ka pi ta łu ludz kie go i sta łą współ pra cą pu blicz no -pry wat ną. Pro duk cja ma so lid ne struk tu ry re gu la cyj ne, któ re chro nią stan zdro wia śro do wi ska na tu ral ne go. Pro du cen ci ło so sia przy kła da ją szcze gól ną wa gę do zrów no wa żo ne go roz wó ju w tym ob sza rze, pod wzglę dem eko no micz nym, spo łecz nym i śro do wi sko wym.

Omuł ki: Chi lij ska Pa ta go nia, re gion o za pie ra ją cym dech w pier siach pięk nie, jest tak że ko leb ką pro duk cji mał ży.

Są to te re ny z przej rzy stą, wy so kiej ja ko ści wo dą, któ ra po zwa la na ist nie nie nie zwy kle zróż ni co wa nej i bo ga tej flo ry i fau ny mor skiej. To wła śnie tu taj, w ar chi pe la gu Chi loé, roz wi ja się ho dow la omuł ków.

Obec nie ist nie je po nad 850 ośrod ków pro duk cyj nych, a omuł ki ro sną w 100% w spo sób na tu ral ny, w wo dach bo ga tych w fi to plank ton i al gi, któ re na da ją im ko lor, kształt i nie po wta rzal ny smak.

Omu łek chi lij ski cha rak te ry zu je się wy jąt ko wym spo so bem ho dow li w czy stych i zim nych wo dach, wy róż nia go ja kość i kon sy sten cja, a tak że bo gac two skład ni ków od żyw czych. Na le ży pod kre ślić, że pro dukt ten jest upra wia ny pod ści słą kon tro lą śro do wi sko wą w chro nio nym i wol nym od za nie czysz czeń eko sys te mie.

Za kła dy pro duk cyj ne sto su ją no wo cze sne tech no lo gie i speł nia ją wy so kie stan dar dy kon tro li ja ko ści i hi gie ny. Zdol ność pro duk cyj na wy no si 160 ton świe żych mał ży dzien nie.

Ostro bok: Ry ba ży ją ca w otwar tych wo dach, sztan da ro wy pro dukt po ło wów prze my sło wych, jest jed nym z naj czę ściej eks por to wa nych przez Chi le pro duk tów mo rza i wy stę pu je ob fi cie w wo dach po łu dnio we go 10

Pa cy fi ku. Jest nie zwy kle bo ga ty w biał ko, od gry wa ją ce istot ną ro lę w die cie ty się cy kon su men tów na ca łym świe cie.

W 2021 r. otrzy mał nie biesk i znakMarine Ste ward ship Co un cil (MSC), któ ry sta no wi świa dec two zrów no wa żo ne go roz wo ju i od po wie dzial no ści za śro do wi sko.

Morsz czuk au stra lij ski: Morsz czuk au stra lij ski po cho dzi z zim nych po łu dnio wych prą dów mor skich Oce anu Spo koj ne go w Chi le. Roz wi ja się w kry sta licz nych wo dach ochła dza nych przez Prąd Hum bold ta.

Dzia łal ność zwią za na z chi lij skim morsz czu kiem au stra lij skim za trud nia oko ło 7000 ry ba ków, 800 człon ków za ło gi i 1500 pra cow ni ków w za kła dach prze twór czych w po łu dnio wych re gio nach kra ju. Po ło wy, prze twór stwo i ko mer cja li za cja morsz czu ka au stra lij skie go w Chi le to wy so ko wy kwa li fi ko wa na bran ża, bę dą ca świa to wym li de rem w je go pro duk cji. Głów nym od bior cą jest ry nek hisz pań ski, na któ ry tra fia 95% chi lij skiej pro duk cji te go to wa ru.

Po nad to, pod wzglę dem zrów no wa żo ne go roz wo ju, prze my sło we po ło wy morsz czu ka po łu dnio we go w Chi le uzy ska ły cer ty fi ka cję zgod nie z ry go ry stycz nym stan dar dem Ma ri ne Ste ward ship Co un cil (MSC). W 2021 ro ku eks port cał ko wi ty wy niósł 40 mln USD, w tym do Hisz pa nii ja ko głów ne go ryn ku do ce lo we go — 39 mln USD.

Ka ła mar ni ca Hum bold ta: Ten mor ski ga tu nek moż na zna leźć wzdłuż pra wie ca łe go wy brze ża Pa cy fi ku, a w Chi le wy stę pu je głów nie w re gio nach Co qu im bo, Val pa raíso, Mau le i Biobío. Za zwy czaj ka ła mar ni ce osią ga ją roz miar od 50 do 150 cen ty me trów i wa żą od 20 do 50 ki lo gra mów. Żró dło po ży wie nia o wy so kiej war t o ś ci od ż yw c zej. Po ła w ia n a głów nie me to da mi tra dy cyj ny mi.

Moż li we jest uzy ska nie pro duk tu mro żo ne go, świe że go schło dzo ne go, a tak że w for mie tub i pier ście ni.

Prze grzeb ki: Akwa kul tu ra prze grzeb ków sku pia kra jo wą pro duk cję w re gio nie Co qu im bo, na pół no cy kra ju. Jest naj Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Artykuł promocyjny więk szym upraw nym za so bem hy dro bio lo gicz nym w re gio nie, z po nad 62 kon ce sja mi na kul ty wa cję prze grzeb ków i 2 ośrod ka mi ho dow la ny mi zlo ka li zo wa ny mi na lą dzie, do star cza ją cy mi ma te ria łu do roz mna ża nia.

Pro duk cja prze grzeb ków wy so kiej ja ko ści jest moż li wa dzię ki do brym prak ty kom sto so wa nym w hodowliRygorystyczny pro gram kon tro li zdro wia mał ży — uzu peł nia ją cym sys tem kon tro li ja ko ści, opar tym na HACCP — po zwo lił za kła dom pro duk cyj nym do trzeć do no wych ryn ków do ce lo wych.

Wię cej o ProChile: ProChile jest in sty tu cją pod le głą Mi ni ster stwu Spraw Za gra nicz nych, któ ra pro mu je ofer tę chi lij skich to wa rów i usług na are nie mię dzy na ro do wej. Po przez sieć po nad 50 biur na ca łym świe cie i 16 w każ dym z re gio nów Chi le, ze spo ły wy kwa li fi ko wa nych spe cja li stów pra cu ją nad wzmoc nie niem po zy cji kra ju na ryn kach za gra nicz nych, roz po wszech nia niem moż li wo ści in we sto wa nia w Chi le i wspie ra niem tu ry sty ki.

W Pol sce ProChile po sia da biu ro w War sza wie, któ re za pew nia im por te rom in for ma cje na naj wyż szym po zio mie, w ce lu ge ne ro wa nia no wych re la cji han dlo wych mię dzy fir ma mi.

KONTAKT Biuro w Polsce: polonia.varsovia@prochile.gob.cl

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 4 (154) / 2023

11

Wydarzenia

Polska na międzynarodowych targach rybnych Seafood Expo Asia

W dniach od 11 do 13 września br. odbyły się w Singapurze targi Seafood Expo Asia w których wzięło udział 350 wystawców z ponad 40 krajów oferujących różnorodne produkty z ryb świeżych, mrożonych, wędzonych i owoców morza.

Polską strefę wystawienniczą zorganizowało Polskie Stowarzyszenie Przetwórców Ryb. W targach Seafood Expo Asia wzięło

12

udział osiem firm z Polski, zainteresowanych wymianą handlową z krajami Azji; były to: Abramczyk Sp. z o.o, Graal S.A., Seamor International Sp. z o.o., Freezco Sp. z o.o., Contimax S.A., Jurassic Salmon Sp. z o.o., Polski Karp Sp. z o.o. – Organizacja Producentów oraz CPF Culinar Polska sp. zo.o.

Uroczyste otwarcie stoiska nastąpiło przy udziale przedstawicieli Polskiej Ambasady w Singapurze: Ilony Korchut i Wojciecha Wątłego, Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu w Singapurze: Magdaleny Smolak i Mai Justyny oraz przedstawicieli Seafood Industries Association Singapore. Wstęgę przecięła Prezes Polskiego Stowarzyszenia Przetwórców Ryb Małgorzata Pawliszak, a towarzyszył jej Wiceprezes Czesław Abramczyk.

W drugim dniu targów w Centrum Biznesowym w Singapurze zostało zorganizowane spotkanie networkingowe w którym wzięło

udział ok. 60 osób z firm polskich i singapurskich. Organizatorami spotkania było Polskie Stowarzyszenie Przetwórców ryb oraz PAIH. Podczas prelekcji Prezes PSPR Małgorzata Pawliszak zaprezentowała możliwości eksportowe i importowe polskiego przetwórstwa ryb, zaś Belinda Lee Prezes Seafood Industries Association Singapore, podkreśliła, że potrzebne jest zwiększenie wymiany handlowej pomiędzy krajami.

Po części merytorycznej, nasi goście zostali zaproszeni na poczęstunek, przygotowany na bazie produktów pochodzących od polskich wystawców. Jesteśmy zadowoleni, że doceniono ich smak i wysoką jakość. Przyjechaliśmy tu aby znaleźć nowe rynki zbytu dla polskiego przetwórstwa i robimy wszystko aby to osiągnąć, powiedziała Arletta Kramska, Dyrektor Polskiego Stowarzyszenia Przetwórców Ryb. Patronat honorowy nad wydarzeniem objęło Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Środki na to wydarzenie pochodzą z funduszy Programu Operacyjnego „Rybactwo i Morze” na lata 2014-2020, w ramach priorytetu nr 5, który dotyczy wsparcia obrotu i przetwarzania produktów rybnych (projekt „Znalezienie nowych rynków zbytu dla produktów pochodzących z rybołówstwa i akwakultury oraz zwiększenie ich popytu i konkurencyjności na rynkach krajowych i międzynarodowych”).

Arletta Kramska — PSPR

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Wydarzenia

30 lat Seamor International Ltd. W 1993 r. w Szczecinie założona została firma Seamor International Ltd. Początkowo prowadziła działalność tylko w zakresie importu ryb. Początki działalności – jak wspomina prezes zarządu Małgorzata Pawliszak – były bardzo trudne, bo w tamtych czasach nie było dostępu do kapitału, a więc trzeba było znaleźć dostawców, którzy zaufają i sprzedadzą rybę na kredyt. Ci, którzy zaufali – nie pożałowali tego i wkrótce szczeciński Seamor stał się dla nich wiarygodnym i pewnym partnerem biznesowym. Seamor zawsze starał się być innowacyjny, stąd obok bazowej oferty mrożonych makreli i śledzi, firma wprowadzała jako pierwsza nowości, takie jak chociażby importowane węgorze i kanadyjskie sieje.

Po kilku latach działalności, w 2000 r. Seamor International Ltd. zdecydował się na przetwórstwa ryb – początkowo w wynajętych pomieszczeniach, a od 1 maja 2004 r. we własnym zakładzie w Szczecinie-Podjuchach, specjalizującym się w produkcji wyrobów wędzonych, a wśród nich takich delikatesów jak łososie, halibuty, polędwica z tuńczyka, czy jesiotr i jak mówi pani prezes, „najzdrowsza z ryb, czyli makrela”.

Seamor International Ltd. od wielu lat buduje rozpoznawalność swojej marki na rynku polskim i międzynarodowym. Firma jest wystawcą targów krajowych i zagranicznych, w tym od lat największych na świecie targów Seafood Expo Global (wcześniej w Brukseli, obecnie w Barcelonie). Obecnymi wyzwaniami stojącymi przed firmą jest zwiększenie udziału sprzedaży produktów pod własną marką, ale też zwiększenie eksportu.

Na 30-lecie Seamor, zorganizowane w Hotelu Havet w Dźwirzynie przyjechało stu kilkudziesięciu partnerów przedsiębiorstwa, z kilku kontynentów. Radość, z jaką fetowano jubileusz firmy świadczy o unikalnej pozycji, jaką cieszy się ona wśród swoich dostawców i odbiorców. A my – dziękujemy za zaproszenie i życzymy kolejnych 100 lat działalności i wielu sukcesów.

Tomasz Kulikowski „Magazyn Przemysłu Rybnego”

14

Na 30-lecie Seamor zjechali goście z całego świata

Jubileusz firmy fetowali dostawcy, odbiorcy, ale też przyjaciele firmy

Prezes Małgorzata Pawliszak dziękując pracownikom, wspólnikowi, swoim dzieciom, dostawcom i odbiorcom, miała chwilami problem z powstrzymaniem emocji

Ania Pawliszak, Dyrektor ds. Handlowych, skupiła się na przyszłości, opowiadając o misji firmy, nowej koncepcji brandu i ukrytym znaczeniu nazwy Seamor („see more...”)

Najwierniejsi, długoletni partnerzy firmy zostali nagrodzenie Łuskami Seamor 2023

Nie zabrakło wybornych ryb wędzonych, owoców morza i przygotowywanego na żywo sushi...

Były też inne rozrywki dla ciała i duszy, a zabawa trwała do rana

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Technologia przetwórstwa rybnego

Stiffening nie dłuższy niż 96 godzin?

Komisja Europejska przygotowała projekt zmian do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego, który jest dostępny na stronie internetowej KE1.

Bardzo ważną zmianą dla unijnego przetwórstwa rybnego ma być zapis dotyczący stiffeningu, tj. „pod mro że nia wę dzo nych fi le tów w za kre sie tem pe ra tur od –7°C do –14°C w ce lu ich usztyw nie nia przed kro je niem na pla stry” 2.

Zmiana ta ma być wprowadzona w rozdziale VII Przechowywanie produktów rybołówstwa, sekcji VIII, załącznika III do wspomnianego rozporządzenia.

Dodany ma być punkt 4. mówiący, że: „w przy pad ku gdy tem pe ra tu ra świe żych lub prze two rzo nych pro duk tów ry bo łów stwa mu si zo stać tym cza so wo ob ni żo na lub w przy pad ku gdy tem pe ra tu ra mro żo nych pro duk tów ry bo łów stwa mu si zo stać tym cza so wo pod wyż szo na do tem pe ra tu ry wyż szej niż –18°C, w ce lu umoż li wie nia uży cia ma szyn, któ re pla ster ku ją lub tną pro duk ty ry bo łów stwa, zmia na tem pe ra tu ry w ce lu osią gnię cia tem pe ra -

tu ry wy ma ga nej do pla ster ko wa nia lub cię cia pro duk tów ry bo łów stwa, a na stęp nie po wrót do tem pe ra tu ry prze cho wy wa nia pro duk tów ry bo łów stwa, mu szą być moż li wie jak naj krót sze. Cał ko wi ty czas ope ra cji pla ster ko wa nia lub cię cia w wy ma ga nej tech no lo gicz nie tem pe ra tu rze nie mo że prze kra czać 96 go dzin. Prze cho wy wa nie lub trans port pro duk tów ry bo łów stwa w tej tem pe ra tu rze nie są do zwo lo ne" (tłumaczenie autora).

Czas operacji stiffeningu/usztywnienia wraz z maksymalnym jego wydłużeniem ze względów organizacyjnych, nie dłuższy niż 96 godzin, był wcześniej określony w dokumencie ESSA – Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Wędzonych Łososi (European Salmon

Smokers Association) pt.: „Eu ro pean gu ide to go od prac ti ce for smo ked and/or sal ted and/or ma ri na ted fish” 3. Podobnie jak zakaz przechowywania i transportu produktów rybołówstwa w temperaturze operacji stiffeningu.

Z proponowanymi zmianami nie zgadzają się przedstawiciele podmiotów sektora rybnego z różnych krajów europejskich, którzy podkreślili w opiniach zawartych na wspomnianej stronie Komisji Europejskiej, że może to wpłynąć negatywnie na zatrudnienie w tym obszarze przetwórstwa ryb. dr inż. Olga Szulecka Zakład Ekonomiki Rybackiej Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy

1

https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/13725-Food-hygiene-products-of-animal-originupdated-rules-_en 2 Pawlikowski B. 2020. Słowniczek pojęć. W: „Kodeks dobrych praktyk produkcyjnych w przetwórstwie ryb” pod red.

O. Szuleckiej. MIR-PIB, Gdynia, s. 313-331, ISBN 978-83-61650-21-8 3 https://food.ec.europa.eu/system/files/2018-10/biosafety_fh_guidance_essa_smoked-salted-marinated-fish.pdf

Przegląd powiadomień RASFF W okresie od 27 sierpnia do 1 listopada 2023 r. w Portalu RASFF ogłoszono 101 alertów dotyczących żywności pochodzenia wodnego, w tym 72 oznaczonych jako poważne.

Jeden alert odnosił się do polskiego rynku – niemieckie służby bezpieczeństwa żywności zgłosiły 31 sierpnia br. powiadomienie dot. Li ste rii mo no cy to ge nes w łososiu wędzonym na gorąco, wyprodukowanym w Polsce. Produkt został wycofany z rynku, ogłoszono także alert w mediach.

Obecność bakterii Li ste ria mo no cy to ge nes w produktach z ryb łososiowatych była powodem jeszcze 6 innych alertów w: Hisz-

panii (łosoś wędzony z Niemiec), Belgii (łosoś wędzony pochodzenia krajwego), Czechach (wędzone filety z pstrąga pochodzącego z Danii), Włoszech (świeży łosoś z Norwegii) oraz Danii (świeży pstrąg pochodzenia krajowego).

W 13 przypadkach alerty były wywołane stwierdzeniem obecności potencjalnie patogennych bakterii rodzaju Vibrio, głównie w krewetkach importowanych z Ekwadoru, ale także we francuskich ostrygach. Z kolei w 9 partiach owoców morza (głównie małże) stwierdzono obecności bakterii Salmonella (Chorwacja, Bangladesz, Holandia, Francja, Hiszpania). Baterie E. coli zostały wykryte

w 4 partiach małży z Włoch i Hiszpanii.

W siedmiu przypadkach alerty wydano z powodu swierdzenia obecności pasożytów (nicienie) w dorszach oraz morszczukach (Dania i Hiszpania).

W 20 przypadkach, dotyczących głównie tuńczyków i mieczników, stwierdzono przekroczenie poziomu rtęci.

W 3 partiach importowanych do UE ryb i owoców morza, wykryto pozostałości niedozwolonych leków weterynaryjnych (zieleń malachitowa i zieleń leukomalachitowa) – powiadomienia dotyczyły krewetek z Bangladeszu oraz krwetek i pang z Wietnamu. red.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

15

Rybołówstwo morskie

Krytyczny stan śledzi atlantycko-skandynawskich W związku z krytycznym stanem śledzia atlantycko-skandynawskiego naukowcy zalecają zmniejszenie połowów o 44% Opublikowane w zeszłym tygodniu doradztwo naukowe Międzynarodowej Rady Badań Morza (International Council for the Exploration of the Sea, ICES) pokazuje, że rządy państw nadbrzeżnych nie zapobiegły przełowieniu śledzia atlantycko-skandynawskiego, który jest jednym z najważniejszych gospodarczo stad ryb w Europie. Grozi to powtórką katastrofy śledziowej, która miała miejsce w latach 60. XX w.

Organizacja naukowa ICES, odpowiedzialna za doradzanie rządom w zakresie zrównoważonych limitów połowowych, wskazała, że należy ograniczyć połowy śledzia atlantycko-skandynawskiego o 44% – co odpowiada 302 932 tonom metrycznym. ICES przewiduje, że nawet jeśli limity te będą przestrzegane, do 2025 r. poziom stada spadnie poniżej znaczącego poziomu krytycznego, zagrażając jego długoterminowej stabilności.

16

Z danych ICES wynika, że liczebność stada śledzia atlantycko-skandynawskiego spadła z 7 mln ton w 2008 r. do 3,7 mln ton, zaś połowy w 2022 r. według analizy dokonanej przez MSC przekroczyły doradztwo naukowe o 36%.

Po gar sza ją ca się kon dy cja śle dzia atlan tyc ko -skan dy naw skie go i naj now sza pro gno za ICES po win ny wresz cie una ocz nić rzą dom, że cią gła nad mier na eks plo ata cja gro zi za ła ma niem sta da. Wy star czy spoj rzeć kil ka de kad wstecz, na la ta 60. XX w., kie dy to prze ło wie nie i złe za rzą dza nie do pro wa dzi ły do za ła ma nia się te go sta da. Aby umoż li wić je go od bu do wę, dzia łal ność po ło wo wa zo sta ła wstrzy ma na na 5 lat. W re zul ta cie wie le ry bo łówstw i prze twór ców śle dzi zban kru to wa ło, a ty sią ce miejsc pra cy zo sta ło zli kwi do wa nych – zauważa Erin Priddle, MSC. U podstawy tych niepokojących zmian leży niezdolność państw nadbrzeżnych do zawarcia porozumienia w sprawie podziału kwot zgodnie z doradztwem naukowym. Za-

miast tego śledź atlantycko-skandynawski, a także makrela atlantycka i błękitek są poławiane w ramach kwot ustalanych jednostronnie przez poszczególne kraje, prowadząc do ciągłej nadmiernej Analiza przeprowadzona przez MSC pokazała, że tylko w ciągu ostatnich sześciu lat całkowite łączne połowy śledzia atlantycko-skandynawskiego, makreli oraz błękitka przekroczyły o 31% limity zalecane przez naukowców. To prawie 4,5 mln ton ryb, które, gdyby zastosowano się do doradztwa naukowego, powinny pozostać w morzu.

Ciągły brak porozumienia między państwami w zakresie kwot połowowych i związane z tym zawieszenie certyfikatów MSC dla rybołówstw, znacząco ograniczyły dostępność dla konsumentów ryb pochodzących ze zrównoważonych połowów. W Polsce udział makreli i śledzia z certyfikatem MSC w sprzedaży detalicznej spadł w latach 2020–2022 z ok. 12% do niecałych 2%, a w 2023 r. spodziewany jest dalszy spadek.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Artykuł promocyjny

Pojemniki od polskiego producenta synonimem bezpieczeństwa żywności Pol skie fir my wie lo krot nie udo wad nia ły, że po tra fią bez kom plek sów kon ku ro wać z za gra nicz ny mi pro du cen ta mi. Tak że FACH-PAK Sp. z o.o. Sp.k., ro dzin na fir ma ze Słup ska, wy ko rzy stu jąc kil ku na sto let nie do świad cze nie han dlo we w bran ży po łą czy ła je ze swo imi moż li wo ścia mi pro duk cyj ny mi. Tak po wsta ła pierw sza pol ska i pierw sza w tej czę ści Eu ro py li nia po jem ni ków izo lo wa nych spie nio nym po li ety le nem dla prze twór stwa spo żyw cze go, a w szcze gól no ści dla prze twór ni ryb nych oraz za kła dów mię snych. Po jem ni ki z po wo dze niem pra cu ją tak że u od bior ców od pa dów spo żyw czych KAT.3 ja ko moc niej sza wer sja stan dar do wej jed no ścien nej skrzy nio pa le ty.

Idea po wsta nia po jem ni ków izo lo wa nych po cząt ko wo zwią za na by ła ze śro do wi skiem ry bo łów stwa oraz z ich wy jąt ko wą kon struk cją, po le ga ją cą na umiesz cze niu po mię dzy dwie ma ścia na mi ze wnętrz ny mi izo la cji w po sta ci pian ki po li ure ta no wej. Ta ki pro dukt uży wa li głów nie ry ba cy do trans por to wa nia świe żej, zło wio nej ry by na po kła dzie swo ich stat ków do por tu, gdzie na stęp nie świe ża jesz cze ry ba mia ła tra fiać do lo kal nych prze twór ni. Eu ro pej scy klien ci, głów nie prze twór cy ryb oraz mię sa, za czę li uży wać po jem ni ków izo lo wa nych ja ko moc niej szej wer sji skrzy nio pa let, ale izo la cja pian ką PUR nie za wsze oka zy wa ła się do sko na łym roz wią za niem. W przy pad ku pęk nięć po wło ki ze wnętrz nej, do wnę trza po jem ni ków, np. pod czas my cia, ła two wdzie ra ła się wo da, któ rą na sią kał PUR. Po jem ni ki szyb ko się de for mo wa ły i na bie ra ły wa gi „pi jąc” ciecz i po chła nia jąc wil goć.

De cy zja o roz po czę ciu wła snej pro duk cji po jem ni ków izo lo wa nych by ła strza łem w dzie siąt kę. Uda ło nam się w sto sun ko wo krót kim cza sie opa no wać skom pli ko wa ną tech no lo gię pro duk cji po jem ni ków z izo la cją spie nio nym po li ety le nem i dzi siaj je ste śmy je dy ną fir mą w Pol sce i tej czę ści Eu ro py któ ra po tra fi wy pro du ko wać te go ty pu po jem nik. W naj bliż szych ty go dniach do ofer ty do łą czy tak że izo la cja PUR (po li ure tan) choć w udo sko na lo nej wer sji – po wie dział To masz Bu dre wicz, pre zes FACH-PAK Sp. z o.o. – Po nad to głę bo ko wie rzy my, że eu ro pej ski i świa to wy ry nek opa ko wań prze my sło wych z two rzyw sztucz nych bę dzie się kon so li do wał.

20

Prze trwa ją fir my tyl ko z moc nym pro duk tem. To spra wia, że in we stu je my w roz wią za nia nie ła twe, któ re mo gą ro bić róż ni ce nie tyl ko na ryn ku eu ro pej skim, ale rów nież świa to wym. Już kil ka lat te mu wy zna czy li śmy so bie wy raź ny kie ru nek roz wo ju i kon se kwent nie re ali zu je my swo je za ło że nia. Ale spo koj nie, do pie ro się roz krę ca my!

– do da je Bu dre wicz.

Wy cho dząc na prze ciw po trze bom naj bar dziej wy ma ga ją cych klien tów FACH-PAK roz po czął pro duk cję te go ty pu po jem ni ków, wy ko rzy stu jąc do ich izo la cji pia nę w for mie spie nio ne go po li ety le nu. Izo la cja ta szczel nie wy peł nia każ dą szcze li nę po mię dzy ścia na mi, za pew nia jąc co praw da mniej szą izo la cję ter micz ną niż po li ure tan, ale za to po wo du je, że po jem nik jest prak tycz nie mo no li tem. Po jem ni ki są trwal sze, moc niej sze, ła twe w na pra wie oraz na da ją się do po now ne go prze two rze nia. Wy ko rzy stu jąc do ich pro duk cji me to dę ro to mo ul din gu, słup ski pro du cent ofe ru ję moż li wość wy ko na nia ko lo ru spe cjal ne go już od 1 sztu ki, opcjo nal nie ze zna ko wa niem w for mie si to dru ku, gra we ru bądź me to dy zna ko wa nia w for mie. Za sto so wa ne do pro duk cji ma te ria ły naj wyż szej ja ko ści, za twier dzo ne przez PZH, Sa ne pid oraz FDA do pusz cza ją je do bez po śred nie go kon tak tu z żyw no ścią.

Brak kra wę dzi oraz gład kie ścia ny sprzy ja ją utrzy ma niu hi gie ny. Ich szcze gól ne za sto so wa nie to prze twór stwo spo żyw cze, w szcze gól no ści ryb ne, mię sne, dro bio we oraz od pa dów spo żyw czych KAT.3 Mi nio na sy tu acja zwią za na z pan de mią COVID-19 po ka za ła, jak waż ne jest uży wa nie pro duk tów zwięk sza ją cych za cho wa nie hi gie ny. Po jem ni ki izo lo wa ne FACH-PAK dzię ki mo no li tycz nej i gład kiej kon struk cji mi ni ma li zu ją gro ma dze nie się drob no ustro jów. Są ła twe w utrzy ma niu czy sto ści a dzię ki we wnętrz nej izo la cji w for mie spie nio ne go po li ety le nu nie ab sor bu ją ze wnętrz nej wil go ci. Izo la cja spie nio nym po li ety le nem gwa ran tu je tak że do dat ko we bez pie czeń stwo znaj du ją ce go się we wnątrz pro duk tu. Ścia ny są trój war stwo we a co za tym idzie wy jąt ko wo od por ne na ude rze nia me cha nicz ne. Szczel na po kry wa do stęp na tak że w ofer cie do dat ko wo za bez pie cza po jem ni ki przez do sta niem się do we wnątrz po jem ni ka za nie czysz czeń z ze wnątrz.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Artykuł promocyjny

Tak że li der w bu do wie my jek do po jem ni ków, pa let i skrzy nio pa let sta wia na hi gie nicz ne po jem ni ki od FACH-PAK. – Po jem ni ki cha rak te ry zu ją się wy so ką ła two ścią my cia, ni ski mi kosz ta mi utrzy ma nia jak rów nież czy nią je nie zwy kle prak tycz ny mi. Po za tym, po jem ni ki izo lo wa ne speł nia ją naj wyż sze stan dar dy ja ko ścio we w pro ce sie my cia. W związ ku z po wyż szym i z peł nym prze ko na niem re ko men du je my po jem ni ki izo lo wa ne FACH-PAK – oświad czył Je rzy Urbań ski, wła ści ciel w CHEMAXPOL Sp. z o.o. Tak że te sty wy ko na ne przez fir mę z Osta sze wa do wo dzą, że ilość wo dy zu ży ta do ich my cia jest wie lo krot nie niż sza niż w przy pad ku stan dar do wych skrzy nio pa let.

Te wszyst kie za le ty sta wia ją na sze po jem ni ki izo lo wa ne na sa mym szczy cie spo ty ka nych na ryn ku opa ko wań te go ty pu. Żad na stan dar do wa skrzy nio pa le ta nie za gwa ran tu je ta kie go po zio mu bez pie czeń stwa żyw no ści a my ze swo jej stro ny cie szy my się, że klien ci za czy na ją to la wi no wo do strze gać i de cy du ją się na wpro wa dze nie do ob ro tu hi gie nicz nych po jem ni ków izo lo wa nych od FACH-PAK. Szcze gól ną du mą na pa wa mnie tak że fakt, że co raz wię cej, szcze gól nie pol skich prze twór ni opie ra swo ją pro duk cję wła śnie na na szych pol skich po jem ni kach izo lo wa nych – pod su mo wał To masz Bu dre wicz.

Za kup po jem ni ków u lo kal ne go pro du cen ta, to jak pod kre śla ją wła ści cie le prze twór ni ogrom na wy go da, po nie waż nie są zmu sza ni do za ku pów ilo ści ca ło kon te ne ro wych lub ca ło po jaz do wych, a po jem ni ki do stęp ne są już od jed nej sztu ki. Fir ma FACH-PAK dys po nu je wła snym ser wi sem, któ ry w za leż no ści od sy tu acji świad czy usłu gi na pra wy po jem ni ków u sie bie w fa bry ce lub bez po śred nio u klien ta. Moż li wość na pra wy i prze dłu ża nie ży wot no ści po jem ni ków izo lo wa nych to z jed nej stro ny ogrom ny ar gu ment dla klien tów, gdzie po jem ni ki do brze trak to wa ne mo gą słu żyć wie le lat, ale tak że znak cza sów. Jak pod kre śla ją w FACH-PAK, bę dąc spo łecz nie i śro do wi sko wo od po wie dzial ny mi, przy ję li za prio ry tet kwe stę re cy klin gu po jem ni ków z izo la cją PE. Pierw sze pró by za wró ce nia nie zdat nych do użyt ko wa nia po jem ni ków na pa wa ją opty mi zmem.

Ze spół FACH-PAK, jest prze ko na ny, że już w nie da le kiej przy szło ści uda mu się wy ko nać peł no war to ścio we po jem ni ki z od zy ska ne go ma te ria łu. Fir ma jest zde ter mi no wa na, aby ta kie roz wią za nie sta ło się stan dar dem.

Dla te go ma jąc wie dzę, do świad cze nie oraz wspar cie ze stro ny świa do mych eko lo gicz nie klien tów po zo sta je to tyl ko kwe stią cza su.

FACH-PAK jest przy kła dem fir my, któ rej naj więk szą si łą na pę do wą są ma rze nia i am bi cje jej wła ści -

cie li. To dzię ki nim uda ło się w nie dłu gim cza sie prze kształ cić pro fil fir my z han dlo wej na pro duk cyj ną, a nie jest to w tej bran ży ła twe, gdyż tyl ko roz sąd ne pro wa dze nie fir my jest w sta nie za pew nić płyn ność fi nan so wą, oraz moż li wo ści roz wo ju po przez za kup wła snych form, któ re się ga ją dzie sią tek lub se tek ty się cy Eu ro. To pro cen tu je. Już dzi siaj w port fo lio słup skie go przed się bior stwa moż na zna leźć nie tyl ko pol skie, ale eu ro pej skie i świa to we roz po zna wal ne fir my, z któ rych lo go spo ty ka my się na co dzień. To naj więk si pro du cen ci prze twór cy ry by, mię sa, dro biu ale tak że na bia łu i wie lu in nych. O si le fir my świad czy tak że to, że FACH-PAK jest przed się bior stwem ro dzin nym, gdzie pro ce sy de cy zyj ne są krót kie, a do każ de go pro jek tu pod cho dzi się in dy wi du al nie. Od po cząt ku po wsta nia fir my, FACH-PAK każ de go ro ku sta le się roz wi ja zwięk sza ofer tę, kon se kwent nie in we stu jąc w przy szłość po przez za kup no wych form oraz urzą dzeń.

Jak pod kre śla kie row nic two fir my, nie spo czy wa ją na lau rach i śle dzą wszel kie no wo ści. W ostat nim cza sie ze spół FACH-PAK uczest ni czył w szko le niu w Ari zo nie w USA, gdzie uczył się zna ko wać po jem ni ki naj bar dziej trwa łą me to dą zna ną ja ko "ta tu owa nie pla sti ku" - Mo uld in Gra phics. Dzię ki wy ko rzy sta niu tej uni kal nej tech no lo gii mo że dzi siaj zna ko wać po jem ni ki w trwa ły spo sób, gwa ran tu jąc, że na druk ni gdy nie zej dzie. Bez prze sa dy moż na po wie dzieć, że hi gie nicz ne po jem ni ki izo lo wa ne pro du ko wa ne w słup skiej fa bry ce eks por to wa ne są na ca ły Świat. Dzię ki wła snym od dzia łom min. w Niem czech FACH-PAK Ger ma ny GmbH czy w Kra jach Bał tyc kich FACH-PAK UAB oraz sil nym punk tom dys try bu cji min. we Fran cji, Da nii, USA oraz Ro sji po jem ni ki tra fia ją do naj dal szych za kąt ków świa ta. FACH-PAK otwie ra się sta le na no we ryn ki, każ de go ro ku uczest ni cząc w tar gach bran żo wych i kon fe ren cjach na ca łym Świe cie. Co praw da ko ro na wi rus wstrzy mał wie le wy da rzeń, ale jak za po wia da ją w FACH-PAK, szy ku ją się na wiel ki po wrót w wiel kim sty lu z wie lo ma no wo ścia mi, gdyż nie prze spa li cza su pan de mii.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

FACH-PAK Sp. z o.o. Sp. k. ul. Artura Grottgera 16 C 76-200 Słupsk tel. +48 59 8455000 info@fach-pak.com www.fach-pak.com

21

Rybołówstwo morskie

Wywiad z Rupertem Howesem — dyrektorem generalnym MSC

MPR: Certyfikat MSC jest coraz lepiej rozpoznawalny. Można mieć jednak wrażenie, że nie tyle zmienia on obraz rybołówstwa, co jedynie potwierdza, które z operacji połowowych są prowadzone w sposób zrównoważony.

Ru pert Ho wes, MSC: Organizacja MSC powstała po to, aby poprawić kondycję morskich ekosystemów.

W ciągu 25 lat realizacji naszej misji zaobserwowaliśmy rzeczywiste i trwałe zmiany w sposobie prowadzenia połowów na całym świecie. To właśnie dzięki udoskonalonym praktykom stosowanym przez certyfikowane rybołówstwa, MSC przyczynia się do utrzymania liczebności stad docelowych na bezpiecznym poziomie.

Rybołówstwa przystępujące do naszego Programu muszą spełniać trzy kluczowe kryteria określone w Standardzie Zrównoważonego Rybołówstwa MSC. Po pierwsze połowy muszą być prowadzone wyłącznie na zdrowych stadach, których liczebność znajduje się na bezpiecznym, określonym przez doradztwo naukowe poziomie. Po drugie, rybołówstwo musi aktywnie minimalizować swój wpływ na inne gatunki i ekosystemy. Ponadto, rybołówstwo musi być odpowiednio zarządzane, a jego zrównoważona działalność możliwa do weryfikacji przez niezależnych audytorów. Badania pokazują, że wdrożenie najlepszych praktyk wpływa pozytywne na środowisko.

Z badań opublikowanych w czasopiśmie Frontiers in Marine Science wynika, że stada ryb, na których poławiają rybołówstwa posiadające certyfikat MSC, są liczniejsze i osiągają lepsze wskaźniki dla kluczowych kryteriów zrównoważonego rozwoju niż stada, na których poławiają rybołówstwa bez certyfikatu.

Jeśli chodzi o to, czy certyfikacja MSC zmienia funkcjonowanie rybołówstwa – dowody sugerują, że rybołówstwa wprowadzają znaczące zmiany w swoich praktykach. To wła-

22

śnie na etapie „oceny wstępnej” jeszcze przed przystąpieniem do certyfikacji, rybołówstwa wprowadzają najwięcej zmian w swoich praktykach.

Niektóre z nich potrzebują wielu lat, zanim będą gotowe przystąpić do pełnej oceny. Na tym etapie wspieramy rybołówstwa poprzez program In-Transition to MSC, gdzie służymy wsparciem eksperckim oraz finansowym.

Uzyskanie certyfikatu to dopiero początek. Ważną częścią naszego Programu jest zachęcanie do ciągłego doskonalenia swoich działań.

Zdecydowana większość rybołówstw uzyskuje certyfikację warunkową, co oznacza, że ustalonym czasie musi wdrożyć usprawnienia w obszarach wymagających poprawy. Niespełnienie tych warunków może prowadzić nawet do zawieszenia certyfikatu MSC, jak stało się to w przypadku rybołówstw z północno-wschodniego Atlantyku poławiających popularne w Polsce śledzie i makrele.

Mimo to mamy powody do zadowolenia – tylko w ciągu ostatnich trzech lat rybołówstwa posiadające certyfikat MSC wprowadziły ponad 400 ulepszeń, w tym w zakresie ochrony ekosystemów, siedlisk i zagrożonych gatunków, a także stanu stad, wyeliminowania przyłowu i systemów zarządzania rybołówstwem.

Zobowiązanie rybołówstw do rozwiązania problemu przełowienia oraz ochrony żywych zasobów mórz, przynosi korzyści konsumentom, ale co najważniejsze zabezpiecza źródła utrzymania społeczności przybrzeżnych oraz zwiększa ochronę wielu morskich zwierząt i ich miejsc bytowania. Znakomitym przykładem jest rybołówstwo morszczuka z RPA, które osiągnęło wszystkie te cele – zapewnia lokalnej ludności miejsca pracy, zmniejszyło przyłów ptaków morskich o 90%, a także doprowadziło do lepszej współpracy między rządem, naukowcami i przemysłem rybnym. W rezultacie rybołówstwo to już po raz czwarty otrzymało ponowną certyfikację MSC. MPR: Certyfikat MSC jest jednak głównie nadawany operacjom połowowym w krajach wysoko rozwiniętych – a tymczasem wiele rybołówstw w krajach rozwijających się pozostaje poza systemami certyfikacji.

R. Ho wes: Mamy świadomość, że

walka z przełowieniem to przedsięwzięcie o charakterze globalnym, obejmujące rybołówstwa każdej wielkości.

Na przykład, w latach 2020/2021, 96 rybołówstw w 24 krajach, czyli prawie jedna piąta wszystkich rybołówstw objętych Programem MSC prowadziła połowy na małą skalę.

Chcemy mieć pewność, że wszystkie rybołówstwa będą miały dostęp do Programu MSC. Robimy to na wiele różnych sposobów. Poprzez program „Pathway to Sustainability” zapewniamy rybołówstwom – często małoskalowym i w gospodarkach wschodzących – dostęp do naszej wiedzy i doświadczenia w postaci narzędzi, szkoleń i rozwiązań umożliwiających wdrożenie zrównoważonych praktyk.

Dodatkowo od 2018 r. przekazujemy 5% rocznych zysków z opłat licencyjnych na rzecz Ocean Stewardship Fund. Za pośrednictwem tego funduszu chcemy przyspieszyć postęp w zakresie zrównoważonego rybołówstwa na całym świecie. 40% ze 106 przyznanych dotychczas grantów zostało przeznaczonych dla rybołówstw właśnie w krajach rozwijających się, takich jak Indonezja, Malezja czy Indie.

Wspomina Pan, że głównymi odbiorcami ryb i owoców morza pochodzących ze zrównoważonych źródeł są gospodarki rozwinięte. Chociaż obecnie tak właśnie jest, badania konsumenckie pokazują, że zainteresowanie zrównoważonym rozwojem rośnie na całym świecie. MSC działa na całym świecie, a nasze zespoły w RPA czy Indonezji wspierają rozwój biznesu na rynkach Azji i Afryki.

Jesteśmy zatem przygotowani do wspierania popytu konsumenckiego na rynkach wschodzących i liczymy, że w dłuższej perspektywie zainteresowanie to będzie rosło.

MPR: Nie napawa optymizmem brak certyfikacji dla połowów ryb pelagicznych na Północno-Wschodnim Atlantyku. Wygląda to tak, jakby certyfikacja MSC nie była ważna dla krajów zaangażowanych w te połowy?

R. Ho wes: Stada pelagiczne z północno-wschodniego Atlantyku są w dalszym ciągu eksploatowane ponad limity wskazywane przez doradztwo naukowe. W związku z zawieszeniem certyfikacji dla połowów makreli atlantyckiej, błękitka i śledzia

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Rybołówstwo morskie atlantycko-skandynawskiego oraz długoletnim brakiem porozumienia dotyczącego podziału kwot między państwami nadbrzeżnymi, interesariusze zaangażowani w łańcuch dostaw powołali grupę Northeast Atlantic Pelagic Advocacy (NAPA), zaś w ramach projektu poprawy rybołówstwa (FIP) złożyli oświadczenia dotyczące pozyskiwania surowca. Niektórzy sprzedawcy detaliczni i przetwórcy deklarują zaprzestanie pozyskiwania tych gatunków w przypadku niepowodzenia programu kończącego się w kwietniu 2024 r. W ten sposób sektor chce wpłynąć na decydentów biorących udział w negocjacjach i przyczynić się do uzgodnienia podziału kwot połowowych zgodnie z doradztwem naukowym dla wszystkich trzech stad.

Gatunki pelagiczne mają nie tylko istotne znaczenie dla gospodarki, ale i środowiska. Ich biomasa jest niezbędna dla utrzymania ekosystemu tego regionu w dobrej kondycji. Presja ze strony zmieniającego się klimatu i związanego z tym ocieplenie wód, a także impas w sprawie międzynarodowego zarządzania tymi gatunkami, stanowią zagrożenie dla stanu stad w przyszłości. Dlatego właśnie Program MSC wymaga od państw eksploatujących stada transgraniczne porozumienia w sprawie długoterminowego planu zarządzania, obejmującego sposób podziału kwot połowowych. Istotne jest, aby suma przydzielonych kwot nie przekraczała doradztwa naukowego.

Tej jesieni państwa nadbrzeżne spotkają się by ponownie negocjować udział w kwotach. Najwyższy czas, aby w końcu osiągnąć porozumienie i zadbać o te ważne dla europejskiego rynku stada.

MPR: W działaniach edukacyjnych skierowanych do konsumentów MSC używa czasami negatywnych informacji o przełowieniu. Czy w ten sposób nie psujecie rynku rybnego i nie popychacie konsumentów (zwłaszcza młodych) do rezygnacji z konsumpcji ryb i owoców morza, wzmacniając trendy wegetariańskie?

R. Ho wes: Jesteśmy organizacją powołaną, by walczyć z przełowieniem, dlatego ważne jest, byśmy pokazywali, jakie wyzwania stoją przed ekosystemami morskimi oraz dlaczego musimy je chronić.

Dziś ponad jedna trzecia światowych stad jest przełowiona, a zmiana klimatu i utrata siedlisk wywierają dodatkową presję na morza i oceany.

Należy jednak podkreślić, że zasoby

rybne mogą się odbudować, jeśli będziemy nimi odpowiedzialnie zarządzać, a to właśnie budowanie świadomości i zrozumienia dla korzyści płynących ze zrównoważonego rybołówstwa stanowią główną część naszych działań komunikacyjnych.

Opublikowane przez nas badania pokazują, że gdyby wszystkie rybołówstwa były zarządzane w sposób zrównoważony, moglibyśmy zaspokoić zapotrzebowanie na białko pochodzenia zwierzęcego dla dodatkowych 72 milionów ludzi rocznie.

To dlatego, że stada zarządzane w sposób zrównoważony są w dłuższej perspektywie bardziej produktywne. Zrównoważone rybołówstwo jest niezbędne nie tylko po to, aby sprostać wyzwaniom związanym z wyżywieniem rosnącej populacji, ale także tym wynikającym z wpływu człowieka na klimat. Połowy dziko żyjących ryb i owoców morza są zazwyczaj mniej emisyjne niż wiele lądowych form produkcji żywności.

Niezależne badania konsumenckie przeprowadzone przez agencję Globescan pokazują, że ten przekaz rzeczywiście budzi zainteresowanie opinii publicznej. Ponad dwie trzecie konsumentów ryb i owoców morza (67%) uznaje, że decyzje zakupowe, mogą przyczynić się do poprawy kondycji naszych oceanów. Zaś wśród osób, które zadeklarowały, że zmieniły swoją dietę, aby chronić klimat (tak zwani klimatarianie), 43% kupiło w zeszłym roku ryby i owoce morza pochodzące z bardziej zrównoważonych źródeł.

MPR: Certyfikat MSC jest dobrze widoczny na produktach w dużych sieciach handlowych, ale trudno go znaleźć np. w restauracjach, zwłaszcza niezależnych...

R. Ho wes: Program MSC jest otwarty dla wszystkich firm działających w sektorze ryb i owoców morza, w tym niezależnych restauracji. Jednak usługi gastronomiczne są znacznie bardziej rozdrobnione niż handel detaliczny. Co więcej, wymagania stawiane restauracjom różnią się od wymogów dla supermarketów i marek, co powoduje, że tempo i skala zaangażowania są inne.

W Polsce dania z certyfikowanych ryb i owoców morza dostępne są we wszystkich restauracjach sieci IKEA. Mamy nadzieję, że wraz z rosnącym zaangażowaniem sektora HoReCa w zrównoważony rozwój, dania z certyfikowanych ryb i owoców morza na stałe zagoszczą w menu polskich restauracji oraz hoteli.

MPR: MSC obchodzi dzisiaj 10-lecie działalności w Polsce. Czy Polska jest traktowana głównie jako rynek przetwórczy, czy także istotny rynek konsumencki. Jak z punktu widzenia MSC zmieniła się Polska przez ostatnie 10 lat?

R. Ho wes: Niewątpliwie Polska stanowi ważny rynek przetwórczy ryb i owoców morza z punktu widzenia całej Europy. Warto również podkreślić, że polskie firmy przetwórcze w ciągu 10 lat dokonały ogromnego postępu, jeśli chodzi o przetwarzanie certyfikowanego surowca MSC. Obecnie w Program MSC zaangażowanych jest już ponad 120 polskich firm w łańcuchu dostaw, które w ciągu dekady dostarczyły na rynki na całym świecie blisko 800 tys. ton certyfikowanych produktów. Dziś produkują one blisko 24 tys. ton certyfikowanych ryb i owoców morza rocznie na polski rynek. To ponad 14 razy więcej niż 10 lat temu.

Jeśli chodzi o konsumpcję, to chociaż średnia konsumpcja ryb i owoców morza wśród Polaków od wielu lat utrzymuje się na niezbyt wysokim poziomie ok. 12-13 kg rocznie na osobę i daleko jej do takich rekordzistów jak Portugalia czy Hiszpania, to warto jednak zauważyć, że biorąc pod uwagę blisko 38 mln Polaków mówimy o rocznej konsumpcji na poziomie blisko 500 tys. ton ryb i owoców morza rocznie. Co ważne z punktu widzenia programu MSC, to fakt, że zdecydowana większość konsumowanych przez Polaków to produkty rybne pakowane (mrożone, chłodzone), a tego typu produkty są łatwo dostępne w polskich sklepach z certyfikatem MSC. Optymizmem napawa również fakt, że polscy konsumenci coraz baczniej poszukują informacji na temat pochodzenia kupowanych produktów – dotyczy to także ryb i owoców morza.

Według badania przeprowadzonego na zlecenie MSC przez niezależną agencję badawcza GlobeScan na 23 rynkach (w tym w Polsce), ponad 70% polskich konsumentów chce, aby firmy częściej udostępniały informacje o pochodzeniu ryb ze zrównoważonego źródła oraz uważa, że deklaracje producentów i supermarketów dotyczące zrównoważonego rozwoju i środowiska powinny być potwierdzone przez niezależne organizacje. To wszystko sprawia, że widzimy rosnącą rolę, jaką w Programie MSC odgrywają polscy konsumenci.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

23

Wydarzenia

MSC przyznało nagrody, podsumowując 10 lat działalności w Polsce Organizacja pozarządowa Marine Stewardship Council (MSC), działająca na rzecz zrównoważonego rybołówstwa, doceniła podmioty, które w ciągu ostatniej dekady wyróżniły się największym zaangażowaniem w rozwój Programu MSC w naszym kraju.

MSC działa w Polsce od 2013 roku. W tym czasie wielkość produkcji przetwórstwa rybnego w naszym kraju wzrosła o ponad 38%, a sprzedaż certyfikowanych produktów zaliczyła blisko 14-krotny wzrost. Wraz z rozwojem branży zmieniała się również świadomość dotycząca wpływu rybołówstwa na planetę i ekosystemy morskie. MSC odegrało w tym zakresie kluczową rolę, poprzez program certyfikacji produktów w łańcuchu dostaw, współpracę z partnerami biznesowymi oraz tworzenie programów edukacyjnych wpływających na decyzje zakupowe konsumentów. Niebieski certyfikat MSC umieszczony na produktach rybnych i owocach morza – gwarantujący, że pochodzą one ze stabilnych i dobrze zarządzanych łowisk – jest już rozpoznawalny wśród blisko 1/3 Polaków (32%) i cieszy się ich dużym zaufaniem.

Obecnie w Program MSC zaangażowanych jest już ponad 120 polskich firm w łańcuchu dostaw, a sprzedaż certyfikowanych ryb i owoców morza na naszym rynku wynosi blisko 24 tys. ton rocznie. To ponad 14 razy więcej niż 10 lat temu. Dzięki temu do polskich domów trafiło już 400 mln sztuk produktów z niebieskim znakiem MSC, które można kupić w sklepach w 25 tys. lokalizacjach w kraju – zarówno w popularnych sieciach handlowych, jak i osiedlowych sklepikach – mówi Anna Dębicka, Dyrektorka Programu MSC w Polsce i Europie Centralnej – Ten sukces nie byłby możliwy, bez otwartych na zmiany partnerów – rybaków, przetwórców, jednostek certyfikujących, organizacji pozarządowych, pracowników naukowych i przedstawicieli uczelni wyższych oraz mediów. Świętując 10-lecie „wypłynięcia” na polski rynek, pragnęliśmy docenić tych partnerów, którzy w ciągu ostatniej dekady wyróżniły się największym zaangażowaniem w rozwój Programu MSC w naszym kraju.

MSC Awards to prestiżowe nagrody, które od lat przyznawane są firmom i instytucjom m.in. w Wielkiej Brytanii, Australii, USA czy Hiszpanii, które wyróżniają się szczególnym zaangażowaniem na rzecz zrównoważonego korzystania z zasobów morskich. W tym roku po raz pierwszy nagrody te zostały przyznane także w Polsce.

Uroczyste wręczenie nagród odbyło się 7 września br. podczas Gali 10-lecia MSC w hotelu Sound Garden w Warszawie. W wydarzeniu wzięło udział ponad 120 osób, wśród których znaleźli się przedstawiciele organizacji rybackich, firm przetwórczych, sieci handlowych, firm audytujących, administracji, instytucji edukacyjnych i naukowych, a także dziennikarze, influencerzy oraz ambasadorzy i przyjaciele MSC. Nagrody – przyznane w 21 kategoriach – zostały wręczone przez Annę Dębicką, Dyrektorkę Programu MSC w Polsce i Europie Centralnej oraz Ruperta Howesa, Dyrektora Generalnego Marine Stewardship Council.

Gala 10-lecia MSC w Polsce została objęta patronatem honorowym Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a partnerami wydarzenia były: Bureau Veritas, Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji oraz Polskie Stowarzyszenie Przetwórców Ryb.

Nagrody MSC Awards Poland 2023 dla firm przetwórczych i sieci handlowych zdobyły: FRoSTA – Grand Prix 10-lecia MSC, Lidl Polska – Najlepsza sieć handlowa, Kaufland – Najlepsze działania komunikacja, Rossmann – Premiera roku, FRoSTA – Najlepsza marka kat. ryby białe, Princes – Najlepsza marka kat. tuńczyk, Graal – Najlepsza marka kat. pelagiczne, Abramczyk – Najlepsza marka kat. łosoś, Mars Polska – Najlepsza marka kat. pet food, Espersen – Najlepszy dostawca kat. mrożone, Łosoś – Najlepszy dostawca kat. puszki i słoiki, Lisner – Najlepszy dostawca kat. chłodzone, MOWI – Najlepszy dostawca kat. food-to-go

Nagrody do organizacji, instytucji i osób wspierających rozwój programu MSC Dodatkowo MSC uhonorowało tytułami Ocean Hero organizacje, instytucje i osoby, których działania znacząco przyczyniły się do rozwoju Programu MSC oraz budowania świadomości społecznej dotyczącej zrównoważonego rybołówstwa i potrzeby ochrony ekosystemów morskich. Nagrody otrzymali, w poszczególnych kategoriach: Dalekomorska Organizacja Producentów Ryb – Rybołówstwo, Departament Rybołówstwa w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Instytucja, Morski Instytut Rybacki – PIB – Nauka, Fundacja WWF Polska – NGO, Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk – Edukacja, Magazyn Przemysłu Rybnego – Media, Martin Gimenez Castro – Ambasador.

Dziki łosoś Suempol najlepszym produktem MSC według konsumentów Specjalną nagrodę przyznali także sami konsumenci, głosując na swój ulubiony certyfikowany produkt MSC, dostępny na polskim rynku. Podczas trwającego 6 tygodni plebiscytu konsumenci oddali ponad 13 tys. ważnych głosów. Najwięcej głosów (26,3%), a tym samym tytuł „Najlepszego Produktu MSC 2023” otrzymał dziki łosoś pacyficzny Sockeye z Alaski firmy Suempol. Na kolejnych pozycjach uplasowały się: szprot w sosie pomidorowym firmy Graal oraz tuńczyk w oliwie z oliwek Rio Mare.

Więcej na www.msc.org/pl/10-lat

24

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Reklama

Twoje wyjątkowe produkty zasługują na wyjątkowe opakowanie.

Przedstawiamy nową generację naszych folii skin: SkinFresh Top Expert » » »

Ulepszona wydajność Zgrzewanie z każdym standardowym materiałem dolnym Idealna zarówno do termoformerów jak i pakowarek próżniowych z tackami

Zeskanuj kod QR i dowiedz się więcej.

adapa-group.com

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

25

Artykuł promocyjny

Nowa jakość folii typu skin do pakowania ryb SkinFresh Top Expert od Grupy adapa pew nia ją ba rie rę ochron ną bez na prę żeń. Te ela stycz ne i moc ne fo lie mo gą być sto so wa ne do pa ko wa nia pro duk tów o róż nej wy so ko ści, a tak że do pro duk tów z ko ść mi.

Fo lie ty pu skin są do stęp ne w wa rian tach o gru bo ści od 80 do 150 µm, zgrze wa ją się do opa ko wań z fo lii po li ety le no wej, jak rów nież do opa ko wań i ta cek z APET i po li pro py le nu. W ce lu oszczę dza nia ma te ria łu i za so bów ce lo wa by ła co raz więk sza re duk cja gru bo ści fo lii przy jed no cze snym za cho wa niu jej wy so kiej wy daj no ści.

Skoncentrowana wiedza i ciągły rozwój Fo lie ty pu skin to po pu lar ny wy bór do pa ko wa nia wy so kiej ja ko ści wy ro bów mię snych i ryb nych. Na da ją pro duk tom atrak cyj ny wy gląd na pół ce oraz po zwa la ją oszczę dzać za so by. Aby jak naj le piej speł niać wy ma ga nia swo ich klien tów, Gru pa ada pa do kład nie od świe ży ła swo ją ga mę pro duk tów SkinFresh Top i wpro wa dzi ła do ofer ty roz wią za nie „SkinFresh Top Expert”, któ re wy róż nia się za rów no pod czas pro ce su pa ko wa nia, jak i pod wzglę dem wy glą du w punk cie sprze da ży. To ko lej ny do wód dba ło ści gru py o jak naj wyż szą ja kość. Na wet pro duk ty o usta lo nej po zy cji są re gu lar nie te sto wa ne przez dział ba daw czo -roz wo jo wy, aby za wsze speł niać wy ma ga nia współ cze snych użyt kow ni ków.

Opakowania typu skin — doskonały wygląd produktów premium Opa ko wa nia ty pu skin są naj lep szym wy bo rem do pre zen ta cji pro duk tów mię snych i ryb nych wy so kiej ja ko ści. Każ dy, kto ofe ru je pro duk ty pre mium, po wi nien je od po wied nio eks po no wać. Prze zro czy ste do sko na le do pa so wa ne fo lie otu la ją pro dukt ni czym dru ga skó ra, po zwa la jąc na obej rze nie go z każ dej stro ny. Po nad to wy gląd pre mium w punk cie sprze da ży to rów nież ce cha cha rak te ry stycz na no wej ga my fo lii skin: mię so, ry by i in ne wy ro by są de li kat nie umo co wa ne w opa ko wa niu i chro nio ne przed 26

utra tą so ków przez ści śle do pa so wa ną fo lię o wy so kim po ły sku.

Dzię ki te mu moż na je atrak cyj nie pre zen to wać w po zy cji sto ją cej lub wi szą cej. Ko lej ną za le tą fo lii ty pu skin jest to, że po zwa la znacz nie dłu żej prze cho wy wać pro duk ty na pół ce w po rów na niu z in ny mi me to da mi pa ko wa nia. Po nad to jest bar dzo wy god nym roz wią za niem, np. moż na w nią pa ko wać go to we po sił ki, któ re od grze wa się bez po śred nio w opa ko wa niu w ku chen ce mi kro fa lo wej.

„SkinFresh Top Expert” od Grupy adapa – różne zastosowania, doskonałe właściwości Po nad trzy dzie sto let nie do świad cze nie w za kre sie roz wo ju i pro duk cji fo lii ty pu skin za owo co wa ło po wsta niem wy so kiej ja ko ści li nii ada pa SkinFresh Top Expert, któ ra do sko na le spraw dza się we wszyst kich ty po wych za sto so wa niach. No wo cze sne fo lie do pa ko wa nia świe żej żyw no ści, ta kiej jak mię so, drób, ry by i ser, jak rów nież pro duk tów ro ślin nych i go to wych dań, są te raz do stęp ne w no wej wer sji, któ ra po zwa la na jesz cze efek tyw niej sze pa ko wa nie na wszyst kich no wo cze snych li niach pa ku ją cych. Li nia SkinFresh Top Expert obej mu je fo lie po li ety le no we o wy so kim stop niu przej rzy sto ści, błysz czą ce, a na wet z moż li wo ścią za dru ko wa nia, któ re do kład nie opa ko wu ją pro dukt i za -

Gru pa ada pa łą czy spe cja li stycz ną wie dzę za awan so wa nych tech no lo gicz nie firm eu ro pej skich z sek to ra opa ko wań, któ re od wie lu de kad świet nie ra dzą so bie na ryn ku. Moc ną stro ną Gru py jest po łą cze nie umie jęt no ści i wie dzy spe cja li stycz nych firm oraz cią gła we wnętrz na wy mia na do świad czeń. Gru pa ada pa wy ko rzy stu je do stęp do róż nych tech no lo gii i wie dzy nie tyl ko po to, aby do star czać na ry nek opa ko wań ela stycz nych swo je in no wa cyj ne roz wią za nia opa ko wa nio we, ale rów nież, aby nie ustan nie roz wi jać już ist nie ją ce pro duk ty. Li nia pro duk tów SkinFresh Top Expert dzię ki swo jej ulep szo nej for mu le od gry wa obec nie wio dą cą ro lę w po rów na niach wy daj no ści fo lii ty pu skin.

Użyt kow ni cy po trze bu ją cy zop ty ma li zo wa nych fo lii do pa ko wa nia swo ich pro duk tów mo gą sko rzy stać z usług ofe ro wa nych przez na le żą ce do ada pa Cen trum PackScience w Kemp ten, aby przyj rzeć się pro ce so wi pa ko wa nia swo ich pro duk tów na pa ko war kach próż nio wych i ma szy nach ter mo for mu ją cych. Do stęp ne w tym ośrod ku no wo cze sne ma szy ny po zwa la ją na prze pro wa dze nie do kład nych te stów pod okiem spe cja li stów ada pa. Po nad to spe cja li ści Gru py mo gą za pew nić cen ne wspar cie w obiek cie klien ta, po ma ga jąc do brać opty mal ne pa ra me try wy bra nej fo lii do uży wa nych ma szyn. Dzię ki te mu pro duk ty pre mium w opa ko wa niu ty pu skin kla sy pre mium mo gą być eks po no wa ne w naj lep szy moż li wy spo sób.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Ekonomika przemysłu rybnego

Krzysztof Hryszko

Analiza rynku ryb W okresie styczeń–sierpień 2023 r. połowy ryb na Morzu Bałtyckim wyniosły 70,4 tys. ton i były o 15,6% mniejsze niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Zmniejszyły się przede wszystkim wyładunki szprotów (o 15,2% do 50,9 tys. ton) i storni (o 41,5% do 5,1 tys. ton), przy większych niż przed rokiem połowach śledzi (o 21,2% do 10,0 tys. ton).

W okresie styczeń–lipiec 2023 r. produkcja ryb i przetworów rybnych w średnich i dużych zakładach przetwórstwa rybnego (powyżej 49 osób załogi) wyniosła 292,3 tys. ton i była o 3,3% mniejsza niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Przetworów i konserw wyprodukowano 137,1 tys. ton (spadek o 9,5%), świeżych lub chłodzonych filetów z ryb 44,5 tys. ton (spadek o 13,1%) oraz ryb wędzonych, suszonych i solonych 52,9 tys. ton (spadek o 2,9%). Duża była natomiast podaż wyrobów mrożonych (wzrost o 27,9% do 57,9 tys. ton), w tym całych mrożonych ryb morskich (wzrost 3,2-krotny do 19,7 tys. ton). Spośród najważniejszych grup asortymentowych zwiększyła się produkcja przetworów i konserw ze śledzi (o 2,2% do 56,9 tys. ton), a zmniejszyła wędzonych łososi (o 5,6% do 38,6 tys. ton). W lipcu 2023 r., czwarty miesiąc z rzędu, odnotowano spadek wskaźnika cen produkcji sprzedanej w dziale przetwórstwa ryb. W konsekwencji w lipcu średnie ceny producentów były na tym samym poziomie co w grudniu 2022 r. W tym samym okresie wzrost cen detalicznych produktów rybołówstwa wyniósł 4,9%.

Według danych GUS w I półroczu 2023 r. nastąpiła znacząca poprawa sytuacji ekonomiczno-finansowej w średnich i dużych zakładach przetwórstwa rybnego zatrudniających ponad 9 osób. Przychody ze sprzedaży (70 jednostek, które złożyły sprawozdania) zwiększyły się w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego o 16,5% do 8,8 mld PLN, a przychody ze sprzedaży produktów o 20,0% do 8,4 mld PLN. Udział przychodów ze sprzedaży

produktów za granicę wyniósł 66,5% (5,6 mld PLN, wzrost o 19,1%), a dystrybuowanych w kraju 33,5% (2,8 mld PLN, wzrost o 21,8%). Niższa dynamika wzrostu kosztów działalności operacyjnej (wzrost o 11,8%) względem przychodów oraz wypłaty wsparcia finansowego dla przetwórców w związku z wojną w Ukrainie wpłynęła na uzyskanie dodatniego wyniku finansowego – na poziomie brutto 153 mln PLN, a netto 110 mln PLN wobec strat odnotowanych w analogicznym okresie roku poprzedniego (odpowiednio −80 i −128 mln PLN). Rentowność netto przychodów w sektorze prze-

twórstwa rybnego wyniosła w analizowanym okresie 1,21% i była zdecydowanie niższa niż w przetwórstwie rolno-spożywczym ogółem (5,1%). W I półroczu 2023 r. zmniejszyło się zadłużenie ogółem zakładów przetwórstwa rybnego i stanowiło 55,0% wartości aktywów (62,4% rok wcześniej) i było ono również dużo wyższe niż w sektorze spożywczym ogółem (47,5%). Wartość nakładów inwestycyjnych nie zmieniła się i wyniosła 135 mln PLN. W okresie styczeń–lipiec 2023 r. eksport sektora rybnego zmniejszył się w ujęciu ilościowym o 5,9% do 296,5 tys. ton, przy rosnących

Tab. 1. Połowy ryb bałtyckich (tony, sztuki)

a

dane nieostateczne, stan bazy na dzień 03.10.2023 r., dane dla jednostek >12 m długości Źródło: Opracowanie IERiGŻ-PIB na podstawie danych MGMiŻŚ i MRiRW (system ERS).

Tab. 2. Produkcja ryb i produktów rybnych (tony)a

a dane miesięczne o produkcji wytworzonej pochodzą od tzw. dużych jednostek przemysłowych i nieprzemysłowych, zatrudniających 50 osób i więcej, które złożyły sprawozdania.

Źródło: obliczenia IERiGŻ-PIB na podstawie danych GUS.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

27

Ekonomika przemysłu rybnego Tab. 3. Handel zagraniczny rybami i produktami (tys. ton)

a wskaźniki obliczone na danych o większej dokładności, b z eksportem burtowym, c dane wstępne, d bez eksportu burtowego

Źródło: obliczenia IERiGŻ-PIB na podstawie danych MF (Ministerstwa Finansów).

Tab. 4. Ceny ryb w imporcie (zł/kg)

a

dane wstępne, b kod CN wg taryfy celnej

Źródło: obliczenia IERiGŻ-PIB na podstawie MF.

Tab. 5. Ceny ryb w eksporcie (zł/kg)

a

28

dane wstępne, b kod CN wg taryfy celnej

Źródło: obliczenia IERiGŻ-PIB na podstawie MF.

obrotach wartościowych (o 11,9% do 7,811 mld PLN), w konsekwencji bardzo wysokich cen transakcyjnych. Spośród głównych grup produktów zmniejszył się przede wszystkim wywóz ryb wędzonych, solonych i suszonych (o 18,2% do 34,0 tys. ton) oraz przetworów i konserw (o 7,8% do 69,1 tys. ton), przy wzroście sprzedaży mięsa i filetów rybnych (o 2,1% do 58,9 tys. ton). Łączna wartość eksportu tych trzech grup wyrobów zwiększyła się o 10,7% i wyniosła 7,021 mld PLN. Wzrosła tylko ilość sprzedanych za granicę wyrobów z mintajów (o 28,3% do 8,5 tys. ton) i pstrągów (o 1,4% do 5,2 tys. ton), na poziomie roku poprzedniego utrzymał się wywóz śledzi (33,8 tys. ton), a mniejszy był eksport makreli (o 30,1% do 10,2 tys. ton), dorszy (o 21,7% do 13,1 tys. ton) i łososi (o 1,6% do 67,4 tys. ton).

Odnotowano spadek eksportu na trzy najważniejsze rynki zbytu: Niemcy o 13,2%, Włochy o 10,0% i Francja o 5,9% (w ujęciu ilościowym) oraz znaczący jego wzrost do USA (o 33,5%) i Czech (o 15,0%). Porównanie zmian cen importowo-eksportowych wskazuje, że w pierwszych siedmiu miesiącach 2023 r. w przypadku głównych grup produktów znacząco zwiększyła się rentowność eksportu.

Import ryb i owoców morza wyniósł w okresie styczeń–lipiec 2023 r. 327,8 tys. ton o wartości 7,53 mld zł i był odpowiednio o 5,3% mniejszy i o 1,7% większy niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Dynamika handlu liczona w euro była niższa i wyniosła 1,2%, a obroty wyrażone w USD zmalały o 0,4%. W największym stopniu ograniczono przywóz przetworów i konserw (o 14,6% do 26,9 tys. ton) oraz ryb mrożonych (o 11,0% do 62,2 tys. ton). Import ryb świeżych i chodzonych oraz filetów i mięsa z ryb był zbliżony do wielkości odnotowanej w roku poprzednim (odpowiednio 99,8 i 114,6 tys. ton). Wyższe ceny transakcyjne wpłynęły jednocześnie na wzrost wartości przywozu ryb świeżych (o 7,4%) oraz filetów (o 2,6%) oraz relatywnie mniejszy, względem wolumenu, spadek w odniesieniu do ryb mrożonych (o 10,4%) oraz przetworów (o 5,5%). W ujęciu gatunkowych,

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Ekonomika przemysłu rybnego w okresie pierwszych siedmiu miesięcy 2023 r., mniejsze niż przed rokiem, było zapotrzebowanie m.in. na miruny (o 22%), mintaje, dorsze i morszczuki (o 15-20%) czarniaki (o 5%), łososie (o 2%) i makrele (o1%), a większe na śledzie (o 24%), łupacze (o 18%), pstrągi (o 7%) oraz krewetki i tuńczyki (o 1%). W analizowanym okresie podrożały wszystkie asortymenty ważniejszych gatunków ryb z wyjątkiem czarniaków i krewetek, ale dynamika wzrostów cen wyraźnie maleje. W czerwcu i lipcu br. wiele rodzajów ryb było znacząco tańszych niż w poprzednich miesiącach.

W czerwcu i lipcu br., po raz pierwszy od kilkunastu miesięcy, ceny detaliczne produktów rybołówstwa praktycznie nie zmieniły się, a w sierpniu odnotowano ich spadek (o 0,5%). Wpłynęło to na znaczące obniżenie dynamiki wzrostu w ujęciu rocznym. W relacji sierpień br./sierpień ub. r. wzrost cen wyniósł 13,5%, podczas gdy w lutym dynamika przekraczała 23,5%. Nadal największy wzrost cen notowany jest w przypadku ryb świeżych i chłodzonych (o 17,2%) oraz ryb mrożonych (o 16,1%), przy zdecydowanie niższej dynamice wzrostu cen pozostałych grup produktów. Najwolniej drożeją świeże owoce morza (świeże o 7,7%, a mrożone o 9,2%). Spośród asortymentów, którego ceny monitoruje GUS, najbardziej (w relacji sierpień br./sierpień ub. r.) podrożały mrożone paluszki rybne (o 22,5%), mrożone filety z miruny (o 22,0%), świeże pstrągi (o 19,2%), wędzone pstrągi (o 18,8%) i mrożone filety z morszczuka (o 17,1%). Ceny żywności i napojów bezalkoholowych ogółem były w sierpniu 2023 r. wyższe niż rok wcześniej o 12,3%, w tym produkty nabiałowe zdrożały o 11,1%, mięso wieprzowe o 16,4%, a mięso drobiowe było tańsze o 3,3%.

Wyniki badań budżetów gospodarstw domowych prowadzonych przez GUS pokazują, że w I kwartale 2023 r. spożycie ryb i owoców morza świeżych, chłodzonych, solonych, wędzonych i suszonych (badania ilościowe nie obejmują spożycia przetworów i konserw z ryb) zmniejszyło się o 4,3%. Wydatki na wszystkie grupy produktów wyniosły natomiast 12,79 zł/

Tab. 6. Ceny zbytu ryb i produktów rybnych (zł/kg z VAT) oraz udział ceny zbytu w cenie detalicznej

Źródło: opracowanie IERiGŻ-PIB na podstawie danych GUS.

Tab. 7. Ceny detaliczne wybranych ryb i produktów rybnych (zł/kg)

a od 2019 r. filet rybny w sosie pomidorowym (po przeliczeniu puszki 310 g), b po przeliczeniu puszki 160 g, c po przeliczeniu puszki 170 g.

Źródło: Opracowanie IERiGŻ-PIB na podstawie danych GUS.

miesięcznie/osobę i były o 11,4% wyższe niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Uwzględniając wzrost wskaźnika cen detalicznych w tym okresie, realne wydatki gospodarstw domowych na produkty rybne zmalały o 9,2%. W największym stopniu zwiększyły się wydatki na ryby świeże i chłodzone (o 15,3% do 2,64 zł/osobę/miesięcznie) oraz produkty suszone, wędzone i solone (o 15,1% do 3,20 zł/osobę), przy nieco mniejszej dynamice wzrostu wydatków na świeże, chłodzone i mrożone owoce morza (o 13,5% do 0,42 zł/osobę) oraz konserwy, marynaty, dania gotowe, wyroby garmażeryjne i inne przetwory (o 10,7% do 4,67 zł/osobę miesięcznie). Na ryby mrożone wydatkowano 1,85 zł/osobę (wzrost o 2,2%).

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Krzysztof Hryszko Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki ŻywnościowejPIB

29

Rynek Rybny

Ceny detaliczne ryb: Hala Rybna w Gdyni (23–10–2023) Produkt: Dorsz świeży tusze Dorsz świeży filet z/s Dorsz świeży filet b/s Dorsz wędzony Flądra cała Flądra tuszka Flądra filet Halibut (rozmrażany) tusze, kawałki Halibut wędzony Łosoś bałtycki patroszony Łosoś bałtycki, filet z/s Łosoś hodowlany świeży Łosoś hodowlany świeży dzwonka Łosoś hodowlany świeży filet z/s Łosoś hodowlany wędzone steki Łosoś hodowlany wędzona polędwica Makrela wędzona Płoć świeża patroszona

cena (zł/kg) 42,00 ↔ 62,00 ↔ 65,00 ↔ 39,00 ↔ —— 21,00 ↔ —— 52,00 ↔ 63,00 ↔ —— —— —— 90,00 ↔ 110,00 ↔ 120,00 ↔ 140,00 ↔ 28,00 ↔ ——

32,00 ↔ 36,00 ↔ 50,00 ↔ 53,00 ↔ 51,00 ↔ 68,00 — 85,00 ↔ —— —— 12,00 ↑ —— —— —— —— —— —— 140,00 ↓

Pstrąg świeży Pstrąg świeży patroszony Pstrąg filet z/s Pstrąg filet b/s Pstrąg wędzony Sandacz świeży Sandacz filet Szczupak cały patroszony Szprot wędzony Szprot świeży Śledź świeży Śledź tuszki Śledź wędzony pikling Turbot bałtycki Troć wędrowna Węgorz świeży patroszony Węgorz wędzony źrodło: ankieta własna

Średnie ceny detaliczne produktów rybnych w Polsce — lipiec 2023 r.

Produkt

Cena średnia (zł/kg) 02.04.2022

Zmiana ceny (12 miesięcy)

Ryby i owoce morza schłodzone: Pstrąg świeży, chłodzony 1 kg Łosoś dzwonka lub filet, 1 kg Krewetki schłodzone (rozmrażane), 500 g

37,02 87,61 40,48

+22,7% +5,9% +12,2%

Ryby i owoce morza głęboko mrożone Dorsz, filet mrożony, 1 kg Morszczuk, filety mrożone, 1 kg Miruna, filety mrożone, 1 kg Paluszki rybne mrożone, 250 g Krewetki mrożone, 500 g

54,37 39,16 48,15 10,17 52,84

+18,0% +20,2% +26,3% +21,4% +9,5%

Przetwory rybne: Filety śledziowe w sosie, 400g Filety śledziowe a'la matjes w oleju, 1 kg Pasta rybna, 145 g

12,41 22,26 9,96

+13,1% +13,2% +11,7%

Ryby wędzone: Makrela wędzona (tuszka), 1 kg Pstrąg wędzony, 1 kg Łosoś wędzony, plastrowany, 100 g

26,54 49,63 14,04

+9,4% +20,4% +6,4%

Konserwy rybne: Tuńczyk w sosie własnym, 170 g Sardynki w oleju, 160 g Filety śledziowe w sosie pomidorowym, 310 g

7,52 6,77 11,81

+16,4% +12,8% +12,1% źrodło: Europanel dla EUMOFA

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

31

Rynek Rybny

Zakupy gospodarstw domowych w Polsce Zmiana

Karp świeży i wędzony Łosoś świeży i wędzony Pstrąg świeży i wędzony Makrela świeża i wędzona Inne ryby świeże i wędzone Razem ryby świeże i wędzone

Wielkość sprzedaży detalicznej (ton — waga produktu) 08.2021–07.2022 08.2022–07.2023 5 366 5 478 10 414 9 089 6 704 5 758 10 480 10 496 13 576 12 375 46 540 43 197

Zmiana

Karp świeży i wędzony Łosoś świeży i wędzony Pstrąg świeży i wędzony Makrela świeża i wędzona Inne ryby świeże i wędzone Razem ryby świeże i wędzone

Wartość sprzedaży detalicznej (tys. euro) 08.2021–07.2022 08.2022–07.2023 31 175 40 798 127 333 136 442 42 916 47 378 46 671 52 980 85 430 88 959 333 525 366 557

+2% –13% –14% 0% –9% –7%

+31% +7% +10% +14% +4% +10%

źródło: EUMOFA/EUROPANEL roczna konsumpcja per capita (kg/os.)

zakupy gospodarstw domowych VII.2023 na tle VII.2022 ton mln. € ton (%) mln. € (%)

Francja Niemcy Węgry Irlandia Włochy Niderlandy Polska Portugalia Hiszpania Szwecja Wyk. 2. Zakupy ryb świeżych realizowane przez gospodarstwa domowe w wybranych europejskich krajach w lipcu 2023 r. na tle lipca 2022 r.

Dane i infografika: EUMOFA

Niska konsumpcja ryb Wg danych Europanel gospodarstwa domowe w Polsce w ciągu 12 miesięcy poprzedzajacych lipiec 2023 r. kupiły o 7% mniej ryb świeżych i wędzonych niż w analogicznym poprzednim okresie rocznym, jednocześnie wzrósł (liczony w euro) poziom wydatków. Zakupy karpia wzrosły zarówno ilościowo (+2%), jak i wartościowo (+31%). Zakupy pstrąga zmalały ilościowo o 14%, ale wartościowo wzrosły o 10%.

Zakupy łososia spadły ilościowo (13%), lecz wzrosły wartościowo (+7%).

Pojawiają się jednak symptomy poprawy: w lipcu 2023 zakupy łososi były aż o 17% większe niż w lipcu 2022 r., o 11% wyższe niż przed rokiem były też zakupy makreli. red.

Ceny łososia hodowlanego w Norwegii (euro/kg)

Wyk. 2. Ceny spot łososi patroszonych na aukcji w Nowegii, wg Fish Pool w ciągu ostatnich 12 miesięcy (FPI Oslo, euro/kg) Ceny spot łososia atlantyckiego: tydzień 43 / 2023 [Fish Pool]: 6,80 euro/kg

32

Wyk. 3. Ceny spot łososi patroszonych na aukcji w Nowegii, wg Fish Pool w 2023 r. na tle poprzednich lat (FPI Oslo, euro/kg)

zmiana — 12 miesięcy: 0% zmiana — 24 miesiące: +18% zmiana — 36 miesiący: +67%

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Rynek Rybny

Sprzedaż bezpośrednia produktów z pstrąga (sprzedaż detaliczna w gosp. rybackich) — październik 2023 Region / cena w zł/kg

cały

patroszony

filety / płaty

wędzony

północno–wschodni północno–zachodni południowo–wschodni południowo–zachodni średnia minimalna

26.75 25.33 28.00 29.00 27.00 19.00

32.00 34.75 27.00 34.50 32.79 27.00

57.00 68.00 41.00 62.00 57.00 41.00

53.80 46.33 51.00 52.50 51.25 39.00

Sprzedaż bezpośrednia ryb słodowodnych (sprzedaż detaliczna w gosp. rybackich) — październik 2023 Region

Ceny sprzedaży ryb w zł/kg Karp Sielawa Sieja Szczupak Sandacz

Okoń Węgorz Jesiotr Płoć Leszcz

Lin

25.67 37.40

36.50

płn.–zach,*

20.00 24.00

płd.–wsch.

25.25

–

płd.–zach.

29.50

–

średnia minimalna

płn.–wsch.

25.80

41.30

19.67

96.25

24.00

15.67

25.00

13.25

–

38.00

–

–

–

40.00

–

25.46 33.57

30.25

26.91

15.00 24.00

24.00

12.00

Amur Tołpyga

40.25

7.30

8.13

27.00

–

75.00

39.33

7.13

9.13

17.25 16.00

–

36.00

–

–

30.00

–

45.33

–

35.19

18.57

92.00

41.00

20.00

8.00

50.00

35.00

Sum

–

–

–

23.00

23.00

15.00

–

–

25.67 27.33

16.00

40.00

7.22

8.46

23.09 24.80

16.00

31.50

2.50

2.00

15.00 16.00

15.00

20.00

–

źrodło danych: ankieta własna

* także z połowów na Zalewie Szczecińskim

Start sezonu ostrygowego w Warszawie 16 września br. w warszawskiej restauracji Lobsterhouse ogłoszony został start sezonu ostrygowego.

Serwowane były wyśmienite ostrygi Amuse de Zélande od firmy Roem van Yerseke. Degustacji ostryg towarzyszył szampan G.H.Mumm.

Firma Roem van Yerseke i jej szanowane marki: Zeeland's Roem oraz Prins & Dingemanse utrzymują wiodącą pozycję w sektorze owoców morza. Skupiając się na zrównoważonym rozwoju i najwyższej jakości, Roem van Yerseke stawia na innowacyjne technologie hodowli, z własną wylęgarnią jako doskonałym przykładem przyszłościowych rozwiązań.

Wykorzystując zaawansowane technologie hodowlane, firma Roem van Yerseke oferuje szeroki

wybór produktów, obejmujący świeże małże, ostrygi, gotowe do spożycia dania, mrożonki oraz świeże krewetki, z naciskiem na niezmiennie doskonały smak i jakość.

W Roem van Yerseke równowaga pomiędzy tradycyjnym rzemiosłem a nowoczesną technologią jest ściśle monitorowana, co owocuje wyśmienitymi produktami finalnymi i umożliwia delektowanie się wykwintnymi, zdrowymi posiłkami.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

inf.pras./red.

33

Artykuł promocyjny

Myślisz o biznesie sushi? Słusznie Biz nes su shi stał się jed nym z naj szyb ciej roz wi ja ją cych się biz ne sów w bran ży re stau ra cyj nej na świe cie. Ten den cja ta utrzy mu je się od wie lu lat na po zio mie wzro sto wym, dla te go to ide al ny czas by po my śleć o in we sty cji w ten ob szar ga stro no mii.

Na popularność biznesu sushi wpływa m.in. trend lekkiej żywności i wykorzystywanie świeżych ryb, warzyw czy owoców. Sushi postrzegane jest nie tylko jako danie bogate w minerały, składniki odżywcze, ale i porcje zdrowych kwasów tłuszczowych. Atrakcyjność branży sushi opiera się też na globalizacji kuchni: japońskie specjały są dostępne na całym świecie, w różnorodnej formie i bogatej dostępności surowców, zna je już chyba każdy. Branża sushi jest też jedną z najbardziej innowacyjnych w gastronomii – rolki można np. sprzedawać online bez pogorszenia jakości. Co więcej wykorzystuje nowoczesne narzędzia, takie jak choćby roboty i maszyny przygotowujące dania niemal automatycznie, co z pewnością ułatwia prowadzenie tego biznesu.

Co raz wię cej firm, nie tyl ko w Pol sce, bo ry ka się z ol brzy mią ro ta cją pra cow ni ków. To zaś wska zu je na świa to wy trend ko niecz no ści za bez pie cze nia biz ne su su shi przed sy tu acją bra ku wy kwa li fi ko wa nej ka dry sze fów kuch ni. Za uwa żal ne jest więc wspo ma ga nie się roz wią za nia mi tech no lo gicz ny mi, któ re ni we lu ją ten pro blem, ale i za pew nia ją po wta rzal ność oraz szyb kość pra cy, bez za sto jów cza so wych. Wy star czy je den, mą drze za rzą dza ją cy su shi szef, któ ry za dba o ob słu gę urzą dzeń wspie ra ją 34

cych. Ta ki mo del opie ra się więc na do brej, do ce nia nej przez klien tów ja ko ści su shi – ide al nej dla re stau ra cji, ca te rin gów czy even tów.

Trend wi docz ny jest moc no m.in. w Ja po nii (gdzie ry nek su shi jest naj bar dziej roz wi nię ty), ale i Wiel kiej Bry ta nii — mówił Radosław Nowaczyk, Kierownik Działu Zakupów i Rozwoju w Grafen Europe.

Kilka dróg do stworzenia biznesu sushi: 1) Otwarcie własnego, standardowego sushi baru, który wymaga relatywnie niewielkiej inwestycji, ale wiąże się z dużym ryzykiem związanym z koniecznością zatrudnienia drogich i często rotujących pracowników. Ich szybkość i jakość pracy może nie być współmierna z potrzebami klientów, którzy wymagają coraz więcej – nie chcą dziś czekać długo na posiłek lub bardzo rygorystycznie oceniają serwowane danie.

2) Otwarcie nowoczesnego sushi baru opartego na pracy maszyn. Takie rozwiązanie odpowiada na potrzeby biznesu w kwestii rotacji pracowników, usprawnia przepustowość, skraca czas przygotowania dania i wymaga zaledwie jednego, wyszkolonego sushi chefa. To on zarządza i pilnuje jakości, dodatkowo przygotowuje składniki, dba o serwis i dekoracje talerzy.

Dzięki maszynom otrzymujemy sushi zawsze takiej samej, najwyższej jakości, eliminujemy stres spowodowany czynnikiem ludzkim, a także optymalizujemy koszty związane z wykorzystywaniem składników, zmniejszając ilość zmarnowanej żywności.

3) Franczyza sushi to idealne rozwiązanie dla firm, które kompleksowo chcą wdrożyć już działający byt – z dużym wsparciem od strony technologicznej, marketingowej, produktowej. Nadal jednak pozostaje wyzwanie związane z utrzymaniem pracowników na dłużej. Jeśli myślimy nad tym rozwiązaniem, rekomendujemy przyjrzenie się ofercie sieci franczyzn, które oferują wspomniane roboty sushi.

Możliwość testowania takich maszyn, ale i pomoc w kompleksowym wykreowaniu biznesu gastronomicznego (od wyposażenia, po projektowanie, szkolenie, serwis i doradztwo) oferuje w Polsce firma Grafen Europe. Najbliższe spotkanie prezentujące automatyczne rozwiązania japońskiej marki Suzumo odbędą się podczas darmowych warsztatów Sushi Master Class 2023. Więcej o nich na www.grafen.com.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Ekonomika Przemysłu Rybnego

Trendy na rynku sushi Jesz cze przed pan de mią war tość ryn ku su shi w Eu ro pie sza co wa na by ła na 11 mld eu ro i wciąż jest żywotna. Tak że w Pol sce od wielu lat bary i re stau ra cje su shi zdobywają coraz większą popularność.

Rośnie też sprzedaż na wynos i z dostawą. Jak po ka zu je ra port Ma kro pt. Polska na talerzu 2023, kuch nia ja poń ska cie szy się du żym uzna niem kon su men tów (wska za ło na nią 11% re spon den tów ba da nia) – przy czym w prze ci wień stwie do ro sną cej w si łę kuch ni we ge, ham bur ge rów i kuch ni śro dziem no mor skiej (in nej niż wło ska) – w ostat nim ro ku jej po zy cja w ga stro no micz nym ko szy ku po zo sta wa ła sta bil na.

Po dob nie, pa ko wa ne su shi ofe ro wa ne głów nie w su per mar ke tach i dys kon tach, bez szwan ku prze trwa ło pan de mię i wpi sa ło się na li stę stan dar dów, ze sta łym miej scem na pół ce. No wym im pul sem do roz wo ju dań na ba zie ry żu i su ro wej (lub przy po mni na ją cej su ro wą) ry by mia ło być po ke, któ re w wie lu kra jach sta ło się przebo jem, jed nak na ra zie potencjał tego pro duk tu jest niewykorzystany. In nym im pul sem rozwoju rynku sushi mo że być fa scy na cja Ko reą i kuch nią ko re ań ską (kim chi, go chu jang, ko reań ski grill zo sta ły wy mie nio ne przez fir mę Pro mar ja ko top sma ki zy sku ją ce po pu lar ność w ostat nim cza sie).

Obec nie na pół ce su shi trwa jed nak głów nie ry wa li za cja po mię dzy kil ko ma czo ło wy mi do staw ca mi, przy nie wiel kiej in no wa cyj no ści roz wią zań.

Czo ło wy mi do staw ca mi su shi na pol ski ry nek są za rów no przed się bior stwa spe cja li zu ją ce się nie mal

36

wy łącz nie w su shi (ta kie jak Su shi and Fo od Fac tor Sp. z o.o. Sp.K. – 245 mln zł przy cho dów ze sprze da ży w 2022 r., czy też Dop peln Pią tek i No gacz Sp.K. 31 mln zł przy cho dów ze sprze da ży w 2022 r.), jak i fir my, dla któ rych pro duk cja su shi jest tyl ko wą skim frag men tem dzia łal no ści (Mo wi Po land S.A.).

Ry nek su shi – po mi mo prób zróż ni co wa nia ofer ty asor ty men to wej i ga tun ko wej – po zo sta je w chwi li obec nej sil nie zwią za ny z ło so siem. Jak po ka za ły ba da nia kon su menc kie prze pro wa dzo ne w 2020 r. na pra wie 20 000 kon su men tów w 20 kra jach świa ta, na 17 z 20 ryn ków pre fe ro wa ną ry bą w su shi jest ło soś.

Ogól nie we wszyst kich 20 ba da nych kra jach na ło so sia, ja ko pre fe ro wa ny składnik su shi, wska za ło 64% kon su men tów. Na le ży w tym miej scu do dać, że ło soś nie jest tra dy cyj nym su row cem do ja poń skie go su shi lub sa shi mi — ale umie jęt nie zo stał wpro wa dzo ny w la tach 80. XX wie ku do su shi -me nu przez Nor we gów. Ło soś nie tyl ko zdo mi no wał ryn ki ta kie jak Niem cy, któ re nie mia ły wcze śniej tra dy cji je dze nia ryb su ro wych, ale tak że nie któ re kra je azja tyc kie (w Ko rei Po łu dnio wej po ło wa sa shi mi przy rzą dza na jest obec nie na ba zie ło so sia, choć tra dy cyj nie spo ży wa no tam w tej po sta ci głów nie fi le ty z pła stug).

No wym, szyb ko zy sku ją cym na po pu lar no ści tren dem w su shi na eu ro pej skim i pol skim ryn ku jest su shi we gań skie, jed nak miej my na dzie ję, że wal kę o flek si ta rian wy gra su shi z do dat kiem skład ni ków rybnych. red.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Akwakultura

Rynek ryb słodkowodnych w Polsce Polska produkcja akwakultury dostarczyła w 2022 r.

44,1 tys. ton ryb, głównie na rynek krajowy. Wielkość produkcji kształtuje się na poziomie o ok. 12% niższym, niż w rekordowym 2020 r., kiedy polskie hodowle wyprodukowały 50,0 tys. ton ryb konsumpcyjnych. Wiodącym produktem polskiej akwakultury są ryby łososiowate (głównie pstrąg tęczowy i palia). Ich produkcja w 2022 r. wg danych RRW-22 ukształtowała się na poziomie 22,5 tys. ton. Drugie miejsce zajmuje karp (17,8 tys. ton). Stawy typu karpiowego produkują także: tołpygi (0,43 tys. ton), amury (0,73 tys. ton), karasie (0,29 tys. ton) i szczupaki (0,28 tys. ton).

W akwakulturze intensywnej produkowane są także: jesiotry (0,86 tys.ton) i sumy afrykańskiego (0,65 tys. ton).

W 2022 r. odnotowano rekordową wartość zbytu ryb z akwakultury, szacowaną na około 740 mln zł, z czego 358 mln zł przychodów odnotowano ze sprzedaży karpi.

Znaczącym produktem polskiej akwakultury jest też ikra jadalna (w tym kawior ryb jesiotrowatych), którego w 2022 r. wyprodukowano 41 ton, o wartości ponad 55 mln zł.

Udział ryb słodkowodnych z produkcji krajowej w konsumpcji ryb ogółem nie przekracza 10%, jednak udział ryb słodkowodnych w konsumpcji ryb świeżych (niemrożonych) jest szacowany na ok. 50%. źródło danych: Myszkowski L. Krajowa akwakultura w 2022 r. w świetle badań statystycznych, Karp na Fali, 2023

Liderzy polskiej akwakultury – ranking Porównywanie wyników finansowych wiodących gospodarstw rybackich było dotąd bardzo trudne, gdyż jedynie spółki prawa handlowego przedstawiały publicznie swoje wyniki. Poniższy ranking (wg wartości przychodów ze sprzedaży ryb) liderów polskiej akwakultury powstał na podstawie list rankingowych ARiMR sporządzonych dla tzw. rekompensat wojennych. red.

Gospodarstwo rybackie

dominujący gatunek

Przychody w 2021 r. (zł)*

GR Gosławice sp. z o.o.

jesiotr

71 310 919

Bartłomiej Klasa (GR Kozin)

pstrąg

29 783 640

GR Olsztyn II sp. z o.o.

jesiotr

18 656 130

Daniel Krysiński (ProAqua Jeżyczki)

pstrąg

16 412 750

Ryszard Balcerzyk (GR Łupawa)

pstrąg

12 934 000

ikra ryb łososiowatych

12 512 405

Anna Skowrońska (GR Zielenica)

pstrąg

12 179 500

GR Lubicz sp. z o.o.

jesiotr

12 027 437

Andrzej Grzesiak (GR Pstrąg, Sygontka)

pstrąg

11 846 000

Emilia Dadoń (GR Dadoń Sianów)

pstrąg

11 829 785

PP-H Aquamar Sp. z o.o.

pstrąg

11 681 275

Skandia Trading Sp. z o.o.

pstrąg

11 356 591

Zakład Hodowli Pstrąga MYLOF Sp. z o.o.

pstrąg

11 246 006

RADEW S.C.

pstrąg

10 795 000

GR Bytów Spółka z o.o.

pstrąg

10 787 859

Wyl. Ryb Dąbie K. Grecki i J. Juchniewicz

Krzysztof Kowalewski

9 200 100

Grzegorz Materka (Hod. Ryb Łososiow.)

pstrąg

8 948 431

OHP Garnki Sp. z o.o.

pstrąg

8 689 247

Sebastian Grabowski

pstrąg

8 571 428

EKO-FARM S.C.

pstrąg

8 499 768

Mieczysław Pełka (Hod. Ryb, Maszewo)

pstrąg

8 090 097

Józef Łempio (Hod. Ryb, Rybki)

pstrąg

7 861 620

Stawy Pstrągowe Upiłka S.C.

pstrąg

7 648 627

Michał Czaja (GR Unieszyno)

pstrąg

7 390 057

GR Trzy Pstrągi

pstrąg

6 816 000

GR Kock Sp. z o.o.

karp

6 139 400

Gospodarstwo Rybackie Sp. z o.o.

karp

6 123 816

* lub średnie przychody 2019-2020 w przypadku, gdy przychody w 2021 r. były o 30% niższe niż średnia 2019-2020

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

37

Akwakultura

(Rybne) Smaki Regionów w Poznaniu

Sma ki Re gio nów to jed no z waż niej szych wy da rzeń pro mu ją cych kuch nię re gio nal ną w Pol sce. Te go rocz na edy cja, któ ra od by ła się w dniach od 29 wrze śnia do 1 paź dzier ni ka na te re nie Mię dzy na ro do wych Tar gów Po znań skich cie szy ła się du żym za in te re so wa niem. Wy da rze nie od wie dzi ło nie mal 31 000 zwie dza ją cych. Tar gi Sma ki Re gio nów to nie tyl ko oka zja do po zna nia bo gac twa ku li nar ne go Pol ski, ale tak że do wspar cia lo kal nych pro du cen tów i pro mo wa nia tra dy cji ku li nar nej. Jed nym z głów nych punk tów tar gów by ła moż li wość de gu sta cji po traw i pro duk tów re gio nal nych. Uczest ni cy mo gli nie tyl ko spró bo wać róż no rod nych sma ków, ale rów nież za ku pić pro duk ty, któ re przy pa dły im do gu stu, a bo ga ta ofer ta wy staw ców spra wi ła, że każ dy zwie dza ją cy mógł zna leźć coś dla sie bie. Te go rocz na edy cja cie szy ła się re kor do wą ilo ścią uczest ni ków, co jest do wo dem na to, że pol ska kuch nia i tra dy cja wciąż są kul ty wo wa ne i do ce nia nie.

Pod czas tar gów przy zna no na gro dy „Per ła 2023” w kon kur sie „Na sze Ku li nar ne Dzie dzic two -Sma ki Re gio nów” w ka te go rii: Produkt regionalny i Da nie re gio nal ne. Z woj. lu bel skie go wy róż nio no Szczupaka marynowanego z Wie prza (Go spo dar stwo Agro tu ry stycz ne „Go ści niec nad Wie przem” Ma rian na Płach ta), z woj. opol skie go na gro dzo no Kar pia wę dzo ne go z Nie mo dli na (La sy Pań stwo we. Pań stwo we Go spo dar stwo Le śne. Go spo dar stwo Ry bac kie Nie mo dlin), w woj. pod la skim na gro da przy pa dła KGW w Ra dzi ło wie (za Sa for [ro dzaj zu py po st nej z resz tek ryb przyp.red.] oraz Pie ro gi ze szczu pa kiem). W woj. po mor skim na g ro da przy pa dła w udzia le Sto wa rzy sze niu Dzie dzic two Kul tu ro we Szla kiem Pół no cy z Gdy ni (za Ka 40

Konsorcjum Morskiego Instytutu Rybackiego - PIB i Hodowli Suma Afrykańskiego „Tawada” promowało walory kulinarne mięsa suma afrykańskiego. Podczas targów wydano ponad 1000 porcji degustacyjnych i przeprowadzono ankietę z kon su men ta mi – smak potraw z suma przypadł do gustu aż 92% respondentów!

Organizacja Producentów Polski Karp Sp. z o.o. zawitała na Smaki Regionów 2023 ze swoim Food Truckiem, z którego wydano ponad 1500 dań degustacyjnych na bazie karpia. Szczególną popularnością cieszyła się zupa rybna z karpiem i bocz nia kami oraz, tradycyjnie już, karpiowe burgery.

Ry bac ka cha ta (woj. lu bu skie) za pre zen to wa ła bo ga ty wy bór prze pysz nych ryb na kwa śno; pasz tet z ryb słod ko wod nych i pa pry karz.

szub ską zu pę bańt ko wą [z flą dry - przyp.red.]). W woj. świę to krzy skim na gro dzo no Pa stę z wę dzo ne go je sio tra (Go spo dar stwo Ry bac kie ,,Sta wy” Piotr Su choń).

Na to miast w woj. war miń sko -ma zur skim wy róż nio no Ma zur ską zu pa ra ko wą (Re stau ra cja „Cud ne Ma now ce” w Olsz ty nie To masz Szmit kow ski). Można więc śmiało powiedzieć, że produkty rybne odgrywają żywotną rolę w kuchni regionalnej i produkcji lokalnej!

Wę dzo ny karp z Nie mo dli na cie szył się nie tyl ko uzna niem zwie dza ją cych, ale tak że Ju ry kon kur su Per ła 2023

Pa sta z wę dzo ne go je sio tra, z Go spo dar stwa Ry bac kie go Sta wy, to ra ry tas god ny przy jęć dy plo ma tycz nych.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Akwakultura

Konkurs Kulinarny „Czas na Rybę”

Lau re at ki kon kur su „Czas na Ry bę” Ju nior koń czą pre zen ta cję zwy cię skie go da nia z kar pia

Zwycięzcy konkursów kulinarnych „Czas na Rybę” Konkurs Junior I m-ce: Julia Masierak i Kamila Jarosz ze Szkolnego Koła Gastronomicznego Lider-Lublin, z potrawą: Assiette z karpia | puree dyniowe | sos z czarnego bzu | warzywa II m-ce: Alicja Cupioł i Helena Kalus z Zespołu Szkół Gastronomicznych we Wrocławiu z potrawą: Karp saute w towarzystwie praliny z karpia konfitowanego podany na puree z pasternaku z czarną soczewicą III m-ce: Martyna Kliś i Szymon Habdas z Zespołu Szkół EkonomicznoGastronomicznych w Żywcu z potrawą: Pierożki z karpia i czarnej soczewicy na puree dyniowym z sosem maślanym, chimichurri miętowo limonkowe i świeże owoce! „Czas na Rybę” Konkurs dla Szefów Kuchni I m-ce: Kamil Bujdasz i Paweł Baran z potrawą Karp po rzeszowsku II m-ce: Krzysztof Klimaszewski i Łukasz Wódz – z potrawą Karp w chałce/„kawior grzybowy"/korzenne puree dyniowe/sałatka „Waldorf”/sos maślany III m-ce: Tomasz Mielniczuk i Tadeusz Węcławik z potrawą Roule z karpia/porzeczkowe compote/majo z oleju dyniowe go/tacos gryczane/dynia/miso

i ko or dy na to rem – Ka mil Kle kow ski Edu ka cja od Kuch ni.

Przez dwa dni, pod okiem naj lep szych Sze fów Kuch ni trwa ła ry wa li za cja o ty tuł mi strza w przy rzą dza niu po traw z kar pia. Pierw sze go dnia zma ga li się ucznio wie Jedna z konkursowych potraw z karpia szkół ga stro no micz nych, a oce nia li ich ku cha rze zrze sze ni w Eu ro To qu es Pol ska. W so bo tę w kar pio we Tomasz Kulikowski (Magazyn Przemysłu szran ki sta nę li pro fe sjo na li ści by Rybnego) opowiada o konsumentach po wal czyć o no mi na cję do Ku li nar - karpi ne go Pu cha ru Pol ski. Do świad cze ni ku cha rze z ca łe go kra ju przy je cha li aby zdo być uzna nie Ju ry skła da ją ce go się z naj lep szych pol skich Sze fów Kuch ni – pre ze sów i człon ków naj lep szych or ga ni za cji bran ży HoReCa: Eu ro To qu es Pol ska, Klu bu Sze fów Kuch ni, Ogól no Ciężka praca konkursowego Jury pol skie go Sto wa rzy sze nia Sze fów Kuch ni i Cu kier ni oraz Sto wa rzy Panel dyskusyjny podczas forum „Karp sze nia Ku cha rzy Pol skich.

Oprócz zma gań kon kur so wych, w Kuchni” tym ra zem prze wi dzia no tak że ła dys ku sja pa ne lo wa z udzia łem: czas na dys ku sje o kar piu i je go Paw ła Wiel go sza (Pol ski Karp), Ja miej scu w sek to rze HoReCa. ku ba Ro szu ka (LRGD Opolsz czy Po raz pierw szy zor ga ni zo wa no na), Mag da le ny Ko tlarz (prze twór Fo rum Dys ku syj ne dla bran ży nia ryb w Krzy wej Gó rze) i Ka mi la HoReCa i sek to ra ry bac kie go pt. Kle kow skie go (szef kuch ni, edu ka „Karp w kuch ni”. By ły pre lek cje tor). Dys ku sja by ła cie ka wa i wska Dekorowanie potraw z karpia w czasie o hi sto rii i tra dy cji kon sump cji kar - zy wa ła na bar dzo du ży po ten cjał konkursu profesjonalnego pia, o in no wa cyj nych roz wią za - kar pia ja ko su row ca dla HoReCa Już po raz dzie sią ty w Nie mo dli nie, niach tech no lo gicz nych oraz o kon - – ry by z tra dy cją i ul tra -fresh, a jed w dniach 6-8 października 2023 r., su men tach w świe tle ostat nich ba - no cze śnie po ka za ła, że wpro wa od by wał się kon kurs ku li nar ny dań ryn ko wych. Aby uatrak cyj nić dza nie kar pia do ga stro no mii to „Czas na Ry bę”, któ re go or ga ni za - wy kła dy i dys ku sje, po ka zy ku li nar - pro ces dłu go trwa ły, wy ma ga ją cy to ra mi są: Pol ski Karp Sp. z o.o. ne i de gu sta cje prze pro wa dzi li sze - kon se kwen cji oraz wspar cia nie tyl – Or ga ni zaj ca Pro du cen tów i Lo - fo wie kuch ni: Ja ro sław Uściń ski, ko w po sta ci pro mo cji i edu ka cji, kal na Ry bac ka Gru pa Dzia ła nia Woj ciech Ha rap kie wicz i Krzysz tof ale tak że bu do wa nia od po wied nich „Opolsz czy zna”, a ini cja to rem Ka im. Pod su mo wa niem Fo rum by - ka na łów dys try bu cji.

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

41

Akwakultura

Wojewódzkie Święto Karpia oPolskiego 2023 Za na mi ko lej ne ob cho dy Wo je wódz kie go Świę ta Kar pia Opol skie go. Tra dy cyj nie w po rze odło wów kar pia Za mek Ksią żę cy w Nie mo dli nie za peł nił się mnó stwem atrak cji dla cia ła, du cha i ucha. Do pi sa ła tak że fre kwen cja, dzię ki sprzy ja ją cej po go dzie do zam ku przez dwa paź dzier ni ko we dni przy by ło mnó stwo go ści. Każ dy mógł zna leźć coś dla sie bie, a karp ser wo wa ny był na 1001 spo so bów.

By ło smacz nie i we so ło.

Kar pia pro mo wa ły m.in. go spo dar stwa ry bac kie z Opolsz czy zny: Mar ko we, Nie mo dlin i Kro gul na. Do ich sto isk usta wia ły się dłu uugie ko lej ki. Rów nie dłu gie usta wia ły się do sta no wisk re stau ra cji z Opolsz czy zny, któ re tak że w swo im me nu ma ją kar pia: Bi stro Fi ne zja z Tu ło wic, Sma żal nia So la, Re stau ra cja Ra dio wa z Opo la oraz Zam ko wy Młyn z Krap ko wic. Aka de mia Ku li nar na Ad Gu stum pro wa dzi ła na to miast warsz ta ty dla naj młod szych.

Te mat prze wod ni – piz za z kar piem.

Nie zwy kle waż nym ele men tem Świę ta Kar pia by ła tak że „Wio ska Ry bac ka” czy li bar dzo sze ro ka pre zen ta cja śro do wi ska ry bac kie go.

Tym ra zem nie tyl ko z Opolsz czy zny. Swo ją ofer tę przed sta wi ły wiel kie, pań stwo we go spo dar stwa La sów Pań stwo wych z Nie mo dli na i Kro gul nej. Obec ne by ły tak że mniej sze, ro dzin ne go spo dar stwa: Mar ko we i Przy go rze le. Nie za bra kło tak że węd ka rzy z Opol skie go Okrę gu PZW i Szkół ki Węd kar skiej „Ró żan ki” z Kom prach cic, a Ko ło PZW z Nie mo dli na zor ga ni zo wa ło dwu dnio we za wo dy na Sta wie Młyń skim. No win ki węd kar skie za pre zen to wał sklep Ja ro Fi shing z Opo la. Ale to nie wszyst ko…

Szcze gól ny na cisk zo stał w tym ro ku po ło żo ny tak że na pro mo cję za wo du ry ba ka i ich tio lo ga oraz edu ka cję bran żo wą. Bra ku je bo wiem spe cja li stów w tych dzie dzi nach co z ca łą mo cą ob ja wi ło się pod czas ka ta stro fy eko lo gicz nej na Od rze w 2022 ro ku. Dla te go tym ra zem zo sta li za pro sze ni do Nie mo dli na przed sta wi cie le szkół, uczel ni i in sty tu cji z ca łej Pol ski.

Swo je sto isko mia ło Mi ni ster stwo Rol nic twa i Roz wo ju Wsi, In sty tut Ry bac twa Śród lą do we go im. Sta ni 42

Wy so ka fre kwen cja i du że za an ga żo wa nie lo kal nych go spo darstw ry bac kich to naj więk sze wa lo ry święta w Niemodlinie

Karpiowy mistrz wielkiej patelni z Gosporstwa Rybackiego Niemodlin (Lasy Państwowe)

Mieszkańcy Śląska Opolskiego pokazali, że uwielbiają ryby, a ich faworytem jest świeży karp z lokalnych hodowli

Warsztaty kulinarne dla dzieci – pizza z karpiem

Niesamowity klimat święta możliwy był dzięki jego lokalizacji w parku pod Zamkiem Książęcym w Niemodlinie

sła wa Sa ko wi cza, Ka te dra Ich tio lo gii i Akwa kul tu ry Uni wer sy te tu War miń sko Ma zur skie go z Olsz ty na oraz je dy ne go w Pol sce Tech ni kum Ry bac kie go w Ze spo le Szkół w Sie ra ko wie im. Mak sy mi lia na Si ły -No wic kie go. Wszyst kie te in sty tu cje przy ję ły za pro sze nie na sze go Pre ze sa Ja ku ba Ro szu ka, któ ry jest tak że Prze wod ni czą cym Ze spo łu d.s. Śród lą do wej Go spo dar ki Ry bac kiej i Węd kar skiej dzia ła ją cym przy mi ni strze rol nic twa. Jed nym z naj waż niej szych po stu la tów te go gro na jest wła śnie wspar cie edu ka cji ry bac kiej.

Na terenie kraju jest wiele festynów rybnych, ale rzadko który ma tak rybny charakter, tak świetną organizację i tak wysoką frek wen cję osób zainteresowanym fe to wa niem rybactwa. inf.pras./red.

Po smażonego karpia bez ości z GR Krogulna chwilami ustawiała się długa kolejka. Cena była atrakcyjna: 70 zł/kg.

Kwintesencja tradycji, zupa ogórkowa na wywarze z karpia i z pulpetami z karpia, w wykonaniu szefa kuchni Jarosława Uścińskiego

Szef kuchni Krzysztof Kaim mówi: jeśli karp to nowocześnie, po azjatycku

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Akwakultura

TroutFarm — narzędzie na obecne czasy Ponad 10 lat temu powstał zalążek aplikacji. Z potrzeby, z braku danych, z braku materiału do analiz.

Akwakultura, jak większość innych branż, przestała być prosta. Ryby nie rosną już same i nie w oczach.

W walce o rozwój, o utrzymanie właściwego kursu, zagłębiamy się w technologiach, przeróżnych koncepcjach. Analizujemy coraz głębiej, coraz więcej aspektów. Najpierw są zeszyty, później arkusze.

Rozrastają się i mnożą, z potrzeby i konieczności zachowania kontroli nad stadem, magazynami, planowaniem, produkcjami, zakupami.

Jako że jedyną tak naprawdę policzalną rzeczą w hodowli ryb są padłe sztuki, udało ułożyć się równanie

W Kamieńcu Podolskim o akwakulturze 12 października br. w Kamieńcu Podolskim (region chmielnicki) odbyło się Ogólnoukraińskie Forum „Bieżące zagadnienia rozwoju akwakultury na Ukrainie”. Forum, przy wsparciu administracji rządowej, zorganizował o Centrum Metodologiczne i Technologiczne Akwakultury.

W Forum uczestniczył Tomasz Kulikowski z Morskiego Instytutu Rybackiego - PIB w Gdyni, który zaprezentował wykład dotyczący rozwoju polskiego rynku produktów akwakultury w kontekście oczekiwań konsumentów. Uczestników Forum zainteresowały przede wszystkim rozwiązania w zakresie pakowania elementów z karpi i pstrągów oraz kwestie etykietowania i brandingu produktów akwakultury.

W 2022 r. rybółówstwo śródlądowe na Ukrainie złowiło 10,6 tys. ton ryb, a akwakultura dostarczyła na rynek 14,6 tys. ton ryb. Produkcja spadła o prawie 25% w stosunku do 2018 roku. Zdecydowaną większość produkcji stanowią karpie, amury i tołpygi. Powoli rozwija się jednak także hodowla intensywna, przykładowo produkcja suma afrykańskiego osiągnęła już 1000 ton rocznie. Ukraińska akwakultura, pomimo działań wojennych na części terytorium, ma ambicje rozwojowe, a szans upatruje m.in. w rozwoju produkcji jesiotrów i pstrągów.

T. Kulikowski/MIR 44

z tą jedną wiadomą rzeczą, i naturalnym stało się, że cała reszta musi być przybliżeniem, musi wynikać ze średnich przyjętych danych.

Tak powstał TroutFarm - program, aplikacja zarządzająca hodowlą ryb, która daje odpowiedź możliwie najbardziej zbliżoną do rzeczywistości. Po latach, po kilku metamorfozach, po przerobionym kilkukrotnie kodzie silnika, przestała być już prosta jak branża akwakultury.

Algorytmy są zawiłe ale odpowiedzi proste i czytelne.

Oczywiście nadal się rozwijamy. Z potrzebami naszych klientów, z sugestiami fachowców.

Wpisując się w trend czasów działamy w chmurze, stabilnie, bezawaryjne, poufnie. Każdy kto przystępuje do pracy w aplikacji TroutFarm może mieć pewność, że nie kupuje skończonego narzędzia, tylko rozwijający się globalny system oparty na poszerzającej się wiedzy i goniących za nią potrzebach.

Sum afrykański (stawada) dla sektora HoReCa – szkolenia

Dr hab. inż. Joanna Szlinder-Richert prezentuje dane, pokazujące, że sum afrykański jest bogatym źrodłem kwasów tłuszczowych omega-3 (DHA i EPA)

Ceviche z podwędzonego suma / mango guacamole / grzanka z chałki na maśle: propozycja szefa kuchni Jarosława Uścińskiego

W dniu 26 października br. w Opolu, i 27 października br. w Warszawie Morski Instytut Rybacki – PIB przeprowadził dwa szkolenia dla branży HoReCa, których tematem było wykorzystanie suma afrykańskiego (stawady) z krajowej hodowli w sektorze HoReCa. Część teoretyczną poprowadzili prelegenci z Morskiego Instytutu Rybackiego. Dr hab. inż. Joanna Szlinder-Richert, prof. MIR-PIB, zapoznała uczestników szkolenia z wartościami odżywczymi mięsa suma afrykańskiego. Dr inż. Olga Szulecka opowiedziała o walorach technologicznych tej ryby oraz jej zastosowaniach w przetwórstwie i gastronomii, natomiast Tomasz Kulikowski omówił produkcję i rynek suma afrykańskiego.

Część praktyczną poprowadzili uznani szefowie kuchni. W Opolu pokaz filetowania suma afrykańskiego oraz przygotowania z niego atrakcyjnych dań rybnych wykonał Łukasz Strzelczyk, a w Warszawie

degustację innowacyjnych potraw z suma przeprowadził szef kuchni Jarosław Uściński – Prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Szefów Kuchni i Cukierni.

Po pokazach praktycznych dr Adam Mytlewski z MIR-PIB przeprowadził warsztaty identyfikujące szanse i zagrożenia dla wprowadzenia suma afrykańskiego do polskiej gastronomii. Szkolenia zostały zrealizowane w ramach projektu „Znajdowanie nowych rynków zbytu dla suma afrykańskiego z krajowej akwakultury”.

Zarówno wykładowcy, jak i uczestnicy szkoleń zgodnie stwierdzili, że sum to ryba o dużym potencjale rynkowym, głównie ze względu na brak ości w filetach, delikatny smak i zapach, ale także dość atrakcyjną cenę. Największą barierą dla komercjalizacji suma jest natomiast obecnie brak sprawnej logistyki, zorientowanej na wymagający sektor odbiorców HoReCa. T. Kulikowski/MIR

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

5DGRVāDZ *DāHFNL 5 DGRVāDZ *DāHFNL 'RUDG]WZR Z DNZDNXOWXU]H 'RU DG]WZR Z DNZDNXOWXU]H &RQVXOWLQJ 8U]ÇG]HQLD GOD DNZDNXOWXU\ & RQVXOWLQJ 8U]ÇG]HQLD GOD DNZDNXOWXU\ WHO WHO

UUDGHN#WURXWIDUP SO DGHN#WURXWIDUP SO ZZZ WURXWIDUP SO ZZZ WURXWIDUP SO

OFERTA XYLEM DLA AKWAKULTURY

0LHV]DGāD )O\JW

.RPSDNWRZH PLHV]DGāR R VROLGQHM NRQVWUXNFML Z ZLHOX ZDULDQWDFK Z\NRQDQLD

3RPS\ JāÛELQRZH /RZDUD

*DPD SRPS JāÛELQRZ\FK /RZDUD REHMPXMH XU]ÇG]HQLD R ĘUHGQLF\ D REHMPXMH XU]ÇG]HQLD R ĘU µĹQH RSFMH PDWHULDāRZH Z W\P ĹHOLZR RG Ő GR Ő 'RVWÛSQH VÇ UµĹQH RSFMH PDWHULDāRZH Z W\P ĹHOLZR L VWDO QLHUG]HZQD UµĹQ\FK NODV

3RPS\ /RZDUD GR PLNURVLW RPS\ /RZDUD GR PLNU

3RPS\ ZLHORVWRSQLRZH RPS\ ZLHORVWRSQLRZH ']LÛNL NRQVWUXNFML ]H VWDOL QLHUG]HZQHM OXE ĹHOLZD SRPS\ ']LÛNL N RQVWUXNFML ]H VWDOL QLHU RVLÇJDMÇ Z\GDMQRĘÉ GR P K L VÇ SU]H]QDF]RQH GR SUDNW\F]QLH ZV]\VWNLFK ]DVWRVRZDă Z\VRNRFLĘQLHQLRZ\FK

DNW\F]QLH ZV]\VWNLFK ]DVWRVRZDă Z\VRN Z W\P ƓOWURZDQLD L WUDQVSRUWX ZRG\ Z W\P ƓOWU RZDQLD L WUDQVSRU

3RPS\ UHF\UNXODF\MQH )O\JW L /RZDUD XODF\MQH )O\JW L /RZDUD

3RPS\ ]DWDSLDOQH 1DV]H RSDWHQWRZDQH SRPS\ VDPRF]\V]F]ÇFH ]DSHZQLDMÇ QLH]DZRGQÇ WHQWRZDQH SRPS\ VDPRF]\V]F]ÇFH ]DSHZQLDMÇ QLH]DZRGQÇ SUDFÛ EH] ]DW\NDQLD L SU]HQRV]HQLD F]ÇVWHN VWDā\FK DQLD L SU]HQRV]HQLD F]ÇVWHN VWDā\FK

6RQG\ DQDOLW\F]QH RUD] 6RQG\ DQDOLW\F]QH RU IRWRPHWULD :7:

:7: ,4 6HQVRUQHW &\IURZ\ V\VWHP GR PRQLWRURZDQLD ZLHOX SDUDPHWUµZ MDNRĘFL ZRG\ SR]LRP 2

1+ 12 &2' 32 V]ODPX LWS

Akwakultura

Międzynarodowa Konferencja Karpiowa Węgry 6 Międzynarodowa Konferencja Karpiowa odbywała się w dniach 31 sierpnia – 1 września 2023 r. w Szarvas (Węgry). Hasłem tegorocznej edycji tej międzynarodowej konferencji było „Get the carp to its right place in aquaculture” (dosł. „Przyznać karpiowi właściwe miejsce w akwakulturze”).

Konferencję otworzyli: prof. dr Csaba Gyuricza (Rektor Hungarian University of Agriculture and Life Sciences), Gábor Csörgics (Dyrektor Departamentu Akwakultury i Rybołówstwa Ministerstwa Rolnictwa Węgier), István Németh (prezydent MA-HAL) oraz dr Béla Halasi-Kovács (dyrektor MATE HAKI).

W konferencji wzięło udział ponad 100 delegatów, głównie z krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Polskę reprezentowali przedstawiciele organizacji producentów (Paweł Wielgosz z Polski Karp Sp. z o.o. Organizacja Producentów był panelistą debaty

Uczestnicy konferencji

Panel dyskusyjny

„Wzmacnianie roli Europy w globalnej akwakulturze karpia”), indywidualni hodowcy, producenci pasz dla ryb oraz przedstawiciele instytutów naukowych (w tym Tomasz Kulikowski i Marcin Rakowski, reprezentujący Morski Instytut Rybacki – PIB).

Najbardziej zaskakującą prelekcję wygłosił prof. Dong Zaijie, z Chin. Jego wykład dotyczących chińskiej akwakultury karpi (ponad 20 mln ton) pozwolił europejskim uczestnikom konferencji na uzyskanie właściwego oglądu roli europejskiej hodowli karpi w światowej produkcji tego gatunku. Przy okazji warto odnotować

istotny postęp genetyczny w pracach nad uzyskaniem bezościowych ryb karpiowatych.

Europejscy prelegenci skupiali się natomiast na walorach pro-środowiskowych akwakultury karpi (co znalazło odzwierciedlenie w końcowej Deklaracji Szarvas) oraz na nawoływaniu do lepszego wykorzystania potencjału karpia na rynku konsumenckim.

Końcowa deklaracja konferencji dostępna jest online: carpconferencehungary. com/ szarvas-declaration/ Marcin Rakowski, Tomasz Kulikowski, Morski Instytut Rybacki – PIB

Rusza międzynarodowy projekt AquaLoop INTERREG Południowy Bałtyk ufundował ważny, międzynarodowy projekt pod nazwą AquaLoop (Aquaculture expert floor for circular economy practice – Forum akwakultury w kierunku rozwoju praktyk ekonomii cyrkularnej). Projekt AquaLoop to inicjatywa siedmiu partnerów z Niemiec, Polski, Litwy, Danii oraz Szwecji. Ukierunkowana jest na rozwój praktyk sprzyjających zrównoważonemu zarządzaniu odpadami pochodzącymi z akwakultury, zwiększeniu potencjału innowacyjnego gospodarstw realizujących rozwiązania ekonomii cyrkularnej testowane w projekcie, popularyzacji produktów pochodzących z akwakultury oraz podnoszeniu świadomości i dostępu do wiedzy i kompetencji związanych ze zrównoważoną akwakulturą w celu stymulowania niebieskiej i zielonej gospodarki w regionie Południowego Bałtyku. Prace projektowe realizowane będą w okresie: 01.09.2023 – 31.08.2026.

Prace w ramach projektu będą obejmowały: • pilotaże nakierowane na nowe metody wykorzystania odpadów pohodowlanych z akwakultury, takie jak hodowla makro- i mikroglonów na wodach pohodowlanych, wykorzystanie dotychczasowych odpadów z ryb hodowlanych oraz tworzenie systemów akwaponicznych w połączeniu w systemami zwrotnego obiegu wody, realizowane na Uniwersytecie Gdańskim, Uniwersytecie w Rostoku (Niemcy) oraz na Uniwersytecie w Kłajpedzie (Litwa) we współpracy z hodowcami, profesjonalistami oraz studentami jako przykłady gospodarki cyrkularnej 46

Budżet projektu: 1 673 347,79 euro

możliwe do wykorzystania w sektorze akwakultury czy pokrewnych, w nawiązaniu do zasad Zielonego Ładu oraz celów zrównoważonego rozwoju; • ofertę edukacyjną dla młodzieży szkolnej, akademickiej oraz profesjonalistów na podstawie realizowanych pilotaży oraz współpracy z przedsiębiorcami realizującymi założenia ekonomii cyrkularnej w akwakulturze, w postaci kursów, działań demonstracyjnych oraz wizyt studyjnych; • ofertę usług dla MŚP opracowanych na podstawie wyników realizowanych pilotaży, w tym: demonstracje, studia wykonalności, protokoły postępowania, dedykowane szkolenia dla specjalistów oraz modele biznesowe dla cyrkularnych systemów w akwakulturze.

Partnerami projektu AquaLoop z Polski są: Uniwersytet Gdański oraz Stowarzyszenie Rozwoju Rynku Rybnego. Partnerem stowarzyszonym jest Stowarzyszenie Producentów Ryb Łososiowatych.

Barbara Dmochowska, Hanna Łądkowska Uniwersytet Gdański

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

Akwakultura

Kazmierz Dolny gościł „Karpiówkę” Pod hasłem „Karp na fali” odbyła się w dniach 27-29 września 2023 roku w Kazimierzu Dolnym 28. edycja Krajowej Konferencji Hodowców Karpia.

Konferencję zwyczajowo otworzyły wystąpienia przedstawicieli administracji rządowej. Adam Sudyk z Departamentu Rybołówstwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi omówił Priorytet 2 Funduszy Europejskich dla Rybactwa na lata 2021-2027, natomiast Bartłomiej Kandziak i Tomasz Mizak z Departamentu Wsparcia Rybactwa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podsumowali obecnie wdrażany Program Operacyjny Rybactwo i Morze. Cykl wystąpień administracji zamknęła dr Anna Wiśniewska z Departamentu Usług Wodnych „Wody Polskie”, która omówiła aspekty formalnoprawne korzystania z wód do celów rybactwa stawowego.

Dr Leszek Myszkowski (Instytut Rybactwa Śródlądowego - PIB) przedstawił wyniki produkcji akwakultury w 2022 r. Polscy hodowcy wprowadzili na rynek 44,1 tys. ton, z czego 22,5 tys. ton stanowiły pstrągi, a 17,7 tys. ton – karpie.

Odnotowano rekordowo wysokie wzrosty cen zbytu ryb hodowlanych: pstrąg tęczowy podrożał o 17% (do 16,23 zł/kg), a ceny zbytu karpi wzrosły o 55% (do 21,45 zł/kg). W 2022 r. wzrosła wydatnie produkcja jesiotrów (osiągając 860 ton, przy wysokiej cenie 28,52 zł/kg - wzrost o 19%) oraz sumów afrykańskich (osiągając 650 ton – jednak był to jedyny gatunek, który odnotował spadek ceny, o 11,5%, do 13,91 zł/kg).

Dr Adam Mytlewski z Zakładu Ekonomiki Rybackiej MIR-PIB przedstawił wstępne wyniki badania społeczno-ekonomicznego w oparciu o kwestionariusz RRW-21.

To badanie prowadzone jest na losowo wybranej grupie polskich gospodarstw rybackich, specjalizujących się w produkcji karpi i pstrągów i pozwala na dokonanie oceny ich kondycji gospodarczej i ekonomicznej. Dr Mytlewski zwrócił uwagę na niestabilną sytuację gospodarstw karpiowych, które charakteryzowały się ujemną zyskownością netto w 2021 r., ale

Uczestnicy konferencji karpiowej

dzięki wysokiemu wzrostowi cen zbytu wypracowały przyzwoity zysk operacyjny w 2022 r. Zwrócił jednak uwagę także na zupełnie inny aspekt – a mianowicie strukturę wiekową zatrudnionych gospodarstwie stawowym, która w w świetle badań RRW-21 wskazuje na zupełny brak dopływu młodych kadr i to pomimo, że wynagrodzenia kształtują się na dość przyzwoitym, jak na obszary wiejskie, poziomie. A to świadczy o małej atrakcyjności rybactwa stawowego dla młodych pracowników.

Tomasz Kulikowski z Zakładu Ekonomiki Rybackiej MIR-PIB podsumował sprzedaż karpi w sezonie 2022, zestawiając dane rynkowe z różnych źródeł, a także starał się odpowiedzieć na pytanie czy możliwe jest prognozowanie akceptowanego poziomu cen karpi na rynku detalicznym. Omówił przy tym metodę PSM (Van Westendorp's Price Sensitivity Meter) i pokazując, że badanie przeprowadzone tą metodą w listopadzie 2022 r. dla Polski Karp Sp. z o.o. wyznaczyło dla ryb patroszonych poziom cen bardzo bliski osiągniętym cenom rynkowym.

Podbudowę teoretyczną do prelekcji T. Kulikowskiego zapewnił prof. Konrad Turkowski, który pokazał, że produkty takie jak karp wydają się rządzić własnymi prawami, poza typową krzywą podaży i popytu – gdyż należą do tzw. rynku epikurejskiego. W tym kontek-

Rybak Roku 2023: Anna Pyć, w towarzystwie swojego ojca, Rybaka Roku 2012: Zygmunta Daczki

ście cena nie jest i nie będzie dla konsumentów karpia najważniejsza, bo ważniejsza jest okazja (Święta Bożego Narodzenia) oraz jakość i gwarancja pochodzenia.

Wśród wielu innych ciekawych wystąpień warto jeszcze szczególną uwagę zwrócić na prelekcję praktyka – hodowcy karpi Tomasza Króla, który na podstawie własnego gospodarstwa rybackiego (GR Brzeszcze) oszacował koszty i utracone dochody związane z obecnością różnych zwierząt na stawach rybnych. Przedstawiona analiza była bardzo szczegółowa i powinna stanowić podstawę dalszych rozmów branży z Ministerstwem Środowiska.

Na koniec Karpiówki nie zabrakło tematu kontrowersyjnego, a mianowicie „karpia mrożonego”.

Choć w opinii wielu rybaków produkt ten jest zagrożeniem dla tradycyjnego rynku ryby świeżej, to w prelekcji dr. inż. Bogusława Pawlikowskiego (MIR-PIB) mrożonki karpiowe pokazano jako ciekawe rozszerzenie całorocznej oferty asortymentowej na rynku detalicznym. Prelegent zwrócił jednak uwagę, że jedynie przy zachowaniu rygorystycznych zasad przechowalniczych będą to produkty poprawne organoleptycznie.

Tomasz Kulikowski Morski Instytut Rybacki - PIB

Laureaci 3. edycji Konkursu na potrawy z karpia W kategorii "Karp Wędzony": I m-ce: „Dzwonko z Karpia” – Gospodarstwo Rybackie Pustelnia II m-ce: „Gorzycki Karp Wędzony” – Gospodarstwo Rybackie Gorzycko Stare III m-ce: „Maliniecki Król” – Gospodarstwo Rybackie AQUAconsult Mirosław Półgęsek W kategorii „Przetwory z Karpia": I m-ce: „Smakołyk z Karpia” – Gospodarstwo Rybackie Pustelnia II m-ce: „Karp Wędzony w Porach” – Gospodarstwo Rybackie Smolin III m-ce: „Karp w Sosie Paprykowo–Pomidorowym” – Gospodarstwo Rybackie Smolin

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 4 (154) / 2023

47

Akwakultura

Pstrągówka 2023 W dniach 12-13 października 2023 w Gdyni odbywała się 47. edycja Szkolenia – Konferencji Hodowców Ryb Łososiowatych. Problematyka konferencji skupiała się na zagadnieniach rynkowych (analiza produkcji i zaopatrzenia rynku), kwestiach weterynaryjnych oraz uwarunkowaniach prawno-finansowych funkcjonowania sektora akwakultury intensywnej.

Dr Leszek Myszkowski z IRŚPIB podał, że w 2022 r. wg RRW22 wyprodukowano 20,8 tys. ton pstrągów tęczowych i 1,1 tys, ton palii oraz 0,4 tys. ton pstrągów źródlanych. Wartość produkcji pstrągów osiągnęła 365 mln zł.

Z kolei wg danych Serwisu Pstrągowego SPRŁ produkcja netto ryb łososiowatych wyniosła 23,8 tys. ton i była o 7% mniejsza niż przed rokiem i o 12% mniejsza niż w rekordowym 2020 r. Warto zauważyć, że w strukturze hodowli pstrągów tęczowych już 30% udziału ma produkcja ryb dużych, pow. 500 g.

Anna Pyć (GR Pustelnia) kompleksowo omówiła wpływ unijnych regulacji i polityk na przyszłość akwakultury pstrąga. Szczególną uwagę zwróciła na tzw. unijny Zielony Ład i wynikające z niego cele, dotyczące m.in. renaturyzacji rzek i mokradeł, ale też parcie na zwiększenie produkcji bio-certyfikowanej oraz zmniejszenie stosowania antybiotyków w hodowli zwierząt. Oddzielną kwestią, której rola będzie rosła jest zapewnienie dobrostanu i właściwe jego komunikowanie w przestrzeni publicznej. Z prelekcji tej można było wyciągnąć wniosek, że sektor akwakultury który już obecnie jest przeregulowany, będzie pod dalszą presją regulacji prawnych, ale z drugiej strony wiele wymogów akwakultura pstrąga spełnia już dziś.

Dr inż. Olga Szulecka (MIRPIB) wygłosiła prezentację dotyczącą tzw. czystej etykiety na produktach rybnych, pokazując zarazem jakie są oczekiwania konsumentów odnośnie składników, z jakich produkowane są przetwory rybne. W tym kontekście przytoczyła wyniki międzynarodowych badań, pokazujących że 52% eu48

Uczestnicy konferencji

Jacek Juchniewicz, wieloletni Prezes

ropejskich konsumentów jest SPRŁ, odebrał podziękowania za pracę rzecz Stowarzyszenia i za zasługi dla skłonnych zapłacić o 10% więcej na rozwoju polskiej akwakultury pstrąga za produkty, które zawierają tylko składniki, które rozpoznają i któ- cen ryb, ze szczególnym uwzględnieniem zmian w wolumenach zarym ufają.

Dr Marcin Rakowski (MIR-PIB) kupu pstrągów. Wskazał na istotne omówił nowe obowiązki staty- spadki zakupów pstrąga przez gostyczne dla hodowców w ramach spodarstwa domowe w 2023 r. kwestionariusza RRW-21 (Spra- Do danych tych odniósł się, w podwozdanie o wynikach ekonomicz- sumowaniu konferencji nowo wynych w chowie i hodowli ryb) i za- branych Prezes SPRŁ Daniel Kryprezentował pierwsze sygnalne in- siński, mówiąc, że choć dane nie formacje za 2022 r. Prelekcja ta są optymistyczne, to trzeba wiewywoła intensywną dyskusję, w rzyć, że każdy kryzys przemija, trakcie której zwrócono uwagę, że a branża pstrąga ma nadal potenTomasz Kulikowski (MIR-PIB) cjał by dostarczać konsumentom przedstawił prezentację dotyczącą zdrowy i atrakcyjny produkt.

Tomasz Kulikowski reakcji wybranych europejskich Morski Instytut Rybacki - PIB rynków konsumenckich na wzrosty Nowe władze Stowarzyszenia Producentów Ryb Łososiowatych - Organizacji Producentów Zarząd Stowarzyszenia: Daniel Krysiński - Prezes SPRŁ Bartosz Adamczyk - Wiceprezes Anna Pyć - Wiceprezes Mirosław Skołysz - Skarbnik Bartosz Bartkowski - Sekretarz Piotr Dziewański - Członek Zarządu Jacek Juchniewicz - Członek Zarządu Komisja Rewizyjna: Anna Skowrońska - przewodnicząca Stefan Dobosz Mariusz Engler

Magazyn Przemysłu Rybnego nr 5 (155) / 2023

fot. SPRŁ

LET’S GROW TOGETHER

.)78)ː1= 2%

*%')&33/9

ALLER AQUA POLSKA www.aller-aqua.pl | +48 668 837 732 | +48 692 139 852