MAK 3/2018

Фото: Андреа Новак

Мултимедиялни часопис за младих число 3 / марец 2018 / цена: 100 динари

змист У ФОКУСУ

03 М. Зазуляк Гарди: „Пулс младих” 04 Поволанка Виглєдовацкого кругу 05 К. Афич: „Шуренє” у Керестуре 06: М. Зазуляк Гарди: Розгварка Я. Медєши

У ФОКУСУ Важне предлужиц започате

МАК-ОВ КОЛАЖ

08 С. Иван: Розгварка О. Русковски

06

Здруженє гражданох „Pact Ruthenorum” од фебруара ма нову предсидательку, Ясну Медєши, матурантку руского оддзелєня керестурскей Ґимназиї „Петро Кузмяк”, хтора уж даскельо роки и активна членїца того младежского Здруженя.

УПЕЧАТКИ

10 Ц. Надь: „Кнїжка шмиху и забуца” ТАЛАНТ ЗА НЄПРОДУКТИВНОСЦ

11 Д. Павлович: Проза

РОЗДУМОВАНЄ НАГЛАС

12 Е. Чизмар

МАК-ОВ КОЛАЖ

ТАК И НЇЯК ИНШАК

Порученя у дунчику

13 А. Римар: Синоними

08

После закончених студийох за воспитачку у Суботици, Оля Русковски зоз Коцура нашла способ як креативносц хтору ма у себе мож найлєпше вихасновац, потамаль док нє найдзе роботу у фаху, цо наисце жада. Почала правиц украсни дунчики, наполнєти зоз мотивацийнима порученями.

ШВЕТ НАУКИ И ТЕХНОЛОҐИЇ

14 Т. Будински: Фобиї

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЯ

16 И. Чордаш: Интервю Т. Когут УПОЗНАЙ СЕБЕ

18 К. Малацко: Тест

ТАК И НЇЯК ИНШАК Синоними

АЛТ ШОУ У МАК-У

20 Л. Костелник: Рубрики

ДРАГА ПО ЗДРАВЄ

22 А. Дудаш: Пауер йоґа ВЛАСНИ ПЕЧАЦ

23 К. Сопка: Проза 24 Р. тепих; Ж. Остоїч: Поезия МАК Мултимедиялни часопис за младих www.ruskeslovo.com → рубрика МАК Facebook: MAK MAGAZINE mak.magazine@gmail.com Число 3 марец 2018 Директорка: Мартица Тамаш Oдвичательна редакторка: Мая Зазуляк Гарди

2

■

МАК 3/2018

Єст барз вельо дефинициї синонимох, а найєдноставнєйше их мож дефиновац як слова хтори розлично звуча, а маю исте або подобне значенє. Прецо ше гвари же исте або подобне? Прето же маме даєдни случаї дзе, гоч слова синоними, нє мож их заменїц у шицких контекстох и значеньох у хторих ше зявюю. То значи же ше синоними розликую по ниянсох у значеню. З другого боку, слова за хтори бизме нє гварели же су синоними, у даєдних контекстох можу буц синоними.

Дизайн и компютерски обробок: Златко Емейди Язична редакторка: Блажена Хома Цветкович На насловним боку: Крeативни куцик Авторка фотоґрафиї: Андреа Новак Видава НВУ „Руске слово” Булевар ошлєбодзеня 81/VII 21 000 Нови Сад

Жиро рахунок: 160-923244-82 Интеза банка, Нови Сад Друкує „Sajnos d.o.o.” Нови Сад CIP – Каталогизација у публикацији Библиотека Матице српске, Нови Сад 008+32(=161.2) (497.113)

MAK : мултимедиялни часопис за младих / редакторка Мая Зазуляк Гарди. – Рок 1, ч. 1 (1972) - . – Нови Сад : Руске слово, 1972-. – Илустр. ; 28 cm ISSN 0350-8080 COBISS.SR-ID 15945730

13

Мая Зазуляк Гарди

У ФОКУСУ

ВЕЦЕЙЯЗИЧНА МЛАДЕЖСКА ЕМИСИЯ НА РТВ2

„ПУЛС МЛАДИХ” На другей програми Радио-телевизиї Войводини (РТВ2) у септембру прешлого року почало емитованє вецейязичней младежскей емисиї „Пулс младих”. Вона продукт сотруднїцтва меншинских редакцийох РТВ-а и Дойче Веле Академиї, а у рускей програми ю мож патриц у термину дакедишнєй емисиї „Часи младосци”, кажди штварти штварток у мешацу, на 21 годзин. „Пулс младих” творя млади новинаре зоз горватскей, ромскей, мадярскей, румунскей, словацкей, та и зоз рускей редакциї, у хторей Любица Фечо и Марина Хома.

– Пред двома роками нам менторе зоз Дойче Веле тримали обуку же би нас научели як ше витворює емисию по даяких їх стандардох, а „Пулс младих” резултат того семинара – толкує Марина, а Любица додава же емисия тирва коло пол годзини и у нєй кажда редакция ма свой прилог, на своїм язику.

– Емисия идзе на РТВ2 на

шицких язикох. Емитує ше ю и на РТВ1, титловану на сербски язик, а мож ю патриц и познєйше – „одложено”. Кед, наприклад, емисия идзе у нашей програми, вец ше ю титлує на руски язик. „Часи младосци” нє вируцени цалком, ми и далєй провадзиме шицки младежски збуваня, лєм ше их емитує у рамикох наших других емисийох – визначує Любица. Млади новинаре перше експериментовали з рижнима концепциями, а вец похопели же им найбаржей одвитує кед емисиї тематски.

универзални теми. Поента у тим же зме ту шицки вєдно, же ше дружиме и вєдно твориме. Векшински народ часто видзи меншини лєм през призму традициї, а ту можеме указац же и ми єднак перципуєме реалносц коло себе, як и шицки други. Маме простор буц креативни – гвари Марина. Зоз тим ше склада и Любица, хтора наглашує же ше през тоту емисию мож баржей упознац зоз другима народами, иншакима приступами, поглядами, интересантносцами... Кед штвартого штвартку у мешацу нє сцигнєце одпатриц емисию „Пулс младих”, можеце ю пренайсц на сайту РТВ-а, у рубрики „Одложене патренє”, односно на media.rtv.rs/sr_ci/ puls-mladih/35198.

– Интересантне тото же у емисиї заступени вецей язики и култури. Нє кладземе фокус на фолклор и традицию, алє вецей обрабяме такв. МАК 3/2018

■

3

У ФОКУСУ » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » » ПОВОЛАНКА

ШТВАРТA НАУКОВА КОНФЕРЕНЦИЯ МЛАДИХ НАУКОВЦОХ И ФАХОВЦОХ ВИГЛЄДОВАЦКИ КРУГ РОЗПИСАЛ ПОВОЛАНКУ ЗА УЧАСТВОВАНЄ НА ШТВАРТЕЙ НАУКОВЕЙ КОНФЕРЕНЦИЇ МЛАДИХ НАУКОВЦОХ И ФАХОВЦОХ, ХТОРА БУДЗЕ ОТРИМАНА 26. МАЯ У НОВИМ САДЗЕ. ПРИЯВА РОБОТОХ ТИРВА ПО 30. АПРИЛ, А КОНЄЧНИ ВЕРЗИЇ РОБОТОХ ПОТРЕБНЕ ПОСЛАЦ ПО 1. СЕПТЕМБЕР 2018. РОКУ.

4

На Науковей конференциї можу участвовац шицки студенти основних, мастер, специялистичних и докторских студийох и докторе з обласци дружтвених наукох (язик, литература, история, история уметносци, социолоґия, етнолоґия, антрополоґия, ґеоґрафия, психолоґия, педаґоґия, филозофия, ■

МАК 3/2018

економия, право, журналистика, политиколоґия, културолоґия, теолоґия и др.) по 35 роки живота. Теми роботох би ше требали одношиц на прешлосц и терашньосц Руснацох у Сербиї, Европи у швеце, а мож участвовац и з другима темами хтори вязани за тематику рускей заєднїци, як и за Руснацох у контексту интеркултуралних студийох. Минимални обсяг статї 12 000 знаки у Word-у (Tools-Word Count-Characters with spaces), a максимални обсяг 30 000 знаки. За прияву и други информациї у вязи зоз конференцию мож поставиц у имейлу на адресу research.circle.voj@gmail.com, лєбо Сашови Сабадошови (sabadossasa@ymail.com, телефон: 061/1846-646). У перших трох наукових конференцийох участвовало значне число младих науковцох

и фаховцох хтори зоз своїма роботами источашнє направели свойо перши крочаї у наукових виглєдованьох и допринєсли розвою руских студийох, вєдно зоз уж афирмованима младима науковцами и фаховцами хтори зоз своїм искуством вшелїяк помогли и конференцийом и зборнїком роботох у хторих роботи обявени. И Штварта наукова конференция ше будзе намагац исц по драги популаризациї дружтвених наукох при рускей младежи, а тиж ше будзе намагац збогациц свой змист зоз прилогами младих науковцох з других националних заєднїцох, як и зоз иножемства, хтори буду представяц свойо науково досяги з поля виглєдованьох интеркултуралносци.

Є Н Е З БУД ЛА А Л ВА СУ У ФОК У

Кристина Афич

„ШУРЕНЄ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Зоз єдного „Шуреня” Фото: Мирослав Майсторович

У Руским Керестуре, у кафебару „Москва”, 3. марца отримана журка „Шуренє”, на хторей наступели Бозне и Рокстер зоз орґанизациї Drop Sensei, а попри нїх и Jaffaz и Green, котри приходза зоз младей ди-джей орґанизациї Massivity з Бачкого Петровцу. Число нащивительох, хторих було коло 150, потвердзує же журка була успишна. Журки у Керестуре на хторих наступали под меном Drop Sensei було вецей, сотрудзовали зоз „Пактом”, наступали на „Водовей”, а остатнїх рокох и на „PactON” журкох. Як окремна клубска журка под назву „Шуренє” єдна з перших у Керестуре. Бранимир Боянович (Бозне) и Борис Ройко (Рокстер) думаю же то наисце було ошвиженє младим, понеже тераз у валалє права ридкосц пойсц на журки такого типу.

– Саме одволанє и позитивна енерґия котра була присутна на журки указую же кельо Керестурци жадни алтернативних музичних случованьох – гварел Рокстер. На журкох стретаю велїх приятельох и познатих хтори можебуц анї нє на тельо слухаю таку файту музики, алє их ходза потримовац, та так було и тераз, а то им, як визначую, окреме важне.

– Задовольни зме як прешла журка, поготов зоз добру атмосферу хтора була цали вечар. Барз нам мило кед видзиме же заш лєм єст младих хтори любя таку файту музики, або жадаю чуц дацо нове, потримуюци нашу роботу. Кед же ше укаже нова нагода, дзечнє повториме таку журку – додал вон.

У Керестуре дакеди постояла андерґраунд сцена, початком 2000-тих рокох. Теди ю отримовали ентузиясти и любителє електронскей, а поготов drum and bass музики. Уж длугши час ше нє отримує таки збуваня, окрем даскелїх манифестацийох здруженя „Pact Ruthenorum”. Орґанизатор и власнїк кафе-бару у хторим отримана журка, Даниєл Надь, гвари же чул лєм позитивни коментари и же є задовольни.

– Вшелїяк же, после тей журки, орґанизуєме ище таки. Знам же нєшка младим у Керестуре пасираю таки вечари, так же думам же мушиме шицко робиц на тим же би Керестур „нє заспал”. Єдино же нє буду так часто, бо нє жадам анї же би им швидко допили – наглашел Даниєл.

МАК 3/2018

■

5

У ФОКУСУ

Мая Зазуляк Гарди

РОЗГВАРКА ЗОЗ ЯСНУ МЕДЄШИ, НОВУ ПРЕДСИДАТЕЛЬКУ ЗДРУЖЕНЯ „PACT RUTHENORUM”

ВАЖНЕ ПРЕДЛУЖИЦ ЗАПОЧАТЕ Здруженє гражданох „Pact Ruthenorum” од фебруара ма нову предсидательку, Ясну Медєши, матурантку руского оддзелєня керестурскей Ґимназиї „Петро Кузмяк”, хтора уж даскельо роки и активна членїца того младежского Здруженя. Понеже закончени мандат прешлого Управного одбору и предсидателя „Пакту” Якима Виная, у Руским Керестуре 10. фебруара отримана Виберанкова скупштина „Pact Ruthenorum”-у, а на нєй активни члени Здруженя виберали нове руководство. Попри тим же Ясна вибрана за предсидательку, Дарко Папуґа вибрани за подпредсидателя, а вони двойо и у Управним одборе, як и Томи Рац, Иван Киш и Андрей Пап, шицки зоз Керестура.

– Найбаржей сом ше двоєла чи буц предсидателька лєм прето же того року закончуєм штредню школу и уписуєм ше на факултет, та нє вше будзем у Керестуре. Но, прилапела сом, бо ми „Пакт” барз мили, як и Керестур, и пачи ше ми активносц з младима у заєднїци. Вшелїяк же будзем приходзиц дому вше кед сом годна и намагац ше цо лєпше робиц тоту роботу – почина Ясна бешеду за МАК.

6

Вона ше учленєла до того младежского Здруженя кед була перша класа штреднєй школи, та з оглядом на тото же є уж даскельо роки у „Пакту”, робота єй нє страна. Зна, гвари Ясна, як шицко функционує, кельо часу треба ■

МАК 3/2018

У ФОКУСУ Отворени су за нових членох и нови идеї Кед дахто ма предкладаня за даяки нови идеї и сотруднїцтва, Ясна гвари же ше єй може явиц на Фейсбук, лєбо на мейл lleuad12@ gmail.com, як и на „Пактов” мейл – pactruthenorum@gmail.com. Тиж так, „Пактовци” вше отворени и за нових членох. за орґанизованє даєдних збуваньох, та прето дума и же єй нє будзе барз чежко окончовац длужносци предсидательки.

– Пред тим як сом ше учленєла до „Пакту”, нє знала сом же цо то точно. Здогадуєм ше же нас зволали на схадзку, потолковали улогу „Пакту” и гварели же ше можеме учленїц кед сцеме. Шицки зме прилапели, бо нам випатрало интересантне, медзитим, нє остали шицки, лєм тоти хторих то наисце интересовало. Тераз чежко повесц же кельо точно маме членох, алє активних нас єст коло дзешецеро. Док Цумай бул предсидатель, була сом дакущичко активнєйша як други, упознатша зоз шицким, и прето ше дакус и обчековало одо мнє же будзем предсидателька – толкує Ясна. ОРҐАНИЗОВАЦ КИНО НА ОТВОРЕНИМ Мандат предсидателя „Pact Ruthenorum”-у тирва штири роки, а Ясни за початок, циль предлужиц тото цо започате остатнїх рокох.

– Думам же то важне, бо Яким барз добре робел и треба же бизме предлужели по його драги. Кед вон пришол, настал

нови, иншаки „Пакт”. Маме нови фестивал, даєдни свойо ствари, опрему хтора нам потребна – визначує нова предсидателька „Pact Ruthenorum”-у и додава же тото цо сиґурне то же и того року будзе фестивал „PactON” и манифестация „Дньовка”, а можебуц буду отримани ище даєдни змисти за младих.

– За роздумованє же цо би ище могло орґанизовац, алє єдна з идейох то кино на отвореним, наприклад, у Старей школи, як цо уж раз було. Младежи хиби кино у валалє, бо ми барз любиме филми. Млади найбаржей глєдаю журки, лєм проблем же ше их нє финансує, а „Пакт” обезпечує пенєжи праве прейґ писаня проєктох – гвари Ясна.

активносци, журки... Плануєме и преширйовац „PactON”, алє треба розумиц же вон нє замена за „Водову фест” и нїґда то анї нє будзе. Фестивал уж з рока на рок рошнє, правда же помали, алє за тото заш лєм треба часу – наглашує Ясна и визначує же проблеми з хторима ше зочую у „Пакту” то углавним финансиї, гоч ше им, якош, вше даяк уда за нїх знайсц.

Нова предсидателька фокусована на тото цо можу и цо треба же би робели, та додава же нє вельо роздумує о тим цо би любели, алє припознава же шицки дзешка маю на розуме Младежски дом.

– Нєт вельо шанси же Општина да „Pact Ruthenorum”-у Младежски дом, алє ми би то и далєй барз любели и будземе ше и далєй бориц. Вон би бул отворени за шицких младих, можебуц би, як и скорей, там були даяки проби, спортски МАК 3/2018

■

7

Сенка Иван

МАК-ОВ КОЛАЖ

КРЕАТИВНИ КУЦИК ОЛЇ РУСКОВСКИ ЗОЗ КОЦУРА

ПОРУЧЕНЯ У ДУНЧИКУ ПОСЛЕ ЗАКОНЧЕНИХ СТУДИЙОХ ЗА ВОСПИТАЧКУ У СУБОТИЦИ, ОЛЯ РУСКОВСКИ ЗОЗ КОЦУРА НАШЛА СПОСОБ ЯК КРЕАТИВНОСЦ ХТОРУ МА У СЕБЕ МОЖ НАЙЛЄПШЕ ВИХАСНОВАЦ, ПОТАМАЛЬ ДОК НЄ НАЙДЗЕ РОБОТУ У ФАХУ, ЦО НАИСЦЕ ЖАДА. ПОЧАЛА ПРАВИЦ УКРАСНИ ДУНЧИКИ, НАПОЛНЄТИ ЗОЗ МОТИВАЦИЙНИМА ПОРУЧЕНЯМИ. Сама ши шицко здумала, чи ши нашла даґдзе инспирацию?

8

Оля Русковски: Шицко рушело спонтано. Барз любим читац и у єдней хвильки сом почала записовац мотивацийни виреченя зоз кнїжкох. За таке дацо ме инспировал Пауло Коельо, його кнїжки найвецей и читам. Записовала сом надосц ■

МАК 3/2018

и вец сом у єдней кнїжкарнї видзела дунчик, кущик украшени. Так ми пришла идея, же чом би даяки украшени дунчик, на ориґинални способ, нє бул виполнєти зоз таку файту порученьох. Єден дзень сом буквално шедла, преробела ми инспирация и креативносц, и... почала робота. J Шицки порученя вицагуєш зоз кнїжкох, чи даєдни пишеш и сама? ОР: Найвецей зоз кнїжкох. Медзитим, тераз мож надосц мотивацийни виреченя найсц и на интернету, та кед наидзем на даяке хторе ме наисце дотхнє, запишем и його. Кельо ци на початку требало уложиц до роботи? ОР: Нє требало тельо вельо укладаня, кельо наздаваня же то шицко руши и зажиє. Потребна єдна часц за декорацию, рижни паперики на хтори ше пише порученя, койдзеяки пантлїчки и подобне... И, нормално, дунчики, рижних фурмох и велькосцох. Финансийно нє треба вельо, а наисце ше намагам же би кажди дунчик бул ориґинални и иншак поробени як гевтот пред нїм.

Шицко робиш сама, чи маш и помоц? ОР: З початку сом робела сама. У єдней хвильки сом мала вельо поручени дунчики, та ми пришла помагац Андреа Новак. Нє лєм же ми помагала, алє и фотоґрафовала шицки дунчики, и прето єй можем подзековац, бо их наисце барз крашнє приказала през фотоґрафию, за цо я нє схопна. Андреа тераз ма други обовязки, та сом предлужела сама. Чи дунчики виполнєти лєм зоз порученями, чи и зоз даякима декоративнима предметами? То шицко як жада купец? ОР: Перше ше намагам вислухац особу хтора одо мнє наручує. За хтору нагоду дунчик, хторей особи, чи ма даяки жаданя, и фарбу може виберац у якей сце же би ше поробело... Дахто уж точно зна як ма дунчик випатрац кед навола, а дахто лєм пове „По твоїм виборе”. Вец я поставям найвецей питаня о особи хторей идзе дунчик, же бим у складзе з тим могла написац адекватни порученя. Патрим же би було и декорациї и порученя, алє сущносц и акцент на порученьох.

МАК-ОВ КОЛАЖ

За яки нагоди мож поручиц таку файту дарунка? ОР: Наисце за рижни и за кажди. За родзени дзень, дипломованє, рижни рочнїци, Дзень залюбених, 8. марец... аж и за найобичнєйши, каждодньови дзень, кед сцеце нєсподзивац милу особу. Мотивацийни порученя єст наисце за кажду нагоду. Кельо ци часу треба же биш направела єден дунчик? ОР: Завиши од велькосци дунчика и кельо порученя станє до ньго. Наисце у тим уживам, виполнює ме тота робота и гоч сом у якей гужви, каждому ше пошвецуєм як кед бим мала лєм тот єден єдини. Одприлики ми треба дзень-два зоз шицкима пририхтованями. Дзе мож поопатрац дунчики хтори ши направела и як ше руша їх цена? ОР: Вєдно зоз Андреу, мам направени Фейсбук бок „Креативни кутак Алиса у земљи чуда” и ту можеце видзиц шицко цо сом потераз направела. Цена од 250 до 500 динари, завиши яки дунчик. Од самого початку сом нє сцела класц високу цену, лєм сом

тераз уруцела вецей файти дунчикох, та тераз окрем обичней фурми мам и у фурми шерца. Як коментарую людзе кед видза таки дарунок? ОР: Наисце позитивни и нє можем вам описац як ми мило кед особа хтора достала дунчик, хтори сом за ню направела, одушевена и нєсподзивана зоз нїм. Буквално ме людзе волаю же би ми подзековали. Феноменалне чувство. Маш напредок порихтани дунчики, чи правиш лєм по наручбини? ОР: Лєм по наручбини, прето же кажда особа окремна и намагам ше кажди шлїдуюци дунчик иншак поробиц. И то способ кед можеце подаровац дакому єдинствени, ориґинални дарунок.

Фото: Андреа Новак

Плануєш прешириц роботу? ОР: Тоту роботу робим дас рок и ещи вше можем повесц же то, голєм затераз, гоби. Но, увидзим, кед шицко будзе исц и далєй добре, хто зна... Идеї мам надосц и вше ми нови приходза, так же о тим ше нє старам, а за друге увидзим. J МАК 3/2018

■

9

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤УПЕЧАТКИ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤Цецилия ¤ ¤ ¤Надь ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ПРИКАЗ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤„КНЇЖКА ¤ ¤ ¤ ¤ ШМИХУ ¤ ¤ ¤ ¤И¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ КНЇЖКИ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ЗАБУЦА” МИЛАНА КУНДЕРИ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ Роман „Кнїжка шмиху и писатель пише, спозорює, людзох хтори ю окружую. забуца” мож представиц и замерковює и уцагує до дїї. Памятки ше чиряю до забуца... як збирку приповедкох – дїї Кундера похопел старанє Нєшка мож сцигнуц до велїх, одвоєни єдна од другей и и бриґу при людзох, прето або аж и шицких жаданих кажда може самостойно же вони нєщешлїви, смутни, информацийох. Мож пречитац стац и буц цалосц. Роман ровнодушни и нєзадовольни и дознац о политичних рухох, диктира одредзени темпо зоз животом, зоз политичну о медзилюдских одношеньох читаня и надрилює читанє ситуацию хтора панує и хтора и чувствох при чловекови... „бок за боком”, а у тим надрилює нєщесце... Роби ше о аж мож найсц и ришенє за „роману” читачови охабена прешлим чаше хтори означує одредзени проблем. Чи вец шлєбода и вибор хторе комунизем. вредзи пречитац кнїжку? Гей, поглавє пречита перше прето же постоя людзе хтори Попри зявеньох як цо то и хтори наслов го перши ше знаю бавиц зоз словами и политика, история и шмих, зацикави. поскладац их на єден прави и Кундера писал и о еротики, цикави способ, а окреме знаю „Кнїжка шмиху и забуца” ма одношеньох медзи хлопом и повиберац дїї и направиц добру єдно злученє можлївого и жену, орґийох и у тей кнїжки то приповедку. Зоз одредзену дозу нєможлївого. И сам наслов окреме заступене. шлєбодносци, отвореносци, алє бешедує о тим, прето же охабя Тото цо тиж доминує, то и розличнима роздумованями, широку лепезу толкованя: ровнодушносц, хтора приказана мож почувствовац як то „Шмеєм ше же бим забул”, у поглавю „Страцени писма” писатель видзи и похопює. А „Шмеєм ше прето же шмишне”, дзе главни актер Тамина. знова, вон охабя места и за „Шмих водзи ґу забуцу”... Жена хтора ше намага злучиц стварянє власного дожица вироятнє читач сам вибера и позберац памятки, очувац ситуациї, а нє лєм надрилєного. катеґорию и думанє о наслову здогадованє на мужа, вибориц – лєбо зоз понукнутого ше зоз худобством, а нє авторового слова, лєбо є чувствовац дїйство политики. достаточно креативни и сам Сцигнуц до жаданого циля, твори свойо... вислухац шицки приповедки Кундера през роман бешедує и прилапиц шицки виволаня. цо за ньго значи шмих, а цо А ношиц чежину цалей забуце. Векшина словох и ситуациї през ровнодушносц... дїйох у тей кнїжки нє нательо сама, оддалєна од блїзких. комични же би ше шмеяло, Памятки хтори блядню, и або же би ше читач шмеял, бо хтори вона пробує з дня на ситуация зоз пречитаних словох дзень отримовац. Рисовац то и надрилює. Алє ошмих зоз нєпостояцима рухами, на танцує на твари, вироятнє платну хторе представяю линиї пре одушевиє з яку лєгкосцу тварох и цела и то на цудзих

ЦИКАВО ПОСКЛАДАНИ СЛОВА

10

■

МАК 3/2018

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤ ¤

ТАЛАНТ ЗА НЄПРОДУКТИВНОСЦ

Деян Павлович

ПРОЗА

ЖИВЦИ МЕСТО ПЕНЄЖУ Вчера закончени испитни рок. Досц нєславно. Як да ми резултати нє були у першим планє. Нормално, нє сцело ше ми паковац исти дзень. Накадзи сом ше врацел до интернату позиционирал сом ше на кавч, вистати од покладаня испиту. Дакус баржей од одходу и врацаня з нього, з оглядом на тото же мойо покладанє тирвало цали седем минути. Два раз сом пречитал питаня, замодлєл професора най ше анї нє подписуєм на папер, и придал. Почала осемнаста годзина як мойо цело у горизонталним положеню. Дзешец годзини спаня и осем квалитетно страцени. После двох мешацох и исто тельо положених испитох, шор би було пойсц дому. Поправдзе, барз ми ше идзе. Найвекше с*анє же тераз шлїдзи пакованє. На хвильку сом пре тото одустал од стретнуца з фамелию. Ґарант мам розвиту благшу файту фобиї од пакованя. На щесце, зберам моци и шмело ставам з кавча. З часци прето же ме шицко болї од лєжаня. Отрепуєм куфер од праху и складам до ньго празни пластики од сланїни и колбаси. Половка нєпопомивани, алє як да чловек сцигнє и тото поробиц попри рихтаня испитох. Коло того сом наґурал вигужвани шмати и даскельо дунци. Ботоши, пасту и помитки цискам до торби. Гоч єст ище кус места, даєдни помитки наисце лєпше най мац нє видзи скорей як конєц рока. Слава Богу, рушам. Нє мам у планє превериц кеди руша гайзибан. Лапам перши хтори наидзе. Кед бим знал кеди точно руша, вироятнє бим пожнєл на ньго. После штерацец минутох чеканя, наиходза два 75-ици. Єдна за другу. Нє знам хтора полнєйша. Уходзим на штреднї дзвери, уж солидно винервирани. Тельо же сом ше ухпал нука. Можебуц би и було кельо-тельо места, кед би ше людзе нє набили на дзвери. Златне правило у городских автобусох: „Набий ше цо

блїжей ґу дзвером, бо там шицки стоя.” И кед сом мал даяку моралну обовязку ґу плаценю карти, прешла ме после ухода до автобуса. Кед лєпше роздумам, вироятнє ище на станїци. Законска обовязка сама по себе ма вельо дзири, так же ю нє приходзи до огляду анї розпатрац. Найлєпше би було кед би ми тераз ище вошла контрола. Таман най ше ганьбим док им очиглядно будзем циґанїц же сом у штреднєй школи. И родзени дзень сом себе здумал. Седемнац роки наполнєти пред тижньом. Кед бим ше дараз голєм обритвел, та да даєден з нїх и попаше. Висина ми нє одмага. Чисти од таких грихох сцигуєм по гайзибанску станїцу. Окрем же сом пар раз у себе облал пензионером шицко по списку. Гайзибан руша за двацец минути. Рушело на лєпше. Глєдам студентску, повратну. Предпоставям же нє даваю попуст на попуст, медзитим, прави Руснак нє ризикує. Ситуация нука кус горша як у автобусу. Прашата... Людзе буквално стоя єдни на других. Думам же каждому з нас прешедла туня карта уж по Нови Беоґрад. Сам себе циґанїм же вецей нє будзем путовац на гайзибану. По стоцети раз. После Нового Саду може чловек и шеднуц. Наздавам ше. Да ше голєм клинац коло мнє нє виблювал. Так заґушлїво нука же права ениґма же є єдини. Нїхто анї слово нє гварел. Колективно зме ше поцагли за пол крочая. Тельо могло. Окрем клинца. Вон сеґинь од ганьби остал на истим месце. После нєполних трох годзинох, гайзибан станул у Вербаше. Вишол сом вонка и одбегнул до першей трафики по пиво. На лавочки опрез станїци чекал сом оца же би пришол по мнє на авту и роздумовал як сом дакеди любел путовац. У Сербиї, место з пенєжом, драгу можеш виплациц и зоз живцами.

МАК 3/2018

■

11

Емилия Чизмар

РОЗДУМОВАНЄ НАГЛАС

о смара. на каждого хт Руцаш плахту ждим крочаю. яю за це на ка ви на ни н-стоп. То таке пасе. ни , дї Ан и ци ше пача. дзень. Скоро но ор на хт з х ра ки иц ьо ш ел ск каш жди дзень, да И нє. Нє джоб през облак. Ка єш ку ку за им Єдноставно ачки и пси. аю шмишни м Кус ци завадз #ФБ #наисце

Добри д

зень, по

Мам кра

Гевто кед даш баби опатриц три слики на телефону, алє ше цалком уфура до свайпованя. #геге #пайташ #пайташ #колеґа #нзмодкальмито

Гевто кед мами даш опатрац слики на телефону, та ци наглас чита шицко цо вискакує на месинджер. #неманякуванешто #етошатор #етомузика

12

■

МАК 3/2018

чим щеш

лїва япо

нска ма чка? В О О ОТ? 500 поз – нє дин!? треба м и таки п агански глупосц и, я хрис .т и.ян.ка! П. С. єст туньше на єдним месце. # inbox #d m

су, мам

здравє,

ТАК И НЇЯК ИНШАК

Ана Римар мастер професор руского язика и литератури

СИНОНИМИ Єст барз вельо дефинициї синонимох, а найєдноставнєйше их мож дефиновац як слова хтори розлично звуча, а маю исте або подобне значенє. Прецо ше гвари же исте або подобне? Прето же маме даєдни случаї дзе, гоч слова синоними, нє мож их заменїц у шицких контекстох и значеньох у хторих ше зявюю. То значи же ше синоними розликую по ниянсох у значеню. З другого боку, слова за хтори бизме нє гварели же су синоними, у даєдних контекстох можу буц синоними. Синоними наприклад: кричац − лярмац похопиц − зрозумиц дохтор − лїкар простория − хижа хижа − обисце трафиц − случиц прейсц ше − прешейтац ше интересантне − цикаве штудирац − роздумовац Розлику у ниянси медзи значенями даєдних словох мож обачиц у шлїдуюцих прикладох: ∎ мудри − бистри Кед кус роздумаме о тих двох словох, видзиме же бизме за старика нє гварели же є бистри, алє же є мудри, а же бизме за хлапца, т. є. дзецко, гварели же є бистре, гоч бизме за дзецко тиж так могли повесц и же є мудре. Ниянса у значеню у тим же кед за дакого повеме же є мудри, то ше, углавним, одноши на особу хтора уж ма одредзене знанє и животне искуство, а бистре углавним хаснуєме за дзеци, кед лєм починаме препознавац же тото дзецко ма потенциял постац мудре. ∎цепла − лїтна Лїтна вода баржей нагина ґу жимней як ґу цеплей, гоч є и далєй цепла. ∎каменкови − белави Каменкова означує бляду ниянсу белавей фарби, а белава лєм обща назва за фарбу. Слова за хтори бизме нє гварели же су синоними, а хтори у даєдних контекстох заш

лєм синоними, наприклад: ∎ забавяц − затримовац Слово забавяц ше часто хаснує у значеню ходзиц з даским (леґинь з дзивку), а то лєм превжате слово зоз сербского язика и нє треба го хасновац у руским язику, понеже маме конструкцию хтора одвитує тому значеню. Слово забавяц у руским язику значи затримовац дакого, завадзац му, наприклад: Вчера сом мала тельо роботи, а сушеда пришла, та ме два годзини забавела. ∎чежки − компликовани Тоти слова синоними у шлїдуюцим прикладу: а) Перши задаток на испиту бул барз чежки. Перши задаток на испиту бул барз компликовани. б) Адриян барз чежки чловек за бешеду. Адриян барз компликовани чловек за бешеду. ∎ швижи − цепли Кед, наприклад, хлєб швижи, вец є и цепли, алє кед, напр. слово швижи похаснуєме зоз словом рано (швиже рано), вец нам ясне же рано жимне. Стилистични синоними означую исте поняце, алє ше розликую по стилистичней офарбеносци. Кед слово о таких синонимох, єдно слово вше нєутралне, а друге стилистично офарбене, цо значи же ше хаснує лєм у даєдних стилох, напр. у бешедним. Приклад: Слово спац стилистично нєутралне, а слово здихац характеристичне за бешедни стил. Тиж так, и синоними допивац и смарац. У руским язику интересантне же за даєдни подполно исти поняца хасную єдни слова у Руским Керестуре, а други у Коцуре. Наприклад: У Коцуре: Пампушки Требиконїна Лепетка Пратац Геровци Штрикер цискац фурик

У Руским Керестуре: бухти бетелїна мотиль пораїц череґи триков дриляц фурик МАК 3/2018

■

13

ШВЕТ НАУКИ И ТЕХНОЛОҐИЇ

Тереза Будински

ФОБИЇ

КЛАУСТРОФОБИЯ, АКРО ФОБИЇ ТО ОКРЕМНА ФОРМА СТРАХУ ХТОРИ ШЕ ВЯЖЕ ЗА ОДРЕДЗЕНИ ОБЄКТИ, СИТУАЦИЇ, МЕСТА, ЛЄБО АКТИВНОСЦИ. СТРАХ УКАЗУЄ ЖЕ ТО ФОБИЯ КЕД Є ОСОБИ ПРЕПРЕЧЕНЄ ЖЕ БИ МОГЛА ОКОНЧОВАЦ КАЖДОДНЬОВО ФУНКЦИЇ, ЛЄБО КЕД ОСОБА ПРЕ НЬГО ЦЕРПИ 14

И МА НЄЛАГОДНОСЦ.

■

МАК 3/2018

Значи, особа нє ма фобию кед ше цали живот бої од, наприклад, гада, прето же тот страх нє уплївує на окончованє єй животних функцийох. О фобиї ше роби теди, кед страх прераста до поремеценя у справованю и онєможлївює окончованє каждодньових животних функцийох. Людзе хтори маю фобию, свидоми су же вона нєреална, нєлоґична, лєбо аж и барз преувелїчана, алє є при нїх и далєй присутна. Фобиї хтори тераз маме, векшина з нас углавним ма ище од дзецинства, пре даяки одредзени дзецински страхи. Познати нам велї фобиї з хторима ше стретаю велї людзе, як цо то: фобия од завартого простору (клаустрофобия), фобия од висини (акрофобия), лєбо фобия од води (аквафобия), алє чи сце чули же постоя и дакус нєзвичайни фобиї, як цо то фобия од курчатох (алектрофобия) и фобия од цеску (алиумофобия). У тим тексту сце годни пречитац о ище коло 20 фобийох за хтори бизме нїґда нє поведли же постоя. Лєм, меркуйце, бо скорей того можеце мац такволану фобофобию, а то страх же себе розвиєце даяки страх (фобию). Перша фобия за хтору верим же сце векшина нїґда нє чули то фобия од папу и наволує ше папафобия. Ище вше нє утведзене же чом ше тота фобия вообще зявела, алє ю лїкаре и психолоґове положели на список нє таких звичайних фобийох. Кед же сце ше нєсподзивали зоз тоту фобию, ниа ище єдна хтора ше наволує анатидаефобия и то фобия од того же на вас патри качка. Попри тим, маме ище два фобиї, хтори ше у векшини случайох зявюю при хлопох, а то фобия од празного пивского погара, лєбо

ШВЕТ НАУКИ И ТЕХНОЛОҐИЇ

ОФОБИЯ, ФОБОФОБИЯ... такволана ценосиликофобия, и єст ище и фобия од красних женох, лєбо калиґинефобия. После виглєдованьох, дума ше же ше тоти фобиї зявюю пре нєдостаток самодовирия. Зоз виучованьом фобийох одкрити и окремни фобиї при дзецох, а то фобия од ходзеня до школи, лєбо дисаскалефобия, и фобия од зубара, лєбо дентофобия. Кед ше здобудзе фобию од зубара у дзецинстве, постої велька можлївосц же ше тота фобия затрима и док будземе старши. При векшини дзецох постої и фобия од купаня, лєбо аблутофобия, алє ше тота фобия ридко кеди затрима. При женох розвита аж и фобия хтора ше наволує маґерокофобия и то страх од вареня. Попри од вареня, даєдни жени маю и фобию од свойого зявеня, або дисморфофобию (боя ше же су нєатрактивни и преувелїчую ствари, наприклад, же маю вельки нос, гоч то анї нє обачлїве). Амбулофобия то страх од ходзеня, лєбо станя, и скорей нє була така заступена, алє тераз єй єст вше вецей. При особи хтора ма тоту фобию векша тенденция же ше зяви и такволана аґорафобия, односно страх од отвореного простору и ходзеня у явносци. Людзе хтори маю тоту фобию боя ше ходзиц у явносци, односно, боя ше указац свой ход явносци. Попри людзох хтори ше боя указац свой ход, маме и людзох при хторих виражени страх од числох, лєбо аритмофобия. Найчастейша фобия то фобия од числа 666 и наволує ше хексакосиохекеконтахексафобия. Дакус компликоване вигвариц тоту назву, а аж би вам то бул вельки проблем кед бисце попри тим мали фобию од длугоких словох, лєбо хипотомностросесквипедалиофобию. Но, врацаме ше на числа. Попри фобиї од числа 666 єст ище

и фобия од числа штири (тетрафобия) и фобия од числа 13 (трискаидекафобия). За тоти два фобиї ше углавним вяже празновирє. У Китаю, Япону и Кореї число штири подобно звучи и вигваря ше як и слово за шмерц, прето ше тота фобия и розвива у тих крайох Азиї, док нам веренє за число 13, же є „баксузне”, познате. За даєдних людзох аж и виход до природи виволує проблем. Кед ше чловек шпацира и ма антофобию, найвекше препреченє на хторе вон може наисц то квеце, а ище кед тот чловек ма и дендрофобию, лєбо страх од древох, його приступ ґу природи анї нє цалком оможлївени. Постоя аж и фобиї хтори нє звуча так озбильно яки су, у ствари, озбильни. Єдна з таких фобийох то, поведзме, катисофобия, лєбо фобия од шедзеня. У озбильнєйших случайох, тота фобия може буц пошлїдок прежитей трауми хтора повязана зоз шедзеньом на оштрих предметох и дакеди аж може буц повязана и зоз даяку кару през школованє, хтору ше дзецом давало. За тоту фобию характеристичне тото же ше особа зної, чежко и кратко диха и анксиозна є. Єст и фобия од дзирох, односно велького числа дзиркох хтори позбивани и наволує ше трипофобия. Гоч тота фобия ище нє припозната як фобия и ище ше нє дошло до заключеньох чом настава, тиж так може представяц барз вельку нєлагодносц за людзох хтори ю маю, поготов кед видза овоц як, наприклад, ягоду. За конєц, єдна фобия хтора вам може буц интересантна и позната, а то фобия од робеня, лєбо ерґофобия. Значи, кед дахто лєнїви поробиц дацо, можебуц то прето бо ма праве тоту фобию.

МАК 3/2018

■

15

Ивана Чордаш

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЯ

ИНТЕРВЮ ЗОЗ ДЖЕЗ БАЛЕРИНУ ТАМАРУ КОГУТ З НОВОГО САДУ

РОБОТА И ТРУД ПОБЕДЗУЮ ТАЛАНТ ТАМАРА КОГУТ ЗОЗ НОВОГО САДУ ОД ПЕЙЦОХ РОКОХ ТАНЦОВАЛА ДЖЕЗ БАЛЕТ У ТАНЄЧНИМ КЛУБЕ „ПАРТИЗАН 2” И ПОСЦИГЛА ЗНАЧНИ УСПИХИ НА ЗМАГАНЬОХ. ПОКАЛЇЧЕНЄ Ю ПРЕД ДАСКЕЛЬОМА РОКАМИ ЗОПАРЛО ЖЕ БИ И ДАЛЄЙ ТРЕНИРАЛА, АЛЄ НЄ И ЖЕ БИ СВОЙО ТАНЄЧНИ СХОПНОСЦИ ПРЕНОШЕЛА НА ДЗЕЦИ. Но, понеже Тамара тераз студира Фармацию на Медицинским факултету у Новим Садзе, пре мало часу нє сцигує и на други, озбильнєйши обовязки, та направела паузу, гоч ше планує врациц тренирац младших. Меняла ши клуби у хторих ши танцовала, чи ши вше була у своїм матичним? Тамара Когут: Нє меняла сом, бо сом ше у своїм клубе чувствовала як да сом дома зоз свою фамелию. Дзе ши ходзела на змаганя и хтору награду биш окреме визначела?

16

ТК: Ходзела сом на вельо змаганя, у Сербиї и вонка з ■

МАК 3/2018

нєй. Од значнєйших наградох визначела бим перше место на европским змаганю у Клаґенфурту у Aвстриї. Як ши часто мала тренинґи и чи вони були напарти? ТК: Тренинґи сом мала штири раз до тижня, з тим же сом мала и додатни тренинґи по потреби, бо сом вше давала свой максимум и вец ми було дакус чежко, алє було виводлїве и могла сом шицко витримац. Кеди ши ше покалїчела и чи то було док ши танцовала? ТК: Покалїчела сом ше пред трома роками. Нє можем повесц же то було пре

танцованє, алє найчежше цо сом мушела поробиц пре покалїченє то же сом мушела престац тренирац и охабиц танєц. Потим ши почала робиц як тренер. Кого, дзе и як длуго ши тренирала других? ТК: Так. Же бим нє зохабела цалком танєц пре тото покалїченє, почала сом робиц як тренер у моїм клубе. Тримала сом тренинґи дзецом од 7 до 11 рокох. То сом робела полни два роки. Як тераз отримуєш кондицию? ТК: Углавним ше часто шпацирам, по красней хвилї, гоч и бежанє приходзи до

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЯ

ФОТО: ЕМИЛИА НАДЬ

огляду, а дараз пойдзем и до терховальнї. Цо ци танєц дал, а цо вжал? ТК: Танєц ме на даяки способ добудовал як особу, научел ме же бим була дисциплинована, осамостоєл, и освидомел ме же споза каждей побиди стої вельо роботи и труду, а после того и тото же сом нашла другу фамелию, а то „Партизан 2”. Тот клуб то место дзе сом шлєбодно могла виражиц свою креативносц. О неґативним

боку нє мам нїч цо повесц, бо у моїм случаю красни хвильки висцерали тоти чежки и нєкрасни.

мам нїяке музичне образованє.

Цо потребне же би дахто бул успишни у тим танцу?

ТК: Мала сом идею врациц ше ґу танцованю, алє сом нє сиґурна чи бим могла посцигнуц успих и у танцу, и на факултету. Кед найдзем часу, сиґурно ше врацим и будзем тренирац дзеци.

ТК: Робота и труд вше победзую талант. Думам же найбаржей треба мац дзеку и жаданє буц успишни. Тераз маш даяки гоби?

Чи ше плануєш врациц танцовац, лєбо голєм тренирац других?

ТК: Попри танцу, мой гоби тераз музика. Граєм на ґитари, шпивам и пишем писнї, алє нє МАК 3/2018

■

17

Кристина Малацко студентка психолоґиї

УПОЗНАЙ СЕБЕ

ТЕСТ

ЗАДОВОЛЬНИ СЦЕ ЗОЗ СОБУ И СВОЇМ ЖИВОТОМ? ОСТАТНЇ РОКИ ВШЕ ПОПУЛАРНЄЙШИ ФИЛМИ О АВАНТУРОХ И НЄОБЧЕКОВАНИХ ПУТОВАНЬОХ НА ДАЛЄКИ МЕСТА ХТОРИ ИЩЕ НЇХТО НЄ ВИГЛЄДАЛ. МОЖЕБУЦ ТО ПРЕТО ЖЕ ПУБЛИКА ГЛЄДА ДАЦО ЦО ДАЛЄКО ОД КАЖДОДНЬОВОГО ЖИВОТА И РОЗБИЦ РУТИНУ. ТИЖ ТАК, ТАКИ ФИЛМИ НАМ ПОМАГАЮ ЖЕ БИЗМЕ ГОЛЄМ ДАКУС ЗАБУЛИ НА СВОЙО ПРОБЛЕМИ И ГОЛЄМ НА ХВИЛЬКУ ШЕ ПОЧУВСТВОВАЛИ ЯК ДА ЗМЕ ЗНОВА ДЗЕЦИ. МЕДЗИТИМ, НЄ СИҐУРНИ ЗМЕ ЧИ БИЗМЕ НАШУ РЕАЛНОСЦ МЕНЯЛИ ЗА ТОТ ВИРТУАЛНИ ЖИВОТ, ТОТ

■

ПИТАНЄ ЧИ БИЗМЕ

ЗАДОВОЛЬНИ

ИСТО РОЗДУМОВАЛИ КЕД

ЗОЗ СВОЇМ ЖИВОТОМ. ЖЕ

БИЗМЕ БУЛИ ПРИМУШЕНИ

БИСЦЕ ГОЛЄМ ПРИБЛЇЖНО

ЖИЦ У ТАКИМ НЄСТВАРНИМ

ДОЗНАЛИ ОДВИТ НА ТОТО

ШВЕЦЕ. ТОТ ПРОБЛЕМ ДОБРЕ ПРИКАЗАНИ У ФИЛМУ „JUMANJI: WELCOME TO THE JUNGLE”. ФИЛМ ОПИСУЄ

ПИТАНЄ, МОЖЕЦЕ ПОРОБИЦ КРАТКИ КВИЗ ХТОРИ ШЕ НАХОДЗИ ПОД ТЕКСТОМ.

ПЕЙЦОХ ШКОЛЯРОХ

УПУТСТВО: ЗА КАЖДЕ

ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ, ХТОРИ

НАВЕДЗЕНЕ ТВЕРДЗЕНЄ

ЄДНОГО ДНЯ ВОЙДУ ДО

ТРЕБА ОЗНАЧИЦ КЕЛЬО

ВИДЕО-БАВИСКА. ДАЄДНИМ

ШЕ СКЛАДАЦЕ З НЇМ. ТО

З НЇХ ТО ДАВА ЦАЛКОМ НОВИ МОЖЛЇВОСЦИ, А ДАЄДНИМ ИХ БЕРЕ. МЕДЗИТИМ, ПО КОНЄЦ ТОГО ЧУДЕСНОГО ПУТОВАНЯ, ШИЦКИ ЗРОЗУМЯ ЯКИ ТО ВЕЛЬКИ ДАР ЖЕ СУ ПРАВЕ

МОЖЕЦЕ ПОРОБИЦ ТАК ЖЕ НА СКАЛИ КОЛО ТВЕРДЗЕНЯ, ОЗНАЧЕНЕЙ ЗОЗ ЧИСЛАМИ ОД 1 ДО 5, ЗАОКРУЖИЦЕ У ЯКЕЙ МИРИ ШЕ СКЛАДАЦЕ

ТАКИ ЯКИ СУ. ПРЕЗ ЖИВОТ

ЗОЗ ТВЕРДЗЕНЬОМ. У НАШИМ

ШИЦКИ З НАС РОЗДУМУЮ

СЛУЧАЮ, 1 ЗНАЧИ ЖЕ ШЕ

МОЖЕБУЦ НА ПЕРШИ

ЧИ ЗМЕ ПОСЦИГЛИ ДОСЦ, ЧИ

ВООБЩЕ НЄ СКЛАДАЦЕ ЗОЗ

ПОПАТРУНОК, ТОТО

ЗМЕ ЗАДОВОЛЬНИ ЯКА ЗМЕ

ТВЕРДЗЕНЬОМ, А 5 ЖЕ ШЕ

ПОНУКАНЄ БАРЗ ПРИЦАГУЄ,

ОСОБА ПОСТАЛИ, ЧИ ЗМЕ

ЦАЛКОМ СКЛАДАЦЕ.

ЗАДУМАНИ ШВЕТ.

18

АЛЄ

МАК 3/2018

УПОЗНАЙ СЕБЕ Мам вельо самодовирия.

1 2 3 4 5

Людзе ме почитую.

1 2 3 4 5

Любим буц у центру уваги.

1 2 3 4 5

Мам вельо товаришох.

1 2 3 4 5

Живот барз добри.

1 2 3 4 5

Щешлїва сом особа.

1 2 3 4 5

Думам же сом вельо того посцигол/ла.

1 2 3 4 5

Верим до красней будучносци.

1 2 3 4 5

Добре ми идзе у шицих аспектох живота. 1 2 3 4 5 Родичи ше цеша зо мну.

1 2 3 4 5

Нє мам ище вельо того посцигнуц.

1 2 3 4 5

Нє боїм ше нї од чого.

1 2 3 4 5

Заслужуєм почитованє.

1 2 3 4 5

Успих завиши од намаганя.

1 2 3 4 5

У шоре дакеди погришиц.

1 2 3 4 5

Найвецей заокружени – 2 -Спенсер- Нє задовольни/на ши цалком зоз животом хтори маш, бо думаш же биш могол/ ла и вецей посцигнуц, алє ши научел/а прилапиц тото и уживац у стварох хтори маш, а нє патриц на тото цо нє маш. Часто пожадаш пойсц до даякей другей реалносци, дзе ти будзеш тота особа цо шицко ма и хтору людзе ценя. Алє знаш же би то нє бул/а ти, а кажде треба же би бул таки яки є, гоч ма и даяки нєдобри боки.

Найвецей заокружени – 3 -Алекс- Знаш же ши нє досц посцигол/ла у живоце, алє думаш же маш ище кеди досцигнуц шицки свойо цилї. Пре таке думанє, барз ши пасивни/на у каждодньовим живоце и нє хаснуєш потенциял хтори ци дати. Медзитим, живот нє таки длуги як випатра и треба го кажди дзень жиц на найлєпши способ, цо подрозумює и посцигованє своїх цильох цо скорей можлїве.

Найвецей заокружени – 1 -Марта- Вше подценюєш шицко цо ти поробиш, а преценюєш роботу других. Нєзадовольни/на ши и вше думаш же ши горши/ша од других. Же биш нє випатрал/а слабо, ґу людзом ши жимни/на и справуєш ше як кед би це нє интересовало цо други думаю, гоч то нє правда. Шицко тото робиш лєм же биш нє бул/а повредзени/на. Потребне же биш пущел/а людзох до свойого живота и допущел/а им же би ци указали кельо наисце вредзиш.

Найвецей заокружени – 4 -Фридж- Думаш же ши досц того посцигол/ ла, алє знаш же ище вельо вецей можеш. Препреченє посцигованю шицкого цо биш могол/ ла то и превисоке обчекованє од це шицких коло тебе. Док престанєш робиц шицко пре других и почнєш то робиц пре свойо жаданє и уживанє, посцигнєш и шицки други цилї хтори ци ше потераз нє поспишело посцигнуц.

Найвецей заокружени – 5 -Бетани- Цалком ши задовольни/на яка ши особа постал/а. Маш барз вельо самодовирия и людзе це ценя. Медзитим, дакеди забуваш же други нє таки щешлїви як ти и же нє шицким живот совершени. Єден циль у живоце хтори ши ище нє цалком посцигол/ла то сочувствиє ґу другим. Алє, кажди дзень ши вше блїжей же го досцигнєш и вец ши годзен/годна щиро повесц же ши задовольни/на зоз тим хто ши. МАК 3/2018

■

19

АЛТ ШОУ У МАК-У

„Емисия за младих – Алт шоу”, каждей стреди од 21.30 г и репризно штварток од 12.30 г на габох Радио Нового Саду (92, 100, и 107,1 меґагерци) Лидия Костелник

РУБРИКИ

ЦО ДУМАЦЕ О... актуалней власци?

Ґ. Щиро, єст ту вельо боки и намагам ше нє слухац Т. шицко, мам я роздумовац о своїх проблемох, а вони ту же би штудирали за нас.

Р. О актуалней власци нє мам позитивне думанє. М. Єст добри боки, як и у шицким цо єст, алє нєт их вельо.

ЦО ДУМАЦЕ О... Роботним целу за младеж?

B. Нє провадзим политику так же ше нє барз М. розумим. Нє мам найпозитивнєйше думанє о тим. Цо ше П. Р. дотика политичней ориєнтациї, нє опредзелєна сом, нє член сом даякей странки, нє же осудзуєм даєдну од нїх, алє можем осудзиц тоту корупцию, най так повем, обезпечованє роботи прейґ вязи, хторе нє добре за „обичних” людзох цо су нє члени одредзеней партиї цо є тераз на чолє держави... Нє мала бим, наисце, нїч процив повесц о актуалней власци кед би нє робела тото цо роби.

Ґ. Наисце нє знам нїч о тим. Т. Р. Нє упутена сом. М. То єдна часц Националного совиту Руснацох B. . М хтора потримує младежски орґанизациї и младих. Барз добре же постої тот конар, же млади маю П. Р. нагоду повесц свойо думанє, реализовац даяки свойо проєкти, идеї итд. прейґ Националного совиту, и мило ми же сцу вислухац глас младих.

Нїч. Шицки вони исти, чи терашня власц, чи А. М. прешла, чи будуца. Нове ше нїч нє пороби, останє на истим, лєбо будзе лєм горше.

ЦО ДУМАЦЕ О... Националним совиту Руснацох?

Ґ. Думам же функционує по истим принципу уж Т. даскельо роки, же им робота идзе добре, и я би ту нїч нє меняла.

Р. Нє барз сом упутена до того цо робя и як робя, М. так же нє знам цо коментаровац.

B. Национални совит Руснацох ше занїма зоз М. рускима питанями и провадзи нашу руску политику. Думам же добре же маме єдну таку институцию П. Р. хтора ше стара о нас и о других институцийох. Треба же би була єдна така централна система хтора водзи рахунок о шицких других и хтора нас на якишик способ повязує.

20

■

МАК 3/2018

АЛТ ШОУ У МАК-У ХЛАПЦИ ПРОЦИВ ДЗИВЧАТОХ Кельо скорей ставаш пред тим як пойдзеш на роботу/факултет/до школи?

К. То дакеди и 11, 12 годзин. Мушим такой єсц, бо И. нє функционуєм кед сом гладни и вец уж кеди як. То ми якиш обичай одмалючка, голєм годзину П. С. скорей же бим сцигол покончиц у купатилу цо треба, фриштиковац, по потреби ознова до купатила, облєчиц ше и рушиц.

Е. Ставам на 6.00, на 6.12 виходзим зоз квартелю, З. на 6.14 сом у пекарнї, на 6.18 сом на автобускей

B. Годзину скорей, а можебуц и дакус вецей. М. Помали пиєм кафу, заєдам дацо, облєкам ше и то шицко.

. Ставам пол годзини пред школу. Порихтам ташку Ш Н. за школу, облєчем ше и рушам, добре же нє фриштикуєм дома, бо би ми вецей часу однїмало од спаня.

станїци, на 6.22 ми руша автобус и на 6.50 сом на роботи.

И. 5 до 10 минути. В.

ХЛАПЦИ ПРОЦИВ ДЗИВЧАТОХ Кельо и як ше рихташ за варош?

Б. Думам же я нє мам длуги пририхтованя за варош Б. як даєдни дзивчата, алє требало би ше дакус лєпше облєчиц. Потребни ми даяки 30 минути же бим ше отуширал, облєкол даяку кошулю, лєбо маїцу и треба ми часу же бим дошол до центру. Треба ми дас годзину. Отуширам ше, фино ше К. Д. облєчем, намесцим власи и виходзим вонка.

А. Обавим цо треба у купатилу, „наруцим” даяки . М парфем и можем рушиц.

К. Щиро, думам же ше за барз кратки час порихтам Н. и мушим припознац же сом замерковала же ше хлапци вельо длужей рихтаю за варош як дзивчата.

Д. Нє треба ми вельо часу, углавним ме пайташка Є. навола пол годзини пред одходом же идземе, и вец лєм „наруцам” шмати на себе, лєм опатрим яка хвиля, кед цепло, та кратке, кед жимно, та длугоке, и то так без догварки найлєпше.

ХЛАПЦИ ПРОЦИВ ДЗИВЧАТОХ Як задумуєш же спиташ дзивку?/Як задумуєш же будзеш спитана?

Б. Думам же єст ище часу за тото, роздумам ище, Б. алє ше будзем намагац же би ше єй пачело.

К. Любела бим кед би то було нєсподзиванє, и нє Н. обчекуєм же би то було явне, алє интимне.

Нє мам пойма. А. . М Б. Задумуєм же ю спитам даґдзе у иножемстве, дзе Б. будземе лєм ми двойо.

Кажде дзивче о тим роздумує з часу на час, алє то препущуєм другому боку най одлучи. Нє П. любела бим кед би було явне, возвелїчане...то Р. знова якаш интимна хвилька хтору треба же би подзелєли два особи хтори ше любя, а думам же ше и други бок склада зоз тим. Я задумуєм же би то було на даяким В. М. нєзвичайним месце и нєсподзивано.

МАК 3/2018

■

21

Александра Дудаш

ДРАГА ПО ЗДРАВЄ

БЛОҐ У МАК-У (DRAHAPOZDRAVJE.WEEBLY.COM)

ПАУЕР ЙОҐА И МОЙО ИСКУСТВО Перша асоцияция на поняце „йоґа” ми вше була же – то нє за мнє. Понеже сом длуги час була пошвецена вибудови мускулох, занягала сом часц вежбаня хтора ше одноши на їх фине формованє и розцагованє.

Mедзитим, провадзаци литературу хтора указовала на значносц розличних файтох рухох и концептох вежбаня за злєпшанє стабилносци цалого цела, одлучела сом пробовац цошка цо було комбинация вежбаня у терховальнї, швидких тренинґох и елеґантних рухох. То була єдна файта йоґи хтору ше часто наволує и йоґа зоз терховальнї (анґ. gym yoga) т. є. пауер йоґа (анґ. power yoga). Пауер йоґа постала популарна и без того же чи є точно дефинована як окремни концепт вежбаня, а причина то же така файта йоґи то комбинация вецей єй файтох. Попри тим, вельке число тренерох понука тренинґи такей файти, а саме вежбанє часто формоване спрам можлївосцох, потребох и способносцох самих вежбачох.

22

Основа т. є. корень пауер йоґи находзи ше у Аштанґи, алє и Виняси. Традицийна Аштанґа провадзи сериї истих позох у ■

МАК 3/2018

хторих ше остава пейц удихнуца и видихнуца пред тим як ше прейдзе на Винясу. Виняса значи рухи хтори провадзи синхронизоване диханє. Приклад за тото то рух з назву „поздрав слунку”. Рухи ше усоглашено зменюю и кажди рух провадзи диханє. Пре таке специфичне рушанє частa назва за сами вежби то „виняса цек”, або лєм „цек”. Понеже пауер йоґа то комбинованє позох и цекох, векшина рухох швидка, та таки тренинґи интензивни и за нїх потребне мац досц моци и кондициї. Єст даскельо хвильки кед акцент положени на триманя одредзеней пози, медзитим то нє тирва длуго, бо ше нєодлуга преходзи на нову позу, т. є. асану. Цело ше нєпреривно руша и през специфични рухи анґажую ше шицки мускули, а чежина зоз хтору ше вежба, то чежина свойого цела. После тренинґа пауер йоґи чувствує ше звекшане количество енерґиї, алє и олєгчанє. То и найчастейша причина пре хтору велї людзе вежбаю пауер йоґу. Велї чувствую и опущеносц, як и змиреносц.

Tото цо можем повесц зоз особного искуства то же ме потераз нє прицаговала

идея о стваряню енерґиї, або медитациї хтори ше часто споминаю у контекстох вежбаня йоґи. То нє значи же ше у будучносци и тото нє пременї. Тото цо ме прицагло то чувство флексибилносци и лєпшого положеня цела, красше формовани мускули и, ґенерално, лєпше чувство у цалим целу. Позитивни резултати хторим сом ше нє наздавала то були лєпше триманє, зменшани болї у клубох и долнєй часци цела, и лєпши сон. Пауер йоґу сом з початку вежбала раз у тижню, а тераз, у зависносци од потреби, вежбам два раз, або аж и три раз у тижню. Тренинґи хтори виберам тирваю од 15 до 30 минути, а понеже су досц интензивни, длужей од того би була баржей терха як задовольство. Жридла www.popsugar.com/fitness/ What-Power-Yoga-23531383 oneflowyogastudio.com/whatis-power-yoga-and-why-shouldyou-care www.anamayaresort.com/poweryoga-benefits/ blog.codyapp.com/2013/06/19/ power-yoga-benefits/

ВЛАСНИ ПЕЧАЦ

ШЛЄБОДНА ТЕМА ПРОЗА

Кристиян Сопка

– Таке нєприкладне справованє нє шмеме допущиц – гуторел груби глас, моцного хлопа у рокох.

– Можеме писац о уметносци? – опитало ше друге дзивче, после дзвиганя руки.

– Тот ше одшмелєл потупиц огранїченя – предлужел, указуюци на поганьбеного хлапца. – Одвше вам гуториме же ше муши писац з писанима буквами, а нє друкованима. Шицки огранїченя здумани же би вам указали як треба же бисце ше справовали, робели и роздумовали.

– Може. То добре роздумованє. О чим ши точно сцела писац?

Млади уха хтори тото слухали прилапйовали тоти информациї як єдини можлїви способ думаня. Шицким твари були озбильни, хрибти випросцени, теки отворени, клайбаси застругани и руки на лавки. После длугокого монолоґу о тим цо ше шме, а цо нє, почала бешеда о составу хтори кажде з нїх муши написац.

– Як цо сом гварел, состав мушице здумац сами, ту муши буц виражена ваша креативносц. Алє, запаметайце, способ писаня, словнїк и рядошлїд точно одредзени! Од того ше нє шмеце оддалїц – толковал далєй тот исти. Зявела ше єдна рука дзвигнута понад главу, хтору такой замерковал тот цо до теди єдини бешедовал.

– Можеш повесц цо ши сцела – гварел. На тото преволанє, дзивче цо дзвигало руку, стануло.

– У тим нашим составе можеме описац прешвеченосц зоз кнїжку хтору зме читали прешлого тижня? – питала ше.

– Можеце, алє о тим сце уж писали прешлого тижня. Майце дакус ориґиналносци. Ма ище дахто предкладанє? – зоз швидким обрацаньом глави пробовал ґлумиц глєданє тот, цо бул авторитет. За тот рух вон думал же є гумористични и же пре ньго викладаня нє допити. Ище єдна рука ше зявела у воздуху.

– Можеме писац о фодбалу? – питал ше єден з хлапцох. Шицким хлапцом ше на твари зявела надїя же нашли тему за писанє.

– О поезиї, о писньох, о любови – предлужела.

– Цо, о любови?! Нє, нє. О таких нїзкосцох нє мож писац – после даскелїх секундох предлужел. – Ма ище дахто даяку идею?

– Можеме писац о уметносци мальованя? – опитал ше хлапец споза шицких, без дзвиганя руки. После заинтересованого попатрунку, того цо дава слово, предлужел.

– Була внєдзелю вистава алтернативних малюнкох. Можеме о тим писац?

– Як?! О таких нєприкладних стварох сцеш писац?!

– поставел тоти реторични питаня розчервенєти главни медзи нїма.

– Алє тот уметнїк достал награди у иножемстве и ... – пробовал потолковац тот цо розпочал тему.

– Нє интересує ме! Ви нє шмеце на таки способ роздумовац. Прецо нїхто нє предклада нїч родолюбиве? Спомнїце биду у хторей жили вашо предки. Пишце о чежких роботох на полю. Тирвала добри двацец минути бешеда о темох. То бул ознова ище єден монолоґ у хторим ознова було опоминаня цо ше шицко нє шме. Точно описани деталї хтори муша буц спомнути у теми хтору виберу.

– Маце шлєбоду виберац о чим будзеце писац – виводзел заключеня на концу монолоґа, о темох за писанє, пан главни. – Мушице буц креативни. Хаснуйце свою главу и напишце так як думаце же треба. Зоз тим закончена бешеда. Младим розумом було чежко розумиц контрадикторносц у тим шицким.

– Най вам нє придзе на розум таке дацо! – нагнївано их опомнул старши чловек. МАК 3/2018

■

23

ВЛАСНИ ПЕЧАЦ Поезия Розцагани тепих

НЇЧИЙ КРИК „ПОМОЦ! ПОМОЦ!” Кричал сом наглас. Кричал сом лєм ме нїхто нє чул! Чом ме людзе нє чую? Чи ме наисце нє чую, чи ме лєм нє сцу чуц? „МОДЛЇМ ВАС! МОДЛЇМ ВАС!” Модлєл сом ше им. Нє раз, нє два раз, сто раз, можебуц и двасто раз! Видзим же мойо молитви уж анї до бога нє досцигую, уж верим же и вон сам дзвигнул руки одо мнє, як и шицки други. „ТУ СОМ! ТУ СОМ!” Сцел сом най ме найду. Опатрел сом добре, алє ме други нє видза! Нїхто нє обраца увагу на мнє, Справую ше яґод да сом одпаднїк даяки. „ШВЕТЛО! ШВЕТЛО!” Ми требало у тей цмоти. Алє у цмоти нє було нїкого да го запалї! Випатра сом сам ту, сам самучки, алє нє старайце ше о мнє, я навикнул уж. „ПОЙДЗЕМ! ПОЙДЗЕМ!” Уж спаковани ми ствари, Вежнєм шицко мойо, гоч ми цали живот станє до кишенки! Сам то шицко поробим, без цудзей помоци, Нє так же було дакого да ше ми спроциви. „ЗБОГОМ! ЗБОГОМ!” Довидзеня швеце. Тераз видзим твойо праве лїцо! Наздавам ше же ше шицко тото пременї, Лєм ше боїм же я ту нє будзем то видзиц.

Жарко Остоїч

ПРЕБАЧ МИ Пребач ми же сом ци нє гварел кельо ми значиш. И пребач же сом ше нє зявел кед ши ишла. Гоч ши з мойого швета вишла, З розума ти ми нїґда нє зишла. Алє я наисце нє мам моци Пре це преживйовац нєпреспани ноци. Вецей нє. И вистал сом пре думки свойо. За борбу вше потребни двойо. А нє правда же це нє любим. Без це ми чежко и най ше рано зобудзим. Тото цо вецей нє маме, Тото ми найбаржей шерцо ламе.

24

И кед диждж пада И кед ноц на нєбе влада И кед ци теди будзе цма, Помогнєм ци пренайсц шветло нового дня.

■

МАК 3/2018