Γ' γυμνασίου μάθημα 25

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗ ΔΥΣΗ

Τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες η εκκλησιαστική τέχνη αναπτύχθηκε σε όλη τη λεκάνη της Μεσογείου. Τον 5ο αιώνα τα γοτθικά φύλα εισβάλλουν στην Ευρώπη,ασπάζονται το χριστιανισμό και επηρεάζουν τον πολιτισμό της. Οι Γότθοι δεν έχουν δική τους αρχιτεκτονική, ζωγραφική και γλυπτική. Μιμούνται την υπάρχουσα παράδοση κάνοντας απλά μικρές αλλαγές.

Ναοδομία, εικονογραφία και γλυπτική στη δυτική εκκλησιαστική τέχνη

Τον 11ο αιώνα κυριαρχούν 2 τύποι ναών: Ο ρομανικός και ο γοτθικός

Ρομανικός ρυθμός Που; Στη Γαλλία Πότε; γύρω στο 1000μΧ Γρήγορα εξαπλώθηκε σε όλη τη Δυτική Ευρώπη.

Συνήθως είναι μία μεγάλη τρίκλιτη Βασιλική. Στα ανατολικά έχει ένα μεγάλο εγκάρσιο κλίτος. Εκεί που είναι η αψίδα του ιερού υπάρχουν συνήθως πολλές μικρότερες αψίδες που αποτελούν παρεκκλήσια. Ο τρούλος έχει κατάληξη πολύγωνου ή πυραμίδας.

Άγιος Σερνέν, Τουλούζη

Παναγία του Πουατιέ (Γαλλία)

Καθεδρικός ναός του Ντάραμ (Αγγλία)

Άγιος Ιάκωβος της Κομποστέλα (Ισπανία)

Στην Ιταλία δε διαδόθηκε ιδιαίτερα ο ρομανικός ρυθμός. Ρομανικά στοιχεία εμφανίζονται στις βόρειες επαρχίες-με εξαίρεση τη Βενετία που επηρεάστηκε από το Βυζάντιο.

Άγιος Ζήνων, Βερόνα (Ιταλία)

Άγιος Αμβρόσιος, Μιλάνο (Ιταλία)

Καθεδρικός ναός Πίζα (Ιταλία)

Βαπτιστήριο, Φλωρεντία (Ιταλία)

Βαπτιστήριο, Φλωρεντία (εσωτερικό)

Οι ναοί αυτοί θυμίζουν κάστρο, είναι επιβλητικοί και δίνουν την αίσθηση της σταθερότητας και της ασφάλειας με τον όγκο τους. Οι δυνατοί τοίχοι από πέτρα εκφράζουν την πίστη στη δύναμη της Εκκλησίας να μάχεται ενάντια στο κακό ως τη Δευτέρα Παρουσία. Η διακόσμηση είναι με ανάγλυφα, αυστηρή αλλά εντυπωσιάζει. Οι εικόνες θυμίζουν τις βυζαντινές με τις αλύγιστες μορφές.

Ο Γοτθικός ρυθμός εμφανίστηκε στη Γαλλία το 12ο αιώνα. Έχει τον ίδιο πέτρινο σκελετό με το ρομανικό ρυθμό αλλά οι στρογγυλές αψίδες έγιναν αιχμηρές. Στους τοίχους ανοίχτηκαν μεγάλα παράθυρα με υαλογραφήματα και ο θόλος έγινε πιο ψηλός.

Το κτίριο φαίνεται σαν να υψώνεται προς τον ουρανό – ή σαν βέλος που δείχνει προς τα πάνω. Βελτιώνονται οι μορφές στα γλυπτά και τις εικόνες, κυρίως ως προς την κίνηση (δεν είναι πλέον τόσο άκαμπτα).

Παναγία των Παρισίων (Notre Dame)

Παναγία Παρισίων (εσωτερικό)

Αβαείο Ουέστμινστερ (Αγγλία)

Αβαείο του Ουέστμινστερ (εσωτερικό)

Μητρόπολη Στρασβούργου (Γαλλία)

Πάλι η Ιταλία δεν επηρεάστηκε από αυτό το ρυθμό. Υπάρχει όμως το υστερογοτθικό Ντουόμο του Μιλάνο.

Το 15ο αι. η τέχνη επιστρέφει στις φόρμες της αρχαιότητας. Κυριαρχεί ο νατουραλισμός της αρχαιότητας και των πρώτων χριστιανικών αιώνων. Σε κάθε άγαλμα πρέπει να βλέπεις συναισθήματα, η γλυπτική και η ζωγραφική αποκτούν προοπτική (βάθος) και ο θεατής πρέπει να πειστεί ότι απέναντί του έχει όχι απλά μια εικόνα, αλλά μια αυτόνομη πραγματικότητα.

Καλλιτέχνες της εποχής

Ντονατέλο

Βερόκιο

Τζιότο

Φρα Αντζέλικο

Το 16ο αιώνα στην Ιταλία έχουμε την ακμή της αναγέννησης.

Ο ναός του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό.

Ο ναός χτίστηκε στη θέση του ναού που έχτισε ο Μέγας Κωνσταντίνος. Αυτός κατεδαφίστηκε το 16ο αιώνα με εντολή του Πάπα Ιουλίου Β' και ξαναχτίστηκε ως σταυροειδής με τρούλο σε σχέδια του Μπραμάντε και του Μιχαήλ Άγγελου.

Ο τρούλος είναι έργο του Μιχαήλ Άγγελου (ύψος 131μ). Διακοσμείται με ψηφιδωτά του Χριστού, της Παναγίας και των Πατέρων.

Διαμορφώθηκε σε βασιλική με επέκταση προς τα δυτικά και προσθήκη 3 κλιτών (διαδρόμων). Αυτοί χωρίζονται με πεσσούς που διακοσμούνται με προσωπογραφίες παπών.

Η πρόσοψη του ναού διαμορφώθηκε σε μορφή μπαρόκ από τον Μπερνίνι. Η πλατεία μπροστά από το ναό έχει σχήμα ελλειψοειδές (που αναδεικνύει τα προπύλαια) και πλαισιώνεται από διπλή σειρά κιόνων και 162 αγάλματα.

Στα παρεκκλήσια και τις βοηθητικές αίθουσες βρίσκονται σημαντικά έργα της αναγέννησης.

Πιετά, Μιχαήλ Άγγελος

Καπέλλα Σιξτίνα