Mak 11 12 2016

УСПИХ ЯК ИНСПИРАЦИЯ

MAK ARTOFF 09:

ДАРЯН ГАРДИ – // / / ПОСТЕР

ДВА САНЇ МУЛТИМЕДИЯЛНИ КУЛТУРНО-ПОЛИТИЧНИ ЧАСОПИС ЗА МЛАДИХ ЧИСЛО 11-12 / НОВЕМБЕР – ДЕЦЕМБЕР 2015 / ЦЕНА: 100 ДИНАРИ МАК 11-12/2015

• 1

ЗМИСТ 03 М. Буила: ПРИКАЗ КНЇЖКИ 04 М. Зазуляк: ИНТЕРВЮ Д. ГАРДИ 06 ЄШЕНЬСКИ ЗБУВАНЯ ПРИ МЛАДИХ 08 Т. Ходак: ИНТЕРВЮ Ф. ПОЛДРУГИ 10 Збуло ше: НОВЕМБЕР – ДЕЦЕМБЕР 11 А. Римар: ТАК И НЇЯК ИНШАК 12 Постер: ДВА САНЇ 14 С. Надь: ИНТЕРВЮ ДВА САНЇ 16 С. Чапко, Й. Ноґавица: ИНТЕРВЮ С. ПЛАНЧАК 17 К. Афич, Ж. Остоїч: ИНТЕРВЮ В. КОВАЧ 18 А. Русковски: КОНЦЕРТ 19 Т. Ивков, Е. Чизмар: СТУДЕНТСКИ КУХАР 20 Д. Болдиш: ИНТЕРВЮ С. ГАРДИ 22 Ц. Надь, М. Рамач, А. Папуґа: ПОЕЗИЯ 23 Д. Дурман: СТРИП МАК Мултимедиялни културно-политични часопис за младих www.ruskeslovo.com/mak/ Facebook: MAK MAGAZINE mak.magazine@gmail.com Число 11-12/2015 новембер–децембер Директорка: Мартица Тамаш Oдвичательна редакторка: Мая Зазуляк Помоцнїци редакторки: Сенка Надь Цецилия Надь

2 •

МАК 11-12/2015

НАРОК БУДУ ВИХОДЗИЦ 10 ЧИСЛА МАК-У Кед здумуєме тему каждого числа МАК-у, патриме же би то була даяка актуална тема теди, кед одредзене число виходзи, лєбо же би то була даяка универзална тема. Часто ше вона „укаже и сама”, пре додаток хтори виходзи з даєдним числом, лєбо на основи текстох хтори у нїм доминую. Так було и тераз. Кед сотруднїки предкладали теми, указало ше же у остатнїм чишлє у 2015. року будземе мац досц интервюи зоз нашима успишнима младима у рижних обласцох, та праве прето и тема того числа – успих як инспирация. Як додаток, вишол зборнїк фотоґрафийох Даряна Гардия з Керестура “// / /”. Тот зборнїк, вєдно з МАКом, односно НВУ Руске слово, видал Завод за културу войводянских Руснацох, хтори финанасовал його друкованє. Од шлїдуюцого, 2016. року, МАК будзе виходзиц частейше, та нарок можеце обчековац 10 числа, дакус иншак ушорени як потераз. А додатки и далєй буду виходзиц, алє нє зоз каждим МАК-ом.

Дизайн и компютерски обробок: Златко Емейди

CIP – Каталогизација у публикацији Библиотека Матице српске, Нови Сад

Язична редакторка: Блажена Хома Цветкович

008+32(=161.2) (497.113)

Насловни бок: Дарян Гарди Видава НВУ “Руске слово” Булевар ошлєбодзеня 81/VII 21 000 Нови Сад Жиро рахунок: 160-923244-82 Интеза банка, Нови Сад Друкує “Maxima graf” Петроварадин

MAK : културно-политични часопис за младих / редакторка Мая Зазуляк. – Рок 1, ч. 1 (1972) - . – Нови Сад : Руске слово, 1972-. – Илустр. ; 28 cm ISSN 0350-8080 COBISS.SR-ID 15945730

ЖЕНЄ НА РОЗДУМОВАНЄ МАРИЄТА БУИЛА КНЇЖКА “МОЯ ЛЇВА НОГА”

ЖИВОТНА ПРИПОВЕДКА ХТОРА НЇКОГО НЄ ЗОХАБИ РОВНОДУШНОГО ПРИКАЗАНА У РОМАНУ КОТРИ ШЕ ВОЛА “МОЯ ЛЇВА НОГА” (“MY LEFT FOOT”). ПИСАТЕЛЬ КРИСТИ БРАУН, КОТРИ НАРОДЗЕНИ ЗОЗ ЦЕРЕБРАЛНУ ПАРАЛИЗУ, БЕШЕДУЄ О СВОЇМ ЖИВОЦЕ И ИСКУСТВЕ ХТОРЕ ГО ПРОВАДЗЕЛО ПРЕЗ ЖИВОТ, А ХТОРЕ ПРЕЖИЛ ЯК ПРАВИ ПОБИДНЇК И ГЕРОЙ.

як роснул, розлики вше баржей приходзели до вираженя. З роками, його товарише росли и меняли ше, а вон бул на истим месце, вше завартейши у своїм швеце, хтори ридко хто розумел. Длуго ше нє случовало нїч важне у його живоце, дацо цо би му дало надїю же єдного дня будзе лєпше и же шицко достанє нову форму и смисел. Сам ше борел зоз думками хтори му нє дали мира, а хтори нє знал як виповесц и на котри способ их ришиц.

Тот роман бешедує о велькей борби, як того хлапца, так и його ближнїх, а найбаржей його мацери. Вона була тота котра нїґда нє дзвигла руки од нього и попри телїх дзецох находзела часу же би ше му пошвецела и же би му помогла найсц смисел живота. Дзекуюци своєй мацери, Кристи научел букви, читац и писац, а шицко з помоцу лївей ноги. Почал ю вше вецей хасновац и за писанє, и за мальованє у котрим бул наисце успишни.

Роки сцерпезлївосци и труду ше на концу наисце виплацели. Зявели ше людзе котри му помогли же би напредовал як у здравственим, так и у других напрямох. Кед почувствовал злєпшанє, Кристи свойо искуство жадал подзелїц з другима котри тиж так маю таку судьбу и преходза през исти почежкосци як и вон. То ше му удало з помоцу биоґрафиї хтору писал на чежши способ – з помоцу лївей ноги и младших братох котри на папер писали його вигварени думки, а хтори ше роками роєли и нє дали му мира. Шицко тото цо виплївало на поверхносц, на

Док бул мали, Кристи нє обачовал же є иншаки як други дзеци, алє

Кристийово вельке нєсподзиванє мало потримовку од широкей явносци, та биоґрафия нашла драгу до читачох и отворела им нови погляди. Часто зме нє свидоми моци котра ше скрива у нас и цо шицко можеме посцигнуц кед маме волю. Воля наисце тото цо нас порушує и анї препреченє, як цо то физични гендикеп, нє може победзиц моц волї. Кед маме ясни циль пред собу, орудиє за роботу лєгко найсц. Кристийов приклад нам гутори же ше сцерпезлївосц и труд у живоце наисце виплаца, а потримовка найблїзших окреме значна. Дзечнє вам препоручуєм же бисце пречитали тото дїло, прето же на мнє охабело окремни упечаток, нагнало ме на роздумованє и отворело ми нови напрям у поглядзе на живот, на тото цо мам и цо бим сцела посцигнуц.

МАК 11-12/2015

• 3

НОВИ ЖИВОТ СТАРИ МАЯ ЗАЗУЛЯК ИНТЕРВЮ З АВТОРОМ ЗБОРНЇКА ФОТОҐРАФИЙОХ “// / /” ДАРЯНОМ ГАРДИЙОМ

МЛАДИ УМЕТНЇК З КЕРЕСТУРА ДАРЯН ГАРДИ ШЕ ИЩЕ У ОСНОВНЕЙ ШКОЛИ ПОЧАЛ ЗАНЇМАЦ З ФОТОҐРАФИЮ, А ТЕДИ ПОЧАЛ И ОБЯВЙОВАЦ СВОЙО РОБОТИ У НАШИМ ЧАСОПИСУ. ТЕРАЗ ДАРЯН УСПИШНИ СТУДЕНТ ТРЕЦОГО РОКУ НА АКАДЕМИЇ ПОДОБОВИХ УМЕТНОСЦОХ И ДИЗАЙНУ У БРАТИСЛАВИ, У СЛОВАЦКЕЙ, ДЗЕ СТУДИРА ИЛУСТРАЦИЮ НА НАПРЯМЕ ҐРАФИКИ У АТЕЛЄУ ПРОФЕСОРА ДУШАНА КАЛАЯ. ОД ПРЕШЛОГО РОКУ И РОБИ ЯК МЕДИЯТОР У ҐАЛЕРИЇ СУЧАСНЕЙ УМЕТНОСЦИ “KUNSTHALLE” У БРАТИСЛАВИ.

З ТИМ ЧИСЛОМ МУ ОБЯВЕНИ ЗБОРНЇК ФОТОҐРАФИЙОХ, ХТОРИ, ЯК ВИЗНАЧЕЛА РЕЦЕНЗЕНТКА БИЛЯНА ЧУРНА РОМАН, АВТЕНТИЧНИ И ИНОВАТИВНИ, А ЙОГО СТАРШИ ФОТОҐРАФИЇ З ПРЕРОБЙОВАНЬОМ ДОСТАЛИ У ЗБОРНЇКУ НОВИ ЖИВОТ, А З ТИМ И НОВЕ ЗНАЧЕНЄ. ФОТОҐРАФИЇ У ЗБОРНЇКУ НЄ ПОРОБЕНИ КЛАСИЧНО. ЯКА ТО ТЕХНЇКА ХТОРУ ШИ ПРИМЕНЬОВАЛ И ПРЕЦО ШИ ШЕ ОДЛУЧЕЛ ЖЕ БИ РОБОТИ БУЛИ ПРАВЕ ТАКИ, ПОЛУЗНЇЩЕНИ? ДАРЯН ГАРДИ: ИЩЕ КЕД ЗМЕ ШЕ ПОЧАЛИ РАДЗИЦ КОЛО ТОГО ЗБОРНЇКА, 4 •

МАК 11-12/2015

ЖЕ БИ ТО МАЛА БУЦ РЕТРОСПЕКТИВА МОЇХ РОБОТОХ, ЗНАЛ СОМ ЖЕ ГО НЄ СЦЕМ ПОРОБИЦ КЛАСИЧНО. НЄ ПРЕТО ЖЕ БИ ГОЧ ЯК БУЛ ИНШАКИ, АЛЄ ПРЕТО ЖЕ КЕД СОМ ПОЧАЛ ИЩЕ ЛЄМ У ГЛАВИ ВИБЕРАЦ ФОТКИ ХТОРИ БИМ СЦЕЛ ПОЛОЖИЦ, ПОХОПЕЛ СОМ ЖЕ ВЕЛЇ З НЇХ ЗА МНЄ ВЕЦЕЙ НЄ МАЮ ТАКУ СИЛУ И ЖЕ НЄ МАМ ҐУ НЇМ ВЕЦЕЙ ТАКУ ВЯЗУ ЯКУ СОМ МАЛ. ВЕЛЇ З ТИХ ФОТКОХ МАЮ И ДВА-ТРИ РОКИ, А ОД ТЕДИ ШЕ ДОСЦ ПРЕМЕНЄЛ И МОЙ ДАЯКИ РУКОПИС. ТЕДИ МИ ПРИШЛО ЯК ЛОҐИЧНЕ ПРОБОВАЦ ПРИСПОДОБИЦ ТОТ СТАРИ РУКОПИС МОЙОМУ ТЕРАШНЬОМУ, ТАК ЖЕ ИХ НА ДАЯКИ СПОСОБ ЗНЇЩИМ, А З ТИМ И ПРЕМЕНЇМ. ТОТУ ТЕХНЇКУ БИ МОГЛО НАВОЛАЦ “GLITCH”, А Ю СОМ НАШОЛ ТАК ЖЕ СОМ РАЗ ПОНАГЛЯЛ СКЕНИРАЦ СКРИПТИ, ХТОРИ СОМ НЄДОБРЕ СКЕНИРАЛ, И ДОСТАЛ ПОДОБНИ ЕФЕКТ. НА ФОТОҐРАФИЙОХ, УГЛАВНИМ, ЛЮДЗЕ. ХТО ЦИ БУЛИ МОДЕЛИ И ЧИ НАЙВОЛЇШ ФОТОҐРАФОВАЦ ПРАВЕ ОСОБИ?

ДГ: ГМ, ТЕРАЗ КЕД ПАТРИМ, ТА ГЕЙ, НАЙВЕЦЕЙ МАМ ЛЮДЗОХ. НАМАГАМ ШЕ МЕНЯЦ МОТИВИ, АЛЄ, ГОЧ ЯК, ЗАКОНЧИМ ПРИ ЛЮДЗОХ. ДУМАМ ЖЕ ПРЕТО ЖЕ МИ ТО ЦОШКА НАЙБЛЇЗШЕ. МОДЕЛИ МИ УГЛАВНИМ ОСОБИ ЗОЗ ХТОРИМА ШЕ ДРУЖИМ, ЗОЗ ФАКУЛТЕТУ, ЛЄБО З ДРУЖТВА З КЕРЕСТУРА И З НОВОГО САДУ... АЛЄ, УГЛАВНИМ СОМ СЛИКОВАЛ ТИХ ЦО

ПОЗНАМ, БО ТО ЄДНОСТАВНЄЙШЕ И МНЄ, А ДУМАМ ЖЕ И ИМ. ОКРЕМ СПЕЦИФИЧНОГО ВИПАТРУНКУ ФОТОҐРАФИЙОХ, ЗБОРНЇК МА И СПЕЦИФИЧНИ НАСЛОВ, А НАЗВИ ПОГЛАВЙОХ И ФОТОҐРАФИЙОХ ШИФРОВАНИ. ЦО ТОТИ ШИФРИ, У СТВАРИ, ЗНАЧА? ДГ: УЖ КЕД СОМ ШЕ ОДЛУЧЕЛ ЖЕ У ЗБОРНЇКУ БУДУ ТАКИ ПОЛУЗНЇЩЕНИ ФОТКИ, ДЛУГО СОМ РОЗДУМОВАЛ ЯК БИМ ГО МОГОЛ ПОДЗЕЛЇЦ ПО ПОГЛАВЙОХ, А НЇЯКИ ПОЕТИЧНИ НАСЛОВ МИ НЄ ПАСОВАЛ. ЄДИНЕ ЦО СОМ ВИДЗЕЛ КЕД СОМ СЛИКИ ПОСКЛАДАЛ НА ГРОМАДУ ЖЕ ЗОЗ КАЖДОГО ПЕРИОДУ ДОМИНУЄ ОДРЕДЗЕНА ФАРБА НА СЛИКОХ, И ТАК СОМ ОДЛУЧЕЛ ИЩЕ БАРЖЕЙ ЕКСПЕРИМЕНТОВАЦ ЗОЗ ПРАВИЛАМИ. ТАК СОМ НАКОНЦУ ОДЛУЧЕЛ ЖЕ БИ ПОГЛАВЯ БУЛИ ПОДЗЕЛЄНИ ПО ФАРБОХ, А ЖЕ БИ КАЖДЕ МЕНО ПОГЛАВЯ БУЛО CMYK ШИФРА ЗОЗ ФОТОШОПУ ФАРБИ ХТОРА ДОМИНАНТНА У ТИМ ПОГЛАВЮ. ФОТОҐРАФИЇ НЄ МАЮ ДАЯКУ СВОЮ ОКРЕМНУ ПРИПОВЕДКУ, АЛЄ СОМ З НЇМА БАРЖЕЙ СЦЕЛ ПРЕНЄСЦ АТМОСФЕРУ. КЕДИ И ЯК ШИ ШЕ ПОЧАЛ ИНТЕРЕСОВАЦ ЗА ФОТОҐРАФИЮ? ЧИ ШЕ ОДТЕДИ ПРЕМЕНЄЛИ

ФОТО: Т. ИВКОВ

ИХ ФОТОҐРАФИЙОХ ТЕМИ ТВОЇХ РОБОТОХ И МЕСТА НА ХТОРИХ ИХ ТВОРИШ?

ДГ: З ФОТОҐРАФИЮ СОМ ШЕ ПОЧАЛ ЗАНЇМАЦ ИЩЕ У ОСНОВНЕЙ ШКОЛИ. ПЕРШЕ СОМ ИНСТАЛОВАЛ ФОТОШОП, БО МЕ ТО БАРЗ ИНТЕРЕСОВАЛО, А ВЕЦ СОМ ПОХОПЕЛ ЖЕ ТАМ ТРЕБА И ФОТКИ ЗА РОБОТУ, ТА СОМ ТАК ПОЧАЛ И ФОТОҐРАФОВАЦ. ШОРОВШИ АПАРАТ СОМ КУПЕЛ ЗА СВОЙ ОСЕМНАСТИ РОДЗЕНИ ДЗЕНЬ, А ПРЕД ТИМ СОМ ХАСНОВАЛ ОБИЧНИ ДИҐИТАЛНИ И АНАЛОҐНИ, ХТОРИ МИ ТЕТА ДАЛА НА ХАСНОВАНЄ, А ХТОРИ БУЛ, И БУДЗЕ, НАЙЛЄПШИ ЦО СОМ МАЛ. ДУМАМ ЖЕ ТОТО ЦО ФОТОҐРАФУЄМ УГЛАВНИМ ОСТАЛО ИСТЕ, А И ОСТАНЄ ЖЕ ТО БУДУ ПОРТРЕТИ У ДАЯКИМ ИНТЕРЕСАНТНИМ ПРОСТОРЕ. ГОЧ, МОЖЕБУЦ, ЗАКОНЧИМ

ФОТОҐРАФУЮЦИ ЖИВОТИНЇ, НЇҐДА ШЕ НЄ ЗНА. ОДПОЧАТКУ ФОТОҐРАФУЄМ У РИЖНИХ ПРОСТОРОХ, ТА МИ ТАК МЕСТА ЗА СЛИКОВАНЄ ПОТЕРАЗ БУЛИ ОД ДЇДОВОГО ДВОРА ПО КИТАЙСКИ РЕСТОРАН У БРАТИСЛАВИ. ПРЕЗ ШИЦКИ ТОТИ РОКИ, ВИБУДОВАЛ ШИ СВОЙ ОКРЕМНИ СТИЛ ФОТОҐРАФОВАНЯ. ПРЕЦО ШИ ШЕ ОПРЕДЗЕЛЄЛ ПРАВЕ ЗА АНАЛОҐНИ СТИЛ ФОТОҐРАФИЇ?

ДГ: ДУМАМ ЖЕ ТО ПРИШЛО ТАК ДОСЦ ПРИРОДНО. ТОТ КОЛОРИТ МАМ И У РИСОВАНЮ, ИЛУСТРАЦИЇ, А НА КОНЦУ И У ОБЛЄКАНЮ, ТАК ЖЕ ТО ОЗДА ИШЛО ЄДНО З ДРУГИМ. МНЄ ВШЕ БУЛО ИНТЕРЕСАНТНЄЙШЕ ЗОЗ ФОТОҐРАФИЮ ПРЕНЄСЦ АТМОСФЕРУ, А НЄ ДАЯКУ ПРИПОВЕДКУ. ВИДЗИМ ЖЕ ШЕ ВШЕ БАРЖЕЙ ЦЕНЇ ТАКИ СТИЛ, ГОЛЄМ У КРУГОХ У ХТОРИХ ШЕ Я РУШАМ, И ТО МИ БАРЗ МИЛО, АЛЄ ЧИ ТО БУДЗЕ ПРЕФЕРОВАЦ ВЕКШИНА ЛЮДЗОХ, СУМНЯМ. ОД КОГО, ЛЄБО ДЗЕ ШИ УЧЕЛ, И ИЩЕ ВШЕ ШЕ УЧИШ О ФОТОҐРАФИЇ? ДГ: УЧЕЛ СОМ ШЕ ЗОЗ ДРУГИХ БЛОҐОХ И САЙТОХ СВОЇХ ОБЛЮБЕНИХ ФОТОҐРАФОХ, АЛЄ СОМ ШЕ НАМАГАЛ ДАЦ И ЦОШКА СВОЙО. МАМ ВЕЛЇХ ФОТОҐРАФОХ ЧИЙО РОБОТИ ПРОВАДЗИМ, АЛЄ НАЙБАРЖЕЙ БИМ ВИДВОЄЛ ПОЛЬСКИХ ФОТОҐРАФОХ,

ЯК НАПРИКЛАД ЛАУРУ МАКАБРЕСКУ. МЕДЗИТИМ, ТЕРАЗ БАРЗ ВЕЛЬО ПРОВАДЗИМ МАРҐАРЕТ ДУРОВ, ОВОРС, ЛУКАСА ВЕРЗБОВСКОГО.

НЄШКА ФОТОҐРАФИЯ ДОСЦ ПОПУЛАРНА И ВОНА ВШЕ ВЕЦЕЙ МЛАДИМ ПОСТАВА ГОБИ. ЦО ДУМАШ О ТИМ? ДГ: ДУМАМ ЖЕ ТО З ЄДНОГО БОКУ СУПЕР, БО И Я ЄДЕН З ТИХ ЦО МУ ТО ЛЄМ ГОБИ. АЛЄ, НЄ ПАЧИ ШЕ МИ ЖЕ ЛЮДЗЕ ЯК КЕД БИ ПОСТАВАЛИ БУЦ ЛЄНЇВИ ЗОЗ ИДЕЯМИ, ТА ВЕЛЬО КОПИРАЮ, АБО КРАДНЮ, ОЗДА ЖЕ УЖ ВЕКШИНА ТОГО ШИЦКОГО ДОСТУПНА НА ИНТЕРНЕТУ. ТАК ШЕ ТРАЦИ КВАЛИТЕТ, А ДОСТАВА КВАНТИТЕТ, ДЗЕ УЖ НЄ ЗНАШ АНЇ ПРЕПОЗНАЦ ХТО ЦО ТОЧНО СЛИКОВАЛ. ЦО БИШ НАЙВОЛЄЛ РОБИЦ ДОК ЗАКОНЧИШ ФАКУЛТЕТ? ПЛАНУЄШ ОСТАЦ У СЛОВАЦКЕЙ, ПОЙСЦ ДО ДАЄДНЕЙ ДРУГЕЙ ЖЕМИ, ЧИ ШЕ ВРАЦИЦ ДО СЕРБИЇ? ДГ: ДУМАМ ЖЕ БИМ СЦЕЛ ИЩЕ СТУДИРАЦ, АЛЄ МОЖЕБУЦ БУДЗЕМ МАЦ ДАЯКИ ДРУГИ ОДВИТ ДО КОНЦА ШТВАРТОГО РОКУ. НЄ ПЛАНУЄМ ШЕ ВРАЦИЦ, СЦЕЛ БИМ ПОЙСЦ ДАЛЄЙ, ДАКУС ДОСЦ ДАЛЄЙ, АЛЄ ХТО ЗНА ДЗЕ ЗАКОНЧИМ.

МАК 11-12/2015

• 5

ЄШЕНЬСКИ ЗБУВАНЯ ПРИ МЛАДИХ Млади з наших местох вєшенї досц активни, та так и тей єшенї орґанизовали свойо, углавним уж традицийни збуваня. У просторийох КУД “Тарас Шевченко” у Дюрдьове, а у орґанизациї младих з того Дружтва, 17. октобра отримани пияти “Пижама парти”, на хторим було вецей як 250 особи з вецей местох. На истим месце, штредком децембра будзе и Литературни вечар младих. Форум младих Рускей матки у сотруднїцтве з Руским културним центром (РКЦ) 30. октобра оранизовали дзешати, ювилейни Бал под масками з нагоди Ноци босоркох. У Новим Орахове, 7. новембра, млади мали свою традицийну акцию садзеня древкох, хтору орґанизує здруженє “ЕкоҐерила”. Того року посадзели 500 древка на вецей местох у валалє, а тоту акцию финансовала їх општина, як и Роботне цело за младеж Националного совиту Руснацох, хторе потримало и други спомнути активносци младих. У РКЦ 27. новембра отримана треца манифестация “Литературиюм”, а єй тогорочна тема була “Виходзенє вонка з рамикох”. На програми була промоция кнїжки поезиї Асї Папуґовей “Гришка”, а свою поезию на руским и сербским язику представела и писателька Тамара Хрин. Иґор Горняк Пишта виведол писнї з його реп албума “Open mind” (МАК 7-8/15), хтори реализовал вєдно з Мирком Преґуном (Reepgun), а на “Литературиюму” була и вистава фотоґрафийох Андреи Новак. Мултимедиялна манифестация младих “Дньовка” того року преславела свой 18. родзени дзень. Отримана є 20. и 21. новембра у рамикох “Костельниковей єшенї”, а у орґанизациї младих з “Pact Ruthenorum”. На главней програми, 21. новембра, представели ше млади з Керестура, Коцура и Зомбора пред полну Вельку салу Дома култури з нащивителями. Млади найвецей наступали з музичнима точками, а

6 •

МАК 11-12/2015

представели ше и з танцом, поезию и видеом. На програми преглашени и побиднїки трох найлєпших фотоґрафийох вибраних з конкурса чия тогорочна тема була “Контраст”. Першу награду достала Милица Кнежевич з Керестура, другу Иван Киш з Дюрдьова, а трецу награду Мария Дорошки з Керестура. На Конкурс сцигли 72 фотоґрафиї 17 авторох з Керестура, Коцура, Дюрдьова и Нового Саду, а у голу Дома култури були виложени 25. “Дньовка” почала 20. новембра у Билей (“Дядьовей”) сали з представяньом музичного албуму Златка Русковския з Керестура “Лєм єден погляд” (МАК 9-10/15) и означованьом 10. рочнїци радиоемисиї “Останьце нашмеяни”. Як и на албуме, и на тим мини-концерту Златково композициї одшпивали Анамария Колошняї, Саня Полдуги и Танита Ходак, а провадзел их бенд формовани за тоту нагоду – сам автор Златко Русковски на бас ґитари, Владимир Медєши на ґитари, Сашо Палєнкаш на кахуну, а Мирко Преґун на клавиятури. Пред їх наступом водительки и авторки “Останьце нашмеяни” Саня Маркович и Саня Полдруги, як и одвичательна редакторка Рубрики на руским язику Радия РТВ-а Златица Няради, през бешеду и фотоґрафиї представели нащивительом 10 - рочну роботу у тей младежскей емисиї, а поволали и младих од 16 до 25 рокох же би ше приявели на авдицию за водительох спомнутей радио-емисиї, хтора будзе отримана 21. януара у Новим Садзе. “Дньовку” финансийно помогли Завод за културу войводянских Руснацох, Национални совит Руснацох и Месна заєднїца Руски Керестур, а орґанизована є з потримовку Дома култури Руски Керестур, РНТ “Петро Ризнич Дядя” и НВУ Руске слово. Фото: Б. Фейди, С. Барань, А. Папуґа, Ма. Зазуляк

МАК 11-12/2015

• 7

ГИПНОТИЗОВАНИ ЗОЗ МУЗИКУ ТАНИТА ХОДАК РОЗГВАРКА ЗОЗ МУЗИЧАРОМ ФЕДЬОМ ПОЛДРУГИМ

ЕЩИ КЕД СОМ БУЛА “КЛИНКА”, ЧУЛА СОМ ЗА ВИНЇМКОВИ МУЗИЧНИ ТАЛАНТ “ЛИКА” ЗОЗ ВЕРБАСУ, ХТОРИ НЇКОГО НЄ ОХАБЯЛ РОВНОДУШНОГО КЕД ЗАШПИВАЛ, А ШИЦКИ ДЗИВЧАТА БУЛИ ПО УХА ЗАТРЕСКАНИ ДО, ТЕДИ ЕЩИ РАПУХА, ҐИМНАЗИЯЛЦА ФЕДЮ. ТОТ ИСТИ ФЕДЯ ШЕ И НЄШКА ЗАНЇМА ЗОЗ МУЗИКУ, ХТОРА ЗА НЬГО, ЯК ТОЛКУЄ, ВЕЛЬКЕ ВИВОЛАНЄ И ИНСПИРАЦИЯ. НЄШКА ШЕ УЖ МОЖЕ ПОХВАЛЇЦ И ЗОЗ КВАЛИТЕТНИМА АВТОРСКИМА ДЇЛАМИ, А БОМЕ И ЗОЗ ЗАВИДНИМА КРИТИКАМИ ПУБЛИКИ.

Попри студийох на Високей школи електротехнїки и рахункарства у Беоґрадзе, напрям авдио и видео технолоґиї, Федя пошвидко ма дипломовац джез шпиванє. Музику прилапел як дацо цо го окреме цикави ещи одмалючка.

– До нас приходзела наставнїца клавира, тримала годзини мойому братови. Я шедзел при

8 •

МАК 11-12/2015

нїх, и вше сом ше припатрал, а потим сом попробовал и сам одграц композициї хтори брат учел. Теди сом мал шейсц роки. Познєйше сом ше и сам уписал и закончел основну музичну школу у Вербаше, напрям клавир. Попри тим, моя мац грає на гармоники и ґитари, так же сом одмалючка бул окружени зоз музику. Музика за мнє цошка барз важне, вона ми дава якуш жажду за преношенє емоцийох през гармониї и стихи – гвари Федя и толкує же ше нїґда нє любел огранїчовац зоз даякима окремнима жанрами.

– То безсмислове, и нїґда сом ше нє намагал о тим роздумовац. Хтора ґод музика була у питаню, на мнє муши охабиц окреме вельки емотивни упечаток же би ше ми пачела. Но, поведзме же у остатнїм чаше найвецей слухам джез, гип-гоп, трип-гоп и неосоул.

леґендарним Doors-ом, а други то Project Oddist.

– Project Oddist тирва уж два роки, алє бенд нє тельо активни зоз “свирками” як The Lost Paris Tapes зоз хторим часто наступам, и можем повесц же зме ещи нє наишли на подле одволанє на свиркох. У Беоґрадзе то иншак, то вельки варош и там рижнороднєйша публика як у других местох по Сербиї, а поведзме и у Вербаше. И по рокох, алє и по тим же людзе нє приходза на “свирки” зоз предрозсудками, алє приходза насампредз уживац у музики, и прето же их праве така музика интересує – толкує Федя.

ШПИВА У ДВОХ БЕНДОХ

Без огляду на тото же нє ма вельо “свирки” за собу, бенд Project Oddist за два роки постояня уж ма зняти єден албум зоз авторскима писнями у хторим ше Федя опробовал як автор.

Одкеди ше пре студиї преселєл до Беоґраду, Федя шпива зоз двома бендами по беоґрадских локалох. Єден бенд ше вола The Lost Paris Tapes, и то трибют бенд

– До албуму за Project Oddist сом уложел досц авторскей роботи, и наисце, уживам док пишем и компонуєм. Инспирацию пренаходзим у каждодньовим

живоце, хтори наисце преполни з абсурднима ситуациями и прекраснима дробнїцами хтори вше мож вихасновац за добре авторске дїло. Нє знам прецо, алє вше якош випаднє же писня хтору напишем на анґлийским язику – гвари Федя и додава же праве тот авторски албум хтори вон уж на свойо двацец три роки ма зняти його найвекши успих у живоце, а як вельки успих рахує и познанства зоз велїма людзми зоз швета музики хтори здобул през роботу. “СЕРБСКИ ДЖИМ МОРИСОН” Фантастични Федьов глас хтори наисце здогадує на глас яки мал шпивач ґрупи Doors, та справованє на бини, а и випатрунок, помогли же би The Lost Paris Tapes наисце бул виродостойни трибют бенд, и же би Федю у медийох критичаре наволали “сербски Джим Морисон”, хаснуюци слово

“реинкарнация”. Вон, як гвари, нє обчековал таке поровнанє.

– Аж сом ше намагал цо менєй знац о тим же яки бул Морисон, же бим могол буц цо природнєйши на бини, а цо менєй його бляда копия. За випатрунок сом анї нє знал, потамаль док ме нє поровнали з нїм. Якош, то пришло спонтано – гвари Федя. На “свиркох” Doors-ового трибют бенду зоз хторим шпива Федя Полдруги вше панує якаш окремна атмосфера. Федя толкує же то нє мож нїґда предвидзиц, алє же так випаднє.

– Шицко завиши од места, енерґиї, хвилї, мешацових менох, нє знам анї сам, алє нїґда нє мож предпоставиц же як публика будзе реаґовац на розлични ствари. За мали места характеристичне же потребне вецей часу же би ше публика опущела и наисце уживала у

музики. У сущносци, публика ту нє пре нас, алє ми пре публику. Кед почувствую же дацо нє щире на бини, так то и доживюю – прешвечени Федя. Прето Федя на бини дава шицко од себе и пробує наисце чувствовац тото цо шпива.

– Намагам ше нє охабиц публику ровнодушну. Найлєпше кед ше под час шпиваня нє роздумує вельо и кед ше шицко случує интуитивно. Накадзи публика пристанє на єдно таке отворене одношенє, шицко постава вельо лєгчейше – на концу гвари Федя. Кед би кажде, док чита тот текст, слухал знїмки Федьових писньох зоз ютюбу, упечаток би бул подполни, и на прави способ би упознал особу цалком гипнотизовану зоз чаривносцу музики хтору лєм вибрани наисце можу почувствовац.

МАК 11-12/2015

• 9

ЗБУЛО ШЕ ЗБУЛО ШЕ ЗБУЛО ШЕ

НОВЕМБЕР – ДЕЦЕМБЕР 8.12.1943. – Народзени америцки шпивач Джим Морисон, фронтмен ґрупи The Doors.

26.11.1865. – Обявена “Алиса у жеми чудох”, хтору написал анґлийски писатель Чарлс Латвидж Доджсон, под псеудонимом Луис Керол.

8.12.1980. – У Нюйорку забити Джон Ленон, член ґрупи The Beatles.

24.11.1963. – BBC емитовал першу епизоду науково-фантастичней сериї “Дохтор Ху”, хтора познєйше вошла до Ґинисовей кнїжки рекордох, як найдлужей емитована серия.

18.12.1963. – Народзени Бред Пит, єден з найпознатших ґлумцох у Голивуду.

5.11.1994. – Умар Милан Младенович, велїкан югославянского рокенрола и чолнїк ґрупи Екатарина Велика (ЕКВ), чийо писнї и нєшка жию и актуални су, як и у чаше кед их творел.

21.12.1937. – У Лос Андєлесу отримана премиєра анимираного филма “Снежана и седем патульки”, продуцента Волта Дизния.

29.11.1949. – Радио Нови Сад почал емитовац програму на руским язику.

3.11.1957. – СССР лансирал перши сателит до вселени зоз псом, Лайку.

7.11.1867. – Народзена Мария СклодовскаКири, позната физичарка и хемичарка польского походзеня. Була перша жена у историї хтора достала титулу доктора физики, и остала єдина жена хтора два раз достала Нобелову награду.

4.12.1924. – У Новим Садзе вишло перше число “Руских новинох”, орґан Руского народного просвитного дружтва.

ЖРИДЛО: ИНТЕРНЕТ САЙТИ И РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР

10 •

МАК 11-12/2015

АНА РИМАР, МАСТЕР ПРОФЕСОР РУСКОГО ЯЗИКА И ЛИТЕРАТУРИ ТАК И НЇЯК ИНШАК

ЗА 2 РОКИ КУПИМ АВТО. О ДВА РОКИ КУПИМ АВТО.

20 РОКИ НАЗАД. ПРЕД 20 РОКАМИ.

РАТА ЗА ЕКСКУРЗИЮ ВИНОШИ 2 000 ДИНАРИ. ДЇЄСЛОВО ВИНОШИ ТУ ВООБЩЕ НЄ ПОТРЕБНЕ, ДОСЦ ЛЄМ ПОВЕСЦ ЖЕ РАТА ЗА ЕКСКУРЗИЮ 2 000 ДИНАРИ, БО, КЕД ДАКУС РОЗДУМАМЕ, ВИНОШИЦ МОЖЕ ЛЄМ ДАХТО ДАЦО, НАПР. ДЗИВЧЕ МОЖЕ ВИНЄСЦ БАВИСКА НА ДВОР.

ВОЛОНТЕРЕ ПОМОГЛИ ЛЮДЗОХ У ПОТРЕБИ. ТРЕБА ПОВЕСЦ ПОМОГЛИ ЛЮДЗОМ, БО МОЖЕМЕ ПОМОГНУЦ ДАКОМУ, А НЄ ДАЦО.

ПРОЄКТ ПОТРИМАНИ З БОКУ ДЕРЖАВИ. БОК МОЖЕ БУЦ ЛЇВИ И ПРАВИ, ТА У ТИМ ВИРЕЧЕНЮ ТОТО З БОКУ, НЄ ПОХАСНОВАНЕ ДОБРЕ. ТРЕБА ПОВЕСЦ ТАК: ПРОЄКТ ПОТРИМАЛА ДЕРЖАВА.

ЯНКО ПРИШОЛ З ПОЛЯ ОПРАШЕНИ. ШВИНЯ ШЕ МОЖЕ ОПРАШИЦ, А ЯНКО МОГОЛ ПРИСЦ З ПОЛЯ ЛЄМ ОД ПРАХУ.

МАК 11-12/2015

• 11

12 •

МАК 11-12/2015

МАК 11-12/2015

• 13

ФОТО: АЛЕКСАНДАР ҐУСМАН

10 РОКИ З ВАМИ НА ГАБОХ РНС У МЛАДЕЖСКЕЙ ЕМИСИЇ “ОСТАНЬЦЕ НАШМЕЯНИ” (ВОВТОРОК ОД 12.30 ДО 13.30 ГОДЗИН НА 100 MHZ)

ДВА САНЇ

ДЗЕШЕЦ РОКИ АФИРМУЮ МЛА ДИХ СЕНКА НАДЬ ИНТЕРВЮ ЗОЗ ДВОМА САНЯМИ, АВТОРКАМИ РАДИО-ЕМИСИЇ “ОСТАНЬЦЕ НАШМЕЯНИ”

НОВИНАРКИ И АВТОРКИ ЕМИСИЇ “ОСТАНЬЦЕ НАШМЕЯНИ” САНЯ МАРКОВИЧ И САНЯ ПОЛДРУГИ ТОГО РОКУ ОЗНАЧУЮ 10 РОКИ РОБОТИ У ТЕЙ МЛАДЕЖСКЕЙ ЕМИСИЇ, ХТОРУ ШЕ ЕМИТУЄ НА ТРЕЦЕЙ ПРОГРАМИ РАДИО НОВОГО САДУ. САНЇ ГВАРЯ ЖЕ ЦИЛЬ ЕМИСИЇ ОД ПОЧАТКУ БУЛ ОБРАЦИЦ УВАГУ, ЗАЗНАЧИЦ УСПИХИ, ТА ПРОМОВОВАЦ ТВОРЧОСЦ НАШИХ МЛАДИХ. ПОСЛЕ 10 РОКОХ АНҐАЖОВАНЯ, ГЛЄДА ШЕ НОВИХ, МЛАДИХ ВОДИТЕЛЬОХ, КОТРИ БУДУ МАЦ НАГОДУ ПРЕДЛУЖИЦ ЇХ РОБОТУ, А ПОД МЕНТОРСТВОМ ДВОХ САНЬОХ.

ЧИ СЦЕ ПРЕД РОБОТУ У МЛАДЕЖСКЕЙ ЕМИСИЇ МАЛИ ПРИХИЛЬНОСЦИ ҐУ НОВИНАРСТВУ? Саня Маркович: Закончела сом основни студиї ґастрономиї на Природно-математичним факултету у Новим Садзе, а потим мастер студиї менаджмент людских ресурсох на Факултету

14 •

МАК 11-12/2015

технїчних наукох. Зоз новинарством сом ше стретла ище у пиятей класи, кед сом ходзела на новинарску секцию, а перши интервю сом поробела зоз Лїляну Ст`єпанович, кед з єдней нагоди госцовала у коцурскей школи. Саня Полдруги: Кед сом ше уписовала на факултет, у Новим Садзе нє бул напрям за новинарство, а понеже ме медиї интересовали, уписала сом ше на дацо приблїжне – инжинєрство и менаджмент у медийох на новосадским Факултету технїчних наукох. Нашо анґажованє на радию почало праве кед сом ше уписала на факултет.

ЯКИ ВАМ БУЛ ПОЧАТОК, КЕЛЬО ВАМ ЧАСУ ТРЕБАЛО ЖЕ БИСЦЕ ШЕ АФИРМОВАЛИ ЯК НОВИНАРКИ И ЗДОБУЛИ ДОВИРИЄ ПРИ ЛЮДЗОХ? Санї: На початку зме писали емисиї и ходзели читац, писали зме о рижних случованьох и актуалних темох, а наша редакторка и менторка Тат`яна Беук Латяк нас поступнє уводзела до роботи. О даяки час зме почали знїмац интервюи, а

пошвидко и монтирац прилоги. Требало досц часу же би людзе здобули до нас довириє. На початку було дакус чежше робиц, понеже зоз нами нє сцели бешедовац, алє зме перше бешедовали зоз людзми котри мушели давац вияви, лєбо зоз нашима познатима. Кед видзели же ше обраца увагу на їх роботу и активносци, млади ше помали одшмелєли бешедовац. Мали зме щесца же пошвидко як зме почали робиц у нас зажил Фейсбук, та зме там почали находзиц собешеднїкох и твориц контакти.

ЯКИ СЦЕ СЕБЕ ЦИЛЇ ПОСТАВЕЛИ НА ПОЧАТКУ РОБОТИ У ЕМИСИЇ? Санї: Думаме же кед зме почали робиц, млади мало слухали Програму по руски, а мало од нїх и знали же постої емисия за младих по руски. Тому допринєсла и назва емисиї “Одгуки з ровнїни”, хтора нє асоцирала на младих. Циль нам бул же бизме младих врацели ґу радию, зазначиц тото цо посцигли и промововац творчосц, та же би наша емисия постала бренд.

ХТОРИ ТЕМИ МАЮ ПРИОРИТЕТ У ЕМИСИЇ? Санї: Теми вибераме по тим же яки су актуални, чи у рускей заєднїци, чи то даяки общи теми. Вше попровадзиме активносци нашей младежи, алє информуєме и о актуалносцох хтори вплївую на шицких младих. Од початку зме мали шлєбоду бешедовац о тим, цо зме думали же є актуалне и интересантне младим. Свидоми зме же радио слухаю насампредз старши людзе, а им наша емисия нє нательо прилагодзена, алє маме и барз симпатични искуства же нас людзе зопераю на улїчки и похваля нашу позитивну енерґию. Ми одпочатку маме праксу нє лєм дац вистку, лєбо звит о дачим актуалним, алє ше намагаме константно провадзиц младих и їх активносци. Наприклад, кед зме зоз Михаилом Дудашом ище давно робели интервю, вон ше лєм почал пребивац. Од теди го цали час провадзиме, а ниа, вон тераз познати атлетичар.

ХТОРИ ХВИЛЬКИ ПАМЕТАЦЕ У ТИХ 10 РОКОХ ЯК НАЙКРАСШИ? Санї: То вшелїяк час хтори зме препровадзели вєдно. Цешиме ше после каждей емисиї, прето же зме за тоти роки обрацели увагу и допринєсли афирмованю велїх наших спортистох, науковцох, уметнїкох и дружтвених

активистох. Думаме же шицки котри поробели дацо значне зоз шицких обласцох, представени у нашей емисиї. Направели зме и сотруднїцтво зоз МАК-ом, та зме интервюи зоз успишнима младима зазначели и на паперу. Мило нам же нас слухаю нє лєм у Войводини, алє доставаме поруки прейґ Фейсбуку же маме слухачох и у иножемстве – у Дубаию, Зєдинєних Америцких Державох, Канади, а явяю нам ше и людзе котри вожа камиони по Европи и посилаю слики як нас слухаю. Мали зме ситуацию же нас єден чловек зоз Дюрдьова наволал и сцел же бизме у емисиї обявели же глєда роботнїка до фабрики, сцел виключно прейґ нашей емисиї анґажовац роботнїка, цо ше и случело. То нам дало ище векши порив, а думаме же емисия “Останьце нашмеяни” постала афирмованша кед зме 2009. року уведли акцию, односно конкурс за “Най Руснака/Рускиню”. Од теди “титулу” достали Сашо Палєнкаш, Мирослав Кевежди, Михаил Дудаш, Ивона Торма, Сандра Барань и Ана Римар. И тераз по конєц рока отворени конкурс за вибор “Най Руснака/Рускинї 2015”, а гласа ше на нашим профилу на Фейсбуку. Намагаме ше буц позитивни и виберац таки теми. Знаме же живот нє вше ноши красни хвильки, алє мушиме припознац же зме за тоти 10 роки нє мали вельо нагоди бешедовац о

чежких темох.

БУДЗЕ АВДИЦИЯ ЗА НОВУ ВОДИТЕЛЬСКУ ПАРУ ЕМИСИЇ “ОСТАНЬЦЕ НАШМЕЯНИ”. ЧИ ТО ЗНАЧИ ЖЕ ШЕ ПОЦАГУЄЦЕ? Санї: На початку нам то була лєм гонорарна робота, а тераз кед зме заняти у РТВ анґажовани зме и у других емисийох и обрабяме иншаки теми и обласци. Затераз оставаме у емисиї як редакторки, а особи котри буду вибрани плануєме помали уводзиц до роботи, так як цо и нас уводзели, а кед придзе час вони годни и превжац емисию.

У ХТОРИХ ОБЛАСЦОХ ШЕ НАЙБАРЖЕЙ ПРЕНАХОДЗИЦЕ? СМ: Интересую ме теми вязани за костиранє, здравє, фамелию, а ту ше врацаме на тото же сом закончела ґастрономию, та ми таки теми блїзки. СП: Обидва робиме теми зоз рижних обласцох, а мнє и интересує вельо того. Медзитим, понеже сом одмалючка активна у културним живоце, думам же ше у тей обласци найлєпше знаходзим.

ФОТО: А. ҐУСМАН

МАК 11-12/2015

• 15

САНЯ ЧАПКО И ЙОВАНА НОҐАВИЦА ИНТЕРВЮ ЗОЗ КАРАТИСТКУ САРУ ПЛАНЧАК

НА ШВЕТОВИМ КУПУ КАРАТЕШОТОКАН СОЮЗУ, ОТРИМАНИМ У ОКТОБРУ У СУБОТИЦИ, ЗМАГАЛИ ШЕ КОЛО 1 600 КАРАТИСТИ ЗОЗ 23-ОХ ДЕРЖАВОХ, А МЕДЗИ НЇМА И САРА ПЛАНЧАК ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА. ВОНА ЗАВЖАЛА ПЕРШЕ МЕСТО У ПОЄДИНЄЧНЕЙ БОРБИ У КАТЕҐОРИЇ НАДЇЙОХ, И ТАК ПОСТАЛА ШВЕТОВА ШАМПИОНКА. Сара тераз осма класа, а карате почала тренирац кед мала лєм пейц роки. Потераз освоєла коло 75 медалї, а наймилша єй праве тота зоз шветового змаганя. Була преглашена и за найлєпшу каратистку Карате клубу “Русин” за 2014. рок, кед мала 25 побиди и освоєла 16 медалї, од котрих 11 златни. Кельо ши ше пририхтовала за тото змаганє? Сара Планчак: Почали зме тренирац влєце. На початку, тренинґи нє були моцни, алє як ше приблїжовал дзень змаганя, починала сом вше частейше и моцнєйше тренирац. Перша ши на швеце. Цо то за це значи и як ши ше чувствовала кед ши дознала же ши завжала перше место? СП: Мнє тото искуство барз значи, прето же сом сама себе доказала кельо вельо можем и витворела сом успих зоз котрим ше пишим. Тото чувство наисце чежко описац. Зявело ше огромне щесце и пиха, медзитим, перши даскельо хвильки сом анї нє була свидома свойого успиху.

16 •

МАК 11-12/2015

ДОКАЗАЛА СОМ СЕБЕ ЖЕ МОЖЕМ

Яки ци останю памятки и упечатки зоз того змаганя? СП: У паметаню ми останє нє лєм посцигнути успих, алє и товарише котри сом упознала за тоти два днї. Цале тото искуство засноване на красних упечаткох, хторих ше дзечнє будзем здогадовац. Як ши почала тренирац? Волїш кати, чи борби, и у чим ше найчастейше змагаш? СП: Почала сом тренирац кед сом мала пейц роки. Наш тренер, Михайло Орос ме поволал на єден тренинґ, после чого сом одлучела предлужиц тренирац, бо ше ми тот спорт попачел. Волїм борби, та ше так и змагам, алє плануєм ше випробовац и у катох. Маш уж коло 75 медалї. Хтора ци наймилша и прецо? СП: Наймилша ми праве тота зоз шветового змаганя, прето же то найвекше змаганє на котрим сом участвовала. Цо потребне же би дахто бул успишни у каратеу, окреме у борбох? СП: Треба буц витримовни, схопни, упарти, шмели и одлучни. Барз значна швидкосц рукох и ногох, а то мож посцигнуц зоз порядним тренираньом.

ФОТО: ЛЮ. ДУДАШ

На кого ше упатраш? СП: Нє упатрам ше нї на кого. Дакеди патрим на старших як робя, та вец и я то пробуєм применїц, алє углавним сама здумуєм цо будзем робиц. Маш ище даяки гобиї попри каратеа? СП: Ходзим на годзини анґлийского язика, а у шлєбодним чаше любим рисовац. Дзе биш любела предлужиц тренирац? СП: Любела бим тренирац у Вербаше, лєбо у Оджаку. Цо биш поручела младим? СП: Кед сцеце посцигнуц циль котри сце себе задумали, будзце упарти и нє одуставайце, гоч ше вам и нє поспиши з першого.

КРИСТИНА АФИЧ И ЖАРКО ОСТОЇЧ ИНТЕРВЮ ЗОЗ АТЛЕТИЧАРКУ ВАЛЕРИЮ КОВАЧ

МЕНО ВАЛЕРИЇ КОВАЧ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА, ШКОЛЯРКИ ПЕРШЕЙ КЛАСИ НАШЕЙ ҐИМНАЗИЇ, ОСТАТНЇХ РОКОХ ЧАСТО ЧУЄМЕ КЕД БЕШЕДА О УСПИХОХ АТЛЕТИЧАРОХ АК “РУСИН”. ВАЛЕРИЯ УСПИШНА У ОБЕГОВАНЮ И У СКАКАНЮ ДО ВИСОКА И ДО ДАЛЄКА, А ЗА ТОТИ ДИСЦИПЛИНИ, ЯК ГВАРИ, НАЙВАЖНЄЙШЕ БУЦ ВИСОКИ И ШВИДКИ, АЛЄ ВАЖНЕ ЗНАЦ И ТЕХНЇКУ ТРЕНИРАНЯ. На келїх змаганьох ши була того року и хторе найдлужей будзеш паметац? Валерия Ковач: Участвовала сом на велїх змаганьох. Кажда медаля ми окреме мила, а наймилша ми тота з державного змаганя, дзе сом завжала треце место у дисциплини скаканя до висока, а там сом и започала тоту сезону. Найбаржей будзем паметац змаганє на хторим зме завжали перше место як екипа. Потераз мам вєдно коло 15 медалї. Тераз маце и нового тренера, Бориса Барну. Як ци з нїм сотрудзовац? ВК: Нови тренер уведол и нови, интересантни вежби. И при ньому ше муши напарто вежбац,

як и при наставнїци, Санї Тиркайловей. Кеди ши почала тренирац атлетику и прецо праве тот спорт? ВК: Перше сом тренирала столни тенис, рукомет и кошарку, алє сом ше у атлетики найбаржей пренашла. Тренирац сом ю почала пред трома роками прето же любим бежац. На кросу сом вше мала добри резултати, та ми велї гуторели же най почнєм тренирац атлетику. Пробовала сом, и наисце ше ми попачело. Условия за трениранє нє найлєпши, алє шицко мож кед ше сце. Лєм зоз тренираньом и вежбаньом мож посцигнуц успих. Маш трему пред змаганями и як ю превозиходзиш?

одрекнуц. Скорей сом мала вецей часу за друженє зоз пайташками, а тераз мам дакус менєй, прето же вецей часу препровадзуєм на тренинґох. Хто ци найвекша потримовка и як це вони потримую? ВК: Найвекша потримовка ми фамелия и товарише. Ходза зо мну на змаганя и пробую ме розтерховац, и одогнац ми трему. На кого ше упатраш? ВК: Упатрам ше на Ивану Шпанович. Пачи ше ми єй стил тренираня и жадам буц успишна як и вона.

ВК: Углавним мам вельку трему пред тим як ше почнєм змагац, алє накадзи почнєм бежац, або скакац, трема такой престава. Цо ци атлетика принєсла, а чого ше мушиш одрекац? ВК: Принєсла ми путованя до других местох, дзе сом упознала и нових товаришох. Кед любиш даяки спорт, мушиш ше дачого и МАК 11-12/2015

• 17

АЛЕКСАНДРА РУСКОВСКИ КОНЦЕРТ – KORPIKLAANI И ARKONА

ЕНЕРҐИЧНИ НАСТУП И АТМОСФЕРА

У ДОМЕ МЛАДЕЖИ У БЕОҐРАДЗЕ, 27. ОКТОБРА, ОТРИМАНИ КОНЦЕРТ ФИНСКОГО БЕНДУ KORPIKLAANI, А ЯК ПРЕДҐРУПА ГРАЛ РУСИЙСКИ БЕНД ARKONА. КОНЦЕРТ БУЛ ФЕНОМЕНАЛНИ И НАИСЦЕ ВРЕДЗЕЛО ПОЙСЦ. ARKONА ДОСЦ ДОБРЕ ЗВУЧИ НАЖИВО, АЛЄ ДАЄДНИ ДЕТАЛЇ НЄ БУЛО ЧУЦ ТАК ЯК ЦО ЧУЦ КЕД ШЕ ИХ СЛУХА НА “КОМПУ”. KORPIKLAANI МЕ ИЩЕ БАРЖЕЙ ОДУШЕВЕЛИ, НАПРАВЕЛИ ОДЛИЧНУ АТМОСФЕРУ И ДЗВИГЛИ ПУБЛИКУ НА НОГИ. ДАЛИ БАРЗ ЕНЕРҐИЧНИ И ЗАБАВНИ НАСТУП И ОДУШЕВЕНА СОМ. ЛЄМ МИ ЖАЛЬ ЖЕ ЧЛЕНИ ARKONI БАРЗ КРАТКО ГРАЛИ. Гваря же Финци народ хтори люби пиц, нє лєм водку, алє и пиво, и то ше и доказало. Ниа, стоїм и нєсподзивано чекам же би вишли на бину, и мам и цо видзиц. Шпивач фолк метал бенду Korpiklaani зоз Лахтию, Jonne Järvelä виходзи зоз фляшку водки, а занєдзбал же маю порихтани води на бини. Одушевели ме зоз писню “Juodann viinaa”, у прекладу “Пийме алкогол”. Гей, нїч нє нєзвичайни наслов писнї, єден инструментал, и, нормално, писня “Водка”. Вони пришли представиц свой нови албум, 18 •

МАК 11-12/2015

под назву “Noita”, у прекладу “Босорка”. Найпознатши писнї з того албуму “Lempo”, цо у финскей митолоґиї бог/богиня любови и плодносци и “Pilli On Pajusta Tehty”. Шпивач ґрупи, весели чловек зоз дредами, хтори люби пиц водку и скакац по бини, вше направи добру атмосферу и ґарантує добру забаву. Sami Perttula, гармоникаш, дава тоту народну енерґию ґу металу.

Tuomas Rounakari, виолиниста, ище нєобичнєйше преплєта фолк и метал, и нєсподзивює публику зоз своїм талантом.

Jarkko Aaltonen, басиста, гм, о нїм нє знам цо повесц, раз сом му змахла, та ше ошмихнул. Поведла бим же є мирни чловек и же люби свой бас. Kalle “Cane” Savijärvi, ґитариста, зоз своїма баюсами и калапом на глави, ужива у музики и трудзи ше розвешелїц публику. И на концу, бубнар, Matti “Matson” Johansson. Jonne зоз своїм “захрипнутим” гласом найбаржей наглашує метал у бенду, а гармоникаш и виолиниста задлужени за народну атмосферу.

Arkonа, пагански бенд зоз Москви, почали наступац енерґично зоз гласнима бубнами и дубонєньом. Вони уж други раз наступали у Сербиї. Найбаржей сом ше одушевела зоз писню хтору сом нє думала же буду грац, “Zakliatie”, зоз албума “Slovo”, и з познату

“Slav’sia Rus’!”, як и, нормално, “Goi, Rode, Goi!”. Грали и старши и новши писнї. Мария Акрхипова, волана Маша Скрим, зоз своїм наисце прекрасним гласом, шпива о русийским фолклору и славянскей култури и митолоґиї. Тото цо ме зачудовало и приємно нєсподзивало, же у даєдних писньох шпива мирно и прекрашнє, а у даєдних зоз, такволаним, death growl. Пременку гласа и шпиваня лєм гутори о єй вельким таланту.

Vladimir “Volk” Reshetnikov, грає на єднєй файти пищалки и ґайдох. Sergei “Lazar” Atrashkevich, ґитариста, ше намага “подзвигнуц” публику. Ruslan “Kniaz” Rosomaherov грає на басу, а Andrey Ishchenko на бубнох. За розлику од Korpiklaani, Arkonа нє ма тельо енерґиї и забави у своєй музики, алє є баржей пошвецена релиґиї и енерґичносци, у даяким духовним смислу. Тот концерт ми занавше останє як єдна з найкрасших памяткох. Korpiklaani ми єден з облюбених бендох, одвитує ми їх музика, бо углавним слухам фолк метал, а любим и славянску митолоґию, о хторей вельо дознавам од бенда Arkonа.

ТЕОДОРА ИВКОВ И ЕМИЛИЯ ЧИЗМАР БЛОҐ У МАК-У (STUDENTSKIKUVAR.BLOGSPOT.COM)

СТУДЕНТСКИ КУХАР

МАЛА ТОРТА – ВЕЛЬКЕ ШВЕТО Єден з векших проблемох терашньосци хтори ше вам може случиц скорей, або после, то тот же, гоч сце звладали правенє того чизкейку, вон просто нє досц вельки за шицких ваших госцох, и тих поволаних, и тих цо наиду. Родзени дзень, Кирбай, олдомаш, чи Крачун, прави нагоди кед треба мац даєден трик у рукаву.

1. Нарезац торту на 40 фалатки... цо у сущносци значи же кажде олїже нож. Можебуц дакус екстремне.

2. Удзелїц персони женского роду суптилни комлимент як наприклад – “Тота блузна ци вельо лєпше стої така, зацагнута...”, “Но, а я думал/а же ми лєм на фоткох випатраш моцнєйша...”, “Цалком потримуєм твою диєту” и тому подобне.

3. Виприповедац анеґдоточку як вам до филу улєцела муха. Ша, вимишали сце ю, то анї нє чувствовац... Ги-ги, вицкасте.

50 НИЯНСИ ВОДКИ – II Скричац “Наздраве” наисце ма смисла кед ше пиє тот напой. Шицки зме свидоми же жиєме у швеце у хторим доминує ҐМО пожива, дихаме заґадзени воздух на шицки боки, зарюю нас телефони и хто зна з якима нас ещи абнормалнима “жвирками” трую. Дакеди мушиме послухац добру стару присловку “Здравє уходзи на уста”. Нє, нє у питаню овоци. Боме, анї желєнява. Водка цедевита: • Водка • Цедевита Ошвиженє, а нє тиє ше од нього. Чи? Нє, нє, то ше гвари за палєнку, од хторей ше мож зрубац, та боме и дома остац, кед шицки други виду на варош. Чом? Прето же були здрави и полни енерґиї од водки и цедевити. Конєц приповедки. Приємни, сити и напити швета жада вам Studentski Kuvar. НАЗДРАВЕ!

4. Каждого другого госца викулирац.

5. Налївац госцох з алкоголом. Цалком забуц на торту у фрижидеру. И так лєм наймилши останю на афтерпарти. МАК 11-12/2015

• 19

АВТОРСКИ КОМПОЗИЦИЇ ЇХ ЗАЩИТНИ ЗНАК ДАЛИБОР БОЛДИШ ИНТЕРВЮ ЗОЗ СРДЯНОМ ГАРДИЙОМ З БЕРКАСОВА, БАСИСТОМ У ҐРУПИ PUTRID BLOOD

ИДЕЯ ЗА СНОВАНЄ ШИДЯНСКОГО МЕТАЛ БЕНДУ

Пренашли сце ше у метал музики. Прецо праве у тей файти?

PUTRID BLOOD НАСТАЛА ПРЕД СЕДЕМ РОКАМИ, КЕД СРДЯН РАНИСАВЛЄВИЧ И СЛОБОДАН СТАНИЧ НАДУМАЛИ ЖЕ ОСНУЮ БЕНД. НЄОДЛУГА ШЕ ҐУ БЕНДУ ПРИКЛЮЧЕЛИ

Срдян Гарди: Шицки слухаме таку музику уж роками, а як цо у музичним швеце познате, скорей, або познєйше ше народзи жаданє опробовац ше на даяким иструменту, цошка нове научиц и основац бенд. Можеме повесц же любов ґу такей файти музики одредзела и наш музични напрям.

И СРДЯН ГАРДИ, БОЯН ҐОЛУЖА, ПЕТРО БАРНА И СТЕВАН МИЛАНКОВИЧ. ЇХ АКТИВНА РОБОТА ПОЧАЛА О РОК, КЕД БЕНД ОТРИМАЛ СВОЮ ПЕРШУ “СВИРКУ” НА “ШИДСКИМ КУЛТУРНИМ ЛЄТУ”. ОДШМЕЛЄНИ ЗОЗ ДОБРИМА РЕАКЦИЯМИ

Творице авторски писнї. Цо за вас значи писанє текстох и творенє музики? СГ: През писнї преношиме енерґию и емоцию людзом. То способ на хтори мож виражиц свойо думки, емоциї, жаданя, страхи итд. По музики и текстох нас мож розликовац од других бендох, то на даяки способ наш защитни знак.

ПУБЛИКИ НА ТИМ НАСТУПУ, ОДЛУЧЕЛИ ПРЕДЛУЖИЦ ТАКУ РОБОТУ. ПОТИМ ШЕ ҐУ БЕНДУ ПРИКЛЮЧЕЛ И ВЛАДИМИР ЯЩУР.

20 •

МАК 11-12/2015

Прецо праве назва Putrid Blood? СГ: Єст єден лирик у Слеєровей писнї “God send that” у хторей ше спомина Putrid Blood и то

нам якошик одгуковало у глави. Видзело ше нам же нам тото мено пасує, и нам, а и музики хтору граєме. Дзе сце отримовали проби? СГ: Понеже нє маме свойо просториї, проби зме отримовали на вецей местох. Єден час у Културно-просвитним дружтве “Дюра Киш” у Шидзе, потим у пиньвици Руского двору, у старей друкарнї, а тераз дома у буґнара. Чи єст публики за метал музику? СГ: Ґенерално публики єст, алє нє вшадзи тельо кельо бизме жадали. У Шидзе, одкаль зме шицки родом, ситуация досц подла, бо пришло до змени ґенерацийох, та младшим людзом вецей нє интересантна така файта музики. Так, наприклад, даєдни Шидянє, металци, хтори пошли студирац до Нового Саду, постали часц нашей новосадскей публики. У векших варошох ситуация дакус вигоднєйша, мож обачиц же младеж люби музику яку граєме.

Уж сце седем роки на сцени и вельо раз сце наступали. Хтори наступ сце найбаржей запаметали? СГ: Спомедзи велїх успишних наступох на домашнїм терену и у реґиону, видвоєли бизме даскельо значни наступи пре хтори ше окреме цешиме. Ту, поведзме, наступ у Сараєве, потим на ґитарияди у Раткове дзе зме победзели, а окреме ше цешиме зоз наступами на Еґзиту. Шицки тоти наступи характеристични по феноменалней енерґиї и друженьом зоз публику. Праве тото преношенє енерґиї зоз публику найважнєйше, бо кед опрема на “свирки” добра и кед бенд добре звучи, кажди наш наступ остава у найкрасшим здогадованю.

2012. року у беоґрадским студию “Блейз”, а концом истого рока го видала швайцарска видавательна хижа “Miner Records”. О два роки зме ше ознова нашли у студию “Блейз” дзе зме зняли ище три писнї, а у 2014. и 2015. року за нїх зняти и споти, хтори можеце опатриц на нашим ютюб каналу. Кед видзим вашо резултати, можем ше опитац – чи сце шицки школовани музичаре?

директнєйши и особнєйши, та лєгчейше виражиц емоциї през музику. Цо ше дотика писньох по руски, нє видзим чом би нє могло! Маме уж єдну писню преложену на руски, та ю можебуц дакеди одграєме, док будзе нагода. Но, єдно то прекладац писню, а друге писац на другим язику, алє гоч анї єден спомедзи нас нє бешедує чечно по руски, думам же и то годно реализовац. Яки маце плани у будучносци?

СГ: Лєм даскельме спомедзи нас закончели нїзшу музичну школу и на тим остава нашо музичне школованє. Бенд настал спонтано, през друженє и през любов ґу такей файти музики, а ентузиязем, витирвалосц на пробох и жаданє твориц музику нас вше тримали на добрей драги.

Попри тих числених наступох, цо ищє рахуєце як свойо успихи?

На хторих язикох творице и чи можеме обчековац писнї по руски?

СГ: Свой перши ЕП (Extended play) “Fire at will” зме зняли вєшенї 2009. року у студию “Пикник” у Новим Садзе, його мож безплатно зняц зоз интернету. Потим, перши албум, “Absolute profit”, зняти

СГ: Тексти углавним на сербским язику. На початку зме пробовали писац на анґлийским язику, алє зме з часом похопели же нам сербски язик зґоднєйши за виражованє, понеже є

СГ: Коло уж догварених “свиркох” на хторих будземе наступац, робиме и нови писнї. Роби ше константно, и наисце вельо граєме, та маме у плану зняц и дацо нове. Усовершуєме ше и промовуєме свой бенд, та ше наздаваме же то допринєше мац и даяки нови наступи, нови путованя и нови побиди. Цо би ши поручел читачом МАК-у? СГ: Єдзце, пийце, курце, уживайце! Га-га-га! Уживайце у живоце, слухайце добру музику, дружце ше и видзиме ше на даякей “свирки”!

ФОТО: З. СТАНИЧ МАК 11-12/2015

• 21

ПОЕЗИЯ

МИХАИЛ РАМАЧ

З ЄШЕНЇ... Щесце и смуток на своєй дланї єшень ми ноши як стара панї. Тоту старуху барз добре познам знам же нїч нове од нєй нє дознам.

ЦЕЦИЛИЯ НАДЬ

ПРИВИДЗЕНЄ У цихей улїчки, на безконєчней дражки, провадзели ю лєм меланголични погляди случайних преходнїкох. Украшена зоз плащом витканих тайнох и жаданьох, єй подоба достала велїчезносц хтора ридко кого крашела. Шпацир, чи танєц? Лєгки крочаї бавели ше по жеми. Длуги власи пирхали и розношели пах єй... Вон виволовал и зашальовал... Обрацали ше як зачаровани, хлопска любопитлївосц була зацикавена. Жимни, оштри воздух резал и охабял шлїди по єй рукох... После їх дотхнуца, вон гласкал и бул облюбени... Розбовчана жирячка у очох єй зогривала шицких... Хвильки препровадзени у чаривним поцилунку, хтори ше розсиповал по цалим просторе, виполньовал кажду думку. Вона принєше плоди, радосц, жажду... Зоз змерканьом и капками дижджу, однєсли ю жовти фарби... Можебуц и прелїґнул приємни шушот лїсца.

22 •

МАК 11-12/2015

Стареєм, а гевто дзецко знука нєпреривно дацо нове понука. Гевта старуха постала зла жада же бул бим дахто хто нє я. Ґитара на плєцу, ноти у воздуху, жовте лїсце, молга, шицко у тим духу. Звалїц би ме сцела з свою меланголию, док грає наймилша балада на радию. Шпиванка на ґамбох пре дакус вина, на витру танцує лїсце як балерина. Твар милей дзивки од вина ше зачервенї так даяк иншак лєм з єшенї.

АСЯ ПАПУҐА Без словох. Обуваме чижми и одходзиме до конєчносци – нє оглядаюци ше. Без питаньох. Шедаме на хмари и путуєме до безконєчносци – нє паметаюци. Без потвердзеня. Сцигуєме до длуго задумованей будучносци – нє роздумуюци. Кого зме зохабели и по кого ше нє врациме? Заварли зме капурку прешлосци.

Оливиа Едвардс препровадзела петнац бидни роки у малженстве зоз чловеком хтори ю мучел. Зоз свою родзину Кейт, приходзи до локалней установи за ментално хорих же би позберала ствари свойого бувшого супруга, три днї после як, нїби, окончел самозабойство. Медзитим, кед сцигли, дзивки обачую же установа давно напущена. АҐЕНТИ 4 (БОРЕЦ ПРОЦИВ ЗЛА)

Тиж так, дознали и же Ґлем Едвардс, у ствари, живи и, як и звичайно, барз подлей дзеки. Пробовали ше скриц. У єдним з велїх цмих конкох. Нє бой ше. Лєм будз цихо...

Живот им спашел якишик чудни, баюсати тип, хтори ше одразу зявел зоз цмоти.

Пиштоль ту нє барз помогнє. То вимага пристойне струйне вдеренє. Будзце за мну, дзивки. Будзе руцаня искрох...

Штрельба прицагла нєжадану увагу других очудацених жительох того места. Ґрупу предводзел якиш там Джером Фармер, бувши лїкар, чия ше нєщешлїва кариєра закончела з одходом до державного гарешту.

Типични дохтор Фармер. Вше робел тоти свойо експерименти. Та, дзивки, хтора од вас двох ме будзе часциц з полудзенком?

МАК 11-12/2015

• 23

Душан Дурман

МЕСТО 6 МАК-ОХ, ОД ШЛЇДУЮЦОГО РОКУ БУДУ ВИХОДЗИЦ 10 ЧИСЛА И 5 ДОДАТКИ! КЕД ШЕ СЦЕЦЕ ПРЕДПЛАЦИЦ НА МАК И ДОСТАВАЦ ГО НА ХИЖНУ АДРЕСУ, ЛЄБО ПРЕДЛУЖИЦ СВОЮ ПРЕДПЛАТУ, ПОШЛЇЦЕ СВОЙО МЕНО, ПРЕЗВИСКО И АДРЕСУ НА МЕЙЛИ: RSFIN@EUNET.RS, ЛЄБО НА MAK.MAGAZINE@GMAIL.COM МОЖЕЦЕ НАС И НАВОЛАЦ НА ЧИСЛА ТЕЛЕФОНОХ: 021/66-13-697; 021/66-21-433, ЛЄБО НА 025/703-311.

РОЧНА ПРЕДПЛАТА 1 000 ДИНАРИ. ПРОВАДЗЦЕ НАС И НА МАК-ОВИМ ИНТЕРНЕТ БОКУ: WWW.RUSKESLOVO.COM/MAK/

ДО ШЛЇДУЮЦОГО ЧИТАНЯ, МАК ЖАДА ШИЦКИМ ЩЕШЛЇВИ КРАЧУНСКИ И НОВОРОЧНИ ШВЕТА!

24 •

МАК 11-12/2015