Page 1

ELEKTRONİK ATEŞLEMELİ YAKIT ENJEKSİYON SİSTEMİ ÇALIŞMA SORULARI 1.Yakıt enjeksiyon sistemlerinin görevleri nelerdir? Yazınız. 1. Enjeksiyon sürelerinin ayarlanması 3.Hızlanma sırasında yakıt zenginliği kontrolü 5.Motor rölanti devrinin kontrolü ve yönetimi 7.Lambda sensörü ile yanmanın kontrolü

2. Soğukta harekete geçmenin kontrolü 4.Yavaşlama sırasında yakıtın kesilmesi 6.Maksimum devrin sınırlandırılması 8.Kendi kendine arıza teşhisi

2. Yakıt enjeksiyon sistemlerinin karbüratörlü sistemlere göre üstünlükleri nelerdir? Yazınız. 1. Yakıt püskürtme sistemi silindire çalışma koşullarına göre uygun yeterli hava alarak motorun volümetrik (hacimsel) verimini artırır. 2. Yakıt püskürtme sisteminde, hacimsel verim artışı nedeniyle güç ve moment değerleri daha fazladır. 3. Bu sistemde yakıt, her silindire doğrudan ya da emme kanalına püskürtüldüğünden, silindirler arasında daha dengeli (eşit) karışım oranı sağlanır. 4.Püskürtme ile yakıtın aldığı yol kısa olduğundan, soğukta ve ilk harekette yoğunlaşma kayıpları azalır, gereksinimden fazla yakıt emilmez, motor daha fakir karışımla çalışır. Sonuçta yakıt tüketimi azalır, silindirlerden daha dengeli güç sağlanır. 5. Sistemde her silindire püskürtülen yakıt miktarı, motor yük ve devrine bağlı olarak, silindire giren hava miktarına göre belirlenir. Bu sebeple karışım daha fazla homojen olur ve yanma daha iyi gerçekleşir. 6.Yanma iyi olduğu için egzoz gazı daha temizdir. 7. Yanma iyi olduğu için yakıt tüketimi ve hava kirliliği belirli oranlarda azaltılmıştır. 8. Sistemde yakıt, hava (vakum) hızına bağlı olmadan belirli bir basınç altında püskürtüldüğü için mo torun değişen çalışma (yük) koşullarına uyumu daha hızlı olur. Bu sebeple kapış daha iyidir, motor gücü gecikmesiz olarak artabilir ve çalışma ve geçişler daha düzgün olur. 9. Sistemde yüksek püskürtme basıncı nedeniyle yakıtın parçalanması ve hava içinde dağılımı(atomizasyon ve homojenlik) daha iyi gerçekleşir. Bu sebeple motorun rölantide çalışması daha düzgün olur, soğukta ilk hareket kolaylaşır, motor manifold ve hava kanalının ısıtılmasına gerek kalmaz, ısıtmak için zengin karışıma gerek duyulmaz, sıcak havalarda buhar tıkacı görülmez ve daha ağır(az uçucu) yakıt (benzin) kullanılabilir. 10. Sistemde venturinin bulunmaması buzlanma sorununu ortadan kaldırmıştır. 11.Püskürtme nedeniyle emme manifoldunun (kanalının) yapısı oldukça basitleştirilmiştir. 12.Püskürtme ve elektronik ateşleme sistemlerinin birleştirildiği sistemlerde daha iyi yanma, daha temiz egzoz gazı ve yakıt ekonomisi sağlanmaktadır. 13.Sistem turbo şarj ve EGR’ ye daha uygundur. 14.Değişik sürüş koşullarında daha iyi bir sürüş rahatlığı sağlanır. 3. Yakıt enjeksiyon sistemlerinin sakıncaları nelerdir? Yazınız. 1.Sistemde kullanılan elektronik devrelerinin bakım ve onarımı zor ve pahalıdır. 2.Sistemde meydana gelen bir arıza sisteminin tümüyle durmasına sebep olabilir. 3.Benzinin sızma özelliğinin yüksek, yağlama özelliğinin olmaması sebebiyle sistemin üretimi zor, elemanları pahalıdır. 4.Yakıt enjeksiyon sistemi toz tortu gibi tıkayıcı maddelere karşı çok hassas olması nedeniyle bakım ve temizliğe özen gösterilmesi gerekir. 4.Elektronik ateşleme ve yakıt enjeksiyon sistemlerinin önemini kısaca açıklayınız. Yakıt enjeksiyon sistemleri ile elektronik ateşleme sistemleri entegre motor kontrol sisteminde birleştirilmiştir. Püskürtme ve ateşleme gibi sistemler dijital bir motor kumandasında bir araya getirilmiştir. Böylece iki sistem birbirine daha iyi uyum sağlamakta ve elektronik teknolojisi, motorun özel çalışma durumlarının belirlenmesinde birer ölçüm noktası olan sensörlerden daha çok yararlanılmasına olanak vermektedir. Sensörler, ateşleme ve benzin püskürtme için ortak kullanılırlar. Bu şekilde, iki ayrı sistem yerine tek bir sistem kullanılmıştır. Geliştirilmiş olan bu sistem maliyeti arttırmaktadır; fakat bunun yanında motor gücü, yakıt tüketimi ve emisyon değerlerinde gelişmelerin sağlanmasına yardımcı olmaktadır. Tüm bunların sonucunda da daha düzgün çalışma ve sürüş konforu elde edilmektedir. 5. Benzinli bir içten yanmalı motorun yüksek performansla çalışabilmesi için hangi şartların oluşması gereklidir? Yazınız. 1.İyi bir hava yakıt karışımı, 2.Yüksek kompresyon, 3.Uygun ateşleme zamanı ve güçlü kıvılcımdır.


6. ECU (elektronik kontrol ünitesi) sensörlerden (bilgi toplama elemanları),gelen bilgilerden yararlanarak, belleğindeki programların da yardımıyla hangi uygulamaları yapma yeteneğine sahiptir? Yazınız. 1.Enjeksiyon (yakıt püskürtme) süresini ve sıklığını yönetmek yani sıralı düzende zamanı ayarlanmış (1-3-4-2) bir işlemle her bir silindir için hesaplanmış miktardaki yakıtı sağlamak. 2.Uygulamada zararlı gaz çıkışlarını azaltarak, motor için en uygun termodinamik etkinliği garanti altına almak amacı ile hava/yakıt oranının yapıldığı sırada belirlenen en uygun değer içinde kalmasını sağlamak. 3.Ateşleme zamanını (avansı) elektronik yolla kumanda ve kontrol etmek. 4.Çevresel parametreler ve yükler değişirken motorun düzgün bir şekilde çalışmasını sağlamak için belirli sensörler yoluyla alınan motor hızlarına göre, hava debisini ayarlamak. 5.Programı uygulamak suretiyle RAM belleğinde kayıtlı bulunan çeşitli sensörlerdeki olası çalışma arızalarını tespit etmek ve motorun acil koşullar altında bile çalışmasını sağlamak maksadıyla yanlış verileri veya alınamayan veriler yerine bellekten yenilerini koymak. 6.Bağlandığı zaman izlenen ve belleğe geçirilen çalışma arızalarını, test soketi yoluyla test cihazına iletmek. 7.Aşağıda devre şeması verilen Elektronik ateşleme ve yakıt enjeksiyon sisteminin parçalarını yazınız.

1. Yakıt deposu 2. Elektrikli yakıt pompası 3. Yakıt filtresi 4. Yakıt dağıtım borusu 5.Basınç regülâtörü 6. ECU 7. Ateşleme bobini 8. Ateşleme distribütörü 9. Bujiler 10. Enjektör 11. Soğukta ilk hareket enjektörü 12. Rölanti devir ayar vidası 13. Gaz kelebeği 14. Gaz kelebeği şalteri 15. Hava ölçücüsü 16. Hava sıcaklık sensörü 17. Lamda sondası 18. Termik zaman şalteri 19. Motor sıcaklık sensörü 20. Ek hava supabı 21. Rölanti karışım ayar vidası 22. Referans işareti algılayıcısı 23. Devir sayısı algılayıcısı 24. Batarya 25. Kontak anahtarı 26. Ana röle 27. Pompa rölesi 28. Titreşim amortisörü


8. Kardeş Silindir (İkiz) Ateşleme Sistemi nedir? Açıklayınız. Direkt ateşleme sisteminde, konvansiyonel ateşleme sisteminden farklı olarak iki ateşleme bobini kullanılır ve aynı anda iki buji birden ateşlenir. Bu nedenle bu ateşleme sistemine çift kıvılcımlı ateşleme sistemi de denir. 9. Distribütörsüz ateşleme sisteminde (DIS)ateşlemeyi düzenleme işini hangi parça yapar? Yazınız. Motor yönetimi ECU’su, kendisine gelen motorun kondisyon parametrelerine göre (ÜÖN devir, emme manifoldu mutlak basınç değerigibi) yakıt enjeksiyonu ile birlikte ateşlemeyi de düzenler. 10. Distribütörsüz ateşleme sisteminde (DIS) ateşleme sırasına ve zamanı nasıl belirlenir? Yazınız. Krank devir sensorunun önünde kullanılan dişli rotor üzerinde, belli bir açıyla konumlandırılmış boşluk sayesinde ateşleme sinyali üretilir ve eksantrik sensoru yardımıyla ateşleme sırasına ve zamanına karar verilir. 11. Distribütörsüz ateşleme sisteminin (DIS) parçaları nelerdir? Yazınız. 1.Akümülatör, 2. Kontak anahtarı, 3Motor yakıt enjeksiyon ve ateşleme kontrol ünitesi (ECU), 4.Ateşleme bobini (Direkt Dağıtımlı), 5.Bujilerdir. 12.Şekildeki Distribütörsüz ateşleme( ikiz) sisteminin yapısını açıklayınız. Sistemde dağıtım mekanizması ortadan kaldırılmış olup statik dağıtımlı bobin kullanılmıştır. Ateşleme bobini içerisine iki adet primer, iki adet de sekonder sargı yerleştirilerek, her bir sekonder sargı çiftinin birer ucu kardeş silindire gönderilmiştir. (1 ve 4, 2 ve 3 gibi) Böylelikle her iki bujide eş zamanlı kıvılcım oluşur. Eş silindirlerden bir tanesi gerçek ateşleme noktasındayken, diğeri egzoz sonundadır. Bu silindir egzoz zamanında olduğundan, motorun çalışmasına herhangi bir olumsuz etki yapmamaktadır. Bu sistemde tek bobinli sistemlere göre sağlanan avantaj, sargı çiftleri ayrılmış olduğundan bobinlerin doygunluğu arttırılmıştır. Böylece, motora her çalışma koşulunda daha iyi ateşleme yapılması sağlanmaktadır. Ayrıca mekanik parçalar da ortadan kalkmıştır. 13. Şekildeki Distribütörsüz ateşleme( ikiz) sisteminin parçalarını yazınız. 1.AKÜ 2.KONTAK ANAHTARI 3.ATEŞLEME KONTROL MODÜLÜ 4.ATEŞLEME BOBİNİ 5.ELEKTRONİK MOTOR KONTROL SİSTEMİ (ECU) 6.KRANK MİLİ KONUM SENSÖRÜ 7.4 VE 1 NOLU SİLİNDİR BUJİLERİ 8.2 VE 3 NOLU SİLİNDİR BUJİLERİ


14.Şekilde görülen Her Silindir İçin Bağımsız ( Direkt ) Ateşleme Sisteminin yapısını kısaca açıklayınız. Sistem, ateşleme modülüne dönüştürülmüş tüm silindirlere ait, ayrı ayrı buji soketli bobin grubundan oluşturulmuştur. Ateşleme modülü içerisinde, birer adet ateşleme bobini ve direkt bujiye bağlanabilen, buji kablosu görevi yapan başlık vardır. Her silindire ait bobin primer devresinin kontrolü, motor yönetim ünitesine (ECU) bağlanmıştır. ECU, motorun o anki çalışma koşullarına göre en optimum ateşleme avansını belirleyerek sırası gelen silindir bobininin primer devre akımını keser ve bobinin sekonder devresinde yüksek gerilimin oluşmasını sağlar. İlgili silindirin zamanlaması, eksantrik mili üzerinde bulunan zamanlama (faz) sensoru ve krank milinden alınan ÜÖN ve devir sinyali ile belirlenir.

15. Direkt ateşleme sisteminin çalışma prensibini maddeler halinde yazınız. 1.Elektronik kontrol ünitesi (ECU), değişik sensörlardan sinyal alarak motor için optimum ateşleme zamanını hesaplar. ECU aynı zamanda en etkili ateşleme avansını da belirler. 2.Motor kontrol ünitesi bobinle birleşik olan ateşleyicilere IGT sinyali gönderir. IGT sinyalleri, motorun ateşleme sırasına göre her ateşleyiciye gönderilir. (1–3–4–2) 3.Ateşleyiciye sinyal geldiğinde pirimer devreden akım geçer ve bobinde manyetik alan oluşur. 4.Primer devreden geçen akımın aniden kesilmesiyle sekonder devrede yüksek bir gerilim meydan gelir. 5.IGF sinyali ise primer akım belirlenmiş değeri aştığında ECU ya gönderilir.(ECU bunu kendisi algılar.) 16. Direkt ateşleme sisteminde ECU’nün sinyal aldığı sensörleri şekli inceleyerek yazınız 1.KRANK MİLİ KONUM SENSÖRÜ 2.EKSANTRİK MİLİ KONUM SENSÖRÜ 3.VURUNTU SENSÖRÜ 4.GAZ KELEBEĞİ KONUM SENSÖRÜ 5.HAVA AKIŞ ÖLÇER 6.SU SICAKLIK SENSÖRÜ


17. Direkt ateşleme sisteminde kullanılan ateşleme bobininin yapısını kısaca anlatınız.

Ateşleme bobini, ateşleyiciyle birleştirilerek yekpare parça haline getirilmiştir. Bobinin ortasında çelik bir nüve vardır. Klasik bobinlerde olduğu gibi sekonder bobinin üzerine sarılmıştır. Ateşleme bobini, direkt olarak bujiye takıldığı için yüksek gerilim kabloları ortadan kaldırılmıştır. Böylece gerilim kayıpları önlenmiştir. Aynı zamanda sistem daha sorunsuz ve bakım gerektirmeyen bir hale dönüştürülmüştür.

18. Direkt ateşleme sisteminde kullanılan ateşleme bobininin avantajları nelerdir? Yazınız. 1.Distribütör kayıpları yoktur. 2.Sistem parçaları azaltılarak toplu hale getirilmiştir. 3.Elektromanyetik arızalar azaltılmıştır. 4.Silindir başına bağımsız bobin, kayıpların azalmasını ve her koşulda optimum ateşleme sağlamıştır. 19. Benzinli motorlarda bujinin ateşleme noktasının sabit olarak ayarlanmamasının sebebi nedir? Yazınız. Benzinli motorlarda azami güç elde edilebilmesi için silindir içindeki basıncın, piston üst ölü noktayı yaklaşık olarak 10o geçtikten sonra oluşması gerekmektedir. Benzinli bir motorda, silindire sıkıştırılan yakıt-hava karışımın ateşlendikten sonra tamamen tutuşabilmesi, alevin yakıt hava karışımı içinde ilerleme hızı dolayısıyla bir müddet sonra olacaktır. Silindir içerisindeki karışımın tamamen yanabilmesi, normal şartlardaki bujinin kıvılcım çakışından 1/300 ile 1/1000 saniye gibi bir zaman geçtikten sonra mümkündür. Piston üst ölü noktada (ÜÖN) iken buji kıvılcımı çakacak olursa, alev karışım içerisinde ilerlerken, piston da hareketine devam edeceğinden, tam tutuşma anında üst ölü noktadan (ÜÖN) uzaklaşmış olur. Üst ölü nokta (ÜÖN)'dan sonra yanma basıncının etkisinin görülebilmesi için buji kıvılcımının Ü.Ö.N.'dan önce ateşlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle ateşleme noktası sabit olarak ayarlanamaz. 20.Ateşleme avansı ne demektir? Yazınız. Değişik devirlerde motordan azami gücü alabilmek için derece olarak verilmesi gereken erken ateşleme miktarına ateşleme avansı denir. Ateşleme avansı esas olarak motorun devir sayısıyla orantılı olmakla birlikte, sıkıştırma oranı, hava-yakıt karışımı, yakıtın özelliği vb gibi hususların da tesiri altında kalmaktadır. 21.Ateşleme zamanı çok fazla avanslı ise motora etkileri nelerdir? Yazınız. Ateşleme zamanı çok fazla avanslı ise silindir içerisinde kendiliğinden yanma meydana gelir ve avans vurması duyulur. Aşırı avans vurması da supapların ve bujilerin yanmasına neden olur.


22. Ateşleme zamanı gecikmeli ise motora etkileri nelerdir? Yazınız.

Ateşleme zamanı gecikmeli ise azami yanma basıncı, piston üst ölü noktadan çok fazla uzaklaştıktan (10o yi çok fazla geçtikten) sonra oluşur. Bu da yakıt ekonomisinin ve motor gücünün azalmasına neden olur.

23. Günümüzde kullanılan taşıtlardaki distribütör sistemlerinde kaç çeşit avans kontrol sistemi bulunmaktadır ? Yazınız 1.Mekanik avans tertibatı, 2.Vakum avans tertibatı 3.Elektronik avans tertibatı 24.Şekilde görülen mekanik avans tertibatının yapısını ve çalışmasını kısaca açıklayınız. Ateşleme sisteminde mekanik avans tertibatı olarak görev yapan iki ağırlık vardır. Bu ağırlıklar distribütör milindeki destek pimleri üzerine yerleştirilmiştir. Yaylar, sinyal rotoru ve kam tabla plakası üzerindeki pime takılıdır. Bu yaylar, motor devri düşük iken ağırlıkların kapalı kalmasını sağlar. Distribütör mili dönmeye başlayınca ağırlıklar merkezkaç kuvveti etkisiyle merkezden dışarı açılmaya başlar Kam tablası distribütör miline bağlı olarak bir miktar daha dönmesine neden olur. Sinyal rotoru ile kam tablası yekpare olduğundan, sinyal rotoru distribütör dönüş yönünde ve aynı yönde bir miktar döner. Böylece sinyal rotoru sinyal jeneratörü ile erken karşılaşır ve bujinin erken ateşlemesini sağlayarak avans verilmiş olur. Distribütör üzerindeki kılavuz pimi avans açısını sınırlar. 25. Şekilde görülen vakum avans sisteminin yapısını ve çalışmasını kısaca açıklayınız. Bu sistem emme manifoldundaki vakum tesiriyle çalışır. Bu sistemde ateşleme avansını sağlamak için muhtelif tip vakum sistemi kullanılır. Genellikle vakum tertibatlarında bir yaylı diyafram vardır ve bu diyafram mekanik bir bağlantı vasıtasıyla distribütöre bağlanmıştır. Diyaframın yaylı tarafı hava sızdırmayacak şekilde yapılmış olup bir boru ile manifold veya gaz kelebeğindeki bağlantı yerine monte edilir. Gaz kelebeği kapalı durumda araç rölantide çalışırken, avans deliği gaz kelebeğinin üstüne açıldığı için atmosfer basıncına maruz kalır ve vakum avans çalışmaz. Gaz kelebeği çok az açıldığında, avans deliği vakum hattına açılır. Diyaframa etki eden vakum, diyafram ile birlikte avans milini çeker. Sonuç olarak platin tablası sinyal rotorunun dönme yönünü ters yönünde dönerek ateşleme avansı verilmiş olur. Avans deliğine etki eden vakum değeri arttıkça, avans milinin hareketi ve dolayısıyla verilen avans açısı da artar.


26. Şekilde görülen elektronik avans sisteminin yapısını ve çalışmasını kısaca açıklayınız. Analog sinyal üreten sensorlarda çıkan analog giriş sinyalleri analog/sayısal dönüştürücüler de sayısal sinyallere dönüştürülür. Krank mili, gaz kelebeği ayarı ve devir sayısı gibi sayısal sinyaller mikro bilgisayara doğrudan verilirler. Mikro bilgisayarda tanıma alanı hafızaya alınmıştır, yani her devir sayısına ve yük noktasına ait yakıt tüketimi ve egzoz gazları için en uygun ateşleme noktaları programlanmıştır. Mikro bilgisayar, giriş sinyallerini alır ve ateşleme tanıma alanından gerekli ateşleme açısını hesaplar. Sonra çıkış sinyalini kumanda cihazının son kademesine gönderir, bu ise endüksiyon bobininin primer devresini anahtarlar. Ateşleme (avans) ayarı ve ateşleme hareketinin bitirilmesi, elektronik kumanda cihazı tarafından yapıldığı için yüksek gerilim dağıtıcısının (distribütör) kumanda işlevi yoktur. Aksine sadece yüksek gerilim dağıtıcısı olarak çalışır. 27. Elektronik ateşleme sisteminde ateşleme avansını ve motorun çalışma şartlarını hangi kısımlar belirtir? Yazınız. Elektronik ateşleme sisteminde ateşleme avansını sensorlar belirlerken durum vericileri de motorun çalışma şartlarını belirtirler. 28.Aşağıdaki sensörlerin görevlerini karşılarına yazınız. Distribütör Hall etkili vericisi veya krank milinden algılama Devir sayısı/krank açışı Kumanda cihazı basıncı sensörü Emme manifoldu basıncı/yük Gaz kelebeği şalteri Rölanti/tam yük Emme manifoldu sıcaklığı sensörü Emilen hava/sıcaklık Motor üzerindeki sıcaklık sensoru Motor sıcaklığı Motordaki vuruntu sensoru Vuruntu sinyali 29.Distribütörsüz ateşleme sistemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur? (I) Silindir başına bağımsız bobin kullanılır. (II)Sistem parçaları azaltılmıştır. (III)Elektromanyetik arızalar artmıştır. A)II-IV

B)II

C)I-III-IV

D)I-II-IV

30. Aşağıda ikiz ateşleme sisteminde kullanılan ateşleme bobini ile ilgili verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur? (I) Ateşleme bobini içerisine bir adet primer sargı vardır. (II) İki adet sekonder sargı vardır. (III) Sekonder sargı çiftinin uçları kardeş silindire gönderilmiştir. A)I II

B)II-III

C)III

D)I-III

31. Distribütörsüz ateşleme sisteminde silindirlerin ateşleme zamanlaması hangi sensorlardan sinyal alınarak belirlenir? A) Faz, ÜÖN ve devir sensoru B) Vuruntu ve ÜÖN sensoru C) Hava akış, faz ve devir sensoru D) Vuruntu, devir ve faz sensoru 32.Aşağıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur? (I) Supapların ve bujilerin yanmasına aşırı avans neden olur. (II)Motor devri arttığında gerekli avans miktarı azalır. (III)Ateşleme avansının katalog değerinden düşük olması yakıt tüketiminin artmasına neden olur. A)I-II-III

B)I-II

C)III

D)I-III

33. Aşağıdakilerden hangisi distribütör içindeki mekanik avans sisteminin parçalarından değildir? A) Yaylar B) Sinyal rotoru C) Santifuruj ağırlıklar D) Avans çubuğu


34. Şekilde Birleşik ateşleme ve yakıt sistemi devre elemanlarının araç üzerindeki yerleri görülmektedir. Numaralanmış yerlerin isimlerini yazınız. 1. Aktif karbon filtre 2. Yakıt buharı selenoid valfı bağlantısı 3. Enjeksiyon-ateşleme kontrol sistemi 4. Sigorta ve röleler 5. Test soketi 6. Enjektörler 7. Devir sensörü 8. Rölanti adım motoru 9. Kelebek valfi konum sensörü 10. Genel sistemi koruyucu sigorta 11. Debimetre 12. Hava sıcaklık sensörü 13. Araç hız sensörü 14. lamda sensörü 15. Ön kablo bağlantısı 16. Motor su sıcaklık sensörü 17. Şasi bağlantısı 18. Ateşleme bobini 19. Zamanlama sensörü 20. Vuruntu sensörü 21. Kam mili zamanlama 22. Yakıt buharı kesme solenoid valfi değiştirici solenoid valfi 35. Elektronik Ateşleme ve Yakıt Sisteminde arıza durumunda arızanın kontrol edilmesi işlemine motorla ilgili temel sistemlerin incelenmesiyle başlanmalıdır.Buna göre inceleme yapılacak temel sistemleri yazınız. 1.Elektrik güç besleme sistemleri (a.Akü 2.Gövde şasi bağlantısı 3.Yakıt sistemleri (a.Yakıt hattı 4.Ateşleme sistemi (a.Buji 5.Emisyon kontrol sistemi (a.PCV sistemi

b.Eriyebilen sigorta teli

c.Sigorta )

b.Yakıt filtresi b.Yüksek gerilim kablosu b.Vakum kaçağı )

c.Yakıt pompası ) c.Ateşleme bobini )

36.Motorla ilgili temel sistemlerde oluşabilecek bir arıza durumunda ilk yapılması gereken işlem nedir? Yazınız. Arıza durumunda; temel sistemlerin ve kabloların kontrolü öncelikli olarak yapılmalıdır. Bu sistemlerdeki arızalara genelde kablo demeti soketlerinin birbiriyle iyi temas etmemesi neden olur. Bütün kablo demeti soketlerinin kontrol edilmesi ve bunların güvenli bir şekilde bağlandıklarının doğrulanması önemlidir. 37.Elektronik ateşleme ve yakıt sistemi üzerinde yapılan ayar işlemlerini azaltmak için neler yapılmıştır? Yazınız. 1. Başta ateşleme sistemi olmak üzere sistem üzerindeki hareketli parça sayısı çok aza indirilerek mekanik arızalar azaltılmıştır. 2. Yakıt sistemi egzoz normları maksimum iyileştirmeye cevap verecek şekilde ayarlanmıştır. 3. Değişen yol ve yük şartlarını algılayan beyin; gerekli olan en iyi karışım oranını sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. 4. Sistem sürüş esnasında oluşabilecek arızalara kendisi müdahale eder konuma getirilmiştir. 5. Elektronik kontrol ünitesi (ECU) arızalı parçaları devre dışı bırakarak kendi belleğindeki değerlerle motorun çalışmasına katkı sağlamaktadır. 38. Birleşik yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemi ile donatılmış olan bir araç üzerinde çalışırken hangi önlemler alınmalıdır? Yazınız. 1.Akü kutup başlarındaki elektrik bağlantı uçları gerekli şekilde bağlanmamış veya gevşek durumda ise motoru harekete geçirmeyiniz. 2.Motoru çalıştırmak için asla hızlı akü şarj cihazı kullanmayınız. 3.Akünün hızlı şekilde şarj edilebilmesi için öncelikle aracın elektrik sisteminden ayrılması gereklidir. 4. Araç boyandıktan sonra sıcaklık derecesinin 80 dereceyi aştığı bir kurutma fırınına giriyorsa; enjeksiyon-ateşleme elektronik kontrol ünitesinin sökülmesi gereklidir. 5. Kontak anahtarı ON pozisyonundayken, kontrol ünitesinin çoklu soketini asla çıkartmayınız. 6.Aracın üzerinde elektrik kaynağı yapmadan önce akünün negatif kutup başını ayırınız.


39. Elektronik Ateşleme ve Yakıt Sisteminde aküyü devreden çıkarmanın sakıncası nedir? Yazınız. Bu sistemde daimi şekilde akıma bağlı olan ve üzerinde düzeltme değerlerinin bulunduğu bir bellek vardır. Aküyü devreden çıkarma işlemi bu gibi bilgilerin kaybolması ile sonuçlanır ve ancak belli bir kilometre kat edildikten sonra geri kazanılır. Bu sebeple bu gibi işlemler sınırlandırılmalıdır. 40. Araçlarda marka ve modellere göre elektronik kontrol ünitesi (ECU)’ nin mükemmel ateşleme zamanı ve püskürtme miktarını ayarlayabilmek için ihtiyaç duyduğu bilgiler nelerdir? Yazınız. 1.Rölanti devri 2.Motor devir sayısı 3.Soğutma suyu sıcaklığı, 4.Egsoz gazındaki oksijen miktarı 5.Pistonun konumu

6.Motor soğutma suyu sıcaklığı 7.Emme manifoldundan geçen hava miktarı 8.Emme manifoldundan geçen havanın sıcaklığı 9.Gaz kelebeği açıklığı 10.Motor vuruntu sinyali

11.Araç hızı 12.Havanın mutlak basıncı 13.İlk hareketin algılanması 14.Batarya voltajı 15.Vites konumu.

41. Elektronik Ateşleme ve Yakıt Sisteminde kullanılan elektronik kontrol ünitesi (ECU) hakkında kısa bir açıklama yapınız. Sistemde kullanılan elektronik kontrol ünitesi bir mikro-bilgisayardır ve bilgisayarın temel elemanı da bir mikroişlemcidir. Mikro-bilgisayarın program hafızasına motorun değişik çalışma koşullarındaki çalışmasını belirleyen bütün veriler önceden kaydedilmiş bulunmaktadır. 42. Elektronik kontrol ünitesi püskürtülecek yakıt miktarını nasıl hesaplar açıklayınız. Püskürtülen yakıt miktarının belirlenmesinde birinci temel değişken emilen havanın miktarı ikinci temel değişken ise motor devridir. Bu iki değişkene göre belirlenen yakıt miktarına ‘temel yakıt miktarı’ denir. Emilen havanın miktarı motorun yük durumunun göstergesidir. Kapış anında motorun emdiği bütün hava, hava ölçücüsünden geçer ve silindirlere ulaşamadan hava ölçücüsünün elektrik sinyali bilgisayara ulaşır. Böylece, bilgisayar püskürtülen yakıtı artırarak kapış için gerekli olan zengin karışımın motora gitmesini sağlar. Bilgisayar, hava ölçücüsü sinyali, devir sinyali ve diğer algılayıcılardan gelen sinyalleri birleştirip motorun çalışma koşullarına göre püskürtülmesi gereken yakıt miktarını hesaplar. Bu değerlendirmeye göre enjektörleri çalıştıran elektrik palslarının uzunluğunu ayarlayarak enjektörlere gönderir. Palslar uzadıkça enjektörlerin açık kalma süreleri de uzayacağından püskürtülen yakıt miktarı artar. 43. Elektronik kontrol ünitesinde emilen hava miktarı ölçülürken hangi kriterler hesaba katılır? Yazınız. 1.Motorun ömrü boyunca motorda meydana gelen aşınma, 2.Yanma odasında karbon birikmesi, 3.Supap ayarlarındaki değişiklikler gibi bütün değişmeleri hesaba katılır. 44. Elektronik Ateşleme ve Yakıt Sisteminde motora verilmesi gereken avans miktarı nasıl ayarlanır? Yazınız. ECU kendisine gelen bilgiler doğrultusunda motora en uygun olan avans miktarını da belirler. Bunu yaparken ECU’ya, motor devri, pistonların konumu, motor soğutma suyu sıcaklığı, emme manifoldundan giren havanın sıcaklığı, gaz kelebeğinin açılma miktarı, emme manifoldundaki vakum miktarı gibi birtakım bilgilere ihtiyacı vardır. 45. Motorun herhangi bir andaki çalışma koşulları nasıl hesaplanır? Yazınız. Elektronik kontrol ünitesinin hafızasına kaydedilmiş bulunan bir çalışma programı, algılayıcıların gönderdikleri sinyallerin mikroişlemciye akışını kontrol eder. Mikroişlemci, hafızaya kaydedilmiş olan değerlerle algılayıcılar tarafından motordan ölçülen değerleri karşılaştırarak, motorun herhangi bir andaki çalışma koşullarını hesaplar. 46. Şekildeki Devir (Ü Ö N Sensörü) sensörünün görevini ve çalışmasını anlatınız. Ü Ö N ’yı ve motor devrini izlemek üzere düzenlenmiş ve endüktif tipte bir sensördür. Krank mili arka balans ağırlığına dişli kasnağı tespit edilmiştir. Dişli kasnağının üzerinde bulunan dişler tarafından manyetik alanda değişiklik yapılması ile sensörde sinyal meydana gelir. Bu şekilde sensör motor bloğuna tespit edilmiş olup, aralığın ve açısal konumun kontrol edilip ayarlanması gerekmemektedir. Sensörün önünden geçen dişler sensör ile kasnak arasındaki aralığı değiştirir. Sonuç olarak devamlı şekilde manyetik alan değişimi devir adedine bağlı olan bir alternatif voltaj yaratır. Dişli üzerinde 58 adet dişle iki adet eksik eşit bir aralık bulunmaktadır. Boş diş aralığı tarafından bn belirlenen referans noktası (Ü Ö N)’yi oluşturur.


47.Şekildeki mutlak basınç sensörünün görevini ve çalışmasını anlatınız. Kontak açıkken atmosfer basıncını, motor çalıştıktan sonra ise emme manifoldu basınç veya vakumunu ölçerek ECU’ ya elektriksel olarak bildiren bir elemandır. ECU’ ya gelen bu bilgi ile ECU, emilen hava miktarını algılar, buna göre enjektörün açılma süresini ayarlar. Sensörün içinde basınca göre direnci değişen bir eleman (load- cell) bulunmaktadır. Bu direnç sabit hava kabı üzerine yerleştirilmiştir. Emme manifoldu içerisindeki vakum değiştikçe direncin değeri değişir, bu direnç değişimine göre ECU, manifold vakumunu algılar. Mutlak basınç sensörünün yaptığı bir diğer görev ise; kontak ilk açıldığı anda emme manifoldundaki basınç, atmosfer basıncına eşit olduğu için bu andaki basınç bilgisi, ECU tarafından hafızaya referans bilgi olarak alınır. Motor çalıştığı zaman bu bilgiye göre çalışma düzenlenir. Araç seyir halinde iken rakım farklılığı olursa, gaz pedalına bir defa tam basılırsa, değişmiş olan rakım farkı mutlak basınç sensörü tarafından ECU’ ya bildirilir ve yeniden ateşleme avansı ve yakıt püskürtme düzenlemesi yapılır. 48.Debimetre (MAF Sensörü) çalışmasını açıklayınız. Çalışma prensibi; Hava debimetresi ısıtılmış film tabakası türündedir. Motora giren emilmiş havanın içinden geçtiği alana film tabakası halindeki bir diyafram yerleştirilmiştir. Diyafram kendisi ile temas halinde bulunan bir ısıtıcı direnç tarafından sabit bir sıcaklıkta (120 derece hava sıcaklığının üzerinde) tutulur. Ölçme kanalından geçen hava kütlesi diyaframın ısısını alıp götürerek sabit bir sıcaklıkta tutmaya çalışır. Bu esnada ısıtma direncinden geçen akım uygun bir Wheatstone köprüsü ile ölçülür. Bu sebeple ölçülen akım hava kütlesi akışı ile doğru orantılıdır. 49. Oksijen sensörü (lamda sondası) motor üzerindeki yeri neresidir? Yazınız. Oksijen sensörü (lamda sondası) katalitik konvertörden önce egzoz manifolduna mümkün olduğu kadar yakın bir yere monte edilmiştir. 50.Şekildeki Lamda Sondasının (Oksijen sensörü) görevi ve çalışmasını açıklayınız. Bu sensörün görevi egzoz gazındaki artık oksijen oranını ölçmektir. Bu oran sayesinde motora yanma için gönderilen yakıt-hava karışım içindeki oksijen miktarı ayarlanır. Oksijen sensörünün oksijen miktarına bağlı olarak gönderdiği sinyale göre ECU karışımın zengin veya fakir olduğuna karar vererek enjektörlerin açık kalma sürelerini ayarlar. Karışım oranının kontrolü her saniye yapılır ve egzoz gazlarının yanmış olarak atılmasını ve katalizatöre gelen gazların içinde yanmamış gaz oranının en düşük seviyede olmasını sağlar. Dış kısmı egzoz gazına maruz olan sensörün iç kısmı atmosfere doğru havalandırılmış olup bilgisayara bir kablo ile bağlıdır. Bu farklı ortamlarda bulunan (egzoz gazı elektrodu ve dış hava elektrodu ) elektrotlar gerilim üretirler. Sadece kurşunsuz benzinle kullanılabilen sensör aslında galvanik bir pildir. EURO 3 emisyon standardına sahip araçlarda, katalitik konvertör veriminin kontrolü amacıyla konvertör çıkışına ikinci bir oksijen sensörü konulmuştur. 51.Oksijen sensörü (lamda sondası) yapısı nasıldır ? Yazınız. Sensörün içerisinde zirkonyum dioksit (ZrO2 – seramik madde) vardır.Bu madde çok ince mikro delikli, platinyum tabakasıyla kaplıdır. Sensörün dış kısmı egzoz gazıyla temas halindedir. Sensörün iç kısmı ise atmosfere doğru havalandırılmış olup bilgisayara bir kablo ile bağlıdır. Bu farklı ortamlarda bulunan (egzoz gazı elektrodu ve dış hava elektrodu ) elektrotlar gerilim üretirler. 52. ECU niçin batarya geriliminin değişiminin hesaplar? Yazınız. Elektromanyetik enjektör elemanının yukarıya çekilme (açılma) zamanı ve aşağıya düşme (kapanma) zamanı, batarya gerilimine bağlıdır. ECU voltaj düşmesi ve yükselmesini kendi içinde hesaplayarak püskürtme sürelerini akünün voltaj değişimlerinden korur.


53. Batarya geriliminin düşmesi sebebiyle enjektörde meydana gelen gecikmelerin dengelenmesi için ECU nasıl bir işlem uygular? Yazınız. Batarya geriliminin düşmesi halinde enjektörde meydana gelen gecikmeleri dengelemek için ECU devreye girerek püskürtme zamanını azaltır. Bir bataryanın gerilimi, bataryadan çekilen akım ne kadar fazla olursa, batarya ne kadar soğuk olursa ve bataryanın dolumu ne kadar kötüyse, o nispette düşer. Özellikle kış şartlarında motor soğuk iken ilk çalıştırmada bu durumlar geçerlidir. Enjektör elemanının yukarıya çekilme geciktirilmesi veya impuls sonunda aşağıya düşme zamanları bir mili saniyede gerçekleşmektedir. Yukarıya çekilme batarya gerilimine fazla, buna karşılık aşağıya düşme ise batarya gerilimine daha az bağımlıdır. Şebeke gerilimi ne kadar düşükse, motorun yakıt alması o kadar azalır. Bu sebepten dolayı gerilimin düşmesi, püskürtme zamanının gerilime bağlı olarak uzatılması ile dengelenir. 54.Şekildeki motor soğutma suyu sıcaklık sensörünün motor üzerindeki yerini ve görevini yazınız. Bu sensörün algılama parçası motor soğutma suyu ile irtibatlı bir şekilde olmak üzere termostat gövdesinin yakınına yerleştirilmiştir. Sensöre ait algılayıcı eleman, NTC (negatif sıcaklık kat sayılı) termistör, korucu pirinç bir gövde içerisine yerleştirilmiştir. Sıcaklık artışı ile direnci azalan bir elemandır. Motorun sıcaklık derecesine göre değişen bir direnç gösterir. Sensördeki direnç değişimine göre, kontrol ünitesi yakıt enjeksiyonu için komut vererek motorun ilk hareketi ve soğuk çalışması sırasında gerekli yakıt zenginleştirilmesi sağlar.

55. Şekildeki motor emme havası sıcaklık sensörünün görevini yazınız. Emme havası sıcaklığı sensörü bazı araçlarda hava debisi sensöründen ayrı olabilir. Sıcaklık arttıkça elektrik direncinin düştüğü bir NTC(negatif sıcaklık katsayılı) termistörden oluşmuştur. Kontrol ünitesinin giriş devresi bir gerilim bölücü şeklinde düzenlenmiş olduğu için bu gerilim kontrol ünitesindeki direnç ile NTC sensörün direnci arasında bölünmüştür. Sonuç olarak kontrol ünitesi voltaj değişimleri vasıtasıyla sensördeki direnç değişiklerini değerlendirerek sıcaklık hakkında bilgi elde eder. 56.Darbe sensörünün görevini ve çalışmasını yazınız. Kaza durumunda, otomobilde bulunanların güvenliğini artırmak için, kabin içinde sürücü koltuğunun altında bir darbe sensörü mevcuttur. Bu sensör, yakıt besleme pompasını devre dışı bırakarak, yakıt enjeksiyon sisteminden dışarı sızacak yakıt sebebi ile yangın çıkması ihtimalini azaltır. Darbe sensörü, konik bir yuvaya oturtulmuş çelik bir bilye ve bu bilyeyi yerinde tutması için bir mıknatıstan oluşur. Şiddetli bir çarpışma halinde, bilye manyetik kuvvetin etkisinden kurtulur ve yakıt pompasının şasi bağlantısını keserek normalde kapalı olan elektrik devresini açar. Dolayısıyla da enjeksiyon sisteminin yakıt beslemesini keser. 57. Elektronik Ateşleme ve Yakıt Sisteminde elektronik ateşleme nasıl kumanda edilir?Yazınız. Mikro-bilgisayar, ateşleme açısını her defasında iki ateşleme olayı arasında sensörlerden aldığı yük ve devir sayısı gibi bilgilerden faydalanarak hesaplar. Olaya ait değeri, hafızaya alınmış karakteristik alandan alır. Mikro-bilgisayar, motor sıcaklığı, emilen havanın sıcaklığı, gaz kelebeğinin konumu ve devir büyüklüklerine bağlı olarak, bu karakteristik değeri düzeltir ve böylece daima en uygun ateşleme anını temin eder. 58.Elektronik ateşleme ayarının yakıt sarfiyatına olan pozitif etkisi nedir? Yazınız . ECU devir sayısı hakkındaki bilgiyi, krank mili üzerindeki devir sayısı sensöründen veya üst ölü nokta sensöründen alır. Bu sayede ateşleme açısı en uygun değerlerde tespit edilerek motorun vuruntu yapması engellenir. Dijital olarak depo edilen karakteristik alanın imkânları vasıtasıyla, ateşleme açısı, her çalışma durumunda, diğer alandaki ateşleme ayar değişikliklerini etkilemeden, uygun bir şekilde ayarlanabilir. Bu durum yakıt sarfiyatını azaltır.


59.Şekildeki Vuruntu sensörlerinin motor üzerindeki yerlerini ve çalışmasını açıklayınız. Vuruntu sensörleri, emme manifoldlarının alt yanında ve sırayla 1-2 ve 3-4 silindirleri arasında olmak üzere motor bloğu üzerinde bulunmaktadır. Motorda vuruntu olduğu zaman motor bloğunda belli bir frekansta titreşimler oluşur. Bu olay piezo-elektrik kristali üzerinde mekanik yankı yaratır ve bu da kontrol ünitesine bir sinyal gönderir. Bu ünite böyle bir sinyale dayanarak bu olay ortadan kayboluncaya kadar ateşleme avansını azaltmak (3 dereceden en fazla 9.7 dereceye kadar) için önlemler alır. Daha sonra avans kademeli olarak esas değere doğru geri çekilir. Bu sensörler yanlış tork anahtarı ile sıkılmayı önlemek için burca sahiptir. Yenileri ile değiştirilirse,motor bloğu ile sensörün temas yüzeyi arasına rondela veya şim koymayınız. 60. Şekildeki Hız Gösterge sensörünün motor üzerindeki yerini ve çalışmasını açıklayınız. Hız gösterge sensörü (araç hızı sensörü) bir Hall etkisi sensöründen oluşmakta ve diferansiyel çıkışına yerleştirilmiş bulunmaktadır. Bu sensör kontrol ünitesine, frekans aracın hızına göre değişen bir sinyal gönderir. Kontrol ünitesi de bu bilgileri motor rölantisini ayarlayan aktüatörün daha iyi yönetilmesini ve CUT-OFF (hız kesme sistemi) stratejisi için kullanılır.

61. EGR sıcaklık sensörünün yapısını ve çalışmasını açıklayınız. EGR valfi içerisinde bulunan sensör, EGR gazının ve EGR sistemindeki arızaları gözlemek ve teşhis etmek için kullanılır. EGR sıcaklık sensörü bir termistörden meydana gelmiştir ve çalışması su sıcaklık sensörü ile emme havası sıcaklık sensörlerine çok benzer. Sensörün gönderdiği sinyaller diagnostik sisteminde kullanılır. EGR teknik değerleri, EGR sensöründe sabit bir sıcaklık oluşturacak şekilde tespit edilmiştir. EGR sistemi devrede iken EGR gazının sıcaklığı belli bir seviyenin altında olduğu, bu sensör tarafından tespit edilirse motor ECU’ bu EGR sisteminin arızalı çalıştığına karar verir (EGR valfi düzgün çalışmıyor.) ve gösterge panelinde bulunan “motor kontrol” ışığını yakarak sürücüyü uyarır.Aynı şekilde EGR sıcaklığı çok yüksek ise EGR valfı sürekli olarak açık demektir ve yine sürücüyü uyarır. 62. Yüksek rakım sensörünün çalışmasını açıklayınız. Yüksek dağlık bölgelerde az olan hava yoğunluğu, fakir bir karışım gerektirir. Hava ölçer tarafından ölçülen akış hacmi, düşük hava yoğunluğundan dolayı, ancak az bir hava kitlesi akımına tekabül eder. ECU, bu hatayı her genişletilmiş olan kademeye göre püskürtme zamanını belirleyerek dengeleyebilir. Bundan başka yüksek bölgelerdeki güç kaybı kısmen dengelenir ve yüksek yakıt sarfiyatına yol açan fazla zenginleştirmeden de sakınılır. 63. Yakıt sıcaklık sensörünün motor üzerindeki yerini ve çalışmasını açıklayınız. Bu sensör, yakıt haznesi ile basınç regülatörü arasına konulmuştur. Bir moladan sonra motor sıcakken çalıştırıldığı zaman yakıt haznesinin sıcaklığı standart seviyenin üzerine çıkarsa sensör devreyi açar. Sıcaklık sensörü, yakıt haznesi sıcaklığı standart seviyenin altına düşerse devreyi kapatır. Motor sıcakken çalıştırıldığı zaman, sıcaklık sensörü ECU’ ya bir topraklama sinyali gönderir. Bu sinyalle ve diğer sensörlerden (örneğin; krank mili konum sensörü, soğutma suyu sıcaklık sensörü) gelen sinyallerle birlikte ECU, yakıt enjektörlerinin açık kalma zamanını belirler ve dolayısıyla motorun sıcakken çalışma özelliklerini uygun duruma getirir. 64. Turbo Şarj Basınç Sensörünün görevi nedir yazınız. Turbo-şarj basınç sensörü, turbo-şarj basıncını (emme manifoldu basıncını) tespit eder. Sensörden ECU’ ya gelen bilgi ile ECU, emilen hava miktarını algılar, buna göre enjektörün açılma süresini ayarlar. Eğer turbo-şarj basıncı anormal bir şekilde yükselirse, ECU motoru korumak için yakıt göndermeyi keser.


65. Egzoz Geri Basınç Bildirim Sensörünün görevi nedir? Yazınız. Egzoz gazındaki basıncı ölçen sensör egzoz gazı basıncına göre sinyal üreterek ECU’ ya bildirir. ECU aldığı sinyalle enjektörleri kontrol eder. 66. Kick- Down Sensörünün görevi ve araçtaki yeri neresidir?Yazınız Bu sensör bir anahtar görevi görmektedir. Gaz pedalının hemen altındaki taban döşemesinin üstüne yerleştirilmiştir. Gaz kelebeğinin tam açılma sınırını aşacak kadar gaz pedalına basıldığı zaman, kick- down anahtarı (sensörü) devreye girer ve motor ECU’ suna bir sinyal gönderir. Bu sinyal ECU tarafından güç zenginleştirmesi için kullanılır. 67. Yakıt Kontrol Anahtarının görevi nedir? Yazınız. Bu anahtar bir sensör gibi davranarak yakıtın süper veya kurşunsuz benzin olduğu hakkında ECU’ ya bilgi verir. Motor ECU’ su değişik oktan sayılarında olan benzin için iki set halinde avans açısı bilgisi ile donatılmıştır. Motor ECU’ su oktan sayısının düşük olduğu bilgisini aldığı zaman, daha küçük avans açısı ile ilgili bilgileri kullanır. Eğer motor ECU’ suna uygun benzin kullanıldığı bilgisi gelirse daha büyük avans açısı ile ilgili bilgileri kullanır. 68. Stop Lambası Sensörünün görevi nedir? Yazınız. Bu sensör frenlere basıldığını tespit etmek için kullanılır. Bu sensör de bir anahtar gibi kullanılır. Sensörün ürettiği sinyal voltajı stop lambalarına gönderilen voltaj ile aynıdır. Sensörün gönderdiği sinyal esas olarak yakıt kesme esnasındaki motor devrinin kontrolü için kullanılır. Yakıt kesme devri frenlere basıldığı anda düşük tutulur. 69. Debriyaj Sensörünün görevi nedir? Yazınız. Bu sensör bir anahtar gibi çalışır. Debriyaj pedalının altına yerleştirilmiştir ve debriyaj pedalına basılıp basılmadığını algılar. Gönderdiği sinyal egzoz emisyonlarını azaltmak için yakıt kesme esnasındaki motor devrinin kontrolü için kullanılır. 70. Tek Noktalı Püskürtme Sistemi (S P I) yapısını kısaca açıklayınız. Tek bir enjektörün yakıtı emme manifolduna püskürttüğü sistemdir. Yakıtın emme manifolduna püskürtülmesi nedeni ile karbüratörlü sistemlere benzemekte fakat daha iyi bir yakıt hava karışımı hazırlanmasını sağlamaktadır. Bu sistem karbüratörlü sistemden daha verimlidir. SPI sitemde yakıt, motorun her türlü çalışma koşulları için bir noktadan hazırlanmaktadır. SPI sistem, maliyet ve verim açısından karbüratörlü sistem ile MPI (çok noktalı püskürtme sistemi ) arasındadır. SPI sistem üç devreden oluşmaktadır. Bunlar; yakıt, hava ve elektrik devresidir. 72.Şekilde görülen tek nokta yakıt enjeksiyon sisteminin parçalarını yazınız. 1.Yakıt deposu 2.Elektro yakıt pompası 3.Yakıt filtresi 4.Basınç regülatörü 5.Enjektör 6.Hava sıcaklık sensörü 7.E.C.U 8.Gaz kelebeği 9.Gaz kelebeği şalteri 10.Potansiyometre 11.Ayarlama ventili 12.Lambda sondası 13.Termik zaman şalteri 14.Distribütör 15.Batarya 16.Kontak anahtarı 17.Röleler 18.Teşhis bağlantısı 19.Depoya dönüş


73. Tek nokta yakıt enjeksiyon sisteminin çalışmasını açıklayınız. Elektronik kontrollü Mono-jetronic sistem, tek bir enjektörün yakıtı emme manifolduna püskürttüğü sistemdir. Manifold gövdesi içerisine giren havaya bir veya iki memeli enjektör tarafından yakıt püskürtülmektedir. Hava miktarı ölçücüsü, soğutma suyu sıcaklık sensörü ve gaz kelebeği şalterinden gelen sinyaller, ECU’de değerlendirilip tek bir enjektöre kumanda edilerek hava/yakıt oranı ayarlanır. Bu sistemde yakıt, karbüratörlerde olduğu gibi gaz kelebeğinin üst tarafındaki hava akımı içine püskürtülür. Yakıtı aralıklı olarak püskürten enjektörün tetikleme sinyali, ateşleme sinyalinden alınır. Enjektörden püskürtülen yakıt, çok ince damlalara ayrıldığından homojen bir karışım elde edilir ve yakıt silindirlere homojen dağılır. Yakıt pompasının bastığı yakıt basıncı, basınç regülatörü tarafından sabit tutulur. ECU tarafından kontrol edilen enjektörün açık kalma süresine göre püskürtülen yakıt miktarı azaltılır veya çoğaltılır. Enjektör, elektromekanik bir mekanizma olup enerjilendirildiğinde içerisindeki bobin, memeyi yerinden kaldırarak basınç altındaki yakıtın konik bir şekilde püskürtülmesini sağlamaktadır. Enjeksiyon kontrol ünitesi, aldığı bu bilgileri hafızasına kaydedilmiş değerlerle karşılaştırarak ideal yakıt-hava karışımı ile enjektörün püskürtme süresini belirler. 74. Tek Noktalı Püskürtme Sisteminde (S P I) niçin silindir içinde homojen bir karışım sağlanamaz? Yazınız. SPI sistemde yakıt hava ile, emme manifoldunun girişinde hazırlandığından silindire girecek olan karışımın kat ettiği mesafe farklıdır. SPI sistemde yakıt hava karışımı manifold içerisinde karıştığından ve motorun soğuk olduğu zamanlarda karışım içerisindeki yakıt manifold yüzeylerine yapışır ve silindir içerisinde homojen bir karışım sağlanamaz. 75. Çok Noktalı Püskürtme Sisteminde (M P I) yakıt tüketiminin az olmasının sebebi nedir? Yazınız. MPI sistemlerde yakıt, emme supabının arkasına püskürtüldüğü için her bir silindire alınan yakıt hava karışımının miktarı eşittir. Aynı zamanda motorun soğuk çalışmalarında çok daha çabuk uyum sağlamalarına neden olur. Çünkü yakıtın hava ile karıştığı yer emme supabına çok daha yakın olduğu için, yakıtın tamamına yakın bir kısmı silindir içerisine alınır. Sonuç olarak yakıt tüketimi de azalır. 76. Şekilde görülen K-Jetronik yakıt enjeksiyon sisteminin parçalarını yazınız. 1. Yakıt deposu 2. Elektro yakıt pompası 3. Yakıt tutucusu 4. Yakıt filtresi 5. Isıtma regülatörü 6. Enjektör 7. Emme manifoldu 8. Soğukta ilk hareket enjektörü 9a. Yakıt miktarı dağıtıcısı 9b. Sistem basınç regülatörü 10. Hava miktar ölçeri 10a.Hava klapesi 11. Açma ventili 12. Lambda sondası 13. Termik zaman şalteri 14. Distribütör 15. Ek hava iticisi 16. Gaz kelebeği şalteri 17. Ana röleler 18. Kumanda beyni 19. Kontak anahtarı 20. Batarya


75.Püskürtme sistemlerinde karışım oranını kontrol altında tutulmasının sağladığı faydalar nelerdir? Yazınız. Karışım oranının sürekli olarak kontrol altında tutulması, bütün çalışma koşullarında motordan en yüksek performansın, en iyi yakıt ekonomisinin elde edilmesini ve egzoz emisyonunun düşük olmasını sağlar. 76. K-Jetronik yakıt enjeksiyon sisteminin çalışmasını kısaca anlatınız. Bu sistemde yakıt, bütün enjektörlerden sürekli ve düzenli olarak emme manifoldu kanalına ve emme supabı arkasına püskürtülür. Karışım kontrol ünitesi, motorun emdiği havayı ölçer ve silindirlere uygun miktarda yakıt püskürterek karışım oranını istenilen değerde tutar. Sistemde elektrikli bir pompa depodan gelen yakıtı, basıncını bir supap ve by-pass devresinin yardımı ile devamlı ve hassas olarak ayarlayarak yakıt dağıtıcısına göndermektedir. Manyetik olarak çalışan ilk hareket enjektörü emme manifolduna ilave benzin püskürterek karışımı zenginleştirmektedir. Termik zaman şalteri bu enjektöre giden devreyi kontrol ederek, motor çalışmadığı takdirde boğulmasını önlemektedir. Isınma sırasında, yakıtı kontrol eden basınç regülatörü ve yardımcı hava regülatörü rölanti devrini arttırırken zengin bir karışım sağlamaktadır. 77. K-Jetronik yakıt enjeksiyon sisteminde bulunan yakıt dağıtıcısının yapısını açıklayınız. Dağıtıcı, metal bir diyafram ile bir tarafı pompaya diğeri ise enjektörlere bağlı olan iki ayrı kısma ayrılmıştır. Benzin dozajını ayarlayan kısımda dikey olarak hareket eden bir kontrol pistonu (plancır) bir taraftan diğerine ne kadar yakıt gönderileceğini belirlemektedir. Bu piston, hava giriş yolunda bulunan ve emilen hava miktarını ölçen plakaya (sensör) bağlı bir kol tarafından hareket ettirilmektedir. Yuvarlak olan bu plaka emilen hava akımına göre koni şeklindeki muhafazanın içerisinde hareket etmektedir ve pozisyonu ne kadar yukarda olursa arasından o kadar çok hava geçebilmektedir. Motora havanın girmesi plakayı belirli bir yere kadar kaldırarak kontrol pistonunun o anda gereksinim duyulan miktardaki yakıtı göndermesini sağlamaktadır. 78.Şekilde görülen KE Jetronik yakıt enjeksiyon sisteminin parçalarını yazınız. 1.Yakıt deposu 2. Elektro yakıt pompası 3. Yakıt tutucusu 4. Yakıt filtresi 5. Sistem basınç regülatörü 6. Enjektör 7. Soğukta ilk hareket enjektörü 8. Yakıt miktarı dağıtıcısı 9. Lambda sondası 10. Termik zaman şalteri 11. Motor sıcaklık sensörü 12. Distribütör 13. Ek hava iticisi 14. Gaz kelebeği potansiyometresi 15. Hava miktar ölçeri 16.Motor 17. Kontrol rölesi 18. ECU 19. Kontak anahtarı 20.Batarya

79. KE-Jetroniğin K-Jetronikten farkı nedir? Açıklayınız. KE-Jetroniğin temel sistemi K-Jetronik ile aynıdır. Sistem hem mekanik hem de elektronik olarak çalışmaktadır. KE-Jetroniğin K-Jetronikten farkı, sensörler ile toplanan veriler ECU tarafından işlenmekte ve gerekli yakıt dozajının ayarlanabilmesi için elektro hidrolik sinyallere dönüştürülmektedir.


80. KE-Jetronik yakıt enjeksiyon sistemine K-Jetronikten farklı olarak hangi parçalar ne sebeple eklenmiştir? Yazınız. Sisteme ECU (Elektronik Kontrol Ünitesi), sıcaklık sensörü, hava kelebeği şalteri, elektro hidrolik basınç regülatörü gibi parçalar eklenmiştir . Bu şekilde bir düzenleme ile yakıt ekonomisi arttırılmakta, emisyon ise azaltılmaktadır. Bu sistemde, egzoz manifolduna yerleştirilen sensör çıkan sıcak gazların durumunu kontrol ederek püskürtme sisteminin çalışmasını düzenleyen sinyaller göndermektedir. Amacı, ideal karışım oranının sağlanarak, HC, CO ve NOx gibi üç ana kirleticinin üç yollu katalizörle temizlenmesidir. 81. Elektronik kontrollü KE-Jetronik yakıt enjeksiyon sistemiyle K-Jetronik yakıt enjeksiyon sistemini karşılaştırınız. 1. Elektronik kontrollü KE-Jetronik yakıt enjeksiyon sisteminde kontrol işlemini, yakıt dağıtıcısının ölçme aralıklarında hidrolik basınç düşümünü ayarlayan elektro-hidrolik basınç ayarlayıcı yardımıyla merkezi olarak yapar, 2. KE-Jetronik yakıt enjeksiyon sisteminde K-Jetronik sistemde kullanılan ısınma regülatörü iptal edilmiştir. 3. KE-Jetronik yakıt enjeksiyon sisteminde düz kontrol özelliği ile diyafram tip basınç regülatörü, ana basınç ve kontrol basıncını sağlamaktadır.Böylece K-Jetronik sistemde kullanılan plancır tip basınç regülatörü iptal edilmiştir. 4. Sistem, yük değişimlerine çok hızlı bir şekilde cevap verir. 82. L-Jetroniğin ECU, su çalışma koşullarına göre ne kadar yakıt püskürtülmesi gerektiğini ve enjektörlerin açık kalma sürelerini nasıl ayarlar? Yazınız. Bosch L-Jetroniğin temel çalışma prensibi, emilen hava miktarının ölçülmesine ve motor devrine göre yakıtın hesaplanması esasına dayanır. Bu sistemde motorun emdiği hava, hava ölçerden geçer ve buradan alınan bir elektrik sinyali ECU’ne iletilir. Hava akımı ile ilgili bir başka sinyal de gaz kelebeğinin açıklık miktarını belirten gaz kelebeği şalterinden alınır. Motorun su ceketine yerleştirilmiş olan sıcaklık sensörü, termik zaman şalteri, hava ölçücüsü içinde bulunan hava sıcaklık sensöründen ve lambda sondasından gelen sinyallerle distribütörden gelen devir sinyali ECU’na ulaştırılır. Bütün bu bilgileri birleştiren ECU, o anki çalışma koşullarında ne kadar yakıt püskürtülmesi gerektiğini belirler ve enjektörlerin açık kalma sürelerini ona göre ayarlar. Bu şekilde, her devir ve yüke göre gerekli olan yakıt miktarı tam ve doğru olarak ayarlanır. 83. L-Jetroniğin ECU, suna hangi sensörlarden bilgi geldiğini ve ECU dan çıkan sinyallerin çıkış elemanlarını şekildeki yerlerine yazınız.

84.L-Jetronik sistemde enjektörlerin nasıl çalıştığını Açıklayınız. L-Jetronik sistemde enjektörler, K-Jetronikte olduğu gibi devamlı çalışmamaktadır. Her silindirin emme supabının arkasında yakıt püskürten enjektörlerin açılma sinyalleri ECU’den gelir. Krank milinin her devrinde enjektör iki defa püskürtme yapar. Bu şekilde, bir silindire gerekli olan yakıt iki kerede püskürtülmüş olur. Yakıt püskürtülürken emme supabının kapalı olmasının bir sakıncası yoktur. Çünkü motor çalışırken yakıtın supap kanalında bekleme süresi çok kısadır.


85. Şekilde görülen L-Jetronik yakıt enjeksiyon sisteminin parçalarını yazınız. 1.Yakıt deposu 2. Elektro yakıt pompası 3. Yakıt filtresi 4. Yakıt dağıtım borusu 5.Basınç regülatörü 6. ECU 7.Enjektör 8. Soğukta ilk hareket enjektörü 9. Rölanti devir ayar vidası 10. Gaz kelebeği şalteri 11. Gaz kelebeği 12. Hava miktar ölçeri 13. Röleler 14. Lambda sondası 15. Motor sıcaklık sensörü 16. Termik zaman şalteri 17. Distribütör 18. Ek hava iticisi 19. Rölanti karışımı ayar vidası 20. Batarya 21. Kontak anahtarı 86. Şekilde görülen D-Jetronic yakıt enjeksiyon sisteminin parçalarını yazınız. 1. ECU 2. Enjektör 3. Emme basıncı vericisi 4. Motor sıcaklık sensörü 5. Termik zaman şalteri 6. İlk hareket enjektörü 7. Elektro yakıt pompası 8. Yakıt filtresi 9. Basınç regülatörü 10. Ek hava iticisi 11. Gaz kelebeği şalteri 12. Distribütör ve püskürtme sinyali vericisi

86. D-Jetronic yakıt enjeksiyon sistemini kısaca açıklayınız. D-Jetronik, hız yoğunluk esaslı bir sistemdir. Yani hava debisi ölçümü yerine motor devir sayısı, emme manifoldu sıcaklığı, basıncı ölçülerek, hava yoğunluğu ve debisi ECU tarafından hesaplanır. Kam milinin her devrinde enjektörler bir defa püskürtme yapar. Diğer fonksiyonlar L-Jetronik ile aynıdır.


87. Direkt Püskürtmeli yakıt enjeksiyon sisteminin en önemli özelliği nedir? Yazınız. Motorun en büyük özelliği fakir karışımla çalışması ve bunu yaparken de zengin karışımla çalışan motorlarla aynı performansı sergilemesidir. 88. Direkt Püskürtmeli yakıt enjeksiyon GDI sisteminin parçalarını yazınız.

1.YÜKSEK BASINÇ POMBASI 2.BASINÇ SENSÖRÜ 3.YAKIT KÜTÜĞÜ 4.BASINÇ KONTROL VALFİ 5.ENJEKTÖRLER

89. Direkt Püskürtmeli yakıt enjeksiyon GDI sistemli motorun avantajları nelerdir? Yazınız. 1.Yüksek performans, 2.Düşük NOx, 3.Daha az benzin tüketimi, 4.Düşük CO2 çıkışlıdır. 90. Direkt Püskürtmeli yakıt enjeksiyon GDI sisteminde yanma işleminin oluşmasını şekle göre açıklayınız. Dik şekilde dizayn edilmiş emme boruları aşağıya doğru güçlü bir akım oluşturur ve bu sayede yakıt enjeksiyonu en iyi şekilde gerçekleştirilir. Özel bir şekle sahip piston başı sayesinde, silindirin içinde dikey bir hava hareketi oluşturulur. Sıkıştırma zamanının sonuna doğru püskürtülen yakıt, yüksek basınçlı, döndürme hareketi sağlayan enjektörler ile yoğun bir sis gibi atomize edilir. Bu sis şeklindeki hava yakıt karışımı silindirin içinde döndürülür ve verimli bir şekilde katmanlaştırılmış olarak ateşlenir. Bu sayede genel olarak çok fakir bir hava/yakıt karışımı ile düzenli bir yanma sağlanır. Silindirin içinde ateşlemeden önce katmanlar halindeki hava/yakıt karışımında, bujinin yakınında en zengin karışım (yakıt oranı yüksek) katmanı yer alırken, bujiden en uzakta en fakir karışım (yakıt oranı düşük) yer alır. Bu sayede ateşlemenin gerçekleştirilebilmesi için yeterince zengin bir karışım sadece silindirin bir bölümünde oluşturulmuş olur ve yakıt tüketimi azaltılır. 91.GDI Direkt Püskürtmeli motorların klasik benzinli motorlardan farkı nedir? Yazınız. GDI teknolojili motorlarda yakıt silindire doğrudan ve çok hassas bir zamanlama ile püskürtülmekte, kayıplar ve verim düşüşü önlenmektedir. Normal bir motorda silindirin içine yakıt yaklaşık 3,5 bar basınçla püskürtülürken, bu motorda püskürtme basıncı 30-100 bar arasında değişmekte, daha iyi bir yanma sağlamaktadır.


92. Şekilde görülenKam Mili Hall Sensörünün görevi nedir? Yazınız.

Emme zamanında, her bir silindir için enjeksiyon zamanlamasının sırasal düzenlemesinin oluşması için ECU sinyal gönderir. Yüksek, düşük sinyal özelliğine göre çalışan zamanlama sensörü, krankın her iki devrinde bir kere tam olarak birinci silindirin ÜÖN ‘sından, araç markasına göre belirli bir derece önce bulunduğu zaman sinyalini gönderir.

93.Krank mili pozisyon sensörünün çalışmasını ve motora bağlanırken nelere dikkat edilmesi gerektiğini yazınız. ÜÖN ve devir sensörü krank mili kasnağına dik olarak yerleştirilmiştir. Krank mili pozisyon sensörü, volana çok yakın olduğundan volanın dönmesi durumunda, sensör içerisindeki sabit mıknatısın meydana getirdiği manyetik alan değişecektir. Alan değişimi eşit aralıklı dişlerde aynı, iptal edilen dişlerin olduğu yerde ise farklı olacaktır. Manyetik alan değişimi oluşan gerilimin de değişmesine neden olacaktır. ECU bunu şu amaçlar için kullanır: Ana hat basıncının ayarlanmasında, motor devrinin belirlenmesinde, ateşleme noktasının ayarlanmasında ve yakıt enjeksiyon noktasının belirlenmesinde kullanır. Sensör, montaj edilirken volanda bulunan ‘a’ ile triger plastik kapağındaki ‘b’ referansı karşılaşmalıdır. Bu konumda sensör merkezi krank kasnağındaki ‘c’ ile karşılaşmalıdır. 94. EGR Konum Sensörünün motordaki yerini ve görevini yazınız.

EGR valfi içinde yer alan sensör, valfın herhangi bir andaki konumunu belirler ve ECU’ne valfın konumunu bildirir. Böylece EGR valfının konumunu algılayan ECU, valfin ne kadar açık olacağına karar verir.


95. Aşağıdakilerden hangisi yakıt enjeksiyon sistemlerinin görevlerinden değildir? A) Enjeksiyon sürelerinin ayarlanması C) Maksimum devrin sınırlandırılması

B) Kendi kendine arıza teşhisi D) Yakıt tüketiminde artış

96. Tek nokta enjeksiyon sistemleri maliyet ve verim açısından tam olarak hangi iki sistem arasındadır? A) GDI-MPI C) Karbüratörlü sistem-MPI

B) GDI-karbüratörlü sistem D) Turbo şarj-MPI

97. Aşağıdakilerden hangisi tek nokta enjeksiyon sisteminde bulunan devrelerden değildir? A) Yağlama devresi

B) Yakıt devresi

C) Hava devresi

D) Elektrik devresi

98. Aşağıdakilerden hangisi ve hangileri direk püskürtme sisteminin avantajlarındandır? I. Yüksek performans II. Düşük NOx III. Daha az benzin tüketimi A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I-III

D) Hepsi

99. Emme manifoldu basıncını, elektrik sinyali cinsinden ölçerek ateşleme ve püskürtme zamanlarının belirlenmesi için elektronik beyine ileten sensör, aşağıdakilerden hangisidir? A) EGR sensörü C) ÜÖN sensörü

B) Mutlak basınç sensörü D) Su sıcaklık sensörü

100. Motorun soğutma suyu devresine yerleştirilen ve sıcaklığı ölçerek beyine elektrik sinyali olarak ileten sensör aşağıdakilerden hangisidir? A) Hız sensörü

B) Vuruntu sensörü

C) Su sıcaklık sensörü

D) Hava sıcaklık sensörü

101. Piezo-elektrik kristal yapıya sahip olan, motorun çalışmasında oluşan titreşimleri elektrik sinyallerine dönüştürerek elektronik kontrol ünitesine bildiren sensör aşağıdakilerden hangisidir? A) Vuruntu sensörü

B) ÜÖN sensörü

C) Hava sıcaklık sensörü

D) EGR konum sensörü

102. Egzoz manifoldu çıkışında, egzoz borusu özerine monte edilen, egzoz gazları içindeki oksijen yoğunluğunu ölçerek ECU’ne bildiren sensör hangisidir? A) Hava sıcaklık sensörü

B) Lambda sensörü

C) Kam mili hall sensörü

D) Vuruntu sensörü

103. Emme zamanında her bir silindir için enjeksiyon zamanlamasının sırasal düzenlemesinin oluşması için ECU ‘ya sinyal gönderen sensör hangisidir? A) Hava sıcaklık sensörü

B) EGR konum sensörü

C) Lambda sensörü

D) Kam mili hall sensörü

104. Volana yakın bir yere monte edilen ve aldığı sinyali ECU’ne ileten ve bu sinyallerle ana hat basıncının ayarlanmasında, motor devrinin belirlenmesinde, ateşleme noktasının ayarlanmasında ve yakıt enjeksiyon noktasının belirlenmesinde kullanılan sensör aşağıdakilerden hangisidir? A) Lambda sensörü

B) Mutlak basınç sensörü

C) Krank mili pozisyon sensörü

D) EGR konum sensörü

105.Yakıt enjeksiyon sistemlerinde kullanılan elektronik beynin görevi nedir? Yazınız. Elektronik beyinin görevi, sensörlerden gelen sinyalleri değerlendirerek, motorun çalışma koşullarına bağlı olarak programlanmış tanıma alanı yardımıyla gerekli kumanda komutlarını enjektöre ve ateşleme sistemine göndermektir.


106. Elektronik beyinin çalışma fonksiyonları nelerdir? Yazınız. 1.Soğuk Çalıştırma 2.İlk Çalıştırma 3.Motorun Isınma Devresi 4.Hızlanma 5. Tam Güç 6.Motor Devir Sınırlaması 7.Yavaşlama 8.Giriş Sinyali Arızası Anında 107. Elektronik beyin soğuk çalışma durumunu nasıl ayarlar? Yazınız. Yakıt miktarı, motor devrine ve soğutma suyu sıcaklığına göre hesaplanır. Çok düşük sıcaklıklarda püskürtme süresi uzatılarak zengin karışım elde edilir. Motor ısındığı zaman, kontrol ünitesi içindeki zamanlayıcı ile püskürtme süresi azaltılarak karışım fakirleştirilir. 108. Elektronik beyin ilk çalışma durumunu nasıl ayarlar? Yazınız. Kontrol ünitesi, soğutma suyu sıcaklığına bağlı olarak karışımı zenginleştirir. 109. Elektronik beyin motorun ısınması sırasında nasıl çalışır? Yazınız. Motorun ısınması sırasında karışım zenginleştirilir.Soğutma suyu sıcaklığı arttıkça püskürtme süresi azaltılarak karışım fakirleştirilir. 110. Elektronik beyin hızlanma durumunu nasıl ayarlar? Yazınız. Hızlanma sırasında kontrol ünitesi soğutma suyu sıcaklığı, gaz kelebeğinin açılma hızı, motor devri, hızlanmaya başlama anındaki gaz kelebek açıklık değeri bilgilerini alarak karışımı uygun oranda zenginleştirir. 111. Elektronik beyin tam güç durumunu nasıl ayarlar? Yazınız. Motorun tam güç ile çalışması durumunda kontrol ünitesi gaz kelebek açıklığının yaklaşık olarak (araç tipine göre değişmekte) 64 dereceden büyük olduğu konumlarda püskürtme süresini uzatır. 112. Elektronik beyin motor devrini nasıl sınırlar .? Yazınız. Motor devri yaklaşık (araç tipine göre değişmekte) 6400 d/d’ yı geçtiğinde kontrol ünitesi yakıtın püskürtülmesini keserek bu devrin geçilmesini önler. 113. Elektronik beyin yavaşlama durumunu nasıl ayarlar? Yazınız. Kontrol ünitesi yavaşlama sırasında motor devri, motor soğutma suyu sıcaklığı ve gaz kelebeği konumuna bağlı olarak enjektördeki yakıt püskürtme süresini azaltır. 114. Elektronik beyin giriş sinyali arızası anında nasıl davranır? Yazınız. Motor soğutma suyu ve hava sıcaklık sensörleri, rölanti motoru, gaz kelebek potansiyometresi, lambda sensörü gibi elemanlardan bir veya birkaçının arızalı olduğu durumlarda bile motorun çalışmasını sağlayan bir emniyet sistemi vardır. Bu elemanların herhangi biri ve ye birkaçının gönderdiği sinyal ECU tarafından arıza olarak kabul edilirse ECU, hafızasındaki düzeltme faktörlerini uygulayarak motorun çalışmasını sürdürür. 115.Elektrikli yakıt pompasının yapısını ve çalışmasını kısaca açıklayınız. Depo içine yerleştirilmiş olan elektrikli yakıt pompası, yakıtı depodan alıp enjektöre basar. Pompa, elektrik motoru ve pompalama kısmı olmak üzere iki kısımdan oluşmuştur. Pompa sürekli soğutularak ısınmadan ileri gelen sakıncalar önlenmiştir. Pompanın içinde, yakıtı küçük şoklarla basan bir türbin pompası vardır. Bu pompa, bir çek valf, tahliye valfı ve filtre ile birlikte motor ve pompanın kendisinden meydana gelir. Sistemde bulunan tahliye valfı, yakıt basma basıncı azami değere ulaştığı zaman açılır ve yüksek basınçlı yakıt direkt olarak yakıt deposuna geri döner. Sistemde bulunan çek valf, yakıt pompası durduğu zaman kapanır ve bu şekilde yakıt hattı içinde belirli bir basınç kalması sağlanır. Bu basınç motorun yeniden çalıştırılmasında kolaylık sağlayacaktır. Eğer yakıt hattında basınç yoksa yüksek sıcaklıklarda buhar kilitlemesi kolayca ortaya çıkabilir ve motorun yeniden çalıştırılması zorlaşır. Sisteme eklenen darbe anahtarı ile herhangi bir kaza anında pompaya gelen akım kesilerek pompanın çalıştırılması durdurulur ve yangına karşı önlem alınır.


116. Yakıt ateşleme sisteminde bulunan yakıt basınç denetim valfini görevi nedir? Yazınız. Sistemde bulunan yakıt basınç denetim valfı basma basıncı azami değere ulaştığı zaman elektrikli pompada bulunan tahliye valfı açılır ve yüksek basınçlı yakıt direkt olarak yakıt deposuna geri döner. 117.Yakıt filtresinin görevini ve sistemdeki yerini yazınız.

Yakıt filtresinin görevi yakıttaki pislikleri, yabancı ve kirletici maddeleri tutarak yakıt donanımının bu maddelerden zarar görmesini önlemektir. Yakıt filtresi yakıt pompasının basınçlı tarafına yani pompa çıkışına yerleştirilmiştir.

118. Elektromanyetik enjektörlerin motor üzerindeki yerleri neresidir? Yazınız. Enjektörler bir izolatör ile birlikte silindir kapağının emme deliğine yakın olarak, silindir kapağına veya emme manifolduna monte edilirler ve yakıt galerisi yardımı ile sabitlenirler. 119. Elektromanyetik enjektörün çalışmasını kısaca açıklayınız. Enjektör ECU’ dan gelen sinyale uygun olarak yakıtı püskürten elektromanyetik bir memedir. Enjektörler, bir gövde içine yerleştirilmiş püskürtme memesi ve iğnesi ile bir manyetik bobinden oluşmuştur. Enjektör iğnesi, selenoit sargılara ECU’ dan gelen elektrik sinyalleriyle çalışır. Akım olmadığında iğne yay tarafından kapalı tutulur. Selenoit sargıya akım geldiğinde iğne açılarak 0,1 mm kadar bir püskürtme boşluğu oluşur. Yakıt bu boşluktan dönme hareketi yaparak püskürtülür. İğnenin ucu, yakıtı pülverize edecek şekilde yapılmıştır. İğnenin açılıp kapanma süresi 1-1,5 ms kadardır. Elektronik zaman sabitesi ile mekanik zaman sabitesi arasında fark olduğundan, enjektörün gerçek açılma süresi, enerjilenme süresinden daha kısa olur. Her silindir için bir elektromanyetik enjektör vardır. Yakıtın hacmi sinyalin süresi tarafından belirlenir. İğne valfın stroku sabit olduğu için iğne valf açık kaldığı sürece enjeksiyon devam eder. 120. Soğuk çalıştırma enjektörünün görevini ve çalışmasını kısaca açıklayınız. Soğuk çalıştırma enjektörünün vazifesi, motor soğuk iken ilk çalıştırmayı iyileştirmektir. Soğuk bir motor ilk çalıştırılma anında daha fazla yakıt ve daha zengin bir karışıma ihtiyaç duyar. Soğuk çalıştırma enjektörü, sadece motor soğuk olduğu ve marş motoru döndüğü zaman karışımı zenginleştirmek için yakıt enjekte eder. Bir başka deyişle, soğuk motoru çalıştırma esnasında yakıt, hem silindir enjektörlerinden hem de soğuk çalıştırma enjektöründe sağlanır. Soğuk çalıştırma enjektörü, içinde bulunan bir valfı açıp kapamak ve yakıtı enjekte etmek için akü voltajından beslenen bir tip selenoid valftır. Aşırı zengin bir karışım oluşmasını önlemek için, enjeksiyon zamanının süresi bir bimetal eleman ile bir elektrikli ısıtıcı bobininden meydana gelmiş bir zaman anahtarı tarafından kontrol edilir.


121. Yakıt pompası basınç regülatörünün görevini ve çalışmasını yazınız. Basınç regülâtörü, enjektörlere giden yakıtın basıncını ayarlar. Enjekte edilen yakıt miktarı enjektörlere uygulanan sinyalin süresi ile belirlenir, dolayısıyla enjektörlere gelen basıncı sabit tutmak gerekir. Yakıt galerisinden gelen basınçlı yakıt, diyaframı iterek valfın açılmasını sağlar.Yakıtın bir kısmı geri dönüş hattından yakıt deposuna geri döner. Yakıtın geri dönüş miktarı diyafram yayının gerginliğine bağlıdır ve yakıt basıncı, geri dönen yakıtın hacmine göre değişir. Emme manifoldu vakumu, diyaframın yay tarafına doğru tatbik edildiğinde diyafram yayının kuvveti zayıflar, geri dönen yakıtın hacmi artar ve yakıtın basıncı düşer. Kısaca, emme manifoldunun vakumu yükseldikçe yakıtın basıncı düşer. Dolayısıyla yakıt basıncı ile emme manifoldu basıncının toplamları sabit bir değerde tutulur. Yakıt pompası durduğu anda valf, yay tarafından kapatılır. Sonuç olarak, yakıt pompası içindeki çek valf ve basınç regülatörü içindeki valf, belli bir basıncı yakıt hattı içinde tutar. 122. Gaz kelebeği potansiyometresinin görevini ve çalışmasını açıklayınız.

Gaz kelebek potansiyometresinden gelen sinyal, enjektörün püskürtme zamanlamasına etki eder. Potansiyometre gaz kelebeğinin pozisyonuna göre enjeksiyon kontrol ünitesinin iki ayrı terminalinde voltaj değişimi sağlar. Gaz kelebek potansiyometresi, fabrikasyon ayarlı olup arızalandığında gaz kelebek boğazı ile birlikte değiştirilmelidir. Voltaj değişimleri, kelebek boğazı üzerindeki iki farklı dirençli potansiyometre ile sağlanır. Gaz kelebek mili üzerindeki çift bağlantılı fırça, gaz kelebeğinin pozisyonun değişmesi ile devrenin direncini değiştirerek devreden geçen akımın da değişmesini ve aynı zamanda voltaj değişiniminin enjeksiyon kontrol ünitesi tarafından algılanmasını sağlar. 123. Arıza İkaz Lambasını n görevi nedir? Yazınız. Araç motorundaki düzensiz ateşleme, düzensiz püskürtme, düzensiz emisyon verileri, uygun olmayan yakıt gibi problemleri sürücüye bildirmek amacıyla çalışan gösterge lambasıdır. ECU tarafından kumanda edilir. Kontak açıkken yanar, marşla birlikte sönmesi gerekir. 124.Şekilde görülen ana rölenin çalışmasını kısaca açıklayınız. Ana röle devre açıcı röle ile ECU'nun güç kaynağı olarak görev yapar. Ana röle ECU devresi içindeki voltaj düşmelerini engeller. Kontak anahtarı ON konumunda iken akım rölenin sarımına doğru akar. Kontak uçları temas eder ve akım sigortalı bağlantı içerisinden hem ECU'ya hem de yakıt pompası için devre açıcı röleye doğru akar. Ana rölenin hatalı çalışması kontak uçlarının açılmasına neden olacaktır ve ECU ile devre açıcı röleye giden güç kesilecek, sonuçta motor stop edecektir.


125. Yakıt buharı kontrol ünitesinin görevini ve çalışmasını açıklayınız. Yakıt püskürtme sisteminde yakıt buharının kaynağı yakıt deposudur. Sistemde depo buharı, motor çalışmadığı zaman aktif bir kömürde depolanmaktadır. Sistemde, yakıt deposunda oluşan yakıt buharını depolayıp motor çalışırken emme sistemine veren bir devre bulunmaktadır. Depoda oluşan benzin buharı, l nolu bağlantı aracılığı ile aktif kömürlü (kanister) filtrede toplanır. Aktif kömürde toplanan yakıt, valf ve 2 nolu bağlantıdaki hortum-filtre aracılığı ve kelebek valf gövdesindeki vakumlu giriş yoluyla içeriye emilen taze havanın etkisiyle yakıt sistemine sevk edilir. İki numaralı selenoit valf devreyi kapalı tutar, ateşleme başladığında devreye girer. Bir numaralı selenoid ise, motorun devrine ve lambda kontrol işlevine bağlı olarak ilk çalıştırmadan 60 saniye sonra kontrol ünitesi tarafından açılır. 126. Şekilde görülen rölanti düzenleyicinin (Mikro Motor) görevi ve çalışmasını açıklayınız. Rölanti ayarı, gaz kelebeğinin açıklığını (konumunu) değiştirebilen bir mikro motor yardımı ile yapılır. Bu ayar sistemi, rölanti devrini ancak azaltmaya ya da sabitlemeye izin verir. Rölanti devri, taşıtın vites durumuna göre farklı olabilir. Örneğin, otomatik transmisyonlu taşıtlarda, vites geçişlerini kolaylaştırmak için, düşük rölanti devri devreye girer. Klimanın devreye girmesiyle, yeterli soğutma için motor devrinde artış görülür. Rölanti düzenleme motoru, gaz kelebeği konumlama milinin kelebek levyesi üzerine etkilemesiyle çalışır. Gaz kelebeği kapalı olduğunda silindirlere emilen hava miktarını düzenler. Motor çalışma sıcaklığına gelmeden veya motordan güç çekildiğinde, rölanti devrini sabit tutmak için ilave hava gereksinimi vardır. Rölanti hava motoru, hava miktarının ayarlanabilmesi için iğne valfı ileri veya geri hareket ettirerek ayarlar. İğne valfın 255 konumu vardır. ECU, iğne valfe kumanda etmek için hafızasında pozisyonları saklar. Kontak anahtarı marş konumuna getirildiğinde motorun çalışma koşuluna uygun hafızasındaki pozisyona getirir. Örneğin iğne valfleri doğru ise ilave hava gereksinimi olduğu anlamındadır.

127. Aşağıdakilerin hangisi elektronik kontrol ünitesinin fonksiyonlarından değildir? A)Soğuk çalıştırma

B)İlk çalıştırma

C)Motor devir sınırlaması

D)Yakıt temizleme

128. Yakıt pompası durduğu zaman yakıt sisteminde basınçlı yakıtın kalmasını sağlayan parça aşağıdakilerden hangisidir? A)Filtre B)Çek valf C)Tahliye valfı D)Enjektör 129. Aşağıdakilerden hangisi elektro manyetik enjektörün ana kısımlarından değildir? A)Ön filtre

B) Püskürtme memesi C)Püskürtme iğnesi

D.Manyetik bobin


130. Soğukta çalıştırma enjektörü ne zaman yakıt enjekte eder? A)Marş motoru döndüğü zaman C)Motor hararet yaptığında

B)Motor çalıştığı sürece D)Motor soğuk olduğu ve marş motoru döndüğü zaman

131. Enjektörlere giden yakıtın basıncını ayarlayan yakıt enjeksiyon sistemi parçası aşağıdakilerden hangisidir? A)Filtre

B)Yakıt pompası

C)Yakıt pompası basınç regülatörü

D)EGR valfı

132. Ateşleme bobini 12 voltluk batarya gerilimini kaç volta yükseltir? A.10.000–15.000 volt

B.20.000–35.000 volt

C)25.000–30.000 volt

D)30.000- 40.000 volt

133. Aşağıdakilerden hangisi direkt ateşleme sistemi modülünün avantajlarındandır? I- Kablo kaybı yok II-Elektromanyetik parazitin azaltılması III-Bağlantı noktalarının azaltılması A) I-II-III

B) I

C) I-III

D) II-III

134. Arıza ikaz lambası ne zaman yanar? A)Motor çalıştığı sürece C) Kontak açıkken yanar, marşla birlikte söner

B)Motor stop edildiğinde D)Marş anında yanar

135. ECU devresi içindeki voltaj düşmelerini engelleyen yakıt enjeksiyon sistemi parçası aşağıdakilerden hangisidir? A)Kontak anahtarı

B)Ana röle

C)Selonoid rezistör

D) Bobin

136. Gaz kelebeği konumlama milinin kelebek levyesi üzerine etkilemesiyle çalışan gaz kelebeği kapalı olduğunda silindirlere emilen hava miktarını düzenleyen yakıt enjeksiyon sistemi parçası aşağıdakilerden hangisidir? A)EGR valfı B)Mikro motor C)Basınç regülâtörü D) Enjektör

elektronik ateş.yakıt enleksiyon sistemi  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you