MAK 10/2018

МАК 10/2018

-1-

ЗМИСТ

У ФОКУСУ

03 04 08 10 11 12 13 14 16 18 20 22 23 24

Цо то Национални совит Руснацох М. Зазуляк Гарди: Приоритети и плани за младих МАК-ОВ КОЛАЖ М. Зазуляк Гарди: Розгварка Г. Надь УПЕЧАТКИ

М. Джуджар: „Руска по журки” ТАЛАНТ ЗА НЄПРОДУКТИВНОСЦ

Д. Павлович: Проза РОЗДУМОВАНЄ НАГЛАС

14

ШВЕТ НАУКИ И ТЕХНОЛОҐИЇ Живот на другим континенту Длугши час сом штудирал о живоце на другим континенту. Як то жиц у жеми дзе ше бешедує по анґлийски? Як то ходзиц до школи хтору ши видзел лєм у филмох? Одвити на тоти и други питаня достал сом кед сом штредком авґуста сцигол до Индияни у Зєдинєних Америцких Державох, прейґ програми черанки будуцих лидерох „Flex”.

Е. Чизмар ТАК И НЇЯК ИНШАК А. Римар Симунович: Лїцо и твар ШВЕТ НАУКИ И ТЕХНОЛОҐИЇ С. Надь: Живот на другим континенту СПОРТ И РЕКРЕАЦИЯ М. Зазуляк Гарди: Розгварка М. Сопка УПОЗНАЙ СЕБЕ М. Новакович: Тест АЛТ ШОУ У МАК-У

24

ВЛАСНИ ПЕЧАЦ Профил на Инстаґраму Квитки мудросци провадза велї, вироятнє и шицки Руснаци хтори маю Инстаґрам. Хто стої споза того интересантного и гумористичного профилу? Хто зна–зна, а хто нє зна, можеме повесц лєм же го основала „младежска руска елита зоз розличних сферох”.

Т. Салаґ и Л. Костелник: Рубрики ДИРЕКТ ДО ФАЦИ

Б. Ройко: Реактивац(и я) ВЛАСНИ ПЕЧАЦ С. Няради: Проза Квитки мудросци

МАК Мултимедиялни часопис за младих www.ruskeslovo.com → рубрика МАК Facebook: MAK MAGAZINE Instagram: mak.magazine mak.magazine@gmail.com Число 10 октобер 2018 Директор: др Борис Варґа

Oдвичательна редакторка: Мая Зазуляк Гарди Дизайн и компютерски обробок: Златко Емейди Язични редакторки: Блажена Хома Цветкович Ясмина Дюранїн На насловним боку: Єшеньски коренї Авторка фотоґрафиї: Андреа Новак

4

У ФОКУСУ Приоритети и плани за младих Млади, на нєдзелю, 4. новембра, маце нагоду вихасновац свойо гражданске право и висц на виберанки гласац за нових членох нового Националного совиту Руснацох. Млади маю самостойнy лїстинy, алє су тиж так кандидати и на других лїстинох. Як часопис хтори заступа интереси младих, питали зме ше ношительом, односно першим кандидатом же яки приоритети и плани їх лїстини кед слово о младих Руснацох.

Видава НВУ „Руске слово” Булевар ошлєбодзеня 81/VII 21 000 Нови Сад Жиро рахунок: 160-923244-82 Интеза банка, Нови Сад Друкує „Sajnos d.o.o.” Нови Сад CIP – Каталогизација у публикацији Библиотека Матице српске, Нови Сад

МАК 10/2018

-2-

008+32(=161.2) (497.113) MAK : мултимедиялни часопис за младих / редакторка Мая Зазуляк Гарди. – Рок 1, ч. 1 (1972) - .

– Нови Сад : Руске слово, 1972-. – Илустр. ; 28 cm ISSN 0350-8080 COBISS.SR-ID 15945730

У ФОКУСУ Национални совит Руснацох

ЦО ТО И ЗА ЦО Є ЗАДЛУЖЕНИ?

Национални совит представя националну меншину и стара ше о витворйованю єй правох, насампредз у штирох обласцох: култури, образованю, информованю и урядовим хаснованю язика и писма. Финансийно и орґанизацийно помага рижни активносци праве у тих обласцох. Национални совити оформени 2002. року, a руска национална заєднїца свой Совит основала 2. новембра 2002. року. Членох Националного совиту Руснацох вибераю гражданє на директних виберанкох, кажди штири роки. Вони того року буду отримани 4. новембра. Висц гласац можу шицки полнолїтни Руснаци, хтори уписани до окремного виберацкого списку. Число членох националного совиту ше одредзує у зависносци од того кельо припаднїкох ма одредзена национална меншина спрам остатнього попису жительства, а мандат тирва штири роки. Национални совит Руснацох ма 19 членох, а ма и свойо одбори, пододбори и роботни цела. Кед 2010. року формовани нови Национални совит Руснацох, настал и Одбор за младеж и спорт, хтори ше тераз вола Роботне цело за младеж. Його члени представителє младежи зоз вецей местох дзе жию Руснаци, а софинансую и потримую активносци младих Руснацох. МАК 10/2018

-3-

У ФОКУСУ Виберанки за Национални совит 2018

ПРИОРИТЕТИ И ПЛАНИ ЗА МЛАДИХ

Мая Заз

уляк Гар д

и

Млади, на нєдзелю, 4. новембра, маце нагоду вихасновац свойо гражданске право и висц на виберанки гласац за нових членох нового Националного совиту Руснацох. Млади маю самостойнy лїстинy, алє су тиж так кандидати и на других лїстинох. Як часопис хтори заступа интереси младих, питали зме ше ношительом, односно першим кандидатом же яки приоритети и плани їх лїстини кед слово о младих Руснацох.

1. Борислав Сакач, лїстина „Руснаци вєдно”: Кед же вежнєме до огляду же МАК читаю млади особи од поведзме 14 по 30 роки, попробуєме спатриц їх потреби. Рушме од тей наймладшей возростней ґрупи. Приоритет будзе робота на правилним и правдивим приказованю културней катеґориї котра ше вола традиция/история Руснацох на тих наших просторох. Без мистификациї. Же би млади розвили здраве одношенє ґу традициї/историї и зоз тим ше пишели и цешели пред другима народами котри жию ту, коло нас. Идуца ґрупа младих то тота котра ше уж приблїжела ґу трецей децениї живота. Цо им наша лїстина понукнє? У першим шоре то буду информациї о тим цо у датей хвильки представя тренд у смислу образованя, котри фахи и занїманя ше глєда, цо перспектива, же би мали правдиву слику потребох нашого дружтва/ держави. За гевтих котри уж на половки трецей децениї и котри уж починаю глєдац роботу, започинаю роздумовац о малженским живоце, понукнєме благочасово адекватни квалитетни информациї за шицки таки потреби, и оснуєме нови пододбори, або роботни цела котри буду провадзиц тренди у держави и то поряднє обявйовац. Ви, млади, єдини правдиви ношителє и будуци хранителє традициї и нашлїдства котре Вам охабяме.

МАК 10/2018

-4-

У ФОКУСУ

2. Олена Папуґа, лїстина „Буц и остац РУСНАК – ОЛЕНА ПАПУҐА”: Скоро 270 роки, на войводянскей ровнїни, чували зме свой мацерински руски язик, грекокатолїцку виру и свойо обичаї. Нєшка, ше вше частейше ганьбиме же зме Руснаци, нє бешедуєме медзи собу по руски, думаюци же нам мацерински язик нєпотребни у живоце и же будземе вецей вредзиц кед нє будземе свойо. Найвекши проблем у нашей заєднїци то одсуство свидомосци о руских кореньох, одсуство чувства ґу мацеринскому язику, ганьба же зме Руснаци и притульованє ґу векшинскому народу, бо ше вец нїби годно вецей у живоце зробиц. Нє робце то ви, на котрих остава наш идентитет и наша рускосц. Млади фамелиї вецей нє бешедую з дзецми по руски, а з уписованьом дзецох до руских класох маме вше векши проблем. Тото одсуство свидомосци же нач дзецом знац по руски наш грих спрам наших предкох хтори чували наш язик два и пол вики. Млади Руснаци, нє ганьбце ше буц Руснаци, то заслужели нашо предки, хтори нам здобули права хтори нєшка маме. Хаснуйце права хтори маме и кед глєдаце роботу и кед правице документи и кед творице фамелию. Буц Руснак то крашнє. Остац Руснак то чесно.

3. Лїстина „За Руснацох – Желько Ковач”: Кед слово о младих, лїстина „За Руснацох – Желько Ковач” ма досц млади, школовани особи за хтори думаме же можу буц глас шицких младих у нашей, рускей заєднїци. Арґумент за таке дацо вшелїяк лєжи у тим же даєдни члени зоз нашей лїстини уж участвовали нє лєм у роботи Роботного цела за младеж Националного совиту Руснацох у прешлим зволаню, алє и у других одборох, и на директни способ представяли глас младих. Кед слово о конкретних планох ту вшелїяк потримовка и дальше сотруднїцтво зоз Роботним целом, як и орґанизация Лєтнїх школох у Словацкей, потим рижни екскурзиї, стипендиї и шицко тото цо потераз було позитивне у сотруднїцтве зоз младима у нашей заєднїци. Наша лїстина праве так и конципована, искуснєйши ту же би помогли младим. На концу, праве млади тоти хтори єдного дня превежню роботу и старосц о нашей заєднїци, а цо младим потребне найлєпше знаю праве млади.

МАК 10/2018

-5-

У ФОКУСУ

4. Стеван Самочета, лїстина „Руска будучносц”: Кед слово о младих Руснацох, нашо приоритети змоцнїц нашо млади здруженя и формовац нови там дзе их нєт. З оглядом на тото же нєшка млади нєзаинтересовани у добрим чишлє за волонтерску роботу у наших здруженьох и вообще за промоцию нашей рускей заєднїци, ми их плануєме мотивовац и наградзовац за свою волонтерску роботу. Мушиме робиц зоз наймладшима и научиц их о роботи наших здруженьох же би вони єдного дня превжали тото цо им ми роками чуваме. Млади маю добри идеї и треба их потримац же би свойо идеї витворели, и то им будзе єден способ мотивациї хтори им да дзеку предлужиц далєй. У наиходзацим чаше уж почнєме реализовац даяки идеї цо ше дотикаю нашей рускей заєднїци, прето же нам прешли даєдни проєкти, и наздаваме ше же так предлужиме и далєй робиц за шицки нашо одбори у Националним совиту.

5. Микола Шанта, лїстина „Лїстина шлєбодних кандидатох”: Вше кед ше троши пенєж Националного совиту на младих, на даєдну з їх акцийох, на поспишованє їх креативносци, або упознаваня зоз свою културу, историю – вон добре потрошени. Ту думам на путованя до старих крайох, до карпатского ареалу у України, Словацкей, Польскей або Румуниї, з цильом розвивац свидомосц о своїм идентитету. Лєм кед видзи як жию, як бешедую, роздумую и Руснаци зоз старих крайох, чловек може похопиц и себе и свою ситуацию. Кед ше у возросту док чловек млади до його глави и шерца пошеє любов ґу рускому, ґу свойому идентитету, то вец остава за цали живот. Ґенерални проблем нашей заєднїци же нашо млади у системи свойого образованя углавним нє достаню потребне знанє о историї свойого народу, своєй култури, значи о себе. Прето ше наша заєднїца муши сама постарац же би свой народ, свойо дзеци научела своєй историї, традициї и култури. У тим препознаваме найважнєйшу задачу Националного совиту и наших институцийох кед слово о младих. Друга важна задача то обезпечованє стипендийох, од оводи по високе образованє, а закладам ше аж и за потримованє докторатох, у зависносци од буджета. МАК 10/2018

-6-

У ФОКУСУ

6. Наташа Макаї-Мудрох, лїстина „И ми Рускинї/Руснаци”: Приоритети нашей лїстини, цо ше младих дотика, то вислухац и дац потримовку за даяки їх нови идеї. Мушиме провадзиц тренди, шицко тото цо хвильково популарне у держави, алє и у швеце, применїц на нас, Руснацох. Алє идеї за таке дацо муша дац праве тоти исти млади, прето же вони цалком иншак роздумую од нас. А на нас стої потримац их, евентуално прилагодзиц їх идеї зоз реалним станом при нас, Руснацох. Єдино на таки способ можеме цо вецей младих уключиц до нашей заєднїци. Думам же приклад добрей пракси то праве тото „Маткованє”, хторе започате у РКЦ на инициятиву младих, хтори ше сцели лєм дружиц. З того виросла фолклорна ґрупа, а наздавам ше же ище вельо того на таки способ мож поробиц.

7. Борис Фейди, лїстина „Млади маю предносц”: Приоритет нашей лїстини, кед слово о младих, то борба за звекшанє буджету Роботного цела за младих. Средства котри хвильково ма тото Роботне цело нєдостаточни же би у подполносци потримали шицки проєкти. Од нового зволаня Националного совиту будземе вимагац же би окреме обрацел увагу на Роботне цело за младих, котрому ше и у чежких финансийних условийох удало витвориц успишни проєкти. Праве прето оправдано далєй унапредзовац и укладац до роботи зоз младима, а ми ше наздаваме же даме нову перспективу тим активносцом. Тиж потребне окреме обрациц увагу на младежски здруженя, котрим мушиме обезпечиц и финансийну потримовку зоз Националного совиту и потримовку у їх намаганьох же би винашли простор за свойо сходи и активносци. Тоти приоритети ше дотикаю младих, алє су нє єдини, гоч тримаме же вони предусловиє за очуванє и дальши розвой цалей нашей заєднїци у добрим и позитивним напряме.

Шицких кандидатох на лїстинох можеце опатриц на сайту www.rik.parlament.gov.rs/izbori-za-nsnm-neposredni-2018-proglasene-liste.php МАК 10/2018

-7-

МАК-ОВ КОЛАЖ Розгварка зоз дипломованим професором арабского язика и литератури Гаю Надь зоз Земуну

Мая Заз

уляк Гар д

и

Отворена за шицко Гая Надь зоз Земуну ма даскельо любови хтори ю наисце виполнюю, а на першим месце єй язики и музика. Вше ше двоєла за цо ше од того школовац, та до конца закончела Музичну ґимназию, а того року дипломовала на беоґрадским Филолоґийним факултету, и то – арабски язик. На питанє прецо вибрала праве тот язик, Гая одвитує же ю вше интересовал ориєнтални призвук, музика, култура, архитектура, уметносц.

– Нє опредзелєла сом ше за музику и на факултету, бо сом нє така толерантна на вежбанє, баржей сом шлєбодни музичар хтори будзе вежбац теди кед вон сце. Нє любим наруцованє. Кед сом гварела моїм же ше сцем уписац на арабски язик, гварели лєм – добре, як кед бим им гварела же ше уписуєм на, наприклад, анґлийски. Обчековала сом даяку реакцию, же прецо и нач ми то, алє нє, наисце ми були потримка. Други ше досц чудовали – толкує вона. Званє – дипломовани професор арабского язика и литератури, Гая здобула 10. септембра, а обрабяла сучасну арабску

литературу. Тераз ше уписала и на мастер студиї.

– Кед сом ше уписовала на основни студиї, нє знала сом нїч повесц по арабски. Нєзґодно повесц же чи то чежки язик, кед тебе то наисце прицагує и кед любиш. Но, нє таке компликоване, як цо можебуц випатра. На примацим испиту ше поклада сербски и анґлийски язик. Єст велїх хтори ше упишу, а нєсиґурни су, та ше после першого року преполови число студентох. Кед дахто наисце то жада, най ше упише, а кед є нєсиґурни, лєпше причекац. Нас до конца студийох було коло 30 – гвари Гая и додава же нє мож виучовац поверхово, лєм язик.

БЕШЕДУЄ НА ШЕЙСЦОХ ЯЗИКОХ Окрем по сербски и арабски, Гая зна бешедовац и по анґлийски, нємецки, италиянски и шпански, а розуми и по руски.

– Даґдзе од початку студийох робим у єдней приватней оводи, дзе дзецом викладам анґлийски и нємецки язик. Часто ме приємно нєсподзиваю и знаю ме охабиц без словох. Док закончим мастер нє любела бим робиц як прекладателька, – На мастер сом ше уписала на у правим смислу того слова, истим Факултету. Интересує ме лєм кед бим мушела, бо ше тематика ислама и християнства, нє видзим медзи штирома нєарабски ислам. Плануєм ше мурами. Єдино кед би то було базовац на културолоґийну на терену, же бим мала нагоду часц. Мама ми Горваткиня, тато и виглєдовац. Думам же хто Руснак, а и вон ма и горватскей знаходлїви, може найсц роботу креви. През розлични култури, з тим язиком, як и у шицких одмалючка сом учена буц других обласцох. Шицко завиши толерантна и же бим патрела и хто яки упарти – дума Гая. ширшу слику шицкого. Кед сом учела о исламу, нїґда сом то нє Арабске писмо лєгко звладала, робела зоз чудованьом, алє ми а понеже ше го пише з права на було интересантне. Отворена лїво, Гая през франту гвари же сом за шицко – визначує наша ше єй конєчно виплацело тото собешеднїца. же є лївак.

МАК 10/2018

-8-

МАК-ОВ КОЛАЖ

– Тераз нє „брлям” док пишем. Нє барз є компликоване, бо нє маю писани–друковани, мали– вельки букви... На Факултету зме учели литературни, стандардни арабски, а кажда жем, нормално, ма свой диялект. Тераз, 1. новембра, идзем до Рабату до Мароку на мешац учиц їх диялект. Идзем прейґ єдней школи, и то нє вязане за Факултет. Мароко ми окреме фасцинантни, пре микс културох, и любела бим найвецей роботи робиц праве о нїм – додава вона.

УЖИВА И У ЖИВОТИНЬОХ И КАРТИНҐУ Гая ше нє предлужела музично усовершовац, алє ище вше у шлєбодним чаше грає на ґитари и на клавиру, а ма и други гобиї.

– Нє барз ме тераз уж прицагує, алє заш лєм то була любов хтору нє можем забуц, та кед достанєм инспирацию, граєм, гоч то ридко. Можем повесц ше мой гоби и мой пес Пєр. Природняцки сом настроєна, и то ми тиж єдна з любовох. Швидке воженє тиж спада до моїх гобийох, Формулу 1 ше нє препущує одмалючка – припознава Гая, хтора талант и инспирацию за ученє язикох нашлїдзела и од свойого дїда.

– Дїдо Надь родом зоз Керестура, Еуґен, точнєйше Йовґен. Пошол ше школовац до Беоґраду, и там и остал. Робел у Союзней управи за контролу лєценя. Барз сом була вязана за ньго. Дїдо бешедовал на седем-осем язикох и криво ми же ме до конца нє научел руски и мадярски, хтори ме почал

МАК 10/2018

-9-

учиц. Вон ми поставел основу за язики. Кед сом була младша, єден час сом була активна у рускей заєднїци на даяких шветочносцох у Беоґрадзе. Дїдо ми за 18. родзени дзень купел хижу у Керестуре. Мойо приходза часто, я ридше, бо мам други обовязки – виприповедала нам Гая.

УПЕЧАТКИ У Руским Керестуре отримана журка по руски

„РУСКА ПО ЖУРКИ” Журка зоз руску музику була одлична идея орґанизаторох, з ню була окреме одушевена публика, цо могло обачиц по живей атмосфери у полней сали и по тим же и тота музика прилапена при нєшкайшей младежи. У „Мензи РК” у Руским Керестуре всоботу, 13. октобра, отримана перша журка по руски – „Руска по журки” котру орґанизовало Здруженє младих „Pact Ruthenorum”. На журки пришло красне число младих котри дзечнє прилапели таки вечар, препровадзени зоз дзепоєднима старима и новима рускима шпиванками. Пред журку було орґанизоване патренє штирох часцох документарного филма Славка Виная „Рокенрол у Керестуре”. После двогодзинового филма, почала журка з музику. Перша наступела Александра Русковски котра виведла два обробки, а потим ше безменови бенд, у составе – Кристина Афич, Павле Рац, Михаїл Римар и Жарко Остоїч, представел з даскельома обробками и єдну власну, авторску шпиванку. Уж афирмовани бенд „Crazy Cousins” наступал по конєц, а вони грали векшином свойо шпиванки, як и даєдни обробки. После журки остали лєм позитивни упечатки, цо мож заключиц по розположеню публики, а як то було шицко плановане гварела нам предсидателька Пакту Ясна Медєши.

– Видзи ше ми же журка добре прешла, а ище док тирвала велї нам гуторели же су презадовольни зоз таким збуваньом. То могло обачиц по цалком полней сали, а як ище єдно потвердзенє то же зме по законченю наступох плановали пущиц руску музику, цо нє було потребне, понеже публика сама предлужела шпивац, а єден леґинь з публики предлужел грац на пожиченей ґитари – гварела вона. Идеї спомнутого Здруженя наисце креативни и нєвичерпни, знаходза ше на рижни способи, лєм же би позберали цо вецей младих .

– Ми би любели кед бизме таке дацо подобне, або исте могли орґанизовац знова и частейше, алє, нажаль, то нє завиши од нас. Ище вше маме проблем з простором, у ствари, нє маме власни простор, та ше знаходзиме на рижни способи – потолковала Ясна.

МАК 10/2018

- 10 -

Марина

Джуджа

р

ТАЛАНТ ЗА НЄПРОДУКТИВНОСЦ Проза

(НЄ)

ШИЦКО ТУ НОРМАЛНЕ

Деян Па

влович

Станул сом годзину скорей роботи. Нє барз звичайна подїя. Поламани, алє могло би повесц за тот период дня, добре виспани. Доходзим до кухнї и плануєм себе увариц кафу. Джезва, нормално, нє помита од прешлей кафи. У минути три раз одуставам и ознова ю плануєм навариц. Пречитал сом праве на Фейсбуку же предсидатель општини нєдавно дал задзекованє, а вец го о кратки час поцагнул. Гоч ме нє барз интересує, а ище менєй нє нєсподзивює вистка, остала ми у глави и нє знам пре хтору причину, глєдам поровнанє медзи проблемами. То би одприлики було як кед би я помил джезву, а вец одустал од вареня кафи. Точнєйша верзия би була кед бим варел и другим людзом кафу, и потим одустал. Попатрел сом на годзинку и заключел же мам 15 минути менєй за випиванє кафи. Вода ше греє на решоу. Вчера сом бул на пиву з дружтвом. Квалитетни вечар. Добре пиво и добра приповедка. Углавним, кажди член дружтва знал од шицкого по дакус. Премало за озбильну бешеду, алє цалком досц за пияну розгварку. Здогадуєм ше єдней анеґдоти од вечара за пайташового пайташа и його студиї. Нє барз є шмишна. Кед ше му питали же кельо му остало испити до конца студийох, його одвит глашел: „Ище три рати”. Едукативна система держави Сербиї. Система? Едукативна? Держави? Шмишне у ствари же у якей мири постало нормалне отворено бешедовац о таких стварох. Предпоставям же у нє барз нормалним окруженю нєнормални ствари нормални. Кафа уварена. Кус ми вчас роздумовац о таких стварох. Кус ми вчас роздумовац вообще. Отворел сом бутєлар и нєприємно ше нєсподзивал. У бутєлару осамена дватисячка. У новембру будзе три роки як ми ю судьба принєсла з уж нєпознатого банкомату. На хвильку ме носталґия лапела. Вельо зме того прежили вєдно. У тельо дутянох, пекарньох, автобусох була одбита, а я вадзени же ми пришло на розум плациц з ню док вони нє маю дробни, же сом розвил аверзию ґу нєй. Єй вредносц з часом постала абстрактне поняце. Кафа попита. Рушам на роботу. Дакус буц вадзени од вожача, док ше у медзичаше з бабами ґурам у автобусу за єден фини початок дня. МАК 10/2018

- 11 -

РОЗДУМОВАНЄ НАГЛАС

Случело вам ше дакеди – полни руки, полна улїца, а витор задує, а шос на преклоп...? Анї мнє.

Емилия

Чизмар

Я: Нєшка лєгнєм шорово, начас.

1,30г – патрим треци документарац о тим чом ше розишли Бред и Дженифер. #цоголивудзлучає

Уметносц зоблєканя сукнї хтора пукала и док ше ю облєкало. #ужасишопинґу

Кед обуєш боляци штикли – випаднєш екстра на слики. Же биш витримала боляци штикли – треба ше „анестезирац”. Кед ше „анестезираш” – нє випаднєш екстра на слики. #парадокс #сезонасвадзбох #самабриґа

DM чаривне место у хторим после двох годзинох и двох червених, у найменшим мещку на швеце маш ацетон за нохци, мини крему за пети и знїжени шампон за „црнки”. #плавуша #плаченасвойрозум

Рубрика гумористичного характеру и єй змист нє ма намиру дакого увредзиц, алє буц читачом розвага. МАК 10/2018

- 12 -

ТАК И НЇЯК ИНШАК

ЛЇЦО И ТВАР

Ана Рим Симуно ар вич

масmер nрофес ру скоıо язика ори лиmераmури

Под уплївом сербского язика, часто гуториме лїцо место твар, як би требало, бо ше по сербски твар гутори лице. Лїцо означує часц твари, односно гевто цо ше по сербски вола образ. Наприклад: 1. Кажди дзень умивам лїцо зоз специялним мидлом. мидлом.

2. Плювнул єй до лїца.

→ Кажди дзень умивам твар зоз специялним

→ Плювнул єй до твари.

3. Попатрела му до лїца.

→ Попатрела му до твари.

4. Полож ошмих на лїцо.

→ Полож ошмих на твар.

5. нашмеяне лїцо Цо ше мнє тиче.

→ Цо ше мнє дотика.

Да ше нє циґанїме. Да ше я питам...

→ Нє циґаньме себе.

→ Кед би ше мнє дахто питал...

Шерца нам трептаю.

→ Шерца нам трепеца.

Тисячами роки назадок

→ Пред вецей тисячи роками

Нєшка нам Шидянє пришли до госцох.

→ Нєшка нам госци Шидянє. (Нє приходзи ше до госцох, ми

можеме буц дачийо госци, а ми можеме мац госцох.) Були зме у госцох.

→ Були зме у баби∕пайташки. (Госци можу лєм присц до нас, а нє можеме повесц

же зме пошли до госцох.)

Нє будзем ше вецей розправяц з тобу.

→ Нє будзем ше вецей єднац з тобу. МАК 10/2018

- 13 -

ОЛОҐИЇ КИ И ТЕХН ШВЕТ НАУ дерох „Flex” нки будуцих ли ра че а ам гр ро П

Себасти

ян Надь

ЖИВОТ НА ДРУГИ М КОНТИНЕНТУ Длугши Будзем час сом штудирал о щири, обчековал сом вельку хижу у варошу, хтора блїзко живоце на другим при школи, лєбо при океану. Обчековал сом же ше континенту. Як то совершено будзем складац зоз жиц у жеми дзе „хост фамелию” и же ме буду водзиц вшадзи дзе пожадам, ше бешедує по алє, на мойо розчарованє, анґлийски? Як то жиєм на малей фарми у штред пустари, дзе место океану мам ходзиц до школи океан кукурици и жита. Гоч ми хтору ши видзел ше тоти жаданя нє витворели, лєм у филмох? постоя други ствари пре хтори сом наисце щешлїви. Ту Одвити на тоти мойо „хост родичи” хтори ме и други питаня щиро потримую у моїх цильох. достал сом кед сом Оставам рок, а тераз сом ту лєм два мешаци, алє мам дожица штредком авґуста хтори сом у Сербиї нє дожил за сцигол до Индияни цали свой живот. у Зєдинєних ШКОЛА Америцких Школа типична, праве як у Державох, прейґ америцких тинейдж филмох. програми черанки Мам свой орманчик (хтори нє хаснуєм), вельо товаришох, лєм будуцих лидерох осем предмети, од хторих пейц виборни. Предмети нє чежки, „Flex”. МАК 10/2018

- 14 -

окрем калкулуса, чия чежкосц на уровню америцких универзитетох. Попри тим, вибрал сом и програмованє, дзе правиме програми за Виндовс у C# язику. Шлїдуюцого семестра доставам нови предмет, пре хтори сом барз возбудзени, а то Rhytm Masters на хторим ше шпива, танцує, ґлуми и путує по варошох у Америки. Понеже ше моя школа находзи у Витленду, хтори оддалєни дзешец минути од Френклину, дзе я жиєм, до школи путуєм на жовтим школским автобусу. Кажди дзень после школи ходзим на тренинґи бежаня, хтори тирваю два годзини, а каждей соботи цали тим идзе на обегованя, дзе вше участвую коло дзешец школи. Гоч сом нє найшвидши у тиму, уживам бешедовац з другима людзми зоз хторима бежим.

ШВЕТ НА УКИ И ТЕ ХНОЛО

ҐИЇ

МУЗИКА Цо ше дотика музики, хтора состойна часц мойого живота, затераз сом наступал на єшеньским фестивалу у Френклину зоз пейцома шпиванками, у провадзеню товариша на удерним инструменту кайону. Мам пар проєкти на хторих робим, а хтори вязани за музику, и повем лєм же сом барз возбудзени. Бул сом на концерту Taylor Swift, Charli XCX и Camili Cabello и нє паметам чи сом ше даґдзе лєпше препровадзел. Йойчал сом и скакал як шалєни, танцовал з людзми хторих нє познам и то шицко док сом слухал свою облюбену музику. Можебуц думаце же превершуєм, алє сом НАИСЦЕ уживал у тих пар годзинох.

МЕНТАЛИТЕТ Американци наисце добри людзе. Кед ше шейтам по улїци,

РОЗЛИКИ

бешедую медзи собу, цо наисце крашнє. Тиж так, и церква важни аспект їх живота. Скоро каждей нєдзелї ходзиме до церкви и можем повесц же кед бим ше одразу нашол у церкви, а кед бим нє знал дзе сом, нїґда бим нє потрафел же сом праве там. У америцких церквох шпива бенд, вшелїяки писнї, хтори, нормално, християнского характеру, людзе танцую и шпиваю, бешедую и дружа ше. У церкви тиж так вше мож волонтирац и правиц колачи, пораїц, лєбо грац у бенду, як цо праве я робим.

Як цо и обчековац, єст их превельо. Даєдни ствари хтори ми прицагли увагу то же мож видзиц 16-рочних хтори гоня авто. Гей, у Америки мож достац дозволу на 16,5 роки и нє, я ю нє можем достац, бо сом школяр на черанки. Американцом (хторих я упознал) барз значна фамелия. Моя „хост фамелия” и я уж були на даскелїх фамелийних случованьох, дзе сом обачел же нїхто нє на телефону и шицки

Наисце ми хибя товарише и фамелия у Сербиї и аж тераз видзим як то чежко остац без людзох хторих любим, алє ту моя „хост фамелия” и товарише пре хторих ше будзе тиж так чежко врациц дому. Обачуєм як еволуирам и то ше ми пачи, одкривам ствари хтори сом нє знал же постоя и кажди дзень учим дацо нове, а то, щиро, єдина ствар хтора ми требала – пременка.

ту вше дахто хто ше ми опита як сом, лєбо ми лєм пожада добри дзень, гоч их и нє познам. Мойо товарише барз позитивни и вредни людзе. Скоро шицки дзеци зоз штреднєй школи маю даяку роботу за хтору су плацени. Велї мойо товарише робя у ресторанох швидкого єдзеня, прето сом обачел же векшина наисце зна ценїц тото цо достанє од родичох, прето же знаю як то чежко заробиц.

МАК 10/2018

- 15 -

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЯ Розгварка зоз спортским физиотерапеутом Мелинду Сопка з Керестура

Мая Заз

уляк Гар д

и

МЕДИЦИНА ЗАМЕНЄЛА

ФОДБАЛ

МЕЛИНДА СОПКА З РУСКОГО КЕРЕСТУРА ПРЕД ШТИРОМА РОКАМИ ПОЧАЛА СТУДИРАЦ НА БЕТХЕЛ УНИВЕРЗИТЕТУ У МЕКЕНЗИЮ, ДЕРЖАВИ ТЕНЕСИЮ, ДЗЕ У АВҐУСТУ

Свойо школованє Мелинда предлужи у януару у Америки на истим Универзитету, лєм у другим месце. Удало ше єй уписац на мастер студиї за асистента дохторови, дзе було коло 300 кандидатох, а примали 50.

ТОГО РОКУ ЗДОБУЛА ЗВАНЄ СПОРТСКОГО ФИЗИОТЕРАПЕУТА. КЕД ИШЛА ДО ЗЄДИНЄНИХ АМЕРИЦКИХ ДЕРЖАВОХ, ПРИОРИТЕТ ЄЙ БУЛ ЖЕ БИ ЗА СВОЙ УНИВЕРЗИТЕТ БАВЕЛА ФОДБАЛ И ЄДНОГО ДНЯ БУЛА ПРОФЕСИЙНА ФОДБАЛЕРКА, АЛЄ ШЕ ЄЙ ЦИЛЇ З РОКАМИ ПРЕМЕНЄЛИ, ТА ТЕРАЗ МЕЛИНДИ НА ПЕРШИМ МЕСЦЕ ЖЕ БИ ЗАКОНЧЕЛА

– Одлучела сом пойсц дакус баржей до медицини. Тото званє тераз лєм приходзи до Европи, а то скоро исте як и дохтор, лєм же мушиш мац дохтора над собу. Тераз будзем учиц общу медицину, а познєйше ше будзем опредзельовац и за конкретну обласц. Мастер тирва два и пол роки. Мушела сом покладац два примаци испити, баржей вязани за язик, покладала сом и розлику предметох, мала сом интервю зоз школу – толкує Мелинда.

МАСТЕР СТУДИЇ У ОБЛАСЦИ МЕДИЦИНИ. МАК 10/2018

- 16 -

ШКОЛОВАНЄ БАРЗ ДРАГЕ Мелинда ше у Америки потераз школовала дзекуюци фодбалу, прейґ хторого доставала стипендию. Вона єй обезпечовала студиї, змесценє у доме и костиранє, а тераз, на мастер студийох, шицко муши сама финансовац.

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЯ

– За тоту стипендию сом з рока на рок подписовала контракт. Доставала сом ю так же сом за Универзитет бавела фодбал. Просек там важни кед ше сцеш занїмац з даяким спортом, та хто ма подли, нє шме бавиц, алє я з тим нїґда нє мала проблеми. На мастеру сом нє годна бавиц фодбал, бо нє препоручую же би ше попри тих студийох ище дацо робело, бо су наисце озбильни. Тераз сом мушела вжац кредит, хтори будзем врацац док мастеруєм. Перше сом го нє сцела брац, бо сом ше бала, понеже барз вельки пенєж у питаню, алє до конца сом нє мала други вибор. Окрем самого школованя, и шицко друге вельо кошта. Наприклад, мушела сом и место на мастеру плациц тисяч долари, же би ми го зачували, док сом нє явела же чи сиґурно будзем студирац – гвари вона и додава же там звичайне же студенти и други глєдаю донациї за школованє и подобне, та так и Мелинди мож помогнуц коло єй мастер студийох, а вецей информациї о тим мож опатриц на сайту www.gofundme.com/physicianassistant-studiesmaster.

РОБЕЛА И ЯК ФОДБАЛСКИ СУДИЯ На основних студийох, Мелинди днї були цалком пополнєти, понеже попри тим же студирала за спортского физиотерапеута и бавела фодбал, тиж так и робела.

хтора у Сербиї фодбал бавела у керестурским „Русину”, у Бечею, як и за Репрезентацию. Кед була сезона, у Америки мала два тренинґи дньово, пред и после преподаваньох, а з фодбалом обишла велї места.

– Перши тренинґ починал од пейц-шейсц годзин рано, вец – Була сом ратовач на базену, сом ишла на преподаваня. робела сом у ресторану, а Потим зме од трох ознова того семестра сом почала мали тренинґ, после сом ишла судзиц у хлопским и женским на роботу, лєбо на праксу. фодбалу и жаль ми же сом то Пред змаганя зме мали скорей нє почала робиц. Кед карантин, нє шмели зме мац сом ишла до Америки, фодбал телефони, мушели зме спац ми бул на першим месце, а на єденац... Поправдзе, там школа на другим. До конца сом була розтаргана на сто ми и вона була барз значна, а сама сом нєсподзивана яки сом боки и одвитує ми тераз тота цихосц у Керестуре – додава мала добри оцени. Трудзела Мелинда и на концу визначує сом ше барз и з єдним, и з же ЗАД даваю можлївосц другим – припознава Мелинда стипендованя прейґ рижних и додава же шицки штири активносцох, нє лєм спортских, роки бавела фодбал у першим алє и културних, уметнїцких и тиму, найчастейше на позициї других, а хто заинтересовани, штреднього бавяча, а дакеди и може ше єй явиц же би му на кридлу. помогла коло конченя, понеже Мелинда толкує же єст барз – Скоро кажде змаганє сом цале вельо папиролоґиї. Єй ше, гоч бавела и прето сом задовольна, нє було лєгко, поспишело самей лєм бим волєла кед би уровень после штреднєй школи шицко бул кус висши. Сцела сом покончиц. остац даєдно лєто пробовац ше професийно занїмац з фодбалом, алє, нормално, цагало ме дому. Тото лєто сом остала, алє место дзе бим могла пробовац лєтнї фодбал було оддалєне штири годзини и заш лєм сом одлучела остац учиц ше, а робела сом и дватри роботи, та ми було барз напарте и мушела сом дацо жертвовац – гвари тота шмела и упарта студентка и фодбалерка, МАК 10/2018

- 17 -

УПОЗНАЙ СЕБЕ Тест

ЧИ СЦЕ

Мариєта

Новаков

ич

масmер nсихолоī

АЛТРУИСТА

У НЄШКАЙШИМ ЧАШЕ, КЕД МАТЕРИЯЛНИ СТВАРИ ШИЦКИМ ВАЖНИ, ЧЕЖКО НАИСЦ НА АЛТРУИСТУ. ПРАВДА ЖЕ ЄСТ ВЕЛЬО ДОБРИХ И ГУМАНИХ ЛЮДЗОХ, АЛЄ ВЕЛЇ У ПОЗАДИНИ МАЮ ДАЯКИ ХАСЕН ОД ТАКОГО СПРАВОВАНЯ. ТОТ ХАСЕН НЄ МУШИ БУЦ МАТЕРИЯЛНИ, МОЖЕ БУЦ И УГЛЯД У ДРУЖТВЕ, ПОХВАЛА, СТАТУС... САМИМ ТИМ ЖЕ ПОСТОЇ ТОТ ХАСЕН, ВЕЦЕЙ НЄ МОЖЕМЕ БЕШЕДОВАЦ О АЛТРУИЗМЕ.

Алтруизем термин котри ше одноши на нєсебичне даванє, помаганє и бриґу за других. За алтруистох характеристичне тото же нє обчекую нїч як награду. Кажде справованє ше случує цалком нєсебично и унапрямене є на добро другей особи, без обчекованя хасну за себе. МАК 10/2018

- 18 -

Линия медзи добрим и гуманим чловеком, и алтруистом барз ценка, а чи ю ви препознаце, увидзиме после ришованя того тесту. Надпоминам же тест наменєни лєм за розвагу, и наздавам ше же вас наженє на роздумованє о тей теми.

УПОЗНАЙ СЕБЕ 1. Думам же треба помогнуц каждому хто у даякей нєволї Гей Нє 2. Нїґда сом нє одбил/а помогнуц кед ме дахто замодлєл Гей Нє 3. Кажда особа заслужує помоц, без огляду на пол, националносц и други характеристики Гей Нє 4. Шицки котри можу, треба же би помагали

6. Найважнєйше ми же би другому було добре Гей Нє 7. Особни хасен нє найважнєйши Гей Нє 8. Кед видзим же дакому можем помогнуц, то ми уж награда Гей Нє 9. Нє муши ме нїхто похвалїц кед поробим дацо добре за других Гей Нє

Гей Нє

10. Нїґда ше потайнє нє наздавам же ше ми на 5. Мож найсц задовольство даяки способ враци кед дакому помагам и у самим помаганю, гоч нєт награди Гей Нє Гей Нє

Кед вам векшина одвитох „Гей”, на добрей сце драги же бисце постали алтруиста, алє нєт потреби превершовац. Каждому з нас пасира кед го дахто похвалї, або наградзи, и то цалком у шоре, людзе зме. За початок ше потрудзце буц цо лєпша особа, помогнїце гоч кеди и кому можеце, и швет будзе вельо лєпши. А можебуц придзе час и за алтруизем. МАК 10/2018

- 19 -

АЛТ ШОУ У МАК-У „Емисия за младих – Алт шоу”, каждей стреди од 21,30 г. и репризно штварток од 12,30 г. на габох Радио Нового Саду (92, 100, и 107,1 меґагерци), як и на О радию, штварток од 16 г. Рубрики

ХТОРУ ДРУЖТВЕНУ МРЕЖУ НАЙВЕЦЕЙ ХАСНУЄШ И ПРЕЦО? М. М. Єдину дружтвену мрежу хтору хаснуєм то Фейсбук, алє баржей хаснуєм його можлївосц дописованя, т. є. апликацию месинджер. То ми єден зоз найчастейших способох комуникованя зоз другима людзми. М. С. Найволїм хасновац Инстаґрам, вон ми якошик найинтересантнєйши. Б. Ц. Фейсбук и Вибер. Нє мам тераз даяку окремну причину прецо праве их найвецей хаснуєм. Можебуц прето же су найпопуларнєйши и найдоступнєйши, а и безплатни су за хаснованє.

Тамара Салаґ

Лидия К

остелни

к

М. Х. Нє могла бим видвоїц хтору найвецей хаснуєм, углавним, хаснуєм шицки дружтвени мрежи. Д. З. Углавним хаснуєм Фейсбук, якошик сом звикнул на ньго, найбаржей ми одвитує, и Скайп, а дакус менєй Инстаґрам. Шицки тоти дружтвени мрежи добра ствар, лєм кед их знаш на добри способ хасновац. М. Б. Нє можем видвоїц даєдну дружтвену мрежу хтору найвецей хаснуєм, прето же пре даяки причини хаснуєм барз вельо рижни дружтвени мрежи. Наприклад, Фейсбук пре факултет, прето же у нєшкайшим чаше шицко так идзе и пре даяки контакти котри отримуєм зоз приятелями зоз иножемства, тиж так мушим хасновац китайски апликациї пре контакти хтори мам з людзми з Китаю, а так можебуц найчастейше хаснуєм Вибер.

МАК 10/2018

- 20 -

Ж. С. Я найчастейше хаснуєм Инстаґрам, понеже тоту дружтвену мрежу тераз хаснує векшина младих, та ми то одвитує. Т. С. Я мам лєм Фейсбук, так же лєм то и хаснуєм, там можем провадзиц койяки вистки, опатрац фотоґрафиї, дописовац ше.

АЛТ ШОУ У МАК-У

ЦО ЦЕ НЄШКА ВИСЕКИРАЛО, А ЦО НАШМЕЯЛО?

Р. П. Висекирало ме тото же сом нє станула начас, а нашмеяло ме же сом попила кафу зоз пайташками и кед ми цимерка гварела же добре поробела колоквиюм. М. В. Насекирала ме гужва у автобусу, а нашмеял ме мой кандур хтори ме каждодньово розвешелює.

Д. Т. Лєм ме висекирало ученє анґлийского язика. З. Е. Висекирал ме мой шеф на роботи, а и нашмеял ме. В. И. Ридко кеди ме дацо висекира, а нашмею ме каждодньово ситуациї цо видзим. Й. Ж. Нєшка ме нїч нє висекирало, а нашмеяло ме кед ми конєчно явели же ми сцигнє интернет. С. П. Намагам ше нє секирац ше, а дакеди себе допущим тот луксуз же бим облал, а нашмеял ме одход до Нового Саду.

И. К. Висекирало ме же мам испитни рок и мам робиц, а плануєм исц на бициґли до Беоґраду, та нє знам як ми ше шицко посклада, а нашмеє ме будуца пица хтору пошвидко поєм.

МАК 10/2018

- 21 -

ДИРЕКТ ДО ФАЦИ Реактивац(и я)

ОБНОВА И НОВИ ПРЕМЕНКИ ДО РИКВЕРЦУ? Борис Р ойко

Питали сце ше можебуц дакеди чи гевто место медзи пеклом и райом – чистилїще, наисце иснує там дзешка горе на белавим нєбе? Чи ше наисце тоти добри души, котри през цали свой живот були у злагоди зоз Богом, после шмерци пречисцую на тим месце и одходза чисти до раю?

Можебуц найвекши италиянски поета штреднього вику Данте Алиґиєри дакус лєм мрийовал на свой способ и бул шалєни, або то наисце так шицко функционує як цо вон ище гет скорей описал у своїм познатим дїлу. Досц дискутабилне. Филозофски думки, питаня и роздумованя, або як би нашо стари гварели єдноставно, млаценє празней слами. Там ше бер дацо робиц, та цо ми ту мудруєш! О часи, о обичаї. Як ше тераз швет меня зоз швидкосцу шветлосци, нє мож лєм шицко випровадзиц як ше спада. Иновациї и модернизация на каждим куцику. Вше вецей мали мудри ґеджети бомбардую людзох, та аж и мали дзеци. Шицко то так, бо так треба. Пременки вше добре приду. Правда, лєм ше вше после того поставя питанє же кеди, дзе и якей су природи. Вше смачнєйши гевти котри чарне малюю до билого, подле меняю до лєпшого, нєозбильне до озбильнєйшого, од гевтих цо шицко робя так исто, лєм наспак. Знаже же так. То би и гевтот цми на древе цо є банани такой сконтал. Яка велька филозофия, можеш думац. Биґ дил.

Тадзи у наших крайох, кед ше дакус квалитетнєйше пошвербиш по глави, константно цошка лєм якиш случованя котри нас баржей цагаю до рикверцу. Вше ше цошка лєм цискаме долу до коляї нєзадовольства и нєзлагоди. Паради, блокади на улїцох пре астрономску цену нафтних дериватох, а вец левел 2 – палєнє транспортних превозкох пре риґорозни мири на технїчних препатрункох зоз паролу: Ґледай Србийо како ґори! Главна атракция на дружтвених мрежох. Mедиї гваря же ше служенє войска, випатра, ознова враца до моди, бо, гат,

треба ше порихтац за... нє знам цо, а виплокани народ нє зна на котри бок вдериц, до котрей швеценей главу зачириц. Професийно плацених воякох нєт достаточно, та би ознова запратац младих хлапцох до машини и обезпечиц добри резерви за будуци период. Лєм ище єден додатни трошок на рахунок держави дзе стандарди спод просеку, скоро та нїяки. За плацу минималєц, а о куповней моци лєпше анї нє бешедовац. Крашнє зожувани текст роботного цела и ище лєпше презентовани ширшей явносци прейґ орґанизованей медийней мрежи з боку верховней ґамбатей фиґури. Вец себе роздумаш и опиташ сам себе: То гевти прави пременки за дружтво цо нам потребни, чи реактивация сценария ’90-их? Уж анї нє знаш на чим ши. Нє важне, треба провадзиц шветово тренди, бо иншак нїяк нє войдземе до Европи, до котрей уж досц длуго помали, алє сиґурно крачаме так як гевти виновати челєднїки цо раз давно сцекли зоз Ґулаґу. Но, и гевти, цо спомнути у прешлим виреченю, после длугшого часу сцигли там дзе требало, та ше так озда и при нас на концу ма зисциц. Важне вериц.

Таке ци то. Нєт вельо цо роздумовац. Маш опциї: 1. страциц ше у рулї и най це болї бриґа за шицко 2. най ше пакуєш отадз цо скорей можеш. Кажде ше намага пренайсц свойо место под слунком. Од тебе самого найвецей завиши як ци будзе, чи тото слунко будзеш чекац зоз руками у кишенкох, чи будзеш цо скорей бежац забрац свойо место под нїм.

Тераз ше, читачу, на хвильку здогаднї уводу того текста. Католїцке ученє о вири толкує же чистилїще заш лєм иснує. Топ. Окей за гевтих чесних, то добра ствар. Алє даєдним то нє значи нїч, бо їх после шмерци, єдноставно, нє може умиц анї Дунай, анї Сава.

МАК 10/2018

- 22 -

ВЛАСНИ ПЕЧАЦ Проза

Инисур 2

Себасти

ян Няра

„Лампаш бул заквачени на древе. Пламень ше моцно борел з витром же би нам обезпечел кус нєобходней шветлосци же бизме нє шедзели у подполнєй цмоти. Наишли зме на стару, древену лавочку, хтора була окружена з високима, ценкима древами. Шеднул сом на ню, а потим ше ґу мнє приключели Тропе и прекрасна Лакарина. Були зме єден час цихо, ослухуюци дробни лїсца хтори сциха шептали. Цмота нє знїмала з нас руки понеже пламень вше баржей слабнул. Жимни витор з беґелю хладзел нашо цепли лїца, хтори грало червене вино, швижо випите. Тропе перши зламал цихосц, бешедуюци о тим цо му вино наказовало, зоз застараносци по ошмих ше му меняла твар под дїйством його приповедки. Попатрунок сом спущел долу, нє слухаюци го. Витор помали нагнул пламень хтори руцел зламану шветлосц на єй прекрасну твар. Кафово власи ше блїщали на плєцох, док у очох було видно точку златней шветлосци. Цинь єй облял прави бок твари, док ше по другим боку, фарби огня прелївали. Попатрел сом на ню, алє вона запатрено патрела на Тропеа, док вон чечно приповедал з грубим гласом. Нє могол сом спущиц погляд з єй твари, покля ше нам погляди нє стретли. Кратко тирвал тот погляд, алє ше зарезал, перше до моїх очох, паметаня, а потим и до шерца” – описно сом бешедовал док дробни дзеци, запатрено патрели на мнє. „А цо вец було?” – опитал ше тлустейши хлапец, ґураюци жимни руки ґу огнїску. „Потим вона пошла, и то конєц” – одвитовал сом, спущел погляд до канчова и нагнул з нього. „Барз була красна?” – доруцел знова тот исти хлапчик. „Барз, анї сама нє зна яка є красна! Я зоз словами тото нє можем виповесц, алє знайце же то нє приповедка, же вона наисце иснує” –толковал сом им, док ми през главу лєтали думки о нєй. „Гварели сце єй же є красна?” – озвало ше дзивчатко хторе себе чесало били, длугоки власи. „Нє, нє мал сом шмелосци, сцел сом, алє сом нє могол вигвариц... Випатра же другу нагоду нє будзем мац. Прето, кед можеце дакому дацо повесц, поведзце, бо питанє чи будзеце мац другу нагоду” – смутно сом вигварел и рушел у напряме густей цмоти...

МАК 10/2018

- 23 -

ди

ВЛАСНИ ПЕЧАЦ Профил на Инстаґраму Квитки мудросци провадза велї, вироятнє и шицки Руснаци хтори маю Инстаґрам. Хто стої споза того интересантного и гумористичного профилу? Хто зна–зна, а хто нє зна, можеме повесц лєм же го основала „младежска руска елита зоз розличних сферох”.  Квитки мудросци настали дзешка вяри, як интерна фора, а як толкую админи Квиткох, дахто у дружтве „одвалєл” даяку мудросц и чкода було най ше то забудзе, та им идея була же гоч кеди ше дацо таке зяви цо вредзи записац, направя з того дацо таке як мотивацийни постер. „Мудросци” було вше вецей и вецей, та, як гваря, чкода було чловечеству прикрациц таке националне благо, та гайд на Инстаґрам. Доставали и предкладаня цо най обявя, алє ту остали при свойому видзеню же цо шмишне. Провадзели „Ружову заградку” у рубрики Fešn žiri, мали свою виставу у рамикох „Тамбурованя” у Коцуре, а под час „златного часу” Квиткох мудросци виплївали велї стари руски присловки. Роздумую кеди пасира повесц даяку „мудросц”, глєдали и пандани сербским и анґлийским присловком... На концу гваря – „Е, так ше чува язик. Нєт на чим, народу.”  МАК 10/2018

- 24 -