Page 1

Το Requiem της Καθολικής Εκκλησίας και η Νεκρώσιμη Ακολουθία της Ορθόδοξης Εκκλησίας Στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Τμήματος της Θεολογικής Σχολής, μου δόθηκε η ευκαιρία να προσπαθήσω να αποδώσω στη νεοελληνική γλώσσα το Requien, δηλαδή τη νεκρώσιμη Ακολουθία της Καθολικής Εκκλησίας, έργο που είναι γραμμένο στη λατινική γλώσσα. Ως μέλος της ανδρικής Χορωδίας του Μουσικού Συλλόγου Λαρίσης, που, μαζί με τη Συμφωνική Ορχήστρα Νέων του Δήμου Λαρισαίων, έχει παρουσιάσει δύο φορές το Requiem του Luigi Cherubini στην κοινωνία της Λάρισας, αποφάσισα να επιχειρήσω τη μετάφραση του συγκεκριμένου Requiem, επειδή νομίζω ότι, μουσικά, το συγκεκριμένο Requiem σε D ελάσσονα (ρε μινόρε) για ανδρική χορωδία, είναι από τα πιο μελωδικά και συνάμα απαιτητικά Requiem των συνθετών της Δύσεως. Να σημειωθεί ότι τα διάφορα Requiem των συνθετών της Δύσεως παρουσιάζουν μεταξύ τους κάποιες μικρές αποκλίσεις στα λόγια και στη σειρά των ύμνων τους. Το έργο το έγραψε ο συνθέτης το 1836 διασκευάζοντας ένα δικό του Requiem σε C ελάσσονα (ντο μινόρε) για μεικτή χορωδία, το οποίο είχε γράψει το 1816 εις μνήμην του Λουδοβίκου 16ου (Louis XVI), αυτοκράτορα της Γαλλίας. O Cherubini, αν και Ιταλός (γεννήθηκε το 1760 στη Φλωρεντία), έζησε και έγραψε τα έργα του στη Γαλλία, όπου και πέθανε (Παρίσι 1842). Ο L.von Beethoven θεωρούσε ότι ο Luigi Cherubini υπήρξε ο κορυφαίος συνθέτης από όλους τους συγχρόνους του συνθέτες, το δε Requiem του το θεωρούσε καλύτερο και από αυτό του Α. Mozart, που είναι το πιο γνωστό και «πολύπαιγμένο» έργο της Δυτικής Εκκλησιαστικής Μουσικής. Κάνοντας τη συγκεκριμένη μετάφραση, κάποιες συγκρίσεις μεταξύ του Requiem της Δυτικής Χριστιανοσύνης με την «Ακολουθία εις Κεκοιμημένους», της δικής μας Ορθόδοξης Εκκλησίας υπήρξαν αναπόφευκτες: α) Μπορεί να ηχεί παράδοξο, αλλά είναι ολοφάνερο ότι, τόσο το Requiem της Καθολικής Εκκλησίας, όσο και η Νεκρώσιμος Ακολουθία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, στοχεύουν στη διδασκαλία και τον προβληματισμό των πιστών, οι οποίοι είναι παρόντες στην εξόδιο ακολουθία, παρά στον κεκοιμημένο χριστιανό, για του οποίου την ανάπαυση της ψυχής τελείται η Ακολουθία, αφού είναι γνωστό ότι «ἐν τῷ Ἅδη οὐκ ἔστι μετάνοια». Εννοείται ότι δε λείπουν και οι επικλήσεις στην ευσπλαχνία του Θεού, για τη συγχώρηση των παραπτωμάτων του κεκοιμημένου αδελφού, όμως ο στόχος των στίχων και των δύο αυτών Ακολουθιών είναι ο ζων ακροατής! Παρά ταύτα διακρίνει κανείς βασικές διαφορές στο πώς η κάθε Εκκλησία δόμησε την Ακολουθία της και ποια μέσα χρησιμοποιεί για να πετύχει το σκοπό της. Ι. Στην Ορθόδοξη πρακτική ο θάνατος ενός προσφιλούς προσώπου είναι μία ευκαιρία να κατανοήσει ο άνθρωπος το πραγματικό νόημα της ζωής, αλλά και τον «θείο προορισμό» του, ο οποίος του δίνει την προοπτική της ολοκλήρωσης, από το «κατ΄εικόνα» να φθάσει στο «καθ΄ομοίωσιν» (Θέωση). Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα, από τα γνωστά σε όλους μας «Ευλογητάρια»: «Εἰκών εἰμι, τῆς ἀρρήτου δόξης σου, εἰ καὶ στίγματα φέρω πταισμάτων, οἰκτείρησον τὸ σὸν πλάσμα, Δέσποτα, καὶ καθάρισον σῇ εὐσπλαγχνίᾳ, καὶ τὴν ποθεινὴν πατρίδα παράσχου μοι, Παραδείσου πάλιν ποιῶν πολίτην με» = «Εικόνα είμαι της ανείπωτης δόξας Σου αν και φέρω σημάδια των πταισμάτων. Λυπήσου το πλάσμα


Σου, Δέσποτα και καθάρισέ το με την ευσπλαχνία Σου και δώσε μου την ποθητή πατρίδα κάνοντάς με και πάλι του Παραδείσου πολίτη». Μέσα από την προοπτική του υπερκόσμιου προορισμού του ανθρώπου, τα υλικά αγαθά και τα αξιώματα φαντάζουν μάταια, οι απολαύσεις της ζωής και οι τιμές φαίνονται απατηλές. Υψηλής ποιότητας ποίηση, με τη συγκεκριμένη θεματολογία της ματαιότητας των επίγειων αγαθών, συναντούμε στα «Ιδιόμελα»: «Ποία τοῦ βίου τρυφὴ διαμένει λύπης ἀμέτοχος; Ποία δόξα ἕστηκεν ἐπὶ γῆς ἀμετάθετος; Πάντα σκιᾶς ἀσθενέστερα, πάντα ὀνείρων ἀπατηλότερα· μία ῥοπὴ καὶ ταῦτα πάντα θάνατος διαδέχεται. … Ὡς ἄνθος μαραίνεται, καὶ ὡς ὄναρ παρέρχεται, καὶ διαλύεται πᾶς ἄνθρωπος… Πάντα ματαιότης τὰ ἀνθρώπινα, ὅσα οὐχ ὑπάρχει μετὰ θάνατον, οὐ παραμένει ὁ πλοῦτος, οὐ συνοδεύει ἡ δόξα·ἐπελθὼν γὰρ ὁ θάνατος, ταῦτα πάντα ἐξηφάνισται…» = «Ποια απόλαυση της ζωής υπάρχει χωρίς λύπη; Ποια επίγεια δόξα παραμένει αμετάβλητη; Όλα και από τη σκιά ακόμα είναι ασθενέστερα και από το όνειρο πιο απατηλά, σε μόνο μια στιγμή όλα τα διαδέχεται ο θάνατος… Σαν το άνθος μαραίνεται και σαν το όνειρο φεύγει και διαλύεται κάθε άνθρωπος… Όλα τα ανθρώπινα πράγματα είναι μάταια, όσα σταματούν να υπάρχουν μετά το θάνατο, αφού δεν παραμένουν τα πλούτη, ούτε μας συνοδεύει η δόξα. Γιατί όταν έρχεται ο θάνατος όλα αυτά εξαφανίζονται». Από την άλλη μεριά η Ρωμαιοκαθολική παράδοση θέλει, μέσω του Requiem, να πετύχει δύο κύριους στόχους: τη «συμμόρφωση» του ανθρώπου στις εντολές του Θεού και την υπενθύμιση της κρίσης της Δευτέρας Παρουσίας, αφού το κεντρικό μέρος του Requiem, το μεγαλύτερο σε έκταση, αλλά και σε διακύμανση των συναισθημάτων, το «Dies Irae», με εκφράσεις που προξενούν φόβο και τρόμο αναφέρεται στην «Dies irae, dies illa solvet saeclum in favilla» = «Ημέρα της Οργής, που θα κάνει στάχτη τη γη». Η δικανική θεολογία της καθολικής Εκκλησίας εμμένει στην παρουσίαση ενός Θεού που είναι αυστηρός Δικαστής και Κριτής, ο οποίος έχοντας μπροστά Του το βιβλίο των πράξεων του κάθε ανθρώπου, θα κρίνει με δικαιοσύνη. «Confutatis maledictis, flammis acribus addictis, voca me cum benedictis» = « Όταν θα αφανίζονται οι καταραμένοι, στις φλόγες των βασάνων δεσμευμένοι, (προσ)κάλεσέ με μεταξύ των ευλογημένων». Υπάρχουν, βέβαια και αναφορές στο έλεος του Θεού, το οποίο, τελικά, νικά την ανθρώπινη αδυναμία και ανεπάρκεια, όμως οι τρομερές εικόνες των στίχων, επενδεδυμένες με την κατάλληλή «σκοτεινή» μουσική του Cherubini, γεννούν έντονο το συναίσθημα του φόβου εμπρός στη δίκαιη κρίση του Θεού. ΙΙ. Με την ακρόαση της νεκρώσιμης ακολουθίας, η Ορθόδοξη Εκκλησία δίνει μία ευκαιρία να φιλοσοφήσει ο άνθρωπος γύρω από το «μυστήριο του θανάτου», ένα μυστήριο που απασχόλησε όλες τις θρησκείες και όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες στο διάβα των αιώνων. «Ὄντως φοβερώτατον τὸ τοῦ θανάτου μυστήριον, πῶς ψυχὴ ἐκ τοῦ σώματος, βιαίως χωρίζεται ἐκ τῆς ἁρμονίας, καὶ τῆς συμφυΐας ὁ φυσικώτατος δεσμός, θείῳ βουλήματι ἀποτέμνεται. Διό σε ἱκετεύομεν· Τὸν μεταστάντα (τὴν μεταστᾶσαν) ἀνάπαυσον, ἐν σκηναῖς τῶν δικαίων σου, ζωοδότα φιλάνθρωπε». = «Όντως είναι φοβερό το μυστήριο του θανάτου, δηλαδή το πως η ψυχή βίαια χωρίζεται από την αρμονική της συνύπαρξη με το σώμα και διακόπτεται ο φυσικός δεσμός σώματος και ψυχής, με απόφαση του Θεού.» Βέβαια, όσο Μυστήριο είναι ο θάνατος, άλλο τόσο Μυστήριο είναι και η ζωή. Τα υπαρξιακά ερωτήματα, που θέτει η Νεκρώσιμος Ακολουθία, είναι αμείλικτα: «Ἐμνήσθην τοῦ Προφήτου βοῶντος· Ἐγώ εἰμι γῆ καὶ σποδός, καὶ πάλιν


κατενόησα ἐν τοῖς μνήμασι καὶ εἶδον τὰ ὀστᾶ τὰ γεγυμνωμένα καὶ εἶπον: Ἄρα τὶς ἐστι, βασιλεύς ἢ στρατιώτης, ἢ πλούσιος ἢ πένης, ἢ δίκαιος ἢ ἁμαρτωλός;…» = «Θυμήθηκα τα λόγια του Προφήτη, που είπε ότι εγώ είμαι χώμα και στάχτη και φαντάστηκα νοερά το εσωτερικό των μνημάτων και είδα τα απογυμνωμένα από τη σάρκα οστά και είπα: Άραγε ποιος από αυτούς είναι ο βασιλιάς ή ο στρατιώτης, ο πλούσιος ή ο φτωχός, ο δίκαιος ή ο αμαρτωλός;…» Η συμφιλίωση, λοιπόν, με την εικόνα του θανάτου, που αποτελεί αναπόφευκτο γεγονός στην ανθρώπινη πραγματικότητα, είναι δείγμα σοφίας και πνευματικής ωριμότητας για τον άνθρωπο, ο οποίος προσπαθεί να δώσει απαντήσεις στα υπαρξιακά του ερωτήματα. Και η νεκρώσιμη ακολουθία δίνει ακριβώς την ευκαιρία για αυτογνωσία, προβληματισμό και αναζήτηση, αφού αποτελεί την συμπύκνωση ολόκληρης της χριστιανικής διδασκαλίας περί του θανάτου και της ζωής και μάλιστα δοσμένη μέσα από έναν απαράμιλλο ποιητικό λόγο. Η Ορθόδοξη Εκκλησία δίνει, λοιπόν, ιδιαίτερη προσοχή και αξία στον στίχο του έργου, στα νοήματα και τους προβληματισμούς, που γεννώνται στο νου των ακροατών, δημιουργώντας ένα πραγματικά ανυπέρβλητο ποιητικό έργο. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η Ακολουθία εις κεκοιμημένους της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι ποίημα του Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού, ενός από τους μεγαλύτερους υμνογράφους και από τους σπουδαιότερους θεολόγους όλων των εποχών στην ιστορία της Εκκλησίας μας. Τέτοιου είδους προβληματισμοί απουσιάζουν από το Requiem. Αντίθετα, ένα μεγάλο μέρος του έργου, αρκείται στο να παρουσιάζει το μεγαλείο του Θεού σε συνάρτηση με τη μηδαμινότητα και αναξιότητα του ανθρώπου. Αυτούσιος ο «Επινίκιος Ύμνος» («Άγιος, Άγιος, Άγιος, Κύριος, Σαβαώθ…»), ο οποίος υπάρχει στην Ορθόδοξη Θεία Λειτουργία, αποτελεί το πέμπτο μέρος του έργου, με τον τίτλο «Sanctus». Χωρίς να θέλουμε να μειώσουμε ή να παραγνωρίσουμε την αναμφίβολη αξία, που έχει ως ποιητικό δημιούργημα το Requiem, θα λέγαμε ότι τα πιο έντονα συναισθήματα στην ψυχή των ακροατών τα γεννά η μουσική, μέσω της φωνής των Χορωδών και των μουσικών οργάνων της Ορχήστρας, παρά ο στίχος, ο οποίος, βέβαια, κάποιες φορές είναι συγκλονιστικός. ΙΙΙ. Μπροστά στο γεγονός του θανάτου ενός προσφιλούς προσώπου συνθλίβεται η καρδιά του ανθρώπου, όσο πιστός στο Θεό κι αν είναι ο άνθρωπος. Όμως η Ορθόδοξη Εκκλησία, μέσω των λόγων της Νεκρώσιμης Ακολουθίας, δεν θέλει να αφήσει τη θλίψη να κατακυριεύσει την ψυχή του. Εμμένει στην ελπίδα! Στο χώρο της Καθολικής Εκκλησίας, μέσα από τη θεσπέσια μουσική σύνθεση του Requiem, αφήνεται η ψυχή του ανθρώπου να κατακλυστεί από έντονα συναισθήματα, όπως η θλίψη, που προξενεί ο χωρισμός από ένα προσφιλές πρόσωπο, ή η συναίσθηση της συντριβής όταν συνειδητοποιεί ο άνθρωπος την ελαχιστότητα και την αμαρτωλότητά του εμπρός στο μεγαλείο και το άσπιλο της Θεότητας, αν και στο τέλος προβάλλουν και εδώ αισθήματα αισιοδοξίας και ελπίδας, επειδή ο «Αμνός του Θεού, ο αίρων τας αμαρτίας του κόσμου, χαρίζει στους κεκοιμημένους, ανάπαυση εις τον αιώνα» («Agnus Dei qui tollis peccata mundi, dona eis requiem sempiternam»). β) Αφήνοντας τις διαφορές, ας δούμε και κάποιες ομοιότητες των δύο Ακολουθιών: Ι. Η θεμελιωδέστερη ομοιότητα είναι ότι, για τον Χριστιανό, Ορθόδοξο ή Καθολικό, η αυλαία δεν πέφτει με τον ερχομό του θανάτου, αντίθετα ο θάνατος γίνεται η απαρχή μίας άλλης ζωής, μίας ζωής: «Μετὰ τῶν Ἁγίων ἀνάπαυσον


Χριστέ, τὰς ψυχὰς τῶν δούλων σου, ἔνθα οὐκ ἔστι πόνος, οὐ λύπη, οὐ στεναγμός, ἀλλὰ ζωὴ ἀτελεύτητος» = «Ανάπαυσε Κύριε τις ψυχές των δούλων Σου μαζί με τους Αγίους, εκεί που δεν υπάρχουν η λύπη, ο πόνος και ο στεναγμός, αλλά πραγματική ζωή, ατελείωτη». «Lux aeterna luceat eis, Domine, cum Sanctis tuis in aeternam, quia pius es» = «Το αιώνιο φως ας φωτίζει αυτούς, Κύριε, μαζί με τους Αγίους Σου εις τον αιώνα, επειδή είσαι φιλεύσπλαχνος». Το γεγονός του θανάτου οδηγεί τον Χριστιανό σε διαφορετικές σκέψεις, από τις σκέψεις απελπισίας, που οδηγεί το ίδιο γεγονός «ἵνα μὴ λυπῆσθε καθὼς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα», όπως ακούμε στο αποστολικό ανάγνωσμα της Ορθόδοξης Ακολουθίας. «Fac eas, Domine, de morte transire ad vitam quam olim Abrahae promisisti et semini ejus» = «Χορήγησέ τους Κύριε, το πέρασμα από το θάνατο στη ζωή, όπως κάποτε υποσχέθηκες στον Αβραάμ και τη γενιά του». Η Ανάσταση, λοιπόν, προβάλλει ως το κυρίαρχο γεγονός σε ολόκληρη τη χριστιανική θεολογία, ακόμα και την ώρα, κατά την οποία φαίνεται να υπάρχει η πρόσκαιρη νίκη του θανάτου επί της ζωής, την ώρα της εξόδιας ακολουθίας. Γι΄ αυτό μπορεί σε κάποιους να ηχεί παράδοξο ή και οξύμωρο ακόμη, το γεγονός ότι, κατά την αναστάσιμη περίοδο, η Νεκρώσιμη Ακολουθία ξεκινά με το «Χριστός Ανέστη»! ΙΙ. Ταυτόχρονα, οι πιστοί, που συμμετέχουν στην Ακολουθία, παρά την πεποίθηση ότι, όπως τονίσαμε στην αρχή, μετά θάνατον δε μπορεί να υπάρξει κάποια μεταβολή, δέονται στο Θεό να δείξει το έλεός Του και να δώσει την άφεση των αμαρτιών και την αιώνια ανάπαυση στον κεκοιμημένο αδελφό. Στην ορθόδοξη ακολουθία υπάρχει ειδική ευχή, η λεγόμενη «Συγχωρητική», όπου ο ιερέας, εκ μέρους των πιστών, αιτείται: «Πᾶν ἁμάρτημα τὸ παρ’ αὐτοῦ πραχθὲν ἐν λόγῳ ἢ ἔργῳ ἢ διανοίᾳ, ὡς ἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος Θεὸς συγχώρησον· ὅτι οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος ὅς ζήσεται καὶ οὐχ ἁμαρτήσει· σὺ γὰρ μόνος, Κύριε, ἐκτὸς ἁμαρτίας ὑπάρχεις, ἡ δικαιοσύνη σου, δικαιοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ὁ λόγος σου ἀλήθεια.» = «Κάθε αμάρτημα που έκαμε με λόγια ή έργα ή με τη σκέψη, ως αγαθός και φιλάνθρωπος Θεός συγχώρεσέ το. Διότι δεν υπάρχει άνθρωπος που θα ζήσει στην γη και δεν θα αμαρτήσει. Εσύ μόνο είσαι αναμάρτητος, η δικαιοσύνη Σου είναι αιώνια και ο λόγος Σου αλήθεια». Στο Requiem, το τέταρτο μέρος, το «Offertorium» και το έκτο, το «Pie Jesu», έχουν το ίδιο θέμα: Συγχώρεση και έλεος. «Pie Jesu, Domine, dona eis requiem» = «Φιλεύσπλαχνε Κύριε Ιησού, δώρισέ τους την ανάπαυση». ΙΙΙ. Τέλος, επικεντρώνοντας στην εξαίσια μουσική του Requiem, κινδυνεύουμε να αδικήσουμε την, εξ ίσου υπέροχη και πλούσια, μουσική της Ορθόδοξης Ακολουθίας, η οποία είναι μεν μονοφωνική και χωρίς χρήση μουσικών οργάνων, σύμφωνα με την παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, όμως είναι χαρακτηριστικό το ότι στα «Νεκρώσιμα Ιδιόμελα» κάθε ένα τροπάριο ψάλλεται και σε διαφορετικό Ήχο, έτσι ώστε ο ακροατής να «γεύεται» τη μοναδικότητα της μελωδικότητας και των οκτώ ήχων της Βυζαντινής Μουσικής σε μόλις οκτώ Ιδιόμελα τροπάρια! Ο Ακροατής του Requiem θα γοητευθεί από το παρακλητικό ύφος της μελωδίας του «Pie Jesu…», θα νοιώσει όμως εξ ίσου σαγηνεμένος ακούγοντας το «Μετὰ τῶν Ἁγίων…» σε ήχο πλάγιο του τετάρτου, από έναν καλλίφωνο και εκφραστικό ψάλτη. Αντίστοιχα και ο σπαραγμός του «Δεῦτε τελευταῖον ἀσπασμόν, δῶμεν ἀδελφοὶ τῷ θανόντι…» μπορεί άνετα να συγκριθεί με το «Lacrimosa dies illa, qua resurget ex favilla, judicandus homo reus. Huic ergo parce, Deus. Pie Jesu Domine, dona eis requiem» = «Θλιμμένος για την ημέρα εκείνη,


όταν θα ανατείλει από τη στάχτη, προς κρίσιν ένα άτομο ένοχο. Δείξε το έλεος σου Θεέ. Φιλεύσπλαχνε Κύριε Ιησού, δώρισέ τους την ανάπαυση». Ενδεχομένως, θα μπορούσε κάποιος να πάρει ερεθίσματα και να μπει σε πολύ μεγαλύτερες αναζητήσεις, φθάνοντας σε ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες για τις διαφορές και τις ομοιότητες των δύο αυτών ακολουθιών, των οποίων μουσικά αποσπάσματα μπορεί να βρει με ευκολία στο διαδίκτυο: http://www.youtube.com/watch?v=1RjGNaHhW6g απόσπασμα της ορθόδοξη ακολουθία και http://www.youtube.com/watch?v=_6KBHKyjhKk απόσπασμα της καθολικής ακολουθίας.

Ελαιογραφία του 1842, του Jean Auguste Dominique Ingres, όπου παριστάνεται ο Luigi Cherubini να εμπνέεται από τη Μούσα της Μουσικής (Ευτέρπη) [Παρίσι, Πινακοθήκη του Λούβρου]


1. Introitus et Kyrie

1. Εισοδικόν και Κύριε Ελέησον

Requiem æternam dona eis, Domine, et lux perpetua luceat eis. Te decet hymnus Deus, in Sion, et tibi reddetur votum in Jerusalem. Exaudi orationem meam; ad te omnis caro veniet. Requiem æternam dona eis, Domine, et lux perpetua luceat eis.

Ανάπαυση αιώνια δώρισε σε αυτούς, Κύριε και είθε το διαρκές φως να τους φωτίζει. Εσύ είσαι ο Θεός, που υμνείται στη Σιών και Εσένα θα σεβαστούν στην Ιερουσαλήμ. Εισάκουσε την προσευχή μου, ώστε κοντά Σου όλοι αγαπημένοι να έλθουν. Ανάπαυση αιώνια δώρισε σε αυτούς, Κύριε και είθε το διαρκές φως να τους φωτίζει.

Kyrie eleison; Christe eleison; Kyrie eleison.

Κύριε ελέησον, Χριστέ ελέησον, Κύριε ελέησον.

2. Graduale Requiem æternam dona eis, Domine : et lux perpetua luceat eis. In memoria æterna erit justus, ab auditione mala non timebit

3. Dies Irae Dies irae, dies illa Solvet saeclum in favilla Tecste David cum Sibylla. Quantus tremor est futurus, Quando judex est venturus, Cuncta stricte discussurus. Tuba mirum spargens sonum Per sepulchra regionum coget omnes antes thronum Mors stupebit et natura, cum resurget creatura, Judicanti responsura. Liber scriptus proferetur. In quo totum continetur, Unde mundus judicetur. Judex ergo cum sedebit, Quidquid latet, apparebit: Nil inultum remanebit. Quid sum miser tunc dicturus ? Quem patronem rogaturus, Cum vix justus sit securus ?

2. Άσμα Ανάπαυση αιώνια δώρισε σε αυτούς, Κύριε και είθε το διαρκές φως να τους φωτίζει. Αιωνία η μνήμη του δικαίου, που τις δαιμονικές αναφορές δε θα φοβηθεί. 3. Ημέρα Οργής Ημέρα της οργής, η οποία ημέρα θα κάνει στάχτη τη γη, καθώς προαναγγέλλουν ο Δαβίδ και η Σίβυλλα. Πόσο μεγάλος φόβος θα υπάρξει, όταν ο δικαστής θα έρθει, τα πάντα με αυστηρότητα για να κρίνει. Μία σάλπιγγα, θεσπέσιο σαλπίζοντας ήχο, δια μέσου των τάφων όλης της οικουμένης, θα οδηγήσει ολόκληρη την ανθρωπότητα ενώπιον του θρόνου (του Θεού). Ο θάνατος και η φύση θα μείνουν κατάπληκτοι, όταν αναγεννηθεί όλη η κτίση, στο δικαστή για να απαντήσει. Ένα βιβλίο θα εμφανιστεί, μέσα στο οποίο όλα περιλαμβάνονται, με τα οποία ο κόσμος θα κριθεί. Όταν ο δικαστής καθίσει στην καθέδρα του, οτιδήποτε κρυφό θα αποκαλυφθεί. Τίποτα δεν θα παραμείνει χωρίς ανταπόδοση. Τι να απολογηθώ ο δυστυχής; Ποιος συνήγορος να εκλιπαρήσει για μένα; Πότε, ακόμα και ο δίκαιος, θα μπορέσει μόλις και μετά βίας να νοιώσει ασφαλής;


Rex tremendae majestatis, Qui salvandos salvas gratis, Salva me, fons pietatis. Recordare, Jesu pie, Quad sum causa tuae viae: Ne me perdas illa die. Quaerens me, sedisti lassus: Redemisti crucem passus: Tantum labor non sit cassus Juste, Judex ultionis Donum fac remissionis Ante diem rationis. Ingemisco tanquam reus: Culpa rubet vultus meus: Supplicanti parce, Deus. Qui Mariam absolvisti, Et latronem exaudisti, Mihi quoque spem dedisti. Preces meae non sunt dignae: Sed tu bonus fac benigne, Ne perenni cremer igne. Inter oves locum praesta, Et ab hoedis me sequestra, Statuens in parte dextra. Confutatis maledictis, Flammis acribus addictis: Voca me cum benedictis: Oro supplex et acclinis, Cor Contritum quasi cinis: Gere curam mei finis. Lacrimosa dies illa, Qua resurget ex favilla Judicandus homo reus. Huic ergo parce, Deus: Pie Jesu Domine, Dona eis requiem. Amen, Amen, Amen!

Βασιλιά Φοβερέ και Μεγαλοπρεπή, ο οποίος εξαγόρασες τη σωτηρία, (εξιλέωση) σώσε με, (Εσύ) η πηγή της καλοσύνης. Ενθυμήσου Ιησού εύσπλαχνε, ότι για τη σωτηρία μου θυσιάστηκες, μη με εγκαταλείψεις εκείνη την ημέρα, Αναζητώντας με, τον εξουθενωμένο, με εξαγόρασες με σταυρικό πάθος, τόσο μεγάλη θυσία μην αφήσεις να χαθεί μάταια. Ο δικαστής, με δικαιοσύνη κρίνοντας, δωρίζει την άφεση προ της ημέρας της κρίσεως. Στενάζω επειδή είμαι ένοχος, από τα σφάλματα κοκκινίζει το πρόσωπό μου, και γι΄αυτό αιτούμαι στο Θεό, ο Οποίος τη Μαρία απάλλαξε (συγχώρησε) και τον ληστή εισάκουσε, σε εμένα ελπίδα να δώσει. Οι προσευχές μου δεν είναι αντάξιες, αλλά Εσύ καλοσυνάτος είσαι και ευγενικός, ώστε να μην αφήσεις να καώ στη φωτιά. Μεταξύ των αμνών κατάταξέ με και από τα ερίφια ξεχώρισέ με, τοποθέτησέ με εκ δεξιών σου. Όταν θα αφανίζονται οι καταραμένοι, στις φλόγες των βασάνων δεσμευμένοι, κάλεσέ με μεταξύ των ευλογημένων. Ικετεύω και γονατίζοντας παρακαλώ, με την καρδιά μου συντετριμμένη σαν αποκαΐδι, φρόντισέ με κατά το τέλος μου. Θλιβερή η ημέρα εκείνη, όταν θα ανατείλει από τη στάχτη προς κρίσιν ένα άτομο ένοχο. Δείξε το έλεος σου Θεέ, φιλεύσπλαχνε Κύριε Ιησού, δώρισέ τους την ανάπαυση. Αμήν, Αμήν, Αμήν! (=ας γίνει!)


4. Offertorium: Domine Jesu Domine Jesu Christe, Rex gloriae, libera animas omnium fidelium defunctorum de poenis inferni et de profundo laco: Libera eas de ore leonis, ne absorbeat eas tartarus, ne cadant in obscurum: Sed signifer sanctus Michael repraesentet eas in lucem sanctam: Quam olim Abrahae promisisti et semini ejus. Hostias et preces tibi, Domine, laudis offerimus: Tu suscipe pro animabus illis, quarum hodie memoriam facimus: Fac eas, Domine, de morte transire ad vitam. Quam olim Abrahae promisisti et semini ejus. 5. Sanctus Sanctus, Sanctus, Sanctus, Dominus, Deus Sabaoth, Pleni sunt coeli et terra gloria tua. Hosanna in excelsis. Benedictus, qui venit in nomine Domini.

6. Pie Jesu Pie Jesu, Domine, dona eis requiem. Pie Jesu, Domine, dona eis requiem sempiternam. 7a .Agnus Dei Agnus Dei qui tollis peccata mundi: dona eis requiem sempiternam. 7b. Communio Lux aeterna luceat eis, Domine, cum Sanctis tuis in aeternam, quia pius es. Requiem æternam dona eis, Domine, et lux perpetua luceat eis.

4. Προσφορά: Κύριε Ιησού Κύριε Ιησού Χριστέ, βασιλεύ της δόξης, λύτρωσε τις ψυχές όλων των πιστών των αναχωρησάντων (από τη ζωή αυτή), από τις ποινές της κόλασης και από τον απύθμενο λάκκο. Λύτρωσέ τους από το στόμα του λιονταριού, να μην τους καταπιούν τα Τάρταρα, να μη χαθούν στο σκοτάδι, αλλά άφησε τον Αρχάγγελο Μιχαήλ να τους οδηγήσει στο ιερό φως, που κάποτε υποσχέθηκες στον Αβραάμ και την γενιά του. Ευχαριστίες και προσευχές σε εσένα, Κύριε, ψάλλοντας προσφέρουμε, δέξου τες για τις ψυχές εκείνες, που τη μνήμη τους τιμούμε. Χορήγησέ τους Κύριε, το πέρασμα από το θάνατο στη ζωή, που κάποτε υποσχέθηκες στον Αβραάμ και τη γενιά του.

5. Άγιος Άγιος, Άγιος, Άγιος, Κύριος, Θεός Σαβαώθ, (=των Δυνάμεων) πλήρης ο ουρανός και η γη της δόξης σου. Ωσαννά (=Δοξασμένος) εν τοις υψίστοις, Ευλογημένος, ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου.

6. Φιλεύσπλαχνε Κύριε Φιλεύσπλαχνε Κύριε Ιησού, δώρισέ τους ανάπαυση. Φιλεύσπλαχνε Κύριε Ιησού, δώρισέ τους ανάπαυση εις τον αιώνα. 7a. Αμνός του Θεού Αμνέ του Θεού, ο αίρων τας αμαρτίας του κόσμου, δώρισέ τους ανάπαυση εις τον αιώνα. 7β. Θεία Κοινωνία Το αιώνιο φως ας φωτίζει αυτούς, Κύριε μαζί με τους Αγίους Σου εις τον αιώνα, επειδή είσαι φιλεύσπλαχνος. Ανάπαυση αιώνια δώρισε σε αυτούς, Κύριε και είθε το διαρκές φως να τους φωτίζει.


Το Requiem της Καθολικής Εκκλησίας και η Νεκρώσιμη Ακολουθία της Ορθόδοξης Εκκλησίας  

Σύντομη σύγκριση των 2 Ακολουθιών. Μετάφραση του Requiem στη νεοελληνική γλώσσα