Page 1

Big Brother-software doet intrede op scholen Leerlingen die Googlen op ‘jihad’, foto’s rondsturen met te veel bloot of digitaal pesten kunnen vanaf september met speciale software gemakkelijk door hun school worden herkend. Het initiatief komt van de Hilversumse stichting Importunus. Het gaat om software die in Engeland is ontwikkeld in de strijd tegen ongepast digitaal gedrag. Alle digitale communicatie wordt gescreend. Als er een woord op de ‘verboden woorden’-lijst staat, krijgt de school een melding. Door Malini Witlox

Eerder was er een proef van drie weken op een Nederlandse

ALGORITME

basisschool. Ook werd er drie maanden getest op een middel­

De laptops, tablets en computers van scholen die deelnemen

bare school. Die test werd echter stilgelegd nadat er mogelijk

aan het initiatief maken contact met een datacentrum, dat met

problemen met het College Bescherming Persoonsgegevens

behulp van speciaal samengestelde woordenboeken controleert

(CBP) zouden kunnen ontstaan. ‘Inhoudelijk was de pilot echter

of een leerling iets schrijft of ontvangt dat niet door de beugel

een succes’, zegt Importunus-directeur Pauline van Dulken. De

kan of gevaarlijk is voor het kind. In het woordenboek staan

namen van de deelnemende scholen worden uit privacy-

woorden als porno, anorexia, teringwijf en jihadbruid. De

overwegingen niet bekendgemaakt. ‘Er kwamen diverse zware

woorden­lijst is aan te passen, zo kunnen er populaire woorden

incidenten uit naar voren. Zo hebben we een 13-jarige drugs­

als banga worden toegevoegd. ‘Het betekent niet dat we alles

crimineel betrapt. Een andere zaak ging over een 12-jarige

kunnen zien dat een leerling intypt’, legt Van Dulken uit. ‘Het

jongen die in de knoei zat over zijn seksualiteit. Hij had de

systeem werkt met een algoritme dat alleen alarm slaat bij

schoollaptop mee naar huis genomen en bleek midden in de

bepaalde zoekwoorden of als een foto meer dan tachtig procent

nacht naaktfoto’s van mannen te bekijken. De zorgcoördinator

huid bevat. De zorgcoördinator krijgt op basis van de ingestelde

van zijn school heeft hem vervolgens uitgenodigd voor een

parameters bijna 200 meldingen per dag. In 90 procent van de

gesprek en uitgelegd wat de gevaren zijn als hij met die

gevallen is het loos alarm. Dan gaat het bijvoorbeeld om een

­mannen afspreekt.’

meisje dat een bikinifoto van de zomer op social media heeft gezet. Of leerlingen die zoeken op islamisering en jihad omdat

8

TOESTEMMING

ze voor geschiedenis een werkstuk moeten maken. Alle data

De problemen met het CBP gingen volgens Van Dulken over de

worden encrypted verstuurd, alleen de zorgcoördinator of ver-

manier waarop Importunus de ouders informeerde. Bij leerlingen

trouwenspersoon kan zien om wie het gaat. Hij kan dan beslis-

tot 16 jaar moeten de ouders toestemming geven voor de

sen wat het beste is. Is het iets wat bij de reguliere adolescente

controlesoftware, oudere leerlingen moeten zelf toestemming

ontwikkeling hoort? Bij een bikinifoto kan hij ook besluiten tot

geven. ‘Het ging om drie formaliteiten, de manier waarop we

een voorlichtingssessie, zo’n foto kan heel makkelijk gephoto-

iets verwoord hebben, viel niet exact binnen de regelgeving van

shopt worden.’ Bij de pilot was ook een casus waarbij een vriend

het CBP. Dat hebben we aangepast. We hebben 7 juli te horen

en vriendin elkaar naaktfoto’s hadden gestuurd. De vriend was

gekregen dat de toetsing afgerond is en dat we aan de wet- en

boven de 16 en had geen toestemming gegeven om gevolgd te

regelgeving voldoen.’ Elke keer als ze inloggen, krijgen de

worden. ‘Dat is een gat in de wet, zolang hij het stuurt naar

leerlingen een melding van de aanwezigheid van de software.

iemand die we wel volgen, kunnen we het zien. Overigens had

Daarnaast kunnen ouders het aangeven als ze niet willen dat

het meisje de foto’s alleen thuis geopend, maar ze waren

hun kind deelneemt aan het project. Dan kan het systeem voor

uiteindelijk wel via Snapchat op een schoolcomputer gekomen,

die specifieke leerling uitgezet worden.

dus kregen we een melding. Beiden zijn wel aangesproken.’

COS JAARGANG 33 NUMMER 1 – 2015


CATEGORIEËN

VERPLICHTE SOFTWARE

Big Brother is watching you. De vraag is of iedereen hier wel blij

Een zwak punt zit in hardware die geen

mee is. Volgens Van Dulken vinden ouders het echter wel fijn als

eigendom van de school is zoals smartphones van de

hun kinderen online gevolgd worden. ‘Streng islamitische meisjes

leerlingen. Importunus onderzoekt nu of het wettelijk

die op een westerse school terechtkomen, zijn erg gevoelig voor

mogelijk is het dataverkeer te volgen als dit via het

jihadstrijders. En ook ouders van gepeste kinderen vinden het fijn,

wifinetwerk van de school wordt verstuurd. ‘Digitale

dan hebben ze eindelijk zwart op wit bewijs.’ Scholieren van 14

veiligheid is net zo belangrijk als fysieke veiligheid. In

zullen vaker over seks praten dan 8-jarigen. Toch is er geen

Engeland is het gebruik van deze software zelfs verplicht.

classi­ficatie op leeftijd. Scholen hebben wel de keuze om bepaalde

We zijn in gesprek met de Nederlandse overheid over het

thema’s en woorden uit de scan te verwijderen. Zo sloeg het

belang van controle.’ Heikel punt is de kostprijs. Een

systeem in Engeland te vaak alarm bij de naam van een treinstation

basisschool tot 1500 leerlingen betaalt 225 euro per

waar een pedofiel actief was. ‘Die stationnaam is toen weggehaald.

maand, een middelbare school met 1000 leerlingen of

Maar je kunt ook nieuwe woorden toevoegen. Ook kan een zorgcoör-

meer moet 465 euro neertellen. ‘Er zijn veel scholen die

dinator beslissen dat hij alleen woorden rondom pesten wil scannen

interesse hebben, maar ze hikken tegen de kostprijs aan.

en niets rondom islamisering. Of wel meldingen rondom wapens en

We zoeken daarvoor naar oplossingen, zo is er een

niets rondom porno. Je moet het zien als een dashboard waar

samenwerking met de Vriendenloterij en proberen we

categorieën aan- en uitgezet kunnen worden.’

subsidie te krijgen.’ <<

COS JAARGANG 33 NUMMER 1 – 2015

9

Big Brother-software doet intrede op scholen.  

Magazine Computers op School. Nummer 1, 2015. EDG Media. Auteur: Malini Witlox

Big Brother-software doet intrede op scholen.  

Magazine Computers op School. Nummer 1, 2015. EDG Media. Auteur: Malini Witlox

Advertisement