101132236

SPIS TREŚCI

Od Autorki

9

Wprowadzenie

11

Część I

PROMOCJA ZDROWIA W PARKACH I OGRODACH. PRZEGLĄD BADAŃ I TEORII

13

1.

KONTAKT Z NATURĄ A ZDROWIE CZŁOWIEKA

17

2.

WIELKOŚĆ PARKU MA ZNACZENIE

18

3.

METODY KSZTAŁTOWANIA PRZESTRZENI SPRZYJAJĄCEJ REGENERACJI PSYCHICZNEJ I FIZYCZNEJ

19

4. METODY KSZTAŁTOWANIA PRZESTRZENI SPRZYJAJĄCEJ AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ 5.

METODY KSZTAŁTOWANIA PRZESTRZENI SPRZYJAJĄCEJ PROMOCJI KONTAKTÓW SPOŁECZNYCH

23 24

Część II

STANDARD PROJEKTOWANIA ZIELONYCH PRZESTRZENI PUBLICZNYCH

27

1.

PLANOWANIE PARKU. WYBÓR LOKALIZACJI

30

1.1. Wielkość parku 1.2. Wpisanie w tkankę miasta 1.3. Wykluczenie zagrożeń 1.4. Wskaźniki i parametry urbanistyczne 1.5. Analiza kompozycyjno-przestrzenna 1.6. Charakter granic 1.7. Analizy przyrodnicze 1.8. Analiza tożsamości miejsca

30 37 38 39 40 41 45 47

ZAKRES ODDZIAŁYWANIA

48

2.1. Infrastruktura ruchu pieszego 2.2. Ocena ogólna 2.3. Ruch pojazdów na ulicach do parku 2.4. Jakość użytkowania

49 49 54 54

2.

3.

2.5. Obsługa transportem publicznym 2.6. Infrastruktura ruchu rowerowego 2.7. Infrastruktura ruchu samochodowego

55 56 56

UNIWERSALNA DOSTĘPNOŚĆ (DLA UŻYTKOWNIKÓW O SZCZEGÓLNYCH POTRZEBACH)

58

4. PROGRAM FUNKCJONALNY

5.

4.1. Zaspokojenie podstawowych potrzeb użytkowników 4.2. Umożliwienie regeneracji psychicznej i fizycznej 4.3. Infrastruktura sportowa 4.4. Infrastruktura rekreacyjna 4.5. Sprzyjanie kontaktom społecznym

61 65 70 75 80

STRUKTURA FUNKCJONALNO-PRZESTRZENNA

88

5.1. Różnorodność architektoniczna otoczenia 5.2. Optymalny stopień skomplikowania 5.3. Elementy przykuwające uwagę 5.4. Zbiornik wodny w parku 5.5. Projektowanie oddziaływania sensorycznego

88 92 96 98 99

6. TWORZENIE MIEJSCA

7.

61

101

6.1. Zaangażowanie społeczne 6.2. Związki miejsca z historią 6.3. Zabytki w parku 6.4. Formy ochrony przyrody 6.5. Ogrody tematyczne 6.6. Dzieła sztuki współczesnej w parku 6.7. Animacja przestrzeni parku 6.8. Możliwość personalizacji przestrzeni parku 6.9. Ogrody wspólnotowe

102 102 103 103 104 104 105 107 107

UWZGLĘDNIENIE WYMOGÓW ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

107

7.1. Włączenie w system przyrodniczy miasta 7.2. Parki nowej (drugiej) generacji 7.3. Dobory roślinne 7.4. Ochrona zasobów wody pitnej 7.5. Metabolizm miejski 7.6. Wykorzystywanie ekologicznych źródeł energii

107 107 108 136 137 137

LISTA KONTROLNA – STANDARD PROJEKTOWANIA ZIELONYCH PRZESTRZENI PUBLICZNYCH

138

PRZYKŁADOWA OCENA PARKU PRZY UL. STAROWIEJSKIEJ W RUMI

148

Część III

ETAPY PRAC PRZY PROJEKTOWANIU KRAJOBRAZU

177

1.

FAZA WSTĘPNA

180

1.1. Ustalenie oczekiwań i wytycznych inwestora 1.2. Sprawdzenie ograniczeń w zagospodarowaniu terenu 1.3. Ustalenie stanu istniejącego 1.4. Racjonalna wycena prac projektowych 1.5. Podpisanie najlepiej jak najbardziej symetrycznej umowy

180 182 182 192 192

2. TWORZENIE KONCEPCJI PROJEKTOWEJ

192

3. PROJEKT BUDOWLANY

194

4. PROJEKT WYKONAWCZY

198

5. KOORDYNACJA MIĘDZYBRANŻOWA

200

Część IV

DOKUMENTACJA PRAC W PROJEKTOWANIU KRAJOBRAZU

203

1.

NORMY I WYTYCZNE

205

2.

RYSUNEK TECHNICZNY W PROJEKTOWANIU KRAJOBRAZU

206

3.

OZNACZENIA NA RYSUNKACH

207

4. DOKUMENTACJA W WERSJI ELEKTRONICZNEJ

216

Bibliografia

221

Spis tabel

227

Spis fotografii

229

5. STRUKTURA FUNKCJONALNO-PRZESTRZENNA 5.1. Różnorodność architektoniczna otoczenia Różnorodność form architektonicznych

dookoła parku znajduje się zabudowa wolnostojąca, o przeważającej funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej zrealizowana na podstawie projektów indywidualnych

Różnorodność materiałów elewacyjnych i pokryć dachowych

budynki w otoczeniu parku tworzą harmonijną całość, chociaż zastosowano do ich wykończenia różnorodne materiały elewacyjne i pokrycia dachowe; nieliczne budynki wymagają rewitalizacji i remontu

Detale architektoniczne

budynki w parku – zrewitalizowany dworek, nowy budynek młyna są atrakcyjne pod względem architektonicznym

Różnorodna roślinność (pokrój, pora kwitnienia)

w parku zastosowano wiele gatunków różnorodnych i interesujących roślin

Duża liczba drzew, szczególnie zimozielonych

w parku rośnie duża liczba drzew, część jest zimozielonych

Fragmenty parku utrzymane w kolorach uspokajających, chłodnych

można wyróżnić fragmenty parku utrzymane w kolorystyce chłodnej

Fragmenty parku utrzymane w kolorach pobudzających, ciepłych

można wyróżnić fragmenty parku utrzymane w kolorystyce cieplejszej

5.2. Optymalny stopień skomplikowania

168

Otwarcia widokowe na długie osie kompozycyjne

połączenia wnętrz parkowych oferują otwarcia widokowe na długie osie kompozycyjne

Punkty orientacyjne

w parku znajduje się szereg punktów orientacyjnych, węzłów aktywności itp.

Dominanta

budynek zabytkowego dworku, dzisiaj MDK stanowi dominantę znaczeniową i przestrzenną

Punkty węzłowe kompozycji

przestrzeń parkowa podzielona jest na mniejsze wnętrza parkowe połączone w punktach węzłowych, np. placyk przed budynkiem MDK dawnego Dworku pod Lipami, zespół mostków nad Zagórską Strugą

Węzły aktywności

w parku znajduje się wiele węzłów aktywności, np.; plac zabaw dla dzieci młodszych „Smok za smoka”, plac zabaw „Podwórko Nivea”, siłownia, MDK, restauracja z ogródkiem kawiarnianym, sezonowa kawiarnia

Ludzka skala

park zaprojektowany został w ludzkiej skali, wnętrza parkowe są kameralne

Kontrolowana trudność

w parku znajduje się wiele elementów, które zapewniają wrażenie pokonania przeszkód o kontrolowanej trudności, np. mostki nad Zagórską Strugą

Fot. 84. Fragmenty parku utrzymane w chłodnej i ciepłej kolorystyce przenikają się; w głębi, za drzewami widać plac zabaw z wyposażeniem w żywych, jaskrawych kolorach

Fot. 85. Fragment parku utrzymany w ciepłej kolorystyce; ścieżka na skróty przez teren parkowy jest chętnie wykorzystywana przez rowerzystów 169

Tab. 22. Wykaz Polskich Norm związanych z projektowaniem krajobrazu powołanych w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego z późniejszymi zmianami L.p.

Miejsce powołania normy

Numer normy

Tytuł normy (zakres powołania)

1

§ 9 ust. 1

PN-EN ISO 4157-1

Rysunek budowlany – Systemy oznaczeń – Część 1: Budynki i części budynków

2

PN-EN ISO 4157-2

Rysunek budowlany – Systemy oznaczeń – Część 2: Nazwy i numery pomieszczeń

3

PN-EN ISO 4157-3

Rysunek budowlany – Systemy oznaczeń – Część 3: Identyfikatory pomieszczeń

4

PN-EN ISO 6284

Rysunek budowlany – Oznaczanie odchyłek granicznych

5

PN-EN ISO 11091

Rysunek budowlany – Projekty zagospodarowania terenu

6

PN-B-01025

Rysunek budowlany – Oznaczenia graficzne na rysunkach architektoniczno-budowlanych

7

PN-B-01027

Rysunek budowlany – Oznaczenia graficzne w projektach zagospodarowania terenu

8

PN-B-01029

Rysunek budowlany – Zasady wymiarowania na rysunkach architektoniczno-budowlanych

Źródło: Załącznik do Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego z późniejszymi zmianami.

2. Rysunek techniczny w projektowaniu krajobrazu Rysunek techniczny w projektowaniu krajobrazu to graficzne przedstawienie istniejącego lub projektowanego ukształtowania i zagospodarowania terenu wraz z obiektami budowlanymi.

Rysunki techniczne w architekturze krajobrazu zaliczają się do rysunków architektoniczno-budowlanych lub rysunków techniczno-budowlanych. Zasady ich wykonywania podporządkowane są obecnym normom rysunkowym opracowanym przez specjalistów na podstawie aktualnej wiedzy technicznej. Ułatwia to poprawne odczytywanie projektu, w tym rysunków, przez wszystkich uczestników procesu projektowego. Zgodność grafiki rysunku technicznego z normami pozwala na zrozumienie rysunków stworzonych w innym kraju.

Rysunki techniczne stanowią graficzny zapis myśli projektowej i jednocześnie wytyczne co do realizacji projektu w terenie.

206

W ramach rysunku budowlanego możemy wyróżnić rysunek urbanistyczny, architektoniczny, konstrukcyjny, instalacyjny i projekt zagospodarowania terenu.

W projektowaniu krajobrazu potrzebna jest wiedza na temat wszystkich tych rodzajów rysunków. Potrzebna będzie też umiejętność odczytywania zapisów mapy do celów projektowych.

3. Oznaczenia na rysunkach Wybrane oznaczenia zgodnie z obowiązującymi normami:

• PN-B-01027:2002 Rysunek budowlany. Oznaczenia graficzne stosowane w projektach zagospodarowania działki lub terenu, • PN-EN ISO 11091:2001 Rysunek budowlany. Projekty zagospodarowania terenu.

W przypadku braku rozstrzygnięcia podanego w normach lub konfliktu standardu w normach wskazano oznaczenie zgodne z ogólnie przyjętą praktyką, np. oznaczenie drzew projektowanych zgodnie ze średnią wielkością korony, którą osiągają.

Tab. 23. Przykładowe przedstawienia graficzne w projektach zielonych przestrzeni publicznych Przedmiot oznaczenia

Przedstawienie graficzne

Grubość linii mm

Uwagi

Granica obszaru objętego opracowaniem

linia kreskowa 0,5

Granica własności działki

linia ciągła 0,35

Granica działki przeznaczona do likwidacji

linia oznaczenia 0,25

linia ciągła to zapis graficzny geodezyjny

Granica terenu lub działki budowlanej

linia ciągła 0,35 linia punktowa 1,0

narożnik działki oznacza się kółkiem i dużą literą; projektowane ogrodzenie w granicy własności działki

A

B

Ogrodzenie istniejące

linia ciągła gruba/cienka

Projektowane ogrodzenie terenu lub działki

linia ciągła 0,35 linia punktowa 1,0

granica obszaru aktualizacji mapy do celów projektowych

projektowane ogrodzenie nie pokrywają się z granicą własności działki lub terenu

207

Tab. 23. cd.

Przedmiot oznaczenia

Przedstawienie graficzne

Grubość linii mm

Projektowane rośliny 1 2/7

4/50

5/20

6/15

Uwagi numer gatunku może być połączony z cienką linią i opisem na rysunku lub numerem odsyłającym do zestawienia materiału roślinnego w przypadku równomiernego rozmieszczenia dużej liczby roślin (np. pokrywającej teren); odrębne kropki nie są niezbędne

4. Dokumentacja w wersji elektronicznej Od 1 lipca 2021 roku inwestor ma możliwość dołączenia do wniosku o pozwolenie na budowę projektu budowlanego w wersji elektronicznej. Taki projekt jest podpisywany przez osoby uprawnione (projektanci i sprawdzający) kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi W nowelizacji Rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego określono format pliku PDF i wielkość nieprzekraczającą 150 MB. PZT – projekt zagospodarowania działki lub terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz załączane do nich dokumenty należy sporządzić w takiej samej postaci (do wyboru: elektronicznej lub papierowej). Mogą być zapisane w jednym pliku.

Projekt techniczny w wersji elektronicznej musi znaleźć się w osobnym pliku.

Rozwiązania projektowe muszą być obowiązkowo sporządzone w postaci wektorowej. Mapa, na której sporządzany będzie PZT, nie musi być w formie wektorowej, może być w postaci rastrowej.

Wytyczne co do nazewnictwa plików zapisano w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 29 czerwca 2021 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. 2021 poz. 1169) w załączniku pt. Sposób oznaczania nazw plików komputerowych projektu budowlanego w postaci elektronicznej.

216

BIM w projektowaniu krajobrazu BIM to skrót od ang. Building Information Modeling, czyli modelowanie informacji o budynku, który oznacza model cyfrowy 3D z zapisanym kompletem dostępnej i potrzebnej informacji szczegółowej. BIM od dawna jest wykorzystywane w projektach architektonicznych i inżynierskich różnych branż do usprawnienia administrowania projektami. Obecnie BIM jest już niezbędne do projektowania zagospodarowania terenu w przypadku dużych i złożonych projektów.

Modele BIM mają zdolność do przechowywania danych, które mogą być wymieniane w czasie rzeczywistym między uczestnikami procesu budowlanego. Do każdego elementu projektu można dołączyć dane, które mogą być na bieżąco uzupełniane. Każda roślina może mieć swoją bazę danych, np. nazwa gatunku, dane wymagane do sadzenia, wymagania dotyczące pielęgnacji, przewidywany cykl rozwoju i okres kwitnienia, szacowany koszt jednostkowy. Praca w modelu BIM umożliwia współpracę między architektami, inżynierami budowlanymi, projektantami branżystami i innymi specjalistami. Możliwe jest proste przekształcenie modeli 3D w precyzyjne rysunki 2D, co gwarantuje, że ostateczny projekt zostanie wykonany dokładnie zgodnie z zamierzeniami.

LOD – ang. Level of Development, poziom szczegółowości modelu cyfrowego.

Poziomy szczegółowości zostały zdefiniowane prze American Institute of Architects (AIA)6.

LOD 100 oznacza poziom szczegółowości modelu na etapie przedprojektowym.

Model składa się z symboli 2D i brył oznaczających istnienie elementu. Informacje pochodzące z modelu LOD 100 należy traktować jako przybliżone.

LOD 200 znaczy, że elementy są częściowo definiowane przez określenie ich przybliżonej ilości, rozmiaru, kształtu i lokalizacji. Elementy LOD 200 są ogólnymi symbolami zastępczymi. Obiekty należy traktować jako objętości służące do rezerwacji miejsca.

LOD 300 określa elementy z dokładnymi wymiarami i precyzyjnym położeniem.

Ilość, rozmiar, kształt, położenie i orientację zaprojektowanego elementu można zmierzyć bezpośrednio z modelu.

LOD 350 precyzyjnie opisuje informacje o elemencie oraz określa relacje elementu z pobliskimi lub dołączonymi elementami. Modelowane są informacje niezbędne do koordynacji elementu z innymi komponentami.

LOD 400 zawiera podstawowe informacje o budowie poszczególnych elementów. Do modelu dołączone są informacje inne niż graficzne. Element modelu 6

https://www.united-bim.com/bim-level-of-development-lod-100-200-300-350-400-500/ (dostęp: 1.02.2023).

217