Λειτουργικά σκεύη και άμφια

Λειτουργικά σκεύη και άμφια

Το άγιο ποτήριο Συμβολίζει το ποτήρι του Μυστικού Δείπνου

Ο άγιος δίσκος Εδώ τοποθετούνται ο αμνός και οι μερίδες στην πρόθεση ή προσκομιδή. Συμβολίζει είτε τη φάτνη που γεννήθηκε ο Χριστός, είτε τον ουρανό που κρατά το Δεσπότη.

Ο αστερίσκος Τοποθετείται πάνω στο δίσκο για να μην έρχεται το κάλυμμα σε επαφή με τον άρτο. Συμβολίζει το αστέρι της Βηθλεέμ.

Το αντιμήνσιο Anti mensa (αντί για τραπέζι). Άμφιο που χρησιμοποιείται αντί της Αγίας Τράπεζας εκεί όπου αυτή δεν υπάρχει ή δεν είναι ακόμη καθαγιασμένη. Καθαγιάζεται στα εγκαίνια των ναών και έχει πάνω του ραμμένα λείψανα αγίων. Εικονίζει την ταφή του Χριστού καθώς η Αγία Τράπεζα είναι ο τάφος του Κυρίου.

Η λαβίδα Το κουταλάκι της Θείας Κοινωνίας. Το όνομα παραπέμπει στο όραμα του προφήτη Ησαΐα. Η λόγχη Με αυτή εξάγεται ο αμνός από το πρόσφορο, χαράσσεται σταυροειδώς και γίνεται ένα μικρό κέντημα στο τμήμα ΙΣ. Θυμίζει το λογχισμό του Χριστού στο σταυρό.

Το ζέον Μεταλλικό δοχείο με το ζεστό νερό που χρησιμοποιεί ο ιερέας βάζοντας λίγο μέσα στο άγιο ποτήριο. Συμβολίζει το μίγμα νερού και αίματος που έτρεξε από την πληγή του Κυρίου στο σταυρό.

Η μούσα Λεπτό και πλατύ σφουγγάρι με το οποίο σκουπίζονται ο άγιος δίσκος και το ειλητό.

Το μάκτρο Πρόκειται για το ύφασμα που μπαίνει κάτω από το στόμα των πιστών την ώρα που αυτοί κοινωνούν.

Καλύμματα δίσκου και ποτηρίου Σε σχήμα σταυρού. Χρησιμοποιούνται για πρακτικούς λόγους (προστασία από έντομα και σκουπίδια). Συμβολίζουν τα σπάργανα του Χριστού και και σεντόνι με το οποίο τυλίχθηκε το νεκρό σώμα Του.

Ο αέρας Αντικατέστησε τα παλιά ριπίδια. Χρησιμοποιείται την ώρα που απαγγέλλεται το Σύμβολο της Πίστεως. Καλύπτει το δίσκο και το ποτήρι στην προσκομιδή και μετά την απόθεση των Τιμίων Δώρων στην Αγία Τράπεζα. Στη Μεγάλη Είσοδο φέρεται από τον ιερέα στους ώμους του. Συμβολίζει το λίθο που σφράγισε τον τάφο του Κυρίου.

Ο σπόγγος Στρογγυλό σφουγγάρι το οποίο ο ιερέας τοποθετεί μέσα στο Άγιο Ποτήριο μετά την κατάλυση της Θείας Κοινωνίας και το σκούπισμά του. Προλαμβάνει την οξείδωση και εμποδίζει την πτώση αντικειμένων σε αυτό. Συμβολίζει το σφουγγάρι με το ξύδι που δόθηκε στον Εσταυρωμένο.

Το αρτοφόριο Βρίσκεται στην Αγία Τράπεζα και περιέχει τον αγιασμένο άρτο της Μεγάλης Πέμπτης που χρησιμοποιείται σε έκτακτες περιπτώσεις.

Το θυμιατό Αρχαιότατο λειτουργικό σκεύος για τη θυμίαση Το κατζίο Θυμιατό που χρησιμοποιείται τη Μεγάλη Εβδομάδα και στις αγρυπνίες

Ο σταυρός Χρησιμοποιείται από τον επίσκοπο για ευλογία

Το Ευαγγέλιο Βρίσκεται πάντοτε στην Αγία Τράπεζα και συμβολίζει το Χριστό. Στη μία πλευρά του εικονίζει τη σταύρωση και στην άλλη την ανάσταση.

Τα εξαπτέρυγα Χρησιμοποιούνται στην Μικρή και Μεγάλη Είσοδο καθώς και τις λιτανείες. Συμβολίζουν τον αόρατο αγγελικό κόσμο.

Άμφια Αγίας Τράπεζας

Το κατασάρκιο Λευκό ύφασμα με το οποίο καλύπτεται η Αγία Τράπεζα στα εγκαίνια του ναού. Δεν αλλάζει παρά μόνο όταν φθαρεί πολύ και αυτό με ειδική τελετή. Συμβολίζει το νεκρικό σεντόνι με το οποίο σκεπάστηκε το σώμα του Ιησού.

Η ενδυτή Το “στολίδι” της Αγίας Τράπεζας. Την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι πορφυρού χρώματος, λευκό την περίοδο του Πάσχα και το υπόλοιπο έτος οι χρωματισμοί ποικίλουν. Συμβολίζει τη θεία δόξα και ευπρέπεια.

Το ειλητό Ύφασμα με παράσταση του Επιταφίου που στρώνεται στην Αγία Τράπεζα μετά την απόλυση των Κατηχουμένων για να τελεστεί η Θεία Ευχαριστία. Χρησιμοποιείται και για πρακτικούς λόγους

Τα ιερατικά άμφια

Όσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός της ιεροσύνης τόσο περισσότερα άμφια φορά ο ιερέας. Κάποια είναι κοινά και στους 3 βαθμούς ιεροσύνης (Διάκονος – Πρεσβύτερος – Επίσκοπος) και άλλα είναι αποκλειστικά ενός μόνο βαθμού.

Τα άμφια του διακόνου Στιχάριο Εσωτερικό άμφια σαν χιτώνας, κοινό και στους 3 βαθμούς ιεροσύνης. Σε λευκό χρώμα συμβολίζουν την αγνότητα της ζωής του κληρικού και σε πορφυρό το αίμα του Χριστού.

Οράριο Είναι άμφιο μόνο του διακόνου. Υφασμάτινη λωρίδα που στηρίζεται στον αριστερό ώμο του διακόνου και η μία άκρη της πέφτει μπροστά ενώ η άλλη πίσω. Συμβολίζει τα αγγελικά φτερά καθώς και ο διάκονος είναι τύπος των αγγέλων.

Επιμάνικα Κοινά για όλους τους κληρικούς, μπαίνουν στους καρπούς των χεριών και συμβολίζουν τις χειροπέδες του Χριστού.

Τα άμφια του πρεσβυτέρου Στιχάριο Επιμάνικα Ζώνη Πρακτικά συγκρατεί το στιχάριο για διευκόλυνση των κινήσεων. Συμβολίζει την πνευματική δύναμη που ενισχύει τον ιερέα στο έργο του.

Επιτραχήλιο Το γνωστό πετραχήλι που πάντα φέρει ο ιερέας κατά την τέλεση των μυστηρίων και στις ιερές ακολουθίες. Είναι το οράριο των διακόνων που φέρεται γύρω από τον τράχηλο και οι δύο άκρες του πέφτουν μπροστά. Συμβολίζει τι θεία χάρη ή το ζυγό του Χριστού. Τα κρόσσια συμβολίζουν τις ψυχές για τις οποίες είναι υπεύθυνος ο ιερέας με το έργο του.

Φελώνιο Προέρχεται από τους αρχαίους μανδύες και είναι ανοιχτό μπροστά. Συμβολίζει την κόκκινη χλαμύδα που φόρεσε ο Χριστός εμπαιζόμενος, γι' αυτό δεν έχει μανίκια.

Επανωκαλύμμαυχο Το φορούν οι αρχιμανδρίτες και οι επίσκοποι πάνω από το καλυμμαύχι. Συμβολίζει τη μοναχική υπακοή και ταπεινότητα.

Τα άμφια του επισκόπου Στιχάριο Επιτραχήλιο Επιμάνικα Μίτρα Κάλυμμα της κεφαλής που συμβολίζει το ακάνθινο στεφάνι του Κυρίου.

Σάκκος Αντικατέστησε το πολυστάυριο φελώνιο και συμβολίζει όπως και εκείνο τη χλαμύδα του Χριστού. Έχει 12 κουδουνάκια που συμβολίζουν τη διδασκαλία των Αποστόλων που συνεχίζουν οι επίσκοποι.

Ωμοφόριο Πλατιά λωρίδα υφάσματος που φέρει ο επίσκοπος στους ώμους του και είναι το διακριτικό του βαθμού του. Συμβολίζει το χαμένο πρόβατο που ως άλλος Καλός Ποιμένας έχει ευθύνη να αναζητήσει, γι' αυτό παλιά φτιάχνονταν από μαλλί προβάτου. Οι σταυροί συμβολίζουν το Σταυρό του Χριστού που βαστά στους ώμους του. Υπάρχει το Μεγάλο και το Μικρό Ωμοφόριο.

Επιγονάτιο Έχει σχήμα ρόμβου και κρέμεται στο ύψος του δεξιού γονάτου. Αρχικά χρησίμευε ως πετσέτα (η πετσέτα που σκούπισε τα χέρια του ο Πιλάτος ή η πετσέτα του ιερού Νιπτήρος). Συμβολίζει τη μάχαιρα του πνεύματος και την Ανάσταση του Χριστού, γι' αυτό και έχει σχήμα ρομφαίας.

Εγκόλπιο Σε ωοειδές σχήμα, το φέρει στο στήθος του και εικονίζει ή τον Χριστό ή την Παναγία. Συμβολίζει την ευθύτητα της καρδιάς.

Σταυρός Εκτός από τους επισκόπους δίνεται και στους αρχιμανδρίτες και πρωτοπρεσβυτέρους. Συμβολίζει την απάρνηση του εαυτού και την άρση του Σταυρού του Κυρίου.

Δικηροτρίκηρα Τα δύο κεριά συμβολίζουν τις 2 φύσεις του Χριστού (θεία και ανθρώπινη) και τα τρία κεριά τα 3 πρόσωπα της Αγίας Τριάδας. Με αυτά ευλογεί ο επίσκοπος μετά τον τρισάγιο ύμνο. Το φως τους συμβολίζει τη μίμηση του αληθινούς φωτός, του Χριστού.

Ποιμαντορική ράβδος Εξέλιξη των στηριγμάτων που χρησιμοποιούσαν οι μοναχοί στις μεγάλες ακολουθίες. Συμβολίζει την πνευματικά, ποιμαντική και δικαστική εξουσία του επισκόπου. Στην κορυφή φέρει σταυρό ανάμεσα σε δύο φίδια που συμβολίζουν το χάλκινο φίδι του Μωυσή.