100424121

Spis treĤci

Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

7

Rozdziaâ 1. Podstawy pisania tekstów naukowych . . . . . . . . . . . . . . . . .

8

1.1. Prawdy i mity o naukowym pisaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 1.1.1. Nastawienie do procesu pisania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 1.1.2. Przygotowanie do pisania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 1.1.3. Warsztat piszĆcego badacza – organizacja pracy . . . . . . . . 12 1.1.4. Kompetencje, umiejċtnoğci, cechy osobowoğci badacza . . 15 1.2. Cechy pisania naukowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 1.2.1. Naukowa doniosâoğý, logika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 1.2.2. Spójnoğý, kompletnoğý . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 1.2.3. Prostota, przejrzystoğý, precyzja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 1.2.4. Zwiċzâoğý, zobiektywizowanie, styl . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1.3. Rodzaje tekstów naukowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Rozdziaâ 2. Forma tekstu naukowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 2.1. Likwidacja nadmiaru sâów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 2.2. Stosowanie czasowników i strony czynnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 2.3. Likwidacja zaprzeczeĕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 2.4. Umiejċtne stosowanie interpunkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2.4.1. Zdania zâoīone a znaki przestankowe . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2.4.2. Znaki przestankowe a siâa i klarownoğý przekazu . . . . . . . 42 2.5. Konstrukcja akapitu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Rozdziaâ 3. Metodologia, metody badawcze, schemat analityczny . . . 48 3.1. Rola i funkcje metodologii w poznaniu naukowym . . . . . . . . . . . . 48 3.2. Paradygmaty metodologiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 3.3. Sposoby naukowego rozumowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 3.4. Metody badawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 3.5. Schemat analityczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 3.5.1. Elementy i konstrukcja schematu analitycznego . . . . . . . . 63 5

Spis treĤci

3.5.2. Problem badawczy, pytanie badawcze, cel . . . . . . . . . . . . . . .

3.5.3. Konceptualna rama badania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3.5.4. Tezy, hipotezy, metody badawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3.5.5. Dobór metod analizy danych, wnioskowanie . . . . . . . . . . . . .

64 65 66 69

Rozdziaâ 4. Praca doktorska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

74

4.1. Cechy pracy doktorskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.2. Emocje, umiejċtnoğci a proces pisania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.3. Poszukiwanie i wybór problemu badawczego . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.4. Tytuâ, przedmiot, cel pracy, hipotezy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.5. Struktura pracy doktorskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.5.1. Wstċp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.5.2. Czċğý teoretyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.5.3. Metodyka badaĕ empirycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.5.4. Opis rezultatów badaĕ empirycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.5.5. Zakoĕczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4.6. Struktura koncepcji pracy doktorskiej i autoreferatu . . . . . . . . . . . .

74 78 79 82 88 90 92 95 96 98 99

Rozdziaâ 5. Artykuây naukowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 5.1. Typy artykuâów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5.2. Struktura artykuâu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5.3. Tytuâ i abstrakt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5.4. Wstċp, wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5.5. PrzeglĆd literatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5.6. Metoda badawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5.7. Rezultaty, wyniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5.8. Dyskusja, konkluzje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5.9. Ocena artykuâu z punktu widzenia redaktora i recenzenta . . . . . . .

100 101 103 106 112 113 114 115 116

Zakoĕczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 Aneks – Narzċdzia pomocne w przygotowaniu i edycji tekstów naukowych (autor M. Staszków) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 Spis schematów i tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130

6

1. Podstawy pisania tekstów naukowych Ɣ prosty; Ɣ przejrzysty; Ɣ precyzyjny; Ɣ zwarty; Ɣ zobiektywizowany; Ɣ ciekawy: pobudza do myğlenia i zapada w pamiċý.

1.2.1. Naukowa doniosãoĤþ, logika Pierwsze dwie cechy odnoszĆ siċ do treğci tekstu i sĆ efektem udzielenia trafnych odpowiedzi na nastċpujĆce pytania: Ɣ O czym mam pisaý? Jaki problem badawczy chcċ rozwiĆzaý? Ɣ Co chcċ osiĆgnĆý przez rozwiĆzanie tego problemu, jaki jest cel? Jakie efekty zamierzam uzyskaý dziċki realizacji tego celu? Ɣ Jak chcċ rozwiĆzaý ten problem? Jakie podejğcie naukowe, metody i narzċdzia mam zastosowaý, optymalizujĆc czas, koszty i warunki dotarcia do celu?

Naukowa doniosâoğý wyraīa siċ w przymiotach opisu i argumentacji, dotyczĆcych nastċpujĆcych obszarów: Ɣ zjawisko, reguâa, zwiĆzki, zaleīnoğci: tekst zawiera nowe i jednoczeğnie waīne treğci, które pozwalajĆ zobaczyý okreğlony wycinek rzeczywistoğci z innej perspektywy, a ta perspektywa jest interesujĆca i przydatna dla okreğlonej grupy podmiotów, Ɣ metoda, proces; autor w sposób nowy i jednoczeğnie prostszy, skuteczniejszy, peâniejszy rozwiĆzuje dany problem naukowy i podaje na to sposób.

Odkrycie nowych zjawisk, zwiĆzków, metod, procesów itd. odbywa siċ przez dostrzeīenie tego, czego inni dotĆd nie zauwaīyli, w tym poprzez wykrycie bâċdu, niespójnoğci w dotychczasowym oglĆdzie rzeczywistoğci. Szerzej o problemie badawczym w pkt 3.4.4 i rozdz. 4 i 5.

Z problemu naukowego wynika cel, metoda i rozwiĆzanie. Zadaniem autora jest pokazanie relacji pomiċdzy tymi elementami i przekonanie czytelnika, īe dobór poszczególnych elementów (metody do celu i problemu, poszczególnych koncepcji teoretycznych do wyjağnienia danych empirycznych, danych empirycznych z wnioskami itd.) jest wâağciwy; hoâduje okreğlonej logicznej regule, która ma swoje uzasadnienie. Logiczne zwiĆzki pomiċdzy czċğciami tekstu moīna pokazywaý co najmniej na dwa sposoby: Ɣ powszechny: autor przekonuje w tekğcie, jakie sĆ zwiĆzki pomiċdzy elementami; np. odwoâuje siċ do rozwaīaĕ z poprzednich akapitów, przypomina czytelnikowi (np. w preambule rozdziaâu), īe omawia okreğlony wĆtek, a w ramach podsumowania podkreğla, īe zrealizowaâ wâağnie cel poprzez wykonanie poszczególnych zadaĕ itd.; 18

1.2. Cechy pisania naukowego Ɣ mniej powszechny: autor pokazuje za pomocĆ schematów, jak wyglĆdajĆ

powiĆzania pomiċdzy poszczególnymi elementami tekstu (np. celem, rozdziaâami, hipotezami, koncepcjami teoretycznymi a hipotezami itd.).

Oba sposoby nie wykluczajĆ siċ wzajemnie. Moīna stosowaý je jednoczeğnie, choý warto przemyğleý, jak czċsto, w jaki sposób i w jakim stylu bċdziemy przekonywaý czytelnika do tego, īe logika naszego tekstu jest prawidâowa.

Jestem zwolenniczkĆ drugiej metody, przy jednoczesnym, oszczċdnym wskazywaniu na zwiĆzki logiczne w tekğcie. Ceniċ mĆdre i treğciwe schematy, w których autor wykazuje siċ umiejċtnoğciĆ syntetycznego przedstawienia swojego spojrzenia na obszar, jaki bada. W rozdz. 3 staram siċ uzasadniý wartoğý koncepcyjnych ram i schematów analitycznych, choý ich tworzenie jest broniĆ obosiecznĆ – moīe znaczĆco podnieğý wartoğý tekstu i nobilitowaý autora bĆdĩ teī sugerowaý, īe ta wartoğý jest nikâa.

Nie zawsze istnieje pozytywna zaleīnoğý pomiċdzy jakoğciĆ schematów i tekstem. Ilekroý widzċ schematy podobne do poniīszego, zastanawiam siċ, czy to obszar badaĕ jest taki nieskomplikowany, czy moīe jedynie autor widzi go w taki sposób.

Procedura rozbijania atomu weǍ garƑđ atomów

umieƑđ w akceleratorze

sprawdǍ zasilanie

upewnij siħ, Ǐe w akceleratorze nie ma niepoǏČdanej materii

zlokalizuj i wciƑnij wųČcznik

cierpliwie czekaj

rozbity atom

Schemat 1. Przykâad schematu, który trywializuje opisywany problem

19

2. Forma tekstu naukowego

Nastċpne zdania po kolei, w okreğlonym logicznym porzĆdku powinny uzasadniaý gâównĆ myğl. Na koĕcu powinno znaleĩý siċ zdanie podsumowujĆce, spinajĆce – tzw. wiadomoğý do zapamiċtania (ang. take home message).

W konstrukcji kolejnych akapitów przydatne jest tworzenie logicznych map zwiĆzków pomiċdzy poszczególnymi myğlami (patrz aneks).

Przykãad Tworzenie wartoğci dla klienta jest zagadnieniem waīnym i aktualnym w zakresie zarówno teoretycznym, jak i praktycznym, szczególnie w dobie szybko rozwijajĆcych siċ firm nakierowanych na tworzenie produktów idealnie dopasowanych do wymagaĕ klientów i tym samym tworzĆcych wysokĆ wartoğý dla klientów. Z perspektywy wielu przedsiċbiorstw polskich i zagranicznych zgâċbienie tej problematyki i przywiĆzanie do niej wiċkszej uwagi skutkowaý bċdzie zwiċkszeniem satysfakcji klienta oraz tworzyý z nim dâugofalowe relacje. Niestety proces ten nie jest âatwy i w duīej mierze zaleīy od skutecznoğci dziaâaĕ w róīnych obszarach skâadajĆcych siċ na zarzĆdzanie wartoğciĆ dla klienta.

Bardzo waīnym pierwiastkiem kreowania wartoğci dla klienta z perspektywy przedsiċbiorstwa jest innowacja, która zapewnia uwagċ konsumenta i ksztaâtuje kompozycje wartoğci w sposób pomagajĆcy wzbudziý reputacjċ i zaufanie, co niejednokrotnie staje siċ czynnikiem inicjujĆcym relacje przedsiċbiorstwa z klientami.

Elementem koniecznym do peânego i efektywnego zarzĆdzania tymi procesami jest równieī prowadzenie dziaâaĕ badajĆcych wartoğý i wiarygodnoğý klientów, co jest konieczne do rozwijania strategii wzrostu wartoğci klienta wpâywajĆcej na generowanie zysku i wzrost wartoğci przedsiċbiorstwa.

Komentarz: O co chodzi w tych akapitach?

Tworzenie wartoğci dla klienta pomaga elastycznie dopasowaý siċ do wymagaĕ klientów, a teraz trzeba to robiý, bo konkurencja jest duīa (ale konkurencja jest prawie zawsze).

Do tworzenia wartoğci niezbċdne jest innowacyjne podejğcie, badania klientów.

Generalnie jest trudne (a co nie jest?), ale siċ opâaca, bo zwiċksza zyski i wartoğý firmy.

Po poprawkach: Umiejċtne tworzenie wartoğci dla klienta pomaga dopasowaý firmom produkty do oczekiwaĕ, zwiċkszyý satysfakcjċ z zakupów czy budowaý dâugofalowe relacje z odbiorcami.

Kompetentne tworzenie i rozwijanie wartoğci wymaga wysiâku ze strony przedsiċbiorstw: zmusza do poszukiwania innowacji, obliguje do staâego badania opinii klientów i utrzymywania z nimi relacji, ale przez to powiċksza zysk firmy i przyczynia siċ do wzrostu wartoğci przedsiċbiorstwa.

46

2.5. Konstrukcja akapitu

Pisanie akapitów podporzĆdkowanych logice pierwszego silnego wraīenia i nastċpujĆcej po nim szczegóâowej argumentacji zmusza do wysiâku porzĆdkowania myğli i dokonywania oceny ich waīnoğci. Zdecydowanie âatwiej napisaý zdanie wstċpne, ogólne, oglċdne, by potem po kolei i nieğpiesznie snuý wĆtek w kierunku sedna naszego przekazu. Niektórzy czytelnicy cierpliwie znoszĆ ten proceder w nadziei na zwieĕczenie wċdrówki cennĆ informacjĆ, reguâĆ, konkluzjĆ.

Taki sposób prowadzenia wĆtku jest dopuszczalny, o ile rzeczywiğcie w ramach akapitu zawrzemy tċ gâównĆ cennĆ myğl lub porzĆdnie (bo jasno i prosto) napiszemy, o co nam w tym miejscu chodzi.

ZdarzajĆ siċ jednak akapity (i czasami caâe artykuây), w których trudno siċ zorientowaý, o czym informuje nas autor i po co robi to w tym miejscu.

Aby uniknĆý takiej oceny ze strony czytelnika, warto: Ɣ pisaý prosto i na temat, unikajĆc zbċdnych sâów, formy biernej oraz nudnych czasowników; Ɣ zawieraý (o ile to moīliwe) jednĆ myğl w jednym zdaniu; Ɣ porzĆdkowaý myğli wedâug okreğlonej i jasnej reguây; Ɣ dbaý o wyrazistoğý przekazu dziċki sile argumentacji wzmocnionej stylem i poprawnym stosowaniem reguâ jċzyka, w którym piszemy.

47