๑ ใน...สาธารณสุข 2020

สารบัญ

Special Issue @ Annual 2020

CONTENTS

พระบรมราชโองการโปรดเกล้า แต่งตั้งคณะ

สกูป ๊ พิเศษ : ชีวต ิ และผลงาน

32.

อนุทิน ชาญวีรกูล New! รมว.สาธารณสุข

46.

44.

รั ฐ มนตรี ชุ ด ใหม่ ภ ายใต้ ก ารน� ำ ของนายกรั ฐ มนตรี ค นเดิ ม พลเอกประยุ ท ธ์ จั น ทร์ โ อชา กระทรวงสาธารณสุ ข ได้ ผู้ บริหารคนใหม่คือ นายอนุทิน ชาญวีรกูล ซึ่งจะบอกอย่างนั้น ก็ ไ ม่ ใ ช่ นั ก เนื่ อ งจากนายอนุ ทิ น ได้ เ คยเป็น รั ฐ มนตรี ช่ ว ย กระทรวงสาธารณสุขนี้มาแล้วในปี 2544 และกลับมาครานี้

่ ือฮานั่นคือ “กัญชาเสรี” ทีน ่ ่าจับตาและติดตาม ในนโยบายทีฮ กันต่อไป

วารสาร ๑ ใน...สาธารณสุข จัดท�ำขึ้นเพื่อรวบรวม

ข่าวสารสาระที่น่าสนใจในแวดวงสาธารณสุข นโยบายการ

แนะน�ำ :

ด�ำเนินงานของกระทรวง อีกทั้งยังได้รวบรวมข้อมูลต่างๆ อาทิ

“ตราครู บุญเลิศ”

แบบหมายเลขโทรศัพท์เพื่อความสะดวกในการติดต่อ และ

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

ส่วนราชการ, โรงพยาบาล, ศูนย์พยาบาล ทั่วประเทศในรู ป

48.

คอลัมภ์ใหม่ PUBLIC HEALTH MARKET ทีไ่ ด้รวบรวมธุรกิจ

สถานฟื้ นฟูและดูแลผู้สงู อายุ

นวศรีเนอสซิ่งโฮม

43.

แนะน�ำ :

ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับระบบสาธารณสุข อาทิ ยาและเวชภัณฑ์,

คอลัมภ์แนะน�ำ

่ งมือแพทย์ เครือ ่ งส�ำอาง, ผลิตภัณฑ์อาหาร ฯลฯ นอกจาก เครือ

ร้านอาหารสะอาด

นี้ยังได้รวบรวม ร้านอาหารสะอาดรสชาติอร่อย และ ที่พัก

รสชาติอร่อย...ทั่วไทย

ในฝัน ส�ำหรับนักเดินทางและนักท่องเที่ยวโดยทั่วไป... หน่วย

งาน องค์กร บริษัท ห้างร้าน ใดที่สนใจจะลงข้อมูลสินค้าและ

63.

บริการของท่าน สามารถติดต่อได้ที่ โทร. 0-2380-370910 ขอบคุณครับ...

คอลัมภ์แนะน�ำ

แนะน�ำ :

โรงแรม รีสอร์ท

น้�ำมันเหลืองสมถวิล อั้งกี้

ที่พักส�ำหรับนักเดินทาง

“ตราต้นโพธิ์”

ทำ�เนียบสาธารณสุข

ส่วนราชการสังกัดกระทรวงฯ ........... 69. สถานพยาบาล โรงพยาบาล ............. 71. ศูนย์พยาบาล เนอร์สซิ่งโฮม .............. 77.

PUBLIC HEALTH MARKET ้ าย...ขายสะดวก ซือง่

ประธานที่ปรึกษา

ฝ่ายกฏหมาย

ผู้อ�ำนวยการ

กองบรรณาธิการ

วริยา แย้มเพียรวัฒนา

สุเชาว์ ศรลัมพ์

สุชาดา พุกทรัพย์

่ ส�ำอางค์ มาลี ชืน

สราลักษณ์ ชูประเสริฐ ยุวดี พะบ�ำรุ งษ์

ฝ่ายศิลปกรรม

ฝ่ายบัญชี-ธุรการ

30

81.

พ.ต.ท. สมชาย ศรลัมพ์ พ.ต. ฉลาด วงศ์ไพศาล

ผู้จัดการโครงการ

ฝ่ายประชาสัมพันธ์

NEW CONTENT

้ บุญมี พัชรีพร เชือ

พลากร ค�ำโครตสูนย์

ปิยพร ม่วงศรี

www.magazine1nai.com

๑ ใน...สาธารณสุข

จีรวรรณ ปลั่งเปล่ง

ศักดิ์ชย ั รันจัตุรัส อุรุพงษ์ รุ ่งเรือง

่ ขภาพ : แนะนำ�สปาเพือสุ

จิตราวรรณ เวลล์เนส สปา ให้รางวัลกับชีวิต...

106.

นงคราญ นันชนะ

บรรณาธิการบริหาร กิตติ ฉันทกิจนุกูล ผู้จัดการส่วนภูมภ ิ าค

นภาพร ดรุ ณพันธ์ รุ ่งรัศมี ชาลี

ประทุมมาศ สนทอง

ศิริพรรณ ชัยเกียรติ์สน ุ ทร นัฐธิวรรณ สุรีรัมย์

อรรถพล นารู ลา

Magazine1nai

แม๊กกาซีน หนึ่งใน

ฉบับพิเศษ ไทสมุทรเดลี่ บจ. กิตวรินทร์ อาร์ตแอนด์มเี ดีย 32/67 ถ.สุขุมวิท อ.เมือง สมุทรปราการ

Tel/Fax 0-2380-3709-10 E-mail : magazine1nai@gmail.com

สกู๊ปพิเศษ :

ชีวิตและผลงาน

อนุทิน ชาญวีรกูล New! รมว.สาธารณสุข

หลังจากมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้า

แต่งตั้งคณะรัฐมนตรีชด ุ ใหม่ภายใต้การน�ำของนายกรัฐมนตรี

คนเดิม พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา กระทรวงสาธารณสุข ได้ผบ ู้ ริหารคนใหม่คอ ื นายอนุทน ิ ชาญวีรกูล ซึ่งจะบอกอย่าง

นั้ น ก็ ไ ม่ ใ ช่นั ก เนื่ อ งจากนายอนุ ทิ น ได้ เ คยเป็น รั ฐ มนตรี ช่ว ย กระทรวงสาธารณสุขนี้มาแล้วในปี 2544 มาท�ำความรู ้จัก ชีวต ิ และผลงานของ รมว.สาธารณสุข คนใหม่กัน

32

๑ ๑ ใน...สาธารณสุ ใน...สาธารณสุขข

นายอนุทนิ ชาญวีรกูล เกิดเมือ่ 13 กันยายน พ.ศ. 2509 อายุ 52 ปี ปัจุจบันด�ำรงต�ำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี ว่าการกระทรวงสาธารณสุข เป็นบุตรของนายชวรัตน์ ชาญวีรกูล อดีตรัฐมนตรีวา่ การกระทรวงมหาดไทย และผูก้ อ่ ตัง้ บมจ.ซิโน-ไทย เอ็นจีเนียริ่งแอนด์คอนสตรัคชั่น นายอนุทินส�ำเร็จการศึกษาระดับ มัธยมศึกษาจากโรงเรียนอัสสัมชัญ และระดับอุดมศึกษาด้าน วิศวกรรมศาสตร์ จากมหาวิทยาลัย Hofstra ประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อปี พ.ศ. 2532

34

๑ ใน...สาธารณสุข

คนป่วยเฮ ! “อนุทิน” เผย “กัญชาเสรีเพื่ อการแพทย์” เป็นนโยบายรัฐบาลแล้ว นายอนุทน ิ ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรี และรมว.

สาธารณสุข ในฐานะหัวหน้าพรรคภูมิใจไทย เป็นประธาน

่ การแพทย์” โดย เปิดสัมมนาเชิงปฏิบต ั ก ิ าร “กัญชาเสรีเพือ มี นพ.สุ ขุ ม กาญจนพิ ม าย ปลั ด กระทรวงสาธารณสุ ข

นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุทา ศาสตราจารย์สาขาประสาทวิทยา ภาควิ ช าอายุ ร ศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุ ฬ าลงกรณ์

มหาวิ ท ยาลั ย ตั ว แทนข้ า ราชการกระทรวงสาธารณสุข

ส.ส.ของพรรคภูมิใจไทย นายประพัฒน์ ปัญญาชาติรักษ์ ประธานสภาเกษตรกรแห่งชาติ, ดร.ภก.อนั นต์ชัย อัศว

เมฆิน อาจารย์ประจ�ำภาควิชาเภสัชวิทยา คณะเภสัชศาสตร์

มหาวิทยาลัยมหิดล และประชาชนทั่วไปเข้าร่วมงานอย่าง คึกคัก

นายศุภชัย ใจสมุทร ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจ ไทย และนายทะเบียนพรรคฯ กล่าวรายงานว่า พรรคภูมิใจไทยมีน โยบายกับประชาชนในช่วงเลือกตั้งโดยสัญญาว่าจะผลักดันโยบาย กัญชาเสรีทางการแพทย์ให้เกิดผลภายใต้แนวคิดกัญชาคือยารักษา โรค ดังนัน้ จ�ำเป็นต้องถอดกัญชาออกจากพ.ร.บ.ยาเสพติดให้โทษ ซึง่ ก็มีประชาชนจ�ำนวนมากให้ความสนใจ ทั้งเกษตรกร วิสาหกิจชุมชน กลุ่มแพทย์แผนปัจจุบัน กลุ่มแพทย์แผนไทย ดัวนั้นเราจะต้องรับฟัง ความเห็นจากทุกฝ่าย เพื่อท�ำนโยบายกัญชาเสรีเพื่อทางการแพทย์

นายอนุทิน ชาญวีรกูล กล่าวในการเปิดงานสัมมนาเชิง ปฏิบตั กิ าร “กัญชาเสรีเพือ่ การแพทย์” ระบุวา่ พรรคภูมใิ จไทย เคยให้ ค�ำมั่นกับพี่น้องประชาชน ถ้าหากมีโอกาสได้เข้าไปบริหารประเทศ เราต้องด�ำเนินนโยบายกัญชาเพื่อการแพทย์ ให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูป ธรรม ดังนั้น เมื่อพรรคภูมิใจไทย ได้โอกาสท�ำงานเพื่อบ้านเมือง ตน และพรรคต้องด�ำเนินนโยบายนีอ้ ย่างจริงจัง้ วันนี้ เราน�ำทีม ส.ส.พรรค ภูมใิ จไทย มาร่วมงานด้วย เพือ่ บอกให้รวู้ า่ เรือ่ งกัญชาเพือ่ รักษาผูป้ ว่ ย เป็นเรื่องของคนทั้งพรรค ที่ต้องท�ำให้ส�ำเร็จ คนภูมิใจไทยจะเพิกเฉย ไม่ได้

“พรรคส่งตัวแทนไปพูดคุยเรือ่ งนโยบายกับพรรคร่วมรัฐบาล กระทั่งมีข่าวดีมากๆ คือ นโยบายกัญชาเสรีเพื่อการแพทย์ของพรรค ภูมิใจไทย ได้รับการบรรจุเป็นนโยบายของรัฐบาลแล้ว ต้องขอบทุก ฝ่ายที่ช่วยกันผลักดัน ผมต้องเดินหน้านโยบายในทันที”

36

๑ ใน...สาธารณสุข

นายอนุทิน กล่าวต่อว่า กัญชา จะกลายเป็นยาทางเลือก ของคนไทย คนไทยต้องสามารถเข้าถึงยาตัวนี้อย่างทั่วถึง เป้าหมาย คือต้องการช่วยคนไทย แต่ไม่ตอ้ งการช่วยนายทุน ราคาของสารสกัด กัญชาทีส่ งู อยู่ ณ ปัจจุบนั จะถูกท�ำให้ตำ�่ ลงด้วยกลไกการควบคุมของ รัฐ ส�ำหรับเรื่องการปลูกกัญชาบ้านละ 6 ต้น ขอย�้ำว่า มีสิทธิ์ปลูกได้ แต่ตอ้ งใช้เพือ่ การแพทย์ และต้องอยูภ่ ายใต้การควบคุมของรัฐเท่านัน้ โดย อสม.จะเป็นภาคส่วนที่เข้าไปดูแลเบื้องต้น ซึ่งในกระบวนการ ทัง้ หมด เราต้องปฏิบตั โิ ดยต่อยอดจากกฎหมายปัจจุบนั จะไม่ทำ� เรือ่ ง ยุ่งยาก เสียเวลาเด็ดขาด

ส�ำหรับหัวใจในการท�ำนโยบายคือสถาบันการศึกษา สถาน พยาบาล หน่วยงานราชการที่มีความเชี่ยวชาญด้านการสาธารณสุข ภาครัฐต้องสนับสนุนอย่างเต็มที่ เราจะไม่ให้กัญชาถูกผูกขาดโดย กลุ่มนายทุน

นายอนุทิน ยังกล่าวถึงสูตรน�้ำมันกัญชาของไทย ที่ยังไม่ได้ รับการรับรอง ว่า จากนี้ ภาครัฐต้องเร่งตรวจสอบว่าสูตรไหน มี ประสิทธิภาพในการรักษา ไม่มีสารอันตราย ปลอดภัย และรีบรับรอง ในฐานะของยารักษาโรค ส่วนเรือ่ งสิทธิบตั ร ซึง่ มีความกังวลว่ากัญชา ไทยจะถูกต่างชาติขโมยไปจดสิทธิบัตร ตนจะดูแลเรื่องนี้ ขอย�้ำว่า กัญชาไทย ต้องเป็นของคนไทยเท่านั้น แต่ในส่วนของสูตรยาต่างๆ

ตรงนี้ เ ป็ น เรื่ อ งที่ ต ้ อ งให้ ค วามเคารพกั บ ผู ้ ที่ คิ ด ค้ น เราคงเข้ า ไป แทรกแซงไม่ได้

กัญชาเปลี่ยนโลก

ด้าน ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุทา คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปาฐกถาในหัวข้อ “กัญชาเปลี่ยนโลก” ตอนหนึ่งว่า เมื่อกัญชาเข้าสู่ร่างกายจะไปกระตุ้นระบบภายในและ ท�ำการจับกันเองภายในร่างกายเพื่อรักษาโรค ซึ่งการใช้กัญชาใน แต่ละครั้งต้องใช้เป็นจ�ำนวนน้อยเพื่อรอให้ออกฤทธิ์ ผู้ใช้จึงต้องรู้จัก ข้อจ�ำกัดของการใช้กัญชาก็จะเกิดประโยชน์ เช่น ในโรคแขนเกร็ง คือ มีความผิดปกติจากไขสันหลังจะมีอาการปวด ถ้าใช้กญ ั ชาจะสามารถ บรรเทาได้ แต่หากคนไข้รับประทานยาพาราในปริมาณมากจะส่งผล ให้ตบั หรือไตพัง ขณะทีใ่ นโรคจิตเภท เช่น ไบโพล่าพาร์หรือ พากินสัน กัญชาก็สามารถใช้รกั ษาได้ แต่ผใู้ ช้กต็ อ้ งรูว้ า่ กัญชาเหมาะกับโรคใด บ้าง และสามารถใช้ได้แค่ไหน เพราะหากร่างกายได้รับกัญชาใน ปริมาณมากจนเกินไปก็จะส่งผลท�ำให้เซลล์สมองตาย ส่วนโรคอัลไซ เมอร์ เมื่อใช้กัญชาไปประมาณ 5 เดือน คนไข้สามารถตอบสนองได้ มากขึน้ รวมถึง การรักษาผ่านครีมกัญชา ก็สามารถรักษาแผลกดทับ ได้ ทัง้ นีก้ ารใช้กญ ั ชาจ�ำเป็นต้องศึกษาการใช้ยาแผนปัจจุบนั ด้วย เพือ่ ไม่ให้ยาทั้งสองชนิดตีกันภายในร่างกาย รวมถึงการปรับพฤติกรรม การกินก็มีผลต่อการใช้กัญชา ขณะนี้กรมการแพทย์ได้รู้ถึงวิธีการใช้ กัญชาอย่างเหมาะสม และใครสามารถใช้ได้บา้ ง เพราะเมือ่ ใช้กญ ั ชา รั ก ษาโรคเป็ น จ� ำ นวนมากเกินความจ�ำเป็นจะส่งผลต่อสมองใน อนาคต ส่วนตัวจึงไม่สนับสนุนให้ใช้กญ ั ชาในทางสันทนาการ เพือ่ ไม่ ให้เกิดอาการเสพติด

12 องค์กร แถลงหนุน ่ การแพทย์ กัญชาเสรีเพือ

นอกจากนี้ภายหลังงานสัมมนาฯ ทาง 12 องค์กร ได้แก่ มู ล นิ ธิ ข ้ า วขวั ญ มู ล นิ ธิ ก สิ ก รรมธรรมชาติ มู ล นิ ธิ ชี ว วิ ถี มู ล นิ ธิ เกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) มูลนิธิเพื่อผู้บริโภค มูลนิธิสุขภาพ ไทย มหาวิทยาลัยรังสิต เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก เครือข่าย เกษตรกรรมธรรมชาติ ขบวนการสร้างเสริมสุขภาพประชาชน (ขสช.) เครือข่ายผูป้ ว่ ย และคณะกรรมการประสานงานองค์กรพัฒนาเอกชน (กป.อพช.) น�ำโดยนางรสนา โตสิตระกูล อดีตส.ว. ร่วมกันออก แถลงการณ์สนับสนุนการใช้กญ ั ชาทางการแพทย์ เพือ่ ให้หมอพืน้ บ้าน นายเดชา ศิรภิ ทั ร ใช้รกั ษาผูป้ ว่ ยกรณีจำ� เป็นเฉพาะรายอย่างต่อเนือ่ ง และทันต่อความต้องการของผู้ป่วย

ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุทา

่ การแพทย์ เผยข้อสรุ ป”เวทีกญ ั ชาเพือ ใช้ “มาตรการ” ดูแลแทนกฎหมาย

หลังการประชุมกลุ่มย่อย ที่เวทีเสวนาปฏิบัติการ “กัญชา เพื่อการแพทย์” ที่จัดโดยพรรคภูมิใจไทย โดย ดร.ภก.อนันต์ชัย อัศวเมฆิน อาจารย์ประจ�ำภาควิชาเภสัชวิทยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า ความกลัวกัญชา แล้วใช้กฎหมายมา ควบคุมทั้งหมด เป็นแนวทางที่ไม่ฉลาด เพราะเมื่อไปคุม ปรากฎว่า ประชาชนก็หนีไปใช้ใต้ดนิ ซึง่ ส่งผลร้ายมากกว่า เพราะเป็นการใช้โดย

ดร.ภก.อนันต์ชัย อัศวเมฆิน ขาดความรู้ ดังนัน้ ต้องกลับมาหารือกันว่า เมือ่ ต้องคุม มันต้องคุมกัน ด้วยอะไร ตนเสนอให้ใช้มาตรการ แทนการใช้กฎหมาย เพราะ มาตรการ เป็นเรื่องที่ผ่อนคลายมากกว่า

“โมเดลในการใช้กัญชาอย่างถูกกฎหมาย มันต้องเริ่มจาก การวิจัย การน�ำเข้าเพื่อการแพทย์ การใช้ทางการแพทย์ ไปจนถึง สันทนาการ ตอนนี้เราอยู่ในเรื่องของการใช้เพื่อการแพทย์ ซึ่งมันถูก ควบคุมด้วยหน่วยงานมากมาย มันต้องมองในเรื่องของจะให้ใช้ใน ลักษณะของผลิตภัณฑ์ อาทิ สารสกัดจากกัญชา ซึ่งเรามีองค์ความรู้ และประชาชนสามารถผลิตได้เบือ้ งต้น หรือเราจะข้ามไปมองทีย่ า ซึง่ มีราคาแพงกว่า แต่มคี ณ ุ ภาพมากกว่า เป็นเรือ่ งทีผ่ มู้ อี ำ� นาจต้องกลับ ไปหาทางออก”

๑ ใน...สาธารณสุข

37

พิบัติ รวมทั้งผลกระทบจากโลกาภิวัตน์ ที่มีต่อสุขภาพ ล้วนแต่เป็น ความท้ า ทาย ที่ ต ้ อ งเผชิ ญ ในการก้ า วสู ่ ศ ตวรรษที่ ส อง ของการ สาธารณสุขไทย

ในโอกาสที่ก้าวเข้าวาระ 100 ปีของ การสาธารณสุขไทย สธ. จึงได้จดั งาน "ครบรอบการสถาปนากรมสาธารณสุข" ขึน้ เพือ่ ให้เกิดความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องและเพื่อความเป็น สิรมิ งคล สร้างขวัญก�ำลังใจแก่บคุ ลากรในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข โดยได้รบั พระมหา กรุณาธิคณ ุ จาก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชด�ำเนิน ทรงเป็นประธานเปิดงาน พร้อมกันนี้ทรงเปิดอาคาร 100 ปี สธ. และอาคารพิพิธภัณฑ์ การ สาธารณสุขและการแพทย์ไทย และ ทรงปลูกต้นการบูรทีพ่ ระราชทาน ให้เป็นต้นไม้ประจ�ำกระทรวงสาธารณสุข โดยมี ศ.คลินิกเกียรติคุณ นพ.ปิยะสกล สกลสัตยาทร รมว.สธ. นพ.สุขุม กาญจนพิมาย ปลัด กระทรวงสาธารณสุข เฝ้ารับเสด็จฯ

ส�ำหรับ "อาคาร 100 ปี สธ." เป็นโครงการพัฒนาอาคาร ที่สร้างขึ้นใหม่ เพื่อให้โรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไป ได้จัดห้อง แสดงวัตถุส�ำคัญ วัตถุโบราณ ตลอดจนภาพบุคคล ภาพกิจกรรมที่ ส�ำคัญในอดีตที่ บ่งบอกถึงพัฒนาการของโรงพยาบาลหรือหน่วยงาน นัน้ ๆ รวมทัง้ มีนทิ รรศการทีส่ ะท้อนประวัตศิ าสตร์การพัฒนาด้านการ แพทย์และการสาธารณสุขไทยที่ท�ำให้ประชาชนมีชีวิต ที่ดีขึ้น มี โครงการเกีย่ วเนือ่ งกับพระราชวงศ์/พระราชด�ำริ รวมถึงความท้าทาย ของงานสาธารณสุขในอนาคต

ขณะที่ พิพธิ ภัณฑ์กลางของ สธ. ในชือ่ ว่า "พิพธิ ภัณฑ์การ สาธารณสุขและการแพทย์ไทย" ที่จัดตั้งขึ้น ณ อาคารพิพิธภัณฑ์ และศูนย์ฝึกอบรมการแพทย์ แผนไทย (เรือนหมอเพ็ญนภา) ได้มีการ บอกเล่าเรื่องราวต่างๆ อันทรงคุณค่า อีกทั้งยังเป็นแหล่งเรียนรู้ด้าน การดูแลสุขภาพ โดยภายในพิพิธภัณฑ์ได้จัดแสดงนิทรรศการไว้ ทั้งหมด 11 ห้อง ประกอบด้วย หอพระ หออบรมครูแพทย์แผนไทย เวชกรรมไทย เภสัชกรรมไทย นวดไทย ผดุงครรภ์ไทย พิพิธภัณฑ์ หมุนเวียน "วิถีภูมิปัญญาท้องถิ่น" พิพิธภัณฑ์ถาวร "ห้องอุปการ พัฒนกิจ" ห้อง 100 ปี การสาธารณสุขไทยพุทธศาสนากับการแพทย์ แผนไทย และห้องพระบิดา แห่งการแพทย์แผนไทย โดยสามารถเข้า ชมได้ทกุ วันจันทร์ถงึ ศุกร์ เวลา 08.30-16.30 น. (เว้นวันหยุดราชการ)

่ นแปลง ทีเ่ รียกได้ นับเป็น 100 ปี แห่งการเปลีย ว่าปรับปรุ งประสิทธิภาพการ ปฏิบัติราชการโดยมุ่ง ผลสัมฤทธิ์ของงาน น�ำนโยบายสูก ่ ารปฏิบัติ เพื่อมอบ ความมั่นคงทางด้านสุขภาพให้แก่คนไทย และยังคง ่ ให้คนไทยได้มส ่ ี พัฒนางานอย่างต่อเนื่องเพือ ี ข ุ ภาพทีด ต่อไป

๑ ใน...สาธารณสุข

39

ข่าวสาธารณสุข News Public Health

สธ.เข้มมาตรการรับมือไข้เลือดออก

หลังมีแนวโน้มสูงขึ้น เตือนพบผู้ป่วยไข้สูง 2 วัน ไม่ดีขึ้นให้รีบพบแพทย์ กระทรวงสาธารณสุ ข เข้ ม มาตรการรั บ มื อ สถานการณ์ ไ ข้ เ ลื อ ดออกหลั ง มี แนวโน้ ม เพิ่ ม สู ง ขึ้ น พร้อมเตือนประชาชนหากพบผู้ปว่ ยมีไข้สงู 2 วันไม่ดี ขึ้น หรือไข้ลดแต่อาการแย่ลง อ่อนเพลีย ซึมปัสสาวะ สีเข้ม ให้รีบไปพบแพทย์ท่โี รงพยาบาล แนะใช้กับดัก LeO-Trap ใส่สารซีโอไลท์ชว ่ ยก�ำจัดลูกน้�ำยุงลาย

นายแพทย์สขุ มุ กาญจนพิมาย ปลัดกระทรวงสาธารณสุข ให้สัมภาษณ์ว่า สถานการณ์ของโรคไข้เลือดออกขณะนี้แนวโน้มสูง ขึ้นในทุกจังหวัด ซึ่งในปีนี้ครบวงรอบการระบาดปกติจะระบาดปีเว้น ปีหรือสองปี จึงสั่งการให้ทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด�ำเนินการตาม มาตรการรับมืออย่างเข้มข้น โดยให้โรงพยาบาลในสังกัดทุกแห่งตั้ง มุมให้คำ� ปรึกษาไข้เลือดออก (Dengue corner) เพือ่ คัดกรอง ติดตาม ดูแลรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออก และจัดให้มีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญให้ค�ำ ปรึกษา ดูแลกลุม่ เสีย่ งและผูป้ ว่ ยอาการรุนแรงอย่างใกล้ชดิ จัดอบรม แพทย์จบใหม่ในการวินิจฉัย ดูแลรักษาผู้ป่วยไข้เลือดออก รวมถึงขอ ความร่วมมือ ประชาชนทุกภาคส่วน จิตอาสา ช่วยกันท�ำลายแหล่ง เพาะพันธุย์ งุ ลายอย่างต่อเนือ่ ง โดยให้แต่ละบ้านส�ำรวจจุดเสีย่ งแหล่ง เพาะพันธ์ลกู น�ำ้ ยุงลายทีพ่ บบ่อย เช่น ภาชนะทีถ่ กู ทิง้ จานรองกระถาง ต้นไม้ ยางรถยนต์เก่าไม่ให้มนี ำ�้ ขัง โอ่งใส่นำ�้ ทีไ่ ม่มฝี าปิด ส่วนภาชนะ รองน�้ำทิ้งหลังตู้เย็น ภาชนะรองขาตู้กับข้าว แจกันพลูด่าง แก้วน�้ำหิ้ง พระให้ท�ำความสะอาดเปลี่ยนน�้ำทุกสัปดาห์ หรือใช้กับดัก “LeOTrap” ใส่สารซีโอไลท์ นวัตกรรมที่กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ได้ คิดค้นขึ้น ซึ่งเป็นกับดักไข่ยุงแบบดักตาย น�ำไปวางในบ้านในห้องนั่ง เล่น ใต้บนั ได ชัน้ วางรองเท้า หรือบริเวณทีม่ ยี งุ ชุกชุมเพือ่ ช่วยตัดวงจร ยุง และขอความร่วมมือร้านขายยา คลินิก ไม่ให้จ่ายยาแก้ปวดลดไข้ กลุ่มเอ็นเสด (NSAIDS : Nonsteroidal anti-inflammatory drug) เช่น แอสไพริน บรูเเฟน ในผู้ป่วยที่สงสัยโรคไข้เลือดออก เพราะอาจ ท�ำให้เกิดอาการเลือดออกมากขึ้น

ด้านนายแพทย์สุวรรณชัย วัฒนายิ่งเจริญชัย อธิบดีกรม ควบคุมโรค กล่าวว่า สถานการณ์โรคไข้เลือดออก ล่าสุด จากส�ำนัก ระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึง 9 กรกฎาคม 2562 พบผู้ป่วยไข้เลือดออก จ�ำนวน 44,671 ราย เสียชีวิต จ�ำนวน 62 ราย โดยในเดือนมิถุนายน มีผู้ป่วยจ�ำนวน 15,440 ราย เสียชีวิต 13 ราย ขอแนะน�ำประชาชนหากพบเห็นผู้ป่วยมีไข้สูง 2 วัน อาการ ไม่ดีขึ้น อ่อนเพลีย ซึมลง ปัสสาวะสีเข้ม หรือไข้ลดแล้วแต่อาการแย่ ลง ซึมกว่าเดิม เบื่ออาหาร ขอให้สงสัยว่าเป็นไข้เลือดออกและรีบไป พบแพทย์ที่โรงพยาบาลใกล้บ้านทันที และห้ามซื้อยารับประทานเอง

ทั้งนี้ ผู้ป่วยไข้เลือดออกส่วนใหญ่จะมีอาการคล้ายไข้หวัด ทั่วไป เช่น ปวดศีรษะ ตัวร้อน คลื่นไส้ อาเจียน อ่อนเพลีย ปวดเมื่อย กล้ามเนือ้ ตามตัว ส�ำหรับอาการเด่น คือ ไข้สงู เฉียบพลัน แต่สว่ นมาก ไม่มนี ำ�้ มูก ไม่ไอ อาจมีจดุ เลือดออกเล็กๆ กระจายอยูต่ ามแขน ขา ล�ำ ตัว และรักแร้ การปฐมพยาบาลเบือ้ งต้น คือ ให้เช็ดตัวด้วยน�ำ้ อุณหภูมิ ห้อง รับประทานยาพาราเซตามอลลดไข้ ห้ามใช้ยาแก้ปวดลดไข้กลุม่ เอ็นเสด โดยปกติอาการจะดีขึ้น หลังไข้ลด กินอาหาร ดื่มน�้ำได้ ปาก ไม่แห้ง ปัสสาวะปกติ ส�ำหรับผู้ป่วยที่อาการรุนแรงจะมีเลือดออกที่ อวัยวะภายในร่างกาย เช่น ทางเดินอาหาร ตับ ม้าม หรือไตวาย มี โอกาสเกิดภาวะช็อก หากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องทันท่วงที อาจเสียชีวิตได้ โดยวิธีป้องกันโรคไข้เลือดออกที่ดีที่สุดคือการก�ำจัด และท�ำลายแหล่งเพาะพันธุ์ลูกน�ำ้ ยุงลาย ซึ่งประชาชนทีส่ นใจ กับดัก “LeO-Trap” สามารถซือ้ ได้ทกี่ รมวิทยาศาสตร์การแพทย์ หรือทาง FB : leotrap, Instagram : LeO-Trap, Line : @leotrap-ikari หรือโทร 02 295 2151-3 1 กล่องมี 2 ชุด ราคา 300 บาท :::::::: ๑ ใน...สาธารณสุข

41

ตรวจสุขภาพ ป้องกันโรค "การตรวจสุขภาพ" เป็นสิ่งที่จ�ำเป็นส�ำหรับ คนทุกเพศและทุกวัย แต่คนไทยทั้งประเทศที่เข้ารับ การตรวจสุขภาพ ในแต่ละปีมเี พียงแค่ 2% เท่านั้น และ ซ้�ำร้ายไปกว่านั้น ยังมีความเข้าใจผิดๆ ว่าการตรวจ ่ ค้นหา “โรคร้ายและอาการทีไ่ ม่ปกติ" สุขภาพ มีไว้เพือ

ทั้งที่ตามความจริงแล้ว เป้าหมายของการตรวจสุขภาพคือ เป็นการตรวจเพือ่ ส่งเสริมสุขภาพในบุคคลปกติ เพือ่ ค้นหาปัจจัยเสีย่ ง หรือภาวะผิดปกติ พูดง่ายๆ ว่า ใช้เป็นตัวช่วยในการวางแผนป้องกัน และรักษาโรคตัง้ แต่ระยะแรกเริม่ ในกรณีทตี่ รวจพบโรคหรือความผิด ปกติของร่างกาย เหนืออื่นใด เมื่อเข้าใจผิดว่าตรวจเพื่อค้นหาโรค ท�ำให้ผู้เข้ารับการตรวจคาดหวังว่าตนจะได้รับการตรวจอย่างเต็มที่ ไม่ว่าจะเป็นการเจาะเลือด ตรวจแล็บ เอกซเรย์ปอด ตรวจระดับสาร บ่งชี้มะเร็ง ตรวจกรดยูริดในเลือด ตรวจเอนไซม์ตับ ตรวจคลื่นไฟฟ้า หัวใจ อัลตราซาวด์ช่องท้อง ฯลฯ ทั้งๆ ที่แต่ละรายการ ล้วนแล้วแต่ เป็นการตรวจแบบเหวี่ยงแหเกินความจ�ำเป็นทั้งสิ้น อีกทั้งยังท�ำให้ เจ็บตัว เสียทรัพย์ เสียเวลา เกิดความเครียดและความวิตกกังวลจน เกิดเหตุ มิหน�ำซ�ำ้ ในหลายรายการตรวจยังเสีย่ งต่อการพบผลบวกลวง ที่ท�ำให้ต้องโดนชวนให้ตรวจอย่างอื่นเพิ่มเติมหนักเข้าไปอีก

ค�ำถามส�ำคัญก็คอ ื แล้วตรวจสุขภาพอย่างไร ถึงจะไม่เรียกว่า "ตรวจมากเกินความจ�ำเป็น" ?

มาเริ่มกันที่กลุ่มคนวัยที่มีความเสี่ยงสูงสุดของการมีปัญหา สุขภาพจึงเป็นวัยทีต่ อ้ งเข้ารับบริการตรวจสุขภาพอย่างจริงจัง โดยการ ตรวจสุขภาพคนวัยท�ำงาน ควรเป็นการตรวจเพื่อค้นหาความเสี่ยง ของโรคโดยเฉพาะอย่างยิง่ คนทีม่ บี คุ คลในครอบครัวป่วยด้วยโรคหัวใจ และหลอดเลือด เบาหวาน โดยเฉพาะเกิดในชายอายุนอ้ ยกว่า 55 ปี และ หญิงอายุน้อยกว่า 65 ปี หรือมีสมาชิกหลายคนในครอบครัวเป็นโรคดัง กล่าว นอกจากนี้ ควรมีการตรวจร่างกายทั่วไป เช่น ชั่งน�้ำหนักวัดส่วน สูง ประเมินว่าเป็นโรคอ้วนหรือไม่ วัดความดันโลหิต เพือ่ ตรวจคัดกรอง โรคความดันโลหิตสูง ตรวจฟังเสียงหัวใจผิดปกติ ตับ ม้ามโต ภาวะ บวม ตรวจสุขภาพช่องปาก อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ตรวจการได้ยิน ปีละ 1 ครั้ง ตรวจตา ปีละ 1 ครั้ง ส่วนผู้หญิงที่อยู่ในช่วงอายุ 30-39 ปี ควร ได้รับการตรวจเต้านมทุกๆ 3 ปี อายุ 40 ปีขึ้นไป ควรตรวจเต้านมเป็น ประจ�ำทุกปี ผู้หญิงอายุ 30 ปีขึ้นไป ควรได้รับการตรวจคัดกรองด้วย Pap s smear ทุก 3 ปี หรือวิธีป้ายหาความผิดปกติโดยใช้กรดอะซิติก (VIA) ทุก 5 ปี

ทีนกี้ ม็ าถึง การตรวจสุขภาพส�ำหรับเด็ก ความจ�ำเป็นอันดับ แรกที่ต้องเช็ก คือ "ภาวะโลหิตจากการขาดธาตุเหล็ก" หรือที่ชาวบ้าน เรียกว่า "โรซีด" ซึ่งเด็กทุกคนมีโอกาสเป็นได้ โดยสถิติพบว่าในเด็กไทย 100 คน จะตรวจพบโรคโลหิตจางสูงถึง 30 คน ผลกระทบที่จะเกิดจาก การเป็นโรคซีดก็คือ เด็กจะอ่อนเพลียง่าย เหนื่อยง่าย เวียนศรีษะ พัฒนาการล่าช้า จิตใจและพฤติกรรมเซื่องซึม ไม่อยากอาหาร ไม่สนใจ

42

๑ ใน...สาธารณสุข

สิ่งแวดล้อม อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย มีปัญหาด้านการเจริญ เติบโต มีปญ ั หาด้านการเรียน ขาดความสนใจและสมาธิในการเรียน สติ ปัญญาด้อยลง ไอคิวต�่ำกว่าเกณฑ์ ผลการเรียนแย่ลง

ดังนั้น เด็กๆ จึงได้รับการเจาะเลือดตรวจเพื่อดูความสมบูรณ์ ของเม็ดเลือก 2 ครั้ง ในเพศชายและหญิง ครั้งที่1 ช่วงอายุ 6-9 เดือน, ครั้งที่ 2 ช่วงอายุ 3-6 ปี ส่วนครั้งที่ 3 ตรวจเฉพาะเพศหญิง ช่วงอายุ 11-18 ปี นอกจากนี้ ส�ำหรับเด็กๆ ยังมีอีกสิ่งที่ "จ�ำเป็น" ต้องตรวจ นั่น ก็คือ "การได้ยิน" ซึ่งจากสถิติ พบว่า ในจ�ำนวนเด็กแรกเกิดทุกๆ 1 พัน คน มีเด็กที่ถูกตรวจพบว่ามีความบกพร่องทางการได้ยินประมาณ 1 ถึง 3 คน ซึ่งอาจส่งผลให้หูพิการได้ โดยทั่วไป การตรวจ "การได้ยิน" นั้น สามารถทีจ่ ะตรวจได้ทนั ทีภายใน 15 นาทีนบั จากแรกเกิด เพราะยิง่ ตรวจ พบเร็วเท่าไหร่ จะท�ำให้เด็กได้รับการรักษาและฟื้นฟูการได้ยินอย่าง เหมาะสม ช่วยให้เด็กมีพฒ ั นาการและความสามารถใช้ชวี ติ ในสังคมได้ อย่างมีคุณภาพต่อไป

และสุดท้าย กลุ่มที่น่าเป็นห่วงมากที่สุดอีกกลุ่มก็คือ "ผู้สูง อายุ" ซึ่งมีความเสี่ยงมากต่อโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง โดยที่ ข้อมูลจากกรมอนามัยระบุว่า ภายในปี พ.ศ. 2568 จ�ำนวน 2 ใน 3 ของ ผูป้ ว่ ยเบาหวาน จะเป็นผูท้ มี่ อี ายุ 60 ปีขนึ้ ไป การตรวจคัดกรองเบาหวาน นัน้ ท�ำได้งา่ ย ไม่เสียค่าใช้จา่ ยหากไปรับบริการตามสถานบริการแพทย์ ของรัฐ และไม่จ�ำเป็นต้องรอตรวจตอนที่อายุมาก เพราะสามารถมา ตรวจได้ตงั้ แต่อายุ 35 ปีขนึ้ ไป ควรได้รบั การตรวจคัดกรองเพือ่ ค้นหาโรค เบาหวานทุก 3 ปี ขณะทีโ่ รคความดันโลหิตสูง ก็ควรตรวจคัดกรองอย่าง น้อยปีละครั้ง ควบคู่กับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดและความคุม ระดั บ ความดั น โลหิ ต ให้ อ ยู ่ ใ นเกณฑ์ ที่ ป ลอดภั ย จากการเกิ ด ภาวะ แทรกซ้อน จะท�ำให้ผู้สูงอายุสามารถพึ่งตนเองด้านสุขภาพได้อย่าง เป็นสุข ลดการใช้ยา ลดค่าใช้จ่ายของตนเองและครอบครัว

จะเห็นใช่ไหมว่า แต่ละวัยก็ควรได้รับการตรวจสุขภาพเป็น ประจ�ำ และถ้าไม่มีความผิดปกติรุนแรงอะไร ก็ตรวจเท่าท่แนะน�ำว่า จ�ำเป้น ไม่เสียทัง้ ทรัพย์และเวลาโดยใช่เหตุ และทีด่ ไี ปกว่านัน้ สปสช. หรือ ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ยังมีการรองรับการตรวจ สุขภาพฟรี ผ่านโครงการประกันสังคมส�ำหรับผูท้ ำ� งานประจ�ำ รวมไป จนถึงโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรคที่เอื้ออ�ำนวยต่อกลุ่มอาชีพนอก ระบบ ซึ่งทั้งหมด สามารถติดต่อและเข้ารับการตรวจฟรีที่สถาน พยาบาลใกล้บ้านที่ท่านสะดวก

ข้อมูลจาก กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

และ ส�ำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

“ตราครูบุญเลิศ”

ผลิตภัณฑ์ ผู้น�ำด้านความสะอาด ปลอดภัย ใส่ใจผู้บริโภค การันตรีรางวัลผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร จากเห็ดหลินจือและถั่งเช่ายอดเยี่ยมแห่งปี

ผลิตภัณฑ์ “ตราครูบุญเลิศ” ของเราเน้นกรรมวิธีการผลิตที่ สะอาดและปลอดภัย ตั้งแต่กระบวนการแรก คือ กระบวนการผลิตวัตถุดิบ ได้แก่ “เห็ดหลินจือ” และ “เห็ดถั่งเช่า” โดยมีการคัดสรรส่วนผสมให้อยู่ ในเกณฑ์คณ ุ ภาพทีด่ แี ละปลอดภัยต่อผูบ้ ริโภค รวมไปถึงห้องทีท่ ำ� การเพาะ เลี้ยงเห็ดถังเช่าที่มีกระบวนการจัดการและปฏิบัติตามหลัก 5ส. อันได้แก่

ส.ที่ 1 “สะสาง” คือการท�ำให้เป็นระเบียบ โดยในห้องเพาะเห็ดถัง่ เช่า นั้น จะมีการจัดการสิ่งของต่างๆอย่างมีระบบระเบียบ เพื่อง่ายต่อการเก็บรักษา

ส.ที่ 2 “สะดวก” ผู้ที่เข้าไปใช้ภายในห้องเพาะถั่งเช่าสามารถหยิบ ใช้สอยสิ่งของ วัสดุ อุปกรณ์ได้อย่างง่าย สะดวกและรวดเร็ว

ส.ที่ 3 “สะอาด” ภายในห้องนี้จะต้องเป็นห้องที่ปลอดเชื้อ มิเช่นนั้น ถังเช่าทีเ่ ราเพาะเลีย้ งอาจเกิดการติดเชือ้ ได้ ดังนัน้ ภายในห้องเพาะเห็ดถังเช่าของ เราจะมีระบบการจัดการความสะอาดเป็นอย่างดี

ส.ที่ 4 “สุขลักษณะ” คือการรักษาความสะอาดทั้ง 3 ส.ที่กล่าวมา อย่าเคร่งครัดและดีตลอด และ ส.สุดท้าย

ส.ที่ 5 “สร้ างนิสัย” จากการที่เราปฏิบัติจนเกิดความเคยชินและ ติดเป็นนิสัยในการดูแลห้องเพาะเลี้ยง วัสดุ อุปกรณ์ต่างๆเป็นอย่างดีก็จะท�ำให้ วัตถุดบิ ของเราทีอ่ อกมาถึงมือผูบ้ ริโภคมีความสด สะอาด ปลอดภัย สามารถสร้าง ความไว้วางใจในกรรมวิธีการผลิตจนกระทั่งมาเป็นผลิตภัณฑ์สินค้ามากมายที่ ผลิตจากเห็ดหลินจือและถั่งเช่า

46

๑ ใน...สาธารณสุข

ดันนั้นแล้ว เพื่อเพิ่มความมั่นใจให้แก่ผู้บริโภคในด้านความสะอาดและปลอดภัยใน กระบวนการการผลิตวัตถุดิบจากเห็ดถั่งเช่าวันนี้เราจะมาบอกเล่าคร่าวๆเกี่ยวกับ

การเพาะเห็ดถั่งเช่า

ขัน้ ตอนที่ 1. เตรียมวัสดุเพาะ ได้แก่ ข้าวกล้อง ไข่ไก่ หนอนไหม วิตามิน น�ำมาใส่ในภาชนะปิดสนิทและท�ำการนึ่งในหม้อนึ่งแรงดัน ด้วยอุณหภูมิ 121 องศา เซลเซียส และแรงดันที่ 15 บาร์เป็นเวลา 30 นาที ถึง 1 ชั่วโมง

ขัน้ ตอนที่ 2. น�ำวัสดุเพาะที่นึ่งแล้วมาพักไว้ให้เย็นภายในห้องปลอดเชื้อ ซึง่ มีการควบคุมอุณหภูมทิ ี่ 18 ไม่เกิน 25 องศาเซลเซียส เมือ่ วัสดุเพาะหรืออาหารของ เชื้อเห็ดถั่งเช่า เย็นสนิทแล้วจึงสามารถต่อเชื้อเห็ดถั่งเช่าได้ โดยในการต่อเชื้อจะต้อง ต่อภายในตู้ปลอดเชื้อ ซึ่งที่ศูนย์ของเราจะต่อเชื้อภายในตู้ “ลามินาร์” ซึ่งจะเป็นตู้ที่มี การกรองสิ่งปนเปื้อน เชื้อโรค และฝุ่นละอองที่อยู่ในอากาศได้เป็นอย่างดี

ขัน้ ตอนที่ 3. เมือ่ ท�ำการต่อเชือ้ เสร็จ ก็จะเพาะเลีย้ งภายในห้องปลอดเชือ้ ต่ออีกเป็นเวลา 2 เดือน โดยในสัปดาห์แรกจะยังไม่ให้แสง แต่ควบคุมอุณหภูมิ ดังนัน้ ภายในห้องเพาะเลีย้ งถัง่ เช่า จึงต้องติดเครือ่ งปรับอากาศและไฟฟ้า ซึง่ ต้องเปิดตลอด 24 ชั่วโมง เป็นระยะเวลา 2 เดือน จึงจะสามารถเก็บเกี่ยววัตถุดิบหรือเห็ดถั่งเช่าออก จากห้องปลอดเชื้อได้

ขัน้ ตอนที่ 4. เมื่อครบตามระยะเวลาเก็บเกี่ยว เราจะน�ำเห็ดถั่งเช่าออก จากห้องปลอดเชื้อ น�ำมาหั่นและคัดแยก โดยแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ ดอกและคอม โพส จากนั้นน�ำมาอบให้แห้ง และน�ำไปบดให้เป็นเนื้อละเอียดเหมือนแป้งจากนั้นส่ง ตรงเข้าโรงงานที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน เพื่ออัดเป็นแคปซูล เสริมอาหารจากเห็ด ถั่งเช่า ส่วนดอกที่มีความยาวและสวยเราจะน�ำมาชงเป็นชาถั่งเช่า เป็นต้น

หลายๆคนคงอยากรู้ว่า “ครูบุญเลิศ ไทยทัตกุล” เป็นใคร วันนี้เรามีค�ำตอบ ครูบุญเลิศ ไทยทัตกุล หรือ ดร.บุญเลิศ ไทยทัตกุล เป็นครูภูมิปัญญาไทย ด้านเกษตรกรรม (การเพาะเห็ดแบบครบวงจร) สังกัดส�ำนักงาน เลขาธิการสภาศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ เคยเป็นอาสาดาบสในโครงการ ลูกพระดาบส ปัจจุบันได้ก่อตั้งศูนย์การเรียนรู้ เพื่อไว้ใช้ในการถ่ายทอดองค์ความรู้ต่างๆ เกี่ยวกับเห็ดเศรษฐกิจและเห็ดเป็นยา โดยครูบุญเลิศ ถือเป็นปราชญ์ชาวบ้าน ผู้มีความรู้และเชี่ยวชาญด้านเห็ดโดยเฉพาะ เนื่องจากท่านคลุกคลี่และอยู่กับเห็ด มาเป็นเวลานานกว่า 40ปีและนางสาวลภัสรดา บางเทศธรรม เป็นครูผู้ช่วย ด้านการแปรรูปและประชาสัมพันธ์ เผยแพร่ผลิตภัณฑ์ ศูนย์การเรียนรู้แห่งนี้มีชื่อว่า “ศูนย์การเรียนรู้ภูมิปัญญาไทยจังหวัดสมุทรปราการ” ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 48/16 หมู่ 1 ต�ำบลบางโฉลง อ�ำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ ที่นี่จะมีการเปิดฝึกอบรมการเพาะเห็ดถังเช่า (ฟรี) ทุกเดือน เดือนละ 1 ครั้ง ฝึกอบรมโดย ครูบุญเลิศ ไทยทัตกุล หากท่านใดสนใจ สามารถติดต่อสอบถามเพิ่มเติมหรือส�ำรองที่นั่งได้ที่ 061-8247829,098-8244019 (มิ้ง) และในปี พ.ศ.2554 ได้จัดตั้งเป็นวิสาหกิจชุมชน โดยใช้ชื่อว่า “วิสาหกิจชุมชนศูนย์การเรียนรู้ภูมิปัญญาไทย จังหวัดสมุทรปราการ” รหัสทะเบียน 3-11-03-04/1-0005 ออกให้ไว้ ณ วันที่ 11 มีนาคม 2554 โดยได้รับความอนุเคราะห์สถานที่จาก แม่ปราณี บางเทศธรรม

• ใส่ใจทุกขั้นตอนตั้งแต่วัตถุดิบ

• คัดสรรคุณภาพตรวจความสะอาด

• ใส่ใจการผลิตเน้นคุณภาพตอบโจทย์ทุกปัญหาของผู้บริโภค

• คัดสรรโรงงานที่ผลิตมีคุณธรรมและจรรยาบรรณของโรงงาน

• เป็นพี่เลี้ยงให้ค�ำปรึกษาดังญาติมิตร

www.itrmu.net/web/10rs7

48/16 หมู่ 1 ต�ำบลบางโฉลง อ�ำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ 10540

โทร : 08-9113-6389, 08-9813-7143, 06-1824-7829 โทรสาร : 0-2750-9938 ๑ ใน...สาธารณสุข

47

ตรงนี้ เ ป็ น เรื่ อ งที่ ต ้ อ งให้ ค วามเคารพกั บ ผู ้ ที่ คิ ด ค้ น เราคงเข้ า ไป แทรกแซงไม่ได้

กัญชาเปลี่ยนโลก

ด้าน ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุทา คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปาฐกถาในหัวข้อ “กัญชาเปลี่ยนโลก” ตอนหนึ่งว่า เมื่อกัญชาเข้าสู่ร่างกายจะไปกระตุ้นระบบภายในและ ท�ำการจับกันเองภายในร่างกายเพื่อรักษาโรค ซึ่งการใช้กัญชาใน แต่ละครั้งต้องใช้เป็นจ�ำนวนน้อยเพื่อรอให้ออกฤทธิ์ ผู้ใช้จึงต้องรู้จัก ข้อจ�ำกัดของการใช้กัญชาก็จะเกิดประโยชน์ เช่น ในโรคแขนเกร็ง คือ มีความผิดปกติจากไขสันหลังจะมีอาการปวด ถ้าใช้กญ ั ชาจะสามารถ บรรเทาได้ แต่หากคนไข้รับประทานยาพาราในปริมาณมากจะส่งผล ให้ตบั หรือไตพัง ขณะทีใ่ นโรคจิตเภท เช่น ไบโพล่าพาร์หรือ พากินสัน กัญชาก็สามารถใช้รกั ษาได้ แต่ผใู้ ช้กต็ อ้ งรูว้ า่ กัญชาเหมาะกับโรคใด บ้าง และสามารถใช้ได้แค่ไหน เพราะหากร่างกายได้รับกัญชาใน ปริมาณมากจนเกินไปก็จะส่งผลท�ำให้เซลล์สมองตาย ส่วนโรคอัลไซ เมอร์ เมื่อใช้กัญชาไปประมาณ 5 เดือน คนไข้สามารถตอบสนองได้ มากขึน้ รวมถึง การรักษาผ่านครีมกัญชา ก็สามารถรักษาแผลกดทับ ได้ ทัง้ นีก้ ารใช้กญ ั ชาจ�ำเป็นต้องศึกษาการใช้ยาแผนปัจจุบนั ด้วย เพือ่ ไม่ให้ยาทั้งสองชนิดตีกันภายในร่างกาย รวมถึงการปรับพฤติกรรม การกินก็มีผลต่อการใช้กัญชา ขณะนี้กรมการแพทย์ได้รู้ถึงวิธีการใช้ กัญชาอย่างเหมาะสม และใครสามารถใช้ได้บา้ ง เพราะเมือ่ ใช้กญ ั ชา รั ก ษาโรคเป็ น จ� ำ นวนมากเกินความจ�ำเป็นจะส่งผลต่อสมองใน อนาคต ส่วนตัวจึงไม่สนับสนุนให้ใช้กญ ั ชาในทางสันทนาการ เพือ่ ไม่ ให้เกิดอาการเสพติด

12 องค์กร แถลงหนุน ่ การแพทย์ กัญชาเสรีเพือ

นอกจากนี้ภายหลังงานสัมมนาฯ ทาง 12 องค์กร ได้แก่ มู ล นิ ธิ ข ้ า วขวั ญ มู ล นิ ธิ ก สิ ก รรมธรรมชาติ มู ล นิ ธิ ชี ว วิ ถี มู ล นิ ธิ เกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) มูลนิธิเพื่อผู้บริโภค มูลนิธิสุขภาพ ไทย มหาวิทยาลัยรังสิต เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก เครือข่าย เกษตรกรรมธรรมชาติ ขบวนการสร้างเสริมสุขภาพประชาชน (ขสช.) เครือข่ายผูป้ ว่ ย และคณะกรรมการประสานงานองค์กรพัฒนาเอกชน (กป.อพช.) น�ำโดยนางรสนา โตสิตระกูล อดีตส.ว. ร่วมกันออก แถลงการณ์สนับสนุนการใช้กญ ั ชาทางการแพทย์ เพือ่ ให้หมอพืน้ บ้าน นายเดชา ศิรภิ ทั ร ใช้รกั ษาผูป้ ว่ ยกรณีจำ� เป็นเฉพาะรายอย่างต่อเนือ่ ง และทันต่อความต้องการของผู้ป่วย

ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุทา

่ การแพทย์ เผยข้อสรุ ป”เวทีกญ ั ชาเพือ ใช้ “มาตรการ” ดูแลแทนกฎหมาย

หลังการประชุมกลุ่มย่อย ที่เวทีเสวนาปฏิบัติการ “กัญชา เพื่อการแพทย์” ที่จัดโดยพรรคภูมิใจไทย โดย ดร.ภก.อนันต์ชัย อัศวเมฆิน อาจารย์ประจ�ำภาควิชาเภสัชวิทยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า ความกลัวกัญชา แล้วใช้กฎหมายมา ควบคุมทั้งหมด เป็นแนวทางที่ไม่ฉลาด เพราะเมื่อไปคุม ปรากฎว่า ประชาชนก็หนีไปใช้ใต้ดนิ ซึง่ ส่งผลร้ายมากกว่า เพราะเป็นการใช้โดย

ดร.ภก.อนันต์ชัย อัศวเมฆิน ขาดความรู้ ดังนัน้ ต้องกลับมาหารือกันว่า เมือ่ ต้องคุม มันต้องคุมกัน ด้วยอะไร ตนเสนอให้ใช้มาตรการ แทนการใช้กฎหมาย เพราะ มาตรการ เป็นเรื่องที่ผ่อนคลายมากกว่า

“โมเดลในการใช้กัญชาอย่างถูกกฎหมาย มันต้องเริ่มจาก การวิจัย การน�ำเข้าเพื่อการแพทย์ การใช้ทางการแพทย์ ไปจนถึง สันทนาการ ตอนนี้เราอยู่ในเรื่องของการใช้เพื่อการแพทย์ ซึ่งมันถูก ควบคุมด้วยหน่วยงานมากมาย มันต้องมองในเรื่องของจะให้ใช้ใน ลักษณะของผลิตภัณฑ์ อาทิ สารสกัดจากกัญชา ซึ่งเรามีองค์ความรู้ และประชาชนสามารถผลิตได้เบือ้ งต้น หรือเราจะข้ามไปมองทีย่ า ซึง่ มีราคาแพงกว่า แต่มคี ณ ุ ภาพมากกว่า เป็นเรือ่ งทีผ่ มู้ อี ำ� นาจต้องกลับ ไปหาทางออก”

๑ ใน...สาธารณสุข

37

ข่าวสาธารณสุข News Public Health

สธ. จัดระบบกัญชาทางการแพทย์

ล็อตแรกพร้อมให้บริการต้นเดือนสิงหาคม 2562

“ขณะนี้การน�ำกัญชามาใช้ทางการแพทย์ ถือว่าเป็นระยะ เริ่มต้นปริมาณการผลิตยังอยู่ในวงจ�ำกัดส�ำหรับผู้ป่วยในโครงการ ระยะต่อไปจะมีการขยายให้เพียงพอต่อการน�ำไปใช้เป็นทางเลือกใน การรักษาผูป้ ว่ ยทีร่ กั ษาด้วยวิธมี าตรฐานแล้วไม่ได้ผล ภายใต้การดูแล ของแพทย์ เภสัช ทันตแพทย์ และแพทย์แผนไทยทีผ่ า่ นการอบรมเพือ่ ให้เกิดผลในการรักษาและไม่เป็นอันตรายต่อผู้ใช้” ศาสตราจารย์ คลินิก เกียรติคุณ นายแพทย์ปิยะสกลกล่าว

กระทรวงสาธารณสุข จัดระบบบริการกัญชา ทางการแพทย์ครบวงจร น้�ำมันกัญชาล็อตแรกผลิต โดยองค์การเภสัชกรรมและโรงพยาบาลเจ้าพระยา อภัยภูเบศร พร้อมน�ำไปใช้กับผู้ปว่ ยที่อยู่ในเกณฑ์ข้อ ้ างการแพทย์ต้นเดือนสิงหาคม 2562 นี้ บ่งชีท

ศาสตราจารย์คลินิก เกียรติคุณ นายแพทย์ปิยะสกล สกลสัตยาทร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ให้สัมภาษณ์ว่า กระทรวงสาธารณสุข ได้จัดระบบบริการกัญชาทางการแพทย์ใน สถานพยาบาลครบวงจร โดยมอบหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องบู รณาการท�ำงาน ทั้งภายในและภายนอกกระทรวง เพื่อให้การน�ำ กัญชาไปใช้มปี ระสิทธิภาพ ประชาชนได้รบั ประโยชน์อย่างแท้จริง ใน ด้านการปลูก การผลิต การกระจาย องค์การเภสัชกรรมจะผลิตน�ำ้ มัน กัญชาล็อตแรกในเดือนกรกฎาคม-สิงหาคม 2562 จ�ำนวน 10,000 ขวด และโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร จ�ำนวน 5,000 ขวด น�ำ ไปใช้ รั ก ษาผู ้ ป ่ ว ยที่ อ ยู ่ ใ นเกณฑ์ ข ้ อ บ่ ง ชี้ ทางการแพทย์ ส่ ว นโรง พยาบาลพระอาจารย์ฝน้ั จะผลิตต�ำรับยาแผนไทย 5 ต�ำรับจากกัญชา ของกลาง

ศาสตราจารย์คลินิก เกียรติคุณ นายแพทย์ปิยะสกลกล่าว ว่า ด้านผูส้ งั่ ใช้กญ ั ชาทางการแพทย์ ปัจจุบนั มีแพทย์ เภสัช ทันตแพทย์ ผ่านการอบรม 400 คน มีแพทย์แผนไทยผ่านการอบรม 2,900 คน โดยจะปรับการอบรมแบบออนไลน์เพือ่ เพิม่ ความสะดวกให้แก่ผสู้ งั่ ใช้ นอกจากนี้ ยังได้จัดท�ำแนวทางการน�ำกัญชาไปใช้ทางการแพทย์ แนวทางการรักษาเมื่อผู้ป่วยเกิดปัญหาจากการใช้ยากัญชา รวมทั้ง ก�ำหนดวิธกี ารขอรับอนุญาตจ�ำหน่ายในสถานพยาบาล โดยระยะแรก เดือนกรกฎาคม – กันยายน 2562 สามารถจัดบริการกัญชาทางการ แพทย์ได้ในโรงพยาบาลศูนย์/โรงพยาบาลทั่วไปอย่างน้อยจังหวัดละ 1 แห่ง และขยายระยะที่ 2 ให้ครอบคลุมโรงพยาบาลชุมชน และโรง พยาบาลส่งเสริมสุขภาพต�ำบล ภายในเดือนเมษายน 2563

40

๑ ใน...สาธารณสุข

ด้าน นายแพทย์สุขุม กาญจนพิมาย ปลัดกระทรวง สาธารณสุข กล่าวว่า การน�ำกัญชาไปใช้ทางการแพทย์ ต้องมีความ ระมัดระวังในการน�ำไปใช้ เนื่องจากมีทั้งคุณและโทษ โดยมีข้อบ่งใช้ ส�ำหรับการรักษาโรค (SAS : Special Access Scheme) ด้านการ แพทย์แผนปัจจุบัน แบ่งเป็น 3 กลุ่ม คือ

1. มีหลักฐานเชิงประจักษ์ยืนยันประสิทธิผลชัดเจนได้ ประโยชน์ในการรักษา ได้แก่ ภาวะคลื่นไส้อาเจียนจากยาเคมีบ�ำบัด โรคลมชักที่รักษายากหรือดื้อต่อยารักษา ภาวะกล้ามเนื้อหดเกร็งใน ผู ้ ป ่ ว ยปลอกประสาทเสื่ อ มแข็ ง ภาวะปวดประสาทที่ ดื้ อ ต่ อ การ รักษา

2. มีข้อมูลทางวิชาการที่สนับสนุนการวิจัยเพิ่มเติม น่าจะ ได้ประโยชน์ในการควบคุมอาการ เช่น โรคพาร์กินสัน โรคอัลไซเมอร์ ผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายที่ดูแลแบบประคับประคอง บรรเทาอาการ ปวดในผู้ป่วยมะเร็ง และ

3. สารสกัดกัญชาอาจได้ประโยชน์ในการรักษาแต่ยังขาด หลักฐานเชิงประจักษ์ ให้พิจารณาสั่งจ่ายเฉพาะผู้ป่วยที่ใช้การรักษา ตามวิธีมาตรฐานแล้วไม่ได้ผล ส่วนด้านการแพทย์แผนไทย มีต�ำรา ทางการแพทย์แผนไทยและต�ำรับยาแผนไทยทีอ่ นุญาตให้ใช้เพือ่ การ รักษาโรคหรือการศึกษาวิจัยได้ จ�ำนวน 16 ต�ำรับ