100899220

Spis treści

Przedmowa do polskiego wydania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XVII Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XIX Część I. Czym jest ekonomia? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

1

Wprowadzenie: motor wzrostu i odkryć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3

Dzień w megamieście . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Niewidzialna ręka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Moja korzyść, twój koszt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Dobre i złe czasy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Dalej i wyżej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Motor odkryć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3 4 6 7 8 8

1. Podstawowe zasady . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Wspólny język . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Zasady kierujące indywidualnymi wyborami: podstawa ekonomii . . . . . . . . . . . .

Dla dociekliwych Korzystanie z zachęt w celu przełamania cyklu ubóstwa . . . . . . . .

Ekonomia w praktyce Chłopiec czy dziewczynka? Zależy od kosztów . . . . . . . . . . .

Interakcja: jak działają gospodarki? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Ekonomia w praktyce Fundamentalne prawo zatorów drogowych . . . . . . . . . . . . .

Interakcje w skali całej gospodarki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Ekonomia w praktyce Przygody z niańczeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Studium przypadku Jak Priceline zrewolucjonizowało branżę turystyki? . . . . . . . . .

Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Problemy (zadania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

12 13 18 19 21 28 30 32 33 35 36

2. Modele ekonomiczne: kompromisy i handel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 Od Kitty Hawk do Dreamlinera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Modele w ekonomii: kilka ważnych przykładów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

V

SPIS TREŚCI

Dla dociekliwych Model, który pożarł gospodarkę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Pułapki Niezrozumienie przewagi komparatywnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Gdzie indziej na świecie Republiki piżamowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Ekonomia w praktyce Bogaty kraj, ubogi kraj . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Korzystanie z modeli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Dla dociekliwych Kiedy ekonomiści się zgadzają? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Ekonomia w praktyce Ekonomiści: do czego są w ogóle przydatni? . . . . . . . . . . . .

Studium przypadku Wydajność, koszt alternatywny i logika lean production . . . . .

Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Problemy (zadania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

44 58 58 62 64 67 67 69 71 72

DODATEK: Wykresy w ekonomii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Wizualizacja koncepcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Wykresy, zmienne i modele ekonomiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Jak działają wykresy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 Kluczowa koncepcja: nachylenie krzywej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 Obliczanie obszarów powyżej i poniżej krzywej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 Wykresy prezentujące informacje liczbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99

Część II. Podaż i popyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 3. Podaż i popyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Boom na gaz ziemny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 Popyt i podaż: model rynku konkurencyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Krzywa popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Gdzie indziej na świecie Płacicie więcej, mniej tankujecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 Pułapki Popyt a wielkość popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Ekonomia w praktyce Walka z korkami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Krzywa podaży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 Ekonomia w praktyce Tylko stworzenia małe i rozpieszczone . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 Popyt, podaż i równowaga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 Pułapki Kupno i sprzedaż? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 Ekonomia w praktyce Cena wstępu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 Zmiany popytu i podaży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 Pułapki Która to w końcu krzywa? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 Ekonomia w praktyce Panika i krach na rynku bawełny w 2011 r. . . . . . . . . . . . . . 150 Rynki konkurencyjne – i inne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 Studium przypadku Uber udziela kierowcom lekcji o popycie i podaży . . . . . . . . . . 153 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

VI

SPIS TREŚCI

4. Nadwyżka konsumenta i producenta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 Podręcznikowy sposób osiągania korzyści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 Nadwyżka konsumenta a krzywa popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 Dla dociekliwych Sprawa życia i śmierci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 Ekonomia w praktyce Gdy pieniądze nie wystarczą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 Nadwyżka producenta a krzywa podaży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 Ekonomia w praktyce Tłuste lata na farmie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 Nadwyżka konsumenta, nadwyżka producenta i korzyści z handlu . . . . . . . . . . . 182 Ekonomia w praktyce Tu są kluczyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 Gospodarka rynkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 Ekonomia w praktyce Wielki skok wstecz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 Studium przypadku Ceny biletów a para królewska muzyki – Jay-Z i Beyoncé . . . . . 195 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197

5. Kontrola cen i kwoty ilościowe: interwencja w rynek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 Wielkie miasto, mało błyskotliwe pomysły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 Dlaczego rząd kontroluje ceny? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 Cena maksymalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 Dla dociekliwych Zwycięzcy, przegrani i kontrola czynszu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 Dla dociekliwych Mumbajscy milionerzy kontrolowanego czynszu . . . . . . . . . . . . . 217 Ekonomia w praktyce Dlaczego kontrola cen w Wenezueli okazała się bezużyteczna? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 Ceny minimalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 Pułapki Maksimum, minimum a ilość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 Gdzie indziej na świecie Sprawdźcie nasze niskie, niskie płace! . . . . . . . . . . . . . . . 228 Ekonomia w praktyce Wzlot i upadek darmowych stażystów . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 Ograniczenia ilościowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 Ekonomia w praktyce Kraby, kwoty i ochrona życia w Alasce . . . . . . . . . . . . . . . . 238 Studium przypadku Dlaczego pożyczkodawcy zawiedli się na medalionach taksówkarskich? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242

6. Elastyczność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 Wykołowani . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 Definiowanie i mierzenie elastyczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 Ekonomia w praktyce Szacowanie elastyczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 Interpretacja cenowej elastyczności popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 Ekonomia w praktyce Reakcja na wasze czesne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 Inne elastyczności popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272

VII

SPIS TREŚCI

Dla dociekliwych Czy Chiny uratują amerykańskie rolnictwo? . . . . . . . . . . . . . . . . 274 Gdzie indziej na świecie Porcja żywności w światowych budżetach . . . . . . . . . . . . 275 Ekonomia w praktyce Wydatki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 Cenowa elastyczność podaży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 Ekonomia w praktyce Chiny a globalne przesycenie towarami w 2016 r. . . . . . . . . . 281 Menażeria elastyczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 Studium przypadku Branża lotnicza: latać mniej, naliczać więcej . . . . . . . . . . . . . . 283 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286

Część III. Jednostki i rynki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 7. Podatki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 Poborcy założyciele . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 Ekonomia podatków: wstępne założenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 Ekonomia w praktyce Kto płaci FICA? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304 Koszty i korzyści z podatków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 Dla dociekliwych Stopy podatkowe we Francji i L’Arc Laffer . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 Ekonomia w praktyce Podatek od tytoniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 Sprawiedliwość podatku a efektywność podatku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 Ekonomia w praktyce Filozofia podatku federalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 Zrozumieć system podatkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 Gdzie indziej na świecie Myślicie, że wasze podatki są wysokie? . . . . . . . . . . . . . . 330 Dla dociekliwych Opodatkowanie dochodów a opodatkowanie konsumpcji . . . . . . 331 Ekonomia w praktyce Decyzje podatkowe na szczeblu stanowym . . . . . . . . . . . . . . 332 Studium przypadku Wewnętrzny podatek Microsoftu na emisje . . . . . . . . . . . . . . . 334 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336

8. Handel międzynarodowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 Wszędobylski telefon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 Przewaga komparatywna a handel międzynarodowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347 Gdzie indziej na świecie Produktywność a płace na świecie . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 Dla dociekliwych Wzrost korzyści wraz ze skalą a handel międzynarodowy . . . . . . . 359 Ekonomia w praktyce Jak Hongkong stracił swoje koszule? . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 Popyt, podaż i handel międzynarodowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 Ekonomia w praktyce Handel, płace i ceny gruntów w XIX w. . . . . . . . . . . . . . . . . 371 Skutki protekcjonizmu handlowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 Ekonomia w praktyce Protekcjonizm handlowy w Stanach Zjednoczonych . . . . . . 376 Ekonomia polityczna protekcjonizmu handlowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 Ekonomia w praktyce Spór solarny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383

VIII

SPIS TREŚCI

Studium przypadku Li & Fung: z Kantonu do ciebie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388

Część IV. Ekonomia a podejmowanie decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 9.

Podejmowanie decyzji przez ludzi i przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 Podejmowanie decyzji w latach tłustych i latach chudych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 Koszty, korzyści i zyski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 Pułapki Dlaczego mamy tylko dwie opcje do wyboru? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 Ekonomia w praktyce Airbnb i rosnący koszt prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 Podejmowanie decyzji typu „jak dużo”: rola analizy krańcowej . . . . . . . . . . . . . 407 Pułapki Koszt całkowity a koszt krańcowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410 Pułapki Zamieszanie na krańcu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 Gdzie indziej na świecie Rozmiary domów na świecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417 Ekonomia w praktyce Koszt życia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 Koszty utopione . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421 Ekonomia w praktyce Biotechnologia: największy utracjusz świata . . . . . . . . . . . 422 Ekonomia behawioralna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 Dla dociekliwych Pochwała sztywnych terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426 Ekonomia w praktyce Brzęczące koperty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 Studium przypadku Strategia jednej ceny sieci J.C. Penney rozeźliła klientów . . . . 431 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 434

DODATEK: Jak podejmować decyzje z uwzględnieniem czasu: rozumienie wartości bieżącej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 441 Jak obliczyć wartość bieżącą jednorocznego projektu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442 Jak obliczyć wartość bieżącą wieloletniego projektu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 Jak obliczyć wartość bieżącą projektów z przychodami i kosztami? . . . . . . . . . 443 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 445

Część V. Konsument . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447 10. Racjonalny konsument . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 449 Już na pewno ostatni kęs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450 Użyteczność: uzyskiwanie satysfakcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 451 Ekonomia w praktyce Czy łosoś jest dobrem luksusowym? To zależy . . . . . . . . . . 454 Budżety i optymalna konsumpcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 Dla dociekliwych Szersza perspektywa na ograniczenia budżetowe . . . . . . . . . . . . 461

IX

SPIS TREŚCI

Ekonomia w praktyce Szał na sosy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462 Wydawanie dolara krańcowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 463 Pułapki Właściwe porównanie krańcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 Ekonomia w praktyce Wykupienie się z pokusy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 468 Od użyteczności do krzywej popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 Ekonomia w praktyce Niższe ceny benzyny i chęć, by zaszaleć . . . . . . . . . . . . . . . 472 Studium przypadku Wolni od frytek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 474 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 477

DODATEK: Preferencje i wybory konsumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 484 Mapa funkcji użyteczności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 484 Krzywe obojętności a wybory konsumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 490 Praktyczne zastosowanie krzywych obojętności: dobra substytucyjne i komplementarne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 501 Ceny, dochód i popyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 507 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 515

Część VI. Decyzje produkcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 523 11. Krzywa podaży: nakłady produkcyjne i koszty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 525 Analiza krańcowa na krańcu pola . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 526 Funkcja produkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 527 Gdzie indziej na świecie Zbiory pszenicy na świecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 530 Pułapki Jednostka, czyli co? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 532 Ekonomia w praktyce Jaki jest idealny rozmiar zespołu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 536 Dwie kluczowe koncepcje – koszt krańcowy i koszt przeciętny . . . . . . . . . . . . . 538 Ekonomia w praktyce Ekonomia inteligentnych sieci elektrycznych . . . . . . . . . . . 548 Koszty długookresowe a krótkookresowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 550 Ekonomia w praktyce Jak ekonomia współdzielenia zmniejsza koszt stały? . . . . . 557 Studium przypadku Inwazja robotów Amazona . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 559 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 560 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 561

12. Konkurencja doskonała a krzywa podaży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 569 Pięknaś nam, choineczko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 570 Konkurencja doskonała . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 571 Dla dociekliwych Czym jest produkt wystandaryzowany? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 573 Ekonomia w praktyce Zapłata za zwłokę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 574 Produkcja i zyski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 576 Pułapki A co, jeśli przychód krańcowy i koszt krańcowy nie są dokładnie równe? . . . . 579

X

SPIS TREŚCI

Ekonomia w praktyce Co wiedzą rolnicy? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 590 Krzywa podaży dla gałęzi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 592 Pułapki Zysk ekonomiczny – jeszcze raz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 599 Ekonomia w praktyce Coś do picia? Od światowej nadwyżki do niedoboru wina . . . 601 Studium przypadku Sklepy kontra aplikacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 602 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 604 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 606

Część VII. Struktura rynku: więcej niż konkurencja doskonała . . . . . . . . . . . . . . . 613 13. Monopol . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 615 Diamenty dla wszystkich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 616 Rodzaje struktur rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 617 Znaczenie monopolu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 618 Gdzie indziej na świecie Cena, jaką przychodzi nam płacić . . . . . . . . . . . . . . . . 624 Ekonomia w praktyce Monopol, którego nie było – Chiny a rynek metali ziem rzadkich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 626 Jak monopolista maksymalizuje zysk? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 628 Pułapki Odczytywanie ceny monopolistycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 634 Pułapki Czy w monopolu występuje krzywa podaży? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 636 Ekonomia w praktyce Porażeni wysokimi cenami za prąd . . . . . . . . . . . . . . . . . . 638 Monopol a polityka gospodarcza państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 640 Ekonomia w praktyce Amerykańska (r)ewolucja na rynku szybkiego internetu . . . 649 Dyskryminacja cenowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 651 Dyskryminacja cenowa i elastyczność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 654 Ekonomia w praktyce Wyprzedaże, outlety i białe plamy na mapie . . . . . . . . . . . . 658 Studium przypadku Amazon i Hachette idą na wojnę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 660 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 662 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 663

14. Oligopol . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 673 Bridgestone łapie gumę przez urząd antymonopolowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 674 Powszechność oligopoli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 675 Ekonomia w praktyce Czy to piwopol? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 676 Zrozumieć oligopole . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 679 Ekonomia w praktyce Topniejące dowody przeciw producentom czekolady . . . . . 683 Gry oligopolistów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 684 Dla dociekliwych Więźniowie wyścigu zbrojeń i nowa odsłona zimnej wojny . . . . . 688 Pułapki Uczciwość w dylemacie więźnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 689 Ekonomia w praktyce Kres OPEC . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 692 Oligopol w praktyce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 695

XI

SPIS TREŚCI

Gdzie indziej na świecie Różne podejścia do regulacji antymonopolowych . . . . . . 696 Ekonomia w praktyce Świąteczne wojny cenowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 702 Studium przypadku Virgin Atlantic – bić się w piersi czy pukać w głowę? . . . . . . . 703 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 705 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 706

15. Konkurencja monopolistyczna i pozycjonowanie produktu . . . . . . . . . . . . . . . . 715 Różnicowanie fast foodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 716 Czym jest konkurencja monopolistyczna? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 717 Różnicowanie produktów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 719 Ekonomia w praktyce Pomidorowy zawrót głowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 721 Zrozumieć konkurencję monopolistyczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 723 Ekonomia w praktyce App Store – wzloty i upadki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 729 Konkurencja monopolistyczna a doskonała . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 731 Kontrowersje wokół różnicowania produktów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 735 Ekonomia w praktyce Jak producenci perfum wodzą za nos konsumentów . . . . . 738 Studium przypadku Dollar Shave Club: co zrobić, żeby golenie nie bolało . . . . . . 740 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 741 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 742

Część VIII. Mikroekonomia a polityka publiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 745 16. Efekty zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 747 Grunt się pali pod stopami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 748 Koszty i korzyści zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 749 Dla dociekliwych W kółko za kółkiem z telefonem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 750 Ekonomia w praktyce Ile tak naprawdę kosztuje prąd w gniazdku? . . . . . . . . . . . 756 Polityka względem zanieczyszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 758 Gdzie indziej na świecie Wzrost gospodarczy i gazy cieplarniane na przykładzie sześciu państw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 760 Ekonomia w praktyce Ograniczenie-handel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 767 Pozytywne efekty zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 769 Ekonomia w praktyce Bezwzględna kalkulacja ekonomiczna programów wczesnej interwencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 773 Sieciowe efekty zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 774 Ekonomia w praktyce Sąd nad Microsoftem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 776 Studium przypadku Instagram i Snapchat, a nie jakieś serwisy dla twojej babci . . . 778 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 780 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 782

XII

SPIS TREŚCI

17. Dobra publiczne i zasoby wspólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 787 Wielki Smród . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 788 Dobra prywatne (i pozostałe) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 789 Pułapki Koszt krańcowy, ale czego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 792 Ekonomia w praktyce Od zamętu do renesansu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 793 Dobra publiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 794 Dla dociekliwych Głosowanie jako dobro publiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 797 Gdzie indziej na świecie Głosowanie jako dobro publiczne – ujęcie globalne . . . . 799 Ekonomia w praktyce Amerykańska infrastruktura na 3+ . . . . . . . . . . . . . . . . . 802 Zasoby wspólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 805 Dla dociekliwych Gdy żyzne gleby w pył się obrócą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 807 Ekonomia w praktyce ITQ na ratunek oceanom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 809 Dobra sztucznie rzadkie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 811 Ekonomia w praktyce Piractwo na miarę XXI w. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 812 Studium przypadku Hodowla nosorożców Mauricedale. Polujesz – ratujesz . . . . . 814 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 815 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 816

18. Ekonomia państwa dobrobytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 823 Nadchodzi Obamacare . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 824 Ubóstwo, nierówności i polityka społeczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 825 Dla dociekliwych Państwo dobrobytu a sprawiedliwość . . . . . . . . . . . . . . . . . 827 Gdzie indziej na świecie Dochód, redystrybucja i nierówności w krajach zamożnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 835 Ekonomia w praktyce Wieloletnie tendencje w nierównościach dochodowych w Stanach Zjednoczonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 836 Stany Zjednoczone jako państwo dobrobytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 841 Ekonomia w praktyce Programy pomocy społecznej a poziom ubóstwa w latach 2007–2010 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 845 Ekonomia opieki zdrowotnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 846 Dla dociekliwych Kalifornijska spirala śmierci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 849 Ekonomia w praktyce Jak działa Medicaid? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 857 Debata nad państwem dobrobytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 859 Ekonomia w praktyce Francuskie wartości rodzinne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 861 Studium przypadku Ruby Hill Farm. Obamacare obejmuje także rolników . . . . . 863 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 864 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 866

XIII

SPIS TREŚCI

Część IX. Rynki czynników produkcji i ryzyko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 871 19. Rynki czynników produkcji i podział dochodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 873 Wartość dyplomu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 874 Czynniki produkcji w gospodarce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 875 Pułapki Co właściwie jest czynnikiem? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 876 Dla dociekliwych Podział dochodu a przemiany społeczne w czasach industrializacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 877 Ekonomia w praktyce Podział dochodu narodowego według czynników produkcji w Stanach Zjednoczonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 877 Produktywność krańcowa a popyt na czynniki produkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 879 Pułapki Jak rozumieć teorię krańcowej produktywności? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 893 Ekonomia w praktyce Flex da pracę od zaraz! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 894 Czy teoria podziału dochodu według krańcowej produktywności naprawdę działa? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 896 Dla dociekliwych Jak pracuje się w Niemczech? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 902 Ekonomia w praktyce Krańcowa produktywność a „1%” . . . . . . . . . . . . . . . . . . 904 Podaż pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 906 Dla dociekliwych Dlaczego nie można złapać taksówki, kiedy pada? . . . . . . . . . . 910 Gdzie indziej na świecie Przepracowany Amerykanin? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 911 Ekonomia w praktyce Koniec z pracą na wakacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 913 Studium przypadku Podwyżka w Walmarcie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 914 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 915 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 917

DODATEK: Analiza podaży pracy za pomocą krzywych obojętności . . . . . . . . . . . . 921 Linia ograniczenia budżetowego alokacji czasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 921 Wpływ wyższej płacy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 923 Analiza za pomocą krzywych obojętności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 926 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 927

20. Niepewność, ryzyko i informacje prywatne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 931 Klęski żywiołowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 932 Awersja do ryzyka a ekonomia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 933 Dla dociekliwych Paradoks hazardu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 940 Pułapki Przed faktem czy po fakcie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 941 Ekonomia w praktyce Gwarancje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 942 Kupno, sprzedaż i redukcja ryzyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 944 Dla dociekliwych Te okropne emocje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 951 Ekonomia w praktyce Kiedy Lloyd’s prawie splajtował . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 953

XIV

SPIS TREŚCI

Informacja prywatna: to, czego nie wiecie, może wam zaszkodzić . . . . . . . . . . . 955 Ekonomia w praktyce Franczyzobiorcy bardziej się starają . . . . . . . . . . . . . . . . . 959 Studium przypadku PURE – ubezpieczyciel, który się huraganów nie boi . . . . . . . 961 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 963 Problemy (działania interaktywne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 964

Odpowiedzi na pytania z cyklu Sprawdź, czy rozumiesz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 973 Słownik najważniejszych terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1037 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1059

XV

Przedmowa do polskiego wydania

Bez względu na to, czy prowadzimy gospodarstwo domowe, większą lub mniejszą firmę, inwestujemy na giełdzie, czy rządzimy i zarządzamy państwem – wszędzie podejmujemy decyzje ekonomiczne, które rodzą określone skutki. Tę naukę podejmowania decyzji przez jednostkę o produkcji, dystrybucji oraz konsumpcji dóbr i usług nazywamy mikroekonomią, którą w światowej rozpoznawalności podręczniku Mikroekonomia przedstawiają wybitni ekonomiści – noblista Paul Krugman oraz Robin Wells.

Mikroekonomia formułuje reguły indywidualnych wyborów w zbiorze ograniczonych zasobów. Zmusza do pełnego myślenia w rozumieniu kosztu alternatywnego w ramach kompromisów marginalnych i przedstawia formy zachęt do osiągnięcia zamierzonego dobra, w ramach tzw. dobrej bądź okazyjnej ceny. Pozwala zrozumieć problemy mylących cech konstrukcyjnych, odwrotnej przyczynowości czy pominiętych zmiennych, szczególnie przydatnych w przedsiębiorstwach, ekonomii normatywnej i sferze publicznej. Z kolei takie zrozumienie nie będzie możliwe bez informacyjnych sygnałów ekonomicznych wyrażonych poprzez cenę, niekoniecznie w jednostkach pieniężnych, co decyduje o kosztach i skłonnościach, wprowadzając pewien brak równości pomiędzy zyskiem ekonomicznym a zyskiem księgowym. Koszty krańcowe obok korzyści krańcowych są bowiem podstawą do podejmowania właściwych czy też optymalnych decyzji. Nie zawsze bowiem wybór decyzyjny z przeszłości będzie odzwierciedleniem sytuacji rynkowej teraźniejszości czy przyszłości, co wpływa na osiąganą stopę zwrotu z podjętych uprzednio decyzji.

Pytanie tylko, jakim podejściem do zysku kierowała się dana jednostka decyzyjna w kontekście sprawiedliwości, ograniczonej racjonalności czy awersji do ryzyka. To wpływa na preferencje i rezultaty wynikające z błędnego podejścia do kosztów alternatywnych, nadmiernej pewności siebie, nierealistycznych oczekiwań, nierównego liczenia pieniędzy czy tendencji do zachowania status quo.

Mikroekonomia Krugmana i Wells wyjaśnia w sposób niezwykle czytelny procesy decyzyjne, w ramach badań ekonomicznych. Traktuje Homo economicusa w ramach ogólnej teorii równowagi oraz analiz cząstkowych, łącząc rynek z popytem i podażą, odwzorowaną w krytycznym myśleniu procesu decyzyjnego. Z kolei praktyczne przykłady

XVII

PRZEDMOWA DO POLSKIEGO WYDANIA

oraz studia przypadków, powtórki, zadania czy obszary tematyczne do tzw. przemyślenia są kwintesencją umożliwiającą poznanie współczesnej mikroekonomii, zarówno studentom kierunków ekonomiczno-zarządczych, jak i każdemu, kto gotów jest poznać współczesne tajniki samej ekonomii, dotyczące indywidualnych decyzji, zwłaszcza w kontekście indywidualnych działań gospodarczych.

Prof. dr hab. Konrad Raczkowski Instytut Ekonomiczny, Społeczna Akademia Nauk

XVIII

Przedmowa

O autorach Paul Krugman, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii z 2008 r., jest członkiem Graduate Center of the City University of New York, związanego z instytutem Luxembourg Income Study, zajmującym się analizą nierówności dochodów na całym świecie. Wcześniej przez 14 lat wykładał na Uniwersytecie Princeton, a przedtem na Uniwersytecie Yale, gdzie też studiował. Doktorat uzyskał na MIT. Wykładał także na uniwersytetach Stanford i MIT. W latach 1982–1983 był członkiem Rady Doradców Ekonomicznych (Council of Economic Advisers, CEA) – organu doradzającego prezydentowi USA w obszarze polityki gospodarczej. Jego praca obejmowała między innymi przełomowe badania dotyczące handlu międzynarodowego, geografii gospodarczej i kryzysów walutowych.

W 1991 r. Krugman otrzymał od Amerykańskiego Towarzystwa Ekonomicznego (American Economic Association, AEA) Medal Johna Batesa Clarka. Poza pracą dydaktyczną i naukową Krugman pisze teksty przeznaczone dla szerokiego odbiorcy – jest między innymi stałym felietonistą „New York Timesa”. Wśród jego najbardziej znanych książek znajdują się pozycje „Zakończcie ten kryzys!” – historia niedawnych problemów ekonomicznych i ich wpływu na politykę gospodarczą – oraz Conscience of a Liberal („Sumienie liberała”) – analiza wpływu polityki gospodarczej na nierówności ekonomiczne i polaryzację polityczną od okresu amerykańskiego „wieku pozłacanego” do dziś. Jego wcześniejsze książki, Peddling Prosperity („Handel dobrobytem”) i The Age of Diminished Expectations („Epoka mniejszych nadziei”), to dziś klasyka literatury ekonomicznej.

Robin Wells była wykładowczynią i badaczką w dziedzinie ekonomii na Uniwersytecie Princeton. Studiowała na University of Chicago, doktorat uzyskała na University of California, Berkeley, później pracowała na MIT i wykładała na University of Michigan, University of Southampton (Wielka Brytania) i MIT.

XIX

PRZEDMOWA

Wizja i historia „Mikroekonomii” Ta książka traktuje o ekonomii rozumianej jako analiza tego, co ludzie robią i jak wzajemnie na siebie oddziałują – analiza w dużym stopniu oparta na rzeczywistych doświadczeniach.

Te słowa – i to podejście – były podstawową zasadą każdego kolejnego wydania.

Chociaż do napisania tej książki zachęciło nas wiele małych, konkretnych wizji i poglądów na poszczególne aspekty ekonomii, mieliśmy też jedną dużą, całościową wizję: podręcznik ekonomii powinien być zbudowany wokół narracji, opowieści zaczerpniętych z prawdziwego życia – i nigdy nie powinien tracić z oczu faktu, że ekonomia jest w końcu zbiorem opowieści o tym, co robią ludzie.

Wiele z takich historii snutych przez ekonomistów staje się modelami – bo poza wszystkim innym modele ekonomiczne to właśnie opowieści o tym, jak działa świat. Jesteśmy jednak przekonani, że to, jak studenci rozumieją i doceniają te modele, zależy od tego, jak są one przedstawiane, na ile to możliwe, w kontekście opowieści o rzeczywistym świecie, które ilustrują ekonomiczne koncepcje, ale także dotykają problemów, przed którymi wszyscy stoimy w świecie ukształtowanym przez siły ekonomiczne.

Dlatego znajdziecie szeroki wybór takich opowieści we wstępie do każdego rozdziału, a także w działach „Ekonomia w praktyce”, „Dla dociekliwych”, „Gdzie indziej na świecie” czy „Studium przypadku”. Jak zwykle umieszczamy w książce wiele nowych historii, a starsze aktualizujemy. Staramy się także – szerzej niż robiliśmy to wcześniej – uwzględniać perspektywę międzynarodową. Robimy to już we wprowadzeniu, opowiadając o Delcie Rzeki Perłowej – ogromnym megalopolis, które zwraca uwagę na stale rosnącą rolę Chin w światowej gospodarce.

Sięgamy także po narzędzia wspomagające naukę. Na przykład na końcu każdej głównej sekcji znajdują się trzy powiązane z nią elementy przygotowane z myślą o studentach: (1) „Ekonomia w praktyce”: realne zastosowania przekazanej wiedzy, pomagające studentom lepiej zrozumieć koncepcje, o których wcześniej czytali; (2) „Powtórka” kluczowych pojęć w formie listy; i wreszcie (3) „Sprawdź, czy rozumiesz” – krótki test z odpowiedziami umieszczonymi na końcu podręcznika. Mocną stroną książki są także nasze zmuszające do myślenia problemy i przykłady podane na końcu każdego rozdziału.

Rozdział kończy się zestawieniem poruszanych w nim problemów i tekstem „Przemyśl i sprawdź”.

Mamy nadzieję, że spodoba się Wam nasz podręcznik i cieszymy się, że będziecie z niego korzystać w czasie zajęć.

Paul Krugman, Robin Wells

XX