Γ' γυμνασίου μάθημα 14

Αιρέσεις: εσωτερική πληγή της Εκκλησίας

Αίρεση Από το αιρούμαι: προτιμώ, επιλέγω. Κάποια μέλη της Εκκλησίας επέλεγαν ένα μόνο κομμάτι από τη διδασκαλία της και ασχολούνταν κυρίως με αυτό, με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν από την αληθινή πίστη. Οι αιρέσεις απείλησαν την ενότητα της Εκκλησίας και δημιούργησαν πολλά προβλήματα.

Τα αίτια των αιρέσεων

Οι αιρέσεις αμφισβήτησαν τη διδασκαλία για το πρόσωπο του Χριστού (θεία και ανθρώπινη φύση) και για τα χαρακτηριστικά των προσώπων της Αγίας Τριάδας (Πατέρας, Υιός, Άγιο Πνεύμα).

Αίτια των αιρέσεων Η υπερβολική εμπιστοσύνη στην ανθρώπινη λογική. Δεν μπορεί ο ανθρώπινος νους ή η φιλοσοφία να κατανοήσουν τις αλήθειες της πίστης. Αυτές προσεγγίζονται με άλλον τρόπο.

Η εισαγωγή παραδόσεων και αντιλήψεων άλλων θρησκειών. Αυτό το μπλέξιμο διδασκαλιών και αντιλήψεων οδηγεί σε έναν θρησκευτικό συγκρητισμό που δε βοηθά στην κατανόηση της χριστιανικής αλήθειας.

Το νόημα των αιρέσεων Όταν κάποιος γίνονταν Χριστιανός δεν ήταν εύκολο να ξεχάσει αυτό στο οποίο μέχρι τότε πίστευε. Παράδειγμα: Ιουδαίοι: δεν μπορούσαν να ξεχάσουν τον Μωσαϊκό Νόμο που τηρούσαν όλη τους τη ζωή Εθνικοί: δε δέχονταν την δημιουργία του κόσμου από το μηδέν ή ότι το κακό έχει την αρχή του στην ιστορία

Οι μεγαλύτερες αιρέσεις: Αρειανισμός Ονομάστηκε έτσι από τον αρχηγό της τον Άρειο, πρεσβύτερος (ιερέας) στην Αλεξάνδρεια. Υποστήριζε ότι ο Χριστός είναι Δημιούργημα (κτίσμα) του Θεού, άρα Δεν έχει την ίδια ουσία (φύση) με τον Πατέρα (άρνηση του ομοούσιου)

Αν όμως ο Χριστός δεν είναι Θεός τότε δεν έσωσε τον άνθρωπο! Σκεφτείτε πόσο επικίνδυνη ήταν για το Χριστιανισμό αυτή η διδασκαλία.

Νεστοριανισμός Η διδασκαλία του Νεστορίου, αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως. Έδινε σημασία στην ανθρώπινη φύση του Χριστού. Η Παναγία, έλεγε, γέννησε τον άνθρωπο Ιησού και όχι τον θεάνθρωπο όπως πιστεύει η Εκκλησία. Άρα δεν πρέπει να ονομάζεται Θεοτόκος (αυτή που γέννησε το Θεό) αλλά Χριστοτόκος (αυτή που γέννησε τον άνθρωπο Χριστό).

Αν όμως ο Χριστός ήταν μόνο ένας καλός και τίμιος άνθρωπος που δέχθηκε μέσα του το Θεό, τότε κινδυνεύει η ένωση Θεού και ανθρώπου και η εξύψωση-σωτηρία της ανθρώπινης φύσης για την οποία μιλάει η Εκκλησία.

Μονοφυσιτισμός Το αντίθετο του Νεστοριανισμού. Ο μοναχός Ευτυχής έλεγε ότι ο Χριστός ήταν μόνο Θεός και όχι άνθρωπος. Η θεία φύση είναι σαν τον ωκεανό και η ανθρώπινη σαν μια σταγόνα που χάθηκε μέσα του.

Πάλι κινδυνεύει η σωτηρία του ανθρώπου γιατί ο Θεός δεν έδινε άνθρωπος για να σωθεί η ανθρώπινη φύση.

Επιπτώσεις των αιρέσεων

Η Εκκλησία διχάστηκε. Υπήρξαν συγκρούσεις, εντάσεις και εχθρότητες μεταξύ των Χριστιανών. Οι αιρέσεις υπήρξαν μια πληγή για το σώμα της Εκκλησίας.

Οι αιρετικοί απομακρύνθηκαν από το σώμα της Εκκλησίας και την παράδοσή της.

Η αγάπη έδωσε τη θέση της στο μίσος και οι Χριστιανοί δείχνουν τον χειρότερο εαυτό τους.

Ο αυτοκράτορας και η πολιτεία βρίσκουν την ευκαιρία να αναμειχθούν στα ζητήματα της Εκκλησίας. Αυτό το κάνουν με πρόσχημα α) την ειρήνη μέσα στην Εκκλησία και β) την κοινωνική τάξη και ηρεμία.

Οι αιρετικοί κάτοικοι της Συρίας και της Αιγύπτου αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν την πίστη τους. Συγκρούστηκαν με την κεντρική εξουσία και όσους βυζαντινούς αξιωματούχους προσπάθησαν να τους επιβάλλουν την ορθόδοξη άποψη. Η δυσαρέσκειά τους αργότερα συνετέλεσε στο να αποσχιστούν πολιτικά από το Βυζάντιο και να περάσουν στα χέρια των αράβων.