МАК 5/2018 web

ФОТО: МАЯ ОРИХАН

МУЛТИМЕДИЯЛНИ ЧАСОПИС ЗА МЛАДИХ ЧИСЛО 5 / МАЙ 2018 / ЦЕНА: 100 ДИНАРИ

У ФОКУСУ

У ФОКУСУ

Каждодньово з нєкаждодньовим

03 М. Надь и М. Зазуляк Гарди: Анкета о студираню 06 Ц. Надь: Розгварка Н. Бабич МАК-ОВ КОЛАЖ 08 М. Зазуляк Гарди: Розгварка А. Орос УПЕЧАТКИ 10 А. Русковски: Дрезден и Чески Крумлов ТАЛАНТ ЗА НЄПРОДУКТИВНОСЦ 11 Д. Павлович: Проза РОЗДУМОВАНЄ НАГЛАС

Фриштик у Паризу, вечера у Дубаию и полудзенок у Москви? Гей, наисце можлїве. Путовац, видзиц швет, нащивйовац городи... Живот стюардеси очи припатрача видза як живот зоз снох. А як випатра швет, людзе, розлични култури, алє и нєкаждодньово єдла и обичаї, виприповедала нам Николина Бабич з Руского Керестура, котра ше каждодньово дотика зоз нєкаждодньовосцу.

12 Е. Чизмар

МАК-ОВ КОЛАЖ

ТАК И НЇЯК ИНШАК 13 А. Римар Симунович: Деминутиви, гипокористики... ШВЕТ НАУКИ И ТЕХНОЛОҐИЇ 14 М. Кнежевич: Розгварка С. Драшкич СПОРТ И РЕКРЕАЦИЯ 16 Я. Хома: Шветове першенство у фодбалу 2018

Дикция його алат Андрея Ороса з Руского Керестура рецитованє, ґлума и искуство водителя унапрямели и ґу його будуцей професиї – новинарству. Єден є з ридких леґиньох у нашей заєднїци хтори ище вше активни у тих културних водох, а и планує буц, покля годзен.

УПОЗНАЙ СЕБЕ 18 Є. Мали: Совити

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЯ

АЛТ ШОУ У МАК-У

Совершени мешац за любительох фодбалу

20 „АЛТ шоу” екипа: Франтовлїви гороскоп

Гоч ше каждого року чека лєто и час кед ше идзе на розпуст, або рочни одпочивок, тогорочне лєто ше чека з окремну жажду. Любительох спорту, а окреме фодбалу, обчекує возбудлїви мешац – Шветове змаганє у фодбалу, хторе будзе отримане у Русиї од 14. юния по 15. юлий.

ДРАГА ПО ЗДРАВЄ 22 А. Дудаш: Горки цукер ВЛАСНИ ПЕЧАЦ 23 К. Афич; Ж. Остоїч: Поезия 24 Фотоґрафиї: Н. Бабич МАК Мултимедиялни часопис за младих www.ruskeslovo.com → рубрика МАК Facebook: MAK MAGAZINE mak.magazine@gmail.com Число 5 май 2018 Директорка: Мартица Тамаш Oдвичательна редакторка: Мая Зазуляк Гарди

2

■

МАК 5/2018

Дизайн и компютерски обробок: Златко Емейди Язична редакторка: Блажена Хома Цветкович На насловним боку: Заколїмбай ме по... Авторка фотоґрафиї: Мая Орихан Видава НВУ „Руске слово” Булевар ошлєбодзеня 81/VII 21 000 Нови Сад

Жиро рахунок: 160-923244-82 Интеза банка, Нови Сад Друкує „Sajnos d.o.o.” Нови Сад CIP – Каталогизација у публикацији Библиотека Матице српске, Нови Сад 008+32(=161.2) (497.113)

MAK : мултимедиялни часопис за младих / редакторка Мая Зазуляк Гарди. – Рок 1, ч. 1 (1972) - . – Нови Сад : Руске слово, 1972-. – Илустр. ; 28 cm ISSN 0350-8080 COBISS.SR-ID 15945730

У ФОКУСУ

Мартина Надь и Мая Зазуляк Гарди АНКЕТА О СТУДИРАНЮ

ХТОРИ ЯКИ ФАКУЛТЕТ Кед ше уписуєме на факултет, мушиме добре роздумац чи тото наисце любиме и чи бизме цали живот могли робиц у тим фаху. Дахто ше наисце раз два одлучи, окреме кед одмалючка зна цо єдного дня сце буц, док ше даєдни нє можу опредзелїц. Ми вам преношиме искуства даєдних студентох и бувших студентох зоз рижних факултетох и високих школох, гоч треба мац у оглядзе же нє кажде ма исте искуство на истим напряме. Наташа Гайдук (Руски Керестур), студентка мастер студийох на Педаґоґийним факултету у Зомборе, напрям Дизайнер медийох у образованю: Ту сом тиж закончела и основни студиї. Вельо того сом иншак задумовала, алє сом, заш лєм, задовольна. На студийох ше ми пачи же ше преходзи велї обласци, як цо даєдни програмски язики, бази податкох, ґрафика, диґитална

уметносц, медийна култура и велї други, а з другого боку ше ми нє пачи же ше роби од шицкого по дакус, же ше учи лєм основу. Тот напрям препоручуєм школяром котри нє любя вельо часу препровадзовац при кнїжки, котрих интересую вецей обласци, алє насампредз тим котри любя роботу з дзецми, праве за цо нас образує тот Факултет. Знаюци же технолоґия напредує, нє бала сом ше чи будзе лєгко дойсц до роботи, бо роботи єст вше вецей кед слово о ИТ. По законченю мастера, мож преподавац информатику у основних и штреднїх фахових школох. Ивана Тиркайла (Нови Сад), студентка Общого напряму на Правним факултету у Новим Садзе: Тот Факултет ше може похвалїц зоз барз добрим кадром професорох викладачох хтори у сфери права барз познати и припознати. З другого боку, думам же Факултет нє понука досц пракси и же то гришка на

хторей треба робиц прето же ше праве на пракси найвецей научи. Факултет глєда одреканя и озбильни труд, алє исто так и добре жридло и сиґурносц. Информациї о нїм мож найсц на сайту и на Дню отворених дзверох, хтори ше отримує раз рочнє, пред уписом нових студентох у юнию. Марко Раич (Нови Сад), студент Факултету технїчних наукох у Новим Садзе, напрям Рахункарство и автоматика: Пачи ше ми же професоре и асистенти барз компетентни у своїх обласцох и маю дзеку научиц це и заинтересовац це за нїх. З другого боку, то найчежши напрям на ФТН и вельо ше глєда од студентох, а и сам темпо ученя швидки, так же студент нє ма вельо часу, окрем часу на факултету. Препоручел бим го тим хтори любя ришовац проблеми з лоґику, любя математику и интересую их нови технолоґиї и програмованє, и нє боя ше шеднуц и учиц. Думам же погришне уписац ше на МАК 5/2018

■

3

У ФОКУСУ факултет хтори ци ше нє пачи лєм прето же то тераз популарне и можеш лєгко найсц роботу. Лєпше направиц паузу и пренайсц ше у дачим цо любиш, як страциц штири роки на погришни факултет. Ана Зазуляк (Вербас), студентка Технолоґийного факултету у Новим Садзе, напрям Фармацеутске инженєрство: Материя за ученє обсяжна, алє интересантна. Попри фармациї, маме и козметику, микробиолоґию, вельо хемиї, лабораторийни вежби и индустрийни предмети. Мала сом иншаку слику о тим напряме, алє тераз сом задовольна зоз свою одлуку. Перспектива за роботу постої, бо з тим напрямом, хтори найширши, можеме робиц у велїх индустрийох. Факултет добри, мали и шицки єдни другим помагаю прето же проблеми шицким єднаки. Єст вельо напрями и за каждого ше найдзе дацо интересантне. Треба мац на розуме же будзе дакус чежко, вельо обовязки єст, алє ше труд на концу виплаци.

4

Александар Чизмар (Руски Керестур), тренер у спорту: Закончел сом Високу тренерску, на Високей школи за образованє воспитачох и тренерох у Суботици. Тот напрям нє цалком виполнєл мойо обчекованя, и думам ■

МАК 5/2018

же бим ше тераз опредзелєл за дацо друге. Найбаржей ми ше пачело же зме мали досц предмети хтори вязани за педаґоґию, цо думам же барз важне за тренерох, а нє пачела ше ми тота система на нашим напряме же и кед ше положи шицки предмети у року, то нє сиґурне же ше шлїдуюцого року будзе на буджету, прето же важни просек. Думам же ше пре тото досц траци колеґиялносц студентох. Щиро, нє видзим даяку вельку перспективу з тим напрямом, а думам же уж єст вельо и воспитачох/воспитачки у нашей жеми и прето бим препоручел другим же кед думаю остац у нашей держави, же би патрели зоз чим би найлєгчейше могли достац роботу, а тиж так и же би була добре плацена. Александра Лендєр (Вербас), професор руского язика и литератури: Студирала сом на новосадским Филозофским факултету, на Оддзелєню за русинистику. Маме одличних, квалификованих професорох зоз барз вельким знаньом, алє чкода же ше даєдни нєозбильно одноша ґу преподаваньом и нє барз дзбаю яке знанє ютре буду мац студенти. Дефинитивно би сом ознова уписала тото исте, алє би сом даєдни предмети баржей провадзела и вихасновала одличну шансу студирац на Филозофским факултету. Пачело ми ше

же наша Катедра мала, и одношенє зоз професорами вельо интимнєйше як зоз другима. Погришне думац же ше Русинистику лєгко закончи. Мой совит шицким студентом най роздумую о тим же ютре треба же би були особи хтори веря до свойого знаня, хтори ше у нїм цеша и свою академску титулу достали прето же ю заслужели, а нє преписали. Знанє нам нїхто нє може вжац. Тераз робим у Радио-телевизиї Войводини, у програми на сербским язику, алє робим и за Руску редакцию. Тиж, прекладам гонорарно и ушорюєм Литературне слово за Руске слово. Борис Рац (Дюрдьов), студент Польопривредного факултету у Новим Садзе, напрям Польодїлство и заградкарство: Перши рок ми бул досц напарти и чежки, аж тераз, на трецим року, ми почало буц интересантне на преподаваньох и на вежбох. Завадза ми же наш напрям нє ма вецей пракси, хтора би нам барз помогла. Польопривредни факултет бим препоручел шицким хтори любя польопривреду, прето же мож научиц вельо ствари хтори можу буц на хасен цали живот. Примаци на Факултету барз лєгки, алє млади най нє думаю же Факултет исти як и примаци. Информовал сом ше од товариша хтори пошол особнє на Факултет и достал шицки информациї хтори му були потребни.

У ФОКУСУ Адриана Надь (Руски Керестур), студентка Високей здравственей школи фахових студийох у Беоґрадзе, напрям Фахови медицински радиолоґ: Затераз ше нє плануєм уписовац на штварти и пияти рок, хтори ше тераз уводзи, бо систематизация нє поробена, так же и после законченого трецого року робим з истим, як и кед бим мала висшу назву. Напрям барз интересантни и цалком иншаки як други конари медицини. Найволїм дияґностику. Можебуц би могла буц дакус лєпша орґанизация, цо ше дотика, наприклад, сайту Школи. Радиолоґию бим препоручела тим хтори любя медицину и физику, алє и динамику. Гваря же на бироу нєт особи зоз тим занїманьом, цо значи же єст роботи у тим фаху, а тераз ше вше вецей лєм будзе и укладац до радиолоґиї. Петар Иван (Коцур), студент Еколоґиї на Природноматематичним факултету у Новим Садзе: Напрям часточно виполнєл обчекованя у смислу же и професоре и асистенти углавним супер, сцу помогнуц и векшина ма таки „пайташски” одношеня зоз студентами. Обчекованя нє виполнєти цо ше дотика орґанизациї Факултета, нє лєм мойого Департману.

Кажди час ше дзвига цену напр. при приявйованю испита. На моїм напряме ше ми найбаржей пача теренски настави. Вони подрозумюю одход цалей ґенерациї, професорох и асистентох до природи. Еколоґию бим препоручел шицким хтори любя природу, хтори сцу дакус путовац. Младшим ґенерацийом мам поручиц же нє думам же сом погришел же сом ше на тото уписал, пре дружтво, интересантни предмети, добрих професорох.

Ана Дошенович (Ветерник), студентка новосадского Филозофского факултету, напрям Социялна робота: Пачи ми ше же ше трудза орґанизовац час так же би и ми мали шлєбодного часу и часу за ученє. Нє пачи ми ше тото же могли дакус лєпше орґанизовац перши рок, перша ґенерация ма досц конфузни ствари, кнїжки нєадекватни. Тиж так, под час испитного року маме вецей испити у єдним дню. Наздавам ше же шлїдуюцим ґенерацийом начас буду обявйовац же кеди маю колоквиюми и же даєдни професоре буду лєпше орґанизовани, бо пре їх нєорґанизацию ми вельо раз були очкодовани. Тот напрям бим препоручела особом хтори любя дружтвени науки, алє

тиж так и особом хтори ше любя учиц, бо зоз порядним ученьом мож шицко посцигнуц. Мнє важне же бим тоту роботу любела. Свидома сом же єст людзох хтори маю векшу плацу, алє свою роботу нє любя. Владимир Джуджар (Руски Керестур), фахови инженєр електротехнїки и рахункарства – информацийни технолоґиї: Закончел сом Информацийни технолоґиї на Високей технїчней школи фахових студийох у Новим Садзе. Тот напрям виполнєл мойо обчекованя, унапрямел ме кадзи сом и сцел. Препоручел бим го тим хтори любя програмованє, а нє сиґурни су же законча факултет, заш лєм то висша школа и тирва менєй, а после кед дахто зосце може ше уписац на факултет, нє проблем ше преруциц. Порученє младшим ґенерацийом же най нє обчекую од факултету же им да шицко на тацни. Вельо ше учи самостойно и найважнєйше мац дзеку полно учиц сам и знаходзиц ше. Роботу сом нашол прейґ оглашкох, опатрал сом фирми по Новим Садзе. Роботу чежше найсц кед CV худобни, мало фирми сцу трошиц час на початнїкох. Робота на початку нє плацена бог зна як, а знова за нашо условия то и супер, алє ше муши барз напредовац, намагац и учиц, та так вец и плаца будзе векша.

МАК 5/2018

■

5

Цецилия Надь

У ФОКУСУ

РОЗГВАРКА ЗОЗ СТЮАРДЕСУ НИКОЛИНУ БАБИЧ З КЕРЕСТУРА

ФРИШТИК У ПАРИЗУ, ВЕЧЕРА У ДУБАИЮ И ПОЛУДЗЕНОК У МОСКВИ? ГЕЙ, НАИСЦЕ МОЖЛЇВЕ. ПУТОВАЦ, ВИДЗИЦ ШВЕТ, НАЩИВЙОВАЦ ГОРОДИ... ЖИВОТ СТЮАРДЕСИ ОЧИ ПРИПАТРАЧА ВИДЗА ЯК ЖИВОТ ЗОЗ СНОХ. А ЯК ВИПАТРА ШВЕТ, ЛЮДЗЕ, РОЗЛИЧНИ КУЛТУРИ, АЛЄ И НЄКАЖДОДНЬОВО ЄДЛА И ОБИЧАЇ, ВИПРИПОВЕДАЛА НАМ НИКОЛИНА БАБИЧ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА, КОТРА ШЕ КАЖДОДНЬОВО ДОТИКА ЗОЗ НЄКАЖДОДНЬОВОСЦУ. Николина гвари же тоту роботу волї наволац животни стил як роботу, прето же ше од вельо койчого одрека же би ище вецей дожила и видзела.

6

– Нє мож почитац нєпреспани ноци, прескочени єдзеня, вистатосц, осаменосц, прескакованє мацерового родзеного дня, товаришковей свадзби и велїх шветох... а то лєм даскельо фактори зоз котрима ше стретам на драги ■

МАК 5/2018

зоз єдного континента на други. Вшелїяк, кед ше огляднєм же сом за остатнї два роки нащивела вецей як 50 вароши, у 40 розличних жемох на пейц розличних континентох, чувствуєм ше як найщешлївша особа на швеце – гвари Николина. Здобути памятки оставаю вично у паметаню и збогацую особу, так же мож повесц же єст вецей позитивни, як неґативни боки того стилу живота.

– Кед бешедуєме о позитивних бокох, найвекши упечатки на мнє охабяю розличносци зоз котрима ше стретам на каждодньовей драги през хмари. Кажда нова култура научи чловека же би насампредз ценєл свою културу, а вец и цудзу. Кельо ґод путуєм и нащивюєм жеми, нєпреривно ме дацо нове фасцинує. Поведзме, на Тайланду ше кажде поклонї и привита вас зоз найвекшим почитованьом, гоч нє знаю анї як вам мено, анї одкадз приходзице. А у тей истей жеми можеце на улїчки цалком найнормалнєйше поєсц пражену шкорпию, паука або боґара и повесц же сце пробовали тайландски специялитет – толкує Николина.

О ЛЮДЗОХ, РОЗЛИКОХ, АЛЄ И ПОДОБНОСЦОХ Кажда жем по дачим окремна и ма свойо характеристики. Як гвари Николина, людзе зоз азийских жемох заварти и поцагнути, алє су барз госцолюбиви, почитую и каждого сердечнє привитаю. Вельки упечаток на ню охабели и людзе зоз Австралиї и Нового Зеланду. Людзе змирени, жию здрави животи, уживаю у нїм – гоч нє треба занєдзбац фактор високого стандарду живота и квалитетно розвитей жеми.

– Цо ше менталитету самих людзох дотика, я робим зоз вецей як 100 националносцами, так же сом уж у Дубаию обачела културолоґийни розлики, алє права култура народу ше дожиє аж кед ше нащиви даєдну жем. Тераз кед ше врацим до гоч котрей европскей жеми, чувствуєм ше як дома. Найцикавша и найинтересантнєйша култура праве тота котра ше розликує од нашей. Ту бим начишлєла даскельо азийски жеми, як цо то Виєтнам, Япон, Индия, и пар африцки жеми, як цо то Кения, Сенеґал, Ґвинея и други – толкує млада стюардеса и додава же дараз думаме же жиєме у худоби и заоставаме за шветом, алє аж кед на свойо

У ФОКУСУ

очи видзиме же даєдни людзе ходза боси, же нє знаю цо то мобилни телефон и же єдза тото цо маю у своїм окруженю, похопиме же зме богатши як цо думаме. Америка ше нє нательо розликує од того цо нам познате, праве прето же зме прилапели часц заходного способу живота, єдзеня, анґлийского язика, и то прейґ сучасного способу живота котри жиєме.

– Як вельки любитель розличних кухньох, специфични єдла котри сом пробовала и котри ми ше наисце спачели то тайландски пад тхаи, японски суши, мисо юшка, южноафрицки бифтек, русийски борщ и ище велї рижнородни деликатеси. Єст ту и даяки котри цалком вонка зоз моєй конфорт зони, и котри сом уж скорей спомла, а то пражена шкорпия на палїчки и поховани хробаки сервирани у фишеку, место чипсу и ґрисинох – гвари Николина. У ДУХУ БУДУЧНОСЦИ Дубаи ма коло три милиони людзох, од чого лєм дзешец одсто локални жителє, а шицки други жителє приходза зоз розличних жемох зоз цалого швета. Людзе индийскей

националносци забераю вецей як штерацец одсто жительох Дубаию, за нїма ше находза Пакистанци, Филипинци, Тайландянє и други.

– Дубаи ше почал розвивац ’70-их рокох зоз пренаходком нафти на тим подручю. Так город почина роснуц, од пустинї до метрополи, шириц ше и доставац футуристичну перспективу. Велїчезносц будинкох, драгох и швидкого способу живота основа городу. Поведзме, нїґдзе нє мож сцигнуц пешо, прето же город повязую авто-драги. Попри самей архитектури котра иншакей димензиї, ту и културолоґийни розлики. Алє без огляду на тото же ше почитує ислам як релиґию, барз су прилагодзени и ґу другим културом. Людзе думаю же ше странци цалком муша прилагодзиц ґу їх култури, цо нє точне – толкує Николина. Метропола дава шицки можлївосци – плажи, рекреацию, виглєдованя дзивей пустинї, сафари, кина, театри, як и ноцни живот, котри цалком прилагодзени ґу заходному способу живота. Од блїзковиходних жемох, Дубаи то найлибералнєйши город.

– Єдини период у року кеди ше треба прилагодзиц ґу култури и релиґиї тей арабскей жеми, то праве мешац рамазану. Теди ресторани, кафичи, и векшина явних местох траца свою шлєбоду през дзень и город цалком уцихнє. Рамазан у периодзе кед найвекши горучави, и до 50 Целзиюсових, так же з тим и горучава гаши хвильку шлєбодного рушаня по городу. „Public affection” и виголєне облєканє нє дошлєбодзене, ґенерално, у Дубаию. Цо ше облєчива дотика, локалци ноша углавним їх традицийни облєчива. Кандора за хлопох (била сукня) и абая за жени (чарна сукня). Абая подрозумює прекрити власи, алє нє и твар. Бурка, котру слабо хто ноши, подрозумює прекриту твар дзе лєм очи одкрити. Можем заключиц же Дубаи перспективна жем за заробок и напредованє у кариєри. Наисце мож розвиц вельке животне искуствиє, патраци зоз перспективи єдней особи котра походзи з малого валалу. З другого боку, Дубаи млади варош и нє ма историю, нє ма културу, музеї, дух прешлосци, шицко у духу будучносци – заключує Николина. МАК 5/2018

■

7

Мая Зазуляк Гарди

МАК-ОВ КОЛАЖ

РОЗГВАРКА З АНДРЕЙОМ ОРОСОМ З КЕРЕСТУРА, ҐЛУМЦОМ, ВОДИТЕЛЬОМ, БУДУЦИМ НОВИНАРОМ

ДИКЦИЯ ЙОГО ДИКЦИЯ ЙОГО АЛА ДИКЦИЯ ЙОГО АЛАТАЛАТ

8

■

АНДРЕЯ ОРОСА З РУСКОГО КЕРЕСТУРА РЕЦИТОВАНЄ, ҐЛУМА И ИСКУСТВО ВОДИТЕЛЯ УНАПРЯМЕЛИ И ҐУ ЙОГО БУДУЦЕЙ ПРОФЕСИЇ – НОВИНАРСТВУ. ЄДЕН Є З РИДКИХ ЛЕҐИНЬОХ У НАШЕЙ ЗАЄДНЇЦИ ХТОРИ ИЩЕ ВШЕ АКТИВНИ У ТИХ КУЛТУРНИХ ВОДОХ, А И ПЛАНУЄ БУЦ, ПОКЛЯ ГОДЗЕН.

там. Попри ґлуми, у основней школи сом почал и рецитовац, водзиц рижни програми... Закончел сом штредню Медицинску школу и уж сом почал ходзиц и на пририхтованя за факултет з тей обласци, алє сом єдного дня гварел же нє сцем робиц тото цо нє любим. Так сом ше уписал на Журналистику – толкує Андрей, и припознава же го корци и Академия драмских уметносцох, алє ше ище вше нє одшмелєл опробовац и у тей обласци.

можеш сцекац, алє це вона

Мож повесц же у керестурским театре одроснул, а з мацеру костимоґрафку и оцом ґлумцох и режисером, Андрей поряднє ходзел на проби ище док анї сам нє ґлумел. Так ше му култура помали уцагла под скору и постала його други дом.

– Дзешка потайнє о тим

АЖ НА НАСТУПОХ ДАВА ШИЦКО ОД СЕБЕ

– Окремне мам чувство кед сом

ше унапрямиш одмалючка, та

МАК 5/2018

роздумуєм. И журналистика ми вше була ту дзешка, бо сом у тих водох, як водитель, рецитатор... цо повязане зоз радийом, телевизию, алє сом вше и волєл дружтвени науки. Озда це драга водзи так як

якошик заш лєм враци на початок – заключує Андрей, хтори тераз на другим року студийох, алє уж ма плани и за мастер.

– Пачи ше ми же фахово людзе на Факултету и же нас наисце науча тото цо треба. Тераз сом у тей фази же ше после основних студийох упишем на Политиколоґию у Беоґрадзе, алє можлїве же ше потамаль дацо и пременї – гвари вон.

Праксу у новинарстве Андрей уж даскельо роки збера и у Рускей редакциї Радио Нового Саду, дзе є член младежскей емисиї „АЛТ шоу”.

– У тим ше находзим. Мам и

АТ

МАК-ОВ КОЛАЖ дикцию, алат хтори и ту можем вихасновац. Бул сом штварта класа штреднєй школи кед сом прешол авдицию. Теди сом уж одлучел же ше упишем на Журналистику, та сом сцел вихасновац нагоду за праксу, алє сом нє верел же ми то тельо помогнє. Велї ствари учим од старших колеґох, алє и сам – визначує Андрей. Попри тим же одмалючка ґлумел и рецитовал, Андрей водзел и „Червене пупче” и други програми, а тераз го, з його дикцию, гласом и триманьом, нє мож нє обачиц на „Червеней ружи”, „Ружовей заградки”, преслави Националного швета Руснацох...

– Одмалючка ме за шицко тото „школовали”. Зульо ме найвецей научел. Остал сом у шицким, окрем у рецитованю,

алє нарок плануєм ознова и рецитовац. Од шицкого того ми наймилша ґлума, то моя перша любов, а моя наймилша ґлумецка пара Адриана Надь. Нє можем задумац же бавим представу, а да єй нєт. Познаме ше одмалючка, рецитовали зме вєдно, водзели конферанси,

як брат и шестра зме. Мушим спомнуц и Себастияна Нярадия. Барз значи кед маш добру ґлумецку пару, кед ше можеш „бавиц” – наглашує Андрей и додава же го ґу театру и вообще ґу култури, вяже насампредз любов, алє и свидомосц же раз шицко останє на нїх.

– Нєт нас вельо, хто будзе кед нє ми... Якошик природне же ми, млади, тото нашлїдзиме, лєм питанє же дзе до конца закончиме. Но, покля сом годзен, останєм у култури – гвари вон и припознава же на пробох нїґда нє дава шицко од себе.

– То можебуц нє любя колеґове, бо их вец нєсподзивам на ґенералней проби, лєбо премиєри, алє нє можем дац шицко од себе пред тим, бо вец

нє будзе на премиєри так як треба. Так и кед водзим даяки програми. Вше мам одредзену дозу позитивней треми, алє анї нє барз добре кед ше нє ма трему, кед наступ постанє рутина – додава вон.

КУЛТУРА ДАВА ЗАДОВОЛЬСТВО И ДУХОВНЕ БОГАТСТВО Андрей у скоро шицких сферох рушел по оцовей драги, хтори го у шицким и унапрямує.

– Нїґда вон мнє нє гуторел як мам робиц, алє сом од нього научел даяки финеси, патрел сом як вон роби, унапрямовал ме... И тераз у новинарстве ми да свойо думанє, алє ме пущи най поробим так як я думам же треба. Мож обачиц же ше хлапци у нєшкайшим чаше ганьбя буц активни у култури, а ганьбели ше уж и з моєй ґенерациї... А мнє вона унапрямела ґу будуцей кариєри, пре ню мам друге дружтво, други дом, отворенши сом, кельо-тельо сом и путовал праве дзекуюци єй – гвари Андрей и на концу визначує же

му култура дава и задовольство и духовне богатство.

– Часто ми гваря же цо я мам з того, яки хасен... А кед ше дакому живот зведзе лєм на хасен, вон живот анї нє ма. Бо, кед ше раз у старосци обраци, та ше опита же цо у ствари прежил... – закончує Андрей. МАК 5/2018

■

9

Александра Русковски

УПЕЧАТКИ

ДРЕЗДЕН И ЧЕСКИ КРУМЛОВ

Дрезден, шедзиско нємецкей покраїни Саксониї, посадзел свойо коренї на долїни рики Елби. Живописна култура виполнєна зоз длугоку историю, славянским походзеньом и велїчезнима барокнима будинками. Його уметнїцки конари були бомбардовани у Другей шветовей войни, а вецка, як феникс, ознова виросли.

10

Нє задармо тот варош волаю и Фиренца на Елби. Вон полни зоз прекрасну комбинацию модерней и барокней архитектури, тиж и шветово познатима уметнїцкима збирками. Найбаржей на мнє охабела упечаток Цвинґер палата, дакедишня резиденция моцного владара Авґуста Моцного, краля Саксониї, Литваниї и Польскей. Пре його заинтересованосц за уметносц, заслужни є за импресивну красоту Дрездену. У палати Цвинґер ше находза найкрасши фонтани и скулптури, док у нукашньосци чува свойо богатство, познату Ґалерию старих майстрох, найбогатшу колекцию дїлох Рафаела, Тицияна, Рубенса, Рембранта… Ґалерию нових майстрох, Музей порцелану и Желєни трезор. Думам же би шицки ■

МАК 5/2018

цо залюбени до уметносци требали нащивиц праве тоту Ґалерию старих майстрох. Чувство задовольства и адреналин ме тримали док сом стала на метер од познатих дїлох своїх облюбених уметнїкох. Иншаке то чувство патриц на интернету їх дїла, а иншаке то наисце дожиц и видзиц шицки детальни шлїди щеточки на слики. Кажда часточка тей палати виполнєта зоз прикрасками, скулптуру, декоративнима релєфами архитектури итд. Интересантне же познату Богородицову протестантску церкву у центру Дрездену отворел праве Бах. И тота церква була бомбардована, алє є познєйше обновена. Тиж так, барз сом була нєсподзивана зоз красоту Академиї уметносци. Було ми чежко задумац же ше у такей будовнї, хтора здабе на даяки храм зоз своїма скулптурами, релєфами и атмосферу, у ствари школую студенти. Путованє зме закончели у Ческей Републики у єдним малим месце хторе ше вола Чески Крумлов. Такой на уходзе до Крумловского замку сом мала чувство як кед би сом була у даякей сказки, а нє у

стварним живоце. Симпатични варощик ше находзи у штредку тей сказки, а його окружує рика Влтава. Шицки будинки випатраю як кед би були праве тераз вибудовани, а вони стоя ту ище од 16. вику. Крумловски замок други по велькосци у Ческей Републики. Барз ми було интересантне кед сом чула же у составе того замку постої стари барокни театер зоз бину, дзе ше отримує представи лєм три раз до рока. Алє, тоти представи ше нє отримує у модерним стилу, алє так як було у старим чаше, под швичками, зоз старим способом виводзеня. Нєвироятна красота Ческого Крумлову инспировала и велїх режисерох, та у тих красних улїчкох знїмани велї филми як цо то ,,Hostel”, ,,Illusionist”, ,,Traumstadt” и други. Тото путованє за мнє наисце було нєвироятне. Дефинитивно плануєм єдного дня ознова нащивиц тоти места, а поготов Прагу, о хторей сом писала у прешлим чишлє, бо вона заш лєм, якошик, на мнє охабела єден приємни и окремни упечаток.

ТАЛАНТ ЗА НЄПРОДУКТИВНОСЦ

Деян Павлович ПРОЗА

АСОЦИЯЛНИ СОМ ЛЄМ РАНО...

УГЛАВНИМ

5,03 годзин... ище вше цмота вонка. Кажди пондзелок. Уходзим до автобуса. Лєм пар особи робя исту ствар. Панує у нас якешик щесце пре празни автобус. Медзитим, верим же при велькей векшини тото чувство надвладує сон. Нажаль, праве пре тото, нє можу почувствовац дробнїци хтори ткаю праву радосц. Себе, наводно, нє кладзем до истого кошара. Досц парадоксалне – поведли би людзе хтори ме познаю – з оглядом на тото же ми спанє гоби хтори озбильнєйше похопени як велї професиї. Купуєм карту, нє прегварююци слово зоз кондуктером. Явяме ше єден другому з малим змахнуцом з главу. Досц часто лєм зоз попатрунком. Уж седми рок ми пише исте. Повратну карту за Нови Сад. И хто зна як длуго будзе робиц исту ствар. Наздаваме ше же то будзе кус длугши период. Вон пре затримованє роботи, а я пре сцеканє од нєй. Любим тото нашо нє трошенє словох. И нїяк нє можем похопиц кед то други нє применюю. Кому ище до розгварки на пейц рано. Таких двоїх нє мож найсц у єдним автобусу, а заш лєм ше вше найдзе єден хтори дума иншак. Дефинитивно би мушело постояц правило о нєприповеданю у автобусу до даяких розумних годзинох. Кус лєпша верзия – правило о нєприповеданю у автобусу. Кед нє пре других, вец голєм пре тих людзох, спомнутих на початку, чий сон уж тварди. Гоч як обрациш, єст якешик спокойство у тим пондзелковим путованю додня рано. Припатраюци ше на празни вароши, хтори ше пребудза о даскельо годзини, можем почувствовац їх праву красоту. Вшелїяк, вшадзи красше без людзох.

МАК 5/2018

■

11

||||||||||||||||||||| |||||||||||| РОЗДУМОВАНЄ НАГЛАС

о цд ира ! т с е а инв то лєт , м а е ум а, сом опл пела над – я ед ! Ку ика ве к капуц оруцо а р П о –г ьог цо м. ярн и гору оши н м та Чи ум ам, м роз а й т о асв чен а л #п

Емилия Чизмар

! Боса! м а .м є н , ц цо обу и после) л Я нє мам а д н а с и (єдн ц ґу тим. и ч є л б о о ц Я нє мам ам! Гола! .м є .н м о л санда раю ґу и с а п є н дї хтори н о р после) р е м д о н л а (гу д н са ла... Гола! Я го конца #небудет

Як я любим в алал, значи, людзе у горо яки то мир, ч дзе нє знаю уєш птички, п ах желєнїдла ше по штред , шейташ д пистачами ан раги... ЦО? Нєт гречески йоґурт з ї у єдней, анї у другей пре давальнї?!!!!! #зрадиятору #покондирена тиква

ра од 0 по на е м е ш а х и п те сц Мегко ац з „на чисто” на в то и п д о е ш о ц а клєч нїм.

| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ||||||| ве у сушедст я и р а т н е д ом Сту престара с а , у к р у ж прави риявиц... п а д а л м е , пр видлашиц ем м #кусдудр #кусдюска

12

Рубрика гумористичного характеру и єй змист нє ма намиру дакого увредзиц, алє буц читачом розвага.

■

МАК 5/2018

ТАК И НЇЯК ИНШАК

ДЕМИНУТИВИ, ГИПОКОРИСТИКИ, АУҐМЕНТАТИВИ...

Ана Римар Симунович мастер професор руского язика и литератури

Чи обачуєце ниянси у значеню медзи шлїдуюцима словами?

Таки форми наведзених словох воламе гипокористики.

а) кущичко − кус − кущик б) пес − пшиско − пшичок

З другого боку, ауґментативи слова хтори маю звекшане значенє у одношеню на слово зоз хторого су виведзени.

Наприклад: мали − малки малки − малючки дробни − дробенки глава − главка, главичка нос − ухо − манди − хлапец− дзецко −

|||||

Кед повеме дїдочко, мамко або мамочко, нє думаме же дїдо або мама мали, алє зоз таку форму виражуєме любов ґу тим особом. Кед Янка воламе Яни, Миколу Миколка, Ирину Иринка, Меланию або Мелану Меланка, зоз тим тиж указуєме окремну прихильносц ґу тим особом.

Наприклад: пес − пшиско хижа − хижиска хлоп − рука − хлапец − хлапчиско. Хлапчиско може значиц и нєдобри хлапец, або леґиньчок − хлапец хтори уж вельки, т. є. уж є нє дзецко, а ище вше є нє леґинь. Хлапчиско у значеню нєдобри хлапец представя слово з неґативну офарбеносцу, а таки слова воламе пейоративни. И зоз наведзених прикладох можеме видзиц же ауґментативи источашнє можу буц и пейоративни слова. Деминутиви сами по себе означую дацо мале, а ауґментативи вельке, та нє треба вец повесц мали пшичок, бо кед є пшичок, вец є уж мали. Кед повеме хлописко, уж знаме же то вельки хлоп, та нє треба гуториц вельки хлописко. Вельки хлописко, мала хижка, мали пшичок − представяю

Ришеня, шором: нощок; ушко; мандушки; хлапчик; дзецочко; хлописко; ручиска.

Слово кущик деминутив слова кус, а кущичко деминутив слова кущик. Значи, деминутиви слова хтори маю зменшане значенє у одношеню на слово зоз хторого су виведзени. По своєй форми можу буц исти як гипокористики, односно слова з хторима ше виражує окремну прихильносц, або любов ґу дакому, або ґу дачому.

плеоназми, односно зявенє кед без потреби хаснуєме вецей слова хтори маю исте значенє. Плеоназми и шлїдуюци приклади: стара баба (кед є баба, вец є источашнє и стара), млади штредньошколци (досц лєм повесц штредньошколци).

МАК 5/2018

■

13

Милица Кнежевич

ШВЕТ НАУКИ И ТЕХНОЛОҐИЇ

РОЗГВАРКА ЗОЗ СТЕФАНОМ ДРАШКИЧОМ З КАНАДИ О МАСТЕР СТУДИЙОХ У НЄМЕЦКЕЙ

БУДЗЕ ВИГЛЄДОВ СТЕФАН ДРАШКИЧ ШЕ

Перше Стефан студирал у Канади, а потим пошол на

ЗОЗ СВОЮ ФАМЕЛИЮ

черанку студентох до Нємецкей, дзе ше му попачел живот, та

З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ше там надумал уписац и на мастер студиї.

ПРЕСЕЛЄЛ ДО КАНАДИ КЕД ЗАКОНЧЕЛ ШЕСТУ КЛАСУ ОСНОВНЕЙ ШКОЛИ.

– Конкуровал сом на вецей факултети и бул сом прияти до Келну. На мастеру учим о Сиверних Американцох, о їх историї и литератури – гвари Стефан. Тема його конєчней роботи

ТАМ ЖИЛ ДЗЕШЕЦ

– З помоцу того виглєдованя сцем заключиц яки ефект ма миґрация, як швидко людзе траца язик, як ше вони видза о велї роки потим... Важне ми знац же яки школа ма уплїв на тото – обяшнює нам Стефан. ПЕРШЕ СТУДИРАЛ ВЕТЕРИНУ Стефанови одход до Канади, до места Норт Бателфорд, як гвари, бул стресни, алє ше з часом прилагодзел и звикнул.

на мастер студийох будзе поровнованє

РОКИ, А ВЕЦКА ПРЕ

индентитету Руснацох у Канади и у Керестуре.

ШКОЛОВАНЄ ОДЛУЧЕЛ ПОЙСЦ ДО НЄМЕЦКЕЙ, ДЗЕ Є ТЕРАЗ НА МАСТЕР СТУДИЙОХ.

– Як цо велї народи у Канади страцели свой язик, так го раз страца и Руснаци, алє мнє интересує цо останє после того. Як ше вони видза кед страца язик и яки маю идентитет. За виглєдованє тей теми ми будзе требац дас рок. Сцем направиц интервю зоз Руснацами у Канади котри ше школую на анґлийским язику и зоз дзецми у Керестуре котри ходза до рускей школи – толкує вон и додава же ше баржей сконцентрує на виглєдованя у

14

Канади.

■

МАК 5/2018

– Мушел сом ше одпитац и напущиц цалу свою фамелию, а попри тим сом нє знал кеди их заш увидзим. На початку ми було барз чежко, хибела ми фамелия и дом, алє сом ше после длугшого часу звикнул. У Канади дзеци починаю рок скорей до школи, пре тото я прескочел седму класу и такой

ШВЕТ НАУКИ И ТЕХНОЛОҐИЇ

ВАЦ О РУСНАЦОХ Канади за таке роботне место потребни и докторски студиї.

сом почал ходзиц до осмей. Знал сом добре бешедовац по анґлийски, цо ми помогло у школи и у упознаваню зоз другима. После законченей 12. класи уписал сом ше на факултет за ветеринара у Саскатону. Перши два роки на факултету сом мал общи предмети, медзитим, виборни ми були вязани за ветерину – визначує Стефан. После закончених двох рокох и пракси у ветерини, Стефан заключел же то нє тото цо вон сце.

– На факултету ше ми попачели предмети вязани за анґлийски язик и литературу, та сом одлучел пременїц свой тедишнї напрям и уписац ше на анґлийски язик. Пре розлику у предметох мушел сом студирац рок длужей. Ту сом як виборни язик вибрал нємецки. Пре тото сом мал можлївосц пойсц на черанку студентох до

Нємецкей, та сом друге полрочє остатнї рок на факултету бул у Марбурґу – здогадує ше Стефан. Кед поровна систему школованя у Канади и Нємецкей, Стефан гвари же у Канади студиї вельо драгши и чежши.

– Наприклад, у Канади сом нє мал вецей испитни роки, алє лєм єден одредзени датум за испит. Но, попри тим сом мал вельо розличних професорох котри вше були порихтани помогнуц. У Нємецкей мам вецей испитни роки и сам можем одлучиц кеди будзем покладац испит, цо ми барз олєгчує школованє – приповеда нам Стефан свойо искуства.

– Затераз нє мам даєдну тему котру бим любел виучовац на докторских студийох, алє ми заш лєм докторат нє виключена опция. Любел бим остац ище єден час у Европи, алє бим ше на концу любел врациц до Канади. Кед поровнам людзох зоз Канади, Нємецкей и Керестура, видзим вельку розлику. Думам же людзе у Канади вельо опущенши и позитивнєйши, цо мнє баржей одвитує, док у Керестуре и Нємецкей людзе песимистичнєйши и часто под стресом. Можем повесц же ми мило же сом жил у вецей розличних державох, зато же сом ше упознал зоз велїма людзми, видзел розлични способи живота и системи школованя, а попри тим сом добре научел руски, сербски, анґлийски и нємецки язик – наглашує Стефан на концу розгварки.

ПЛАНУЄ ШЕ ВРАЦИЦ ДО КАНАДИ После законченя мастер студийох могол би робиц на факултету у Нємецей, док у МАК 5/2018

■

15

Янко Хома

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЯ

СОВЕРШЕНИ МЕШАЦ ЗА ЛЮБИТЕЛЬОХ ФОДБАЛУ ГОЧ ШЕ КАЖДОГО РОКУ ЧЕКА ЛЄТО И ЧАС КЕД ШЕ ИДЗЕ НА РОЗПУСТ, АБО РОЧНИ ОДПОЧИВОК, ТОГОРОЧНЕ ЛЄТО ШЕ ЧЕКА З ОКРЕМНУ ЖАЖДУ. ЛЮБИТЕЛЬОХ СПОРТУ, А ОКРЕМЕ ФОДБАЛУ, ОБЧЕКУЄ ВОЗБУДЛЇВИ МЕШАЦ – ШВЕТОВЕ ЗМАГАНЄ У ФОДБАЛУ, ХТОРЕ БУДЗЕ ОТРИМАНЕ У РУСИЇ ОД 14.

16

ЮНИЯ ПО 15. ЮЛИЙ.

■

МАК 5/2018

ШВЕТОВЕ ПЕРШЕНСТВО У ФОДБАЛУ – РУСИЯ 2018

Урядова назва того змаганя то 2018 FIFA World Cup Russia, и то будзе першираз у историї фодбалу же ше отрима у Восточней Европи.

квалификацийох, хтори орґанизовани прешли два роки знука своїх континенталних фодбалских союзох – Конфедерацийох.

Отверанє змаганя плановане за 14. юний, и то зоз змаганьом медзи домашню Русию и Саудийску Арабию на стадиону Лужнїки у Москви, хтори може прияц 81 000 патрачох, док заверанє змаганя будзе 15. юлия, зоз финалним змаганьом двох найлєпших репрезентацийох, тиж так на стадиону Лужнїки.

Любительом спорту зоз наших просторох окреме будзе интересантне тото змаганє, понеже фодбалска репрезентация Сербиї после осем рокох блуканя и нє присуствованя на двох Европских и єдним Шветовим змаганю, конєчно виборела пласман, и як перша у своєй квалификацийней ґрупи пошла до Русиї.

Пре саму ґеоґрафску велькосц Русиї, а пре лєгчейши и швидши транспорт екипох, турнир будзе орґанизовани лєм у европскей часци Русиї. Домашнї городи буду: Москва, Санкт Петербурґ, Калїнинґрад, Казань, Нїжни Новгород, Самара, Волґоґрад, Саранск, Ростов, Сочи и Єкатеринбурґ. На тим Шветовим першенстве буду участвовац 32 репрезентациї, хтори виборели пласман на турнир прейґ

Концом прешлого року, 1. децембра, у Москви у Кремлю, отримане вицагованє составох ґрупох.

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЯ

КОНЄЧНИ ВИПАТРУНОК ҐРУПОХ ТАКИ: А ґрупа: Русия, Саудийска Арабия, Єгипет, Уруґвай Б ґрупа: Портуґалия, Шпания, Мароко, Иран Ц ґрупа: Французка, Австралия, Перу, Данска Д ґрупа: Арґентина, Исланд, Горватска, Ниґерия Е ґрупа: Бразил, Швайцарска, Костарика, Сербия Ф ґрупа: Нємецка, Мексико, Шведска, Южна Корея Ґ ґрупа: Белґия, Панама, Тунис, Анґлия Х ґрупа: Польска, Сенеґал, Колумбия, Япон Зоз составох ґрупох мож видзиц же тото Першенство будзе моцне, и же ше за фаворитох видвоюю Портуґалия (у тей хвильки Европски шампион), Шпания (вше мала одличну репрезентацию), Нємецка (тераз Шветови шампион), Французка (одлично составена екипа, моцна на шицких позицийох), Арґентина (моцна екипа, зоз Месийом на чолє), Бразил (найуспишнєйша репрезентация у историї), а грожиц буду и други репрезентациї як цо Белґия, Анґлия, Горватска и так далєй.

КЕДИ НАШО РЕПРЕЗЕНТАТИВЦИ НАСТУПАЮ? По плану и програми, Сербия наступи у першим колу зоз Костарику, 17. юния, на 13 годзин у Самари. У другим колу, нашо фодбалере одмераю моци зоз Швайцарску, 22. юния, на 19 годзин у Калїнинґраду. Остатнє, треце коло, наша репрезентация ма одбавиц процив шветовей фодбалскей сили Бразила, и тото змаганє на програми 27. юния на 19 годзин у Москви. ЦО МОЖ ОБЧЕКОВАЦ ОД НАШИХ ФОДБАЛЕРОХ? Наша репрезентация направела вельки успих и зоз самим участвованьом, за хторе ше виборела у чежкей квалификацийней ґрупи. Вшелїяк, нє треба буц задовольни лєм зоз зявйованьом у Русиї, дзе у ґрупи зоз Бразилом, Швайцарску и Костарику, наша екипа ма нагоду вибориц идуцу фазу на турниру. Треба наглашиц и пременки хтори направени после

квалификацийох, кед на месту селектора зменєни дотерашнї селектор Муслин, а заменєл го Крстаїч. Тота пременка виволала вельки полемики, и час укаже чи то бул прави поцаг. Любителє фодбалу у єдним зложни – Бразил найлєпши у нашей ґрупи, док ше за друге место буду бориц Швайцарска и Сербия. Мож повесц же би успих наших фодбалерох бул пласман до нокаут фази того Шветового першенства. Попри участвованя нашей фодбалскей репрезентациї, на тим Шветовим першенстве, Сербия будзе мац ище єдну екипу – судийску, на чолє зоз нашим найлєпшим судийом Милорадом Мажичом. То лєм ище єдно припознанє судийови Мажичови и його помоцнїком, хтори єдни од найлєпших европских судийских екипох, и хторим то будзе друге Шветове першенство, понеже уж судзели у Бразилу 2014. року. Шицко тото нас чека нєодлуга, а покля ше нє учує перши судийски пищок зоз Русиї, посиламе вам спортски поздрав. МАК 5/2018

■

17

Єлена Мали козметичар-естетичар

УПОЗНАЙ СЕБЕ

СОВИТИ

КОМУ ЯКА ШМИНКА ОДВИТУЄ У НЄШКАЙШИМ ЧАШЕ ШМИНКА

Шминку мож вибрац и по фарби власох. Наприклад:

БАРЗ ПОПУЛАРНА. ЄСТ ЖЕНИ И ДЗИВКИ ХТОРИ ЛЮБЯ МОЦНЄЙШУ ШМИНКУ, А И ТОТИ ХТОРИ ВОЛЯ ПРИРОДНЄЙШУ, ЗАВИШИ И ОД СИТУАЦИЇ, И НАГОДИ ДЗЕ ИДУ. ЯК ПРОФЕСИЙНА

Им углавним барз крашнє стої smokey eyes у шицких фарбох, зато же контраст фарби власох идеални. Требали би виберац цми фарби за очи, як цо то

ЛЮБИМ ДАЦ

желєну. Зоз такима фарбами

ШМИНКУ ТРЕБА

белава, фарба лаванди, лєбо на очох найлєпше вибрац даяки „сяй” за уста нїжней фарби, як цо целовкаста, лєбо фарба брескинї. Блондинки буду

ВИБРАЦ ЖЕ

ґламурознєйши и кед додаю

БИ НАЙЛЄПШЕ

бо златна фарба преламує

ПАСИРАЛА.

■

осторожни у вибераню шминки.

ШМИНКЕРКА,

СОВИТ ЯКУ

18

Блондинки муша буц барз

МАК 5/2018

дакус златней фарби на клїпки, шветлосц, та шминка дїйствує ещи красше.

Бринети найподзековнєйши за шминканє, прето же им шицко стої крашнє. Гоч маю цмейшу фарбу власох, лєбо вишатирани власи, важне же би вибрали жолтейшу ниянсу як подлогу за шминку, кед маю блядшу фарбу скори ткв. тена. Бронзер прави вибор за нїх, алє им крашнє стої и „руменило” у блядоцеловей фарби. Дефинитивно шицки фарби „сенки” им стоя. Блядобакарна и червенкаста випатраю фантастично. На концу „сяй” за уста, а червени кармин да нєобичну швижосц. И по фарби очох мож вибрац одвитуюцу шминку: Цмим догановим очом найкрасше стої червена ниянса „сенки”, гоч звучи чудно, алє то ма барз красни ефект зоз даяку цму доганову фарбу. Белавим очом стої „сенка” фарби шампаньцу. Же бисце наисце визначели очи, положце штучни павучайки и нєсподзиваце ше зоз ефектом хтори достанєце. Мам рижни муштериї хтори маю уж задуману шминку яку би сцели, а єст

УПОЗНАЙ СЕБЕ

Природнєйше будзеце випатрац кед визначице очи, а ґамби нашминкаце на блядше, лєбо наспак. Наприклад, кед положице червени кармин, вец виберце даяку блядшу „сенку”.

и муштериї хтори любя най я одредзим цо им найлєпше стої. Найчастейше им дам совит на основи того же чи иду на свадзбу, родзени дзень, кресцини... Тоти цо маю векши очи углавним можу вибрац моцнєйшу шминку, а и слабшу, кажди способ шминканя им крашнє стої. Особи хтори маю дробнєйши очи треба же би ше шминкали так же би им очи пришли до вираженя. Зоз цму шминку иду и моцнєйши контури, завиши хто як люби. Я наисце барз любим наглашиц риси зоз контурами. Матурантком совитуєм най виберу визначиц лєбо очи, лєбо ґамби, нє и єдно и друге.

очи, алє кед ше го нє положи спрам твари, вец зменшує очи. Златна фарба тиж одлична за маке-up тренди. Найлєпше ше посовитовац зоз професийним шминкером як ше нашминкац, прето же вони заш лєм маю искуства.

Старши особи углавним глєдаю слабшу шминку, т. є. нє барз наглашени очи и нєвиражени контури. Нєшка ещи популарни и „ґлитери”. То дробни шльокици хтори даваю ефект вельких очох. То младеж барз люби. Остатня ствар, алє нє менєй важна то „хайлайтер”. По моїм думаню, вон дава найлєпши ефект твари, швицацосц и швижосц. Шминкере го кладу у велькей мири. Популарни и айлайнер, лєм вираженши у одношеню на прешлу сезону. Вон у велїх ситуацийох може дац векши МАК 5/2018

■

19

АЛТ ШОУ У МАК-У

„Емисия за младих – Алт шоу”, каждей стреди од 21,30 г. и репризно штварток од 12,30 г. на габох Радио Нового Саду (92, 100, и 107,1 меґагерци) ФРАНТОВЛЇВИ ГОРОСКОП „АЛТ ШОУ” ЕКИПИ ЧЛЕНИ ЕМИСИЇ „АЛТ ШОУ” ДЛУГО ПАТРЕЛИ НА ГВИЗДИ И РОЗДУМОВАЛИ... КОНСУЛТОВАЛИ ШЕ З НЇМА И НАПИСАЛИ ТАКИ ФРАНТОВЛЇВИ ГОРОСКОП ЗА ЦАЛИ РОК, ТА ПРЕЧИТАЙЦЕ ЦО ТЕРАЗ ГВИЗДИ ГВАРЯ БАРАНОМ, БУЯКОМ, ДВОЙНЯТОМ, РАКОМ, ЛЄВОМ И ДЇВИЦОМ, А У ШЛЇДУЮЦИМ ЧИШЛЄ И ДРУГИМ ШЕЙСЦОМ ГОРОСКОПСКИМ ЗНАКОМ.

БАРАН БУЯК Здравє: Дохтор вам гварел же ше частейше будзеце видзиц зоз нїм кед ше предлужице так костирац. Патьце на тото зоз позитивного боку, знаце же як чежко лєм заказац у дохтора, а вам уж обецане же ше з нїм увидзице. Любов: Дзивка вам „направела” роги. Нїч нє чудне, з оглядом на тото же яки ваш гороскопски знак. Кед вам нє одвитує, опатьце чи сце у китайским гороскопу нє маймун. Кед сце гей, заобиходзце гороскоп. А кед же сце рогата дзивка, гмм, чежко хлопом. Робота: Кед вам здравє и любов нє випатраю оптимистично, нє бойце ше, анї у роботи нє будзеце мац вельо успиху. Будзeце робиц вецей, а плациц вам буду исто. Алє, як уж поведзене, патьце на ствари позитивно, голєм то можеце, кед нїч инше.

20

■

МАК 5/2018

Здравє: За вас гваря же сце твардоглави. То добра ствар, понеже ше барз нервуєце, и место же бисце направели даяку глупосц, вдерце даскельо раз з главу до твардого предмета и нервоза вас прейдзе. Кед вас нє прейдзе, голєм вас глава нє будзе болїц, бо сце твардоглави. Любов: Дзивка вам гварела же вас зохабя, прето же сце нєсцерпени и тераз нє можеце дочекац най уж пойдзе. A дзивки цо у тим знаку... ша нє могли сце себе вибрац даяки други знак? Думаце же лєгко найдзеце леґиня? Еее, барз ше спреведаце. Робота: На роботи така цихосц, же буквално можеце чуц себе як нє робице нїч. Студенти котри сце у тим знаку, кед же предлужице нє ходзиц на преподаваня, нє помогню вам анї препоруки коло лупаня з главу. Тераз наисце, почнїце ходзиц на преподаваня.

ДВОЙНЯТА Здравє: Гвизди гваря же вам здравє у 2018. року одличне – кед будзеце заобиходзиц дохтора. Кед вам инше нє поможе, попробуйце зоз традицийну медицину, дохторови однєшце палєнку. Метеоропати у тим знаку буду мац вельки проблеми, з оглядом на тото же у нас у єдним дню мож дожиц штири рочни часци. Любов: Ви наисце будзеце активни на любовним плану. Будзеце часто меняц партнерох и будзеце у тим уживац. То може добре дїйствовац и на вашо здравє, кед же за шицко тото нє дозна ваш партнер з хторим сце у вязи. Робота: На тим плану наисце будзеце успишни. Таки успишни же вам шефове поведза же бисце нє робели превельо, бо сцекнєце до другей держави кед увидзице яку плацу сце достали за таки труд. Загамуйце дакус, бо вас нє годни застановиц на гранїци.

АЛТ ШОУ У МАК-У

РАК Здравє: Меркуйце цо єце. Людзе ше, ґенерално, барз мало рушаю, но гат, а и чом би кед можу шедзиц дома за компютером, або при телефону. Та, же би нє пошло по злу, здраво ше костирайце, а можеце ше тельо кус и прешейтац по дворе – кед же го маце. Любов: Гмм... любов? Поробце дацо по тим питаню. Кед сце хлоп, га... хлоп сце. Знаце як то идзе, нє? Нє знаце? Будзце лидер, мушице дойсц до дзивки, започац даяку спику. А дзивки раки ...га, чекайце най ґу вам дахто придзе. Робота: Успишни сце були потераз, успишни, углавним, будзеце и надалєй. Алє увага студентом! Дайце, попокладайце тоти испити цо вам позаоставали, бо так нїґдзе нє достанєце роботу.

ЛЄВ ДЇВИЦА Здравє: Лєви и лєвици, заменєли сце дзень за ноц. Потрудзце ше, пре вашо здравє, вецей спац вноци и рано, нє на поладнє, стануц и зробиц дацо мудре у живоце. Попице чай, поєдзце ложичку меду, нє подло би було робиц и даяки вежби за розбудзованє. Любов: Лєви, мм, лєм так предлужце, дзивки вам ше нє можу одупрец. Алєє, то нє значи же можеце жиц нєконтроловано, тото же сце лєви, нїч нє значи. А лєвици, спущце дакус лабду на жем. Опущце ше, будзце у ровноваги... гей, любя вас таку яка сце, алє заш лєм, нє ризикуєце.

Здравє: Добре сце, добре и будзеце. Лєм меркуйце на вашо колєна, ноги, то вам, випатра, слаба точка. Нє занїмайце ше з тим цо знаце и сами же вам нє пасує. Любов: Залюбени сце, любице, вас любя. Ах, як вам добре. Алє хлопи дївици, нє забудзце же хто глава у обисцу, кед треба вдерце з руку по столє. Лєм, нє барз. А жени дївици, уживайце у любови. Робота: Чежко вам найсц роботу. Е, кед же сце ю нашли, пробуйце ю затримац. Цо ґод робице и яка ґод да є, важне же ю плаца добре. А кед и нє плаца, знова, затримайце роботу, бо другу нє найдзеце.

Робота: Якаш робота ше шмишка на вас. Прето, будзце упарти, нє одуставайце од того цо жадаце и годни сце то „тримац” у своїх рукох. Лєм нє допущце же би вас цагали за нос.

МАК 5/2018

■

21

Александра Дудаш

ДРАГА ПО ЗДРАВЄ

БЛОҐ У МАК-У (DRAHAPOZDRAVJE.WEEBLY.COM)

ГОРКИ ЦУКЕР У РИЖНИХ НОВИНОХ И ЧАСОПИСОХ ЧАСТО МОЖ НАИСЦ НА ТЕКСТИ АВТОРОХ ХТОРИ УПАРТИ У ТИМ ЖЕ БИ ЧИТАЧОМ ПОТОЛКОВАЛИ ПРОБЛЕМ ЗВИШКУ ТЇЛЕСНЕЙ ЧЕЖИНИ ЗОЗ ХТОРУ ШЕ ВЕЛЇ БОРЯ, А ОКРЕМЕ КЕД ПРИДУ ЯР И ЛЄТО И КЕД ФИЗИЧНИ ВИПАТРУНОК ПРИХОДЗИ БАРЖЕЙ ДО ВИРАЖЕНЯ ПРЕ ЦЕНШЕ ОБЛЄЧИВО. ТАК ШЕ ШИРИ ДОБРЕ ПОЗНАТА ИДЕЯ ЖЕ ЗА ЗВИШОК ТЇЛЕСНЕЙ ЧЕЖИНИ ВИНОВАТЕ НЄПРАВИЛНЕ КОСТИРАНЄ, A ЖЕ ВИНА СТОЇ НА КАЖДОМУ ПОЄДИНЦОВИ ХТОРИ НЄ ЗНА ПРЕСТАЦ ЄСЦ, Т. Є. ХТОРИ ШЕ ПРЕЄДА.

22

Читаче, прето же им хиби досц информациї, почню вериц тому цо пречитаю, та и сами часто поведза же маю слабу волю и „слаби характер за диєту”. Так у препорученьох мож пречитац же треба єсц вецей овоци и желєняви, керовац масци, рафиновани цукер заменїц зоз цмим, нєрафинованим цукром, а обични хлєб зоз интеґралним хлєбом. Понеже цукер, а ■

МАК 5/2018

окреме били, рафиновани спада до катеґориї нєздравей поживи, така иста парола ше применює и теди кед ше ма вельку жажду за сладким єдзеньом. Велї людзе водза нукашню борбу у контролованю жажди за колачами, чоколаду, тортами, а же би знали дзе ше точно находзи проблем такого стану, потребне нє лєм повесц дакому же ма слаби характер и нє зна престац єсц, алє треба розпатриц биохемийни бок хтори тоту жажду контролує. Цукер сам по себе нє ма повязаносц зоз особним вибором, а окреме нєт директней вязи зоз характером. Медзитим, цукер, то субстанца хтора вплївує на лученє неуротрансмитерох у мозґу и так индиректно дїйствує на наградни центер, т. є. на задовольство хторе ше чувствує. Кед єме сладке, фино ше чувствєме. Тото цо велї з часом почувстую то же цо вецей маю сладкого єдзеня у своїм костираню, з тим жажда за сладким векша. Толкованє за таки стан приходзи од велїх фаховцох хтори ше занїмаю зоз тоту проблематику, а єдни з нїх то и др Роберт Ластиґ, др Марк Хейман и др Дейвид Ладвиґ. Вони толкую же уношенє цукру у першим шоре

вязане за гормон лептин, хтори задлужени за контролованє ситосци у орґанизму. Кед зме ше досц наєдли, гормон лептин преноши порученє до мозґу же орґанизем задоволєл потреби за єдзеньом и теди преставаме єсц. Медзитим, теди кед єме векши количества цукру, робота лептину онєможлївена. Високи уровень цукру вплївує на вилучованє гормону инсулину, хтори онєможлївює же би лептин пренєсол до мозґу порученє о ситосци. Так ше нєпреривно круциме до круга, вше гладни и вше чежши. Зоз особного искуства можем повесц же вируциц цукер и шицки його замени зоз костираня нє лєгко, и же то нє лєм психична терха, бо ше абстиненцию чувствує аж и физично. Кед ше витрима досц длуго же би ше сиґнализация гормонох врацела до оптималней роботи, чувствує ше вельке олєгчанє, а зоз тим приходза и други бенефити як цо траценє тїлесней чежини, чиста скора, лєпша концентрация и одсуство нападох гладу.

|| |

|

ВЛАСНИ ПЕЧАЦ

■

ПОЕЗИЯ

|||||||||||||||||||||||||||||| | | | | | | | | | | | | | | | | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||| | | | | | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |||||||||||||||||||||||||||||||| ||| | |||||||||||||| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||| |||||| ||||||||||||||||||||||||| |||| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||| ||||||||||| ||| Жарко Остоїч

Кристина Афич

ЧУВАЙ Ю

Чуєш ме ти, цо вноци швициш и плїваш по нєбе? Гей ти, таки пишни Мешацу. Обрацам ше тебе. Треба ми помоц, а ти ми помогнєш, то знам. Даєдни ствари я нє можем зробиц сам.

Жадам написац слова хтори нїґда нє учую прави уха, нїґда нє пречитаю тоти очи... Як застановиц час и видрилїц шицко зоз глави? Я лєм мали чловек ту на жеми, И нєшка видзим драгу по хторей ходзиш возбудзени, Нє видзим кельо видзиш ти, сцискаш дланї у кишенкох свойого капута. Бо ти, заш лєм, горе у вселени Вистато патрим на годзинку и читам кажду минуту Патриш на нас шицких и на нашо сни. хтора ме водзи до ище векшей розпуки. Як и вше, так и нєшка це глєдам у тим преклятим диму од циґарох, Поглєдай ю, уж кед ши там. покрадзме: „Чи ши нє ту?” Глєдай ю, пребач же це загварям. Гей, знам же ме нїґда нє учуєш, Поведз ми такой накадзи ю збачиш. гоч будзем и кричац. Нє бой ше, кед ми помогнєш, нїч нє страциш. Кед це увидзим, Поведз витру най свойо найслабши и чи ше лєм ошмихнуц на це и предлужиц далєй? найцеплєйши сили Чи най попатрим на це и видзим же ци нїч нєважне? пущи на ню. На твари ше єй зяви ошмих мили. Чи руциц каменьче и шкинтац лєм ґу ньому на єдней ноги И пренєш єй же як ю любим док будзе лєгац. и нє обрацац увагу на нїч инше? Досц лєм тельо будзе, нє мушиш за ню бегац. Патрим на тоти слупи хтори ци дакеди ошвицовали драгу ґу мнє, и рахуєм же ме найдзеш ознова. Кед наидзеш, ознова це будзем чекац зоз розширенима руками и зоз щирим ошмихом на твари. И, гей, ти будзеш лєм чекац най направим гришку пре хтору ше ти обрациш и пойдзеш. Познєйше похопиш же и твойо руки нєчисти. Теди замодлїш помоц хтору я нєдзечнє одбиєм. И гуторим себе же треба лєм сцекнуц, замкнуц капурку и положиц ключ до кишенки. Можебуц аж вецка похопим же твой цинь страци свою моц. Можебуц аж теди почнє шицко... бляднуц...

Чувай ми ю док ю нє найдзем, док ше нє враци. Чувай ми ю од злих людзох, чувай най ше нє страци. Ошвиц єй драгу ґу мнє, драгу по дом. А вец я превежнєм одвичательносц за свой наймилши сон.

МАК 5/2018

■

23

Николина Бабич з Руского Керестура нащивела велї жеми, а даскельо места и будинки єй зисцели животни сни. То Биґ Бен у Лондону, Тaймс Сквер у Нюйорку, Китайски мур у Пекинґу, Голивуд у Лос Андєлесу, Айфелова турня у Паризу, Опера у Сиднею и ище велї други фасцинантни историйни памятнїки и будинки.

– Од шицких жемох котри сом нащивела, єст даскельо африцки жеми до котрих бим ше гоч кеди дзечнє врацела. Еґзотичносц Кениї, дзивина Зимбабва и райска природа Южноафрицкей Републики визначую ше од шицких конвенционалних жемох. Перше путованє ми було праве до Зимбабва. Сафари у Харареу то єдно з моїх найупечатлївших искуствийох котре сам дожила. Директне стретнуце зоз загрожену файту билих носороґох, лєвами котри ше шлєбодно рушаю по своїм становиску и беби жирафи котри збунєто и нєвино патра на вас же цо ше шлїдуюце будзе збувац, прето же нє звикли на цивилизацию, отвера вельо нови горизонти – гвари Николина.