M UZYKA
Czarodziej sze ciu strun Z
dajê sobie sprawê, ¿e dokonania wirtuozów gitary nie zaliczaj¹ siê w poczet muzyki ³atwej, lekkiej i przyjemnej . Có¿, nie ka¿dy jest mi³o nikiem z³o¿onych pasa¿y, tappingu, katowania tremolo czy te¿ bicia rekordu wiata w ilo ci d wiêków na sekundê (nota bene nale¿y on do niejakiego Marcusa Pausa, który w ci¹gu sekundy odegra³ prawie 45 nutek). Niniejszym obiecujê wiêc, ¿e to mój ostatni artyku³ w tym roku akademickim traktuj¹cy o wyczynach szybkograczy . Nim jednak uraczê Was czym z kompletnie innej beczki panie i panowie przed Wami najprawdziwszy czarodziej sze ciu strun. Steve Vai przyszed³ na wiat 6 czerwca 1960 roku w Carle Place w stanie Nowy Jork. Po gitarê siêgn¹³ po raz pierwszy jako nastolatek, zafascynowany twórczo ci¹ takich tuzów, jak Jimi Hendrix, Led Zeppelin i Alice Cooper. Muzycznej edukacji przysz³ego wirtuoza podj¹³ siê jego starszy kolega z liceum niejaki Joe Satriani. Pod jego okiem m³ody Steve poczyni³ b³yskawiczne postêpy. W wieku 18 lat by³ ju¿ s³uchaczem presti¿owego Berklee School of Music w Bostonie prawdziwej ku ni muzycznych talentów. Tam te¿ zauwa¿y³ go Frank Zappa. By³ on do tego stopnia zauroczony przes³anymi mu przez Steve a transkrypcjami jego utworów, ¿e bez wahania zaproponowa³ mu do³¹czenie do swojego zespo³u. Tym samym pierwszy krok w kierunku s³awy zosta³ poczyniony. Wspó³praca z Zapp¹ trwa³a do 1984 roku. Jej owocem by³y cztery albumy: Tinsel Town Rebellion and You Are What You Is (1981), Ship Arriving Too Late (1982), Man From Utopia (1983) i Them or Us and Thing Fish (1984). Jeszcze w tym samym roku ukaza³y siê dwa solowe albumy Vaia Flex-able i Flex-able Leftovers. Pokaza³y one Steve a nie tylko jako wietnego gitarzystê, ale równie¿ sprawnego kompozytora choæ wci¹¿ mocno zainspirowanego twórczo ci¹ Zappy. W 1985 roku Vai do³¹czy³ do grupy Alcatrazz, w której zast¹pi³ innego wirtuoza gitary, Yngwiego Malmsteena. Ta wspó³praca nie trwa³a jednak d³ugo. Po nagraniu jednego albumu, Disturbing the Peace, Steve zmieni³ barwy klubowe. Za namow¹ swojego przyjaciela, basisty Billy ego Sheehana, trafi³ do grupy Davida Lee Rotha (ex-Van Halen). W miêdzyczasie Vai zadebiutowa³ równie¿ jako aktor. W filmie Crossroads zagra³ gitarzystê na us³ugach diab³a, pojedynkuj¹cego siê z Ralphem Macchio (tak, tym z Karate Kid ). Wystêpy u boku Davida Lee Rotha uczyni³y ze Steve a supergwiazdê. Wszystkie licz¹ce siê maga-
Sancho
zyny gitarowe doceni³y kunszt m³odego wirtuoza umieszczaj¹c go w czo³ówce wszelkich mo¿liwych zestawieñ. To wszystko sprawi³o, ¿e zainteresowa³a siê nim firma Ibanez jeszcze niedoceniany producent gitar z Japonii. Okazja do nawi¹zania wspó³pracy nadarzy³a siê w 1986 roku, gdy ca³y sprzêt Vaia pad³ ofiar¹ z³odziei. Jej owocem by³ Ibanez JEM 777, stanowi¹cy po³¹czenie pomys³ów Steve a i japoñskich projektantów. Jak na owe czasy by³ to instrument niemal kosmiczny. Scallopowany gryf, 24 progi, tremolo obejmuj¹ce pe³n¹ kwintê, charakterystyczny uchwyt monkey grip i nowatorska elektronika oferowa³y znacznie wiêksze mo¿liwo ci ni¿ klasyczne Stratocastery i Les Paule. Seria okaza³a siê wielkim sukcesem, wprowa7 dzaj¹c Ibaneza do pier77 M E wszej ligi producentów J gitar. Po nagraniu dwóch niez³ych albumów Eat Em & Smile (1986) i Skyscraper (1988) Vai zdecydowa³ siê opu ciæ grupê Lee Rotha. Niemal natychmiast zosta³ zaproszony przez Davida Coverdale a do objêcia posady gitarzysty w jego supergrupie Whitesnake. I tu wspó³praca nie trwa³a jednak d³ugo po wydaniu Slip of the Tongue w 1989 roku Steve postanowi³ skupiæ siê na rozwoju kariery solowej. W 1990 roku ukaza³a siê trzecia p³yta opatrzona imieniem i nazwiskiem wirtuoza Passion and Warfare. To niemal w pe³ni instrumentalne wydawnictwo okaza³o siê sporym sukcesem, zdobywaj¹c nawet status z³otej p³yty. Album ten do dzi uwa¿any jest za jedno z najciekawszych dokonañ Steve a. Je¿eli kto ma w¹tpliwo ci, polecam utwór The Audience is Listening, w którym dziêki odpowiedniej artykulacji Vai wydobywa ze swej gitary d wiêki zbli¿one do ludzkiej mowy. Na Passion... po raz pierwszy zago ci³ te¿ Universe siedmiostrunowa gitara opracowana wraz z Ibanezem. Projekt ten okaza³ siê jednak zbyt rewolucyjny jak na owe czasy. Dopiero pod koniec lat dziewiêædziesi¹tych gitarzy ci takich formacji, jak Korn czy Limp Bizkit zaczêli masowo przesiadaæ siê na siódemki , pozwalaj¹ce im na wykorzystanie bardzo niskich strojów. Na kolejne dokonanie Steve a przysz³o czekaæ a¿ do 1993 roku. Tym razem zrezygnowa³ on jednak z czysto instrumentalnej konwencji na rzecz klasycznego zespo³u rockowego. Oprócz Vaia w jego sk³ad weszli równie¿: wokalista Devin Townsend (Strapping Young Lad), basista T.M. Stevens i perkusista Terry Bozzio. Mimo nieMAGIEL, LISTOPAD 2005
zaprzeczalnego kunsztu muzyków album Sex & Religion okaza³ siê klap¹ zarówno pod wzglêdem artystycznym jak i komercyjnym. Steve wyci¹gn¹³ z tej pora¿ki odpowiednie wnioski i na kolejnej p³ycie powróci³ do muzyki instrumentalnej. By³ to krok w dobrym kierunku. Alien Love Secrets z 1995 roku zyska³ znacznie przychylniejsze recenzje ze strony krytyków. Równie¿ sam Vai sprawia³ wra¿enie zadowolonego z takiego obrotu rzeczy: Po wielkich produkcjach dwóch moich wcze niejszych p³yt wielk¹ ulg¹ by³o zrobienie albumu ograniczaj¹cego siê tylko do gitary, basu i perkusji. Czysta przyjemno æ! . Z jescze lepszym przyjêciem spotka³ siê nastêpca Alien... Fire Garden z 1996 roku. Tym razem Steve zdecydowa³ siê wykorzystaæ autorskie partie wokalne, choæ w niektórych kompozycjach s³ychaæ by³o równie¿ Townsenda. Oprócz niego na p³ycie pojawili siê równie¿ Gregg Bissonette, Stu Hamm, Mike Mangini i Robin DiMaggio. Od strony muzycznej Fire Garden okaza³ siê najdojrzalsz¹ pozycj¹
w dyskografii Vaia. Nie tak nowatorsk¹ jak Passion and Warfare, ale zdecydowanie najbardziej przemy lan¹ i zró¿nicowan¹. Kolejny album The Ultra Zone z 1999 roku nie wzbudzi³ ju¿ tak du¿ych emocji. Vai stara³ siê po³¹czyæ w nim motywy orientalne z nowoczesnymi brzmieniami. Ca³o æ wypad³a do æ ciekawie, jednak zabrak³o wyró¿niaj¹cych siê kompozycji. W ci¹gu sze ciu kolejnych lat dyskografia Vaia wzbogaci³a siê o jeden album koncertowy (Alive in the Ultra World z 2002 roku) oraz kilka mniej lub bardziej udanych sk³adanek. Dopiero na pocz¹tku tego roku ukaza³a siê nowa p³yta studyjna Real Illusions: Reflections, zapowiadana jako pierwsza czê æ trylogii. Oprócz w³asnej twórczo ci Steve by³ czêstym go ciem na produkcjach takich artystów jak Gregg Bissonette, Alice Cooper, Al DiMeola czy wspomniany ju¿ Billy Sheehan (nota bene cz³onek koncertowego zespo³u Vaia). Ponadto od prawie dziesiêciu lat wraz z Satrianim uczestniczy w projekcie G3, o którym szerzej pisa³em ju¿ w poprzednim numerze MAGLA.
39